Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, 16-18 Mart 2012, HTE, Ankara"

Transkript

1 Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

2 ANA BAŞLIKLAR Parçacık Fabrikaları D Mezon Üretim Süreçleri Olay Üreticileri Olayların Analizi Tartışma ve Sonuç

3 PARÇACIK FABRİKALARI Belirli türdeki parçacıkları çok sayıda (~ 10 9 ) üretmek ve onların özelliklerini analiz etmek için tasarlanmış çarpıştırıcı bazlı bilimsel makinalardır. Fabrikalar, dikkate değer olayların verimli biçimde teşhis edilebilmesi için, operasyonun her saniyesinde milyonlarca çarpışmayı sınıflandırırlar.

4 ENERJİ ÖNCÜSÜ VE IŞINLIK ÖNCÜSÜ PARÇACIK FABRİKALARI THM(PF) DAFNE (Frascati) K mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 0.7 GeV Işınlık = 4.5 x cm -2 s -1 VEPP 2000 (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 1 GeV Işınlık = 1 x cm -2 s -1 VEPP 4M (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 6 GeV Işınlık = 2 x cm -2 s -1 BEPC II (Çin), D mezon Fabrikası (BES III) Demet Enerjisi E = 1.89 GeV Işınlık = 3.3x cm -2 s -1 KEKB (KEK), B Mezon Fabrikası (Belle) Demet Enerjisi Ee- = 8.33 GeV, Ee+=3.64 GeV Işınlık = 2.1x cm -2 s -1

5 1-100 GEV ARASINDAKİ PARÇACIK FABRİKALARI Yandaki şekil, bazı önemli parçacıkların üretimi için eşik değerini içeren, geniş bir enerji aralığı üzerinden, elektron pozitron çarpıştırıcıların sağladığı parçacık üretimlerinde (ışınlık) piklerin nasıl oluştuğu göstermektedir. Parçacık fabrikaları bu eşik bölgelerinin her birinde çok sayıda parçacıklar üretecektir. Tau-Charm Fabrikası Phi Fabrikası B Fabrikası Z Fabrikası Boost parametreleri: KEKB(Japonya) bg =0.425 PEP-II(Amerika) bg =0.56 THM PF(Türkiye) bg =0.68

6 B FABRİKASI B-fabrikaları, çok sayıda B-mezonu (b kuarklı mezon) oluşturarak ve analiz ederek, evrenin ilk zamanlarındaki koşulları keşfetmek için çalışan bilimsel makinelerdir. B fabrikalarının başka bir rolü de, evrende maddenin baskın olmasının ve karşıtmadde bulunmamasının sebebini anlamak için, B-mezonları ve karşı parçacıklarının arasındaki farkları araştırmaktır. B fabrikalarından bazıları: Stanford Doğrusal Hızlandırıcı Merkezi'ndeki (SLAC) PEP-II çarpıştırıcısı ve BaBar dedektörü, Japonya daki KEKB çarpıştırıcısı ve Belle detektörüdür. B-fabrikaları mikroskopik dünyayı keşfederek evrenin oluşumundan sonraki ilk hallerini ortaya çıkaracaktır.

7 TAU-CHARM FABRİKASI Tau-charm fabrikası için orijinal fikir, 1987 yılında ortaya çıkmıştır. Tau-charm fabrikası, tau lepton ve tılsımlı mezonlar olarak bilinen egzotik parçacıkları seri olarak üretmek için elektron ve pozitronları çarpıştırmaktadır. Fizikçiler bunların bozunduğu parçacıkların özelliklerini incelemektedir. Tau, J/psi ve tılsımlı mezonlar yeni olmamakla birlikte, bunlar 15 yıldır farklı makinelerde çalışılmaktadır. Yeni olan ise tau-charm fabrikasının bunları çok sayıda miktarlarda üretmesidir. Tau-charm fabrikasının dedektörünün temel elemanları göstermektedir. Şekilde gösterildiği gibi her bir katman özel bir amaç için çalışmaktadır ve parçacıkların farklı tiplerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

8 ÖRNEK:TAU-CHARM FABRİKASI Demet Kesiti 8*440 mm2 Şekil: Tau-charm fabrikasının temel parametreleri

9 ÇALIŞMASI DURMUŞ VE ŞU ANDA ÇALIŞAN TAU-CHARM PARÇACIK FABRİKALARI 2 x cm -2 s x cm -2 s -1

10 KÜTLE MERKEZİ ENERJİSİ VE IŞINLIK P1 ve P2 momentumlu ve m1 ve m2 kütleli iki parçacığın çarpışmasında, kütle merkezi (KM) sisteminde enerjinin karesi Lorentz değişmezi nicelik s=(p1+p2)²=(e1+e2)²=4*e1*e2 ile tanımlanır, elektron demet enerjisi 1 GeV ve pozitron demet enerjisi 3.56 GeV alırsak kütle merkezi enerjisi Ecm= s=3.77 GeV olur. Etkileşme bölgesinde birim kesit alanda birim zamanda birbiriyle karşılaşan parçacık sayısı, R= s.e. L int (reaksiyon hızı)

11 NEDEN CHARM FİZİĞİ? Enerji bölgesi 3-5 GeV aralığında, elektronpozitron yokolması ile ilgili fizik oldukça ilginçtir. Özellikle, bu enerjiler iyi bilinen vektör mezonların (ccbar bağlı durumları) rezonans üretimini içerir. Bunların üretimleri ve bozunumlarını çalışmak kuarklar arasındaki etkileşme dinamiği hakkındaki bilgimizi genişletir.

12 KUARKLAR, LEPTONLAR VE KUVVET TAŞIYICI PARÇACIKLAR Hadronları oluşturan ağır kuarklar b ve c kuarklarıdır. Bu hadronlar (mezonlar / baryonlar) etkin bir şekilde algılanabilir. Yuklu zayıf akım ceşni karışımına yol acar. *PDG2010 verilerine göre güncellenmiştir.

13 D-MEZONLARIN ÜRETİMİ Elektron ve pozitron yüksek enerjilerde çarpıştıklarında yok olarak Y(ccbar) vektör mezonunu rezonansta üretirler. Bu mezon ise charm kuark içeren D mezonlarına bozunur.

14

15 OLAY ÜRETİCİLERİ MC Olay Üretimi Pythia KKMC CalcHEP

16 RASTGELE SAYI NEDİR? Monte Carlo olay üreticilerin temelinde rastgele sayı üretimi vardır. Belirli Fizik yasaları çerçevesinde bir sürecin oluşma olasılığını bu olay üreticileri ile hesaplayabiliriz. Rastgele sayı üreticisi, rastgele sayı dizisi üreten bir bilgisayar alt programıdır. Sayılar tek başlarına rastgele değildir; sadece uzun sayı dizileri rastgelelik açısından değerlendirilebilir. Rastgele bir sayı, her basamağın aynı oluş olasılığına sahip olduğu, ardışık basamakların birbirinden tamamen bağımsız oldukları bir basamaklar serisi olarak tanımlanır. Örneklendirirsek: Yazı-Tura denemeleri, Zar atma, Loto

17 OLAY ÜRETİCİSİ: PYTHIA Yüksek Enerji Fiziğinde parçacıkların çarpışması sonucu üretilen olayların simülasyonu için kullanılır. SM ve SM ötesi modellerin öngörüleri çerçevesinde 2-- >1, 2-->2, 2-->3 süreçlerinin hesaplanması ile parçacıkların bozunma ve dallanma oranı ile olay bilgisini veren bir MC olay üreticidir. Charm fabrikasında olay üretimi ile ilgili süreç doğrudan bulunmamaktadır; ancak 1 ff-->g*/z (tek üretim) ->Düşük enerjilerde iyi çalışmıyor! 12 ff-->ff (hard QCD) ->e + e - -->cc PY1ENT() ile olay üretimi örnek: parçacık tabancası PY2ENT() ile olay üretimi örnek: y(cc) bağlı durum üretimi ve sonrasında bozunum, y-->dd

18 PYTHIA CALL PY2ENT(IP,KF1,KF2, PECM) 2-parton sistemi ve 2 ayrı parçacık sistemi IP: olayda parton/parçacık satır no KF1, KF2: partonparçacık çeşni kodu PECM: Sistemin toplam enerjisi Sistem kütle merkezi çerçevesindedir. Ornek Program: IMPLICIT DOUBLE PRECISION(A-H, 0-Z) CALL PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) CALL PYLIST(1) END

19 PYTHIA Problem PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) NEV>269? cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır. Çözüm: PY2ENT(0,411,-411,3.8D0)! 411 D + PY2ENT(0,421,-421,3.8D0)! 421 D 0

20 CALL PYEDIT(3) YÜK ÇOKLUĞU

21 HİSTOGRAM Yük Çokluğu R6=84810/N=%42.4 R4=82200/N=%41.1 R8=20520/N=%10.3 R2=11170/N=%5.6 R10=1208/N=%0.60 R0=57/N=%0.03 R12=25/N=%0.01 Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı

22 YÜKLÜ PARÇACIK ÇOKLUĞU Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı Npi: 200K olaydan ~42K olay 3 tane yüklü pion, ~38k olay 4 tane yüklü pion veriyor.

23 ENİNE MOMENTUM DAĞILIMI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enine Momentum Pionların ortalama pt leri ~0.3 GeV civarında. Kaonlarınki ise ~0.4 GeV civarında. Pionların sigması ~0.17 civarında kaonların sigması ise~0.2 civarında.

24 ENERJİ DAĞILIMLARI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enerji Pi+, Pi-, K+ ve K- enerji dağılımları

25 PYTHIA SONUÇLARI PYTHIA' da DD olayları KM çerçevesinde üretilmiştir. cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır, bu nedenle ve D 0 D 0 ve D + D - olayları ayrı ayrı üretilmiştir. Yük çokluğu histogramları elde edilmiştir. Pion ve Kaonların enine momentum ve enerji dağılımları elde edilmiştir. Düşük enerjilerde Pythia' da ff-->ff sürecinde y rezonansları ekli olmadığı için istenen olaylar üretilememektedir. İlk durumun asimetrik enerjili olması nedeniyle rezonans parçacığı y bir boost kazanır. Bozunumundan gelen D mezonları ileri yönde dağılım gösterir. Bu olayın simülasyonu için özel hazırlanmış programların kullanılması gerekmektedir.

26 KKMC KKMC, tau lepton çift üretimi eşik enerji değerinden 1 TeV ' e kadar olan kütle merkezi enerjilerinde e + e - -->ff+ng, (f=m,t,d,u,s,c,b) süreci için Elektrozayıf Standart Modelin hassas tahminleri üzerine kurulan bir olay üreticidir. KKMC' nin, gelecek lineer çarpıştırıcıları, b, c ve tau fabrikaları için kullanılması uygundur. BESIII' de KKMC, ISR etkileri ve demet enerji yayılmasını içerecek şekilde charmonium durumlarını üretmek için kullanılır. KKMC, J/y, y(2s), y(3770), y(4040) içermektedir. ve diğer charm rezonanslarını

27 KKMC Charm.input NEVT 1000 BeginX CMSene=xpar(1) 3.8D0 KFfin KeyHad=xpar(50) 50 1 EndX pro.output parametreler hesaplama bilgisi arabirim programların bilgisi olay listesi tesir kesiti pro.hst histogram bilgisi KKMC rezonans bozunumlarının olay üretimini desteklediği halde, rezonans bozunumu olaylarını ve FSR etkilerini içerecek şekilde BesEvtGen gibi daha güçlü modeller kullanılmaktadır. KKMC, gelen elektron ve pozitron demetlerinin kütle merkezi çerçevesinde çalışmaktadır. Asimetrik enerjiler durumunda, MC olaylarının boost edilmesi gerekmektedir.

28 KKMC ÇIKTISI

29 CalcHEP CalcHEP, Feynman diyagramlarının hesabı, çok parçacık faz uzayı integrali ve olay üretimi için kullanılan bir paket programdır. SM model dosyaları hazır gelmektedir. Kullanıcı kendi model dosyalarını hazırlayabilmektedir. Bu programın da düşük enerjilerde kullanımı için bir model dosyası geliştirdik.

30 CalcHEP Model dosyaları, extlib1.mdl dışarıdan lib. desteği func1.mdl parametre sınırlamaları lgrng1.mdl etkileşme lagrangiani terimleri prtcls1.mdl parçacık bilgileri vars1.mdl değişkenler

31 Etkileşme köşeleri, ye + e - yd + D -, yd 0 D 0 CalcHEP f yee g Y D + D - y(3770) rezonansı yakınlarındaki diğer rezonansların da katkıları dikkate alınmalıdır. Örneğin, y(2s), y(3770), y(4040).

32 Kütle (MeV) Toplam Bozunma Genişliği (MeV) GD +D - GD 0D 0 PDG (2010)* Y (3770) Y (2S) Y (4040) Makale ±1.3 [b] 27.3± ±1.4 [b] PDG (2010)* [a] 0.304± ± ±1.4 - Ge -e ±0.18 * f ye -e [c] [c] Makale PDG (2010)* 0.317±0.0 9 [a] Makale 4039± ±8 [b] 80± ±11.4 [b] gözlenmiş gözlenmiş (0.86±0.07) * [c] *PDG 2010 Fit [a] H.B.Li and X.S.Qin, arxiv: v2 [hepph] [b] Y-J Zhang and Q.Zhao, arxiv: v2 [hepph] [c] PDG 2010 verilerinden hesaplanmıştır. g yd0d [c] [b] 9.05±2.3 [b] 0.34 [b] g yd+d [c] [b] 7.72±1.0 2 [b] 0.34 [b]

33 CalcHEP OLAY ÇIKTISI

34 ASİMETRİK ENERJİLERDE HIZLILIK DAĞILIMI Ee=1 GeV, Ee+=3.56 GeV Soldaki şekilde asimetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~2 civarında dağılım gösteriyor. Sağdaki şekilde simetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~0 civarında dağılım gösteriyor. Ee=1.9 GeV, Ee+=1.9 GeV Toplam tesir kesiti s~3.9 nb

35 CalcHEP SONUÇLARI Bir model tanımlandı. Bozunma genişlikleri ve dallanma oranları hesaplandı ve deneysel sonuçlarla karşılaştırıldı. y(2s), Y(3770), y(4040) üretimi ve bunların DDbar durumlarına katkısı dikkate alındı. Gelen demetlerin enerjileri asimetrik seçildi. Son durumdaki parçacıkların hızlılık (rapidity) dağılımı incelendi.

36 SONUÇLAR Parçacık fabrikalarında olay üretimi oldukça önemlidir. Bunun için olay üreticileri üzerine bir çalışma yapılmıştır. Bunlardan Pythia' nın cc bağlı durumunun bozunumunda kullanılabilceği, KKMC' nin kütle merkezi sisteminde charm olaylarının üretiminde kullanılabileceği ve CalcHEP' in de düşük enerjilerde charm olaylarının üretiminde kullanıcı model dosyaları ile çalışabileceği gösterilmiştir.

37 KAYNAKLAR 1) R.G.Ping, Event Generators at BESIII, Chinese Phys. C Vol.32, No. 8, ) H.B.Li and X.S.Qin, Study of the branching ratio of y(3770)-> DD in e + e - ->DD scattering, arxiv: v2 [hep-ph]. 3) Y.J.Zhang, and Q.Zhao The Lineshape of y(3770) and low-lying vector charmonium resonance parameters in e + e - ->DD,arXiv: v3 [hep-ph]. 4) T. Sjöstrand, S. Mrenna, P.Skands, Pythia 6.4 Physics and Manual, hep-ph/ ) S. Jadach, B.F.L. Ward, Z.Was, The Precision Monte Carlo Event Generator K K for two fermion final states in e + e - collisions, Comput.Phys.Commun.130:260(2000), e-print:hep-ph/ ) A.Pukhov et al., arxiv:hep-ph/ ; e-print: hep-ph/

38

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Orhan Çakır Ankara Üniversitesi 5. Uluslararası Katılımlı Parçacık Hızlandırıcı ve Dedektörleri Yaz Okulu, 9/08-03/09/009, Bodrum Özet 1 Madde nedir? Temel Parçacık

Detaylı

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS TFD2I. Fizik Kf>ıı K r^i 11-14 E\lıil 21102 /.S/OTcm TR0300008 Y F. l- Sil RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS B. ŞİRVANLI Using the most general model independent form of the effective Hamillonian

Detaylı

FİZ314 Fizikte Güncel Konular

FİZ314 Fizikte Güncel Konular FİZ314 Fizikte Güncel Konular 2015-2016 Bahar Yarıyılı Bölüm-8 23.05.2016 Ankara A. OZANSOY 23.05.2016 A.Ozansoy, 2016 1 Bölüm 8: Parçacık Fiziği 1. Temel Olmayan Parçacıklardan Temel Parçacıklara 2. 4

Detaylı

Mezon Molekülleri ve X(3872)

Mezon Molekülleri ve X(3872) Mezon Molekülleri ve X(3872) A. Özpineci Fizik Bölümü ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İZYEF 2013 Yeni fizik olduğundan emin miyiz? Yeni fizik olduğundan emin miyiz? = Yeni fizik olmasını istiyoruz, ama

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 215 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara PARÇACIK FİZİĞİNDE SİMULASYONLARA GENEL BAKIŞ SİMULASYON YÖNTEMLERİ ve ÇARPIŞMA KİNEMATİĞİ SİMULASYON PROGRAMLARI (CompHEP, PYTHIA) 2 3 1. PARÇACIK FİZİĞİNDE

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi

Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi Örgü Kuantum Renk Dinamiği nde Tılsımlı Hadronların Yapısı IZYEF 13 (11.9.213) Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi Kolaboratörler: U. Can, B. Işıldak, A. Özpinei, M. Oka, T. T. Takahashi Kuantum Renk Dinamiği

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER Dr. İlkay TÜRK ÇAKIR TAEK Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Ar-Ge Bölümü Füzyon Birimi - Hızlandırıcı Fiziği Birimi 24/09/07 III. UPHDYO 1 İÇERİK

Detaylı

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI 2011 TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU 2690 sayılı kanun ile kurulmuş olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun ana görevi;

Detaylı

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziği Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziğinin Standard Modeli fermion boson Dönü 2 Spin/Dönü Bir parçacık özelliğidir (kütle, yük

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş LOGO Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş Orhan Çakır Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, 6-30 Ocak 009, Ç.Ü., Adana İçerik 1 Hızlandırıcılar Tasarım ve Simulasyon

Detaylı

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar 1 Hızlandırıcı nedir? Çarpıştırıcı nedir? Parçacık hızlandırıcıları, elektrik yükü olan atomik veya atom-altı parçacıkları oldukça yüksek hızlara (ışık hızına bile oldukça

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr İAUYGAR İAUYGAR Yaşında Sayı, Kasım 05 Üyeler Prof. Dr. Hasan Saygın (Müdür - Araştırmacı) Prof. Dr. Orhan Çakır (Araştırmacı) Doç. Dr. İlkay Türk Çakır (Müdür Yard. - Araştırmacı) Yrd. Doç. Dr. Sinan

Detaylı

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ CORSKA BENZETİM PROGRAM KULLANLARAK ÇOK YÜKSEK ENERJİLİ YUKAR YÖNLÜ TAU NÖTRİNO SAĞANAKLARNN TESPİTİ VE TETİKLEMENİN BELİRLENMESİ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YLMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YLMAZ 1 İçerik İstasyonların

Detaylı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007,

Detaylı

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Volkan ARI*, Orhan ÇAKIR*, Sinan KUDAY** Ankara YEF Günleri 12-14 Şubat 2015 * Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü ** İstanbul Aydın Üniversitesi

Detaylı

Parçacık Fiziği: Söyleşi

Parçacık Fiziği: Söyleşi HPFBU-2012, Kafkas Üniversitesi, 12-19 Şubat 2012 Parçacık Fiziği: Söyleşi Saleh Sultansoy, TOBB ETÜ, Ankara & AMEA Fizika İnstitutu, Bakı Gökhan Ünel, UC Irvine Rutherford, Mehmet Akif ve CERN Biraz daha

Detaylı

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Ali BOLAT 1, Șule ÇİTÇİ 1,*, Recep AKKAYA 1 1 Sakarya Üniversitesi Fizik Böl., Esentepe Kampüsü, Adapazarı, Sakarya. Özet Parçacık

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 1 STANDART MODEL temel parçacıklar ve etkileşimler hakkındaki bütün bilgimizi içeren bir kuramlar bütünüdür. Force carriers

Detaylı

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu Halil Gamsızkan Türk CERN Forumu Semineri 11 Aralık 08 Az sonra.. Mini kara delik fikri nereden geliyor? ADD Modeli Kara delik üre6mi Kara delik bozunumu

Detaylı

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V Parçacık kinematiği Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia @ Irvine UPHDYO V 9.08.009-03.09.009 Giriş İnsan etrafını merak eder, gözlemlerini açıklamak ister. kedi bile merak eder! Doğayı mantıkla anyabileceğimizi

Detaylı

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziği Bilgisayar Uygulamaları IV Anadolu Üniversitesi, Eskişehir 1-8

Detaylı

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011 A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA 1. GÜN (9 Aralık 2011, Cuma) Oturum BaĢkanı: Ömer YavaĢ 09.00-09.30

Detaylı

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ A.K. ÇİFTÇİ, TAC Kollaborasyonu * adına Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, 06100 Tandoğan, Ankara ÖZET Türk Hızlandırıcı Kompleksinin linak halka tipli

Detaylı

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM 1VRK Fl/JK DER.XEGI 22. FİZİK KONGRESİ, hi I 7 EYIJ I. 2004. 8 TR0500096 A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM ELŞEN VELİ VELIEV Department of Physics, Kocaeli University, Atatürk Bulvarı

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma Hızlandırıcı Fiziği İleri Hızlandırma Yöntemleri Plazma Dalgası ile Hızlandırma Dr. Öznur METE University of Manchester The Cockcroft Institute of Accelerator Science and Technology İletişim Bilgileri

Detaylı

CAIN ile Işınlık Hesabı

CAIN ile Işınlık Hesabı CAIN ile Işınlık Hesabı Orhan Çakır Ankara Üniversitesi HPFBU 2014, 3-10 Şubat 2014, Gaziosmanpaşa Univ., Tokat CAIN Programı CAIN programı fortran dilinde yazılmış bir Monte Carlo benzetim programıdır.

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Rastgele Değişkenlerin Dağılımları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Ders konusu Bu derste; Rastgele değişkenlerin tanımı ve sınıflandırılması Olasılık kütle fonksiyonu Olasılık yoğunluk

Detaylı

"-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w

- E -'' :  : '*'''  TR0300007  :r -' w Tl D 21 Fizik ^ı>ın"vw "-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w ION IMPLATION İN PLASMAS WITH DIMINISHING POSITIVE COLUMN S.AKMAN. O.DEMOKAN MET LI. Depermunt of Physics ). Ankara Turkey This work

Detaylı

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme 22 Kasım 2007 CERNTR toplantısı Yüksek Enerji Fiziğinde Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme V. Erkcan Özcan University College London 1 Özet Amaç: Olabildiğince kısa bir zamanda bir keşif ş analizinin

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K - K - Kara delik: Kütlesel çekim kuvvetinin çok büyük olduğu hatta ışığı bile kendine çekebilen çok küçük kütleli sönmüş yıldızlardır. - Kalori:1 gram suyun sıcaklığını 1 Celcius artırmak için gerekli

Detaylı

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr GEREKLİ PROGRAMLAR Linux gcc fftw Gnuplot 2 GUINEA-PIG (Generator

Detaylı

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ FİZİK ANABİLİM DALI MALATYA OCAK 2016 Tezin Başlığı : Yüksek Enerji

Detaylı

LHC Run2 Beklentileri

LHC Run2 Beklentileri 6.5 6.5 LHC Run2 Beklentileri Sezen Sekmen Kyungpook National University CERNTR - 7 Temmuz 2015 LHC takvimi Phase-0 = ortalama pile- up / yığılma Algıçların gelişimi ATLAS Phase0 gelişmeleri CMS Phase0

Detaylı

Başka Boyutlar Arayışı-2:

Başka Boyutlar Arayışı-2: Başka Boyutlar Arayışı-2: Ekstra Boyutların bir Sınıflandırması, Gözlenebilirlikleri ve Standart Birleştirme Teorilerinde Enerji Ölçekleri K. O. Ozansoy, Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü İçerik 1. Özet

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 - Algıç Fiziği --Saime Gürbüz Boğaziçi Üniversitesi 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 2 3 4 Algıç Nedir? Algılamak görmek midir? Görmek gerekli ve yeterli midir? Doğa(fizik) olaylarını algılamamızı

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL KTO Karatay Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Akabe Mh Alaaddin Kap Cd 130 42020 Konya Telefon: (332) 221 7207 Fax : (332) 202

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London ALGIÇ BENZETİMİ V. ERKCAN ÖZCAN, University College London Ana Hatlar Algıçlara giriş Parçacıkların algıçla etkileşmesi, sinyalin okunması ve sayısallaştırılması, parçacıkları izlerinden inşaa etme. Tam

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 Çözümleme Kavramları Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 1 Duruma bir bakalım LHC-1 yeni bitti. Yeni parçacık olarak Higgs bosonu bulundu. Başka pek çok model için

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 02 Ocak 2008 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık Fizii

Detaylı

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d)

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d) Ders 10 Metindeki ilgili bölümler 1.7 Gaussiyen durum Burada, 1-d de hareket eden bir parçacığın önemli Gaussiyen durumu örneğini düşünüyoruz. Ele alış biçimimiz kitaptaki ile neredeyse aynı ama bu örnek

Detaylı

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Kütlenin kökeni Nötrino salınımı Madde-karşıt madde asimetrisi Karanlık madde ve karanlık enerjinin doğası gibi kuramsal olarak geliştirilmiş olayların açıklanmaya çalışılmasıdır.

Detaylı

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde, Fizik Bölümü 1 Yüklü Parçacıklarda Işıma İvmeli hareket yapan yüklü parçacıklar ışıma meydana getirirler. Antenlerde

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri :

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Kodu FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı

Detaylı

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr X-Işınları 3. Ders: X-ışınlarının maddeyle etkileşmesi Gelen X-ışınları Saçılan X-ışınları (Esnek/Esnek olmayan) Soğurma (Fotoelektronlar)/ Fluorescence ışınları Geçen X-ışınları Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr

Detaylı

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYILARIN ÜRETİLMESİ Rastgele değişimler yapay tablolardan veya parametreleri verilen teorik dağılım fonksiyonlarından elde edilir.

Detaylı

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI Dr. Bora KETENOĞLU Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü & European XFEL GmbH, Hamburg İçerik Bilim, sanayi ve teknolojide parçacık hızlandırıcıları ve

Detaylı

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ALICE DE 7 TeV LİK pp ÇARPIŞMALARINDA K s 0, Λ 0 ve Λ 0, Δ ++ (1232) ve Δ -- (1232) OLUŞUMLARININ İNCELENMESİ AYBEN KARASU UYSAL DOKTORA TEZİ FİZİK

Detaylı

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr Işınlık Işınlık artırma faktörü CAIN Programı kurulması ve çalıştırılması

Detaylı

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi (CFD), Cilt 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949 Cumhuriyet University Faculty of Science Science Journal (CSJ), Vol. 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949

Detaylı

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN S. Sultansoy Gazi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, 06500 Teknikokullar, Ankara, Türkiye Azerbaycan Elmler Akademiyası, Fizika İnstitutu,

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI A. ÇELİKEL a, M. KANTAR b ve S. SULTANSOY c, a Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Mühenisliği Bölümü, Ankara b Muğla

Detaylı

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu, bulunan şey ne işe yarar? Son ayların bilim dünyasında güncel soruları bunlar. Bunu izleyen başka bir soru da

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII Enerji ölçümünden sonra Sonucu E i olan enerji ölçümünden sonra parçacık enerji özdurumu u i de olacak ve daha sonraki ardışık tüm enerji ölçümleri E i enerjisini verecektir. Ölçüm yapılmadan önce enerji

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır DERS ÖĞRETİM PLANI (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır TÜRKÇE 1 Dersin Adı: ÇEKİRDEK FİZİĞİ 2 Dersin Kodu: FZK3004 3 Dersin Türü: Zorunlu, 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2011-2012 6 Dersin

Detaylı

Öğr. Gör. Demet SARIYER

Öğr. Gör. Demet SARIYER Öğr. Gör. Demet SARIYER ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Afyon Kocatepe Üniversitesi Fizik Bölümü 2004-2008 Y. Lisans Celal Bayar Üniversitesi Fizik / Nükleer Fizik 2008-200 Doktora

Detaylı

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Kerem Cankoçak (Bilim ve Gelecek Ağustos 2012) Giriş: 21. yüzyıl fiziği, antik çağdaki doğa felsefecilerinin sorduğu sorulara yanıt vermeye

Detaylı

elde ederiz. Bu son ifade yeniden düzenlenirse,

elde ederiz. Bu son ifade yeniden düzenlenirse, Deney No : M2 Deneyin Adı : İKİ BOYUTTA ESNEK ÇARPIŞMA Deneyin Amacı : İki boyutta esnek çarpışmada, enerji ve momentum korunum bağıntılarını incelemek, momentumun vektörel, enerjini skaler bir büyüklük

Detaylı

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI 015 T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CMS DENEYİNDE

Detaylı

TÖÇ-6. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016

TÖÇ-6. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016 TÖÇ-6 Parçacık Fiziğine giriş Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016 1 Çıkış noktası Yaşadığım bu yerde bir sebep-sonuç ilişkisi var. Bilinçliyken deneyimlediklerime gerçek diyorum. Yaşadığım bu yeri anlayabilirim.

Detaylı

elektron hızlandırıcıları vardır. Yani bunlarla az çok tanışığız. Son zamanlarda popüler hale gelen hızlandırıcılardan biri, çok önceleri Sovyetler Bi

elektron hızlandırıcıları vardır. Yani bunlarla az çok tanışığız. Son zamanlarda popüler hale gelen hızlandırıcılardan biri, çok önceleri Sovyetler Bi Adronların Işık Hızına Çok Yakın Hızlarda Çarpışmalarını Temin Eden Hızlandırıcı ve Evrenin Doğduğu Anın Aydınlanması a. Giriş Biliyoruz ki eski çağlarda insanların yarattığı en masraflı büyük harikalar

Detaylı

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com KUTUP IŞINIMI AURORA www.astrofotograf.com Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen

Detaylı

MASSACHUSETTS TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Fizik Bölümü Fizik 8.04 Bahar 2006 SINAV 1 Salı, Mart 14, :00-12:30

MASSACHUSETTS TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Fizik Bölümü Fizik 8.04 Bahar 2006 SINAV 1 Salı, Mart 14, :00-12:30 Fizik Bölümü Fizik 8.04 Bahar 2006 SINAV 1 Salı, Mart 14, 2006 11:00-12:30 SOYADI ADI Öğrenci No. Talimat: 1. TÜM ÇABANIZI GÖSTERİN. Tüm cevaplar sınav kitapçığında gösterilmelidir? 2. Bu kapalı bir sınavdır.

Detaylı

Öğr. Gör. Demet SARIYER

Öğr. Gör. Demet SARIYER Öğr. Gör. Demet SARIYER ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Afyon Kocatepe Üniversitesi Fizik Bölümü 200-2008 Y. Lisans Celal Bayar Üniversitesi Fizik / Nükleer Fizik 2008-200 Doktora

Detaylı

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu 1 Rasgele Sayılar 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! Bilgisayar uygulamalarında sık sık rasgele sayı üretimi ile karşılaşırız. Hemen her oyunda ve kriptografide karşımıza aynı soru çıkar. Bilgisayarda

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CERN DEKİ ATLAS DENEYİNİN ALT DETEKTÖRLERİNDEN MÜON ODACIKLARININ TEST ANALİZLERİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2008 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR

4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR 4 ESNEK VE ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMALAR Bu deneyin amacı, esnek ve esnek olmayan çarpışmalarda momentumun ve kinetik enerjinin korunumunun deneysel olarak incelenmesidir. Temel Bilgiler: Bir cismin lineer

Detaylı

Standard Modele Giriş

Standard Modele Giriş Standard Modele Giriş Orhan ÇAKIR AU & IAU HPFBUIV, 1-8 Şubat 015, Anadolu Univ., Eskişehir Konu Başlıkları Parçacık Fiziği Simetriler Standart Model Süreçler Çarpışma tesir kesitleri Parçacık bozunumları

Detaylı

Çözümleme Örneği. Gökhan Ünel / UC Irvine. HPFBU okulu - Şubat 2012

Çözümleme Örneği. Gökhan Ünel / UC Irvine. HPFBU okulu - Şubat 2012 Çözümleme Örneği Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBU okulu - Şubat 2012 Duruma bakalım n LHC yeni başladı n Yeni parçacıklar bulunabilir - heyecan verici n Yeni çarpıştırıcılar plan aşamasında (LHeC, ILC, CLIC..)

Detaylı

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar Parçacık Fiziği ve Kozmoloji problemlerınde Simetri üzerine CERN' de 19 Mart 2010 tarihinde yeni bir dünya rekoru kırıldı: Büyük Hadron hızlandırıcısında (LHC) protonlar 3.5 TeV (*) enerjiye kadar hızlandırıldı.

Detaylı

Gamma Bozunumu

Gamma Bozunumu Gamma Bozunumu Genelde beta ( ) ve alfa ( ) bozunumu sonunda çekirdek uyarılmış haldedir. Uyarılmış çekirdek gamma ( ) salarak temel seviyeye döner. Gamma görünür ışın ve x ışını gibi elektromanyetik radyasyon

Detaylı

Parçacık Fiziğine Giriş

Parçacık Fiziğine Giriş Parçacık Fiziğine Giriş Orhan ÇAKIR Ankara Universitesi UPHDYO7 Bazı Başlıklar Parçacık fiziğinde birimler Tarihsel giriş Doğanın kuvvetleri Parçacık fiziğinde simetriler Temel parçacıklar ve etkileşmeler

Detaylı

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35 BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1 1.1. Semboller, Bilimsel Gösterimler ve Anlamlı Rakamlar 1.2. Cebir 1.3. Geometri ve Trigometri 1.4. Vektörler 1.5. Seriler ve Yaklaşıklıklar 1.6. Matematik BÖLÜM:2 Fizik

Detaylı

Temel Parçacıklar ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Doç.Dr. Mustafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK

Temel Parçacıklar ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Doç.Dr. Mustafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK Temel Parçacıklar Yazarlar Doç.Dr. Mstafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK ÜNİTE 12 Amaçlar B üniteyi çalıştıktan sonra; Antiparçacıklar ile, Temel parçacık grplarından; Leptonları, Mezonları, Baryonları,

Detaylı

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Prof. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü Parçacık Fiziği Maddeyi oluşturan temel yapı taşlarını ve onların temel etkileşimlerini arar Democritus (460 MÖ - 370 MÖ)

Detaylı

ALFA BOZUNUMU MEHMET YÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-2010

ALFA BOZUNUMU MEHMET YÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-2010 ALFA BOZUNUMU MEHME ÜKSEL ÇÜ FBE FİZİK ABD ADANA-010 İÇERİK 1. Giriş. Alfa (α) Parçacığı ve Özellikleri 3. Alfa Bozunuu Niçin Olur? 4. eel Alfa Bozunu Reaksiyonları 4.1. Alfa (α) Bozunuunda Enerji ve Moentu

Detaylı

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi. Variation of Deposition Energy with Electron Energy in Aluminum Target

Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi. Variation of Deposition Energy with Electron Energy in Aluminum Target Alüminyum Hedefte Depolanan Enerjinin Elektron Enerjisi ile Değişimi Zehra Nur Demirci 1,*, Nilgün Demir 2, İskender Akkurt 1 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Çünür

Detaylı

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi Parçacık fiziği, maddenin parçacıklarını ve aralarındaki karşılıklı etkileşimi konu alan [1] ve ışıma, maddenin temel parçacıkları üzerine çalışan fiziğin bir dalıdır ve onların aralarındaki etkileşimleri

Detaylı

KİRİŞLERDE PLASTİK MAFSALIN PLASTİKLEŞME BÖLGESİNİ VEREN BİLGİSAYAR YAZILIMI

KİRİŞLERDE PLASTİK MAFSALIN PLASTİKLEŞME BÖLGESİNİ VEREN BİLGİSAYAR YAZILIMI IM 566 LİMİT ANALİZ DÖNEM PROJESİ KİRİŞLERDE PLASTİK MAFSALIN PLASTİKLEŞME BÖLGESİNİ VEREN BİLGİSAYAR YAZILIMI HAZIRLAYAN Bahadır Alyavuz DERS SORUMLUSU Prof. Dr. Sinan Altın GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

CMS DENEYİNDE AĞIR İYON FİZİĞİ ARAŞTIRMALARI * Heavy Ion Physics Searches in Cms Experiment

CMS DENEYİNDE AĞIR İYON FİZİĞİ ARAŞTIRMALARI * Heavy Ion Physics Searches in Cms Experiment CMS DENEYİNDE AĞIR İYON FİZİĞİ ARAŞTIRMALARI * Heavy Ion Physics Searches in Cms Experiment Ertan ARIKAN Fizik Anabilim Dalı Ayşe POLATÖZ Fizik Anabilim Dalı ÖZET Ağır iyonlar çok yüksek enerjilerde çarpıştırıldıklarında

Detaylı

A B = A. = P q c A( X(t))

A B = A. = P q c A( X(t)) Ders 19 Metindeki ilgili bölümler 2.6 Elektromanyetik bir alanda yüklü parçacık Şimdi, kuantum mekaniğinin son derece önemli başka bir örneğine geçiyoruz. Verilen bir elektromanyetik alanda hareket eden

Detaylı

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ ÖĞRETİMİ PLANLAMA VE DEĞERLENDİRME Dr. Yücel KAYABAŞI ÖLÇME ARACI Hazırlayan : Hasan Şahin KIZILCIK 98050029457 Konu : Çekirdek

Detaylı

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının davranıģlarını en temel düzeyde

Detaylı

İSTATİSTİK EXCEL UYGULAMA

İSTATİSTİK EXCEL UYGULAMA İSTATİSTİK EXCEL UYGULAMA EXCEL UYGULAMA Bu bölümde Excel ile ilgili temel bilgiler sunulacak ve daha sonra İstatistiksel Uygulamalar hakkında bilgi verilecektir. İşlenecek Konular: Merkezi eğilim Ölçüleri

Detaylı

RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ

RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ Dr. Mehmet AKSARAYLI Ekonometri Böl. Simülasyon Ders Notları Rassal Sayı Üretilmesi RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ Simülasyon analizinde kullanılacak az sayıda rassal sayı üretimi için ilkel yöntemler kullanılabilir.

Detaylı