Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, 16-18 Mart 2012, HTE, Ankara"

Transkript

1 Parçacık Fabrikalarında Fizik: B-Kuarklı ve C-Kuarklı Mezonlar Çalıştayı, Mart 2012, HTE, Ankara

2 ANA BAŞLIKLAR Parçacık Fabrikaları D Mezon Üretim Süreçleri Olay Üreticileri Olayların Analizi Tartışma ve Sonuç

3 PARÇACIK FABRİKALARI Belirli türdeki parçacıkları çok sayıda (~ 10 9 ) üretmek ve onların özelliklerini analiz etmek için tasarlanmış çarpıştırıcı bazlı bilimsel makinalardır. Fabrikalar, dikkate değer olayların verimli biçimde teşhis edilebilmesi için, operasyonun her saniyesinde milyonlarca çarpışmayı sınıflandırırlar.

4 ENERJİ ÖNCÜSÜ VE IŞINLIK ÖNCÜSÜ PARÇACIK FABRİKALARI THM(PF) DAFNE (Frascati) K mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 0.7 GeV Işınlık = 4.5 x cm -2 s -1 VEPP 2000 (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 1 GeV Işınlık = 1 x cm -2 s -1 VEPP 4M (Novosibirsk) Baryon /Mezon Fabrikası Demet Enerjisi E = 6 GeV Işınlık = 2 x cm -2 s -1 BEPC II (Çin), D mezon Fabrikası (BES III) Demet Enerjisi E = 1.89 GeV Işınlık = 3.3x cm -2 s -1 KEKB (KEK), B Mezon Fabrikası (Belle) Demet Enerjisi Ee- = 8.33 GeV, Ee+=3.64 GeV Işınlık = 2.1x cm -2 s -1

5 1-100 GEV ARASINDAKİ PARÇACIK FABRİKALARI Yandaki şekil, bazı önemli parçacıkların üretimi için eşik değerini içeren, geniş bir enerji aralığı üzerinden, elektron pozitron çarpıştırıcıların sağladığı parçacık üretimlerinde (ışınlık) piklerin nasıl oluştuğu göstermektedir. Parçacık fabrikaları bu eşik bölgelerinin her birinde çok sayıda parçacıklar üretecektir. Tau-Charm Fabrikası Phi Fabrikası B Fabrikası Z Fabrikası Boost parametreleri: KEKB(Japonya) bg =0.425 PEP-II(Amerika) bg =0.56 THM PF(Türkiye) bg =0.68

6 B FABRİKASI B-fabrikaları, çok sayıda B-mezonu (b kuarklı mezon) oluşturarak ve analiz ederek, evrenin ilk zamanlarındaki koşulları keşfetmek için çalışan bilimsel makinelerdir. B fabrikalarının başka bir rolü de, evrende maddenin baskın olmasının ve karşıtmadde bulunmamasının sebebini anlamak için, B-mezonları ve karşı parçacıklarının arasındaki farkları araştırmaktır. B fabrikalarından bazıları: Stanford Doğrusal Hızlandırıcı Merkezi'ndeki (SLAC) PEP-II çarpıştırıcısı ve BaBar dedektörü, Japonya daki KEKB çarpıştırıcısı ve Belle detektörüdür. B-fabrikaları mikroskopik dünyayı keşfederek evrenin oluşumundan sonraki ilk hallerini ortaya çıkaracaktır.

7 TAU-CHARM FABRİKASI Tau-charm fabrikası için orijinal fikir, 1987 yılında ortaya çıkmıştır. Tau-charm fabrikası, tau lepton ve tılsımlı mezonlar olarak bilinen egzotik parçacıkları seri olarak üretmek için elektron ve pozitronları çarpıştırmaktadır. Fizikçiler bunların bozunduğu parçacıkların özelliklerini incelemektedir. Tau, J/psi ve tılsımlı mezonlar yeni olmamakla birlikte, bunlar 15 yıldır farklı makinelerde çalışılmaktadır. Yeni olan ise tau-charm fabrikasının bunları çok sayıda miktarlarda üretmesidir. Tau-charm fabrikasının dedektörünün temel elemanları göstermektedir. Şekilde gösterildiği gibi her bir katman özel bir amaç için çalışmaktadır ve parçacıkların farklı tiplerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

8 ÖRNEK:TAU-CHARM FABRİKASI Demet Kesiti 8*440 mm2 Şekil: Tau-charm fabrikasının temel parametreleri

9 ÇALIŞMASI DURMUŞ VE ŞU ANDA ÇALIŞAN TAU-CHARM PARÇACIK FABRİKALARI 2 x cm -2 s x cm -2 s -1

10 KÜTLE MERKEZİ ENERJİSİ VE IŞINLIK P1 ve P2 momentumlu ve m1 ve m2 kütleli iki parçacığın çarpışmasında, kütle merkezi (KM) sisteminde enerjinin karesi Lorentz değişmezi nicelik s=(p1+p2)²=(e1+e2)²=4*e1*e2 ile tanımlanır, elektron demet enerjisi 1 GeV ve pozitron demet enerjisi 3.56 GeV alırsak kütle merkezi enerjisi Ecm= s=3.77 GeV olur. Etkileşme bölgesinde birim kesit alanda birim zamanda birbiriyle karşılaşan parçacık sayısı, R= s.e. L int (reaksiyon hızı)

11 NEDEN CHARM FİZİĞİ? Enerji bölgesi 3-5 GeV aralığında, elektronpozitron yokolması ile ilgili fizik oldukça ilginçtir. Özellikle, bu enerjiler iyi bilinen vektör mezonların (ccbar bağlı durumları) rezonans üretimini içerir. Bunların üretimleri ve bozunumlarını çalışmak kuarklar arasındaki etkileşme dinamiği hakkındaki bilgimizi genişletir.

12 KUARKLAR, LEPTONLAR VE KUVVET TAŞIYICI PARÇACIKLAR Hadronları oluşturan ağır kuarklar b ve c kuarklarıdır. Bu hadronlar (mezonlar / baryonlar) etkin bir şekilde algılanabilir. Yuklu zayıf akım ceşni karışımına yol acar. *PDG2010 verilerine göre güncellenmiştir.

13 D-MEZONLARIN ÜRETİMİ Elektron ve pozitron yüksek enerjilerde çarpıştıklarında yok olarak Y(ccbar) vektör mezonunu rezonansta üretirler. Bu mezon ise charm kuark içeren D mezonlarına bozunur.

14

15 OLAY ÜRETİCİLERİ MC Olay Üretimi Pythia KKMC CalcHEP

16 RASTGELE SAYI NEDİR? Monte Carlo olay üreticilerin temelinde rastgele sayı üretimi vardır. Belirli Fizik yasaları çerçevesinde bir sürecin oluşma olasılığını bu olay üreticileri ile hesaplayabiliriz. Rastgele sayı üreticisi, rastgele sayı dizisi üreten bir bilgisayar alt programıdır. Sayılar tek başlarına rastgele değildir; sadece uzun sayı dizileri rastgelelik açısından değerlendirilebilir. Rastgele bir sayı, her basamağın aynı oluş olasılığına sahip olduğu, ardışık basamakların birbirinden tamamen bağımsız oldukları bir basamaklar serisi olarak tanımlanır. Örneklendirirsek: Yazı-Tura denemeleri, Zar atma, Loto

17 OLAY ÜRETİCİSİ: PYTHIA Yüksek Enerji Fiziğinde parçacıkların çarpışması sonucu üretilen olayların simülasyonu için kullanılır. SM ve SM ötesi modellerin öngörüleri çerçevesinde 2-- >1, 2-->2, 2-->3 süreçlerinin hesaplanması ile parçacıkların bozunma ve dallanma oranı ile olay bilgisini veren bir MC olay üreticidir. Charm fabrikasında olay üretimi ile ilgili süreç doğrudan bulunmamaktadır; ancak 1 ff-->g*/z (tek üretim) ->Düşük enerjilerde iyi çalışmıyor! 12 ff-->ff (hard QCD) ->e + e - -->cc PY1ENT() ile olay üretimi örnek: parçacık tabancası PY2ENT() ile olay üretimi örnek: y(cc) bağlı durum üretimi ve sonrasında bozunum, y-->dd

18 PYTHIA CALL PY2ENT(IP,KF1,KF2, PECM) 2-parton sistemi ve 2 ayrı parçacık sistemi IP: olayda parton/parçacık satır no KF1, KF2: partonparçacık çeşni kodu PECM: Sistemin toplam enerjisi Sistem kütle merkezi çerçevesindedir. Ornek Program: IMPLICIT DOUBLE PRECISION(A-H, 0-Z) CALL PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) CALL PYLIST(1) END

19 PYTHIA Problem PY2ENT(0,4,-4,3.8D0) NEV>269? cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır. Çözüm: PY2ENT(0,411,-411,3.8D0)! 411 D + PY2ENT(0,421,-421,3.8D0)! 421 D 0

20 CALL PYEDIT(3) YÜK ÇOKLUĞU

21 HİSTOGRAM Yük Çokluğu R6=84810/N=%42.4 R4=82200/N=%41.1 R8=20520/N=%10.3 R2=11170/N=%5.6 R10=1208/N=%0.60 R0=57/N=%0.03 R12=25/N=%0.01 Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı

22 YÜKLÜ PARÇACIK ÇOKLUĞU Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Yüklü Parçacık Sayısı Npi: 200K olaydan ~42K olay 3 tane yüklü pion, ~38k olay 4 tane yüklü pion veriyor.

23 ENİNE MOMENTUM DAĞILIMI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enine Momentum Pionların ortalama pt leri ~0.3 GeV civarında. Kaonlarınki ise ~0.4 GeV civarında. Pionların sigması ~0.17 civarında kaonların sigması ise~0.2 civarında.

24 ENERJİ DAĞILIMLARI Y Ekseni: Histograma Doldurulan Olay Sayısı X Ekseni: Enerji Pi+, Pi-, K+ ve K- enerji dağılımları

25 PYTHIA SONUÇLARI PYTHIA' da DD olayları KM çerçevesinde üretilmiştir. cc sisteminin ~ eşit olasılıkla D 0 D 0 ve D + D - geçişi kararsız olmaktadır, bu nedenle ve D 0 D 0 ve D + D - olayları ayrı ayrı üretilmiştir. Yük çokluğu histogramları elde edilmiştir. Pion ve Kaonların enine momentum ve enerji dağılımları elde edilmiştir. Düşük enerjilerde Pythia' da ff-->ff sürecinde y rezonansları ekli olmadığı için istenen olaylar üretilememektedir. İlk durumun asimetrik enerjili olması nedeniyle rezonans parçacığı y bir boost kazanır. Bozunumundan gelen D mezonları ileri yönde dağılım gösterir. Bu olayın simülasyonu için özel hazırlanmış programların kullanılması gerekmektedir.

26 KKMC KKMC, tau lepton çift üretimi eşik enerji değerinden 1 TeV ' e kadar olan kütle merkezi enerjilerinde e + e - -->ff+ng, (f=m,t,d,u,s,c,b) süreci için Elektrozayıf Standart Modelin hassas tahminleri üzerine kurulan bir olay üreticidir. KKMC' nin, gelecek lineer çarpıştırıcıları, b, c ve tau fabrikaları için kullanılması uygundur. BESIII' de KKMC, ISR etkileri ve demet enerji yayılmasını içerecek şekilde charmonium durumlarını üretmek için kullanılır. KKMC, J/y, y(2s), y(3770), y(4040) içermektedir. ve diğer charm rezonanslarını

27 KKMC Charm.input NEVT 1000 BeginX CMSene=xpar(1) 3.8D0 KFfin KeyHad=xpar(50) 50 1 EndX pro.output parametreler hesaplama bilgisi arabirim programların bilgisi olay listesi tesir kesiti pro.hst histogram bilgisi KKMC rezonans bozunumlarının olay üretimini desteklediği halde, rezonans bozunumu olaylarını ve FSR etkilerini içerecek şekilde BesEvtGen gibi daha güçlü modeller kullanılmaktadır. KKMC, gelen elektron ve pozitron demetlerinin kütle merkezi çerçevesinde çalışmaktadır. Asimetrik enerjiler durumunda, MC olaylarının boost edilmesi gerekmektedir.

28 KKMC ÇIKTISI

29 CalcHEP CalcHEP, Feynman diyagramlarının hesabı, çok parçacık faz uzayı integrali ve olay üretimi için kullanılan bir paket programdır. SM model dosyaları hazır gelmektedir. Kullanıcı kendi model dosyalarını hazırlayabilmektedir. Bu programın da düşük enerjilerde kullanımı için bir model dosyası geliştirdik.

30 CalcHEP Model dosyaları, extlib1.mdl dışarıdan lib. desteği func1.mdl parametre sınırlamaları lgrng1.mdl etkileşme lagrangiani terimleri prtcls1.mdl parçacık bilgileri vars1.mdl değişkenler

31 Etkileşme köşeleri, ye + e - yd + D -, yd 0 D 0 CalcHEP f yee g Y D + D - y(3770) rezonansı yakınlarındaki diğer rezonansların da katkıları dikkate alınmalıdır. Örneğin, y(2s), y(3770), y(4040).

32 Kütle (MeV) Toplam Bozunma Genişliği (MeV) GD +D - GD 0D 0 PDG (2010)* Y (3770) Y (2S) Y (4040) Makale ±1.3 [b] 27.3± ±1.4 [b] PDG (2010)* [a] 0.304± ± ±1.4 - Ge -e ±0.18 * f ye -e [c] [c] Makale PDG (2010)* 0.317±0.0 9 [a] Makale 4039± ±8 [b] 80± ±11.4 [b] gözlenmiş gözlenmiş (0.86±0.07) * [c] *PDG 2010 Fit [a] H.B.Li and X.S.Qin, arxiv: v2 [hepph] [b] Y-J Zhang and Q.Zhao, arxiv: v2 [hepph] [c] PDG 2010 verilerinden hesaplanmıştır. g yd0d [c] [b] 9.05±2.3 [b] 0.34 [b] g yd+d [c] [b] 7.72±1.0 2 [b] 0.34 [b]

33 CalcHEP OLAY ÇIKTISI

34 ASİMETRİK ENERJİLERDE HIZLILIK DAĞILIMI Ee=1 GeV, Ee+=3.56 GeV Soldaki şekilde asimetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~2 civarında dağılım gösteriyor. Sağdaki şekilde simetrik enerji durumunda D+D- mezonları eta ~0 civarında dağılım gösteriyor. Ee=1.9 GeV, Ee+=1.9 GeV Toplam tesir kesiti s~3.9 nb

35 CalcHEP SONUÇLARI Bir model tanımlandı. Bozunma genişlikleri ve dallanma oranları hesaplandı ve deneysel sonuçlarla karşılaştırıldı. y(2s), Y(3770), y(4040) üretimi ve bunların DDbar durumlarına katkısı dikkate alındı. Gelen demetlerin enerjileri asimetrik seçildi. Son durumdaki parçacıkların hızlılık (rapidity) dağılımı incelendi.

36 SONUÇLAR Parçacık fabrikalarında olay üretimi oldukça önemlidir. Bunun için olay üreticileri üzerine bir çalışma yapılmıştır. Bunlardan Pythia' nın cc bağlı durumunun bozunumunda kullanılabilceği, KKMC' nin kütle merkezi sisteminde charm olaylarının üretiminde kullanılabileceği ve CalcHEP' in de düşük enerjilerde charm olaylarının üretiminde kullanıcı model dosyaları ile çalışabileceği gösterilmiştir.

37 KAYNAKLAR 1) R.G.Ping, Event Generators at BESIII, Chinese Phys. C Vol.32, No. 8, ) H.B.Li and X.S.Qin, Study of the branching ratio of y(3770)-> DD in e + e - ->DD scattering, arxiv: v2 [hep-ph]. 3) Y.J.Zhang, and Q.Zhao The Lineshape of y(3770) and low-lying vector charmonium resonance parameters in e + e - ->DD,arXiv: v3 [hep-ph]. 4) T. Sjöstrand, S. Mrenna, P.Skands, Pythia 6.4 Physics and Manual, hep-ph/ ) S. Jadach, B.F.L. Ward, Z.Was, The Precision Monte Carlo Event Generator K K for two fermion final states in e + e - collisions, Comput.Phys.Commun.130:260(2000), e-print:hep-ph/ ) A.Pukhov et al., arxiv:hep-ph/ ; e-print: hep-ph/

38

TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer

TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer THM- YUUP Projesi Genel Değerlendirme Çalıştayı 19-20 MART 2015 HTE, ANKARA ÜNİVERSİTESİ TURKFAB Tesisinin Araş0rma Potansiyeli, Kullanıcı Profili ve Üreteceği Katma Değer Orhan Çakır Ankara Univ. & I

Detaylı

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar

Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Parçacık Fiziğine Giriş ve Simulasyonlar Orhan Çakır Ankara Üniversitesi 5. Uluslararası Katılımlı Parçacık Hızlandırıcı ve Dedektörleri Yaz Okulu, 9/08-03/09/009, Bodrum Özet 1 Madde nedir? Temel Parçacık

Detaylı

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS TFD2I. Fizik Kf>ıı K r^i 11-14 E\lıil 21102 /.S/OTcm TR0300008 Y F. l- Sil RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS B. ŞİRVANLI Using the most general model independent form of the effective Hamillonian

Detaylı

FİZ314 Fizikte Güncel Konular

FİZ314 Fizikte Güncel Konular FİZ314 Fizikte Güncel Konular 2015-2016 Bahar Yarıyılı Bölüm-8 23.05.2016 Ankara A. OZANSOY 23.05.2016 A.Ozansoy, 2016 1 Bölüm 8: Parçacık Fiziği 1. Temel Olmayan Parçacıklardan Temel Parçacıklara 2. 4

Detaylı

Mezon Molekülleri ve X(3872)

Mezon Molekülleri ve X(3872) Mezon Molekülleri ve X(3872) A. Özpineci Fizik Bölümü ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İZYEF 2013 Yeni fizik olduğundan emin miyiz? Yeni fizik olduğundan emin miyiz? = Yeni fizik olmasını istiyoruz, ama

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

LOGO CALYPSO. Ankara Üniversitesi. Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, Ocak 2009, Ç.Ü., Adana

LOGO CALYPSO. Ankara Üniversitesi. Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, Ocak 2009, Ç.Ü., Adana LOGO CALYPSO Orhan Çakır Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, 26-30 Ocak 2009, Ç.Ü., Adana İÇERİK 1 CALYPSO tanıtım 2 CALYPSO altprogramlar 3 CALYPSO kurulum

Detaylı

CALYPSO. İlkay TÜRK ÇAKIR Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi V. UPHDYO

CALYPSO. İlkay TÜRK ÇAKIR Türkiye Atom Enerjisi Kurumu. Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi V. UPHDYO CALYPSO İlkay TÜRK ÇAKIR Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi V. UPHDYO - 2009 İÇERİK 1 2 CALYPSO tanıtım CALYPSO altprogramlar 3 CALYPSO kurulum 4 CALYPSO spektrumlar

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası Karşımadde

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası  Karşımadde Fizikçiler dünyanın ne olduğunu ve onu neyin bir arada tuttuğunu açıklayan isimli bir kuram geliştirmişlerdir. yüzlerce parçacığı ve karmaşık etkileşmeleri yalnızca aşağıdakilerle açıklayabilen bir kuramdır:

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği 1 Sunum İçeriği 2 Genel Tekrar Leptonlar Örnek: elektron Fermionlar Kuarklar Örnek: u kuark Bozonlar Örnek: foton Kuarklar serbest halde görülmezler. Kuarklardan oluşan yapılar ise genel olarak şu şekilde

Detaylı

İçindekiler: CERN Globe Binası ve Micro Cosmos Müzesi

İçindekiler: CERN Globe Binası ve Micro Cosmos Müzesi Sayı 5 / Ağutos 2017 İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi İçindekiler: CERN / CMS Deneyi Ziyareti...2 CMS Veri Alımı ve Analiz Çalışmaları... 3 LHCb Yeni Baryon

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 215 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara PARÇACIK FİZİĞİNDE SİMULASYONLARA GENEL BAKIŞ SİMULASYON YÖNTEMLERİ ve ÇARPIŞMA KİNEMATİĞİ SİMULASYON PROGRAMLARI (CompHEP, PYTHIA) 2 3 1. PARÇACIK FİZİĞİNDE

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi

Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi Örgü Kuantum Renk Dinamiği nde Tılsımlı Hadronların Yapısı IZYEF 13 (11.9.213) Güray Erkol Özyeğin Üniversitesi Kolaboratörler: U. Can, B. Işıldak, A. Özpinei, M. Oka, T. T. Takahashi Kuantum Renk Dinamiği

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU TEKNİK RAPOR YÜKSEK IŞINLIKLI ERL-HALKA TİPLİ CHARM FABRİKASI 2011 TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU 2690 sayılı kanun ile kurulmuş olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun ana görevi;

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER Dr. İlkay TÜRK ÇAKIR TAEK Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Ar-Ge Bölümü Füzyon Birimi - Hızlandırıcı Fiziği Birimi 24/09/07 III. UPHDYO 1 İÇERİK

Detaylı

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziği Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziğinin Standard Modeli fermion boson Dönü 2 Spin/Dönü Bir parçacık özelliğidir (kütle, yük

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

Bhabha Saçılması (Çift yokoluş ve Çift oluşumu. Moller Saçılması (Coulomb Saçılması) OMÜ_FEN

Bhabha Saçılması (Çift yokoluş ve Çift oluşumu. Moller Saçılması (Coulomb Saçılması) OMÜ_FEN Geometrodynamics: Genel Görelilik Teorisi Gravitasyon parçacık fiziğinde önemli bir etki oluşturacak düzeyde değildir. Çok zayıftır. Elektrodinamiğin kuantum teorisi Tomonaga, Feynman ve Schwinger tarafında

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş LOGO Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş Orhan Çakır Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, 6-30 Ocak 009, Ç.Ü., Adana İçerik 1 Hızlandırıcılar Tasarım ve Simulasyon

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 Haziran 1 Temmuz 2016 1 Standart Model de kütle sorunu Madde parçacıkları Etkileşim aracıları Parçacıklara kütlesini veren nedir? Neden

Detaylı

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0 Hardronlar neden böyle ilginç şekillere uyarlar? Cevap Gell-Mann ve Zweig tarafından (birbirinden bağımsız olarak) Verildi: Tüm hardronlar KUARK denilen daha temel bileşenlerden oluşmuştur! Kuarklar bir

Detaylı

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar 1 Hızlandırıcı nedir? Çarpıştırıcı nedir? Parçacık hızlandırıcıları, elektrik yükü olan atomik veya atom-altı parçacıkları oldukça yüksek hızlara (ışık hızına bile oldukça

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr İAUYGAR İAUYGAR Yaşında Sayı, Kasım 05 Üyeler Prof. Dr. Hasan Saygın (Müdür - Araştırmacı) Prof. Dr. Orhan Çakır (Araştırmacı) Doç. Dr. İlkay Türk Çakır (Müdür Yard. - Araştırmacı) Yrd. Doç. Dr. Sinan

Detaylı

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ

KAAN YÜKSEL OYULMAZ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YILMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ CORSKA BENZETİM PROGRAM KULLANLARAK ÇOK YÜKSEK ENERJİLİ YUKAR YÖNLÜ TAU NÖTRİNO SAĞANAKLARNN TESPİTİ VE TETİKLEMENİN BELİRLENMESİ & HALUK DENİZLİ, ŞEYMA ATİK YLMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YLMAZ 1 İçerik İstasyonların

Detaylı

Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden LHC. Zaman, uzay ve madde Büyük Patlama sırasında ortaya çıktı.

Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden LHC. Zaman, uzay ve madde Büyük Patlama sırasında ortaya çıktı. 2 NEDEN?? : Yüksek enerjilerde parçacıkları çarpıştırıyoruz. Parçacıkları kırıp içlerine bakmak istiyoruz. DENEY Hızlandırıcılar Bugün Evreni oluşturan tüm enerji toplu iğne ucu büyüklüğünden küçük bir

Detaylı

LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI. Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ

LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI. Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ LHC VE VLHC BAZINDA LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARI: E-LİNAK İLE E-HALKA KARŞILAŞTIRILMASI Hande KARADENİZ DOKTORA TEZİ FİZİK GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MART 2007 ANKARA Hande KARADENİZ tarafından

Detaylı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007,

Detaylı

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Volkan ARI*, Orhan ÇAKIR*, Sinan KUDAY** Ankara YEF Günleri 12-14 Şubat 2015 * Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü ** İstanbul Aydın Üniversitesi

Detaylı

Temel Sabitler ve Birimler

Temel Sabitler ve Birimler Temel Sabitler ve Birimler Işığın boşluktaki hızı: c=299792458 m/s ~3x10 8 m/s Planck sabiti: h= 6.62606957(29)x10-34 Js İndirgenmiş Planck sabiti ħ = h/2π Temel elektrik yükü : e=1.60218x10-19 C İnce

Detaylı

Parçacık Fiziği: Söyleşi

Parçacık Fiziği: Söyleşi HPFBU-2012, Kafkas Üniversitesi, 12-19 Şubat 2012 Parçacık Fiziği: Söyleşi Saleh Sultansoy, TOBB ETÜ, Ankara & AMEA Fizika İnstitutu, Bakı Gökhan Ünel, UC Irvine Rutherford, Mehmet Akif ve CERN Biraz daha

Detaylı

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 1 STANDART MODEL temel parçacıklar ve etkileşimler hakkındaki bütün bilgimizi içeren bir kuramlar bütünüdür. Force carriers

Detaylı

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ 1 LEPTONLAR AYAR BOZONLARI (KUVVET TAŞIYICI BOZONLAR) KUARKLAR STANDART MODELİ ANLAMAK MADDE PARÇACIKLARI

Detaylı

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri

Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Elektromanyetik ve Hadron Kalorimetrelerinin Farklı Açılardaki Verimleri Ali BOLAT 1, Șule ÇİTÇİ 1,*, Recep AKKAYA 1 1 Sakarya Üniversitesi Fizik Böl., Esentepe Kampüsü, Adapazarı, Sakarya. Özet Parçacık

Detaylı

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7)

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA KONU BAŞLIKLARI STANDART MODEL-TEMEL PARÇACIKLAR HİGGS BOZONU HİGGS ALANI HIZLANDIRICILAR(HİGGS

Detaylı

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu Halil Gamsızkan Türk CERN Forumu Semineri 11 Aralık 08 Az sonra.. Mini kara delik fikri nereden geliyor? ADD Modeli Kara delik üre6mi Kara delik bozunumu

Detaylı

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V Parçacık kinematiği Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia @ Irvine UPHDYO V 9.08.009-03.09.009 Giriş İnsan etrafını merak eder, gözlemlerini açıklamak ister. kedi bile merak eder! Doğayı mantıkla anyabileceğimizi

Detaylı

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA

X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011. A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA X. THM YUUP ÇALIġTAYI PROGRAMI 9 11 Aralık 2011 A.Ü. Hızlandırıcı Teknolojileri Enstitüsü Ankara Üniversitesi 50. Yıl Kampüsü, Gölbaşı, ANKARA 1. GÜN (9 Aralık 2011, Cuma) Oturum BaĢkanı: Ömer YavaĢ 09.00-09.30

Detaylı

Vektör Bozon Saçılması

Vektör Bozon Saçılması Vektör Bozon Saçılması V. E. Özcan University College London ATLAS Deneyi CERNTR toplantısı, 14 Ağustos 2008 Özet Nedir? Neden ilginçtir? İşin kirli tarafları Vektör bosonları yapılandırma, jetler, hızlı/tam

Detaylı

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi

MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi MadGraph (MG) İlkay TÜRK ÇAKIR İstanbul Aydın Üniversitesi İleri Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziği Bilgisayar Uygulamaları IV Anadolu Üniversitesi, Eskişehir 1-8

Detaylı

CompHEP başlangıç. (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine. HPFBU okulu - 2 Şubat 2012

CompHEP başlangıç. (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine. HPFBU okulu - 2 Şubat 2012 CompHEP başlangıç (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBU okulu - 2 Şubat 2012 Giriş n Parçacık Fiziğinde şunları bilmek istiyoruz: n İlgilendiğimiz olayın tesir kesiti; n Üzerinde deney yapacağımız

Detaylı

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM

A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM 1VRK Fl/JK DER.XEGI 22. FİZİK KONGRESİ, hi I 7 EYIJ I. 2004. 8 TR0500096 A NEW SIMPLE APPROACH FOR ENTROPY AND CARNOT THEOREM ELŞEN VELİ VELIEV Department of Physics, Kocaeli University, Atatürk Bulvarı

Detaylı

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ

TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ TÜRK HIZLANDIRICI KOMPLEKSİ ÖNERİSİ A.K. ÇİFTÇİ, TAC Kollaborasyonu * adına Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, 06100 Tandoğan, Ankara ÖZET Türk Hızlandırıcı Kompleksinin linak halka tipli

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma

Hızlandırıcı Fiziği. İleri Hızlandırma Yöntemleri. Plazma Dalgası ile Hızlandırma Hızlandırıcı Fiziği İleri Hızlandırma Yöntemleri Plazma Dalgası ile Hızlandırma Dr. Öznur METE University of Manchester The Cockcroft Institute of Accelerator Science and Technology İletişim Bilgileri

Detaylı

CompHEP başlangıç. (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine. HPF okulu Ocak Aralık 2008

CompHEP başlangıç. (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine. HPF okulu Ocak Aralık 2008 CompHEP başlangıç (ve CalcHEP nedir?) Gökhan Ünel / UC Irvine HPF okulu Ocak 2009 27 Aralık 2008 Giriş Parçacık Fiziğinde şunları bilmek istiyoruz: İlgilendiğimiz olayın tesir kesiti; Üzerinde deney yapacağımız

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Rastgele Değişkenlerin Dağılımları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Ders konusu Bu derste; Rastgele değişkenlerin tanımı ve sınıflandırılması Olasılık kütle fonksiyonu Olasılık yoğunluk

Detaylı

"-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w

- E -'' :  : '*'''  TR0300007  :r -' w Tl D 21 Fizik ^ı>ın"vw "-" E -'"' : "" : '*'""'"' " TR0300007 " :r -' w ION IMPLATION İN PLASMAS WITH DIMINISHING POSITIVE COLUMN S.AKMAN. O.DEMOKAN MET LI. Depermunt of Physics ). Ankara Turkey This work

Detaylı

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme

Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme 22 Kasım 2007 CERNTR toplantısı Yüksek Enerji Fiziğinde Nasıl Analiz Yapılır? Üzerine bir çeşitleme V. Erkcan Özcan University College London 1 Özet Amaç: Olabildiğince kısa bir zamanda bir keşif ş analizinin

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K

Fizik Terimler Sözlüğü - 2. Yönetici tarafından yazıldı Pazar, 08 Şubat 2009 09:34 - Son Güncelleme Pazar, 08 Şubat 2009 09:47 - K - K - Kara delik: Kütlesel çekim kuvvetinin çok büyük olduğu hatta ışığı bile kendine çekebilen çok küçük kütleli sönmüş yıldızlardır. - Kalori:1 gram suyun sıcaklığını 1 Celcius artırmak için gerekli

Detaylı

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU GUINEA-PIG PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr GEREKLİ PROGRAMLAR Linux gcc fftw Gnuplot 2 GUINEA-PIG (Generator

Detaylı

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE KULLANILAN SİMÜLASYON TEKNİKLERİ MURAT AYYILDIZ YÜKSEK LİSANS TEZİ FİZİK ANABİLİM DALI MALATYA OCAK 2016 Tezin Başlığı : Yüksek Enerji

Detaylı

CAIN ile Işınlık Hesabı

CAIN ile Işınlık Hesabı CAIN ile Işınlık Hesabı Orhan Çakır Ankara Üniversitesi HPFBU 2014, 3-10 Şubat 2014, Gaziosmanpaşa Univ., Tokat CAIN Programı CAIN programı fortran dilinde yazılmış bir Monte Carlo benzetim programıdır.

Detaylı

Başka Boyutlar Arayışı-2:

Başka Boyutlar Arayışı-2: Başka Boyutlar Arayışı-2: Ekstra Boyutların bir Sınıflandırması, Gözlenebilirlikleri ve Standart Birleştirme Teorilerinde Enerji Ölçekleri K. O. Ozansoy, Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü İçerik 1. Özet

Detaylı

ŞEYMA ATİK YILMAZ & HALUK DENİZLİ, KAAN Y. OYULMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ

ŞEYMA ATİK YILMAZ & HALUK DENİZLİ, KAAN Y. OYULMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ CORSIKA BENZETİM PROGRAMI KULLANILARAK ÇOK YÜKSEK ENERJİLİ YUKARI YÖNLÜ TAU NÖTRİNO SAĞANAKLARININ ÇALIŞILMASI by & HALUK DENİZLİ, KAAN Y. OYULMAZ, UMUT KESKİN, ALİ YILMAZ Bu çalışma 114F138 nolu TÜBİTAK

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 - Algıç Fiziği --Saime Gürbüz Boğaziçi Üniversitesi 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 2 3 4 Algıç Nedir? Algılamak görmek midir? Görmek gerekli ve yeterli midir? Doğa(fizik) olaylarını algılamamızı

Detaylı

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL

DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL DOÇ. DR. AYBEN KARASU UYSAL KTO Karatay Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Akabe Mh Alaaddin Kap Cd 130 42020 Konya Telefon: (332) 221 7207 Fax : (332) 202

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

İçindekiler. Ön Söz... xiii

İçindekiler. Ön Söz... xiii İçindekiler Ön Söz.................................................... xiii Bölüm 1 İstatistiğe Giriş....................................... 1 1.1 Giriş......................................................1

Detaylı

DALITZ GRAFİĞİ ANALİZİ İLE HADRONİK BOZUNUMLARIN İNCELENMESİ

DALITZ GRAFİĞİ ANALİZİ İLE HADRONİK BOZUNUMLARIN İNCELENMESİ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DALITZ GRAFİĞİ ANALİZİ İLE HADRONİK BOZUNUMLARIN İNCELENMESİ MURAT BULDU YÜKSEK LİSANS TEZİ FİZİK ANABİLİM DALI MALATYA HAZİRAN 2013 Tezin Başlığı : Dalitz

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ümit KAYA BHÇ DE 7 TEV LİK PROTON-PROTON ÇARPIŞMALARINDAKİ TEK JET OLAYLARINDA BOZUNUMUNDAN KAYNAKLI SM KATKILARININ ELENMESİ FİZİK ANABİLİM

Detaylı

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London

ALGIÇ BENZETİMİ. V. ERKCAN ÖZCAN, University College London ALGIÇ BENZETİMİ V. ERKCAN ÖZCAN, University College London Ana Hatlar Algıçlara giriş Parçacıkların algıçla etkileşmesi, sinyalin okunması ve sayısallaştırılması, parçacıkları izlerinden inşaa etme. Tam

Detaylı

TURKFAB Tesisi Tasarım Çalışmalarının Sonuçları

TURKFAB Tesisi Tasarım Çalışmalarının Sonuçları THM-YUUP Projesi Genel Değerlendirme Çalıştayı 19-20 MART 2015 HTE, ANKARA ÜNİVERSİTESİ TURKFAB Tesisi Tasarım Çalışmalarının Sonuçları Doç. Dr. Hüsnü AKSAKAL Niğde Üniversitesi İçerik Hızlandırıcı Dizaynı

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

LHC Run2 Beklentileri

LHC Run2 Beklentileri 6.5 6.5 LHC Run2 Beklentileri Sezen Sekmen Kyungpook National University CERNTR - 7 Temmuz 2015 LHC takvimi Phase-0 = ortalama pile- up / yığılma Algıçların gelişimi ATLAS Phase0 gelişmeleri CMS Phase0

Detaylı

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015

Çözümleme Kavramları. Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 Çözümleme Kavramları Sezen Sekmen / Kyungpook Nat. U. Gökhan Ünel / UC Irvine HPFBUIV- Şubat 2015 1 Duruma bir bakalım LHC-1 yeni bitti. Yeni parçacık olarak Higgs bosonu bulundu. Başka pek çok model için

Detaylı

Alfa Bozunumu Alfa bozunumu

Alfa Bozunumu Alfa bozunumu Alfa Bozunumu 05.07.008 Alfa bozunumu Alfa bozunumu: Alfa 908 yılında Rutherford tarafında açıklanmıştı. Nın bir He çekirdeği oluğu biliniyor 4 He 930 yılında nın hava da ki erişim menzili 3,84 cm olduğu

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 02 Ocak 2008 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık Fizii

Detaylı

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d)

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d) Ders 10 Metindeki ilgili bölümler 1.7 Gaussiyen durum Burada, 1-d de hareket eden bir parçacığın önemli Gaussiyen durumu örneğini düşünüyoruz. Ele alış biçimimiz kitaptaki ile neredeyse aynı ama bu örnek

Detaylı

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Kütlenin kökeni Nötrino salınımı Madde-karşıt madde asimetrisi Karanlık madde ve karanlık enerjinin doğası gibi kuramsal olarak geliştirilmiş olayların açıklanmaya çalışılmasıdır.

Detaylı

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA

Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Işınım Kaynakları İçin Benzetim Programları I: SPECTRA Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde, Fizik Bölümü 1 Yüklü Parçacıklarda Işıma İvmeli hareket yapan yüklü parçacıklar ışıma meydana getirirler. Antenlerde

Detaylı

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli NÜKLEER FİZİK Bu sunumun büyük bir bölümünü aşağıdaki siteden indirebilir veya fotokopiciden fotokopisini alabilirsiniz. http://s3.dosya.tc/server11/efgmzh/fotokopi.pdf.html Nükleer Fizikte Kullanışlı

Detaylı

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr

X-Işınları. Gelen X-ışınları. Geçen X-ışınları. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr X-Işınları 3. Ders: X-ışınlarının maddeyle etkileşmesi Gelen X-ışınları Saçılan X-ışınları (Esnek/Esnek olmayan) Soğurma (Fotoelektronlar)/ Fluorescence ışınları Geçen X-ışınları Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri :

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Kodu FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı

Detaylı

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYILARIN ÜRETİLMESİ Rastgele değişimler yapay tablolardan veya parametreleri verilen teorik dağılım fonksiyonlarından elde edilir.

Detaylı

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI Dr. Bora KETENOĞLU Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü & European XFEL GmbH, Hamburg İçerik Bilim, sanayi ve teknolojide parçacık hızlandırıcıları ve

Detaylı

Işınım Kaynakları Hakkında Temel Bilgiler. Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde Üniversitesi

Işınım Kaynakları Hakkında Temel Bilgiler. Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde Üniversitesi Işınım Kaynakları Hakkında Temel Bilgiler Yrd. Doç. Dr. Zafer Nergiz Niğde Üniversitesi Giriş Hızlandırıcılar başlangıçta nükleer fizik ve parçacık fiziğinde çarpıştırıcı olarak kurulmuştur. Son dönemde

Detaylı

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ALICE DE 7 TeV LİK pp ÇARPIŞMALARINDA K s 0, Λ 0 ve Λ 0, Δ ++ (1232) ve Δ -- (1232) OLUŞUMLARININ İNCELENMESİ AYBEN KARASU UYSAL DOKTORA TEZİ FİZİK

Detaylı

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU

CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU CAIN PROGRAMI ile DEMET-DEMET SĐMÜLASYONU E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi erdal.recepoglu@taek.gov.tr Işınlık Işınlık artırma faktörü CAIN Programı kurulması ve çalıştırılması

Detaylı

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi

6-Boyutlu Anomal Çiftleniminin Foton İndüklü Süreç ile 100 TeV Kütle Merkezi Enerjisinde İncelenmesi Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi (CFD), Cilt 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949 Cumhuriyet University Faculty of Science Science Journal (CSJ), Vol. 37, No. 4 (2016) ISSN: 1300-1949

Detaylı

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN

PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN PARÇAÇIK HIZLANDIRICILARI: DÜN, BUGÜN, YARIN S. Sultansoy Gazi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, 06500 Teknikokullar, Ankara, Türkiye Azerbaycan Elmler Akademiyası, Fizika İnstitutu,

Detaylı

KHDAK IMRT sinde Tedavi Planlama Sistemlerinin Monte Carlo Yöntemi ile Karşılaştırılması

KHDAK IMRT sinde Tedavi Planlama Sistemlerinin Monte Carlo Yöntemi ile Karşılaştırılması KHDAK IMRT sinde Tedavi Planlama Sistemlerinin Monte Carlo Yöntemi ile Karşılaştırılması Türkay TOKLU 1, Bahar DİRİCAN 2, Necdet ASLAN 1 1 Yeditepe Üniversitesi, Fizik Bölümü 2 Gülhane Askeri Tıp Akademisi,

Detaylı

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDE İKİLİ JET ÖLÇÜMÜ İSMAİL DENİZ FİZİK ANABİLİM DALI 015 T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CMS DENEYİNDE

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII

8.04 Kuantum Fiziği Ders XII Enerji ölçümünden sonra Sonucu E i olan enerji ölçümünden sonra parçacık enerji özdurumu u i de olacak ve daha sonraki ardışık tüm enerji ölçümleri E i enerjisini verecektir. Ölçüm yapılmadan önce enerji

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI A. ÇELİKEL a, M. KANTAR b ve S. SULTANSOY c, a Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Mühenisliği Bölümü, Ankara b Muğla

Detaylı

MSGSÜ FİZİK YÜKSEKLİSANS PROGRAMI

MSGSÜ FİZİK YÜKSEKLİSANS PROGRAMI MSGSÜ FİZİK YÜKSEKLİSANS PROGRAMI SEÇMELİ DERSLER Teori + AKTS FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı Fizik Çekirdeğin genel özellikleri Düşük enerjilerde iki cisim problemi

Detaylı

Öğr. Gör. Demet SARIYER

Öğr. Gör. Demet SARIYER Öğr. Gör. Demet SARIYER ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Afyon Kocatepe Üniversitesi Fizik Bölümü 2004-2008 Y. Lisans Celal Bayar Üniversitesi Fizik / Nükleer Fizik 2008-200 Doktora

Detaylı

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu, bulunan şey ne işe yarar? Son ayların bilim dünyasında güncel soruları bunlar. Bunu izleyen başka bir soru da

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır DERS ÖĞRETİM PLANI (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır TÜRKÇE 1 Dersin Adı: ÇEKİRDEK FİZİĞİ 2 Dersin Kodu: FZK3004 3 Dersin Türü: Zorunlu, 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2011-2012 6 Dersin

Detaylı

elde ederiz. Bu son ifade yeniden düzenlenirse,

elde ederiz. Bu son ifade yeniden düzenlenirse, Deney No : M2 Deneyin Adı : İKİ BOYUTTA ESNEK ÇARPIŞMA Deneyin Amacı : İki boyutta esnek çarpışmada, enerji ve momentum korunum bağıntılarını incelemek, momentumun vektörel, enerjini skaler bir büyüklük

Detaylı

Agir Iyon Carpismalari

Agir Iyon Carpismalari Agir Iyon Carpismalari Doga Gulhan (CERN) TTP - 6 CERN, 29 Haziran 2016 Pb-Pb carpismasi Carpisma sonrasi birbirinden uzaklasan kursun cekirdekleri Kuark Gluon Plazmasi Kursun cekirdeginin yara almamis

Detaylı