Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı
Havza? Hidrolojik olarak; Bir akarsu tarafından parçalanan, kendine has doğal kaynakları bünyesinde barındıran, etrafı dağ ve tepelerle çevrili, suları aynı denize, ırmağa veya göle akan belirli büyüklükte bir arazi parçasına havza denir. Havzalar ; Althavza ve mikrohavzaları içerir.
Türkiye'deki Havzalar
Yukarı Havzalardaki Sorunlar Erozyon, Meralardan bilinçsiz faydalanma, Zayıf bitki örtüsü Orman alanlarında tahribat ve aşırı faydalanma Verimsiz ve dağınık sürü hayvancılığı Dağınık yerleşim Nüfus hareketlerinin şehirlere doğru kayması Hayvansal üretimde verim düşüklüğü Yetersiz, sığ ve verimsiz tarım toprakları Yanlış arazi kullanımı, yanlış tarım teknikleri Yetersiz su kaynakları ve varolan kaynakların verimli kullanılamaması Kırsal fakirlik Eğitim ve bilinç eksikliği
Aşağı Havzalardaki Sorunlar Hızlı nüfus artışı Plansız ve düzensiz kentleşme Su ihtiyaçlarında artış (sanayi ve kullanım suyu) Su kaynaklarında kirlenme Su paylaşım sorunlarında artış Sel ve taşkınların artması Tarım topraklarının amaç dışı kullanımı Toprakta tuzlanmanın artması Tarım ürünlerinde azalma (miktar+kalite) Böcek ve hastalıklarda artış (bitki+tarım) Orman yangınlarında artış Doğal kaynak tahribatında artış (taş, kum ocakları v.b.)
Havza Planlama Mantığı Yukarı Aşağı
Öncelik Öncelikler: Havza seçimi kriterlerine, Müdahale için aciliyet durumuna Projelendirme için seçilecek havza önceliklendirilir.
Önceliklendirme Her havza için verilecek puanlara göre yapılır. Temel olarak havza seçim kriterlerinin her biri için 1-5 puan verilir. 1 = En Düşük puan 5 = En Yüksek puan
Havza seçimi Kriterleri Doğal kaynak tahribatındaki bozulmanın derecesi ve rehabilite edilip edilememe durumu. Topografya Gelir Getirici faaliyetlerin yörede yaşayan insanlar üzerindeki etkisinin büyüklüğü,
Havza seçimi Kriterleri Sel,heyelan,erozyon,çığ gibi doğal afetlerin havzadaki kaynakları ve insanları etkileme derecesi ve sıklığı, Biyolojik çeşitlilik, Havzada yaşayan insanların entegre projeye yatkınlığı Göç Tarımsal ve hayvansal kaynaklı kirleticilerin kaynaklarını kirletme oranı
Doğal Kaynaklardaki tahribatın rehabilite edilip edilemeyeceği. Mera ve Orman alanlarındaki bozulmanın derecesi, Havzadaki erozyonun şiddeti ve derecesi, Tarım alanlarındaki bozulmanın derecesi, Su kaynaklarındaki kirlenmenin derecesi,
Topografya 1 = Düz ve düze yakın 5 = Eğimli arazi yapısı
Gelir Getirici Faaliyetlerin Havzada Yaşayan İnsanlar Üzerindeki Etkisi Gelir seviyesinde yapılabilecek değişiklik miktarı, Gelir getirici faaliyetlerin göç üzerindeki etki derecesi, Gelir getirici faaliyetlerin olumlu olabilecek etki derecesi,
Sel,heyelan,erozyon,çığ gibi doğal afetlerin havzadaki kaynakları ve insanları etkileme derecesi ve sıklığı, Sel ve Heyelanların yaşanma sıklığı, Baraj ve sulama sistemlerinin erozyon ve sedimantasyondan etkilenme derecesi,
Biyolojik Çeşitlilik Endemik Bitkilerin miktarı, Korunan alan sayısı Korunan alanların büyüklüğü Korunması ve geliştirilmesi gerekli olan tür varlığı ve sayısı
Havzada Yaşayan İnsanların Entegre Projeye Yatkınlığı Havzada daha önce uygulanan proje sayısı, Havzada yaşayan insanların bilgi düzeyi, Havza köylerinde yaşayan insanların proje talebi derecesi,
Göç Göçe neden olan faktörler Göçün yönü Sürekliliği
Tarımsal ve hayvansal kaynaklı kirleticilerin kaynaklarını kirletme oranı Hayvansal kaynaklı kirlenme oranı Tarımsal kaynaklı kirlenme oranı Kirlenmenin yer altı ve yer üstü su kaynaklarına olan etkisi
Puanlama Tablosu Şeçim Kriteri H- 1 H-2 H-3 H-4 H-5 H-6 H-7 1 2 3 4.. Toplam Puan 35 50 12 18 26 38 41
Öncelik Listesi Havza Toplam Puan Öncelik H-1 35 4 H-2 50 1 H-3 12 7 H-4 18 6 H-5 26 5 H-6 38 3 H-7 41 2
Proje Büyüklüğü Uygulama Projesi için Kaç tane Havza Gerekli?
Çalışılacak Havza Sayısı Öncelik listesi kullanılarak çalışılacak havzalara karar verilebilir. 1, 2 veya 3?
Önceliklendirme Çalışılacak Havzanın Yada havzaların seçimi: Kurumların önceliklerine, Ayrılan bütçe büyüklüğüne göre çalışılabilecek havza sayısına, Yönetilebilirlik,
Havzanın tamamımı yada bir bölümümü? Çalışma şartlarının uygunluğu Havza büyüklüğü Kaynak durumu Proje amacı Bütün havzada Yada Havzanın seçilen bölümlerinde çalışmaya karar verilebilir
TEŞEKKÜRLER Orman Genel Müdürlüğü Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı