BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Coğrafi konum aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır? A) Bir ülkenin askeri açıdan ve savunma amaçlı konumu demektir. B) Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi koordinatlar ve coğrafi oluşumlar yardımıyla Dünya daki yerinin belirlenmesidir. C) Paralellerden ve meridyenlerden oluşan sistemdir. D) Kutup noktalarına eşit uzaklıkta bulunan noktaların birleştirilmesi oluşturulan hayali çemberdir. E) Ekvator a 1 lik aralıklarla ve birbirine paralel olarak çizilen çemberlerdir. 2. Aşağıdakilerden hangisi paralel ve meridyen dairelerinin ortak özelliklerinden biridir? A) Uzunluklarının eşit olması B) Ekvator u dik kesmeleri C) Birer derece aralıklarla çizilmeleri D) Kutuplara gidildikçe çevre uzunluklarının azalması E) Aralarındaki kuş uçuşu mesafenin eşit olması 5. Paraleller Test 1 Meridyenler Aşağıdakilerden hangisi paralel ve meridyenlerin özelliklerinden biri değildir? A) Paralellerin çevre uzunlukları kutuplara gidildikçe azalır. B) Paralel ve meridyenlerin sayıları birbirine eşittir. C) Ekvator, Dünya yı Kuzey Yarım Küre ve Güney Yarım Küre olarak ikiye ayıran paraleldir. D) Başlangıç meridyeninin antimeridyeni 180 meridyeni olup bu meridyen tarih değiştirme çizgisi olarak kabul edilmiştir. E) Ekvator üzerindeki ardışık iki meridyen arasındaki mesafeyle ardışık iki paralel arasındaki mesafe eşittir. 6. Aynı paralel üzerinde bulunan iki farklı yerleşim biriminin aşağıdaki özelliklerinden hangisi boylamıyla açıklanabilir? 3. Dünya üzerindeki her hangi bir noktanın Ekvator a uzaklığının açı cinsinden değerine enlem denir. Aşağıdaki durumlardan hangisinin temel nedeni enlemdir? A) Başlangıç meridyenine göre Güneş in doğuşu B) Gece ve gündüz süreleri C) Güneşin doğuş ve batış süresi D) Kutuplara uzaklıkları E) Ekvator a uzaklıkları A) Ankara nın yerel saatinin İzmir den ileri olması B) Türkiye de kalıcı karlara rastlanması C) Kış mevsiminde Ege kıyılarının İç Anadolu dan sıcak olması D) Türkiye de yerel saat farkının en fazla olduğu bölgenin Karadeniz Bölgesi nde olması E) Antalya nın yıl boyunca İstanbul dan sıcak olması 7. a b c d 4. Bir noktanın Ekvator a göre yerinin bilinmesi, o nokta hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisini kesinlikle vermez? A) Çizgisel hızını B) Gece ve gündüz süresini C) Greenwich e göre konumunu D) Güney kutup noktasına olan kuş uçuşu uzaklığını E) Gölge uzunluğunu Aşağıdakilerden hangisi, aynı boylam üzerinde yer alan noktaların benzer özellikleri arasında gösterilemez? A) Yerel saatleri B) Saat dilimleri C) Ekinokslarda Güneş in doğuş saatleri D) Boylam dereceleri E) Yaz mevsiminin başlangıç gününde yaşadıkları gece ve gündüz süreleri 78 1. B 2. C 3. E 4. C 5. B 6. A 7. E
8. Yukarıdaki şekilde paralel daireleri gösterilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi paralellerin özelliklerinden biri değildir? A) Çevre uzunlukları kutuplara doğru azalır. B) Kutup noktalarında birleşirler. C) Aralarındaki kuş uçuşu mesafe eşittir. D) 1 lik aralıklarla çizilmişler. E) Dereceleri Ekvator un kuzeyine ve güneyine doğru büyür. 11. Bir noktanın Ekvator a ve Greenwich e göre konumuna bakılarak, o noktanın aşağıdaki özelliklerinden hangisi hakkında kesin bir fikir yürütmek doğru olmaz? A) İklimi B) Doğal bitki örtüsü C) Yerel saati D) Denizden olan yüksekliği E) Gece ve gündüz süreleri 12. Aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin denize göre konumundan etkilenmez? A) Yerel saat farkı B) Yıllık sıcaklık farkı C) Tarım ürünlerinin çeşitliliği D) Orman alanlarının dağılışı E) Kıyı ve iç kesimleri arasındaki yağış farkı BÖLÜM 3 9. 13. Aşağıdakilerden hangisi bir bölgenin enlemini tahmin etmek için kullanılmaz? Yukarıdaki şekilde meridyen yayları gösterilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi meridyenlerin özelliklerinden biri değildir? A) Aynı meridyen üzerindeki bütün noktaların yerel saatleri aynıdır. B) Ardışık iki meridyen arasında 4 dakikalık zaman farkı bulunur. C) Ardışık iki meridyen arasında kuş uçuşu uzaklık her yerde aynıdır. D) Uzunlukları birbirine eşittir. E) Bir meridyen yayının tam karşısına gelen ve onun tam bir çember olmasına neden olan meridyene antimeridyen denir. A) Atmosferindeki nem miktarı B) Ekinokslar dışında gece ve gündüz sürelerinin uzunluğu C) Yıllık sıcaklık ortalamaları D) Genel iklim özellikleri E) Güneş ışınlarının geliş açısı 14. Dünya üzerindeki bir noktanın, derece ( ), dakika ( ) ve saniye ( ) cinsinden yerinin belirlenmesine matematik konum denir. Başka bir deyişle herhangi bir noktanın Ekvator a ve Greenwich e göre olan konu mudur. Aşağıdakilerden hangisi matematik konumla en az ilgilidir? A) Matematik konum doğal bitki örtüsünü etkiler B) Matematik konum iklimi etkiler C) Matematik konum yerel saat farklarını etkiler D) Matematik konum tarım ürünlerinin olgunlaşma süresini ve hasat zamanını etkiler E) Matematik konum yer şekillerini etkiler 10. Ekvator dan kutuplara doğru gidildikçe, iki meridyen arasındaki mesafe azalmasına rağmen iki meridyen arasındaki 4 dakikalık yerel saat farkının değişmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Kara ve denizlerin her iki yarım kürede dağılışının farklılık göstermesi B) Yer ekseninin 23 27 sağa doğru eğik olması C) Bütün paralel dairelerinin yer eksenini 90 lik açı ile kesmesi D) Dünya nın ekseni etrafındaki dönüş hızının kutuplara doğru düzenli bir şekilde azalması E) Aynı meridyen üzerindeki bütün noktaların yerel saatlerinin aynı olması 15. Türkiye, Bulgaristan, Finlandiya, Mısır ve Güney Afrika Cumhuriyeti yaklaşık 25 ve 40 Doğu meridyenleri arasındadır. Buna göre, bu ülkelerin bazı ortak özellikleri söz konusudur. Aşağıdakilerden hangisi bu ortak özelliklerden bir tanesidir? A) Güneş ışınlarının geliş açısı B) İklim özellikleri C) Saat dilimleri D) Aydınlanma süreleri E) Matematik iklim kuşakları 8. B 9. C 10. D 11. D 12. A 13. A 14. E 15. C 79
BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye de enlem etkisine ters düşen bir durumdur? A) Karadeniz in Akdeniz e göre sıcaklık ortalamalarının düşük olması B) İstanbul un Antalya ya göre serin olması C) Kışın, Ankara nın sıcak değerlerinin Samsun dan düşük olması D) Toros Dağları nda kalıcı kar alt sınırının Kuzey Anadolu Dağları na göre daha yüksekten başlaması E) Tarım ürünlerinin hasatının ilk önce Akdeniz ovalarında yapılması 2. Aşağıdaki coğrafi koordinat sisteminde dört nokta verilmiştir. 2 4 4. - En kısa gölge boyu zıt tarihte oluşur. - Gece gündüz süreleri arasındaki fark aynıdır. - Ekinokslarda X te Güneş Y den sonra batar. - X te yaz mevsiminin süresi Y den uzundur. Yukarıdaki bazı özellikleri verilen X ve Y merkezlerinin matematik konumu aşağıdakilerden hangisi gibidir? A) B) x y x Test 2 y b a 4 2 C) D) y y d c 2 4 Bu noktalar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) b ve c noktalarının yerel saatleri aynıdır. B) d-c arasındaki mesafe b-c arasındaki mesafeden kısadır. C) a noktası Doğu Meridyenler Yarım Küresi nde d noktası Batı Meridyenler Yarım Küresi nde dir. D) b noktasında yıl boyunca gece ve gündüz süreleri eşittir. E) b ve c noktaları öğlen vaktini aynı anda yaşarlar. x E) y 5. Aşağıda iki ayrı bölgenin coğrafi koordinatları verilmiştir. 6 4 35 x 4 x 6 2 3. Bir noktanın Ekvator a göre hangi yarım kürede yer aldığı, belirli tarihlerde yaşadığı özelliklerden tespit edilebilir. Buna göre, bir merkezin bulunduğu yarım küre hakkında; a bölgesi 2 b bölgesi 35 I. 21 Mart ta gece süresi, II. 21 Haziran da güneş ışınlarını alma açısı, III. 21 Aralık ta cisimlerin gölge yönü, IV. 23 Eylül de gölge yönü, gibi özelliklerinden hangileri en doğru bilgiyi verir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) Yalnız II E) Yalnız IV Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu iki bölge için söylenemez? A) b bölgesinde Güneş, a bölgesinden önce doğar ve batar. B) Greenwich e göre a bölgesinin yerel saati geri, b bölgesinin ileridir. C) a bölgesi, b bölgesinin kuzeydoğusunda yer alır. D) Her iki bölgenin izdüşüm alanları aynıdır. E) a bölgesinin kuzeyinden geçen paralelin uzunluğu b bölgesinin güneyinden geçen paralellin uzunluğuna eşittir. 80 1. C 2. B 3. E 4. A 5. C
6. Paralel dairelerinin uzunlukları Ekvator dan Kutuplara gidildikçe azalır. Ardışık iki paralel dairesi arasındaki uzaklık kuş uçuşu 111 km dir. İki meridyen arasındaki kuş uçuşu uzaklık Ekvator dan kutuplara doğru azalır. Meridyenlerin uzunlukları birbirine eşittir. Yukarıda paralellerin ve meridyenlerin bazı özellikleri verilmiştir. 8. Aşağıdaki şekilde a ve b merkezlerinin coğrafi konumları verilmiştir. a b 2 2 BÖLÜM 3 I. bölge II. bölge III. bölge IV. bölge Bu iki nokta için aşağıdaki özelliklerden hangisi söylenirse yanlış olur? A) Saat dilimleri aynıdır. B) Çizgisel hızları aynıdır. C) Üzerinde bulundukları paralellerin uzunlukları aynıdır. D) Aynı anda yaşadıkları mevsimleri aynıdır. E) Başlangıç meridyenine kuş uçuşu uzaklıkları aynıdır. V. bölge 9. Buna göre, yukarıda paralel ve meridyen farkları aynı olan bölgelerden hangileri sırasıyla, Ekvator a en yakın ve en uzaktır? Ekvator a Ekvator a en yakın en uzak A) I. bölge III. bölge B) II. bölge IV. bölge C) III. bölge I. bölge D) IV. bölge III. bölge E) V. bölge II. bölge 211 2 4 a 3 4 b 5 Yukarıda matematik konumları verilen a ve b bölgelerinin aşağıda verilen özelliklerinden hangisi kesinlikle benzerlik gösterir? 7. Bir bölgede görülen özellikler tümüyle matematik konuma bağlı değildir. Bazı özelliklerin oluşmasında ye rel faktörlerin rolü de olabilir. Bu yerel faktörlerin tümüne özel konum denir. Aşağıdakilerden hangisi özel konumla ilgili bir özellik değildir? A) Denizlere göre uzaklık B) Ekvator a ve Başlangıç meridyenine olan uzaklık C) Önemli ticaret yollarına yakınlık D) Ülkelere göre konum E) Deniz seviyesinden olan yükseklik A) Yerel saatleri B) Kuzey ve güney yöndeki genişlikleri C) İz düşüm alanları D) Gece - gündüz süre farkları E) Başlangıç meridyenine ve Ekvator a göre konumları 10. Aşağıda verilen özelliklerden hangisi Kuzey ve Güney Yarım Küre de benzerlik göstermektedir? A) Ekinokslarda 48 Doğu boylamında Güneş in doğuş saati B) 21 Haziran da 33 Kuzey ve Güney enlemlerine güneş ışınlarının geliş açısı C) Temmuz ayında sıcaklık ortalamaları D) Buzullarla kaplı alanların oranları E) Sürekli rüzgârların sapma yönü 6. C 7. B 8. D 9. B 10. A 81
BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Aşağıda coğrafi koordinatları verilen alanlardan hangisinin iz düşüm alanı en küçüktür? A) 2 B) 1 4 3 3 4. Kanada Brezilya Cezayir Çin Test 3 Avustralya 2 C) 7 5 D) 12 E) 65 8 10 8 6 1 14 53 33 Yukarıdaki dünya haritasında yüz ölçümleri gösterilen ülkelerden hangisi birden çok ortak saat kullanma gerekliliğini duymaz? A) Kanada B) Çin C) Avustralya D) Brezilya E) Cezayir 2. a b c d e 6 4 2 2 4 5. 6 I III 18 7 555 2 12 10 15 II IV 33 2 13 43 33 Yukarıdaki şekilde verilen noktalardan hangisinden aynı mesafede doğuya ya da batıya doğru gidilirse en az yerel saat farkı oluşur? A) a B) b C) c D) d E) e V 5 Yukarıda coğrafi koordinatları verilen bölgelerden hangisinin doğu - batı yönünde kuş uçuşu uzaklığı en kısadır? A) I B) II C) III D) IV E) V 3. Başlangıç meridyenine açısal uzaklıkları aynı fakat farklı yarım küre ve farklı paraleller üzerinde bulanan iki merkez için, aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Yerel saatleri aynıdır. B) Yıl içinde gece ve gündüz süresi iki kez eşitlenir. C) Ekinokslarda Güneş in tam karşısından aynı anda geçerler. D) Başlangıç meridyenine eşit uzaklıkta bulunurlar. E) Ekinoks tarihlerinde güneş aynı anda doğar ve batar. 6. Aşağıdakilerden hangisi hem matematik konumdan hem de özel konumdan etkilenir? A) Mevsimler B) Yerel saat C) Bitki örtüsü D) Yükselti E) Gece ve gündüz süresi 82 1. E 2. C 3. D 4. E 5. A 6. C
7. Başlangıç meridyeni, 10 Batı meridyeni, 48 Doğu meridyeni, 111 Batı meridyeni ve 90 Doğu meridyeni doğrultusunda; aynı hız ve yükseklikte hareket eden beş uçağın, Ekvator a varış süreleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenirse doğru olur? A) Başlangıç meridyeni üzerinden hareket eden uçak Ekvator a ilk önce gelir. B) 10 Batı meridyeni üzerinden hareket eden uçak Ekvator a en son gelir. C) 48 Doğu meridyeni üzerinden hareket eden uçak 90 Doğu meridyeni üzerinden hareket eden uçağa göre Ekvator a önce gelir. D) 111 Batı meridyeni üzerinden hareket eden uçak Ekvator a ilk önce gelir. 10. 114 118 122 126 13 134 138 142 146 15 154 12 6 6 12 18 24 3 36 Yukarıdaki şekilde gösterilen taralı alanın matematik konumu tanımlanırken, aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz? BÖLÜM 3 E) Hepsi aynı anda Ekvator a gelir. A) 114 Doğu boylamı B) 12 Kuzey enlemi C) 154 Doğu boylamı 8. Ekvator un 23 27 kuzeyinden ve 23 27 güneyinden geçen özel paralel dairelerine dönence adı verilir. D) 22 Güney enlemi E) 36 Güney enlemi Aşağıdakilerden hangisi dönenceler için söylenirse yanlış olur? A) Yeryüzüne güneş ışınlarının dik olarak düşebildiği en son yerlerdir. B) Güneş ışınlarının yıl içinde iki kere dik açıyla düştüğü yerlerdir. C) Dönenceler arasında kalan yerlere güneş ışınları yıl içinde iki kere dik açıyla düşer. D) Tropikal kuşak ile Orta kuşağı birbirinden ayıran paralellerdir. E) Yıl boyunca alçalıcı hava hareketleri görüldüğü için dinamik yüksek basınç kuşaklarıdır. 11. Yarım küreleri farklı olan iki noktanın Başlangıç meridyenine olan kuş uçuşu uzaklıkları aynı ise, bu noktalar için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir? A) Ekvator a olan uzaklıkları aynıdır B) Yerel saatleri aynıdır. C) Ekinokslarda Güneş aynı anda doğar. D) Güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar. E) Denize göre konumları aynıdır. 9. Aşağıdaki tabloda, beş bölgenin coğrafi koordinatları verilmiştir. Bölgeler Enlem Boylam a 12 K - 20 K 41 D - 51 D b 33 G - 52 K 12 B - 20 B c 41 K - 63 K 11 D - 42 B d 54 G - 69 K 21 B - 33 D e 66 K - 71 K 78 D - 83 D Buna göre, hangi bölgenin doğusu ile batısı arasındaki yerel saat farkı ile kuzey - güney yönündeki genişliği daha fazladır? 12. Bir ülkenin tümüyle gösterildiği bir fiziki duvar haritası ile aynı ülkenin tümüyle gösterildiği atlas sayfasındaki bir fiziki harita, I. yükselti değerleri, II. ayrıntıları gösterme gücü, III. coğrafi koordinatlar, IV. küçültme oranı, özelliklerinden hangileri bakımından benzerlik gösterir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV A) a B) b C) c D) d E) e 7. E 8. B 9. D 10. D 11. A 12. B E) III ve IV 83
BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. 15 Batı boylamında bulunan A kentinde yerel saat 14.00 iken 30 Doğu boylamında bulunan B kentinde yerel saat kaçtır? A) 11.00 B) 14.00 C) 17.00 D) 18.00 E) 21.00 2. 39 Doğu boylamındaki Elazığ da yerel saat 12.00 iken 30 Doğu boylamındaki İzmit in yerel saati kaçtır? A) 12.36 B) 12.09 C) 11.51 D) 11.24 E) 11.26 3. Başlangıç meridyeninde yerel saat 12.40 olduğu sırada, 45 Doğu boylamında yerel saat kaçtır? A) 14.40 B) 15.40 C) 16.40 D) 17.40 E) 18.40 4. Bir yörede, yerel saati belirlemek için aşağıdaki işlemlerden hangisinin yapılması yeterli olur? A) Yatay düzleme dikilen bir çubuğun en kısa gölgeyi verdiği anın belirlenmesi B) Güneş ışınlarının düşme açısının belirlenmesi C) Gündüz uzunluğunun belirlenmesi D) Denizden yüksekliğinin belirlenmesi E) Güneş in doğuş süresinin belirlenmesi 7. 33 Doğu boylamında bulunan Ankara da yerel saat 13.48 iken X merkezinde yerel saat 09.16 dır. Buna göre, X merkezi hangi boylam üzerinde yer alır? A) 35 Batı B) 96 Doğu C) 30 Batı D) 101 Doğu E) 86 Batı 8. 180 meridyeninin, antimeridyeninin 3330 km doğusunda ve Ekvator üzerinde yer alan A kentinde saat 07.15 ve günlerden pazar iken bu meridyenin 3330 km batısındaki B kentinde yerel saat ve gün nedir? A) 03.15 - Pazartesi B) 06.00 - Pazartesi C) 11.15 - Cumartesi D) 11.15 - Pazar E) 03.15 - Pazar Test 4 9. Türkiye de yerel saat kullanılıyor olsa 39 Doğu boylamında yer alan Siirt te saat 08.00 iken İstanbul da saat 7.20 olur. Buna göre, İstanbul hangi boylam üzerindedir? A) 37 Doğu B) 35 Doğu C) 33 Doğu D) 31 Doğu E) 29 Doğu 5. 83 Batı boylamında yerel saat 08.46 olduğu sırada, 13 Doğu boylamında yerel saat kaçtır? A) 02.22 B) 06.24 C) 14.07 D) 15.10 E) 16.24 6. 45 Doğu boylamında yerel saat 16.42 olduğu anda, 75 Batı boylamında yerel saat kaçtır? A) 03.40 B) 02.02 C) 08.42 D) 19.22 E) 20.22 10. Türkiye nin en doğusunda Güneş ortak saatle 05.00 de doğduğu an en batısında yerel saat kaçtır? A) 03.44 B) 06.16 C) 05.16 D) 05.44 E) 07.16 11. 45 Doğu boylamında bulunan X kentinde Güneş saat 6.30 doğuyor ise 60 Doğu boylamında bulunan Y kentinde Güneş saat kaçta doğar? A) 5.30 B) 6.00 C) 7.30 D) 8.00 E) 9.30 84 1. C 2. D 3. B 4. A 5. D 6. C 7. A 8. E 9. E 10. A 11. A
12. Gece - gündüz sürelerinin eşit olduğu bir günde 10 Batı boylamı üzerindeki bir noktada 7.40 ta doğan Güneş, 20 Doğu meridyeni üzerindeki başka bir noktada saat kaçta batar? A) 18.28 B) 18.52 C) 20.28 D) 19.40 E) 17.40 13. 60 Doğu boylamındaki bir şehirde tarih 5 Nisan saat 01.00 iken, 40 Batı boylamındaki başka bir şehirde aynı anda tarih ve yerel saat ne olur? A) 5 Nisan, 05.00 B) 6 Nisan, 05.00 C) 4 Nisan, 18.20 D) 5 Nisan, 00.30 E) 4 Nisan, 24.20 14. 13 Batı boylamında yerel saat 17.40 ve tarih 16 Ağustos iken 67 Doğu meridyeninde saat ve tarih aşağıdakilerden hangisidir? 18. Aşağıda şekillerde 50 Kuzey paraleli üzerinde bulunan üç merkezin ufuk düzlemi üzerinde aynı anda Güneş in konumları verilmiştir. Batı X Doğu Batı Y Doğu Batı Z Doğu Buna göre, verilen merkezlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Yerel saati en ileri olan Y merkezidir. B) Yerel saat farkı en fazla Y ve Z merkezleri arasındadır. C) Z merkezinde Güneş ilk önce batacaktır. D) En kısa gölge boyu X merkezinde oluşmuştur. E) X merkezinin üzerinde bulunduğu boylam Z merkezine daha yakındır. BÖLÜM 3 A) 16 Ağustos 23.00 B) 17 Ağustos 00.20 C) 18 Ağustos 01.20 D) 18 Ağustos 23.40 E) 17 Ağustos 24.00 15. Aşağıda verilen kent çiftlerinden hangi ikisi arasındaki yerel saat farkı daha azdır? A) Samsun Ağrı B) Ankara Malatya C) İzmir Manisa D) Eskişehir Kars E) Antalya Siirt 16. 0. saat dilimini kullanan Londra da saat 23.15 iken 2. saat dilimini kullanan İstanbul da saat kaçtır? 19. Batı Ankara Doğu Yukarıdaki şekilde, 23 Eylül günü Ankara da Güneş in ufuk düzlemi üzerindeki konumu verilmiştir. Buna göre, aynı anda Güneş Kars ta hangi konumda görülür? A) B) A) 01.15 B) 02.15 C) 11.45 D) 00.15 E) 24.15 Batı Doğu Batı Doğu 17. Matematik konumu 45 Doğu boylam ve 54 Güney paraleli olan bir merkezin, aşağıdaki yerlerden hangisinin yerel saati ile aynıdır? A) 54 Doğu - 54 Kuzey B) 45 Batı - 54 Güney C) 54 Doğu - 45 Kuzey C) D) Batı Doğu Batı E) Doğu D) 45 Doğu - 10 Güney E) 45 Batı - 45 Güney Batı Doğu 12. E 13. C 14. A 15. C 16. A 17. D 18. C 19. E 85
BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Türkiye de görülen aşağıdaki durumlardan hangisi matematik konumun etkilerinden biri olduğu söylenemez? A) Türkiye de buzul etkisinin görülmesi B) Türkiye de aynı uzunluktaki cisimlerden gölge boyu uzunluğunun Antalya da Samsun dan kısa olması C) Iğdır ın yerel saatinin İzmir den ileri olması 5. Türkiye de yıl içinde dört mevsimin belirgin olarak yaşanması aşağıdakilerden hangisinin sonucudur? A) Yükseltinin batıdan doğuya doğru artmasının B) Ekvator un kuzeyinde bulunmasının C) Başlangıç meridyeninin doğusunda olmasının D) Sahip olduğu paralel derecelerinin Test 5 D) Türkiye de deniz suyu sıcaklığının kuzeye doğru gidildikçe azalması E) Türkiye de gece-gündüz süreleri arasındaki farkın en fazla Sinop ta olması 2. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye nin özel konumunun sonuçlarından değildir? E) Üç tarafının denizlerle çevrili yarımada olmasının 6. Türkiye de aşağıdakilerden hangisinin oluşum nedeni matematik konum değildir? A) Tarım ürünlerinin güney kıyılarında daha önce hasat edilmesi A) Doğu Karadeniz de çay ve fındık tarımının yapılması B) Kış sıcaklık değerlerinin Doğu Anadolu da Ege den daha düşük olması C) Türkiye genelinde deprem riskinin fazla olması D) Akdeniz kıyılarında deniz turizminin uzun sürmesi E) Yılın ilk karının Palandöken Dağları na yağması B) Karadeniz kıyılarına kuzeyden esen rüzgarların sıcaklık değerlerini düşürücü etki yapması C) Yaz mevsiminde Adana nın Sinop tan daha sıcak olması D) İzmir de dört mevsimin belirgin olarak yaşanması E) Tuz Gölü ve çevresinin en az yağış alan sahalardan biri olması 3. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye nin jeopolitik önemini artıran bir özellik değildir? A) Ortadoğu ve Hazar petrol kaynakları bölgelerine komşu olması B) Üç kıtanın birbirine en fazla yakınlaştığı yerde bulunması C) Kuzey ve güney kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması D) Farklı kültür bölgelerine komşu olması E) İstanbul ve Çanakkale Boğazları na sahip olması 7. 15 Haziran tarihinde, Ankara da bulunan birinin gecenin daha uzun olduğu bir yere gitmesi gerekirse, hangi yönde yol alması gerekir? A) Güneybatıya B) Batıya C) Kuzeybatıya D) Doğuya E) Kuzeye 86 4. Kışın Kayseri nin Rize den daha soğuk olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi değildir? A) Denize göre konum B) Yükselti C) Güneş ışınlarının geliş açısı D) Nem E) Karasallık 8. Türkiye, yüz ölçümü ve özel konum koşulları aynı kalmak üzere 30 daha kuzeyde yer alsaydı, aşağıdakilerden hangisinin görülmesi mümkün olmazdı? A) Mevsim farklılıkları azalırdı. B) Batı ve doğu uçları arasındaki yerel saat farkı azalırdı. C) Kış sıcaklık değerleri daha düşük olurdu. D) Buzulların etki alanı genişlerdi. E) Gece ve gündüz süreleri arasındaki fark artardı. 1. A 2. D 3. C 4. C 5. D 6. E 7. A 8. B
9. Aralık ayında öğle vakti yatay bir düzlem üzerine dik olarak yerleştirilen aynı uzunluktaki cisimlerin aşağıda verilen merkezlerden hangisinde gölge uzunluğu daha kısadır? A) Malatya B) İzmir C) Hatay D) İstanbul E) Iğdır 13. Türkiye nin aşağıda verilen alanlardan hangisinde bulunduğu söylenebilir? A) B) BÖLÜM 3 B) C) 10. Aşağıdaki enlem ve boylam dereceleriyle belirlen- miş bölgenin hangisinde Türkiye nin büyük bir bölümü kalır? A) 26 B) 36 42 42 E) 36 C) 26 D) 25 26 4 4 65 E) 26 36 42 35 14. Ankara, 40 Kuzey paraleli ile 33 Doğu meridyeninin kesişim noktasında yer almaktadır. 11. Türkiye, 36-42 Kuzey paralelleri, 26-45 Doğu meridyenleri arasındadır. Yalnızca bu bilgiye bağlı olarak Türkiye için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Kuzey Yarım Küre nin Orta kuşağındadır. B) Başlangıç meridyeninin doğusundadır. C) Dört mevsimi belirgin olarak yaşar. D) Güneş ışınlarını hiç bir zaman dik açıyla alamaz. E) Aynı anda farklı iklim koşulları yaşanır. Buna göre, Ankara nın enlem değerini değiştirecek olursak, aşağıdakilerden hangisi böyle bir değişiklikten doğrudan etkilenmez? A) Gece ve gündüz süre farkı B) Sıcaklık ortalamaları C) Güneş ışınlarının geliş açısı D) Doğal bitki örtüsü E) Gölge boyu uzunluğu 12. Türkiye nin en kuzeydoğu noktasını oluşturan yerin coğrafi koordinatları aşağıdakilerden hangisidir? A) 42 Kuzey - 45 Doğu B) 45 Kuzey - 36 Doğu C) 26 Kuzey - 45 Doğu D) 42 Kuzey - 26 Doğu E) 36 Kuzey - 42 Doğu 15. Türkiye, 26-45 Doğu meridyenleri arasında kalmak koşuluyla Ekvatoral bölgede yer alsaydı, aşağıdakilerden hangisinde bir değişiklik olmazdı? A) Bir noktadaki çizgisel hızda B) İki nokta arasında yerel saat farkında C) İklim özelliklerinde D) Doğusu ile batısı arasındaki kuş uçuşu uzaklığında E) Haziran ayındaki gece ve gündüz sürelerinde 9. C 10. D 11. E 12. A 13. A 14. D 15. B 87
BÖLÜM ÜNİTE 3 16. Doğu-batı yönünde geniş olan bölgelerin üzerinden geçen meridyen sayısı fazla olduğundan yerel saat farkı fazla olur. Aşağıda verilen coğrafi bölgelerden hangisinde doğusu ile batısı arasındaki yerel saat farkı diğerlerinden fazladır? A) Doğu Anadolu Bölgesi B) Karadeniz Bölgesi C) Marmara Bölgesi D) Ege Bölgesi E) Güneydoğu Anadolu Bölgesi 17. Türkiye de aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanmasına neden olan temel neden aşağıdakilerden hangisidir? A) Yer şekillerinin çeşitlilik göstermesi B) Orta kuşakta yer alması C) Bitki örtüsünün çeşitlilik göstermesi D) Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması E) Üç tarafının denizlerle çevrili olması 19. 30 meridyen farkı bulunan iki bölgenin doğu - batı doğrultusunda uzaklıklarının eşit olmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Yükseltilerinin aynı olmaması B) Denize uzaklıklarının aynı olmaması C) Aynı yarım kürede bulunmamaları D) Farklı enlemlerde yer almaları E) Farklı yer şekillerine sahip olmaları 20. Aşağıdaki tabloda beş bölgenin paralel ve meridyen değerleri vermiştir. Bölge Paralel Dereceleri Meridyen Dereceleri I 0 15 G 10 B 30 B II 15 G 30 G 25 D 45 D III 45 K 60 K 50 B 70 B IV 30 G 45 G 68 D 88 D V 55 K 70 K 40 D 60 D Meridyenler arasındaki mesafe Ekvator dan kutuplara doğru gidildikçe azalır. Buna göre, hangi bölgenin doğusu ile batısı arasındaki kuş uçuşu mesafe daha fazladır? A) I. bölge B) II. bölge C) III. bölge D) IV. bölge E) V. bölge 18. K Y X 23 27 23 27 21. Aynı paralel üzerinde olan ve aralarında 120 dakika yerel saat farkı bulunan iki nokta 6. saat diliminin merkez boylamına eşit uzaklıkta ise bu noktaların bulunduğu boylam değerleri aşağıdakilerden hangisidir? A) 90 D 150 D B) 45 D 60 D C) 45 B 75 B D) 75 B 105 B E) 75 D 105 D G Aşağıdakilerden hangisi, şekildeki X ve Y noktaları için yıl boyunca birbirinin aynıdır? A) Gündüz süresi B) Yerel saat C) Güneş ışınlarının geliş açısı D) Hakim rüzgâr yönü E) Yağış rejimi 22. Aşağıdakilerden hangisi kutup noktalarının özelliklerinden biri değildir? A) Çizgisel hızın sıfır olduğu paralellerdir. B) Tan ve gurup sürelerinin en uzun olduğu paralellerdir. C) Yer çekimi kuvvetinin en az olduğu paralellerdir. D) Gece ve gündüz sürelerinin 6 ay olarak yaşandığı paralellerdir. E) Yıl boyunca gece ve gündüz süreleri arasındaki farkın en fazla olduğu paralellerdir. 88 16. B 17. B 18. B 19. D 20. A 21. E 22. C