UNESCO İNSAN VE BİYOSFER PROGRAMI (MAB) İHTİSAS KOMİTESİ Dr. Mahir KÜÇÜK UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi ve MAB İhtisas Komitesi Başkanı
Komite Üyeleri Komite Başkanı: Dr. Mahir KÜÇÜK UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Üyesi ve MAB İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkan Vekili: Yıldıray LİSE UNDP Türkiye
MAB İHTİSAS KOMİSYONU ÜYELERİ (2010 2014) MAB İhtisas Komisyonu 1999 yılında UTMK altında kurulmuştur. Üye: Hüseyin AYTAÇ Raportör-Orman ve Su İşleri Bakanlığı - Şube Müdürü Üye: Mustafa YURDAER Orman Genel Müdürlüğü Başmüfettiş Üye: Harun BAŞARA Orman Genel Müdürlüğü - Şube Müdürü Üye: Erdoğan ERTÜRK Doğa Koruma ve Millî Parklar Gn. Müdl. - Şube Müdürü (MAB ICC Odak Noktası) Üye: Dr. Gaye TUNCER TEKSÖZ Ortadoğu Teknik Üniversitesi - Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Üye: Hüma ÜLGEN ZEYDANLI Doğa Koruma Merkezi - Ormancılık ve Çevre Bilimleri Uzmanı Üye: Dr. Sedat KALEM Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF Türkiye) - Doğa Koruma Müdürü Üye: Prof. Dr. Nilgül KARADENİZ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi - Peyzaj Mimarlığı Bölümü
UNESCO nun FAALİYET ALANLARI içinde Doğal Bilimler ve MAB ın yeri UNESCO EĞİTİM BİLİM KÜLTÜR İLETİŞİM Doğal Bilimler Sosyal ve Beşeri Bilimler
UNESCO nun DOĞAL BİLİMLER SEKTÖRÜNÜN YAPISI Bilim ve Teknoloji Çevre Okyanus Bilimleri Bilim Politikaları Temel ve Mühendislik Bilimleri Uzay Çalışmaları Su Ekoloji Bilimleri Okyanuslar Yerbilimleri ÖNCELİK ALANLARI Doğal Afetler İklim Değişikliği Ekosistem Sağlığı Çevre Yönetimi Cinsiyet ve Bilim İklim Değişikliği Afet Yönetimi Bilim Eğitimi Küçük Ada Devletleri Loreal-UNESCO İşbirliği Eğitim Uyum Forumu Toplumsal Araştırma Programı Gözlem ve İzleme Doğal Afetler Afet etkilerinin azaltılması Sektörlerarası Platform İbn-i Sina Programı İklim Değişikliği Afet Yönetimi Kültür ve Turizm Eğitim ve Kapasite oluşturma Doğal Kaynaklar
UNESCO nun DOĞAL BİLİMLER SEKTÖRÜNÜN YAPISI Bilim ve Teknoloji Çevre Okyanus Bilimleri Su Ekoloji Bilimleri Okyanuslar Yerbilimleri İnsan ve Biyoküre Programı (MAB) Biyosfer Rezervleri Biyolojik Çeşitlilik ve İklim Değişikliği Kapasite Oluşturma Uluslar arası Yerbilimleri Prog. Yer Gözlemleri Jeoparklar
UNESCO MAB PROGRAMININ YAPISI UNESCO (Paris) Genel Konferans MAB Uluslararası Koordinasyon Konseyi Doğal Bilimler MAB Sekreteryası İcra Konseyi MAB Danışma Komitesi UNESCO Millî Komisyonu Orman ve Su İşleri Bakanlığı MAB Komitesi Camili Biyosfer Rezervi
İNSAN VE BİYOSFER PROGRAMININ (MAB) YAPISI MAB Uluslararası Eşgüdüm Konseyi (MAB ICC) MAB Danışma Konseyi MAB Büro MAB Sekretaryası MAB Ödül ve Bursları MAB Genç Bilimadamları Ödülü Michel Batisse Biyosfer Rezervleri Yönetimi Ödülü Sultan Qaboos Çevre Koruma Ödülü UNESCO Bursları
İNSAN VE BİYOSFER PROGRAMININ (MAB) YAPISI İnsan ve Biyoküre Programı (MAB) Biyosfer Rezervleri MAB Networkü AfriMAB İberoMAB EuroMAB (Türkiye) EABERN Ekosistemler Dağ Ekosistemleri Deniz, kıyı ve Ada ekosist. Tropikal Ormanlar Kurak Bölgeler Biyosfer Rezervleri Küresel Ağı Biyosfer Rezervleri İlan Süreci Sevilla Stratejisi ve Madrid Eylem Planı Bölgesel ve Uluslararası İşbirliği PacMAB SACAM SeaBRnet ArabMAB REDBIOS Asya-Pasifik Kentsel Alanlar Savan Ekosistemleri Tarım Ekosistemleri
MAB PROGRAMININ AMACI MAB Programı UNESCO Doğal Bilimler Sektörü nün Çevre Bölümü başlığı altındaki Ekoloji Bilimleri bölümünde yer almaktadır. MAB Programı nın amacı ; -İnsan ile doğal kaynak kullanımı arasında sürdürülebilir ve dengeli ilişkilerin kurulması -Biyolojik çeşitliliğin korunması -Sürdürülebilir kalkınma ve eğitim -Sınırötesi işbirliğinin teşvik edilmesi, -Kurumsal ve kişisel kapasitenin arttırılması
MAB İHTİSAS KOMİTESİ NİN GÖREVLERİ Ülkede UNESCO MAB Programı ile ilgili politika ve planların oluşturulmasında ilgili kamu kurumlarına danışmanlık yapmak UNESCO MAB Programı hakkında toplumun ilgili kesimlerini bilgilendirmek UNESCO MAB Programı kapsamında yürütülen uluslararası, bölgesel ve ulusal çalışmaları izlemek, değerlendirmek, katkı yapmak ve biçimlendirmek Ulusal düzeyde MAB ile ilgili yapılan çalışmaların eşgüdümünü gerçekleştirmek Ülke adına MAB ICC ile gerekli iletişimi sağlamak Biyosfer Rezervi ilan ve yönetim süreçlerinde destek sağlamak İhtisas Komitelerinin Yapısı Başkan /Başkan Vekili Raportör Komitesi Üyeleri
MAB İHTİSAS KOMİTESİ ETKİNLİKLERİ Sürdürülebilir Kalkınmada Eğitim Alanı Olarak Camili Biyosfer Rezervi projesi çalışmaları devam etmektedir. Söz konusu proje kapsamında ilk alan ziyaretleri 27-30 Eylül 2012 tarihlerinde Camili Biyosfer Rezervi ne gerçekleştirildi. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı (Rio+20) (16-22 Haziran 2012, Rio de Janeiro) Sürdürülebilir Kalkınmada Bir Başarı Öyküsü: Camili Biyosfer Rezervi poster gösterimi ve sunumu yapıldı.
MAB İHTİSAS KOMİTESİ ETKİNLİKLERİ UNESCO İnsan ve Biyosfer Programı Uluslararası Eşgüdüm Konseyi 24. Dönem Toplantısı (9-13 Temmuz 2012, Paris) Ülke raporu sunuldu ve toplantı gündemindeki konulara ilişkin ülke görüşleri beyan edildi. Biyosfer Rezervlerde Ekosistem Hizmetleri Çalıştayı (13-14 Eylül 2012, İsveç) Çalıştayda, ekosistem hizmetleri konusunun biyosfer rezervlerinde uygulanması hususunda daha aktif bir çalışma ortaya koyulmasına yönelik deneyimler paylaşılmıştır.
MAB İHTİSAS KOMİTESİ ETKİNLİKLERİ Korunan alanlar ve biyosfer rezervler konulu çocuklara yönelik broşür hazırlandı. 12-13 Haziran 2012 tarihlerinde Artvin Borçka Kaymakamlığı nda Camili Biyosfer Rezervi Yönetim Toplantıları düzenlendi. Camili Biyosfer Rezervi için yönetişim modelleri tartışıldı ve taslak strateji geliştirildi.
MAB İHTİSAS KOMİTESİ ETKİNLİKLERİ II. Dönem UNESCO Herkes İçin Eğitim Stratejisinin Uygulanması Konferansı (07-08 Aralık 2010, Moskova-Rusya) Konferansta Türkiye deneyimleri sunumu yapıldı. Güneydoğu Avrupa ve Kafkasya Biyosfer Rezervleri Ağı'nın Geliştirilmesi Çalıştayı (15-19 Şubat 2010, Antalya-Türkiye) Çalıştayda bölgesel işbirlikleri konusunda adımlar atıldı.
MAB İHTİSAS KOMİTESİ ETKİNLİKLERİ UNESCO İnsan ve Biyosfer Programı Uluslararası Eşgüdüm Konseyi 22. Dönem Toplantısı (31 Mayıs-4 Haziran 2010, Paris) Ülke raporu sunuldu ve toplantı gündemindeki konulara ilişkin ülke görüşleri beyan edildi. Camili Biyosfer Rezervi Yöresel Ürünler Sertifikasyon Projesi başarıyla tamamlandı (2010-2011, Borçka-Artvin) Camili Biyosfer Rezervi ismi ve logosu Türk Patent Enstitüsü tarafından Orman ve Su İşleri Bakanlığı adına onaylandı ve bunların kullanımı ücretsiz olarak yöre halkına sözleşme ile verildi.
UNESCO İnsan ve Biyosfer Programı Uluslararası Eşgüdüm Konseyi 23. Dönem Toplantısı (26 Haziran -1 Temmuz 2011, Dresden-Almanya) Ülke raporu sunuldu ve toplantı gündemindeki konulara ilişkin ülke görüşleri beyan edildi. Bölgesel işbirliği ağı: EuroMAB Toplantısı (04-08 Temmuz 2011, Lundsbrunn-İsveç) Grup çalışmalarında kolaylaştırıcılık yapılarak Türkiye deneyimleri paylaşıldı. Ormancılık ve turizm çalışma gruplarına katılım sağlandı.
BİYOSFER REZERVLERİ Biyosfer Rezervler insan ve doğa arasındaki ekolojik, ekonomik, kültürel ve sosyal Açıdan dengeli ve sürdürülebilir ilişkilerin kurulduğu ve UNESCO'nun İnsan ve Biyosfer (MAB) Programı içerisinde yer alan karasal ve/veya kıyı ekosistemlerine sahip alanlardır. Biyosfer rezervlerinin üç temel işlevi vardır; Koruma; genetik varyasyonların, türlerin, ekosistemlerin ve korunmasına katkıda bulunmak, peyzajların Kalkınma; ekonomik kalkınmayı ve insan gelişimini sürdürülebilir şekilde sosyokültürel ve ekolojik olarak desteklemek, Lojistik; yerel, ulusal ve küresel ölçekte doğa koruma ve kalkınma çabalarına dönük bilimsel araştırma, izleme, eğitim ve bilgi değişimini desteklemektir.
BİYOSFER REZERVLERİNİN TEMEL KARAKTERİSTİKLERİ 1- Koruma, sürdürülebilir kalkınma ve eğitim alanlarında hizmet vermek, 2- Klasik doğa koruma alanlarının ötesinde uygun bir bölgeleme sistemi ile insan ile doğa arasında kalıcı ve dengeli ilişkiler kurulmasını sağlamak, 3- Doğal kaynak yönetiminde katılımcı yaklaşım sistemi içerisinde tarafların ve yöre halkının katılımını sağlamak, 4- Doğa kaynak yönetiminde ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünde diyalog sürecine önem ve ağırlık vermek, 5- Ekosistem yönetiminde doğal ve kültürel çeşitliliği ön plana çıkararak geleneksel bilgiye önem vermek, 6- Araştırma ve izlemeye dayalı uygulama ve politikalarla sürdürülebilir kalkınma için model alanlar olarak işlev görmek, 7- Eğitim ve örnek uygulama alanları olarak işlev görmek, 8- Dünya Biyosfer Rezervleri Ağına katılmak.
BİYOSFER REZERVİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ 1 - Ana biyocoğrafik bölgeleri karakterize eden, insan müdahalelerinden az etkilenmiş bir ekosistemler mozaiğini kapsamalı, 2 - Biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir yer olmalı, 3 - Bölgesel düzeyde sürdürülebilir kalkınma çabalarına model olabilecek imkanlar sunabilmeli, 4 - Biyosfer rezervlerinin üç temel işlevini (koruma, kalkınma ve eğitim) yürütebilecek büyüklüğe sahip olmalı, 5 - Biyosfer rezervlerinin işlevlerinin yerine getirmek amacıyla mutlak koruma bölgesi, tampon bölge ve geçiş bölgesi biçiminde tasarlanmalı, 6 - Biyosfer rezervlerinin belirlenmesi ve işlevlerinin yürütülmesinde yerel idareler, yöre halkı ve özel sektör katılımını sağlayıcı düzenlemeler desteklenmeli, 7 - Tampon bölgede insan kullanımı ve faaliyetlerinin yönetilmesine yönelik mekanizmalar ile biyosfer rezervi olarak belirlenecek alan için bir yönetim planı ya da politikası, bu plan veya politikayı uygulayacak yönetim birimi veya mekanizması ile eğitim, izleme ve araştırma için programlar geliştirilmelidir. 8 - Hali hazırda 109 ülkede 598 Biyosfer Rezervi bulunmaktadır.
CAMİLİ BİYOSFER REZERVİ nin İLANI Artvin İli Borçka İlçesi sınırları içerisindeki Camili Havzası, 29 Haziran 2005 te UNESCO tarafından (MAB ICC) Biyosfer Rezervi olarak ilan edilmiştir.
2007 yılında EUROMAB toplantısı Antalya da gerçekleştirilmiştir. 6-22 Ekim 2009 tarihleri arasında gerçekleştirilen UNESCO 35. Genel Konferansında Türkiye MAB Uluslararası Eşgüdüm Konseyi (ICC) üyeliğine seçilmiştir.
ULUSLARARASI STRATEJİ VE EYLEM PLANLARI İspanya nın Sevile kentinde 1995 yılında düzenlenen Biyosfer Rezervleri Kongresi Sevile Stratejisi ve Biyosfer Rezervleri Ağı nın Yasal Çerçevesi ; 4-8 Şubat 2008 yılında Madrid de düzenlenen III. Dünya Biyosfer Rezervleri Kongresi ise Madrid Eylem Planı adlı belgeyle sonuçlanmıştır. Seville Stratejisi Madrid Eylem Planı
MAB İHTİSAS KOMİSYONU RAPORLAMALARI MAB ICC toplantıları öncesi ülke raporları EUROMAB toplantıları öncesi ülke raporları Madrid Eylem Planı orta dönem değerlendirme raporu Camili Biyosfer Rezervi periyodik raporlaması (2015 yılı)
36. UNESCO GENEL KONFERANSI KARARLARI Beklenen Sonuç 19: Sürdürülebilir Kalkınmada Biyosfer Rezervlerin Öğrenme Platformu ve Alanı Olarak Kullanılması Performans Göstergeleri Sürdürülebilir Kalkınma İçin Biyosfer Rezervlerin Öğrenme Alanı Olarak Kullanılmasına Yönelik Yayınlar Hazırlanması Yeni Biyosfer Rezerv İlanı MAB Genç Bilim Adamları ve Michel Batisse Ödülleri İçin Adaylıklar Neler Yapılıyor/Yapabiliriz? Sürdürülebilir Kalkınmada Eğitim Alanı Olarak Camili Biyosfer Rezervi Projesi Yeni Biyosfer Rezervi Alanı Seçilmesi ve Önerilmesi Çalıştayı (Şubat 2013) Bu konuda adaylık duyuruları yapılıyor.
Beklenen Sonuç 21:Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetlerinin Sürdürülebilir ve Adil Kullanımı Performans Göstergeleri IPBES e (Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Hükümetlerarası Bilim ve Politika Platformu) Yönelik Araştırma ve İzlemelerin Desteklenmesi Doğal Kaynak Yönetimi ve Yeşil Ekonomi Konusunda Pilot Çalışmalar Biyolojik Çeşitlilik Bilimleri, Çevre Koruma ve İnsan Refahı Konusunda Çalıştaylar ve Yayınlar Neler Yapılıyor/Yapabiliriz? Ekosistem Hizmetlerinin Değerlendirilmesi ve Kıymetlendirilmesi Konusunda Bir Çalışma Grubu Kurulmuş Olup, Camili Biyosfer Rezervi nde Bu Konuda Bir Çalışma Yapılması Düşünülmektedir. Sürdürülebilir Kalkınmada Bir Başarı Öyküsü: Camili Biyosfer Rezervi İleriki yıllarda bu konuda çalıştay ve yayınlar planlanmaktadır.
Beklenen Sonuç 22:Biyosfer Rezervler ve Doğal Dünya Miras Alanlarının Entegrasyonu (UN-REDD ve Benzeri İklim Değişikliği Azaltım ve Adaptasyon Finans Mekanizmaları İşbirliği ile) Performans Göstergeleri Biyosfer Rezervler ve Doğal Dünya Miras Alanları Arasında Ortak Araştırma ve Koruma Faaliyetleri UN-REDD ve UN-REDD++ Kapsamında Biyosfer Rezervler ve Doğal Dünya Miras Alanları Arasında Girişimler Neler Yapılıyor/ Yapabiliriz? Çalışmalar planlanmaktadır
MAB İHTİSAS KOMİTESİ UNESCO 37. GENEL KONFERANSI HAZIRLIK DİSPOZİSYONU 1 - ÖZET 2 GİRİŞ 3 - GERÇEKLEŞMELER UNESCO GENEL KONFERANS HAZIRLIK RAPORU İÇERİĞİ 3.a. MAB İhtisas Komitesi nin Katıldığı Uluslararası Süreçler 3.a.1. UNESCO İnsan ve Biyosfer Programı Uluslararası Eşgüdüm Konseyi (MAB ICC) Toplantıları 3.a.2. EUROMAB Konferansı 3.b. Bölgesel veya İkili İşbirliği Dahilinde Projeli Çalışmalar 3.c. Bölgesel Deneyim Paylaşımı için Yapılan Çalıştay, Toplantı ve Uygulama Gezileri 3.d. MAB İhtisas Komitesi Ulusal Uygulamaları (komitenin uyguladığı projelerin çıktıları, toplantılar, yayınlar) 3.e. Madrid Eylem Planı Uygulamaları 3.e.1. İşbirlikleri, Yönetim ve İletişim 3.e.2. Bölgeleme 3.e.3. Kapasite Geliştirme ve Bilim 3.e.4. Ortaklıklar 3.f. Dresden Deklarasyonu Uygulamaları 3.g. Türkiye de Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim Uygulamaları 4 - KONU İLE İLGİLİ ÖNEMLİ ULUSLARARASI SÜREÇLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5 - GENEL DEĞERLENDİRMELER VE EDİNİLEN DERSLER 6 - ÖNERİLER VE GELECEĞE BAKIŞ
UNESCO 37. GENEL KONFERANSINA İLETİLECEK KONULAR Ülkemizin MAB ICC Üyeliğinin 2013 den sonrada devam ettirilmesi Camili Biyosfer Rezervi için hazırlanan periyodik raporlamanın sunulması Çalışmalar sonuçlanırsa yeni biyosfer rezervi aday veya adayları dosyalarının sunulması