Hastane infeksiyonlar nda moleküler biyolojik. Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hastane infeksiyonlar nda moleküler biyolojik. Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler"

Transkript

1 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: Hastane İnfeksiyonları Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler Dr. R za DURMAZ* * nönü Üniversitesi T p Fakültesi, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, Malatya. Hastane infeksiyonlar nda moleküler biyolojik yöntemler gibi oldukça önemli ve kapsaml olan konunun ele al nd bu yaz bafll ca iki bafll k alt nda sunulacakt r. lk bölümde hastane infeksiyonu salg nlar nda moleküler biyolojik yöntemlerin yararlar, ikinci bölümde ise moleküler tiplemede kullan lan majör yöntemlerin prensip, avantaj ve dezavantajlar hakk nda bilgi verilecektir. Moleküler yöntemlerin hastane infeksiyonuna sebep olan etkenin k sa sürede gösterilmesi, tan mlanmas, belirli antibiyotiklere karfl direnç profillerinin belirlenmesi ve patogenezden sorumlu genlerin araflt r lmas ndaki katk lar bu yaz n n kapsam d fl nda tutulmufltur. Neden Moleküler Biyolojik Yöntem? Mikroorganizmalar n izolasyonu, tan mlanmas ve kökenler aras ndaki iliflkinin belirlenmesi infeksiyon hastal klar n n epidemiyolojisi, çevre ve endüstriyel mikrobiyoloji ve dolay s yla mikrobiyal ekolojik çal flmalarda oldukça önemlidir. DNA parmak izi oluflturmay hedefleyen moleküler tipleme yöntemleriyle epidemiyolojik olarak iliflkili, ayn tür içindeki izolatlar n genetik olarak da iliflkili olup olmad klar araflt r lmaktad r. zolatlar ayn m, farkl m sorusuna yan t aranmaktad r. Genel olarak epidemiyolojik yönden iliflkili izolatlar klonal olarak da iliflkili olup, ortak bir kaynaktan köken al r (1). Klonal iliflkinin ortaya konulmas yla epidemik izolatlar, sporadik veya endemik olanlardan ayr lmakta; salg nla iliflkili sufllar belirlenmekte; salg n n kapsam, kaynak ve rezervuar hakk nda bilgi edinilebilmekte; halk sa l kontrolünde kullanmak üzere ulusal ve uluslararas salg nlar n veri bankalar oluflturulabilmekte, herhangi bir yer ve zaman içindeki infeksiyonun özellikleri (lokal infeksiyonun reaktivasyonu veya yeni bir infeksiyonun kümeleflmesi gibi) tan mlanabilmektedir (2). Bu bilgiler, hastanelerde ve toplumda infeksiyonun yay lmas n anlamak ve kontrol alt na almada yararl olmakta, bunun sonucu olarak infeksiyon kontrol stratejilerinin etkinli i art r labilmektedir (3,4). Moleküler tiplemenin infeksiyon hastal klar nda en fazla gerekli oldu u alan, hastane infeksiyonlar n n irdelenmesidir. Moleküler tipleme yöntemleriyle salg nlar n kayna ve yay lma yollar hakk ndaki hipotezler sorgulanmaktad r. Salg n n özellikleri belirlenerek, kimin nerede, ne zaman, ne ile ve nas l etkilendi i, bulafl yollar, potansiyel kaynak ve vektörlerin tan m yap labilir (5,6). Endojen ve ekzojen kaynakl infeksiyonlar ay rt edilebilir. Moleküler tipleme yöntemleriyle patojen bakterilerin hastane ortam nda yayg nl k dereceleri ve kal fl süreleri araflt r labilir. 196

2 Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler Durmaz R. Birçok kiflinin hasta veya kolonize oldu u salg nlar ço unlukla yatak say s n n fazla oldu u klinikler, yo un bak m ve yenido an ünitelerinde görülmektedir. Bu tip salg nlar k sa süre içinde oluflur. S kl kla ayn klinik içindeki hastalar etkiler. Böyle durumlarda infeksiyonun kayna n araflt rmak önemlidir. Benzer fenotipik karaktere sahip nozokomiyal patojenlerin izolasyonundaki art fl, araflt rmac lar izolatlar aras nda ayn ve farkl olanlar n ayr m n yapabilecek etkin alt tipleme yöntemlerini kullanmaya yöneltir. Genelde ortak kaynaktan gelen salg nlar, tan ve tedavi amac yla kullan lan steril olmayan aletlerle (solunum yolu gereçleri, kateterler, endoskoplar) iliflkilidir. Sa l k personellerinin elleriyle ve nadiren direkt temas yoluyla da yay lma olmaktad r. Moleküler tipleme yöntemleriyle ayn klinikteki farkl hastalar n izolatlar veya birçok klini i ilgilendiren salg n izolatlar, hastane çevresi ve sa l k personellerinin ellerinden üretilen izolatlar n DNA parmak izleriyle karfl laflt r larak bulafl n kayna saptanmaktad r (7). Mikroorganizmalar n moleküler tiplemesi, hastanelerdeki kapsaml bir infeksiyon kontrol program n n temel komponentlerinden biri olmal d r. Bu tip bir infeksiyon kontrol program ; epidemiyoloji ve klinik mikrobiyoloji laboratuvar na dayal aktif sürveyans kullanarak, belirli bir patojenin oluflturdu u infeksiyonlar n kümeleflmesini tan mlar. Sonra uygun tipleme yöntemlerinden birini kullanarak izolatlar aras ndaki klonal iliflkiyi ortaya koyar. Uygun epidemiyolojik ve moleküler verilere dayanarak, infeksiyonu önleme stratejisi gelifltirilir. Moleküler tipleme, bir epidemiyi k salt p önleyebilir, hastane infeksiyonlar n n maliyet ve s kl n azaltabilir (4). Amerika Birleflik Devletleri (ABD) nde moleküler tipleme yönteminin dahil edildi i entegre bir infeksiyon kontrol program n n hastane infeksiyonu oran na etkileri araflt r lm fl, hastane infeksiyonu oran her 1000 hasta günü için %10 dan daha fazla azalm fl, iki y lda 4 milyon dolardan fazla ekonomik kazanç elde edilmifltir (8). Moleküler tipleme sonucunda etkili infeksiyon kontrol program n n uygulanabilmesi için laboratuvar, klinik ve hemflirelik baflta olmak üzere birçok disiplinin ifl birli i halinde çal flmas na gerek vard r. Oluflturulan bu tak m koordineli bir biçimde çal flmal, sürekli geri bildirimler almal, uygulanmakta olan hijyen koflullar n de erlendirmeli ve e itim programlar düzenlemelidir. Laboratuvar, salg na neden olan etkeni tan mlamal, hastane personeli ve çevreden tarama kültürleri yaparak arka arkaya izole edilen benzer izolatlar n ayn sufl olup olmad n incelemeli ve infeksiyon kontrol komitesini, yayg n bir patojen içindeki gruplanmadan haberdar etmelidir. Haftal k toplant larla durum de erlendirmesi yap larak, toplum, sa l k personeli ve hastalar n e itimi, fiziksel bariyer, daha etkin antisepsi ve dezenfeksiyon uygulanmas için gerekli önlemler al nmal d r. Bilgilerin infeksiyon kontrol prati inde etkin kullan lmas sa lanmal d r. Hastane infeksiyonu kontrol önlemlerinin baflar s, oluflturulan bu tak m n ortak kararlar almalar ve iyi bir iletiflim kurabilmelerine ba l d r. Hangi Moleküler Biyolojik Yöntem? Salg nlar n de erlendirilmesinde olgular aras ndaki iliflkinin do ru biçimde ortaya konulmas önemlidir. Yeterli epidemiyolojik veri varl nda seçilecek en uygun alt tipleme yöntemiyle salg na neden olan izolatlar n birbiriyle iliflkileri araflt r lmal d r. Alt tipleme veya sufl klasifikasyonu olarak ifade edilen tiplemede baz fenotipik ve genotipik özelliklerden yararlan lmaktad r. Tiplendirmede kullan lan fenotipik yöntemlerin bafll calar ; 1. Biyotiplendirme, 2. Serotiplendirme, 3. Bakteriyofaj tiplendirmesi, 4. Bakteriyosin tiplendirmesi, 5. Antibiyotiklere duyarl l k profili, 6. Protein bazl yöntemlerdir. Bakteriyofaj tiplendirmesi Staphylococcus aureus, serotiplendirme ise Salmonella türleriyle ilgili epidemiyolojik çal flmalarda hala yararl yöntemlerdir (3). Ancak daha fazla bakteri türünün tiplendirilmesinde kullan labilecek metotlara ihtiyaç vard r. Ayr ca, fenotipik yöntemler, ifl yükü fazla, uzun zaman alan, ço unlukla de iflken sonuçlar veren yöntemlerdir (7). Bu durum araflt rmac lar, ayr m gücü daha yüksek olan genotipleme yöntemlerini kullanmaya yöneltmifltir. Moleküler tipleme yöntemlerinin ilk jenerasyonu plazmid profilinin belirlenmesidir. Bakterilerde bulunan plazmidlerin say ve molekül a rl klar ndaki benzerlikler araflt r lmaktad r. Bu metotta öncelikle her bir izolat n plazmid(leri)i elde edilerek agaroz jelde göç ettirilmekte ve daha sonra ortaya ç kan plazmidlerin say ve bü- Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4 197

3 Durmaz R. Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler yüklükleri karfl laflt r lmaktad r. Ayr ca, plazmid DNA s n n restriksiyon endonükleaz (RE) enzimle kesimi ve oluflan DNA parçalar n n agaroz jel elektroforezinde ayr flt r lmas yap lmaktad r. Yöntemin dezavantaj, hiç plazmid içermeyen ya da bir veya iki plazmid içeren izolatlarda ayr m gücünün düflük olmas d r. Yöntemde karfl lafl labilecek öncelikli problemlerden biri de, plazmidlerin ekstrakromozomal genetik eleman olmalar nedeniyle kolayca kaybedilebilmeleri veya bakterinin yeni bir plazmidle infekte olmas - d r. Tekni in avantaj ise sadece elektroforez yap lan malzemenin gerekli olmas d r. Bu nedenle, plazmid profil analizi zaman ve yer s n rlamas olan çal flmalarda tercih edilmektedir. Bir hastane ya da serviste antibiyotiklere dirençli izolatlar n yayg nl k derecesini belirlemek ve belirli bir periyodda hastanedeki epidemik-endemik sufllar n ayr m n yapmak amac yla kullan labilir (9). Özellikle nozokomiyal patojen olan bakterilerin ço unun tiplendirilmesinde en iyi yöntemler kromozomal DNA polimorfizmine dayal olanlard r. Ribotipleme, pulsed-field gel electrophoresis (PFGE), polymerase chain reactionrestriction fragment length polymorphism (PCR- RFLP), repetitive extragenic palindromic element-pcr (rep-pcr), random amplified polymorphic DNA (RAPD), amplified ribozomal DNA restriction analysis (ARDRA) ve amplified fragment length polymorphism (AFLP) yayg n olarak kullan lan kromozomal DNA bazl tipleme yöntemleridir (10-17). Restriction fragment length polymorphism (RFLP): Yöntemde mikroorganizmalar n yo un kültürlerinden elde edilen veya moleküler yöntemlerle ço alt lan kromozomal DNA, uygun RE enzimle kesildikten sonra agaroz elektroforeziyle DNA parçalar n n ayr flt r lmas sa lanmaktad r. Yöntem, tekrarlanabilirli i yüksek, kolay, h zl ve ucuzdur. Fakat RE enziminin kromozomal DNA da çok say da kesim yapmas sonucu oluflan fazla say daki bantlar n n de erlendirilmesinde s k nt lar vard r. Bu s k nt lar aflmak için oluflan bantlar n belirli bir k sm yla hibridizasyona girebilecek problardan yararlan lmaktad r. Bunun için agarozdaki DNA parçalar - n n denatüre edilmesi, naylon membrana aktar lmas ve iflaretli problarla hibridizasyonu yap lmaktad r. Probla hibridize olan DNA parçalar n n oluflturdu u bant profili de erlendirilmektedir (9,18). Virülans genleri (Pseudomanos aeruginosa da ekzotoksin A geni), çoklu elementler (Mycobacterium tuberculosis tiplemesinde insertion sequences=is6110 RFLP ve transpozonlar), rrna veya rdna (ribotipleme) prob olarak kullan lan moleküllerden baz lar d r. Ribozomal DNA RFLP analizi (ribotipleme): Bakteriyel genom polimorfizminin Southern-blot analizi ile gösterilmesinin en yayg n kullan m fleklidir. Tekrarlanabilirlik ve stabilitesi iyi olan bir metottur. Ayr m gücü orta seviyededir. Her tür için uygun enzimler seçilmeli ve iki ya da üç enzimin kullan lmas yla ay rt edicilik artt r lmal - d r. Zaman al c ve oyalay c d r. Hibridizasyonu zay f olan bantlar n yorumlanmas nda genel kabul görmüfl kurallar ve optimal prosedür hakk nda ortak bir fikir birli i yoktur. 16S ve 23S rrna y kodlayan genleri k smen ya da tamamen içeren genomik DNA restriksiyon fragmentlerinin analizidir. Türler aras nda ribozomal RNA n n alt birimlerini kodlayan genler bakteri kromozomu boyunca da lmaktad r ve bunlar n aras ndaki DNA dizilimleri farkl uzunluklarda olabilmektedir. Endonükleaz enzimlerle kromozomal DNA n n kesilmesi sonucunda oluflan parçalar ribozomal RNA probuyla hibridizasyona sokuldu unda, kökene özgü DNA bant profilleri elde edilmektedir. rrna y kodlayan genler çok korunmufl oldu undan tek bir probla (16S ve 23S rrna Escherichia coli - üniversal prob) tüm bakterilerin alt tiplemesi yap labilmektedir. Ayr ca, bakterilerin ço u çok say da ribozomal operon içerdi inden elde edilen fragmentler türler içi ve türler aras ayr ma yetecek say dad r. Bu yöntem yayg n olarak P. aeruginosa, Acinetobacter spp., Neisseria meningitidis ve Enterobacteriaceae üyeleri gibi birçok gram-negatif bakterinin tiplemesinde kullan lmakla birlikte, Enterococcus spp., Streptococcus pyogenes, S. aureus gibi gram-pozitif bakteriler için de kullan lmaktad r. Fakat bu yöntem Mycoplasma türleri ve mikobakteriler gibi yaln zca bir veya iki ribozomal RNA (rrn) lokusu bulunduran baz bakterilerin tiplemesinde faydal olmayabilir (9,19). PCR bazl ribotipleme: 16S-23S ribozomal RNA genleri aras ndaki boflluklar n ( intergenic spacer bölgelerinin) PCR ile ço alt lmas sonucu oluflan DNA parçac klar n n, jel elektroforezinde ayr flt r lmas sonucu oluflan bant profillerinin analizidir. PFGE den daha az ayr m gücüne sahip olmakla birlikte, kolay ve h zl olmas ve 198 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4

4 Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler Durmaz R. Clostridium difficile sufllar n n tiplemesinde kullan - lan geçerli bir alternatif metottur (9). PFGE: Agaroz içine gömülü haldeki bakteri ve ökaryotik hücrelerden yap sal bütünlü ü bozulmadan izole edilen kromozomun, restriksiyon enzim profilinin belirlenmesi esas na dayan r. Geleneksel agaroz jel elektroforezde kilobaz (kb) dan daha büyük DNA parçalar etkili olarak göç edememektedir. Büyük parçalar n yürütülmesi, ak m oryantasyonunun periyodik bir flekilde de ifltirilmesiyle (pulsed-field gel electrophoresis) mümkün olabilmektedir. PFGE de belirli aral klarla elektrik ak m n n yönü de ifltirilerek; RE enzimle kesilmifl kromozomal DNA dan oluflan kb aras nda uzunlu a sahip parçalar, etkin bir flekilde göç ettirilmekte ve bunun neticesinde yaklafl k 5-20 kadar, farkl büyüklükte DNA bant profili ortaya ç kmaktad r (9). Yöntemde; DNA izolasyonu ve restriksiyon enzimi ile kesim ifllemleri agaroz kal plar içinde yap lmakta, daha sonra içinde kesime u rat lm fl DNA parçalar bulunan kal plar, elektroforez uygulanacak agaroz içindeki uygun çukurlara yerlefltirilerek belirli aral klarla yönü de ifltirilen elektrik ak m na tabi tutulmaktad r. Halen birçok gram-pozitif ve gram-negatif bakteri ve mayalar n tiplendirilmesinde alt n standart olarak kabul edilmektedir. Di er yöntemlerle k yasland nda ayr m gücü onlara eflit veya daha fazlad r. Zaman al c, laboratuvar n kurulmas pahal d r. Ancak üstün adaptasyon kolayl, tekrarlanabilirli i ve ayr m gücü nedenleriyle majör nozokomiyal patojenlerin ve baz toplum kaynakl patojenlerin tiplendirilmesinde geçerli olan bir tipleme yöntemidir (20). PCR bazl tipleme yöntemleri: PCR bazl tipleme yöntemleri k sa süre içinde geliflen salg nlarda baflar yla uygulanabilmektedir. Ancak uzun zaman periyodunda izole edilen sufllar n tiplendirilmesinde bu yöntemlerin stabilitesi ve etkinli i hakk ndaki bilgiler s n rl d r. PCR-RFLP, repetitive extragenic palindromic element (REP)- PCR, enterobacterial repetitive intergenic consensus elements (ERIC)-PCR, random amplified polymorphic DNA (RAPD), arbitrarily primed (AP)-PCR, DNA amplification fingerprining (DAF), single strand confirmation polymorphism (SSCP), amplified fragment lenght polymorphism (AFLP) genotiplendirmede kullan lan bafll ca PCR bazl metotlard r (7,21). AP-PCR, RAPD ve DAF tipleme yöntemleri: Bu tipleme yöntemlerinde hedefe ba l kal nmadan, rastgele seçilmifl, k sa primerler kullan - larak, agaroz jel elektroforezinde farkl bant profilleri oluflturabilecek, de iflik uzunluklarda DNA amplifikasyon ürünleri elde edilmektedir. Uygulama kolayl, k sa sürede sonuç verebilme özellikleri ve nispeten ucuz olmalar ndan dolay yayg n kullan m alan bulan bu yöntemlerin en önemli dezavantaj henüz standardizasyonun sa lanamam fl olmas d r. Ayr m gücü primerlerin baz dizilimi ve amplifikasyon koflullar na göre de iflmektedir. Patern farkl l n n yorumlanmas nda kabul görmüfl bir kural yoktur. Laboratuvar içi ve laboratuvarlar aras tekrarlanabilirlik oran yüksek de ildir. Bu sorunlar gidermek için kullan lan hedef DNA ekstraksiyon protokolü, DNA konsantrasyonu, primerlerin baz dizilimi ve konsantrasyonu, MgCl 2 konsantrasyonu, tampon ve Taq DNA polimeraz enziminin çal flma süresince sabit tutulmas gerekmektedir. Laboratuvarlar aras standardizasyonu sa lamak için, M13 olarak bilinen üniversal primerin kullan lmas ; sonuçlar n güvenilirli ini artt rmak için standardize edilmifl amplifikasyon kar fl m, ayn thermalcycler da standart bir amplifikasyon protokolüyle uygulanmal, tüm salg n izolatlar ayn anda çal fl lmal d r (21). AP-PCR yönteminin bakterileri tiplemede tarama testi olarak kullan labilece i, bu yöntemle iliflkisiz bulunan kökenlerin ileri bir tipleme yöntemine gerek olmad, ancak iliflkili bulunan kökenler aras ndaki klonal iliflkinin PFGE gibi ayr m gücü daha iyi olan bir tipleme yöntemiyle tekrardan test edilmelerinin gereklili i vurgulanm flt r (22). Tekrarlayan DNA dizilerine dayal PCR (rep- PCR) tiplemesi: rep-pcr tipleme yönteminde; ço u bakterinin genomu boyunca da l m gösteren tekrarlanan DNA dizilimlerine komplementer olan primerler kullan larak tekrarlar aras nda kalan DNA dizilimlerinin amplifikasyonu yap lmaktad r. Sufllar aras nda tekrar elementlerinin say s ve lokalizasyon fark moleküler tipleme için gerekli olan tipe özgü bant profilini oluflturmaktad r. Tekrarlayan dizilimlerin üç grubu tan mlanm flt r. Bunlar; REP dizilimler, ERIC dizilimler ve S. pneumoniae n n BOX elementidir. rep-pcr; kültürden oldu u gibi direkt klinik örneklerden yap lan DNA ekstraksiyon ürünleriyle de çal fl labilir. Tekrarlanan elementlerin dizilimlerin ve kul- Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4 199

5 Durmaz R. Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler lan lacak primerlerin baz diziliminin bilinmesi zorunlu de ildir. S kl kla tek bir primer seti kullan larak gram-negatif ve gram-pozitif birçok bakteride tiplendirmeyi sa layacak yeterlikte bant profili oluflturulmaktad r. S kl kla BOX primerleri seçilmektedir. REP primerlerinin oluflturdu u bant profilleri yeterli düzeyde kompleks de il, ERIC primer seti ise PCR koflullar ndan fazlaca etkilenmektedir. Bu üçlü tekrarlayan bölgenin primerleri kombine halde de kullan lmaktad r. rep- PCR, AFLP gibi moleküler tipleme yoluyla sufllar aras ndaki iliflkiyi ortaya ç karmada en s k kullan lan PCR bazl tipleme yöntemlerindendir. rep- PCR tipleme kolay uygulanabilmesi, çok say da izolat ile çal fl labilmesi ve ay rt edicili inin yüksek olmas nedeniyle bakteriyel popülasyonlar n filogenetik yap lar ve taksonomik farkl l klar n belirlemede de kullan labilmektedir (21). Amplified fragment length polymorphism (AFLP) : Bu yöntem, selective restriction fragment amplification (SRFA) olarak da bilinir. Genomik DNA n n genellikle iki restriksiyon enzimi ile kesimi sonucu oluflan DNA parçalar n n bir grubunun selektif amplifikasyonu esas na dayan r. Restriksiyon için çeflitli enzimler seçilebilir. Fakat ço unlukla EcoRI-MseI kombinasyonu kullan lmaktad r. DNA konsantrasyonu ve safl k derecesi test performans n etkileyen iki ana faktördür. Yöntem yüksek ayr m gücüne sahiptir. Radyoaktif madde veya floresans veren maddeler kullan l r ve pahal olan DNA dizilim cihaz gerektirir. Di er PCR bazl tipleme yöntemlerinde oldu u gibi çevresel DNA kontaminasyonu ve konak DNA s n n amplifikasyon tüpüne kar flmas na ba l olarak zemin kirlili i (background contamination) oluflabilir. Bu durum sonuçlar n yorumlanmas nda s k nt oluflturur. Önemli avantaj DNA virüsleri, bütün bakteriler ve ökaryotik hücreler için ortak bir protokol kullan lmas d r. Hedef organizman n baz diziliminin bilinmesine gerek yoktur (21). Ampisiline dirençli enterokoklar, Legionella pneumophila serogroup 1 ve Bacillus anthracis gibi birçok bakterinin tiplemesinde kullan lmaktad r (23,25). Floresanla kombine edilmifl olan uygulamas gelecek için umut vermektedir. Di er PCR bazl tipleme metotlar ribozomal operonlar n spesifik k s mlar n hedef almaktad r. Bunlar; 16S veya küçük-alt birim ribozomal DNA (rdna) amplifikasyonunu takiben restriksiyon enzimleriyle kesimi (ARDRA) ve inter-rrna veya inter-16s-23s rrna gen bölgelerinin amplifikasyonuna dayal parmak izi ç karma (trna- PCR veya ITS) yöntemleridir. Ayr ca, amplifiye rdna veya di er DNA fragmentleri spesifik elektroforez koflullar nda ayr flt r larak mikroorganizmalar n tiplemesi yap labilir. Singe-stranded conformation polymorphism (SSCP) analizi ve s cakl k veya denatüre gradient jel elektroforezi (TGGE veya DGGE) bu tip tipleme yöntemlerindendir (21). Multilocus sequence typing (MLST) : Geleneksel multilokus enzim elektroforezinin genom bazl versiyonudur y l nda tan mlanan yöntemde; nükleotid dizi analizi ile birkaç temel metabolik fonksiyonu kodlayan genin (housekeeping gene) allelleri araflt r lmaktad r. Yöntem; genellikle yedi tane housekeeping genin (lokusun) aras nda kalan gen parçalar n n (internal fragments) PCR ile ço alt lmas ve dizi analizlerinin ç kar lmas aflamalar ndan oluflmaktad r. Allel profili veya sufla özgü karakteri oluflturmak için, her bir lokus için, her farkl dizilim, farkl bir allel numaras yla gösterilir. Böylece yedi lokustaki allel numaralar oluflturulur. Her bir özgü allel kombinasyonu suflun dizi tipini belirler. Birbirleriyle iliflkisiz iki suflun ayn allellik profili oluflturma olas l oldukça düflüktür. Bu nedenle MLST yönteminin ayr m gücü oldukça yüksektir. Bu yöntemin avantaj kültüre gerek duymamas (direkt klinik örnekten çal fl labilmekte) ve dizi analiz verilerinin aç k, standardizasyonu kolay ve elektronik olarak saklanabilmesidir. Farkl laboratuvarlar ve co rafi bölgelerden elde edilen izolatlar n karfl laflt rmalar nda bir referans yöntem olarak kullan lmaktad r. Global epidemiyolojide ideal bir yöntem oldu u gibi, salg nlar ve k sa süreli epidemilerin de erlendirilmesinde de faydal bilgiler sa lamaktad r (26). Dezavantaj yo un laboratuvar çal flmas gerektirmekte ve ço unlukla referans veya araflt rma laboratuvarlar nda uygulanabilmektedir. Campylobacter jejuni, S. aureus, Enterococcus faecium ve Acinetobacter baumannii gibi birçok patojenin moleküler tiplemesinde denenmektedir (26-28). High-density DNA array ve DNA chips : DNA chip ve DNA array teknolojisinin geliflmesiyle gelecekte mikrobiyal genom daha ayr nt l olarak çal fl labilecektir. Bu yöntemlerle mikroorganizmalar n varl n n gösterilmesi, tan mlanmas ve tiplendirilmesi yan nda antibiyotiklere direnç profillerinin belirlenmesi ve virülans fak- 200 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4

6 Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler Durmaz R. törleri efl zamanl olarak araflt r labilecek duruma gelecektir. fiimdilik pahal olmas nedeniyle s n rl say da mikroorganizma (mikobakteriler, Helicobacter pylori, mantarlar gibi) için uygulanm fl ve güvenilir sonuçlar vermifltir. Sonuç Geçen 10 y l aflan sürede moleküler biyolojideki geliflmeler, onlarca DNA bazl tipleme tekni inin infeksiyon hastal klar n n epidemiyolojisinde kullan ma girmesi sonucunu do urmufltur. Çok say da yöntemin h zla uygulamaya sokulmas ne yaz k ki, her birinin yeteri kadar birbirleriyle k yaslamal çal fl lmas flans n zora sokmufltur. Bugün her koflulda her mikroorganizman n tiplendirilmesinde kullan labilecek ideal bir yöntem yoktur. Moleküler yöntemleri kullanacak olan araflt rmac lar, laboratuvar ve klinik çal flmalar n her ikisinin de beklentilerini karfl layacak uygulanabilir yöntem(ler)i seçmek durumundad r. Uygulanacak yöntemlerin seçilmesinde flu özellikler dikkate al nmal d r: 1. Yöntem mümkün oldu unca genifl mikroorganizma grubuna uygulanabilmeli, 2. Yüksek ayr m gücü ve tekrarlanabilir özelliklere sahip olmal, 3. Sonuçlar kolayca yorumlanabilir olmal, 4. Kurulmas ve uygulanmas kolay olmal, 5. Kullan lan alet ve çözeltileri ucuz olmal d r (22). Tiplendirmede kullan lan tekni in güvenilir oldu unu söylemek için epidemiyolojik olarak iliflkisiz izolatlar n özgü, iliflkili olanlar n ise ayn ya da nadiren yak n profil oluflturdu u gösterilmelidir. Ayr m gücü ve tekrarlanabilirlik, bir tiplendirme sistemi için en önemli niteliklerdir (29). Bu kriterlerin tamam n karfl layacak tek bir yöntem olmad için sistemlerin kombinasyonunu kullanmak gerekli bir kural gibidir (15-17). Moleküler tiplemede do ru de erlendirme yap labilmesi için tipleme sonuçlar klasik epidemiyolojik bilgiler ve klinik verilerle birlikte de- erlendirilmelidir. Ço u DNA bazl tipleme yöntemleri, dikkatli bir epidemiyolojik araflt rma varl nda, hastane infeksiyonlar n n araflt r lmas nda kullan labilir. Ancak, epidemiyolojik bilgi yoklu unda, en güçlü ve sofistike tiplendirme metodu bile uyumsuz ve yan lt c bilgi verir (4). Söylenebilecek son söz, hangi moleküler tipleme yöntem(ler)i kullan l rsa kullan ls n, hiçbiri klasik epidemiyolojik verilerin yerini alamam flt r, epidemiyolojik veriler olmadan moleküler tipleme yapman n bir anlam yoktur. KAYNAKLAR 1. Durmaz R. Moleküler epidemiyolojinin prensipleri. Durmaz R (editör). Uygulamal Moleküler Mikrobiyoloji. 2. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri, 2001: Wu F, Della-Latta P. Molecular typing strategies. Semin Perinatol 2002;26: Tompkins LC. Molecular epidemiology in infectious diseases. In: Gorbach SL, Bartlett JG, Blacklow NR (eds). Infectious Diseases. 2 nd ed. Philadelphia: WB Saunders Company, 1998: Pfaller MA. Molecular approaches to diagnosis and managing infectious diseases: Practicality and costs. Emerg Infect Dis 2001;7: Pfaller MA, Herwaldt LA. The clinical microbiology laboratory and infection control: Emerging pathogens, antimicrobial resistance, and new technology. Clin Infect Dis 1997;25: Tassios PT. Integration of molecular typing in nosocomial infection control-a Greek experience. Uzun M, Erturan Z, An Ö (editörler). Microbiologica Balcanica 2003, Proceedings and Abstract Book. stanbul: Balkan Society for Microbiology and Turkish Microbiological Society 2003: Soll DR, Lockhart SR, Pujol C. Laboratory procedures for the epidemiologic analysis of microorganims. In: Muray PR, Baron EJ, Jorgensen JH, Pfaller MA, Yolken RH (eds). Manual of Clinical Microbiology. 8 th ed. Washington DC: ASM Press, 2003: Hacek DM, Suriano T, Noskin GA, Kruszynski J, Reisberg B, Peterson LR. Medical and economic benefit of a comprehensive infection control program that includes routine detection of microbial clonality. Am J Clin Pathol 1999;111: Zaidi N, Konstantinou K. The role of molecular biology and nucleic acid technology in the study of human infection and epidemiology. Arch Pathol Lab Med 2003; 127: Swaminathan B, Matar GM. Molecular typing methods. In: Persing DH, Smith TF, Tenover FC, White TJ (eds). Diagnostic Molecular Microbiology: Principles and Applications. Washington DC: ASM Press, 1993: Köksal F. Moleküler biyolojik tiplendirme yöntemlerinin hastane infeksiyonlar nda kullan m. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 1999;3: Matsumoto C, Okuda J, Ishibashi M, et al. Pandemic spread of an O3:K6 clone of Vibrio parahaemolyticus and emergence of related strains evidenced by arbitrarily primed PCR and toxrs sequence analyses. J Clin Microbiol 2000;38: De La Puente-Redondo VA, Del Blanco NG, Gutierrez-Martin CB, Garcia-Pena FJ, Ferri EFR. Comparision of different PCR approaches for typing of Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4 201

7 Durmaz R. Hastane nfeksiyonu Salg n nda Moleküler Biyolojik Yöntemler Francisella tularensis strains. J Clin Microbiol 2000; 38: Sloos JH, Dijkshoorn L, Vogel L, van Boven CPA. Performance of phenotypic and genotypic methods to determine the clinical relevance of serial blood isolates of Staphylococcus epidermidis in patients with septicemia. J Clin Microbiol 2000; 38: Tenover FC, Arbeit R, Archer G, et al. Comparison of traditional and molecular methods of typing isolates of Staphylococcus aureus. J Clin Microbiol 1994;32: Preston MA, Johnson W, Khakhria R, Borczyk A. Epidemiologic subtyping of Escherichia coli serogroup O157 strains isolated in Ontario by phage typing and pulsed-field gel electrophoresis. J Clin Microbiol 2000;38: Shimizu A, Fujita M, Igarashi H, et al. Characterization of Staphylococcus aureus coagulase type VII isolates from staphylococcal food poisoning outbreaks ( ) in Tokyo, Japan, by pulsed-field gel electrophoresis. J Clin Microbiol 2000;38: Ya c A. Restriction fragment length polymorphism (RFLP) ve polimeraz zincir reaksiyon (PZR) bazl tipleme yöntemleri. Durmaz R (editör). Uygulamal Moleküler Mikrobiyoloj. 2. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri, 2001: Pfaller MA, Hollis RJ. Automated ribotyping. In: Persing DH, Tenover FC, Versalovic J, Tang YW, Unger ER, Relman DA, White TJ (eds). Molecular Microbiology: Diagnostic Principles and Practice. Washington DC: ASM Press, 2004: Durmaz B, Durmaz R. Pulsed-field gel electrophoresis. Durmaz R (editör). Uygulamal Moleküler Mikrobiyoloji. 2. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri, 2001: Rademaker JLW, Savelkoul P. PCR amplificationbased microbial typing. In: Persing DH, Tenover FC, Versalovic J, Tang YW, Unger ER, Relman DA, White TJ (eds). Molecular Microbiology: Diagnostic Principles and Practice. Washington DC: ASM Press, 2004: Durmaz R, Durmaz B, Bayraktar M, et al. Prevalence of group a streptococcal carriers in asymptomatic children and clonal relatedness among isolates in Malatya, Turkey. J Clin Microbiol 2003;41: Jureen R, Harthug S, Sornes S, Digranes A, Willems RJ, Langeland N. Comparative analysis of amplified fragment length polymorphism and pulsed field gel electrophoresis in a hospital outbreak and subsequent endemicity of amphicillin-resistant Enterococcus faecium. FEMS Immunol Med Microbiol 2004;40: Fry NK, Afshar B, Visca P, et al. Assessment of fluorescent amplified fragment length polymorphism analysis for epidemiological genotyping of Legionella pneumophila serogroup1. Clin Microbiol Infect 2005;11: Ryu C, Lee K, Hawng HJ, Yoo CK, Seong WK, Oh HB. Molecular characterization of Korean Bacillus anthracis isolates by amplified fragment length polymorphism analysis and multilocus variablenumber tandem repeat analysis. Appl Environ Microbiol 2005;71: Hanage WP, Feil EJ, Brueggemann AB, Spratt BG. Multilocus sequence typing: Strain characterization, population biology, and patterns of evolutionary descent. In: Persing DH, Tenover FC, Versalovic J, Tang YW, Unger ER, Relman DA, White TJ (eds). Molecular Microbiology: Diagnostic Principles and Practice. Washington DC: ASM Press, 2004: Bartual SG, Seifert H, Hippler C, Luzon MA, Wisplinghoff H, Rodriguez-Valera F. Development of a multilocus sequence typing scheme for characterization of clinical isolates of Acinetobacter baumannii. J Clin Microbiol 2005;43: Vautor E, Jay C, Chevalier N, Visomblin N, Vernet G, Pepin M. Characterization of 26 isolates of Staphylococcus aureus, predominantly from dairy sheep, using four different techniques of molecular epidemiology. J Vet Diagn Invest 2005;17: Struelens MJ. Hospital infection control. In: Armstrong D, Cohen J, Berkley SF, et al (eds). Infectious Diseases. London: Mosby and Imprint of Harcourt Publishers Ltd, 1999;10:1-14. YAZIfiMA ADRES Prof. Dr. R za DURMAZ nönü Üniversitesi T p Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal MALATYA Makalenin Gelifl Tarihi: Kabul Tarihi: Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 4

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Meltem Yalınay Çırak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. fenotipik yöntemler genotipik yöntemler

Detaylı

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara Taksonomik terimler Alem (Kingdom) Bölüm veya şube (divisio, filum)

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Hastane infeksiyonlar n n kontrolü ve önlenmesi. Moleküler Biyolojik Tiplendirme Yöntemlerinin Hastane nfeksiyonlar nda Kullan m

Hastane infeksiyonlar n n kontrolü ve önlenmesi. Moleküler Biyolojik Tiplendirme Yöntemlerinin Hastane nfeksiyonlar nda Kullan m Hastane nfeksiyonlar Dergisi 1999; 3: 189-195 Hastane İnfeksiyonları Moleküler Biyolojik Tiplendirme Yöntemlerinin Hastane nfeksiyonlar nda Kullan m Dr. Fatih KÖKSAL* * Çukurova Üniversitesi T p Fakültesi,

Detaylı

DNA Dizileme (Sekanslama)

DNA Dizileme (Sekanslama) T.C GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI PENDİK VETERİNER KONTROL ENSTİTÜSÜ DNA Dizileme (Sekanslama) Dr. Eray ATIL Vet. Hekim, Mikrobiyolog Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Eğitim Bilgileri Eğitim süresi

Detaylı

MOLEKÜLER TANI VE TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

MOLEKÜLER TANI VE TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ MOLEKÜLER TANI VE TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Doç.Dr. Aynur KARADENİZLİ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Kocaeli Francisella tularensis Küçük, aerobik, pleomorfik,

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

MİKROBİYAL GENOTİPLENDİRME

MİKROBİYAL GENOTİPLENDİRME MİKROBİYAL GENOTİPLENDİRME Can AYDOĞAN Klinik Pazarlama Müdürü Kasım 2011, Antalya 1 İÇERİK Mikrobiyal Genotiplendirme Diversilab çalışma adımları Sonuç değerlendirmesi Kütle Spektrometresi VITEK MS Sistem

Detaylı

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA Dr. Kemalettin ÖZDEN Bulaş yolları Deri ve mukozal yol: İnfekte kene veya sinek gibi vektörlerin ısırmasıyla veya infekte hayvan dokuları, hayvan çıkartılarıyla (idrar, dışkı

Detaylı

AURAM NE RHODAM NE FLORESAN BOYAMA

AURAM NE RHODAM NE FLORESAN BOYAMA AURAM NE RHODAM NE FLORESAN BOYAMA Dr. Vildan AVKAN O UZ DEÜ T p Fakültesi nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Direkt mikroskopi teknikleri konusunun giriflinde verilen genel bilgiler ve

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler

Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler Dr. Selin NAR ÖTGÜN Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları Daire Başkanlığı 3.Ulusal Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı?

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Dr. Funda YETKİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sunum Planı Klorheksidin

Detaylı

GİRİŞ. Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi. ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60

GİRİŞ. Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi. ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60 Dr. Tolga BAŞKESEN GİRİŞ Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60 Erken ve doğru tedavi ile mortaliteyi azaltmak mümkün GİRİŞ Kan

Detaylı

Klinik Bakteriyolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı. Ne zaman? Nerede? Ne kadar? Dr.Füsun CÖMERT Z.K.Ü.Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D.

Klinik Bakteriyolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı. Ne zaman? Nerede? Ne kadar? Dr.Füsun CÖMERT Z.K.Ü.Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. Klinik Bakteriyolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı Ne zaman? Nerede? Ne kadar? Dr.Füsun CÖMERT Z.K.Ü.Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. 1 Klinik bakteriyoloji laboratuvarı Etken bakterinin; izolasyonu,

Detaylı

KOLONİZASYON. DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D.

KOLONİZASYON. DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. KOLONİZASYON DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. KOLONİZASYON Mikroorganizmanın bir vücut bölgesinde, herhangi bir klinik oluşturmadan

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Gıdalarda Patojen Mikroorganizma Aranmasında Kullanılan Moleküler Genetik Yöntemler 1

Gıdalarda Patojen Mikroorganizma Aranmasında Kullanılan Moleküler Genetik Yöntemler 1 Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2005 Cilt: 03 Sayı: 12 Sayfa: 1-7 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702051201.pdf 1. Giriş Gıdalarda Patojen Mikroorganizma Aranmasında Kullanılan Moleküler Genetik Yöntemler

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 447 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Hüseyin ÇAYCI Özlem YILMAZ ÖZET Yasal metroloji kapsamında bulunan ölçü aletlerinin, metrolojik ölçümleri dikkate alınmadan

Detaylı

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar.

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar. DNA Đzolasyonu Saflaştırılmak istenen DNA ya genomik DNA dır ya da genomik olmayan mtdna, chldna, plasmit DNAsıdır.DNA izolasyon kitleri, genomik ve genomik olmayan DNA izole etmemizi sağlayan standartlaştırılmış

Detaylı

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL Biyoteknoloji; Genetik materyallerde moleküler düzeyde yapılan manipulasyonlarla yeni ve istenilen fenotipte organizmalar ve faydalı ürünler elde etmektir

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Kandolaşımı Enfeksiyonları %10 Kandidemi Ölüm hızı : % 50 (YBÜ) Erken tanı (?), tedavinin önemi Etken: Candida allbicans

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ)

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) Dr. İhsan Karadoğan V. Ulusal Kan Merkezleri ve Transfüzyon Tıbbı Kongresi 18-22 Kasım 2012 Antalya 1111 1111 1111 1111 UYGULAMA BASİT YORUM SON DERECE KARMAŞIK

Detaylı

Laktik Asit Bakterilerinin (LAB) İdentifikasyonunda/Tiplendirmesinde Kullanılan Moleküler Yöntemler

Laktik Asit Bakterilerinin (LAB) İdentifikasyonunda/Tiplendirmesinde Kullanılan Moleküler Yöntemler 62 Laktik Asit Bakterilerinin (LAB) İdentifikasyonunda/Tiplendirmesinde Kullanılan Moleküler Yöntemler Fadime KIRAN, Özlem OSMANAĞAOĞLU* Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, Tandoğan-ANKARA

Detaylı

Klinik Örneklerden İzole Edilen Hastane Kaynaklı Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus Suşlarının rep-pcr ile Genotiplendirilmesi

Klinik Örneklerden İzole Edilen Hastane Kaynaklı Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus Suşlarının rep-pcr ile Genotiplendirilmesi Özgün Çalışma/Original Article Mikrobiyol Bul 2011; 45(4): 581-591 Klinik Örneklerden İzole Edilen Hastane Kaynaklı Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus Suşlarının rep-pcr ile Genotiplendirilmesi

Detaylı

Hastane Enfeksiyonu Etkeni Olan Acinetobacter baumannii İzolatları Arasındaki Klonal İlişkinin Rep-PCR ile Araştırılması*

Hastane Enfeksiyonu Etkeni Olan Acinetobacter baumannii İzolatları Arasındaki Klonal İlişkinin Rep-PCR ile Araştırılması* Kısa Bildiri/Short Communication Mikrobiyol Bul 2014; 48(2): 316-324 Hastane Enfeksiyonu Etkeni Olan Acinetobacter baumannii İzolatları Arasındaki Klonal İlişkinin Rep-PCR ile Araştırılması* Investigation

Detaylı

Yo un Bak m Ünitelerinden zole Edilen P. aeruginosa ve Acinetobacter Türlerinin Antibiyotik Duyarl l ndaki Dört Y ll k De iflim (1995 ve 1999) #

Yo un Bak m Ünitelerinden zole Edilen P. aeruginosa ve Acinetobacter Türlerinin Antibiyotik Duyarl l ndaki Dört Y ll k De iflim (1995 ve 1999) # Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 49-53 Hastane İnfeksiyonları Yo un Bak m Ünitelerinden zole Edilen P. aeruginosa ve Acinetobacter Türlerinin Antibiyotik Duyarl l ndaki Dört Y ll k De iflim (1995

Detaylı

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARINDA MOLEKÜLER YÖNTEMLER

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARINDA MOLEKÜLER YÖNTEMLER TÜBERKÜLOZ LABORATUVARINDA MOLEKÜLER YÖNTEMLER Prof. Dr. Rıza DURMAZ İnönü Üniversitesi, Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Malatya Klasik laboratuvar tanı yöntemlerinden

Detaylı

Tuğba Kula Atık, Bayhan Bektöre, Mehmet Burak Selek, Ümit Karakaş, Orhan Baylan, Mustafa Özyurt 1

Tuğba Kula Atık, Bayhan Bektöre, Mehmet Burak Selek, Ümit Karakaş, Orhan Baylan, Mustafa Özyurt 1 BİR EĞİTİM HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE GÖRÜLEN SPHİNGOMONAS PAUCİMOBİLİS SALGINI VE ELDE EDİLEN İZOLATLARIN ARBITRARILY PRIMED POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU İLE KLONAL İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Tuğba

Detaylı

Vankomisin dirençli enterokok suşlarının rep-pcr yöntemi ile klonal analizlerinin değerlendirilmesi

Vankomisin dirençli enterokok suşlarının rep-pcr yöntemi ile klonal analizlerinin değerlendirilmesi Araştırma Makalesi/Original Article Makale Dili Türkçe /Article Language Turkish Türk Hijyen ve Cilt Deneysel 73 Biyoloji Sayı 1 Dergisi 2016 Vankomisin dirençli enterokok suşlarının rep-pcr yöntemi ile

Detaylı

NRAS Mutasyon Kiti Teknik Şartnamesi

NRAS Mutasyon Kiti Teknik Şartnamesi NRAS Mutasyon Kiti Teknik Şartnamesi 1- Sistem ile PCR ürünlerinden direkt olarak dizi analizi yapılabilmeli, ayrıca cycle sequencing işlemine gerek kalmamalıdır. 2- Sistemde dizinin sentezi ile deteksiyonu

Detaylı

Gülhane Askeri T p Akademisi Haydarpafla E itim Hastanesi nde Yatan Hastalardan zole Edilen Mikroorganizmalar n 1999 Y l Analizi

Gülhane Askeri T p Akademisi Haydarpafla E itim Hastanesi nde Yatan Hastalardan zole Edilen Mikroorganizmalar n 1999 Y l Analizi Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 195-201 Hastane İnfeksiyonları Gülhane Askeri T p Akademisi Haydarpafla E itim Hastanesi nde Yatan Hastalardan zole Edilen Mikroorganizmalar n 1999 Y l Analizi Dr.

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

REAKSİYON PRENSİPLERİ

REAKSİYON PRENSİPLERİ REAKSİYON PRENSİPLERİ Reaksiyon Bileşenleri: qpcr Master Mix (PMM) Hedef probe Mix (HPM) Zenginleştirilmiş gıda ürünleri kültüründen izole edilen DNA örneği Polimerase Chain Reaction (PCR): Son yıllarda

Detaylı

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi Bir etkinliğin sonucunda elde edilen çıktıyı nicel ve/veya nitel olarak belirleyen bir kavramdır.

Detaylı

Kateter İnfeksiyonlarında Mikrobiyoloji Doç. Dr. Deniz Akduman Karaelmas Üniversitesi it i Tıp Fakültesi İnfeksiyon hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D Kateter infeksiyonlarında etkenler; kateter

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi-I

Rekombinant DNA Teknolojisi-I BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Rekombinant DNA Teknolojisi-I Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik (2

Detaylı

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Maksat, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Maksat MADDE 1 (1) Bu Tebliğin maksadı, küçük yerleşim yerlerinde son kullanıcıya ulaşan

Detaylı

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

Bir Devlet Hastanesi Örne i: Eskiflehir Yunus Emre Devlet Hastanesinde 2005 Y l nda Saptanan Hastane nfeksiyonlar #

Bir Devlet Hastanesi Örne i: Eskiflehir Yunus Emre Devlet Hastanesinde 2005 Y l nda Saptanan Hastane nfeksiyonlar # Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2006; 10: 244-248 Hastane İnfeksiyonları Bir Devlet Hastanesi Örne i: Eskiflehir Yunus Emre Devlet Hastanesinde 2005 Y l nda Saptanan Hastane nfeksiyonlar # Dr. Figen Ça lan

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Biyoloji (İngilizce) Fatih Üniversitesi 2003. Ünvan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Biyoloji (İngilizce) Fatih Üniversitesi 2003. Ünvan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Bora Kazım BÖLEK İletişim Bilgileri Mail: bolekbora@gmail.com 2. Doğum Tarihi: 27.07.1980 3. Ünvan: Dr. (Ph.D.) 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Yüksek Lisans

Detaylı

Bir hastal n, belirli bir yerde (örne in; hastanede) Hastanelerde Salg n ncelemesi. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2003; 7: 100-106

Bir hastal n, belirli bir yerde (örne in; hastanede) Hastanelerde Salg n ncelemesi. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2003; 7: 100-106 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2003; 7: 100-106 Hastane İnfeksiyonları Dr. Yeflim ÇET NKAYA fiardan* * Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, nfeksiyon Hastal klar Ünitesi, Ankara.

Detaylı

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği Resmi Gazete: 11 Ağustos 2005-25903 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon)

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Kaynaklar Mikrobiyolojik prosedürleri doğrulama / geçerli kılmaya ilişkin aşağıdaki uluslararası kaynaklar önerilir

Detaylı

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler /AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) /AIDS hastal sadece eriflkinleri de il, bebek, çocuk, genç, yafll demeden rk, cinsiyet,

Detaylı

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Kollmorgen, Universal Robots'un daha hafif ve daha güçlü olmasını sağlıyor Altı eksenli robotlar; örneğin, işleme ve üretim tesislerinde kullanılmaktadır. Bu robotlar,

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

BAKTERİYEL SALGINLARIN ARAŞTIRILMASI;

BAKTERİYEL SALGINLARIN ARAŞTIRILMASI; KURS 01-05 SALGINLARIN İZLENMESİ VE MOLEKÜLER MİKROBİYOLOJİ BAKTERİYEL SALGINLARIN ARAŞTIRILMASI; PFGE yönteminin uygulamaları, problemleri ve sonuçların analizi Barış Otlu İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ Deneyde dolu alan tarama dönüşümünün nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Dolu alan tarama

Detaylı

Seramik. nerelerde kullan l r. Konutlar. alfabesi 16

Seramik. nerelerde kullan l r. Konutlar. alfabesi 16 Seramik in alfabesi 16 Seramik nerelerde kullan l r Konutlar Banyo, tuvalet ve mutfaklar. Islak alanlar dedi imiz bu mekanlar n hem zemininde, hem de duvarlar nda seramik kullan l r. Bu noktada Türkiye

Detaylı

KRAS Mutasyon Tespit Kiti Teknik Şartnamesi

KRAS Mutasyon Tespit Kiti Teknik Şartnamesi KRAS Mutasyon Tespit Kiti Teknik Şartnamesi 1. KRAS testi ile insan KRAS geninin kodon 12, kodon 13 ve kodon 61 deki mutasyonlarının kantitatif ölçümü 2. Yöntem dizi analizine dayalı pyrosequencing metodu

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

t030, Türkiye deki Hastanelerden İzole Edilen Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus İzolatları Arasında En Yaygın spa Tipidir*

t030, Türkiye deki Hastanelerden İzole Edilen Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus İzolatları Arasında En Yaygın spa Tipidir* Özgün Çalışma/Original Article Mikrobiyol Bul 2013; 47(4): 571-581 t030, Türkiye deki Hastanelerden İzole Edilen Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus İzolatları Arasında En Yaygın spa Tipidir* t030

Detaylı

STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ*

STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ* STYROPOR ĐÇEREN ÇĐMENTO VE ALÇI BAĞLAYICILI MALZEMELERĐN ISIL VE MEKANĐK ÖZELLĐKLERĐ* Yaşar BĐÇER1 - M.Şükrü YILDIRIM - Cengiz YILDIZ Fırat Üniversitesi ÖZET Son yıllarda gerek enerji talebi ve maliyetleri,

Detaylı

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI I. AMAÇ ve KAPSAM MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI Madde 1. Bu esasların amacı, Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim elemanlarının ulusal ve uluslararası düzeyde

Detaylı

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak.

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. Ü VE 1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. 2. KAPSAM : Özel Yalova Hastanesi tüm bölümlerini ve tüm çalışanlarını

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır.

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Birbirine bağlı bu hücreler genellikle kendilerince üretilen hücre dışı

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM Doç. Dr. Alpaslan Alp Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dünya Sağlık Örgütü 2009 Yılı Raporu Aktif tüberkülozlu hasta

Detaylı

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel)

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) Laminasyon tekni i ile kaplanm fl 1 cm lik özel süngerli kumafltan yap lan dizli in sa ve sol yanlar nda 1'er adet arkada ise 3 adet cep içine yerlefltirilmifl sert

Detaylı

TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI KİTAP ŞİFAHANESİ VE ARŞİV DAİRESİ BAŞKANLIĞI YAZMA ESER KONSERVASYONU HİZMET İÇİ EĞİTİM KILAVUZU

TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI KİTAP ŞİFAHANESİ VE ARŞİV DAİRESİ BAŞKANLIĞI YAZMA ESER KONSERVASYONU HİZMET İÇİ EĞİTİM KILAVUZU TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI KİTAP ŞİFAHANESİ VE ARŞİV DAİRESİ BAŞKANLIĞI YAZMA ESER KONSERVASYONU HİZMET İÇİ EĞİTİM KILAVUZU I. Konservasyon Nedir? Pasif konservasyon (önleyici koruma) prensipleri

Detaylı

HASTANE KÖKENLĐ MDR-MRSA SUŞLARINDA PROTEĐN A GENĐ (spa) DĐZĐ ANALĐZĐNĐN KLONAL ĐLĐŞKĐNĐN TESPĐTĐNDEKĐ ROLÜ

HASTANE KÖKENLĐ MDR-MRSA SUŞLARINDA PROTEĐN A GENĐ (spa) DĐZĐ ANALĐZĐNĐN KLONAL ĐLĐŞKĐNĐN TESPĐTĐNDEKĐ ROLÜ T.C. ÇUKUROVA ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ MĐKROBĐYOLOJĐ ANABĐLĐM DALI HASTANE KÖKENLĐ MDR-MRSA SUŞLARINDA PROTEĐN A GENĐ (spa) DĐZĐ ANALĐZĐNĐN KLONAL ĐLĐŞKĐNĐN TESPĐTĐNDEKĐ ROLÜ TANER BOZKURT

Detaylı

HIZLI YÖNTEMLER (III)

HIZLI YÖNTEMLER (III) 1 Doç.. Dr. Serap COŞANSU AKDEMİR HIZLI YÖNTEMLER (III) 2 MOLEKÜLER GENETİK YÖNTEMLER Gıda kaynaklı patojenlerin tanımlanmasında ve karakterizasyonunda fenotipik yöntemler halen yaygın olarak kullanılmakla

Detaylı

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ İLERİ TEKNOLOJİK YÖNTEMLER PROF.DR. MEHMET ALİKAŞİFOĞLU DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ 1869 Miescher DNA izolasyonu 1944 Avery Genetik bilginin taş y c s : DNA 1953 Watson & Crick DNA n n Double-helix yap

Detaylı

Antibiyotik Direnç Mekanizmaları

Antibiyotik Direnç Mekanizmaları Antibiyotik Direnç Mekanizmaları Dr. Habip Gedik S. B. Bakırköy Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Sir Samuel Luke Fieldes' THE DOCTOR, 1891.

Detaylı

yapılabilmelidir. 2- Yöntem dizi analizine dayalı olmalıdır ve bilinmeyen mutasyonları da tespit etmeye olanak

yapılabilmelidir. 2- Yöntem dizi analizine dayalı olmalıdır ve bilinmeyen mutasyonları da tespit etmeye olanak Glivec Direnci Mutasyon Analizi Testi Teknik Özellikleri 1- Glivec Direnci pyrosequencing testi ile BCR-ABL genindeki Y253H, Y253F, E255K, E255V,V299L, T315A, T3 l 5I, F3 l 7L, F3 l 7V, F359V, F359C mutasyonlarının

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus un Kantitatif Antibiyogram ve Arbitrarily Primed PCR (AP-PCR) Yöntemleriyle Epidemiyolojik Sürveyans

Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus un Kantitatif Antibiyogram ve Arbitrarily Primed PCR (AP-PCR) Yöntemleriyle Epidemiyolojik Sürveyans Hastane nfeksiyonlar Dergisi 1997; 1: 106-115 Hastane İnfeksiyonları Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus un Kantitatif Antibiyogram ve Arbitrarily Primed PCR (AP-PCR) Yöntemleriyle Epidemiyolojik

Detaylı

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE NİN FARKLI COĞRAFİK BÖLGELERİNDEN TOPLANAN MYCOBACTERIUM TUBERCULOSIS İZOLATLARININ IS61 RFLP (RESTRICTION FRAGMENT LENGTH POLYMORPHISM) VE SPOLİGOTİP

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1 IQ8Quad Her ortam için do ru dedektör IQ8Quad alg lama prensipleri Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page 2 02 03 Do ru seçim Hiçbir yang

Detaylı