Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, 16-18 Mart 2012, HTE, Ankara"

Transkript

1 Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

2 ANA BAŞLIKLAR Parçacık Fabrikaları D Mezon Üretim Süreçleri Olay Üreticileri Olayların Analizi Tartışma ve Sonuç

3 PARÇACIK FABRİKALARI Belirli türdeki parçacıkları çok sayıda (~ 10 9 ) üretmek ve onların özelliklerini analiz etmek için tasarlanmış çarpıştırıcı bazlı bilimsel makinalardır. Fabrikalar, dikkate değer olayların verimli biçimde teşhis edilebilmesi için, operasyonun her saniyesinde milyonlarca çarpışmayı sınıflandırırlar.

4 ENERJİ ÖNCÜSÜ VE IŞINLIK ÖNCÜSÜ PARÇACIK FABRİKALARI THM(PF) DAFNE (Frascati) K mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 0.7 GeV Işınlık = 4.5 x cm -2 s -1 VEPP 2000 (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 1 GeV Işınlık = 1 x cm -2 s -1 VEPP 4M (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 6 GeV Işınlık = 2 x cm -2 s -1 BEPC II (Çin), D mezon Fabrikası (BES III) Demet Enerjisi E = 1.89 GeV Işınlık = 3.3x cm -2 s -1 KEKB (KEK), B Mezon Fabrikası (Belle) Demet Enerjisi Ee- = 8.33 GeV, Ee+=3.64 GeV Işınlık = 2.1x cm -2 s -1

5 1-100 GEV ARASINDAKİ PARÇACIK FABRİKALARI Yandaki şekil, bazı önemli parçacıkların üretimi için eşik değerini içeren, geniş bir enerji aralığı üzerinden, elektron pozitron çarpıştırıcıların sağladığı parçacık üretimlerinde (ışınlık) piklerin nasıl oluştuğu göstermektedir. Parçacık fabrikaları bu eşik bölgelerinin her birinde çok sayıda parçacıklar üretecektir. Tau-Charm Fabrikası Phi Fabrikası B Fabrikası Z Fabrikası Boost parametreleri: KEKB(Japonya) bg =0.425 PEP-II(Amerika) bg =0.56 THM PF(Türkiye) bg =0.68

6 B FABRİKASI B-fabrikaları, çok sayıda B-mezonu (b kuarklı mezon) oluşturarak ve analiz ederek, evrenin ilk zamanlarındaki koşulları keşfetmek için çalışan bilimsel makinelerdir. B fabrikalarının başka bir rolü de, evrende maddenin baskın olmasının ve karşıtmadde bulunmamasının sebebini anlamak için, B-mezonları ve karşı parçacıklarının arasındaki farkları araştırmaktır. B fabrikalarından bazıları: Stanford Doğrusal Hızlandırıcı Merkezi'ndeki (SLAC) PEP-II çarpıştırıcısı ve BaBar dedektörü, Japonya daki KEKB çarpıştırıcısı ve Belle detektörüdür. B-fabrikaları mikroskopik dünyayı keşfederek evrenin oluşumundan sonraki ilk hallerini ortaya çıkaracaktır.

7 TAU-CHARM FABRİKASI Tau-charm fabrikası için orijinal fikir, 1987 yılında ortaya çıkmıştır. Tau-charm fabrikası, tau lepton ve tılsımlı mezonlar olarak bilinen egzotik parçacıkları seri olarak üretmek için elektron ve pozitronları çarpıştırmaktadır. Fizikçiler bunların bozunduğu parçacıkların özelliklerini incelemektedir. Tau, J/psi ve tılsımlı mezonlar yeni olmamakla birlikte, bunlar 15 yıldır farklı makinelerde çalışılmaktadır. Yeni olan ise tau-charm fabrikasının bunları çok sayıda miktarlarda üretmesidir. Tau-charm fabrikasının dedektörünün temel elemanları göstermektedir. Şekilde gösterildiği gibi her bir katman özel bir amaç için çalışmaktadır ve parçacıkların farklı tiplerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

8 ÖRNEK:TAU-CHARM FABRİKASI Demet Kesiti 8*440 mm2 Şekil: Tau-charm fabrikasının temel parametreleri

9 ÇALIŞMASI DURMUŞ VE ŞU ANDA ÇALIŞAN TAU-CHARM PARÇACIK FABRİKALARI 2 x cm -2 s x cm -2 s -1

10 KÜTLE MERKEZİ ENERJİSİ VE IŞINLIK P1 ve P2 momentumlu ve m1 ve m2 kütleli iki parçacığın çarpışmasında, kütle merkezi (KM) sisteminde enerjinin karesi Lorentz değişmezi nicelik s=(p1+p2)²=(e1+e2)²=4*e1*e2 ile tanımlanır, elektron demet enerjisi 1 GeV ve pozitron demet enerjisi 3.56 GeV alırsak kütle merkezi enerjisi Ecm= s=3.77 GeV olur. Etkileşme bölgesinde birim kesit alanda birim zamanda birbiriyle karşılaşan parçacık sayısı, R= s.e. L int (reaksiyon hızı)

11 NEDEN CHARM FİZİĞİ? Enerji bölgesi 3-5 GeV aralığında, elektronpozitron yokolması ile ilgili fizik oldukça ilginçtir. Özellikle, bu enerjiler iyi bilinen vektör mezonların (ccbar bağlı durumları) rezonans üretimini içerir. Bunların üretimleri ve bozunumlarını çalışmak kuarklar arasındaki etkileşme dinamiği hakkındaki bilgimizi genişletir.

12 KUARKLAR, LEPTONLAR VE KUVVET TAŞIYICI PARÇACIKLAR Hadronları oluşturan ağır kuarklar b ve c kuarklarıdır. Bu hadronlar (mezonlar / baryonlar) etkin bir şekilde algılanabilir. Yuklu zayıf akım ceşni karışımına yol acar. *PDG2010 verilerine göre güncellenmiştir.

13 D-MEZONLARIN ÜRETİMİ Elektron ve pozitron yüksek enerjilerde çarpıştıklarında yok olarak Y(ccbar) vektör mezonunu rezonansta üretirler. Bu mezon ise charm kuark içeren D mezonlarına bozunur.

14

15 OLAY ÜRETİCİLERİ MC Olay Üretimi Pythia KKMC CalcHEP

16 RASTGELE SAYI NEDİR? Monte Carlo olay üreticilerin temelinde rastgele sayı üretimi vardır. Belirli Fizik yasaları çerçevesinde bir sürecin oluşma olasılığını bu olay üreticileri ile hesaplayabiliriz. Rastgele sayı üreticisi, rastgele sayı dizisi üreten bir bilgisayar alt programıdır. Sayılar tek başlarına rastgele değildir; sadece uzun sayı dizileri rastgelelik açısından değerlendirilebilir. Rastgele bir sayı, her basamağın aynı oluş olasılığına sahip olduğu, ardışık basamakların birbirinden tamamen bağımsız oldukları bir basamaklar serisi olarak tanımlanır. Örneklendirirsek: Yazı-Tura denemeleri, Zar atma, Loto

17 OLAY ÜRETİCİSİ: PYTHIA Yüksek Enerji Fiziğinde parçacıkların çarpışması sonucu üretilen olayların simülasyonu için kullanılır. SM ve SM ötesi modellerin öngörüleri çerçevesinde 2-- >1, 2-->2, 2-->3 süreçlerinin hesaplanması ile parçacıkların bozunma ve dallanma oranı ile olay bilgisini veren bir MC olay üreticidir. Charm fabrikasında olay üretimi ile ilgili süreç doğrudan bulunmamaktadır; ancak 1 ff-->g*/z (tek üretim) ->Düşük enerjilerde iyi çalışmıyor! 12 ff-->ff (hard QCD) ->e + e - -->cc PY1ENT() ile olay üretimi örnek: parçacık tabancası PY2ENT() ile olay üretimi örnek: y(cc) bağlı durum üretimi ve sonrasında bozunum, y-->dd

18 PYTHIA CALL PY2ENT(IP,KF1,KF2, PECM) 2-parton sistemi ve 2 ayrı parçacık sistemi IP: olayda parton/parçacık satır no KF1, KF2: partonparçacık çeşni kodu PECM: Sistemin toplam enerjisi Sistem kütle merkezi çerçevesindedir. Ornek Program: IMPLICIT DOUBLE PRECISION(A-H, 0-Z) CALL PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) CALL PYLIST(1) END

19 PYTHIA Problem PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) NEV>269? cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır. Çözüm: PY2ENT(0,411,-411,3.8D0)! 411 D + PY2ENT(0,421,-421,3.8D0)! 421 D 0

20 CALL PYEDIT(3) YÜK ÇOKLUĞU

21 HİSTOGRAM Yük Çokluğu R6=84810/N=%42.4 R4=82200/N=%41.1 R8=20520/N=%10.3 R2=11170/N=%5.6 R10=1208/N=%0.60 R0=57/N=%0.03 R12=25/N=%0.01 Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı

22 YÜKLÜ PARÇACIK ÇOKLUĞU Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı Npi: 200K olaydan ~42K olay 3 tane yüklü pion, ~38k olay 4 tane yüklü pion veriyor.

23 ENİNE MOMENTUM DAĞILIMI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enine Momentum Pionların ortalama pt leri ~0.3 GeV civarında. Kaonlarınki ise ~0.4 GeV civarında. Pionların sigması ~0.17 civarında kaonların sigması ise~0.2 civarında.

24 ENERJİ DAĞILIMLARI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enerji Pi+, Pi-, K+ ve K- enerji dağılımları

25 PYTHIA SONUÇLARI PYTHIA' da DD olayları KM çerçevesinde üretilmiştir. cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır, bu nedenle ve D 0 D 0 ve D + D - olayları ayrı ayrı üretilmiştir. Yük çokluğu histogramları elde edilmiştir. Pion ve Kaonların enine momentum ve enerji dağılımları elde edilmiştir. Düşük enerjilerde Pythia' da ff-->ff sürecinde y rezonansları ekli olmadığı için istenen olaylar üretilememektedir. İlk durumun asimetrik enerjili olması nedeniyle rezonans parçacığı y bir boost kazanır. Bozunumundan gelen D mezonları ileri yönde dağılım gösterir. Bu olayın simülasyonu için özel hazırlanmış programların kullanılması gerekmektedir.

26 KKMC KKMC, tau lepton çift üretimi eşik enerji değerinden 1 TeV ' e kadar olan kütle merkezi enerjilerinde e + e - -->ff+ng, (f=m,t,d,u,s,c,b) süreci için Elektrozayıf Standart Modelin hassas tahminleri üzerine kurulan bir olay üreticidir. KKMC' nin, gelecek lineer çarpıştırıcıları, b, c ve tau fabrikaları için kullanılması uygundur. BESIII' de KKMC, ISR etkileri ve demet enerji yayılmasını içerecek şekilde charmonium durumlarını üretmek için kullanılır. KKMC, J/y, y(2s), y(3770), y(4040) içermektedir. ve diğer charm rezonanslarını

27 KKMC Charm.input NEVT 1000 BeginX CMSene=xpar(1) 3.8D0 KFfin KeyHad=xpar(50) 50 1 EndX pro.output parametreler hesaplama bilgisi arabirim programların bilgisi olay listesi tesir kesiti pro.hst histogram bilgisi KKMC rezonans bozunumlarının olay üretimini desteklediği halde, rezonans bozunumu olaylarını ve FSR etkilerini içerecek şekilde BesEvtGen gibi daha güçlü modeller kullanılmaktadır. KKMC, gelen elektron ve pozitron demetlerinin kütle merkezi çerçevesinde çalışmaktadır. Asimetrik enerjiler durumunda, MC olaylarının boost edilmesi gerekmektedir.

28 KKMC ÇIKTISI

29 CalcHEP CalcHEP, Feynman diyagramlarının hesabı, çok parçacık faz uzayı integrali ve olay üretimi için kullanılan bir paket programdır. SM model dosyaları hazır gelmektedir. Kullanıcı kendi model dosyalarını hazırlayabilmektedir. Bu programın da düşük enerjilerde kullanımı için bir model dosyası geliştirdik.

30 CalcHEP Model dosyaları, extlib1.mdl dışarıdan lib. desteği func1.mdl parametre sınırlamaları lgrng1.mdl etkileşme lagrangiani terimleri prtcls1.mdl parçacık bilgileri vars1.mdl değişkenler

31 Etkileşme köşeleri, ye + e - yd + D -, yd 0 D 0 CalcHEP f yee g Y D + D - y(3770) rezonansı yakınlarındaki diğer rezonansların da katkıları dikkate alınmalıdır. Örneğin, y(2s), y(3770), y(4040).

32 Kütle (MeV) Toplam Bozunma Genişliği (MeV) GD +D - GD 0D 0 PDG (2010)* Y (3770) Y (2S) Y (4040) Makale ±1.3 [b] 27.3± ±1.4 [b] PDG (2010)* [a] 0.304± ± ±1.4 - Ge -e ±0.18 * f ye -e [c] [c] Makale PDG (2010)* 0.317±0.0 9 [a] Makale 4039± ±8 [b] 80± ±11.4 [b] gözlenmiş gözlenmiş (0.86±0.07) * [c] *PDG 2010 Fit [a] H.B.Li and X.S.Qin, arxiv: v2 [hepph] [b] Y-J Zhang and Q.Zhao, arxiv: v2 [hepph] [c] PDG 2010 verilerinden hesaplanmıştır. g yd0d [c] [b] 9.05±2.3 [b] 0.34 [b] g yd+d [c] [b] 7.72±1.0 2 [b] 0.34 [b]

33 CalcHEP OLAY ÇIKTISI

34 ASİMETRİK ENERJİLERDE HIZLILIK DAĞILIMI Ee=1 GeV, Ee+=3.56 GeV Soldaki şekilde asimetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~2 civarında dağılım gösteriyor. Sağdaki şekilde simetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~0 civarında dağılım gösteriyor. Ee=1.9 GeV, Ee+=1.9 GeV Toplam tesir kesiti s~3.9 nb

35 CalcHEP SONUÇLARI Bir model tanımlandı. Bozunma genişlikleri ve dallanma oranları hesaplandı ve deneysel sonuçlarla karşılaştırıldı. y(2s), Y(3770), y(4040) üretimi ve bunların DDbar durumlarına katkısı dikkate alındı. Gelen demetlerin enerjileri asimetrik seçildi. Son durumdaki parçacıkların hızlılık (rapidity) dağılımı incelendi.

36 SONUÇLAR Parçacık fabrikalarında olay üretimi oldukça önemlidir. Bunun için olay üreticileri üzerine bir çalışma yapılmıştır. Bunlardan Pythia' nın cc bağlı durumunun bozunumunda kullanılabilceği, KKMC' nin kütle merkezi sisteminde charm olaylarının üretiminde kullanılabileceği ve CalcHEP' in de düşük enerjilerde charm olaylarının üretiminde kullanıcı model dosyaları ile çalışabileceği gösterilmiştir.

37 KAYNAKLAR 1) R.G.Ping, Event Generators at BESIII, Chinese Phys. C Vol.32, No. 8, ) H.B.Li and X.S.Qin, Study of the branching ratio of y(3770)-> DD in e + e - ->DD scattering, arxiv: v2 [hep-ph]. 3) Y.J.Zhang, and Q.Zhao The Lineshape of y(3770) and low-lying vector charmonium resonance parameters in e + e - ->DD,arXiv: v3 [hep-ph]. 4) T. Sjöstrand, S. Mrenna, P.Skands, Pythia 6.4 Physics and Manual, hep-ph/ ) S. Jadach, B.F.L. Ward, Z.Was, The Precision Monte Carlo Event Generator K K for two fermion final states in e + e - collisions, Comput.Phys.Commun.130:260(2000), e-print:hep-ph/ ) A.Pukhov et al., arxiv:hep-ph/ ; e-print: hep-ph/

38

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Orhan Çakır Ankara Üniversitesi 5. Uluslararası Katılımlı Parçacık Hızlandırıcı ve Dedektörleri Yaz Okulu, 9/08-03/09/009, Bodrum Özet 1 Madde nedir? Temel Parçacık

Detaylı

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS TFD2I. Fizik Kf>ıı K r^i 11-14 E\lıil 21102 /.S/OTcm TR0300008 Y F. l- Sil RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS B. ŞİRVANLI Using the most general model independent form of the effective Hamillonian

Detaylı

Mezon Molekülleri ve X(3872)

Mezon Molekülleri ve X(3872) Mezon Molekülleri ve X(3872) A. Özpineci Fizik Bölümü ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İZYEF 2013 Yeni fizik olduğundan emin miyiz? Yeni fizik olduğundan emin miyiz? = Yeni fizik olmasını istiyoruz, ama

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara PARÇACIK FİZİĞİNDE SİMULASYONLARA GENEL BAKIŞ SİMULASYON YÖNTEMLERİ ve ÇARPIŞMA KİNEMATİĞİ SİMULASYON PROGRAMLARI (CompHEP, PYTHIA) 2 3 1. PARÇACIK FİZİĞİNDE

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI 2011 TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU 2690 sayılı kanun ile kurulmuş olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun ana görevi;

Detaylı

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziği Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziğinin Standard Modeli fermion boson Dönü 2 Spin/Dönü Bir parçacık özelliğidir (kütle, yük

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş LOGO Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş Orhan Çakır Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, 6-30 Ocak 009, Ç.Ü., Adana İçerik 1 Hızlandırıcılar Tasarım ve Simulasyon

Detaylı

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar 1 Hızlandırıcı nedir? Çarpıştırıcı nedir? Parçacık hızlandırıcıları, elektrik yükü olan atomik veya atom-altı parçacıkları oldukça yüksek hızlara (ışık hızına bile oldukça

Detaylı

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr İAUYGAR İAUYGAR Yaşında Sayı, Kasım 05 Üyeler Prof. Dr. Hasan Saygın (Müdür - Araştırmacı) Prof. Dr. Orhan Çakır (Araştırmacı) Doç. Dr. İlkay Türk Çakır (Müdür Yard. - Araştırmacı) Yrd. Doç. Dr. Sinan

Detaylı

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ CORSKA BENZETİM PROGRAM KULLANLARAK ÇOK YÜKSEK ENERJİLİ YUKAR YÖNLÜ TAU NÖTRİNO SAĞANAKLARNN TESPİTİ VE TETİKLEMENİN BELİRLENMESİ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YLMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YLMAZ 1 İçerik İstasyonların

Detaylı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007,

Detaylı

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Ali BOLAT 1, Șule ÇİTÇİ 1,*, Recep AKKAYA 1 1 Sakarya Üniversitesi Fizik Böl., Esentepe Kampüsü, Adapazarı, Sakarya. Özet Parçacık

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 1 STANDART MODEL temel parçacıklar ve etkileşimler hakkındaki bütün bilgimizi içeren bir kuramlar bütünüdür. Force carriers

Detaylı

Parçacık Fiziği: Söyleşi

Parçacık Fiziği: Söyleşi HPFBU-2012, Kafkas Üniversitesi, 12-19 Şubat 2012 Parçacık Fiziği: Söyleşi Saleh Sultansoy, TOBB ETÜ, Ankara & AMEA Fizika İnstitutu, Bakı Gökhan Ünel, UC Irvine Rutherford, Mehmet Akif ve CERN Biraz daha

Detaylı

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V Parçacık kinematiği Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia @ Irvine UPHDYO V 9.08.009-03.09.009 Giriş İnsan etrafını merak eder, gözlemlerini açıklamak ister. kedi bile merak eder! Doğayı mantıkla anyabileceğimizi

Detaylı

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziği Bilgisayar Uygulamaları IV Anadolu Üniversitesi, Eskişehir 1-8

Detaylı

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ A.K. ÇİFTÇİ, TAC Kollaborasyonu * adına Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, 06100 Tandoğan, Ankara ÖZET Türk Hızlandırıcı Kompleksinin linak halka tipli

Detaylı

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011 A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA 1. GÜN (9 Aralık 2011, Cuma) Oturum BaĢkanı: Ömer YavaĢ 09.00-09.30

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma Hızlandırıcı Fiziği İleri Hızlandırma Yöntemleri Plazma Dalgası ile Hızlandırma Dr. Öznur METE University of Manchester The Cockcroft Institute of Accelerator Science and Technology İletişim Bilgileri

Detaylı

CAIN ile Işınlık Hesabı

CAIN ile Işınlık Hesabı CAIN ile Işınlık Hesabı Orhan Çakır Ankara Üniversitesi HPFBU 2014, 3-10 Şubat 2014, Gaziosmanpaşa Univ., Tokat CAIN Programı CAIN programı fortran dilinde yazılmış bir Monte Carlo benzetim programıdır.

Detaylı

"-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w

- E -'' :  : '*'''  TR0300007  :r -' w Tl D 21 Fizik ^ı>ın"vw "-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w ION IMPLATION İN PLASMAS WITH DIMINISHING POSITIVE COLUMN S.AKMAN. O.DEMOKAN MET LI. Depermunt of Physics ). Ankara Turkey This work

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme 22 Kasım 2007 CERNTR toplantısı Yüksek Enerji Fiziğinde Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme V. Erkcan Özcan University College London 1 Özet Amaç: Olabildiğince kısa bir zamanda bir keşif ş analizinin

Detaylı

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K - K - Kara delik: Kütlesel çekim kuvvetinin çok büyük olduğu hatta ışığı bile kendine çekebilen çok küçük kütleli sönmüş yıldızlardır. - Kalori:1 gram suyun sıcaklığını 1 Celcius artırmak için gerekli

Detaylı

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM 1VRK Fl/JK DER.XEGI 22. FİZİK KONGRESİ, hi I 7 EYIJ I. 2004. 8 TR0500096 A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM ELŞEN VELİ VELIEV Department of Physics, Kocaeli University, Atatürk Bulvarı

Detaylı

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr GEREKLİ PROGRAMLAR Linux gcc fftw Gnuplot 2 GUINEA-PIG (Generator

Detaylı

LHC Run2 Beklentileri

LHC Run2 Beklentileri 6.5 6.5 LHC Run2 Beklentileri Sezen Sekmen Kyungpook National University CERNTR - 7 Temmuz 2015 LHC takvimi Phase-0 = ortalama pile- up / yığılma Algıçların gelişimi ATLAS Phase0 gelişmeleri CMS Phase0

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 - Algıç Fiziği --Saime Gürbüz Boğaziçi Üniversitesi 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 2 3 4 Algıç Nedir? Algılamak görmek midir? Görmek gerekli ve yeterli midir? Doğa(fizik) olaylarını algılamamızı

Detaylı

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL KTO Karatay Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Akabe Mh Alaaddin Kap Cd 130 42020 Konya Telefon: (332) 221 7207 Fax : (332) 202

Detaylı

Başka Boyutlar Arayışı-2:

Başka Boyutlar Arayışı-2: Başka Boyutlar Arayışı-2: Ekstra Boyutların bir Sınıflandırması, Gözlenebilirlikleri ve Standart Birleştirme Teorilerinde Enerji Ölçekleri K. O. Ozansoy, Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü İçerik 1. Özet

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Rastgele Değişkenlerin Dağılımları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Ders konusu Bu derste; Rastgele değişkenlerin tanımı ve sınıflandırılması Olasılık kütle fonksiyonu Olasılık yoğunluk

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London ALGIÇ BENZETİMİ V. ERKCAN ÖZCAN, University College London Ana Hatlar Algıçlara giriş Parçacıkların algıçla etkileşmesi, sinyalin okunması ve sayısallaştırılması, parçacıkları izlerinden inşaa etme. Tam

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 02 Ocak 2008 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık Fizii

Detaylı

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 Çözümleme Kavramları Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 1 Duruma bir bakalım LHC-1 yeni bitti. Yeni parçacık olarak Higgs bosonu bulundu. Başka pek çok model için

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI A. ÇELİKEL a, M. KANTAR b ve S. SULTANSOY c, a Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Mühenisliği Bölümü, Ankara b Muğla

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri :

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Kodu FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı

Detaylı

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr X-Işınları 3. Ders: X-ışınlarının maddeyle etkileşmesi Gelen X-ışınları Saçılan X-ışınları (Esnek/Esnek olmayan) Soğurma (Fotoelektronlar)/ Fluorescence ışınları Geçen X-ışınları Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr

Detaylı

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI Dr. Bora KETENOĞLU Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü & European XFEL GmbH, Hamburg İçerik Bilim, sanayi ve teknolojide parçacık hızlandırıcıları ve

Detaylı

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d)

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d) Ders 10 Metindeki ilgili bölümler 1.7 Gaussiyen durum Burada, 1-d de hareket eden bir parçacığın önemli Gaussiyen durumu örneğini düşünüyoruz. Ele alış biçimimiz kitaptaki ile neredeyse aynı ama bu örnek

Detaylı

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi (CFD), Cilt 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949 Cumhuriyet University Faculty of Science Science Journal (CSJ), Vol. 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949

Detaylı

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN S. Sultansoy Gazi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, 06500 Teknikokullar, Ankara, Türkiye Azerbaycan Elmler Akademiyası, Fizika İnstitutu,

Detaylı

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr Işınlık Işınlık artırma faktörü CAIN Programı kurulması ve çalıştırılması

Detaylı

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde, Fizik Bölümü 1 Yüklü Parçacıklarda Işıma İvmeli hareket yapan yüklü parçacıklar ışıma meydana getirirler. Antenlerde

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII Enerji ölçümünden sonra Sonucu E i olan enerji ölçümünden sonra parçacık enerji özdurumu u i de olacak ve daha sonraki ardışık tüm enerji ölçümleri E i enerjisini verecektir. Ölçüm yapılmadan önce enerji

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır DERS ÖĞRETİM PLANI (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır TÜRKÇE 1 Dersin Adı: ÇEKİRDEK FİZİĞİ 2 Dersin Kodu: FZK3004 3 Dersin Türü: Zorunlu, 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2011-2012 6 Dersin

Detaylı

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu, bulunan şey ne işe yarar? Son ayların bilim dünyasında güncel soruları bunlar. Bunu izleyen başka bir soru da

Detaylı

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi Parçacık fiziği, maddenin parçacıklarını ve aralarındaki karşılıklı etkileşimi konu alan [1] ve ışıma, maddenin temel parçacıkları üzerine çalışan fiziğin bir dalıdır ve onların aralarındaki etkileşimleri

Detaylı

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI 015 T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CMS DENEYİNDE

Detaylı

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com KUTUP IŞINIMI AURORA www.astrofotograf.com Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2008 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu 1 Rasgele Sayılar 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! Bilgisayar uygulamalarında sık sık rasgele sayı üretimi ile karşılaşırız. Hemen her oyunda ve kriptografide karşımıza aynı soru çıkar. Bilgisayarda

Detaylı

4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR

4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR 4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR Bu deneyin amacı, esnek ve esnek olmayan çarpışmalarda momentumun ve kinetik enerjinin korunumunun deneysel olarak incelenmesidir. Temel Bilgiler: Bir cismin lineer

Detaylı

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar Parçacık Fiziği ve Kozmoloji problemlerınde Simetri üzerine CERN' de 19 Mart 2010 tarihinde yeni bir dünya rekoru kırıldı: Büyük Hadron hızlandırıcısında (LHC) protonlar 3.5 TeV (*) enerjiye kadar hızlandırıldı.

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Halil ÖZKURT LHC HIZLANDIRICISINDAKİ CMS DENEYİNİN HF KALORİMETRESİNİN TEST VERİLERİNİ KULLANARAK HF İN TEMEL ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI FİZİK

Detaylı

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35 BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1 1.1. Semboller, Bilimsel Gösterimler ve Anlamlı Rakamlar 1.2. Cebir 1.3. Geometri ve Trigometri 1.4. Vektörler 1.5. Seriler ve Yaklaşıklıklar 1.6. Matematik BÖLÜM:2 Fizik

Detaylı

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi. Variation of Deposition Energy with Electron Energy in Aluminum Target

Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi. Variation of Deposition Energy with Electron Energy in Aluminum Target Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi Zehra Nur Demirci 1,*, Nilgün Demir 2, İskender Akkurt 1 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Çünür

Detaylı

A B = A. = P q c A( X(t))

A B = A. = P q c A( X(t)) Ders 19 Metindeki ilgili bölümler 2.6 Elektromanyetik bir alanda yüklü parçacık Şimdi, kuantum mekaniğinin son derece önemli başka bir örneğine geçiyoruz. Verilen bir elektromanyetik alanda hareket eden

Detaylı

ALFA BOZUNUMU MEHMET YÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-2010

ALFA BOZUNUMU MEHMET YÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-2010 ALFA BOZUNUMU MEHME ÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-010 İÇERİK 1. Giriş. Alfa (α) Parçacığı ve Özellikleri 3. Alfa Bozunuu Niçin Olur? 4. eel Alfa Bozunu Reaksiyonları 4.1. Alfa (α) Bozunuunda Enerji ve Moentu

Detaylı

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ ÖĞRETİMİ PLANLAMA VE DEĞERLENDİRME Dr. Yücel KAYABAŞI ÖLÇME ARACI Hazırlayan : Hasan Şahin KIZILCIK 98050029457 Konu : Çekirdek

Detaylı

Standard Modele Giriş

Standard Modele Giriş Standard Modele Giriş Orhan ÇAKIR AU & IAU HPFBUIV, 1-8 Şubat 015, Anadolu Univ., Eskişehir Konu Başlıkları Parçacık Fiziği Simetriler Standart Model Süreçler Çarpışma tesir kesitleri Parçacık bozunumları

Detaylı

Doğal Gypsum (CaSO 4.2H 2 O) Kristallerinin Termolüminesans (TL) Tekniği ile Tarihlendirilmesi. Canan AYDAŞ, Birol ENGİN, Talat AYDIN TAEK

Doğal Gypsum (CaSO 4.2H 2 O) Kristallerinin Termolüminesans (TL) Tekniği ile Tarihlendirilmesi. Canan AYDAŞ, Birol ENGİN, Talat AYDIN TAEK Doğal Gypsum (CaSO 4.2H 2 O) Kristallerinin Termolüminesans (TL) Tekniği ile Tarihlendirilmesi Canan AYDAŞ, Birol ENGİN, Talat AYDIN TAEK 2 3 4 Termolüminesans (TL) Tekniği TL Tekniği ile Tarihlendirme

Detaylı

CRYSTAL BALL Eğitimi

CRYSTAL BALL Eğitimi CRYSTAL BALL Eğitimi İki günlük bu kursun ilk yarısında, Crystal Ball Fusion Edition kullanılarak Excel tablolarına dayalı risk analizi öğretilecektir. Monte Carlo simülasyonu, tornado analizi ve Crystal

Detaylı

Örgü Kuantum Renk Dinamiği II

Örgü Kuantum Renk Dinamiği II Örgü Kuantum Renk Dinamiği II Güray Erkol, Kadir Utku Can Özyeğin Üniversitesi ULUYEF Kış Okulu, 2012 Image: http://www.bu.edu/tech/research/visualization/about/gallery/qcd/ 1 / 52 2 / 52 Özet 1 Örgü Simülasyonları

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:5 RASSAL DEĞIŞKEN ÜRETIMI Bu bölümde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan sürekli ve kesikli dağılımlardan örneklem alma prosedürleri

Detaylı

T. M. Aliev, K. Azizi, M. Savcı Vertices of the heavy spin-3/2 sextet baryons with light vector mesons in QCD Eur. Phys. J.

T. M. Aliev, K. Azizi, M. Savcı Vertices of the heavy spin-3/2 sextet baryons with light vector mesons in QCD Eur. Phys. J. B. Ketenoğlu, Optimization Considerations for a SASE Free Electron Laser Based on a Superconducting Undulator Optik - International Journal for Light and Electron Optics 23 (2012) 1006-1009 Ö.Karslı, A.Aksoy,

Detaylı

görülmüştür. Bu sırada sabit nükleer yoğunluk (ρ) hipotezide doğrulanmış olup ραa olarak belirtilmiştir.

görülmüştür. Bu sırada sabit nükleer yoğunluk (ρ) hipotezide doğrulanmış olup ραa olarak belirtilmiştir. 4.HAFTA 2.1.3. NÜKLEER STABİLİTE Bulunan yarı ampirik formülle nükleer stabilite incelenebilir. Aşağıdaki şekil bilinen satbil çekirdekler için nötron sayısı N e karşılık proton sayısı Z nin çizimini içerir.

Detaylı

DÜŞÜK ENERJİLİ İYON-ATOM ÇARPIŞMASINDA TEK ELEKTRON YAKALANMASI

DÜŞÜK ENERJİLİ İYON-ATOM ÇARPIŞMASINDA TEK ELEKTRON YAKALANMASI DÜŞÜK ENERJİLİ İYON-ATOM ÇARPIŞMASINDA TEK ELEKTRON YAKALANMASI Kadir AKGÜNGÖR *, Nafiye Göneç KIYAK *, Emanuel KAMBER ** * Işık Üniversitesi ** Western Michigan Üniversitesi ÖZET Temelde atomun yapısını

Detaylı

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I ENM 5210 İSTATİSTİK VE YAZILIMLA UYGULAMALARI Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I İstatistik Nedir? İstatistik kelimesi ilk olarak Almanyada devlet anlamına gelen status kelimesine dayanılarak kullanılmaya

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ

İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ 1.1. FİZİKTE ÖLÇME VE BİRİMLERİN ÖNEMİ... 2 1.2. BİRİMLER VE BİRİM SİSTEMLERİ... 2 1.3. TEMEL BİRİMLERİN TANIMLARI... 3 1.3.1. Uzunluğun

Detaylı

En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009. Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü

En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009. Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü En Küçüklerin Fiziği, CERN ve BHÇ 22 Mayıs 2009 Doç. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü ozpineci@metu.edu.tr Medyatik Yansımalar Teen commits suicide after 'end of world' reports, http://www.news.com.au

Detaylı

Nesneye Yönelmek. veya sadece formülleri bilgisayarın anlayacağı dile çevirmeyi bilen birinin C++ kullanma yöntemleri. Gökhan Ünel

Nesneye Yönelmek. veya sadece formülleri bilgisayarın anlayacağı dile çevirmeyi bilen birinin C++ kullanma yöntemleri. Gökhan Ünel Object Orientation Tonguç (Rador) to the OO speaker: - What are your objects and how do you orient them? Speaker: -Ha?..?! Gökhan: - With a... magnetic field?... ~1996 Nesneye Yönelmek veya sadece formülleri

Detaylı

PROTON-PROTON ÇARPIŞTIRICILARINDA KARA MADDE ARAŞTIRMALARI. YÜKSEK LİSANS TEZİ Ekin KÜÇÜKSÖNMEZ. Anabilim Dalı : Fizik Mühendisliği

PROTON-PROTON ÇARPIŞTIRICILARINDA KARA MADDE ARAŞTIRMALARI. YÜKSEK LİSANS TEZİ Ekin KÜÇÜKSÖNMEZ. Anabilim Dalı : Fizik Mühendisliği İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PROTON-PROTON ÇARPIŞTIRICILARINDA KARA MADDE ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS TEZİ Ekin KÜÇÜKSÖNMEZ Anabilim Dalı : Fizik Mühendisliği Programı : Fizik Mühendisliği

Detaylı

Türk Hızlandırıcı Merkezi Projesi

Türk Hızlandırıcı Merkezi Projesi ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI Türk Hızlandırıcı Merkezi Projesi Prof. Dr. Ömer Yavaş Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü THM Projesi Yürütücüsü 18 Nisan 2013 SANAEM -TAEK,

Detaylı

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Olasılığa ilişkin olayların çoğunluğunda, deneme sonuçlarının bir veya birkaç yönden incelenmesi

Detaylı

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 3.1 ÇEKİRDEK KUVVETLERİ 3.1.1. GENEL KARAKTERİSTİK Çekirdek hakkında çok fazla bir şey bilmezden önce yalnızca iki farklı etkileşim kuvveti bilinmekteydi.

Detaylı

KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ

KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ Teknikeller Makina tam otomatik ve yarı otomatik küp şeker makineleri, küp şeker sarım makineleri ve tüp dolum makineleri üretmektedir. Üretim ihtiyaçlarınız doğrultusunda

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders V ( ) 2. = dk φ k

8.04 Kuantum Fiziği Ders V ( ) 2. = dk φ k Geçen Derste ψ( x) 2 ve φ( k) 2 sırasıyla konum ve momentum uzayındaki olasılık yoğunlukları Parseval teoremi: dxψ( x) 2 = dk φ k ( ) 2 Normalizasyon: 1 = dxψ( x) 2 = dk φ k ( ) 2 Ölçüm: x alet < x çözünürlüğü

Detaylı

Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis

Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis Gültekin YEĞİN Fizik Bölümü Celal Bayar Üniversitesi Manisa 10 Mayıs 2012 Doç.Dr.Gultekin Yeğin (C.B.Ü. Fizik) Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 6 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Fonksiyon Prototipleri Fonksiyon Prototipleri Derleyici, fonksiyonların ilk hallerini (prototiplerini)

Detaylı

7. SINIF MATEMATİK A _-3i işlemi yapılırken, aşağıdakilerden hangisinde hata yapılmamıştır? A) (-7)+5+(-3) = (-7)+(-2) = -9

7. SINIF MATEMATİK A _-3i işlemi yapılırken, aşağıdakilerden hangisinde hata yapılmamıştır? A) (-7)+5+(-3) = (-7)+(-2) = -9 1. _- 7i + 5 + _-3i işlemi yapılırken, aşağıdakilerden hangisinde hata yapılmamıştır? 4. (-7)+5+(-3) = (-7)+(-2) = -9 (-7)+5+(-3) = (-12)+(-3) = -9 C) (-7)+5+(-3) = (-7)+(-2) = -5 (-7)+5+(-3) = (-2)+(-3)

Detaylı

HIZLANDIRICI MERKEZİ PROJESİ

HIZLANDIRICI MERKEZİ PROJESİ TÜRK HIZLANDIRICI MERKEZİ PROJESİ Prof. Dr. Ömer YAVAŞ Ankara Üniversitesi 1 Türk HızlandH zlandırıcı Merkezi Projesi Türk HızlandH zlandırıcı Merkezi (THM) Turkish Accelerator Center (TAC) 2 Amaç... Ülkemizde;

Detaylı

Kısa İçindekiler. Fizik: İlkeler ve Pratik Cilt 1: 1-21 Bölümleri, Cilt 2: Bölümleri kapsar

Kısa İçindekiler. Fizik: İlkeler ve Pratik Cilt 1: 1-21 Bölümleri, Cilt 2: Bölümleri kapsar Kısa İçindekiler Fizik: İlkeler ve Pratik Cilt 1: 1-21 Bölümleri, Cilt 2: 22-34 Bölümleri kapsar Bölüm 1 Temeller 1 Bölüm 2 Bir Boyutta Hareket 28 Bölüm 3 İvme 53 Bölüm 4 Momentum 75 Bölüm 5 Enerji 101

Detaylı

Prof. Dr. Cengiz DÜNDAR

Prof. Dr. Cengiz DÜNDAR Prof. Dr. Cengiz DÜNDAR TABLALI KESİTLER Betonarme inşaatın monolitik özelliğinden dolayı, döşeme ve kirişler birlikte çalışırlar. Bu nedenle kesit hesabı yapılırken, döşeme parçası kirişin basınç bölgesine

Detaylı

Yıldızların: Farklı renkleri vardır. Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir. Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler.

Yıldızların: Farklı renkleri vardır. Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir. Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler. Yıldızların Hayatı Yıldızların: Farklı renkleri vardır Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler. Yıldız Oluşum Bölgeleri Evren, yıldız

Detaylı

ATOM FİZİĞİ-2 BÖLÜM-3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ

ATOM FİZİĞİ-2 BÖLÜM-3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ BÖLÜM HİDROJEN ATOMUNDA MERKEZCİL ALAN ÇÖZÜMLERİ BÖLÜM ATOMİK HAMİLTONİYENİN BAZI TERİMLERİ Rutherford Bohr Compton Pauli Fermi Feynman BÖLÜM 3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ BÖLÜM 4 TEMEL PARÇACIKLAR ATOM FİZİĞİ-

Detaylı

PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ BİLİME KATKILARI

PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ BİLİME KATKILARI PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ BİLİME KATKILARI (Çağrılı Konuşma) Prof. Dr. D. Ali ERCAN Savunma Sanayii Müsteşarlığı Katot ışınları tübü olarak bilinen ilk hızlandırıcı, aralarında yüksek voltaj farkı uygulanmış

Detaylı

Doğukan Akçay¹, Fadime Akman², Zafer Karagüler², Kadir Akgüngör³. XIV. Ulusal Medikal Fizik Kongresi Antalya, 2013

Doğukan Akçay¹, Fadime Akman², Zafer Karagüler², Kadir Akgüngör³. XIV. Ulusal Medikal Fizik Kongresi Antalya, 2013 Alaşımlı protez malzemelerinin radyoterapide 6 MV X ışını dozlarına etkisinin Collapsed Cone ve GAMOS Monte Carlo algoritmaları ile hesaplanması, film dozimetri ile karşılaştırılması Doğukan Akçay¹, Fadime

Detaylı

Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık. Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013

Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık. Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013 Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013 1 İçindekiler Bilim/ Dogma farkı Bilimselliğin tanımı Evrenin kısa tarihi - Kendiliğinden kavramının doğa bilimlerindeki

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı