Ölçme ve Değerlendirme Semineri 1
Açık Uçlu Soru Yazma ve Değerlendirmede Teknikleri Öğrencilerin yazılı sorulara verdikleri ilginç yanıtlar (Türkmen, http://www.istikbal gazetesi.com.) (Kaynak: Pegem Ölçme ve Değerlendirme 2013 Soru: Ġsmet Ġnönü nün batı cephesine bakıģı nasıl idi, açıklayınız. Muhasebe sorusu: Kasa sayımında 100 bin tl eksik çıkmıģtır. Bunu büyük defterde muhasebeleģtiriniz. Çılgın felsefe hocası 100 puanlık tek soruyu yanındaki sandalyeyi göstererek sorar: - Bana bu sandalyenin var olmadığını kanıtlayın! Soru: Ormanların faydalarını sayınız. Soru: Ahmet HaĢim in en ünlü eserlerinin toplandığı eserin adı nedir? Soru: Demokrasilerde kuvvetler ayrılığı kaça ayrılır? Soru: Avrupa da reform hareketini kim baģlattı? Soru: Risk nedir? Açıklayınız Öğrencilerin yazılı sorulara verdikleri ilginç yanıtlar (Türkmen, http://www.istikbal gazetesi.com.) (Kaynak: Pegem Ölçme ve Değerlendirme 2013 Soru: Ġsmet Ġnönü nün batı cephesine bakıģı nasıl idi, açıklayınız. Cevap: 200 metrede dürbünle Muhasebe sorusu: Kasa sayımında 100 bin tl eksik çıkmıģtır. Bunu büyük defterde muhasebeleģtiriniz. Cevap: Tekrar sayın eksik çıkmaması lazım. Çılgın felsefe hocası 100 puanlık tek soruyu yanındaki sandalyeyi göstererek sorar: - Bana bu sandalyenin var olmadığını kanıtlayın! 100 puan alan tek kiģinin cevabı ise sadece Ģudur: - Hangi sandalye? Öğrencilerin yazılı sorulara verdikleri ilginç yanıtlar (Türkmen, http://www.istikbal gazetesi.com.) (Kaynak: Pegem Ölçme ve Değerlendirme 2013 Soru: Ormanların faydalarını sayınız. Cevap: Ormanların faydalarını saymakla bitmez. Sonuç: Tam not. Soru: Ahmet HaĢim in en ünlü eserlerinin toplandığı eserin adı nedir? Cevap: Best of Ahmet HaĢim. Soru: Demokrasilerde kuvvetler ayrılığı kaça ayrılır? Cevap: Üçe. Kara, deniz, hava kuvvetleri. Soru: Avrupa da reform hareketini kim baģlattı? Cevap: Riki Martin. Soru: Risk nedir? Açıklayınız. Cevap: Bu kağıdı boģ vermektir. Sonuç: Tam not. Açık Uçlu Soru Yazma ve Değerlendirmede Teknikleri Soru sorma tekniğine ilişkin bazı temel hatırlatmalar 1. Soru sorma tekniği öğretme etkinliğinin temelini oluģturmaktadır. 2. Öğretmenler sorularıyla öğrencilerin yaratıcı, kritik ve analitik düģünmelerini geliģtirebilir. 3. Öğrencilerin öğrenmeleriyle öğretmenin soru sorma tekniği kullanma sıklığı arasında pozitif iliģki vardır. 4.Öğretmenler günde 300 ile 400 arasında soru sormaktadırlar. 5. Tecrübeli öğretmenlerin daha fazla soru sordukları gözlenmiģtir. 2
6. Öğretmenler soru sorma tekniğini genellikle öğrencilerin anlamada zorlandıkları konuları tespit etmek ve öğrendiklerini hatırlamak için kullanmaktadırlar. 7. Öğretmenlerin öğrencilerini düģünmeye yönlendirici soru sordukları az gözlenmiģtir. Yazılı Testler 1.Objektif Testler a. Doğru-YanlıĢ b. Çoktan seçmeli 2. Sübjektif Testler (açık uçlu) a. Kısa cevap gerektiren maddeler b. Uzun cevap gerektiren maddeler Kısa cevap gerektiren maddeler 1.Soru kipindeki maddeler Örnek: Ġsim, tarih, yer adı ve tanımlama istenilen sorular. 2.BoĢluk doldurmalı maddeler. Örnek: Türkiye nin baģkenti.dır. Kısa cevap gerektiren maddelerin olumlu yönleri 1. Bilgi düzeyini ölçmede kullanılır. 2. Çok soru sorularak testin kapsam geçerliği sağlanır. 3. Cevaplar kesin ve kısa olması puanlamada kolaylık ve objektiflik sağlar. 4. Doğru cevabı öğrencinin kendisi bulacağından Ģansa dayalı bulma yoktur dolayısıyla ölçmede hata azalır. Kısa cevap gerektiren maddelerin olumsuz yönleri 1.BiliĢsel geliģimin üst basamaklarına iliģkin kazanımları ölçmede yetersiz kalır. 2.Öğrencilerin konuları anlamlandırmadan ezberlemesini fırsat verir. 3.Her konuda yeterince soru maddesi yazmak zordur. Uzun cevap gerektiren maddeler Kullanma durumuna göre çeģitleri 1.Serbest cevaplı sorular 2.Kitap açık olarak cevaplandırılan sorular 3.Evde cevaplandırılan sorular 4.Sınıf içinde cevaplandırılan sorular 5.Seçmeli yada tercihli sorular Serbest cevaplı sorular 1.KiĢisel yazmalar: Hikaye, yaratıcı ve eleģtirisel yazma gibi. 2.Okuyucuyu bilgilendirici yazma: Herhangi bir olaya iliģkin rapor yazma, kavramları ve düģünceleri analiz etme veya karģılaģtırma gibi. 3.Okuyucuları ikna etme: ġikayet ve dilek belirten yazılar, herhangi bir konuda ilgililerin dikkatini çekme veya insanları bir konuda harekete geçirme gibi yazılar. Sınıf içinde cevaplandırılan sorular 1. Bir veya birden fazla soruyla öğrencilerin konuya iliģkin akademik baģarıları, duygusal geliģimleri ve düģünme becerilerinin ölçülmesi için hazırlanan sorulardır. 2. Örnekler Sınıf içinde cevaplandırılan sorular hazırlanmasında nelere dikkat edilmeli 1. Kapsam geçerliği sağlanmalıdır. 2. Sorular ve kullanılan kavramlar açık ve anlaģılır olmalıdır. 3
3. Yönerge açıkça belirtilmelidir. 4. Puanlamada kullanılacak anahtar kelimeler ve kavramlar belirlenmelidir. Açık uçlu soruların özellikleri Açık uçlu: Tek ve son doğru cevabı yok Entelektüel düģünceyi baģlatma: TartıĢma Yüksek düģünme becerisi gerektirir: Analiz, tahmin, değerlendirme Önemli fikirleri transfer etme: Disiplinler arası bilgi transferi Yeni sorular oluģturma: Ġleri araģtırmalar Sadece cevap değil destek ve iliģkilendirme Zamanla tekrarlanma Açık uçlu soruların değerlendirilmesi 1. Öğrencinin kağıdının tümünün değerlendirilmesi yerine her bir soru ayrı ayrı değerlendirilmelidir. 2. Puanlama anahtar kelimeler ve kavramlara göre yapılmalıdır. 3. Öğrencilere geri bildirim sadece not olarak değil önerilerle verilmelidir. 3. Puanlamada baģka özellikler dikkate alınmamalıdır. (??) Açık uçlu soru örnekleri 1.Benzerlik ve farklılıklarını göre açıklayınız? 2.Temel karakteristik özelliklerini ortaya koyarak yazınız? 3.Temel fikir ve kavram etrafında açıklayınız? 4.Bu konuyu iliģkilendiriniz? 5.Ne tür fikirler etkili olmuģtur? Nedenleriyle açıklayınız? 6.Bu olaylardan nasıl bir sonuç çıkabilir açıklayınız? 7. Bu durumda ne tür problemle karģılaģabiliriz? 8. Bu durumda nasıl bir sonuç olabilir? 9. Eğer böyle olsaydı ne olurdu? 10. Karar vermede veya değerlendirmede hangi kriterleri kullanabiliriz? 11. Bu konuyu açıklarken neler bizi desteklemektedir? 12. Böyle ifade edersek hangi bakıģ açısını temel almıģ oluruz açıklayınız? 13. Hangi alternatifleri düģünmeliyiz açıklayınız? 14. Hangi strateji veya yaklaģımı kullanmalıyız açıklayınız? 15. Bu konuya ne tür katkılarınız olabilir açıklayınız? Performans ve Proje Değerlendirme Performans: Öğrencinin kazandığı bilgi ve becerileri kullanarak yeni bir ürünü ortaya koyma sürecinde gösterdiği çaba olarak tanımlanmaktadır. Performans değerlendirmenin amacı; öğrencinin yaratıcılık, problem çözme, eleģtirel düģünme, karar verme, empati kurma gibi becerileri kazandırma, geliģtirme ve bu becerileri ne düzeyde kazandığı ve geliģtirdiğini göstermesidir. Öğrencilerin okulda kazandığı temel bilgi ve becerilerin gerçek hayatta nasıl kullandıklarını gösterebilmeleridir. Performansa dayalı çalışma çeşidi Performansa dayalı çalıģmalar iki Ģekilde uygulanabilir. 1.GeniĢ araģtırma gerektiren performans çalıģması 4
Süre olarak daha uzun ve sınıf dışı çalışmalar gerektiren performans ödevleri. 2. SınırlandırılmıĢ performans çalıģmaları; ÇalıĢmanın sınıf içinde ve öğretmenin gözetiminde yapılmasıdır. Performans çalışması verilirken nelere dikkat etmeliyiz 1.Performans ödevi öğrenme amaçlarına uygun olmalıdır. 2.Performans ödevi öğrencilerin üst düzey zihinsel düģünme becerilerini ortaya koymalarına göre hazırlanmalıdır. 3.Performans ödevi anlaģılır, ilgi çekici ve sınıf düzeyine uygun olmalıdır. 4.Performans ödevi açık ve anlaģılır olmalı öğrenciye çalıģmanın sınırlarını göstermelidir. 5. Performans ödevi süreç değerlendirmelere ve öğretmenin çalıģmaları gözden geçirmelerine göre tasarlanmalıdır. 6. Performans ödevi öğretmen ve öğrencilerin deneyimlerinden yararlanarak tasarlanmalıdır. 7. Performans ödevi sosyal öğrenme ve iģbirliğine dayalı öğrenmelere fırsatlar verecek Ģekilde tasarlanmalıdır. Performans çalışmalarında nelere dikkat edilmelidir. 1. Öğrencilere geri bildirim zamanında ve sıkça verilmelidir. 2. Öğrenci baģkalarından (aile vs) alacağı destek ve yardım konusunda bilgilendirilmelidir. 3. Performans çalıģmalarına uygun zaman verilmelidir. Performans çalışmalarının değerlendirilmesi 1. Değerlendirme uzun süreli olmalıdır. 2. Değerlendirme bir çok beceriyi kapsamalıdır. 3. Değerlendirme hem bireysel hem de grup olabilir. 4. Değerlendirme hem ürün hem de sürece odaklanmalıdır. 5. Değerlendirmede bir çok veri toplama tekniği kullanılmalıdır. Proje ; Projeler, geniģ içerikli ve uzun süreli performans ödevleri ve aynı zamanda da ünitelerde yer alan kazanımları kapsayan ayrıntılı ödevlerdir. Projeler bireysel olarak yapılabildiği gibi grup olarak da yapılabilirler. Projelerin konusu, öğrenci tarafından veya öğretmenin hazırlayacağı listeden seçilerek belirlenebilir. Öğrenci, projenin amacını, izlenecek yolları, kullanılacak malzemeleri ve karģılaģılabilecek durumları önceden planlar. Gerektiğinde öğretmeninden de yardım alabilir. Proje Sürecinin Olumlu Yönleri Öğrencilerin yaratıcılık, araģtırma, iletiģim gibi üst düzey zihinsel becerilerinin, Öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin, Öğrencilerin teknolojiyi kullanma becerilerinin, Öğrencilerin iģbirlikli çalıģma becerilerinin, geliģtirilmesini sağlar. Öğrenciler bilgi ve beceriyi yaparak yaģayarak kazanırlar. Proje sürecinin sınırlılıkları Uzun ve zorlu bir süreçtir. ÇalıĢmanın baģında öğrenciler sürecin yoğunluğundan dolayı kaygı duyabilirler. ÇalıĢmanın baģında öğrenciler ödev konusunda yeterince bilgilendirilmez ise süreç verimli olmayabilir. Projelerin Değerlendirilmesi Projelerin değerlendirilmesinde puanlama ölçekleri kullanılabilir. Proje ile performans değerlendirme arasındaki fark Proje, bilimsel düģünme basamaklarını kullanarak öğrencinin bilimsel düģünmesini geliģtirmeyi amaçlar, Öğrenci kendisi bir durum ortaya koyar veya öğretmen öğrenciye sadece konuyu verir. Performans değerlendirmeye göre daha kapsamlıdır. Performans 5
Zayıf Geliştirilmeli Orta Ġyi Çok iyi Zayıf Geliştirilmeli Orta Ġyi Çok iyi değerlendirmede ise öğretmen öğrenciye durumu hazır olarak sunar. Öğrenci kendisine verilen durumu araģtırmaya baģlar. PROJE DEĞERLENDĠRME FORMU Grubun adı:... Projenin adı:... Sınıf:... I. PROJEYĠ HAZIRLAMA SÜRECĠ 1. Projenin amacını belirleme 2. Projeye uygun plan yapma 3. Ġhtiyaçları belirleme 4. Grup içinde görev dağılımı yapma 5. Farklı kaynaklardan bilgi toplama 6. Projeyi plana göre gerçekleģtirme 7. YetiĢkin rolünü gerçekleģtirme 8. Ekip çalıģmasını gerçekleģtirme 9. Proje çalıģmasını istekli olarak gerçekleģtirme TOPLAM II. PROJENĠN ĠÇERĠĞĠ 1. Türkçeyi doğru ve düzgün yazma 2. Bilgilerin doğruluğu 3. Toplanan bilgileri analiz etme 4. Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma 5. Toplanan bilgileri düzenleme 6. Kritik düģünme becerisini gösterme 7. Yaratıcılık yeteneğini kullanma TOPLAM 6
Zayıf Geliştirilmeli Orta Ġyi Çok iyi III. SUNU YAPMA 1. Türkçeyi doğru ve düzgün konuģma 2. Sorulara cevap verme 3. Konuyu, dinleyicilerin ilgisini çekecek Ģekilde sunma 4. Sunuyu, hedefe yönelik materyalle destekleme 5. Sunuda, akıcı bir dil ve beden dilini kullanma 6. Sunuyu verilen sürede yapma 7. Sunum sırasında öz güvene sahip olma 8. Sunuyu severek yapma TOPLAM PROJE DEGERLENDĠRME BÖLÜMLERĠ PUAN I. PROJEYĠ HAZIRLAMA SÜRECĠ II. PROJENĠN ĠÇERĠĞĠ III. SUNU YAPMA GENEL TOPLAM YORUMLAR VE ÖNERĠLER:............ 7