Bağıntı ve Fonksiyonlar Konusunda Yapılan Yaygın Hataların Belirlenmesi ve Giderilmesi Üzerine Boylamsal Bir Çalışma

Benzer belgeler
daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

Arş. Gör. Dr. Mücahit KÖSE

Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2, Temmuz 2011

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ

WEEK 11 CME323 NUMERIC ANALYSIS. Lect. Yasin ORTAKCI.

BEDEN EGITIMI ÖGRETMENI ADAYLARıNIN SINIF ORGANIZASYONU VE DERS ZAMANI KULLANIMI DAVRANıŞLARlNIN ANALIzI

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZÜNME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR HAKKINDAKİ BİLGİLERİNİN İNCELENMESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ - 1. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği

Doç. Dr. Mustafa SÖZBİLİR

(a,b) şeklindeki ifadelere sıralı ikili denir. Burada a'ya 1. bileşen b'ye 2. bileşen denir.

Available online at

Hacer ÖZYURT¹, Özcan ÖZYURT 2, Hasan KARAL 3

DETERMINING THE CURRENT AND FUTURE OPINIONS OF THE STUDENTS IN SECONDARY EDUCATION ON NANOBIOTECHNOLOGY *

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Y. Lisans Matematik Eğitimi University of Warwick 2010 Y. Lisans Matematik Eğitimi University of Cambridge 2012

MATEMATİKSEL BİLGİNİN BİLİŞSEL GELİŞİMİ (MBBG)

ÖZET YENİ İLKÖĞRETİM II. KADEME MATEMATİK ÖĞRETİM PROGRAMININ İSTATİSTİK BOYUTUNUN İNCELENMESİ. Yunus KAYNAR

EĞİTİM FAKÜLTESİ Ortaöğretim Fen ve Ortaöğretim Fen ve ENSTİTÜSÜ

Yrd.Doç.Dr. Nihal TUNCA

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Anadolu Üniversitesi 2003

EĞİTİM FAKÜLTESİ Ortaöğretim Fen ve Ortaöğretim Fen ve ENSTİTÜSÜ

1. GİRİŞ Yapısalcı (constructivism) yaklaşım, bilginin öğrenme sürecinde öğrenciler tarafından yeniden yapılandırılmasıdır. Biz bilginin yapısını

T.C. İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ BİREYSEL DEĞERLER İLE GİRİŞİMCİLİK EĞİLİMİ İLİŞKİSİ: İSTANBUL İLİNDE BİR ARAŞTIRMA

BİLİMSEL YAYIN VE ÇALIŞMALAR

FEN BİLGİSİ LABORATUARI DERSİNDE BİLGİSAYAR DESTEKLİ ETKİNLİKLERİN ÖĞRENCİ KAZANIMLARI ÜZERİNE ETKİSİ; ASİT-BAZ KAVRAMLARI VE TİTRASYON KONUSU ÖRNEĞİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME ÖĞRETMENLERİNİN YAZILI SINAVLARINDA NOKTALAMA KURALLARINA UYMA DÜZEYLERİ: ERDEMLİ İLÇESİ ÖRNEKLEMİ

A Comparative Analysis of Elementary Mathematics Teachers Examination Questions And SBS Mathematics Questions According To Bloom s Taxonomy

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

Matematik Eğitimi ABD. Mesleki Deneyim: Indiana University, School of Education, Curriculum and

Yard. Doç. Dr. İrfan DELİ. Matematik

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME STİLLERİ, CİNSİYET ÖĞRENME STİLİ İLİŞKİSİ VE ÖĞRENME STİLİNE GÖRE AKADEMİK BAŞARI 1

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1

ÖZGEÇMİŞ 0(222) / 1657

MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN DOĞRUSAL VE SABİT FONKSİYON İLE BUNLARIN GRAFİKSEL GÖSTERİMİNE İLİŞKİN ALGILARI

LİSE 3 ÖĞRENCİLERİNİN ÇEKİRDEK FONKSİYON KAVRAMINI ANLAMALARI

PROFESSIONAL DEVELOPMENT POLICY OPTIONS

Yrd.Doç.Dr. AYŞE ELİTOK KESİCİ

EĞİTİM Doktora Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Eğitim Fakültesi, Bilgisayar Öğretimi ve Teknolojileri Bölümü

Ortaokul Sınıflar Matematik Dersi Öğretim Programı*: Kazandırılması Öngörülen Temel Beceriler

Öğretmen Adaylarının Eğitim Teknolojisi Standartları Açısından Öz-Yeterlik Durumlarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi

ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI DERSİNDE YAŞANAN SORUNLARA YÖNELİK ÖĞRETMEN ADAYI VE ÖĞRETİM ELEMANI GÖRÜŞLERİ

DERS PLANI VE AKTS FORMU

Middle East Journal of Education(MEJE)

Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching Kasım 2017 Cilt: 6 Sayı: 4 ISSN:

KÖKLÜ SAYILARIN BÜYÜKLÜĞÜNE KARAR VEREMEME VE SAYI DOĞRUSUNA YERLEŞTİREMEME

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM ANABİLİM DALI

ÖĞRETMEN ADAYLARININ DENKLEM VE FONKSİYON KAVRAMLARINA İLİŞKİN ALGILARI

Akademik ve Mesleki Özgeçmiş

Doç.Dr. HİLAL AKTAMIŞ

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

ÖZGEÇMİŞ DERECE ALAN ÜNİVERSİTE YIL. Lisans Kimya Atatürk Üniversitesi Yüksek Lisans Kimya Kafkas Üniversitesi 1995

Doç.Dr. EYLEM YILDIZ FEYZİOĞLU

ÖĞRENCİLERİNİN SINAV NOTLARI DAĞILIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ - 1. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching Haziran 2017 Cilt:6 Özel Sayı:1 Makale No: 17 ISSN:

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri

ÖĞRETMEN ADAYLARININ LİNEER DENKLEM SİSTEMLERİ KONUSUNDAKİ TEMSİL DÖNÜŞÜM BAŞARILARI

FARKLI YAŞ DÜZEYİNDEKİ ÜSTÜN ZEKALI ÖĞRENCİLERİN ÇEVRE BİLİNCİ

Yrd. Doç. Dr. Celal Deha DOĞAN. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı- Doktora

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN YENİ FEN BİLGİSİ PROGRAMINA YÖNELİK DÜŞÜNCELERİ

Fonksiyon Kavramı: Tanımsal Bilginin Kavramın Çoklu Temsillerine Transfer Edilebilmesi ve Bazı Kavram Yanılgıları

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ/BİYOLOJİ EĞİTİMİ (DR)

MATEMATİK BÖLÜMÜ BÖLÜM KODU:3201

Derece Bölüm/Anabilim Dalı Fakülte / Y.Okul Üniversite Yıllar Lisans Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Bölümü, Biyoloji Öğretmenliği

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ GK- 373 V Ön Koşul. Yok

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ĐLKÖĞRETĐM ANABĐLĐM DALI MATEMATĐK EĞĐTĐMĐ BĐLĐM DALI YÜKSEK LĐSANS PROGRAMI EĞĐTĐM ÖĞRETĐM PLANI GÜZ YARIYILI DERSLERĐ

Unlike analytical solutions, numerical methods have an error range. In addition to this

İÇİNDEKİLER / CONTENTS

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching Kasım 2017 Cilt: 6 Sayı: 4 ISSN:

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

KİMYA ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME VE ÖĞRETME ANLAYIŞLARI İLE ÖĞRENME STİLLERİNİN YAPILANDIRMACILIK FELSEFESİ İLE OLAN UYUMU

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

BİR BASKI GRUBU OLARAK TÜSİADTN TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞl'NE TAM ÜYELİK SÜRECİNDEKİ ROLÜNÜN YAZILI BASINDA SUNUMU

İLKÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI

Muhammet Demirbilek, PhD

Yrd. Doç. Dr. Senar ALKIN-ŞAHİN

Investigation of Pre-Service Mathematics Teachers Subject- Matter Knowledge in terms of Their Approaches to Errors

HACETTEPE ÜNivERSiTESi SPOR BiLiMLERi VE TEKNOLOJiSi YÜKSEK OKULU'NA GiRişTE YAPILAN

THE EFFECT OF EXPERIMENTAL APPLICATIONS ON ACADEMIC ACHIEVEMENT IN THE LEARNING OF GENETICS

ilkögretim ÖGRENCilERi için HAZıRLANMıŞ BiR BEDEN EGiTiMi DERSi TUTUM

Serap POYRAZ Celal Bayar Ü. Eğitim Fakültesi, İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bölümü, Manisa.

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

Yaz okulunda (2014 3) açılacak olan (Calculus of Fun. of Sev. Var.) dersine kayıtlar aşağıdaki kurallara göre yapılacaktır:

MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞTİMİ ANABİLİM DALI MATEMATİK EĞİTİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

Kimya Öğretmen de Hizmet İçi Eğitim Türkiye'de İhtiyaçları

Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program/Alan Üniversite Bitirme Yılı Lisans Fizik / Fen Edebiyat / Fizik Dicle Üniversitesi 2004

Yrd.Doç.Dr. GÖZDE İNAL KIZILTEPE

Transkript:

89 Eğitim ve Bilim Education and Science 2007, Cilt 32, Sayı 146 2007, Vol. 32, No 146 Bağıntı ve Fonksiyonlar Konusunda Yapılan Yaygın Hataların Belirlenmesi ve Giderilmesi Üzerine Boylamsal Bir Çalışma A Study about the Elimination of Pre-Service Primary Education Teachers Misconceptions about Relations and Functions Concepts Zeynep Sonay POLAT, Hacettepe Üniversitesi Yeter ŞAHİNER Atılım Üniversitesi Öz Bu çalışma boylamsal bir çalışmadır. Araştırmanın birinci basamağı, 2004 2005 öğretim yılında Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü nde birinci sınıfta okumakta olan 190 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Bu aşamada, öğrencilerin bağıntı ve fonksiyonlar konusunda yaptıkları yaygın hatalar belirlenmiş, sınıflandırılmış ve bu hataların temelinde yatan nedenler araştırılmıştır. Araştırmanın ikinci basamağı, 2005 2006 öğretim yılında aynı üniversitenin aynı bölümünde ve yine birinci sınıfta okumakta olan 97 öğrenci ile yürütülmüştür. Bu aşamada, Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin fonksiyonlar konusunda yaptıkları yaygın hatalar giderilebilir mi? sorusuna yanıt aranmaktadır. Çalışmanın sonuçları, birinci aşamada saptanan yaygın hatalar dikkate alınarak hazırlanmış olan ders içeriği, dersin işleniş planı ve kullanılan metot ile hataların büyük ölçüde giderildiğini göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Bağıntı ve fonksiyon, yaygın hatalar, öğretmen adayları. Abstract: The present study was a longitudinal study. The first step of the research was conducted during 2004-2005 academic year with 190 preservice teachers attending to their first year at Hacettepe University Primary Education department. At this phase, preservice teachers misconceptions related to relations and functions concepts were identified, classified, and the possible reasons for these misconceptions were investigated. The second step of the research was conducted during 2005-2006 academic year with 97 preservice teachers attending to their first year at the same university s Primary education department. At this phase, the answer of the question whether the preservice primary teachers misconceptions related to the functions can be eliminated or not? was explored. The results showed that the lesson content, lesson plan and the method, which were developed with respect to taking into consideration the general misconceptions identified, preservice teachers misconceptions were substantially eliminated. Key words: Relations and functions, misconceptions, preservice teachers Araş. Gör., Zeynep Sonay Polat, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Eğitimi ABD, zsp@hacettepe.edu.tr Yard. Doç. Dr., Yeter Şahiner, Atılım Üniversitesi.

90 ZEYNEP SONAY POLAT VE YETER ŞAHINER Summary Purpose Mathematics has an important role in education and instruction. Academic success in mathematics during the elementary and middle school years is critical due to its influence in forming students attitudes and motivation towards mathematics. This is why the pre-service primary teachers have to possess primarily the fundamental knowledge of mathematics. Basic Mathematics I and Basic Mathematics II courses take place in the curriculum of primary education department. These courses are important because they are unique to look over the present knowledge, to recover the misconceptions, and to develop mathematical knowledge. The concepts of relations and functions are the fundamental concepts of mathematics. Furthermore, they constitute an important part of algebra. The purpose of this study is to investigate pre-service primary education teachers misconceptions about relations and functions concepts. Moreover, it was aimed to inquire whether the pre-service teachers misconceptions about functions can be eliminated or not. Method The present study was a longitudinal study. The first step of the research was conducted during 2004-2005 academic year with 190 pre-service teachers attending to their first year at Hacettepe University Primary Education Department. At this phase, pre-service teachers misconceptions about relations and functions concepts namely : definition of relation, definition of function, properties of functions, the connection between relation and function concepts, range, domain, inverse relation, inverse function, and types of functions were identified, classified, and the possible reasons for these misconceptions were investigated. For this purpose a measuring tool was developed by the researchers to investigate the misconceptions about relations and functions after reviewing literature and carefully analyzing and categorizing problems. Quantitative analyses were conducted by using a rubric, developed by the researchers. Furthermore, qualitative data were collected through interview task protocols which were carried out to explore the participants misconceptions in detail. The second step of the research was conducted during 2005-2006 academic year with 97 pre-service teachers attending to their first year at the same university s Primary education department. At this phase, the answer of the question whether the pre-service primary teachers misconceptions about the functions can be eliminated or not? was explored. Researchers prepared lesson content, lesson plan and the method taking into consideration the general misconceptions identified in the first step of the study. The same measurement tool was used to investigate whether the misconceptions were eliminated or not. The numbers of sample questions were increased, the concepts that students may have misconceptions were discussed in detail during the class and students were given additional inquiry homework. Results The results of the first step showed that pre-service teachers had some misconceptions about relations and functions concepts. The misconceptions about functions emerged in the present study were consistent with the ones identified in the literature. Some examples of pre-service teachers common misconceptions and their proportion after first and second step are given as respectively; It is only to say a relation is reflective if it only has one pair of (x,x), (9%), (0%) a relation is symmetric when the first component is equal to second component (53%), (12%) a function is a one to one relation (4%), (3%) a function merely involves range, domain and pairs, (8%), (0%)

91 a function is a relation that is symmetric, inverse symmetric, reflective and transitive, (%7), (%6) a constant function is always F(x) =x, (%4), (0%) a constant function is always F(x) =1, (%5), (0%) An interesting finding of this study was that students, who were able to define the function concept correctly, declared that a relation is a function when it is one to one and onto by the proportion of 40 %. This misconception still appeared at the end of the second step by the proportion of 5%. The results of the interviews indicated that pre-service teachers preferred the representation and diagram instead of formal definition while answering the questions. Conclusion The findings of the second step showed that students misconceptions were mostly eliminated. The results of the whole study showed that the lesson content, lesson plan and the method, which were developed with respect to taking into consideration the general misconceptions identified, was substantially effective in eliminating pre-service teachers misconceptions. Giriş Matematik, temel eğitim ve öğretimde çok önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle sınıf öğretmeni adaylarının en temel matematik bilgilerine öncelikle kendilerinin sahip olmaları, gereklilikten öte, bir zorunluluktur. Temel Matematik I ve II dersleri, Sınıf Öğretmenliği Lisans Programı nın birinci sınıfında yer alan derslerdendir. Öğretmen adaylarının Temel Matematik konularında mevcut bilgilerini gözden geçirmeleri, sahip oldukları kavram yanılgılarını gidermeleri ve yeni bilgilerle zenginleşmeleri bakımından oldukça önemlidir. Ayrıca bu dersler, öğrencilerin 4 yıl boyunca matematiğin temel kavramlarını öğrenebilecekleri tek derstir. Bağıntı ve fonksiyonlar, her ne kadar ilköğretim müfredatının ilk kademesinde kendi adıyla yer almasa da matematik dersinin içinde başka başlıklar altında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Özellikle örüntü ve ilişkiler konusu pek çok fonksiyon kavramını bünyesinde taşır. Bu nedenle öğretmen adaylarının fonksiyon konusunun kavramlarına hâkim olması, onlara meslek yaşamlarında önemli kolaylıklar sağlar. Bağıntı ve fonksiyonlar, matematiğin temel konularındandır ve cebir müfredatının önemli bir parçasını oluşturur. Vinner (1983) öğrencinin fonksiyon konusuyla ilgili kısıtlı bir bakış açısının, onun problem çözme becerilerini de engelleyebileceğini savunmuştur. Matematiğin içindeki diğer kavramlar gibi, fonksiyon kavramı da belli bir karakteristiğe sahiptir ve belli bir yönde düşünülmeli, öğrenilmelidir. Fonksiyon kavramını anlamak, kavramı matematiğin dışındaki alanlarda ve matematiğin içindeki farklı bağlamlarda kullanmak gibi yönleri kapsamaktadır. Birçok matematik eğitmeni, fonksiyon kavramının modern matematik için önemli, fen ve teknoloji için gerekli olduğunu iddia etmiştir (Leinhardt, Zaslavsk, & Stein 1990). Çeşitli NCTM yayınlarında (1989, 1991, 2000), fonksiyon konusunun matematik müfredatı içerisinde önemli bir yerde olması gerektiği, öğrencilerin diğer matematiksel konuları anlamalarına ve farklı matematik konuları arasında ilişki kurmalarına yardımcı olduğu vurgulanmaktadır. Matematik müfredatı içinde düşünüldüğünde, cebir konuları arasında fonksiyonlar önemli başlıklardan birisidir. Matematiksel düşünmenin gelişiminde önemli bir pozisyonda ve matematiğin bütün dallarıyla ilişkili bir kavramdır. Fakat araştırmalar, öğrencilerin fonksiyon kavramını anlamalarının düşük olduğunu göstermektedir. Matematiğin içindeki diğer kavramlar

92 ZEYNEP SONAY POLAT VE YETER ŞAHINER gibi, fonksiyon kavramı da belli bir karakteristiğe sahiptir ve belli bir yönde düşünülmeli, öğrenilmelidir. Öğrenci, fonksiyon konusunu matematik dersinin dışına çıkaramıyorsa, bu onun konu üzerinde hâkim olmadığını gösterir (Vinner, 1983). Fonksiyon kavramını tam olarak anlamak, gerektiğinde kavramı matematiğin dışındaki alanlarda uygulamak ve matematiğin içindeki farklı bağlamlarda kullanmak gibi birçok boyutu kapsamaktadır. Tanım ve görüntü kümesi, fonksiyon konusunun anlaşılması için önemli kavramlardır. Bu kavramları derinlemesine anlamakta güçlük çeken öğrencilerde fonksiyon konusu yeterince anlaşılamamaktadır (Even, 1990; Sfard, 1991). Fonksiyonlardaki kavram yanılgılarının çeşitlerini araştıran birçok çalışma yapılmıştır. Fonksiyon konusu, tanım kümesi, görüntü kümesi, bağıntı gibi birçok kavramı ve tanımlama, dönüşüm yapma, modelleme gibi birçok beceriyi içermektedir. Literatürde genel olarak, fonksiyonun matematiksel dilini anlamak, günlük hayat durumlarını cebirsel ve grafiksel fonksiyon gösterimlerini kullanarak göstermek, fonksiyonların genel doğasını anlamak, cebirsel gösterimdeki bağımsız ve bağımlı değişkenlerin rollerini anlamak gibi konularda kavram yanılgıları olduğu belirlenmiştir. Ülkemizde de fonksiyon konusu genellikle kalıp halinde, kural ve tanım ezberine dayalı bir şekilde öğretilir. Bağıntı ve fonksiyonun tanımı, bağıntının özellikleri, bağıntının hangi koşulları sağladığında fonksiyon olduğu gibi konuların, sadece tanıma dayalı, soyut bir şekilde ezberlenerek öğrenilmeye çalışılması, birçok kavramsal yanılgıyı beraberinde getirmektedir. Bu konuda yapılan yaygın hataların tespiti, sınıflandırılması ve hataların altında yatan sebeplerin irdelenmesi; mevcut müfredatın gözden geçirilmesi, bu konunun öğretilme biçiminin yeniden ele alınması bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın ilk aşamasında, sınıf öğretmenliği öğrencilerinin Temel Matematik II dersi kapsamında öğrendikleri bağıntı ve fonksiyonlar konusu ile ilgili olarak bağıntının tanımı ve özellikleri, bağıntı ile fonksiyon arasındaki ilişki, fonksiyonun tanımı, özellikleri, tanım kümesi, görüntü kümesi, değer kümesi ve çıkış kümesi, birebir ve örten fonksiyon, içine fonksiyon, bileşke fonksiyon, ters bağıntı ve ters fonksiyon, sabit fonksiyon, tek ve çift fonksiyon gibi kavramlarda ortaya çıkan kavram yanılgılarını saptamak amaçlanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise belirlenen kavram yanılgılarını dikkate alarak hazırlanmış bir ders içeriğinin ve uygulanan metodun, bu hataları ne ölçüde giderebildiği araştırılmıştır. Araştırma Problemi Birinci aşama: Sınıf Öğretmeni adaylarının bağıntı ve fonksiyon konusunda sahip oldukları kavram yanılgıları nelerdir? İkinci aşama: Sınıf Öğretmeni adaylarının bağıntı ve fonksiyon konusunda sahip oldukları kavram yanılgıları ne ölçüde giderilebilir? Araştırmanın Niteliği Yöntem Yapılan çalışma hem niceliksel hem de niteliksel yönü olan bir araştırmadır. Kavram yanılgılarının tespit edilmesi ve giderilip giderilmediğini belirlenmesinde nicel yöntemden, sonuçların tutarlılığı ve kalıcılığının belirlenmesinde nitel yöntemden yararlanılmıştır. Araştırma Grubu Araştırmanın birinci basamağında, araştırma grubunda, 2004 2005 öğretim yılında Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü nde okumakta olan 190 öğrenci yer almıştır. Araştırmanın ikinci aşaması, 2005 2006 öğretim yılında yine Hacettepe Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü nde, birinci sınıfta okumakta olan 97 öğrenciyle yürütülmüştür.

Verilerin Toplanması Araştırmanın iki aşamasında da aynı ölçme aracı kullanılmıştır. Verilerin toplanması için 9 tane açık uçlu sorudan oluşan ölçme aracı geliştirilmiştir. Ölçme aracının geçerliğinin güvence altına alınabilmesi için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın ilk aşamasında, bağıntı ve fonksiyon konusunda yapılan hataların çeşitlerini ve muhtemel sebeplerini daha detaylı belirlemek için ölçme aracından alınan puanlara göre sıralanan öğrencilerden en yüksek ve en düşük puan alan 5 er (toplam 10) öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması için öğrencilerinin yaptıkları yaygın hataların belirlenmesiyle 2005 2006 öğretim yılında ders işlenişi ve metodu değiştirilmiştir. Sınıf içinde çözülen örnek soru sayısı arttırılmış, yaygın hata yapılan kavramların doğru bir şekilde anlaşılabilmesi için daha çok sınıf içi tartışmalar yapılmış ve bu konularda ek araştırma ödevlerine yer verilmiştir. İkinci çalışmada, öğrencilerin yaptıkları yaygın hataların giderilip giderilmediğini tespit etmek amacıyla ilk çalışmada kullanılan ölçme aracından yaralanılmıştır. Öğrencilerin sorulara verdikleri yanıtlar, araştırmacılar tarafından geliştirilen dereceli anahtarla değerlendirilmiştir. Bulgular İlk çalışmada öğrencilerin çoğunlukla, fonksiyonun formal olan cebirsel tanımını kullanmak yerine, fonksiyonu şemayla gösterme eğiliminde oldukları gözlenmiştir. Tanım verirken lisede öğrendikleri benzetmelerle tanım kümesi, çocukların kümesi; görüntü kümesi, anneler dersek, ayrı çocukların annesi bir olabilir ama bir çocuğun iki annesi olamaz gibi kalıp cevaplar vermeleri dikkat çekmiştir. İlk çalışma için, veriler detaylı bir şekilde incelendiğinde, sınıf öğretmeni adaylarının fonksiyon konusunda çeşitli kavram yanılgılarına sahip oldukları belirlenmiştir. Özellikle fonksiyonun tanımı ile ilgili kavramlarda belirlenen kavram yanılgıları, literatürde belirlenmiş olanlarla benzerlikler göstermektedir. İlk aşama sonunda belirlenen kavram yanılgıları Tablo 1 de gösterilmiştir. Tablo 1 den de görülebileceği gibi, bileşke fonksiyonu ile ilgili, belirlenen ve sınıflandırılan bir kavram yanılgısı bulunmamıştır. Fakat yapılan görüşmelerde öğrencilerin 9 u, verilen iki fonksiyonun her zaman ve koşulsuz bileşke fonksiyonunun yazılabileceğini söylemiştir. Görüşme yapılan öğrencilerden, fonksiyonun kullanılabileceği bir günlük hayat durumu içeren örnek vermeleri istendiğinde ise bütün öğrenciler, günlük hayat içinde fonksiyonların yer alamayacağını söylemişlerdir. 93

94 ZEYNEP SONAY POLAT VE YETER ŞAHINER Tablo 1. Bulgular Tablosu Kavram Belirlenen Kavram Yanılgıları İlk Çalışma Son Çalışma Bağıntının Özellikleri (Yansıma, simetri, ters simetri, geçişme özelliği ) Bağıntı ile Fonksiyon Arasındaki İlişki Fonksiyonun Tanımı (x,y) Є β iken (y,x) Є β ise yansıyandır. Tek bir tane (x,x) varsa yansıyandır. x=y ise simetriktir. Bağıntının fonksiyon olabilmesi için 1: 1 ve örten olmalıdır. Birebir eşlenen bağıntılardır. Görüntü ve tanım kümesinden oluşan sıralı ikililerdir. Karşılığı olan bağıntılara fonksiyon denir. Yansıma, simetri, ters simetri, geçişme özelliklerini sağlayan bağıntıdır. Fonksiyonlar Venn şeması, ortak gösterim yöntemi, koordinat yöntemiyle gösterilen bağıntılardır. Birebir Fonksiyon 1: 1 lik ve örtenlik tanımlarını karıştırma. Örten Fonksiyon Sabit Fonksiyon F(x)=0 F(x)=x F(x)=1 % 7 % 9 % 53 % 3 % 12 % 40 % 5 % 4 % 8 % 5 % 7 % 3 % 3 % 6 % 2 -- Önemli bulgulardan biri de fonksiyonun tanımını doğru yapabilen öğrencilerin, bir bağıntının fonksiyon olabilmesi için gerekli koşul olarak bağıntının 1:1 ve örten olması gerektiği cevabını vermiş olmalarıdır. Bu yaygın hata ikinci çalışma sonunda da % 5 oranında devam etmektedir. Yapılan çalışmanın bütününe baktığımızda, ikinci çalışma sonunda öğrencilerin yaptıkları kavram yanılgılarının büyük ölçüde azaldığı belirlenmiştir. Daha önce saptanan bazı kavram yanılgılarının ikinci çalışma sonunda giderildiği saptanmıştır. Sonuç ve Öneriler İlk çalışmada yapılan görüşmeler sonunda öğrenciler, fonksiyon konusunu genellikle ezberlediklerini, lisede de bu konunun çok detaylı öğretilmediğini ve dönemin sonlarına doğru geldiği için de üzerinde çok durulmadığını belirtmişler; üniversite sınavına hazırlanırken fonksiyon sorularını ezbere yaptıklarını, şimdiye kadar tanımını öğrenmeye ihtiyaç duymadan da çözüm yollarını ezberleyerek sonucu bulabildiklerini eklemişlerdir. Öğrenciler, Temel Matematik dersi kapsamında da fonksiyon konusunu sadece sınavları geçmek için ezberlediklerini söylemişlerdir. Sınıf öğretmeni adaylarının, tespit edilmiş kavram yanılgılarıyla üniversite sıralarına kadar geldikleri düşünüldüğünde, bu hataların tespitinde ve giderilmesinde Temel Matematik derslerinin önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Üniversiteye sınıf öğretmeni olmak için gelen öğrencilerin bu konuyu anlatmayacakları için bilgilerini yeniden gözden geçirmeleri, eksikliklerini gidermeleri genellikle onlar için cazip bir durum değildir. Bu konu Temel Matematik dersi kapsamında da anlatılırken çeşitli materyaller hazırlatılarak, kavram haritaları kullanarak ve teknolojinin de kullanıldığı çoklu temsil temelli öğretim metoduyla ders daha zengin hale getirilebilir. % 4 % 4 % 5 -- -- --

95 İlk çalışma sonunda, Temel Matematik II dersi kapsamında fonksiyon konusu detaylı işlenmiş olsa bile, dönem sonunda öğrencilerin birtakım hataları sürdürdükleri görülmektedir. Yapılan bu hatalar doğru bir yaklaşımla büyük ölçüde giderilebilir. Nitekim kavram yanılgılarını bilerek hazırlanmış ders içeriği, dersin işleniş planı ve kullanılan metot sonucunda bu kavram yanılgıların çok azaldığı yapılan araştırmayla saptanmıştır. Yine de tüm yanılgılardan kurtulmak mümkün olmamış, ikinci aşama sonunda da öğrencilerin hâlâ bazı benzer yaygın hataları sürdürdükleri anlaşılmıştır. Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin fonksiyon konusunda yaptığı hataların dönemin başlarında belirlenmesi, öğrencilerin daha önceki bilgileri yoklanarak hatırlatmalar yapılması, yanlış anlaşılan noktaların giderilmeye çalışılması, kavram yanılgılarını büyük ölçüde azaltabilir. Konuyla ilgili yaygın yapılan hatalar araştırılıp belirlenerek hazırlanmış ders içerikleriyle daha etkili öğrenme ortamları hazırlanabilir. Mevcut matematik kitaplarında yer alan ve Temel Matematik II kapsamında bulunan fonksiyonun formal tanımı (Dirichlet- Bourbaki), oldukça soyut ve kavraması zor olan bir tanımdır. Araştırmalar göstermiştir ki fonksiyonlarda çoklu temsil temelli öğretim, konunun daha derinlemesine anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Teknolojik araçlar, öğrencilerin akıllarından geçen fonksiyonun gösterimlerini sergileyebilmelerine olanak sağlar ki bu da fonksiyon konusunu anlamalarını kolaylaştırır. Bilgisayar yazılımları ile temsiller arasındaki uygunluklar kolayca yapılabilir. Günlük hayat problemlerini içeren durumlardan örnekler verilerek, öğrencilerin fonksiyon konusunu modelleyerek öğrenmeleri sağlanabilir, böylece konu daha cazip, ilgi çekici hale getirilebilir. Fonksiyonlar ilk ve ortaöğretimde birçok matematik konusunun içinde yer almaktadır. Dolayısıyla öğrencilerin önbilgileri yoklanarak, kavram yanlışları giderilerek, daha sonra öğrenecekleri birçok konunun sağlam temeller üzerine oturması sağlanabilir. Öğrencilere, fonksiyonun önemli ve temel bir konu olduğu fikri verilmelidir. Kaynakça Even, R. (1990). Subject matter knowledge for teaching and the case of functions. Educational Studies in Mathematic, 21(6), 521 554 Leinhardt, G., Zaslavsk, O., Stein M. K. (1990). Functions, graphs and graphing: Tasks, learning and teaching. Review of Educational Research, 60, 1-64 NCTM (1989). Curriculum and Evaluation Standards for School Mathematics. Reston, Va. NCTM. NCTM (1991). Professional Standards for Teaching Mathematics. Reston, Va. NCTM. NCTM (2000). Principles and Standards for School Mathematics. Reston, Va. NCTM. Stanfard, A. (1991). On the dual nature of mathematical conceptions: reflections on processes and objects as different sides of the same coin. Educational Studies in Mathematics, 22, 1 36. Vinner, S. (1983). Concept definition, concept image and the notion of functions. The International Journal of Mathematics Education in Science and Technology, 14, 293-305 Sfard, A. (1991). On the dual nature of mathematical conceptions: reflections on processes and objects as different sides of the same coin. Educational Studies in Mathematics, 22, 1 36. Makale Geliş: 19-07-2007 İncelemeye Sevk: 19-07-2007 Düzeltme: 18-09-2007 Kabul: 20-09-2007