İşe Dayalı Öğrenme (İDÖ) Dr. Ö. Sürel Karabilgin 14. Bahar Sempozyumu Antalya 13 17 Nisan 2010
Sunum planı Kavramlar İDÖ tanımı ve içeriği İDÖ tipolojisi Sorunlar Anahtar kavramlar ve anlamları Strateji, teknik ve yöntemler Değerlendirme
Kavramlar İş başında öğrenme (On the job learning) klinik ortamda uzun çalışma saatleri ve uzun süreli hastanede kalma sonucu yaratılan öğrenme fırsatları ile yaşanan uzamış çıraklık biçimi
Kavramlar Work based/workplace based learning (İşe dayalı öğrenme) mesleki hedefler kişisel doyum farklı disiplinler klinik/klinik dışı bilgiler hasta bakımını doğrudan geliştirme Kişisel gelişim ve mesleki uygulamaların gelişimi temelinde yaşam boyu öğrenme ve ekip olarak öğrenme yaklaşımını benimser
yeni öğrenen kuşağın beklentisi Yaşam boyu öğrenme öğrenmeyi öğrenme Bağımsız öğrenme Öz yönelimli öğrenme Aktif öğrenme Probleme dayalı öğrenme İşe dayalı öğrenme 6
Yaşam boyu öğrenme ve İDÖ Yaşam boyu öğrenme Uzmanlık eğitimi Hasta merkezli Sürekli tıp eğitimi Hizmet sunumu Mezuniyet öncesi eğitim İşe dayalı öğrenme Disiplinler arası eğitim
İDÖ teorik perspektif Geleneksel eğitim formal öğretim Eğitici, eğitilen işyerine dayalı aktivitelere katılarak nasıl öğrenebilir? Deneyimsel öğrenme
İDÖ sosyal modeller Eğitsel teoriler sosyokültürel teoriler Çıkış noktası; öğrenme, günlük deneyim ve uygulamaların bir parçasıdır Hasta başında tartışma Eğitilen Hastalar ve hastalıklar Eğiticiler
İDÖ Otonomi Öğrenme gereksinimleri Öğrenme hedefleri İçerik sunumu Öğrenme kaynakları ve stratejileri Öğrenme süreci İçsel motivasyon Bireyselleştirilmiş bir süreçtir 10
İDÖ neleri içerir? EĞİTİCİ EĞİTİM KURUMU ÖĞRENEN İş ortamı öğrenme sonuçlarının belirlenmesi öğrenme sürecini kolaylaştırır gereksinimler uygulama eğitim programı bireyselleştirilmiş süreç içerik 11 yürüyen eğitim programı
İDÖ eğitilen gündemi İşyeri uygulamalarında kullanmak üzere formal bilgiyi nasıl kullanacaklarını öğrenmek İşyeri aktiviteleri ve işyeri kültürü içine nasıl katılacağını öğrenmek
İnformal ilişki İşe Dayalı Öğrenme Tipolojisi Tip 1 : Yeni verilen iş ile ilgili kişisel performansı geliştirmek için öğrenmeye zaman ayırmak Tip 2: Kuruma bilgi ve beceri getirmek için öğrenmeye zaman ayırmak Birey tarafından kullanılan Tip 3: Mevcut işi yaparken kişisel ve mesleki performansı geliştirmek için öğrenmeye zaman ayırmak Tip 4: Kurum performansı ve rekabetini geliştirmek için öğrenmeye zaman ayırmak Kurum tarafından kullanılan Formal ilişki 13
İDÖ eğitici sorunları Mevcut zaman/kaynaklar Değişen beklentiler Yarışan talepler ve öncelikler Klinik ortamın fırsatçı doğası Neyi, ne zaman ve nasıl öğreteceğini bilememek Artmış eğitim yazı işi ve değerlendirme yükü Eğitilen kişinin riske girdiğine ilişkin endişeler
İDÖ eğitici/eğitilen sorunları Net tanımlanan rol/sorumluluk eksikliği Beklentilerin bilinmemesi Zamana ilişkin yarışan talepler Gözlem ve geri bildirim alma fırsatının sınırlı olması İDÖ bileşenlere uygunluğu açısından netleşmemiş olma
Niçin İDÖ? Sağlık hizmeti ortamı ile tanıştırma Mesleki bilginin gelişimi (vaka bilgisi ve KAY) Mesleki becerinin gelişmesi (anamnez alma, FM, prosedür becerileri) Mesleki sosyalleşmenin gelişmesi (bir hekim gibi davranma, hareket etme) Sürekli mesleki gelişim
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları Öğrenme, günlük sosyal uygulamanın parçasıdır. Anlam: Eğiticilere ve eğitilenlere, öğrenme fırsatları, anlam çıkarmalarında yardımcı olacak uygulamalar yaratma ihtiyacı vardır.
İDÖ de öğrenme fırsatlarını netleştirmek Öğrenme fırsatlarını sınıflandırmak Önceki deneyimini tespit etmek ve bir öğrenme amacı saptamak Gözlem yoluyla öğrenme sırasında nelere dikkat edeceklerini söylemek Öğrenme amaçları için değerlendirmeyi kullanmak
Öğrenme fırsatları yaratmak ve desteklemek Yeterli hazırlık Güvenli ağ Öğrenme ihtiyaçları analizi Eğitilen ile konuşma Devredilecek işleri saptamak Öğrenme stratejilerini desteklemek Neleri bildiklerini tartışmak Anksiyete /endişeler Destek ihtiyacını sormak
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları Ekip, çeşitli uzmanlıklar tarafından tanımlanmış uygulama topluluklarıdır Anlam: Eğitilen öğrenimine tüm ekibin katılmasına ihtiyaç vardır.
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları Çıraklar ekip çalışmalarına katılarak uzman olurlar. Anlam: Eğitileni işyeri aktivitelerine dahil edebilecek yollar düşünmeye ihtiyaç vardır.
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları İşyerleri her zaman bütün eğitilenlere eşit fırsat sağlamaz. Anlam: İş ortamında oluşacak öğrenme için uygun koşulların nasıl yaratılacağı üzerinde düşünmeye ve belirli eğitilen/eğitilen grupların elde olmayan nedenlerle dezavantajlı olmalarını engellemeye ihtiyaç vardır.
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları İşyerinde yatay öğrenme kadar dikey öğrenmede önemlidir. Anlam: Önceden bildikleri bilgiye sahip çıkmalarında eğitilenlere yardımcı olmak ve gördükleri, duydukları, hissettikleri ve yaptıkları şeyi anlamlandırarak kullanmalarını sağlamaya ihtiyaç vardır.
Horizontal öğrenmeyi güçlendirme Ortam veya ekip farklılıkları Uygulamalar arasındaki farklılıkları araştırmak ve tartışmak Anlamlı gözlem Formal öğrenmeye dikkat çekmek Sokratik sorgulama
İDÖ anahtar kavramlar ve anlamları Konuşma, uygulamanın merkezindedir, bir uzmanın konuşma sırasında verdiği bilgilerden kaynaklanan öğrenmeden çok eğitilenler uzmanlığa giden yolda konuşmayı öğrenmeye ihtiyaç duyarlar. Anlam: Uzmanlığa ilişkin öğrenciler ve eğitim alanların konuşmalarına yardım edecek yüksek sesle düşünme, olguya dayalı tartışma gibi stratejiler bulmaya ihtiyaç vardır.
İDÖ stratejiler Çıraklık Sürekli mesleki gelişim İntörnlük Mentorluk Ağlar, topluluklar Öz yönetimli öğrenme Ekip geliştirme teknikler Performansı eleştirme Koçluk Vekalet vermek E öğrenme İş rotasyonu Öğrenme kaynakları merkezi İş üzerinde öğrenme Kişisel gelişim planları Projeler Geçici görevlendirmeler
Mini klinik sınav 360 derece geribildirim Akran geribildirimi Konsültasyon Danışmanlık Yetki vermek Tartışmak Yüksek sesle düşünme Konuşma Olguya dayalı tartışma Uzaktan eğitim Bilgisayara dayalı eğitim Toplantılar Anlamlı Gözlem İDÖ yöntemler Soru sorma Okuma Reflektif öğrenme Araştırma yapmak Yolculuk Video geribildirimi Vizitler Yazma Video konferans, webcam,, telekonferans Çalışma grupları, geçici gruplar, omisyonlar Brifing/demonstrasyon/sunumlar Psikometrik testler, araçlar, kontrol listeleri Teyp, videoteyp, ses bandı
Değerlendirme Mini klinik sınav 360 derece değerlendirme Klinik becerilerin doğrudan gözlenmesi Olguya dayalı tartışma Portfolyo Karneler Dergi toplantıları Günlükler 28
Özet İDÖ için iş ortamının uygunluğunu sağlamak Eğitim sürecine hastaları da içine alacak biçimde tüm ekip üyelerini katmak Öğrenme için fırsat yaratmak ve desteklemek İDÖ aktivitelerine katılım için fırsatlar sağlamak Horizontal öğrenmeyi güçlendirmek Asistan rehberliği Ekip çalışması Diğer sağlık çalışanlarının görevleri Ekip üyelerinin rolü ve değeri Çok kaynaklı geribildirim Tıp eğitimine katılım