Harita Bilgisi. Mikail Mutlu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Harita Bilgisi. Mikail Mutlu"

Transkript

1 2009 Harita Bilgisi 0 Mikail Mutlu

2 Harita Bilgisi A. Harita ve Ölçek 1. Harita İnsan ile doğal çevre arasındaki karşılıklı ilişkiyi inceleyen coğrafyanın dağılış, nedensellik ve bağlantı olmak üzere 3 temel prensibi vardır. Coğrafya konuları işlerken elde edilen verilerin veya ulaşılan sonuçların yeryüzündeki dağılışını haritalar yardımıyla yapılır. Haritalar sayesinde coğrafi bilgiler daha kolay anlaşılır hale gelir ve akılda kalıcı olur. Bu nedenle haritalar coğrafya biliminin kullandığı vazgeçilmez araçların başında gelir. Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün, kuşbakışı (tepeden) görünüşünün, belli bir oranda küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizimlere harita denilmektedir. Harita bilimine ise kartoğrafya adı verilir. Yeryüzü ile ilgili bütün çizimler harita özelliği taşımaz. Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için gereken unsurlar şunlardır: Harita tam tepeden (kuşbakışı) çizilmelidir. Eğer belli bir açıyla (perspektifle) çizilirse, resim özelliği taşır. Tam tepeden bakılmasındaki amaç çizilecek bölgenin her yerinin görülmesidir. Ölçek kullanılmalıdır. Küçülmede kullanılan orana ölçek denir. Ölçeksiz yapılan çizimler kroki özelliği taşır. Krokiler, ölçek kullanılmadığı için haritalardan ayrılır. Çizimin kağıda (düzleme) aktarılması gerekir Plan Ölçeği 1/ e kadar olan haritalardır. Planlar ile haritalar arasındaki en önemli fark çizimi yapılan alanın genişliğidir. Planlar, dar alanların ayrıntılı çizimleridir. Örneğin inşaat, arsa, mahalle ve şehir planları gibi 1.2. Kroki Ölçek olmadan yapılan kabataslak çizimlere kroki denir. Krokiler, ölçek kullanılmadığı için haritalardan ayrılır. Şekil 2: Kroki Önceleri yerden yapılan ölçümler sonucu elde edilen verilerle, yeryüzünün tepeden görünümleri sağlanıyordu. Günümüzde, haritalar çizilirken uçaktan ya da uydulardan çekilmiş fotoğraflardan yararlanılır. Bu yeni harita çizme yöntemine fotogrametri denir. Coğrafi Bilgi Sistemleri'nin kullanılmaya başlanmasıyla coğrafi olaylara ait veriler daha kolay haritalanabilme olanağına sahip olmuştur. Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), yeryüzündeki fiziki ve beşerî unsurlara ait verilerin toplanması, depolanması, işlenmesi, gösterilmesi ve analiz edilmesini sağlayan sistemdir. Toplanan veriler bilgisayar ortamında görsel verilere dönüştürülür. CBS ile toplanan verilerin sürekli güncellenebilmesi coğrafyacılara önemli kolaylıklar sağlamaktadır. CBS ile farklı veriler aynı veri tabanında birleştirilebilmekte, elde edilen görsel verilerin kolay analiz edilebilmesi sağlanmaktadır. Şekil 1: Ev Planı Şekil 3: CBS ile farklı veriler aynı veri tabanında bir araya gelmektedir. 1

3 2. Harita Çizim Metotları Haritalar yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün düzlem üzerine aktarılmasıyla oluşturulur. Yeryüzü şekillerinin uzunluklarını, alan ölçülerini ve yönlerini hatasız olarak model küre üzerine aktarmak mümkündür. Ancak istediğimiz büyüklükte model küre yapmamız, taşımamız ve kullanmamız mümkün değildir. Bu nedenle düz yüzeylere çizilen haritalar daha kullanışlıdır Konik (Alan Koruyan) Projeksiyon Kürenin çevresine koni şeklinde kağıt sarılmasıyla oluşturulur. Bu yöntemde çizilmiş haritalarda şekiller bozulur ama alanlar korunur. Orta enlemler ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır. Ayrıca kutup çevresinin ve küçük alanların çiziminde de kullanılır. Bu yöntemde ekvatora doğru bozulma artar. Ancak Dünya'nın kendine özgü olan kutuplardan basık, Ekvator'da şişkin geoit şeklini düzlem üzerine bozulmadan aktarmak imkânsızdır. Uyarı: Haritalardaki bozulmaların temel sebebi dünyanın şeklidir. Ayrıca yer şekillerinin engebeliliği, kıyıların çok girintili çıkıntılı olması ve kuşbakışı yani ölçeğin küçük tutulması haritalarda hatalara sebep olmaktadır. Kıta ve okyanusları düzlem üzerine aktarırken bozulmaları en aza indirebilmek için harita iz düşümü de denilen projeksiyon yöntemleri geliştirilmiştir. En çok kullanılan projeksiyon yöntemleri şunlardır: 2.1. Silindirik (Açı Koruyan) Projeksiyon Bir kürenin çevresine silindir şeklinde kağıt sarılmasıyla oluşturulur. Bu yöntemle yapılan haritalarda ekvator ve çevresi gerçek alanını korurken, kutuplara doğru gidildikçe alanda bozulma artar. Bu yöntem daha çok deniz ve hava ulaşımında yararlanılan haritaların hazırlanmasında kullanılır. Şekil 5: Konik Projeksiyon 2.3. Düzlem (Uzunluk Koruyan) Projeksiyon Bir düzlemin küreye herhangi bir noktada teğet olarak geçirilmesiyle oluşturulan bu çizimde şekil ve alanlarda bozulmalar meydana gelir. Teğet noktasından uzaklaştıkça bozulma artar. Bu yöntem daha çok dar alanların ve büyük ölçekli haritaların çiziminde kullanılır. Şekil 4: Silindirik Projeksiyon Şekil 6: Düzlem Projeksiyon 2

4 2.4. Gerçek ve İzdüşüm Alan Projeksiyonlar, iz düşüm (yükseltinin sıfır metre kabul edilmesi) esasına göre çizildiğinden, yükseltinin ve engebenin fazla olduğu ülkelerde iz düşüm alanı ile gerçek alan arasındaki fark artar. Örneğin Türkiye, Hindistan, İsviçre, Avusturya gibi ülkelerin yükseltisi fazla ve yer şekilleri de engebelidir. Buna bağlı olarak bu ülkelerde gerçek alan ile iz düşüm alan arasındaki fark fazladır. Danimarka, Belçika, Hollanda, Mısır gibi ülkelerin ise ortalama yükseltileri az ve yer şekilleri de az engebelidir. Buna bağlı olarak, bu ülkelerde de gerçek alan ile iz düşüm alan arasındaki fark azdır. Uyarı Bir yerin iz düşüm yüz ölçümü, arazideki yükseklikler ve çukurluklar dikkate alınmadan, her yer düzlük kabul edilerek yapılan hesaplamalar sonucu elde edilir. Gerçek yüz ölçümü ise bu yükseklik ve çukurluklar dikkate alınarak hesaplanır. Türkiye nin gerçek alanı: km² Türkiye nin izdüşümsel alanı: km² Arada yaklaşık km² lik bir farkın bulunması Türkiye nin dağlık bir ülke olduğunu gösterir. Türkiye de gerçek alan ile iz düşüm alan arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeler Doğu Anadolu ve Karadeniz, en az olduğu bölgeler ise Marmara ve Güney Doğu Anadolu dur. 3. Haritanın Elemanları (Unsurları) Bir harita üzerinde insan ve doğaya ait unsurların tamamını vermek mümkün değildir. Bu nedenle haritalar belirlenen bir amaca göre çizilmelidir. Örneğin, Türkiye Toprak Haritası, Avrupa Fizikî Haritası ve İstanbul İdarî Bölünüş Haritası gibi. Haritalar içerdikleri bilgi yönünden farklılıklar gösterse de her haritada bulunması gereken unsurlar vardır. Bunlar: Harita başlığı Coğrafi Koordinatlar Ölçek Yön oku Lejant Şekil 7: Harita çiziminde dikkat edilecek unsurlar (Harita elemanları) 3

5 4. Ölçek Dünya ya da herhangi bir yerin haritası çizilirken arazideki gerçek uzunluklar belli oranda küçültülür. Haritalardaki bu küçültme oranına ölçek adı verilir. ç Bir haritanın ölçeği, haritası çizilen alanın gerçekte kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Örneğin; 1/ ölçekli bir haritada herhangi bir yere ait gerçek uzaklık harita üzerinde defa küçültülmüştür. İki tür ölçek vardır Kesir Ölçek Haritadaki küçültme oranının bayağı kesirle ifade edilmesidir. Kesir ölçeklerde, birim cm olarak alınır. Kesir ölçekte pay daima 1'dir ve harita üzerindeki 1 cm yi gösterir. Payda ise küçültme oranına göre değişir ve gerçek uzunluğun ne kadar küçültüldüğünü gösterir. Örneğin: 1/ ölçekli haritadaki 1 cm uzunluk gerçekte cm küçültülmüştür cm = 5 km olduğuna göre bu haritadaki 1 cm ile gösterilen uzunluk gerçekte 5 km'ye eşittir. Kesir ölçekte payda ile ölçek arasında ters oranı vardır. Payda küçüldükçe ölçek büyür, payda büyüdükçe ölçek küçülür Çizgi (Çizik) Ölçek Küçültme oranının bir çizgi şeklinde gösterilmesidir. Çizgi ölçekte birim metre ya da kilometre olarak gösterilir. Haritalarda kesir ölçekten daha çok çizgi ölçek kullanılır. Çizgi ölçeğin en büyük faydası haritanın fotokopi ve fotoğraf gibi yöntemlerle büyütülüp, küçültülünce (grafik ölçekte de aynı oranda büyüme ve küçülme olacağından) haritanın ölçeğinde bozulma olmamasıdır. Çizgi ölçekte 0'dan önceki bölüm milimetrelere bölünür. Bu bölüm haritalardaki 1 cm'den daha küçük uzunlukların ölçülebilmesi için çizilir. Ayrıca çizgi ölçek yardımıyla kuş uçuşu uzaklığı hesap yapmaksızın kâğıt, ip, kalem gibi nesnelerden yararlanarak bulabiliriz. Şekil 9: Çizgi ölçek ile kuş uçuşu uzunluğu hesaplama ÖRNEK SORU (1981-ÖSS) Yukarıda verilen haritaya göre, Kıyı kent le Adalı arası kuş uçuşu olarak yaklaşık kaç km dir? A) 200 B) 300 C) 400 D) 500 E) 600 Şekil 8: Payda ile ölçek arasında ters orantı vardır. Harita üzerinde ölçülen uzunluk çizgi ölçeğe uyarlanınca kuş uçuşu uzaklığın yaklaşık 300 km olduğu görülür. Yanıt B 4

6 4.3. Ölçeklerin Birbirine Çevrilmesi Haritalarda çizgi ölçekten, kesir ölçek ya da kesir ölçekten, çizgi ölçek hesabı yapılabilir. a. Çizgi Ölçeğin Kesir Ölçeğe çevrilmesi Çizgi ölçekte; Çizgi ölçeğin boyu harita uzunluğuna eşittir. Aksi belirtilmemişse, çentikler arası 1 cm kabul edilerek toplanır ve harita uzunluğu bulunur. Gerçek uzunluk ise sıfırın sağındaki son değer ile varsa solundaki değerin toplamıdır. b. Kesir Ölçeğin Çizgi Ölçeğe Çevrilmesi Örnek Ölçeğinin çizgi ölçek olarak değeri nedir? Çözüm Ölçeğimizde gerçek uzunluklar kez küçültülmüştür. Yani haritadaki 1 cm lik uzunluk gerçekte cm ye eşittir. Ya da 1 cm = 6 km. Çizgi ölçeklerde çentikler arası 1 cm olduğuna göre her bir çentik arasının 6 km olması gerekir. Örnek Aşağıda verilen çizgi ölçeğin kesir ölçek değeri nedir? 1 cm Çözüm Verilen çizgi ölçeğin boyu ve çentikler arasının kaç cm olduğu belirtilmemiş. Bu nedenle çentik arası 1 cm kabul edilir. 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm Harita Uzunluğu: 4 cm Gerçek uzunluk: = 8 km Kesir ölçekte pay daima 1 dir. Bu nedenle sadeleştirme yapıyoruz. Kesir ölçekte birim cm olduğu için paydadaki km olan değere 5 tane 0 ekleyerek cm ye çeviriyoruz. Yukarıdaki çizgi ölçeğin kesir ölçek değeri olarak dir. 5

7 5. Harita Çeşitleri Harita gruplandırmalarında en yaygın olanı ölçeklerine ve konularına göre yapılanıdır Ölçeklerine Göre Haritalar a. Büyük Ölçekli Haritalar Ölçeği 1/ e kadar olan haritalardır. Planlar ve topografya haritaları olmak üzere ikiye ayrılır. Planlar: Ölçeği 1/ e kadar olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır. Ev, sokak, cadde vb. planları örnek verilebilir. Topografya haritaları: Ölçeği 1/ ile 1/ arasında olan haritalardır. Bu haritalarda il ve ilçe merkezleri, köyler, ana ve tali yollar, akarsu dağ, göl gibi temel fiziki özellikler gösterilir. Büyük ölçekli haritalarda esas nokta ayrıntılı hazırlanmalarıdır. b. Orta Ölçekli Haritalar Ölçekleri 1/ ile 1/ arasında olan haritalardır. Ayrıntılar ve gösterilen alan orta derecelidir. Çeşitli amaçlarla hazırlanmış il ve bölge haritaları, uçuş, yol, jeoloji, tektonik, maden haritaları örnek verilebilir. c. Küçük Ölçekli Haritalar Ölçekleri 1/ den küçük olan haritalardır. Örneğin 1/ , 1/ , 1/ Bu haritalarda ayrıntı iyice azalır. Büyük yerleşim merkezleri, göller ile yüksek dağlar gösterilir. Duvar haritaları ve atlaslardaki haritalar örnek verilebilir. Küçük Ölçekli Harita 1/ Orta Ölçekli Harita 1/ Büyük Ölçekli Harita 1/ Şekil 10. Aynı Bölgelere Ait Farklı Ölçeklerde Uydu Görüntüleri ve Haritalar. Kaynak Google Maps. 6

8 d. Büyük ve Küçük Ölçekli Haritalar Arasındaki Farklar Profil çıkarma gibi alanlarda faydalanılır. Büyük Ölçekli Harita 1/ Küçük Ölçekli Harita 1/ Ölçeğin paydası küçüktür. Ölçeğin paydası büyüktür. Ölçek paydası ile ölçek arasında ters orantı vardır. Küçültme oranı azdır. Ayrıntıları gösterme gücü fazladır. Bozulma-hata oranı azdır. Küçültme oranı fazladır. Ayrıntıları gösterme gücü azdır. Bozulma-hata oranı fazladır. Siyasi Haritalar Şekil 11: Türkiye Fiziki Haritası Ülkelerin sınırlarını askeri blokları, kıtaları gösteren haritalara siyasi harita; ülke içindeki il, ilçe ve köy gibi idarî birimler arasındaki sınırları gösteren haritalara ise idarî bölünüş haritası adı verilir. Bu haritalar sadece sınırları gösterir. Ayrıca belli başlı göller ve akarsular da gösterilebilir. Haritası çizilen alan dardır. Haritası çizilen alan geniştir. Kâğıt üzerinde daha fazla yer kaplar. Kâğıt üzerinde daha az yer kaplar. Aynı dağı gösteren büyük ölçekli haritada izohips sayısı daha fazladır. Aynı dağı gösteren büyük ölçekli haritada izohipsler arası yükselti farkı daha azdır. Aynı dağı gösteren küçük ölçekli haritada izohips sayısı daha azdır. Aynı dağı gösteren küçük ölçekli haritada izohipsler arası yükselti farkı daha fazladır Konularına (Kullanım Amaçlarına) Göre Haritalar Her haritanın ortak noktası kara ve denizlerin dağılışıdır. Haritaları birbiriden ayıran temel faktör, içerdikleri bilgilerin farklılığıdır. Bu nedenle haritalar kullanım amaçlarına göre genel ve özel haritalar olmak üzere ikiye ayrılır. a. Genel Haritalar Yaygın olarak kullanılan atlas ve duvar haritalarıdır. Fiziki, siyasi, beşeri ve ekonomi haritaları bu gruba girer. Fiziki Haritalar Yeryüzü şekillerini, yükselti ve eğim gibi özellikleri gösteren haritalara fiziki harita denir. Bu haritalardan; Yükselti belirleme Eğim hesaplama Beşeri Haritalar Şekil 12: Türkiye İdari Bölünüş Haritası Nüfus miktarını, nüfus dağılışını, insanların milliyetlerini, dillerini, kültürlerini ve yaşam biçimlerine ait özelliklerin dağılışını gösteren haritalara beşerî haritalar denir. Şekil 13: Marmara Bölgesi Nüfus Yoğunluğu Haritası 7

9 Ekonomik Haritalar İnsanların ekonomik faaliyetlerini, ekonomik faaliyete konu olan mal ve hizmetlerin dağılışını gösteren haritalara ise ekonomik haritalar adı verilir. b. Özel Haritalar Belli bir amaca yönelik belli bir konunun uzmanı tarafından hazırlanmış haritalardır. Jeoloji, jeomorfoloji, bitki örtüsü, toprak tipleri, iklim, yağış vb. haritalardır. 1. Kabartma Yöntemi Bu yöntemle yer şekilleri bir ölçek dâhilinde küçültülür. Yükselti basamaklarına göre renklendirilir. Maket hâline getirilir. Bu yöntemin maliyeti yüksek, yapımı güçtür. Bu nedenle kabartma yöntemi çok kullanılmaz. Yer şekillerini gerçeğe en uygun gösteren yöntemdir. Şekil 14: İç Anadolu Bölgesi Yağış Haritası Uyarı Bütün haritalarda; - Ölçeğe bağlı olarak uzunluk ve alan - Koordinatlara bağlı olarak coğrafi konum - Yön okuna bakarak yön bulunabilir. Ancak - Yükselti belirleme - Eğim hesaplama - Profil çıkarma işlemleri sadece fiziki haritalarda yapılır. Şekil 15: Kabartma Yöntemi ile Yapılmış Bir Harita 2. Gölgelendirme Yöntemi Bu yöntemle yapılan haritalarda, ışığın belli bir açıyla yer şekilleri üzerine geldiği kabul edilir. Düz yerler aydınlık, eğimli yerler gölge olarak gösterilir. Eğim arttıkça gölgenin koyuluğu artar. Gölgelendirme yönteminde yükselti basamakları bulunmadığından, tam bir yükselti tespit etmek ve profil çıkarmak olanaksızdır. Bu nedenle modern haritacılıkta yardımcı yöntem olarak kullanılır. B. Haritalarda Yüzey Şekillerinin Gösterilmesi Yer Yuvarlağı'nın yüzeyinde yer alan şekiller, belirgin özellikleri ve ayrıntılarıyla en doğru biçimde jeomorfoloji haritasında gösterilir. Bu haritalarda yeryüzü şekillerinin her biri özel işaretlerle ifade edilir. Yeryüzünün temel şekilleri olan çukurluklar, kabarıklıklar ile yükselti basamakları ve eğimlerinin gösterilmesinde değişik yöntemler kullanılır. Bu yöntemler kullanılarak çizilen haritalar, topografya haritaları ya da fiziki haritalar olarak adlandırılır. Bu haritalarda yeryüzü şekilleri; kabartma, gölgelendirme, tarama, renklendirme ve eş yükselti (izohips), olmak üzere beş farklı yöntemle gösterilir. Şekil 16: Gölgelendirme Yöntemine Göre Yapılmış Harita 8

10 3. Tarama Yöntemi Bu yöntemle, yükselti basamaklarının araları tarama yapılarak çizilir. Eğimin fazla olduğu yerler daha sık, kalın ve kısa çizgilerle taranır; eğimin az olduğu yerler seyrek, ince ve uzun olur. Düz olan yerlerde tarama yapılmaz. Çizgi grupları arasında bulunan halka şeklindeki boşluklar yükselti basamaklarını gösterir. Bu yöntem büyük ölçekli ve özel amaçlı haritaların hazırlanmasında kullanılır. Günümüzde fazla kullanılmayan bir yöntemdir. 5. Eş Yükselti (İzohips) Yöntemi Deniz seviyesinden itibaren aynı yükselti değerlerine sahip noktaları birleştirerek oluşturulan kapalı eğrilerle eş yükselti (izohips) eğrisi, bu yöntemle yüzey şekillerinin gösterilmesine eş yükselti (izohips) yöntemi denir. Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleştirilmesi ile oluşan eğrilere de eş derinlik (izobat) eğrileri denir. Kıyı çizgisi izohips ile izobat eğrilerinin kesiştiği yerdir. Topografya ve fizikî haritalarda yüzey şekilleri çoğunlukla, eş yükselti eğrileriyle gösterilir. Eş yükselti eğrileri ile çizilen haritaları anlayabilmek için, bazı özelliklerini bilmek gerekir İzohipslerin Başlıca Özellikleri Yeryüzü şekillerinin biçimlerini ve yükseltilerini kuşbakışı olarak yansıtırlar. İç içe geçmiş kapalı eğrilerdir. Birbirleriyle kesişmezler. İzohipsleri kesen çizgiler akarsuları gösterir. Her izohips kendinden daha yüksek olan bir eğriyi çevreler. Yani en dıştaki eğri en alçak yeri; en içteki eğri en yüksek yeri gösterir. Şekil 17: Tarama Yöntemi 4. Renklendirme Yöntemi Fiziki haritalarda yükselti basamaklarını gösterebilmek için renklendirme yöntemi kullanılır. Genel kullanım olarak renkler deniz kıyısında koyu yeşilden başlar. Yükselti arttıkça açık yeşil, sarı, turuncu, açık kahverengi ve koyu kahverenginin tonları kullanılır. Renklendirme yönteminde renkler yer şekillerini ifade etmek için değil, yükselti basamaklarını göstermek için kullanılır. Bu yöntemle yapılan haritalarda yeşil ile boyanan yerler her zaman ormanları veya ovaları, kahverengi ile boyanan yerler her zaman dağları göstermez. Örneğin Hakkâri de bulunan Yüksekova 2000 metre yüksekliğinde bir ova olduğu için kahverengi ile gösterilir. İstanbul da bulunan Kayış Dağı ise 438 metre yüksekliğinde bir dağdır ve yeşil renk ile gösterilir. Şekil 19: İzohipslerle yer şekillerinin gösterilmesi Çukur alanlarda ise tam tersidir. Dıştaki eğri yüksek yeri, içteki eğri alçak yeri gösterir. (Çukur yerlerde içe doğru bir ok işareti bulunur.) Şekil 20: Çanak (Kapalı çukur) Aynı izohips üzerindeki noktaların yükseltileri aynıdır. Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltisi aynıdır. Akarsuyun her iki tarafındaki izohipslerin yükseltileri aynıdır. Şekil 18: Renklendirme Yönteminde Kullanılan Renkler ve Yükselti Basamakları 9

11 Şekil 21: Aynı izohips ve birbirini çevrelemeyen komşu izohips üzerindeki noktaların yükseltileri aynıdır. 0 metre izohipsi deniz seviyesinden başlar. Kara ile denizin birleştiği noktada bulunan bu çizgiye kıyı çizgisi denir. Göl kıyıları 0 metre kabul edilmez. İki izohips arasındaki yükselti farkına eküdistans (eş aralık) adı verilir. Eküdistans değeri her yerde aynıdır. Bu değer haritanın ölçeğine göre belirlenir. Büyük ölçekli haritalarda bu değer küçük iken; küçük ölçekli haritalarda büyüktür. Şekil 23: İzohipslerin sık olduğu kıyılarda Kıta Sahanlığı dar iken, seyrek olduğu kıyılarda geniştir İzohipslerle Bazı Yüzey Şekillerinin Gösterilmesi Şekil 22: Büyük ve Küçük ölçekli haritalarda eküdistans değeri farklılaşır. Aynı yeri gösteren izohipslerin sayısı haritanın ölçeğine göre farklılık gösterir. Büyük ölçekli haritalarda izohips sayısı fazla iken, küçük ölçekli haritalarda azdır. İzohipslerin sıklaştığı yerde eğim fazla, izohipslerin seyrekleştiği yerlerde eğim azdır. Eğrilerin Sık Olduğu yerlerde Eğrilerin Seyrek Olduğu yerlerde Eğim Fazla Az Akarsu akış hızı Fazla Az Akarsu aşındırması Fazla Az Heyelan riski Fazla Az Kıta sahanlığı (şelfi) Dar Geniş Kıyı derinliği Fazla Az Ulaşım Zor Kolay Kıyıdan 200 metre derinliğe kadar olan alana kıta sahanlığı (şelf alanı) ya da ulusal kara suları denir. Yüksek kıyılarda (Karadeniz Akdeniz) şelf alanı dar iken, alçak kıyılarda (Marmara Ege) şelf alanı geniştir. Kıyı Çizgisi İzohipslerin başlangıcı olan 0 metre izohipsidir. Deniz ile karanın kesiştiği yerdir. Göl kenarlarında bulunan izohipsler 0 metre kabul edilmez. Akarsu İzohipsler üzerinden geçen çizgilerdir. Düz çizgiler sürekli; kesik çizgiler geçici (mevsimlik) akarsuları gösterir. Vadi İzohipslerin zirveye doğru Ʌ ya da şeklinde girinti yaptıkları yerlerdir. Ʌ ya da şekillerinin kapalı ucu yükseltinin arttığı yeri gösterir. Akarsuyun bulunduğu yerde mutlaka vadi vardır. Kıyı Çizgisi Devamlı ve Geçici Akarsu Vadi 10

12 Sırt Ova İzohipslerin V şeklini aldıkları kesimlerdir. İki yamacın birleştiği, su bölümü çizgisinin geçtiği yerdir. V şeklinin kaplı ucu yükseltinin azaldığı yeri gösterir. Sırt Akarsular parçalanmamış düzlüklerdir. tarafından geniş Düz oldukları için izohipsler seyrek geçer. Plato Ova Zirve (Doruk) Dağların en yüksek yerleridir. İzohipsler burada nokta halini alır. Ayrıca Δ + şeklinde gösterilebilir. Tepe Doruk ve dorukları çevreleyen yamaçlardan oluşan yerlerdir. Zirve Akarsular tarafından derince yarılmış ve yüksekte kalmış düzlüklerdir. Şelale Akarsuların birbirine çok yakın izohipsler üzerinden geçtiği dik yerlerdir. Döküldüğü yerde oluşun birikinti ise dev kazanıdır. Plato Şelale Dev Kazanı Tepe Yamaç Delta Sırtların her iki tarafında kalan kısımdır. Akarsuların denize döküldükleri yerlerde deniz içine doğru yaptıkları birikimlerdir. Yamaç Delta Boyun Haliç Karşılıklı iki tepe arasında kalan alçak kesimdir. Okyanuslara dökülen akarsuların ağız kısımlarında gelgit etkisi ile oluşmuş girintilerdir. Boyun Haliç Çanak (Kapalı Çukur) Falez (Yalıyar) Çevresine göre yükseltinin az olduğu yerlerdir (Krater, polye, obruk). Çukurlaşmanın başladığı yerden çukurlaşma yönüne doğru ok işareti ile gösterilir. Kıyılarda izohipslerin sıklaştığı yerlerdir. Böyle yerlerde kıta sahanlığı (şelf alanı) dar, kıyı derin olur. Falez Kapalı çukurların içerisinde su varsa şekil üzerinde taranarak gösterilir. Kapalı çukur 11

13 Ada Yarım Ada Ada her tarafı denizlerle çevrili olan kara parçasıdır. Yarım ada, üç tarafı denizlerle çevrili kara ile bağlantısı olan kara parçasıdır. Ada Yarım Ada 5.3. İzobat Haritalarından Profil Çıkarmak Topoğrafya haritalarındaki eş derinlik eğrilerinden yararlanarak okyanus, deniz veya göl tabanlarında iki nokta arasındaki yüzey şekillerinin profili elde edilebilir. Bu durumda izohips haritalarından profil çıkarma işlemi aynen uygulanır İzohips Haritalarından Profil Çıkarmak Eş yükselti eğrileri kullanılarak bir arazinin profili çıkarılabilir. Coğrafya terimi olarak profil yeryüzü şeklinin yandan görünümüdür. Profil çıkarma işlemi şöyledir: Profil çıkarma işlemi için ilk önce profili çıkarılacak harita ve milimetrik kâğıt hazırlanır. Profili çıkarılacak harita kağıt üzerine konur ve altına yükselti basmaklarının bulunduğu milimetrik kağıt yerleştirilir Profili çıkarılacak iki nokta arasına A-B doğrusu çizilir. A-B doğrusunun izohipsleri kestiği yükselti değerleri işaretlenir. A-B doğrusunda işaretlenen noktalardan, yükselti değerlerinin bulunduğu milimetrik kâğıda dikmeler indirilir. Kesişen noktalar birleştirilir ve profil çıkarılmış olur. Şekil 25: İzobat haritasından profil çıkarmak Şekil 24: İzohips haritasından profil çıkarılması 12

14 C. Haritalardan Yararlanma 1. Harita İşaretleri Haritalar; Dünyayı, ülkeleri, bölgeleri, illeri ve çevreyi tanımada önde gelen ders araçlardır. Harita üzerinde dağılışı gösterilen bilgilerin tamamını yazı ile ifade etmek mümkün değildir. Bu nedenle bazı bilgiler işaret, çizgi, renk ve sembollerle gösterilir. Harita üzerinde verilen bu özel şekil ve işaretlerin ne anlama geldiğini gösteren bölüme lejant (harita anahtarı) adı verilir. Haritaları anlayabilmek ve kullanabilmek için, harita üzerinde kullanılan işaretlerin ne anlama geldiğini bilmek gerekir Gerçek Uzunluk Bulma Gerçek uzunluk = Harita Uzunluğu x Ölçeğin Paydası ÖRNEK SORU (1982-ÖSS) Ölçeği olan bir haritada 5 cm lik uzaklık gerçekte kaç cm dir? A) 2 B) 5 C)10 D)20 E)40 I.Yol GU = HU x ÖP GU = 1 x GU = cm = 2 km (Gerçek uzaklık km olarak istendiği için cm yi km ye çeviririz. ve 5 tane 0 atarız.) II. Yol 1 cm cm ise 5 cm x Şekil 26: Haritada kullanılan başlıca işaretler 2. Uzunluk Hesaplama x = cm = 10 km Yanıt C Hesaplamalara geçmeden önce uzunluk ve alan ölçülerini iyi öğrenmek gerekir. Harita üzerinde yapılacak hesaplamalarda dikkat edilecek husus, sorunun hangi birimle sorulduğu ve cevabının hangi birimle istendiğidir. ÖRNEK SORU (1975-ÖSS) ölçekli bir haritadaki 1 cm lik uzunluk arazi üzerindeki kaç metrelik bir uzunluğu gösterir? A) 2,5 B) 25 C)250 D)2500 E)25000 I.Yol GU = HU x ÖP GU = 1 x GU = cm = 250 m (Gerçek uzaklık m olarak istendiği için cm yi m ye çeviririz. Ve 2 tane 0 atarız.) II. Yol Uyarı Şekil 27: Uzunluk ölçüleri Uzunluk hesaplamalarında en çok km'yi cm'ye ve cm'yi km'ye çevirme işlemi vardır. Bunun için cm'yi km'ye çevirirken 5 sıfır silinir. Km'yi cm'ye çevirirken de 5 sıfır eklenir. 1 cm cm ise 1 cm x m dir x = cm = 250 km Yanıt C 13

15 2.2. Harita Uzunluğu Bulma 2.3. Ölçek Bulma ğ ğ ç ÖRNEK SORU İstanbul-Edirne üzerinde 2200 m uzunluğundaki bir viyadük ölçekli bir haritada kaç cm ile gösterilir? ÖRNEK SORU (1986-ÖSS) A) 2,2 B) 20 C)220 D)2200 E)22000 I.Yol GU = 2200 m = cm (Bölmeyi yapabilmek için gerçek uzunluğa 2 tane 0 ekleyerek cm ye çeviriyoruz.) Ö Yukarıdaki haritada, KLM yolunun uzunluğu 3,5 cm dir. Bu yolun gerçek uzunluğu 7 km olduğuna göre haritanın ölçeği nedir? A) B) C) D) E) II. Yol 1 cm cm ise x cm cm dir Yanıt A (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt B ÖRNEK SORU Gerçekte 24 km lik bir yol uçuşu kaç cm ile gösterilir? Ö ölçekli bir haritada kuş A) 3 B) 12 C)24 D)30 E)36 I.Yol GU = 24 km = km (Bölmeyi yapabilmek için gerçek uzunluğa 2 tane 0 ekleyerek cm ye çeviriyoruz.) II. Yol 1 cm cm ise ÖRNEK SORU (1987-ÖSS) K limanından hareket eden bir gemi, L'ye uğradıktan sonra M'ye ulaşmıştır. Geminin gittiği yol harita üzerinde KL arası 7 cm, LM arası ise 5 cm dir. Gemi bu yolculukta 60 km. yol gittiğine göre, üzerinde ölçüm yapılan haritanın ölçeği nedir? A) B) C) D) E) (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt C x cm cm dir Yanıt D 14

16 ÖRNEK SORU (1983-ÖSS) İki kent arasındaki uzaklık 10 km. dir. Bir haritada bu uzaklık 10 cm. ile gösterildiğine göre bu haritanın ölçeği nedir? A) B) C) D) E) ÖRNEK SORU (1997-ÖYS) Bir Türkiye haritasında 40 doğu boylamının, kuzey paralelleri arasında kalan kesimi 30 cm olarak ölçülmüştür. Buna göre, haritanın ölçeği aşağıdakilerden hangisidir? A) B) C) D) E) (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) ÖRNEK SORU (1981-ÖSS) Yanıt D HU = 30 cm GU = 666 km (Paraleller arası mesafe her yerde 111 km dir. Türkiye nin kuzeyi (42⁰) ile güneyi (36⁰) arasında 6⁰ lik paralel farkı vardır. Bu da 6 x 111 = 666 km yapar.) (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt C Yukarıda verilen I. haritanın ölçeği 1/ ; bu haritada A ve B noktaları arası 6,4 cm dir. II. haritada aynı A ve B noktaları arası 4 cm olduğuna göre bu haritanın ölçeği nedir? A) B) C) D) E) I. Aşama I. haritadaki gerçek uzunluk bulunur. GU = HU x ÖP GU = 6,4 x GU = cm = 80 km II. Aşama (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt B 15

17 3. Alan Hesaplama 3.2. Harita Alanı Bulma ğ ÖRNEK SORU Gerçekte 900 km² olan bir alan kaç cm² ile gösterilir? ölçekli bir haritada A) 3 B) 10 C) 30 D) 100 E) 300 Uyarı Şekil 28: Alan ölçüleri Alan hesaplamalarında en çok km²'yi cm²'ye ve cm²'yi km²'ye çevirme işlemi vardır. Bunun için cm²'yi km²'ye çevirirken 10 sıfır silinir. Km²'yi cm²'ye çevirirken de 10 sıfır eklenir. I.Yol GA = 900 km² = cm² (Bölmeyi yapabilmek için gerçek alana 10 tane 0 ekleyerek cm² ye çeviriyoruz.) Ö 3.1. Gerçek Alan Bulma Gerçek Alan = Harita Alanı x (Ölçeğin Paydası)² II. Yol 1 cm = cm 1 cm = 3 km 1 cm² = 9 km² olur. ÖRNEK SORU (1991-ÖYS) 1 cm² 9 km² ise Ölçeği olan bir haritada bir gölün alanı 4,1 cm² olarak x cm² 900 km² dir ölçülmüştür. Bu gölün gerçek alanı kaç km² dir? A) 482 B) 820 C)1640 D)2700 E)3280 I.Yol GA = HA x (ÖP)² GA = 4,1 x ( )² GA = 4,1 x GA = = 1640 km² (Gerçek uzaklık km² olarak istendiği için cm² yi km² ye çeviririz. ve 10 tane 0 atarız.) II. Yol 1 cm = cm 1 cm = 20 km 1 cm² = 400 km² olur. 1 cm² 400 km² ise 3.3. Ölçek Bulma ÖRNEK SORU Yanıt D Gerçekte 400 km² alan sahip bir tarla ölçeği bilinmeyen bir haritada 16 cm² olarak gösterildiğine göre bu haritanın ölçeği nedir? A) B) C) D) E) ç 4.1 cm² x km² dir. x = 1640 km² Yanıt C (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt E 16

18 4. Ölçeklerin Birbirine Çevrilmesi 4.1. Çizgi Ölçeğin Kesir Ölçeğe Çevrilmesi Uyarı Çizgi ölçekte; - Çizgi ölçeğin boyu harita uzunluğuna eşittir. Aksi belirtilmemişse, çentikler arası 1 cm kabul edilerek toplanır ve harita uzunluğu bulunur. - Gerçek uzunluk ise sıfırın sağındaki son değer ile varsa solundaki değerin toplamıdır Kesir Ölçeğin Çizgi Ölçeğe Çevrilmesi ÖRNEK SORU (1992-ÖYS) Aşağıdaki ölçeklerden hangisi kesir ölçeği göstermektedir? (Çizgi ölçeklerin uzunlukları 5 cm, çentikler arası 1 cm dir) ÖRNEK SORU (1982-ÖYS) Yukarıdaki çizik ölçek dört santimetredir. Bunun kesir ölçek olarak değeri aşağıdakilerden hangisidir? A) B) C) D) E) Aksi belirtilmediği için çentikler arası 1 cm kabul edilir. 4 çentik arası olduğu için harita uzunluğu 4 cm eder. Gerçek uzunluk ise = 400 km dir. (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt D ölçeğinde; 1 cm = cm yani 1 cm = 15 km dir. Yukarıda verilen çizgi ölçeklerde de çentikler arası 1 cm olduğu için, çentikler arasının 15 km olduğu seçenek doğru cevap olur. Yanıt C 5. Eğim hesaplama ğ *Yatay uzaklık metre olacaktır. ÖRNEK SORU (1989-ÖYS) Yukarıdaki çizik ölçeğin boyu 4 cm'dir. Bu ölçeğin kesir ölçek cinsinden değeri nedir? A) B) C) D) E) Çizik ölçeğin boyu 4 cm ise harita uzunluğu 4 cm dir. Gerçek uzunluk ise = 200 km dir. ÖRNEK SORU (1995-ÖYS) dir. ğ ölçekli bir haritada iki yer arasındaki uzaklık 30 cm Bu iki yer arasındaki yükselti farkı 900 m olduğuna göre eğim binde kaçtır? A) 33 B) 18 C) 15 D) 10 E) 6 İlk olarak yatay uzaklığı buluyoruz. Yatay uzaklık gerçek uzunluktur. GU = HU x ÖP GU = 30 x GU = cm = m (yatay uzaklık metre olacak.) (Ölçeğin birimi cm olduğu için paydaya 5 tane 0 ekleyip cm ye çeviriyoruz.) Yanıt D Eğim = 6 Yanıt E 17

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir

Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Harita : Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasına denir Not: Bir çizimin harita olması için 2 temel unsur gereklidir :

Detaylı

Harita Bilgisi-izohips

Harita Bilgisi-izohips Harita Bilgisi-izohips Harita Bilgisi Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita

Detaylı

KONU: HARİTA BİLGİSİ

KONU: HARİTA BİLGİSİ KONU: HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita denir. Bir çizimin

Detaylı

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir.

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. HARİTA BİLGİSİ Harita Kuşbakışı görünümün Ölçekli Düzleme aktarılmasıdır. ***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. Kroki Kuşbakışı

Detaylı

Dünya üzerindeki bir yerin kuşbakışı görünümü, kroki, plan ya da harita olarak düzleme aktarılır.

Dünya üzerindeki bir yerin kuşbakışı görünümü, kroki, plan ya da harita olarak düzleme aktarılır. AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ HARİTA BİLGİSİ Harita Bilgisi Harita, Plan, Kroki Dünya üzerindeki bir yerin kuşbakışı görünümü, kroki, plan ya da harita olarak düzleme aktarılır.

Detaylı

YERYÜZÜNDE YAŞAM. Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır.

YERYÜZÜNDE YAŞAM. Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. YERYÜZÜNDE YAŞAM COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. 1- MATEMATİK KONUM Dünya üzerindeki bir yerin

Detaylı

Test. Coğrafi Rehberim: Harita Bilgisi BÖLÜM 2

Test. Coğrafi Rehberim: Harita Bilgisi BÖLÜM 2 BÖÜM 2 Coğrafi Rehberim: Harita Bilgisi 1. Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün kuş bakışı olarak belli bir oranda küçülterek düzlem üzerinde gösterilmesine... denir. Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden

Detaylı

Harita ve Ölçekler. Doç. Dr. Ünal YILDIRIM Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü

Harita ve Ölçekler. Doç. Dr. Ünal YILDIRIM Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Harita ve Ölçekler Doç. Dr. Ünal YILDIRIM Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Harita ve Ölçekler Yeryüzünün tamamının yada bir bölümünün kuşbakışı görünüşünün bir ölçek dahilinde

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ. 1-Silindir (Merkator) projeksiyon: Paralel ve. 2-Konik projeksiyon: Paralel ve meridyenler

HARİTA BİLGİSİ. 1-Silindir (Merkator) projeksiyon: Paralel ve. 2-Konik projeksiyon: Paralel ve meridyenler HARİTA BİLGİSİ *Harita: Yer yüzünün tamamının ya da bir bölümünün kuşbakışı görünüşünün belli bir oranda küçültülerek çizilmesiyle elde edilen şekillerdir. Bir şeklin harita sayılabilmesi için; a-kuşbakışı

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR

HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR Harita nedir? Yeryüzünün veya bir parçasının belli bir orana göre küçültülerek ve belirli işaretler kullanılarak yatay düzlem üzerinde gösterilmesine harita adı verilir.

Detaylı

Harita Bilgisi HARİTA BİLGİSİ PROJEKSİYON SİSTEMİ. Konik Projeksiyon. Silindirik Projeksiyon

Harita Bilgisi HARİTA BİLGİSİ PROJEKSİYON SİSTEMİ. Konik Projeksiyon. Silindirik Projeksiyon HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuş bakışı görünümüyle bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Bir çizimin harita olabilmesi için ÖLÇEK + KUŞ BAKIŞI + DÜZLEME AKTARIM

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ. Produced by M. EKER 1

HARİTA BİLGİSİ. Produced by M. EKER 1 HARİTA BİLGİSİ Produced by M. EKER 1 ÖLÇÜ BİRİMLERİ Uzunluk, Alan ve AçıA Ölçü Birimleri Herhangi bir objenin ölçülmesinden, aynı nitelikteki objeden birim olarak belirlenen bir büyüklükle kle kıyaslanmask

Detaylı

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1 Sunum ve Sistematik SUNUM Sayın Eğitimciler, Sevgili Öğrenciler, ilindiği gibi gerek YGS, gerekse LYS de programlar, sistem ve soru formatları sürekli değişmektedir. Öğrenciler her yıl sürpriz olabilecek

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Haritalarda bulunması gereken unsurlar: Harita unsurları, haritalar üzerindeki detayların tam olarak anlaşılması ve kullanılmasını sağlar.

Haritalarda bulunması gereken unsurlar: Harita unsurları, haritalar üzerindeki detayların tam olarak anlaşılması ve kullanılmasını sağlar. HARİTA BİLGİSİ: Harita: Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı olarak fiziki ve beşeri olay ve özelliklerinin, istenilen ölçeğe göre küçültülerek, özel işaretlerle, bir düzlem üzerine çizilmiş

Detaylı

HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü HARİTA, TOPOGRAFİK HARİTA, JEOLOJİK HARİTA Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü HARİTA NEDİR? Harita; yer yüzeyinin bir düzlem üzerine belirli bir oranda küçültülerek bir takım çizgi ve

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ HARİTA NEDİR

HARİTA BİLGİSİ HARİTA NEDİR HARİTA BİLGİSİ HARİTA NEDİR Yeryüzünün bir kısmının ya da tamamının kuşbakışı görünümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıyla oluşan çizimlere harita denir. İşte haritanın tanımı

Detaylı

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir.

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir. HARİTA NEDİR? Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün, istenilen ölçeğe göre özel işaretler yardımı ile küçültülerek çizilmiş örneğidir. H A R İ T A Yeryüzü şekillerinin, yerleşim

Detaylı

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita Okuma ve Yorumlama Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita: Tanım HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

HARİTADA UZUNLUK HESAPLAMA

HARİTADA UZUNLUK HESAPLAMA HRİT UZUNLUK HESPLM u bölümde harita üzerindeki iki nokta arasındaki uzaklığın ölçek yardımı ile hesaplanmasınıöğreneceksiniz. Haritalarda iki nokta arasındaki en kısa uzaklık kuşuçuşu mesafe olarak adlandırılmaktadır.

Detaylı

CO RAFYA HAR TA B LG S

CO RAFYA HAR TA B LG S CO RAFYA HAR TA B LG S ÖREK : Bir fiziki haritada Çukurova ile Konya Ovas n n farkl renklerle belirtilmifl olmas, bu ovalar n afla dakilerden hangisi bak m ndan farkl oldu unu gösterir? ÖREK 3 : A) Y ll

Detaylı

COĞRAFİ REHBERİM - HARİTALAR PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ ÖLÇEK. - Kesir Ölçek - Çizgi Ölçek

COĞRAFİ REHBERİM - HARİTALAR PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ ÖLÇEK. - Kesir Ölçek - Çizgi Ölçek HARİTA BİLGİSİ COĞRAFİ REHBERİM - HARİTALAR PROJESİYON YÖNTEMLERİ ÖLÇE - esir Ölçek - Çizgi Ölçek ÖLÇE ÇEVİRMELERİ HARİTA ÇEŞİTLERİ HARİTALARDA YER ŞEİLLERİNİN GÖSTERİLMESİ İZOHİPS (EŞ YÜSELTİ EĞRİLERİ)

Detaylı

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre Haritanın Tanımı Harita Okuma ve Yorumlama Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

2. TOPOĞRAFİK HARİTALARDAN KESİT ÇIKARTILMASI

2. TOPOĞRAFİK HARİTALARDAN KESİT ÇIKARTILMASI 1 2. TOPOĞRFİ HRİTLRN ESİT ÇIRTILMSI Eş yükseklik eğrisi nedir? enizden yükseklikleri eşit noktaların birleştirilmeleriyle oluşan kapalı eğrilere eş yükseklik eğrileri (izohips) adı verilir. Eş yükseklik

Detaylı

Yeryüzünün tamamını yada bir bölümünü kuş bakışı görünümünü belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına denir. 1.Kuşbakışı:Tam tepeden bakışa

Yeryüzünün tamamını yada bir bölümünü kuş bakışı görünümünü belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına denir. 1.Kuşbakışı:Tam tepeden bakışa Yeryüzünün tamamını yada bir bölümünü kuş bakışı görünümünü belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına denir. 1.Kuşbakışı:Tam tepeden bakışa kuşbakışı denir. 2.Ölçek:Bir yeri belli oranda küçültme

Detaylı

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli CEV 361 CBS ve UA Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli 1 Yerin Şekli Ekvator çapı: 12756 km Kuzey kutuptan güney kutuba çap: 12714 km

Detaylı

1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR

1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR 1 1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR Harita nedir? Yeryüzünün veya bir parçasının belli bir rana göre küçültülerek ve belirli işaretler kullanılarak yatay düzlem üzerinde gösterilmesine harita adı

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

1) 40* Do?u boylam?nda güne? 05.20 'de do?ar ise 27* do?u boylam?nda kaçta do?ar?

1) 40* Do?u boylam?nda güne? 05.20 'de do?ar ise 27* do?u boylam?nda kaçta do?ar? 1) 40* Do?u boylam?nda güne? 05.20 'de do?ar ise 27* do?u boylam?nda kaçta do?ar? A) 06.12 B) 04.28 C) 05.32 D) 05.07 E) 07.02 2) 60* bat? meridyeninde bulunan bir noktada yerel saat 11.12 iken yerel saati

Detaylı

HARİTA. Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir.

HARİTA. Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir. HARİTA BİLGİSİ HARİTA Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe göre ve belli oranlarda küçültülmüş olarak gösteren çizimlerdir. ÇEŞİTLİ ÖLÇEKLİ HARİTALARIN NUMARALANMA SİSTEMİ

Detaylı

TOPOĞRAFYA Takeometri

TOPOĞRAFYA Takeometri TOPOĞRAFYA Takeometri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

HARİTA OKUMA BİLGİSİ

HARİTA OKUMA BİLGİSİ HARİTA OKUMA BİLGİSİ 1. Harita üzerinde gösterilen işaretlerden hangisi uluslararası yol numarasıdır? a) O-3 b) E-80 c) D100 d) K2 2. Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün matematiksel

Detaylı

Harita Bilgisi. Selim ŞAHİN Orman Yüksek Mühendisi Mayıs-2016

Harita Bilgisi. Selim ŞAHİN Orman Yüksek Mühendisi Mayıs-2016 Harita Bilgisi Selim ŞAHİN Orman Yüksek Mühendisi Mayıs-2016 Harita Nedir? Harita: Yeryüzünün tamamının veya bir kısmının kuşbakışı görünümünü bir ölçek dahilinde düzleme aktarılmasıdır. Bir çizimin harita

Detaylı

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı. Temel Harita Bilgisi

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı. Temel Harita Bilgisi ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığı Temel Harita Bilgisi Harita, yeryüzünün ölçeklendirilmiş ve düzleme aktarılmış bir sunumudur.

Detaylı

Test. Coğrafi Konum BÖLÜM 3

Test. Coğrafi Konum BÖLÜM 3 BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Coğrafi konum aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır? A) Bir ülkenin askeri açıdan ve savunma amaçlı konumu demektir. B) Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. İzdüşümler

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. İzdüşümler TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi 2/40 İzdüşüm Nedir? İzdüşüm Çeşitleri Merkezi (Konik) İzdüşüm Paralel İzdüşüm Eğik İzdüşüm Dik İzdüşüm Temel İzdüşüm Düzlemleri Noktanın

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. İzdüşümler

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. İzdüşümler TEKNİK RESİM 5 2014 Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi İzdüşümler 2/40 İzdüşümler İzdüşüm Nedir? İzdüşüm Çeşitleri Merkezi (Konik) İzdüşüm Paralel İzdüşüm Eğik İzdüşüm Dik İzdüşüm

Detaylı

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI 0 DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI Dünya güneşten koptuktan sonra, kendi ekseni etrafında dönerken, meydana gelen kuvvetle; ekvator kısmı şişkince, kutuplardan basık kendine özgü şeklini almıştır. Bu şekle

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı

DOĞAL SİSTEMLER. 1. Ünite. DOĞA ve İNSAN HARİTA BİLGİSİ 1. BÖLÜM. 1. Doğa ve Doğal Unsurlar ve İnsan... 6. Konu Değerlendirme Testi - 1...

DOĞAL SİSTEMLER. 1. Ünite. DOĞA ve İNSAN HARİTA BİLGİSİ 1. BÖLÜM. 1. Doğa ve Doğal Unsurlar ve İnsan... 6. Konu Değerlendirme Testi - 1... 01 1. Ünite DOĞAL SİSTEMLER 1. BÖLÜM DOĞA ve İNSAN HARİTA BİLGİSİ 1. Doğa ve Doğal Unsurlar ve İnsan... 6 Konu Değerlendirme Testi - 1... 10 2. Harita Bilgisi... 12 3. Haritalarda Ölçek... 15 4. Kullanım

Detaylı

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir.

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Mart 30, 2013 Yerel Saat Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Yerel saat doğuda ileri, badda geridir.

Detaylı

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır.

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır. Görünüş Çıkarma Görünüş çıkarma? Parçanın bitmiş halini gösteren eşlenik dik iz düşüm kurallarına göre belirli yerlerde, konumlarda ve yeterli sayıda çizilmiş iz düşümlere GÖRÜNÜŞ denir. Görünüş çıkarmak

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

ULUSAL STANDART TOPOGRAFİK HARİTA PROJEKSİYONLARI

ULUSAL STANDART TOPOGRAFİK HARİTA PROJEKSİYONLARI ULUSAL STANDART TOPOGRAFİK HARİTA PROJEKSİYONLARI Doç.Dr. Türkay GÖKGÖZ http://www.yarbis.yildiz.edu.tr/gokgoz İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Kartografya Anabilim Dalı BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA

Detaylı

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım

ÖLÇME BİLGİSİ. PDF created with FinePrint pdffactory trial version http://www.fineprint.com. Tanım ÖLÇME BİLGİSİ Dersin Amacı Öğretim Üyeleri Ders Programı Sınav Sistemi Ders Devam YRD. DOÇ. DR. HAKAN BÜYÜKCANGAZ ÖĞR.GÖR.DR. ERKAN YASLIOĞLU Ders Programı 1. Ölçme Bilgisi tanım, kapsamı, tarihçesi. 2.

Detaylı

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE Ölçme Bilgisi DERS 6 DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE TEMEL ÖDEVLER Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) M. Zeki COŞKUN ( İTÜ ) TEODOLİT Teodolitler, yatay ve düşey açıları yeteri incelikte ölçmeye yarayan optik aletlerdir.

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ, KOORDİNAT SİSTEMLERİ, 1/25000 ÖLÇEKLİ HARİTALARIN TANITIMI VE KULLANMA TEKNİKLERİ İLE TOPRAK HARİTALARININ YAPILMASI

HARİTA BİLGİSİ, KOORDİNAT SİSTEMLERİ, 1/25000 ÖLÇEKLİ HARİTALARIN TANITIMI VE KULLANMA TEKNİKLERİ İLE TOPRAK HARİTALARININ YAPILMASI HARİTA BİLGİSİ, KOORDİNAT SİSTEMLERİ, 1/25000 ÖLÇEKLİ HARİTALARIN TANITIMI VE KULLANMA TEKNİKLERİ İLE TOPRAK HARİTALARININ YAPILMASI HARİTA Harita,yeryüzünün bütününü yada bir parçasını tam tepeden görünüşe

Detaylı

Ölçme Bilgisi. Dr. Hasan ÖZ. SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr

Ölçme Bilgisi. Dr. Hasan ÖZ. SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr Ölçme Bilgisi Dr. Hasan ÖZ SDÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü www.hasanoz.com.tr 1 Ölçme Bilgisi; yeryüzünün küçük ya da büyük parçalarının şekil ve büyüklüklerinin ölçülmesi ve elde

Detaylı

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA 5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA KONULAR 1. İzdüşüm Metodları 2. Temel İzdüşüm Düzlemleri 3. Cisimlerin İzdüşümleri 4. Görünüş Çıkarma BU ÜNİTEYE NEDEN ÇALIŞMALIYIZ? İz düşümü yöntemlerini, Görünüş

Detaylı

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz kpss soru bankası tamam çözümlü coğrafya mesut atalay - önder cengiz Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS Coğrafya Soru Bankası ISBN 978-605-364-240-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına

Detaylı

1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR

1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİK HARİTALAR 1. HARİTA BİLGİSİ ve TOPOĞRAFİ HARİTALAR Harita nedir? Yeryüzünün veya bir parçasının belli bir rana göre küçültülerek ve belirli işaretler kullanılarak yatay düzlem üzerinde gösterilmesine harita adı

Detaylı

Coğrafya ve Türkiye nin En'leri

Coğrafya ve Türkiye nin En'leri Coğrafya ve Türkiye nin En'leri Enlemin etkilediği en önemli faktör iklimdir. Boylam en çok yerel saat farklılaşmasını sağlar. En büyük paralel Ekvator, en küçük paraleller kutup noktalarıdır. Meridyenlerin

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

ARAZİ ÖLÇMELERİ. Coğrafik Objelerin Temsili. Nokta:

ARAZİ ÖLÇMELERİ. Coğrafik Objelerin Temsili. Nokta: Coğrafik Objelerin Temsili eryuvarı üzerindeki coğrafik objelerin haritaya aktarılması aşamasında, ilk olarak coğrafik objelere ait detaylarının koordinatları ölçüm aletleri kullanılarak elde edilir. Sonrasında

Detaylı

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır.

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır. TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim İzometrik Perspektifler Küpün iz düşüm düzlemi üzerindeki döndürülme açısı eşit ise kenar uzunluklarındaki kısalma miktarı da aynı olur. Bu iz düşüme, izometrik

Detaylı

Temel Haritacılık Bilgisi. Taha Sözgen İzmir, 2015

Temel Haritacılık Bilgisi. Taha Sözgen İzmir, 2015 1 Temel Haritacılık Bilgisi Taha Sözgen İzmir, 2015 2 İçerik Tarihçe Harita Türleri Topoğrafya Haritaları Hidrografya Haritaları Ortofoto Haritaları Ölçek Kavramı Bir Haritada Bulunması Gerekenler Küresel

Detaylı

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu TOPOĞRAFYA Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin

Detaylı

kpss ğrencinin D ers D efteri genel yetenek genel kültür COĞRAFYA Kolay oku Hızlı düşün Kalıcı öğren PEGEM AKADEMİ

kpss ğrencinin D ers D efteri genel yetenek genel kültür COĞRAFYA Kolay oku Hızlı düşün Kalıcı öğren PEGEM AKADEMİ kpss genel yetenek genel kültür Ö ğrencinin D ers D efteri COĞRAFYA Kolay oku Hızlı düşün PEGEM AKADEMİ Kalıcı öğren Yazar: Önder Cengiz ÖĞRENCİNİN DERS DEFTERİ COĞRAFYA ISBN 978-605-364-979-3 Kitap içeriğinin

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Kesit Alma

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Kesit Alma TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Kesit Alma 2/45 Kesit Alma Kesit Alma Kesit Alma Nedir? Kesit Almanın Amacı Kesit Düzlemi Kesit Yüzeyi Tam Kesit Bina Tam Kesit Kesit

Detaylı

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS 18. Doğal ve beşerî unsurlar birbirleriyle karşılıklı etkileşim içindedir. 19. Arazide yön ve hedef bulma sporlarında pusula ve büyük ölçekli haritalar sporcuların en önemli yardımcılarıdır. Sporcular

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

PARALEL VE MERİDYENLER

PARALEL VE MERİDYENLER PARALEL VE MERİDYENLER Nasıl ki şehirdeki bir evi bulabilmek için mahalle, cadde, sokak ve ev numarası gibi unsurlara ihtiyaç varsa Yerküre üzerindeki herhangi bir yeri bulabilmek için de hayalî çizgilere

Detaylı

Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Topografya (Ölçme Bilgisi) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Topografya (Surveying) Nedir? Topografya geleneksel olarak, Dünya yüzeyinin üzerindeki, üstündeki veya altındaki noktalarının rölatif konumlarını belirleyen

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Çizgiler Yazılar Ölçek

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Çizgiler Yazılar Ölçek TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi 2/21 Çizgi Tipleri Kalın Sürekli Çizgi İnce Sürekli Çizgi Kesik Orta Çizgi Noktalıİnce Çizgi Serbest Elle Çizilen Çizgi Çizgi Çizerken

Detaylı

Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu

Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu JEODEZİ12 1 Uygulamada Gauss-Kruger Projeksiyonu Gauss-Kruger Projeksiyonunda uzunluk deformasyonu, noktanın X ekseni olarak alınan ve uzunluğu unluğu koruyan koordinat başlangıç meridyenine uzaklığının

Detaylı

JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM 1+2 (3 AKTS)

JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM 1+2 (3 AKTS) JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM 1+2 (3 AKTS) YRD.DOÇ.DR.EMRE TİMUR YRD.DOÇ.DR.ELÇİN GÖK DERSİN AMACI: Temel Harita bilgisi ve jeofizik verilerin iki ve üç boyutlu çizimi ve tasarımı konularında alt yapı

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT Kesit çıkarma ve Merdivenler MERDİVENLER Bir yapıda birbirinden farklı iki seviye arasında muntazam aralıklı, yatay

Detaylı

JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM

JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM JEOFİZİKTE TEMEL ÇİZİM VE TASARIM 1+2 (3 AKTS) YRD.DOÇ.DR.ELÇİN GÖK DERSİN AMACI: Temel Harita bilgisi ve jeofizik verilerin iki ve üç boyutlu çizimi ve tasarımı konularında alt yapı oluşturmak DEĞERLENDİRME

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ YOL PROJESİ TASARIM KİTAPÇIĞI PROJE 1. Projenin Tanımı ve İstenenler

Detaylı

KESİTLERİN ÇIKARILMASI

KESİTLERİN ÇIKARILMASI KESİTLERİN ÇIKARILMASI Karayolu, demiryolu, kanal, yüksek gerilim hattı gibi inşaat işlerinde projelerin hazırlanması, toprak hacminin bulunması amacı ile boyuna ve enine kesitlere ihtiyaç vardır. Boyuna

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

Test. Yerküre nin Şekli ve Hareketleri BÖLÜM 4

Test. Yerküre nin Şekli ve Hareketleri BÖLÜM 4 Yerküre nin Şekli ve Hareketleri 1. Dünya ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden yanlış olan hangisidir? A) Dünya, ekseni etrafındaki bir turluk dönüş hareketini 24 saatte tamamlar. B) Dünya ekseni etrafındaki

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler :

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler : TÜRKİYE NİN İKLİMİ İklim nedir? Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen atmosfer olaylarının ortalaması olarak ifade edilir. Bir yerde meydana gelen meteorolojik olayların toplamının ortalamasıdır.

Detaylı

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M 0.08 M A 8X 7.9-8.1 0.1 M B M M42 X 1.5-6g 0.06 A 6.6 6.1 9.6 9.4 C 8X 45 0.14 M A C M 86 20.00-20.13 İZDÜŞÜM C A 0.14 B PRENSİPLERİ 44.60 44.45 B 31.8 31.6 0.1 9.6 9.4 25.5 25.4 36 Prof. Dr. 34 Selim

Detaylı

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR

Yapılma Yöntemleri: » Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) TOPOĞRAFİK KONTURLAR TOPOĞRAFİK HARİTALAR EŞ YÜKSELTİ EĞRİLERİ TOPOĞRAFİK HARİTALAR Yapılma Yöntemleri:» Arazi ölçmeleri (Takeometri)» Hava fotoğrafları (Fotoğrametri) HARİTALAR ve ENİNE KESİT HARİTALAR Yeryüzü şekillerini

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. Geometrik Çizimler-2

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. Geometrik Çizimler-2 TEKNİK RESİM 4 2014 Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi Geometrik Çizimler-2 2/21 Geometrik Çizimler - 2 Bir doğru ile bir noktayı teğet yayla birleştirmek Bir nokta ile doğru

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler-2

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler-2 TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Perspektifler-2 2/25 Perspektifler-2 Perspektifler-2 Perspektif Çeşitleri Dimetrik Perspektif Trimetrik Perspektif Eğik Perspektif

Detaylı

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları 4. İz Düşümler TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Genel Bilgi Kullandığımız bir çok eşya ve makineyi veya bunlara ait parçaların imal edilebilmesi için şekillerini ifade eden resimlerinin

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ Erzurum, 2015 Proje adı Şenkaya ilçe merkezinin mekan olarak değiştirilmesi

Detaylı

ÖLÇÜLENDİRME. Ölçülendirme

ÖLÇÜLENDİRME. Ölçülendirme ÖLÇÜLENDİRME Bir resimde görülen uzunluklarla, bunların gösterdiği gerçek uzunluklar arasındaki orana ölçek denir. Örneğin, 180 mm. boyundaki bir kurşun kalemin kağıt üzerinde çizilmiş boyu 18 mm ise,

Detaylı

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni

Kuzey Kutbu. Yerin dönme ekseni 1205321/1206321 Türkiye de Topoğrafik Harita Yapımı Ölçek Büyük Ölçekli Haritalar 1:1000,1:5000 2005 tarihli BÖHHBYY ne göre değişik kamu kurumlarınca üretilirler. Datum: GRS80 Projeksiyon: Transverse

Detaylı

Tanımlar. Bölüm Çayırlar

Tanımlar. Bölüm Çayırlar Çayır-Mer a Ders Notları Bölüm 1 1 1.1. Çayırlar Bölüm 1 Tanımlar Genel olarak düz ve taban suyu yakın olan alanlarda oluşmuş, gür gelişen, sık ve uzun boylu bitkilerden meydana gelen alanlardır. Toprak

Detaylı

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT DERS 6 Perspektif Cismin üç yüzünü gösteren, tek görünüşlü resimlerdir. Cisimlerin, gözümüzün gördüğü şekle benzer özelliklerdeki üç boyutlu (hacimsel) anlatımını

Detaylı

TEKNİK RESİM 6. HAFTA

TEKNİK RESİM 6. HAFTA TEKNİK RESİM 6. HAFTA MİMARİ PROJELER Mimari Proje yapının Vaziyet (yerleşim) planını Kat planlarını En az iki düşey kesitini Her cephesinden görünüşünü Çatı planını Detayları ve sistem kesitlerini içerir.

Detaylı

MHN 113 Teknik Resim ve Tasarı Geometri 2

MHN 113 Teknik Resim ve Tasarı Geometri 2 6. ÖLÜM İZDÜŞÜM MHN 113 Teknik Resim ve Tasarı Geometri 2 6. İZDÜŞÜM 6.1. GENEL İLGİLER Uzaydaki bir cisim, bir düzlem önünde tutulup bu cisme karşıdan bakılacak olursa, cismin düzlem üzerine bir görüntüsü

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

Test. Doğa ve İnsan BÖLÜM 1

Test. Doğa ve İnsan BÖLÜM 1 Doğa ve İnsan 1. Aşağıdakilerden hangisi insanın doğrudan veya dolaylı etkisi ile oluşmamış doğal olaylardandır? A) Kuraklık B) Orman yangını C) Sel D) Erozyon E) Aşırı yağış Test 1 6. Coğrafi araştırmalarda

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

Fotogrametride işlem adımları

Fotogrametride işlem adımları Fotogrametride işlem adımları Uçuş planının hazırlanması Arazide yer kontrol noktalarının tesisi Resim çekimi Değerlendirme Analitik değerlendirme Dijital değerlendirme Değerlendirme Analog değerlendirme

Detaylı

3. TABAKA KAVRAMI ve V-KURALI

3. TABAKA KAVRAMI ve V-KURALI 1 3. T VRMI ve V-URLI Tabaka nedir? lt ve üst sınırlarıyla bir diğerinden ayrılan, kendine has özellikleri olan, sabit hidrodinamik koşullar altında çökelmiş, 1 cm den daha kalın, en küçük litostratigrafi

Detaylı

DÜNYA NIN ŞEKLİ VE HAREKETLERİ

DÜNYA NIN ŞEKLİ VE HAREKETLERİ DÜNYA NIN ŞEKLİ VE HAREKETLERİ YERKÜRE NİN ŞEKLİ Bilim ve teknolojik seviyeye bağlı olarak, İlk Çağ da Dünya mızın şekli, değişik biçimlerde tahmin ediliyordu. Dünya nın çevresi günümüzden yaklaşık 2.200

Detaylı

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM Yavaş değişen akımların analizinde kullanılacak genel denklem bir kanal kesitindeki toplam enerji yüksekliği: H = V g + h + z x e göre türevi alınırsa: dh d V = dx dx

Detaylı

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler Nüfusun Dağılışında Etkili Faktörler Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler 1-Doğal Faktörler: 1.İklim : Çok sıcak ve çok soğuk iklimler seyrek nüfusludur.

Detaylı

C o ğ r a f i K o n u m coğrafi konum A. ÖZEL KONUM özel konum Türkiye nin Özel Konumu ve Sonuçları B. MATEMATİK KONUM

C o ğ r a f i K o n u m coğrafi konum A. ÖZEL KONUM özel konum Türkiye nin Özel Konumu ve Sonuçları B. MATEMATİK KONUM C o ğ r a f i K o n u m Herhangi bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu alana coğrafi konum denir. A. ÖZEL KONUM Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel

Detaylı

ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR

ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR Geçki: Karayolu, demiryolu gibi ulaştıma yapılarının, yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği varsayılan eksen çizgisinin harita ya da arazideki izdüşümüdür. Topografik

Detaylı

Ölçek. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Ölçek. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Ölçek Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Ölçek Nedir? Bir yerin haritasını veya planını yapabilmek için o yer ku çu ltu lerek bir du zlem u zerine çizilebilir. C u nku, haritası veya planı çizilecek yerin bu yu

Detaylı