SELEKSİYONA YARDIMCI MARKERLAR (Marker Assisted Selection)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SELEKSİYONA YARDIMCI MARKERLAR (Marker Assisted Selection)"

Transkript

1

2 SELEKSİYONA YARDIMCI MARKERLAR (Marker Assisted Selection) Geleneksel olarak bireylerin kendisini, atalarını ve varsa döllerinin bilgilerini içeren kriterlere göre seleksiyon yapılmaktadır. Elde edilen tüm bu bilgiler geliştirilmiş istatistik metotlar ile değerlendirilerek bireyin damızlık değeri elde edilir.

3 MAS Son yıllarda moleküler genetik biliminde meydana gelen gelişmeler sayesinde belirli bir özellik için seleksiyon DNA işaretleyicilerinin sağladığı bilgiye göre yapılabilmektedir.

4 MAS Seleksiyona yardımcı işaretleyiciler seleksiyonda sağlanan ilerlemeyi iki şekilde artırmaktadır bunlar; 1. İstenen özellik için hangi hayvanın en iyi nitelikte olduğu daha isabetli tahmin edilir. Böylece gerçekten nitelikli hayvanların seçimindeki isabet artar. 2. Generasyon aralığı kısalır Seleksiyona yardımcı markerlar gelecekte geleneksel seleksiyon yönteminin yerini almasa da seleksiyona ek bilgi sağlaması bakımından önemlidir (DeNise, 1994).

5 Bazı durumlarda DNA nın bir bölgesi bireyin tam olarak fenotipini belirlemektedir. Bu tip DNA bölgeleri büyük etkili kantitatif karakter lokusları olarak adlandırılır. Avusturalya merinosu koyunlarında bulunan Booroola geni, Belçika mavi sığırında bulunan Çift kaslılık geni bu genlere örnek olarak verilebilir.

6 GEN AKTARIMI Genomda istenilen bir dizinin izole edilip başka bir genoma aktarılması ile gerçekleştirilmektedir. Bu teknolojide gen veya genler döllenmiş yumurtaya aktarılır.

7 Gen Aktarımının Çiftlik Hayvanları Yetiştiriciliğini Etkileyeceği Alanlar Genom haritalarının çıkarılması ile genler arasındaki ilişkiler, işleyiş mekanizmaları ve Kantitatif Karakter Lokusları belirlenebilmektedir. Hastalıklara ve parazitlere karşı direnç sağlayan genlerin hayvanlara aktarılması insan genlerinin hayvanlara aktarımı sağlanarak insan için yararlı tıpta kullanılacak biyomedikal maddeler, hücreler, dokular ve organlar elde edilebilir. Cinsiyetin belirlenmesinde rol alan genlerin aktarılması ile cinsiyetin kontrolü mümkün olabilecektir.

8 GEN AKTARIMI 1990 yılında Tracy adında bir koyuna, insanlarda bazı akciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılan alpha-1- antitrypsin (AAT) enziminin genetik kodu aktarılmıştır. Ve Tracy büyüdükten sonra sütünün her litresinde yaklaşık 40 gram AAT salgılamaya başlamıştır. (http://www.yildizindunyasi.net/bilim%20dunyasi/klonlama-2.htm )

9 GEN AKTARIMI Büyüme Hormonu Aktarılmış Atlantik Salmon Balığı

10 GENETİK KOPYALAMA Bir canlının bütün özellikleri o canlının her hücresinin çekirdeğindeki genlerinde bulunur. Her canlının DNA yapısı farklı dolayısıyla özellikleri de farklıdır. Genetik kopyalama bir canlı ile aynı genetik bilgiye yani aynı DNA yapısına dolayısı ile aynı özelliklere sahip başka bir canlı üretmektir.

11 KOPYALAMA 1997 yılında İskoçya'nın Edinburg şehrindeki Roslin Enstitüsünden Dr. Ian Wilmut ve ekibi bir koyunun meme bezinden aldıkları hücrenin çekirdeğini metafaz safhasındaki yumurta hücresine aktararak genetik kopyalamayı gerçekleştirmişler ve bunun sonucunda Dolly adlı kuzu dünyaya gelmiştir.

12 Hayvancılıkta Genetik Kopyalama Meme hücresinin alınması Hücre Çekirdeği Verici Hayvan İki Hücre Elektik Şoku ile Birleştirilmesi Birleştirilmiş Hücre Yumurta Hücresi Ergin Koyundan Yumurta Hücresinin Alınması Yumurta Hücresinin Çekirdeğinin Çıkarılması Birleştirilmiş Hücrenin Normal Olarak Bölünmeye başlaması Taşıyıcı Hayvan Embriyo Embriyonun Taşıyıcı Hayvana verilmesi Klonlanmış Kuzu

13 Moleküler biyoloji ve istatistik bilimindeki son gelişmeler Büyük etkili kantitatif karakter lokuslarının (QTL) tanımlanması ve kullanılması Genomik varyasyonun tanımlanmasını ve kullanılması

14 Hayvansal üretimde hayvanların bireysel olarak tanımlanması hayvan ıslahı programları için oldukça önemlidir. Hayvanların tanımlaması için başlangıçta kullanılan kan gruplarının tiplendirilmesi ve biyokimyasal polimorfizmlerin izlenmesi, DNA işaretleyicileri (marker) kadar etkili olmamıştır.

15 Bu DNA baz dizisinde meydana gelen varyasyonunu tanımlamak için DNA temeline dayalı çeşitli teknolojiler geliştirilmiştir. Bu teknolojiler moleküler genetik işaretleyiciler (Marker) olarak bilinmektedir.

16 Genetik Varyasyon tanımlanması DNA baz sıralarının belirlenmesi Babalık testleri Evrim tarihi Hayvasal ürünlerin orjinlerinin belirlenmesi Moleküler Markerların kullanımı Gen haritaları çıkarılması Genlerin tespiti QTL Tespiti Rekombinant DNA teknolojisi

17 RAPD Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA RFLP Kesilmiş Parça Uzunluk Polimorfizmi AFLP Çoğaltılmış Parça Uzunluk Polimorfizmi STR Mikrosatellit SNP Tek Nükleotit Polimorfizmi

18 RAPD Yöntemi (Rasgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA) İlk olarak Williams ve arkadaşları tarafından 1990 yılında insan DNA sında kullanılan RAPD yöntemi nükleotit dizileri hakkında herhangi bir bilgiye gereksinim duyulmadan şansa bağlı primerler kullanılarak her canlı türünde uygulanabilmektedir.

19 Bu teknikte genellikle 10 nükleotid uzunluğundaki primer (başlatıcı) kullanılarak genom üzerinde rastgele bölgelerin DNA amplifikasyonu gerçekleştirilir. Reaksiyon şartlarının spesifik olmaması rastgele çoğaltıma izin verir. Üretimi yapılan DNA parçaları (amplikon) agaroz jel üzerinde elektroforeze tabi tutulduğunda bazı parçaların bazı genotiplerde üretilip bazılarında üretilmediği gözlenir

20 RAPD YÖNTEMİNİN AVANTAJLARI DNA üzerinde tesadüfi bölge çoğaltılmasını sağlar Düşük miktarda DNA yeterlidir (5 50ng) Çabuk sonuç veren bir analiz yöntemidir Diğer tekniklere göre düşük maliyetlidir Yüksek polimorfizm gösterir Çok yönlü bantlar üretir Diğer yöntemlerin aksine radyoaktif madde kullanılmaz

21 RAPD YÖNTEMİNİN DEZAVANTAJLARI Saf, yüksek molekül ağırlıklı DNA gerektirir DNA parçalarının çoğaltılabilmesi için tesadüfi primerler kullanılır Reaksiyon hassas olduğundan deneme için kullanılan yöntemin son derece standartize olması gerekir Polimorfizm oranı diğer işaretleyicilerden düşüktür Tekrarlanabilirliği zayıftır.

22 RAPD YÖNTEMİNİN HAYVANCILIKTA KULLANIMI Genetik Çeşitlilik Çalışmaları Binbaş ve Cemal, 2006; Elmacı ve ark., 2007; Ali, 2003; Kumar ve ark., 2008 Akrabalık Düzeyinin Belirlenmesi Bhattacharya, 2003 Genom Haritalarının Çıkarılması Botstein ve ark., Genetik Markerların Tespiti Rao, ve ark., 1996 Hayvansal Ürünlerin Orjinlerinin Ahmed, 2005 Belirlenmesi

23 RFLP YÖNTEMİ (Kesilen Parça Uzunluk Polimorfizmi) RFLP yöntemi 1960 lı yıllarda restriksiyon endonükleazların keşfini takiben geliştirilmiştir. İlk başarılı genetik haritalama çalışmalarında RFLP işaretleyicileri kullanılmıştır. DNA da oluşan mutasyonları veya polimorfizmi ortaya koyan ve restriksiyon enzimi ile kesim sonucu oluşan değişik boydaki DNA segmentlerini belirlemeye yönelik bir yöntemdir.

24 Restriksiyon enzimleri, restriksiyon bölgeleri olarak bilinen çift zincirli DNA'nın sadece spesifik baz dizilerini tanımakta ve diziyi bu bölgelerden kesmektedir.

25 RFLP YÖNTEMİNİN AVANTAJLARI RAPD yöntemine göre iki kat fazla bilgi sağlar Prob olarak cdna klonları kullanılabilir. Laboratuarlar arasındaki uyum oldukça iyidir RFLP YÖNTEMİNİN DEZAVANTAJLARI Diğer marker metotlarına göre pahalı ve zaman alıcıdır. Her prob ile sadece bir polimorfizm ortaya konmaktadır. Bazı durumlarda mutasyonlar restriksiyon endonükleaz tanımlama bölgesinde herhangi bir değişime neden olmaz bu nedenle bazı mutasyonlar bu yöntemle tanımlanamazlar

26 RFLP YÖNTEMİNİN HAYVANCILIKTA KULLANIMI Genetik Polimorfizmlerin Tanımlanması Yılmaz ve ark., 2014a; Yılmaz ve ark., 2014b; Yılmaz ve ark., 2013; Sevim ve ark., 2012, Cemal ve ark., 2009; Ahmed, 2005 Rekombinant DNA teknolojisi Solak ve ark., 2000 Genom Haritalarının Çıkarılması Botstein ve ark., 1980.

27 AFLP YÖNTEMİ (Çoğaltılmış Parça Uzunluk Polimorfizmi) Bu yöntem SRAF (Selective Restriction Fragment Amplification) olarak da bilinmektedir. Genomik DNA nın restriksiyon enzimi ile kesimi sonucu oluşan DNA parçalarının bir grubunun selektif çoğaltılması esasına dayanan bir genotipleme metodudur

28 Bu teknik RFLP'den daha hızlı çalışır ve Değişken sayılı bitişik tekrar (VNTR) polimorfizmlerine dayalı aleller ayırdedilir, bunlar poliakrilamit jel elektroforezi ile ayrıştırılır. Bantlar gümüş boyaması ile görülür. Analiz jelde yapıldığı için, çok yüksek sayılı tekrarlar jelin üst kısmında sıkışabilirler ve birbirlerinden ayırdedilmeleri zor olabilir.

29 AFLP YÖNTEMİNİN AVANTAJLARI Daha önceden baz dizilerinin bilinmesine gereksinim yoktur. Her reaksiyonda çok fazla miktarda polimorfizm tanımlanabilir. Güvenilir bir yöntemdir. Standardizasyonu sağlanabilir. Elde edilen ürün sürekli olarak çoğaltılabilir.

30 AFLP AFLP YÖNTEMİNİN DEZAVANTAJLARI Sadece seçilen alleller tanımlanır. Genomların büyüklüğüne göre adapte edilebilen farklı kitlere gereksinim duyarlar.

31 AFLP YÖNTEMİNİN HAYVANCILIKTA KULLANIMI Genetik Polimorfizmlerin Tanımlanması Parmak izi teknolojisi Mikrosatelitlerin bulunması Genetik haritalama ve QTL tarama Foulley ve ark., 2006; Sheng ve ark., 2004 Marsan ve ark., 1997; Negrini ve ark., 2007; Utsunomiya ve ark., 2014 Nijiman ve ark., 1999, Santana ve ark., 2009 Otsen ve ark., 1996; Barendse ve ark., 1994

32 MİKROSATELİTLER (STR) Birçok ökaryotik genomunda nispeten homojen aralıklarla bulunan, 2-5 bazlık ardışık basit tekrarlardan oluşan kısa DNA zincirleri mikrosatellit olarak adlandırılmaktadır. Yapılan çalışmalarda mikrosatelitlerin genellikle dinükleotit tekrarları şeklinde olduğu bildirilmiştir

33 Mikrosatellitler standart PCR yöntemleri ile çoğaltılabilirler Yüksek düzeyde polimorfizm gösteren mikrosatellitler mutasyonların detaylı olarak analizine olanak tanır.

34 Mikrosatellitlerle yapılan analizlerde, alleller arasındaki küçük farklılıklar oldukça önemlidir bu nedenle allel uzunluklarının belirlenmesinde genetik analizörler gibi otomasyon sistemlerinin kullanılması çalışmanın hassasiyetini artırmaktadır. Mikrosatellitler; DNA nın kodlanmayan bölgelerinde tüm genoma yayılmış durumda bulunurlar ve çok sayıda kodominant allele sahiptirler.

35 Irk içi ve ırklar arası genetik çeşitliliğin saptanmasında MİKROSATELLİT YÖNTEMİNİN HAYVANCILIKTA KULLANIMI Yilmaz ve ark., 2014; Yilmaz ve ark., 2015; Cemal ve ark., 2013; Öner ve ark., 2014; Hoda ve Marsan, 2012; Özşensoy ve Kurar, 2014 Babalık Testleri Yılmaz ve Karaca, 2012; Araujo ve ark., 2010; Tian ve ark., 2008; Sherman ve ark., 2004 Tehlike altındaki populasyonların durumlarının belirlenmesinde Genom Haritalama Whitehouse ve Harley, 2001; Mahmoudi ve ark., 2012; Mahmoudi ve ark., 2013 Groenen ve ark., 2000; Rohrer ve ark 1994;

36 SNP (Tek Nükleotit Polimorfizmi) DNA daki tek nükleotit değişiklikleri olarak adlandırılır. Genetik koddaki tek bir nükleotit değişimine bağlı olması nedeniyle SNP deki DNA varyasyonunun formu mikrosatellitlere göre daha basittir.

37 Genetik varyasyonun %90 ını oluşturan SNP ler otomasyona yüksek düzeyde uyum sağlamaları ve diğer işaretleyicilere göre daha duyarlı analizlerin yapılmasına olanak tanımaları nedeniyle hayvancılıkta son yıllarda oldukça geniş bir kullanım alanı bulmuşlardır. Gen kodlayan bölgelerde görülen SNP varyantları, bir proteinin amino asit sekansını değiştirmekte ve protein fonksiyonunu doğrudan etkilemektedir

38 Gen kodlayan bölgelerdeki SNPs in sayısının dolaylarında olduğu tahmin edilmektedir. Günümüzde aynı anda çok fazla sayıda SNP in analizine olanak tanıyan otomasyon sistemleri geliştirilmiştir. Meydana gelen bu gelişmeler sayesinde yüksek çözünürlüğe sahip SNP çipleri sayesinde genom boyu ilişki analizleri gerçekleştirilebilmektedir. Elde edilen bilgiler ışığında genomik seleksiyon olanaklı bir hale gelmiştir.

39 Genetik Çeşitlilik SNP YÖNTEMİNİN HAYVANCILIKTA KULLANIMI Pariset ve ark., 2006; Pryce ve ark., 2012 Babalık Testleri Hill ve ark., 2008; Harlizius ve ark., 2011; Heaton ve ark., 2014 Genomik Seleksiyon Çalışmaları Daetwyler ve ark., 2012; Eggen, 2012; Goddard ve Hayes, 2007; Slack-Smith ve ark., 2010 Genom Haritalama Kijas ve ark., 2009

40 Tarama Yöntemi Primer Tipi Polimorfizm Tipi RAPD RFLP AFLP STR SNP PCR PCR PCR PCR PCR Rastgele Primer Orta- Yüksek Diziye Özel Primer Düşük Diziye Özel Primer Orta- Yüksek Diziye Özel Primer Yüksek Diziye Özel Primer Yüksek Otomasyona Evet Evet Evet Evet Evet uyum Güvenilirlik Düşük Yüksek Orta Yüksek Yüksek Fenotipik ifadesi MOLEKÜLER İŞARETLEYİCİLERİN KARŞILAŞTIRILMASI Dominant Kodomina nt Dominant Kodomina nt Kodomina nt

41

42 DNA DİZİ ANALİZİ? Gen yapısı ve genetik kontrol mekanizmaları hakkında bir çok bilgi edinmemizi sağlamıştır Herhangi bir canlıya ait DNA örneğindeki baz diziliminin ortaya çıkartılması işlemidir. Bir bölgenin dizilimi çıkartılabileceği gibi canlıya ait tüm genom dizilişi de çıkartılabilmektedir

43 DNA Dizi Analizi İle İlgili Çalışmalar Robert HOLLEY 74 nükleotidlik bir trna molekülünün dizi analizi Allan MAXAM - Walter GILBERT Frederick SANGER Akiyoshi WADA (Otomatik Analiz Önerisi) Leroy HOOD ve Llyod SMITH -Tam otomatik analiz makinasının bulunması Edward UBERBACHER tarafından bir gen bulma programı olan GRAİL kullanılmaya başlanmıştır kromozomun DNA Dizi Analizi tamamlanmıştır İnsan Genom Projesi katılımcıları ve Celera nın insan gen haritası taslağını tamamladığı açıklanmıştır yılında Whitehead Enstitüsünde görevli David PAGE ve arkadaşları Y kromozomunun dizi analizini tamamlamışlardır

44 DNA DİZİ ANALİZİ Geleneksel Yöntem Yeni Nesil Yöntemler Maxam Gilbert Sanger Coulson Her iki geleneksel yöntem üç temel basamaktan oluşmaktadır. DNA nın hazırlanması Reaksiyonlar Yüksek voltajlı jel elektroforezi Günümüzde Sanger Coulson yöntemi daha yaygın kullanılmaktadır.

45 GELENEKSEL YÖNTEMLER

46 MAXAM GİLBERT YÖNTEMİ (Kimyasal Kırılma Yöntemi) Walter GILBERT Allan MAXAM ve Walter GILBERT tarafından geliştirilmiş bir yöntemdir. DNA nın kimyasal yöntemlerle istenen bazlardan kırılması ve hedef nükleotidlerden kırılmış DNA parçaları elde edilmesine dayalı bir yöntemdir.

47

48 Purin bazlarının (G-A) kırılmasında dimetil sülfat Pirimidin bazlarının (C-U-T) kırılması ise hidrazin enzimi ile yapılır.

49 a. Baz sıraları saptanması istenen DNA, spesifik restriksiyon endonukleaz (Örn., EcoRI) ile kesilerek değişik boylarda çift iplikçikli DNA fragmentleri elde edilir. b. Nükleotid dizisi saptanacak olan DNA fragmenti 5 - ucundan 32P ile ya da floresan bir boya ile işaretlenir.

50 c. Radyoktif fosforla işaretli olan bu çift iplikçikler çeşitli yöntemlerle (ısı, NaOH, vs.) denatüre edilerek tek iplikçikli hale getirilirler. Bu denatüre süspansiyon, 4 eşit kısma ayrılarak tüplere taksim edilirler. Tüplerin her birine, çok kontrollü miktar ve süre de spesifik bazları parçalayan bazı kimyasal maddeler (dimetil sulfat, hidrazin, formik asit, piperidin, vs.) katılarak etkilemeleri sağlanır. Bu maddeler, bir DNA segmentinde sadece bir tür baza etkileyecek tarzda ayarlanmışlardır.

51 Birinci tüpteki işaretli ve tek iplikçik DNA fragment süspansiyonuna guaninine (G) etkileyen dimetil sülfat (DMS) eklersek bu madde bir segmentte bulunan guaninlerden birine etkileyecek diğerleri ise sağlam kalacaktır. İkinci tüpe hem guanin (G) ve hem de adenini (A) etkileyen kimyasal maddeler katılır ve reaksiyonunun sağlanması beklenir. Reaksiyonunun sonunda DNA segmentlerindeki hem guanin ve hem de adenin bazları parçalanır. Üçüncü tüpe sadece timini (T) etkileyen madde katılır. Bu baz parçalanır. Dördüncü tüpe ise hem timin (T) ve hem de sitozini(c) etkileyen maddeler katılarak reaksiyona bırakılır. Bu tüpte timin ile sitozin bazları parçalanır. G G+A T T+C

52 Bu 4 tüpte reaksiyonların sonunda çok değişik boylarda DNA segmentleri meydana gelecektir. Ancak, bunların içinde uçları 32P ile işaretlenmiş olanlar önemlidir. Birinci tüpte değişik boyda ve sadece G- bazlarından kesilmiş segmentler bulunacaktır, İkinci tüpte, hem G ve hem de A bazlarından kesilmiş fragmentler vardır. Üçüncü tüpte,sadece T-bazlarından kesilmiş fragmentler bulunur. Dördüncü tüpte de, hem T- ve hem C bazlarından kesilmiş DNA segmentleri vardır.

53 Bu tüpler ayrı ayrı agarose gel elektroforezise (veya poliakrilamid gel elektroforezis, PAGE) tabi tutularak, elektriksel ortamda, boylarına göre (molekül ağırlıklarına göre) büyükten küçüğe doğru bir seperasyona tabi tutulurlar. Jel üzerinde, büyük segmentler baş tarafta ve küçük segmentler de karşı uç da yer alacaklardır.

54 Dört tüp için elde edilen bantlar birbirleriyle karşılaştırılır ve değerlendirilmesi yapılır. 1.tüpe ait sütunda, 3 tane G bandı, 2. tüpe ait sütunda, 3 tane G bandı ve 3 tane de A bandı (toplam 6 bant), 3. tüpe ait sütunda, 2 tane T bantı, 4. tüpe ait sütunda, 2 tane T bantı ve 2 tane de C bandı bulunacaktır (toplam 4 bant). G C A G T A C G A T G C A G T A C G A T

55 SANGER COULSON YÖNTEMİ (Zincir Sonlandırma Yöntemi) Fred SANGER DNA dizi analizinde kullanılan diğer bir yöntem de Fred SANGER ve arkadaşlarının geliştirdiği yöntem olan zincir sonlanma yöntemidir (Sanger et al., 1977). Bu yöntem enzimatik DNA sentezine dayanır ve günümüzün en yaygın kullanılan DNA dizi analizi tekniğidir. Bu yöntemde dizisi saptanacak olan DNA ipliği yeni sentezlenecek iplik için kalıp olarak kullanılır.

56 Bu yöntem için; dntp lere ddntp lere Tek iplikli kalıp DNA ya Klenov, Taq DNA polimeraz, ters transkriptaz veya sekuenaz enzimine Serbest OH grubu içeren primere ihtiyaç duyulur

57 Sanger metodu PCR ınişleyişine benzemektedir. DNA tek zincir haline getirilir. Reaksiyona girecek olan karışımda 4 çeşit normal nükleotid bol miktarda bulunur. Bunlar: datp - dgtp dctp - dttp Karışımda aynı zamanda dizilimi rastgele sonlandırmak için farklı renklerde floresan ile işaretlenmiş dideoxynucleotidler bulunmaktadır. Bunlar ddatp ddgtp ddctp - ddttp

58 Sekanslama reaksiyon karışımı İşaretli primer Kalıp DNA yı içerir. Hem çift, hem de tek zincirli DNA kullanılabilir. Yöntemin birinci aşamasında polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) tekniği ile elde edilen ve çoğaltılan DNA parçası kalıp DNA olarak adlandırılır Primer 5 OP- -3 OH TCGACGGGC Kalıp DNA Sekanslanacak kalıp bölgesi

59 Dideoksinükleotidler dört tüpün her birine ayrı ayrı ilave edilmiştir A ddatp + DÖRT (4) dntps dda dadgdcdtdgdcdcdcdg C ddctp + DÖRT (4) dntps dadgddc dadgdcdtdgddc dadgdcdtdgdcddc dadgdcdtdgdcdcddc G ddgtp + DÖRT (4) dntps daddg dadgdcdtddg dadgdcdtdgdcdcdcddg T ddttp + DÖRT (4) dntps dadgdcddt dadgdcdtdgdcdcdcdg

60 Sanger Yöntemi 5 OP- Primer -3 OH Kalıp DNA DNA Polimeraz dntps ddgtp ddatp ddctp ddttp 1.Tüp 2. Tüp 3. Tüp 4. Tüp

61 Enzim eklenir (DNA polymerase), primer ddntp ler karşılaşıncaya kadar uzatılır. Zincir ddntp lerin birleşmesi ile son bulur. Sonlanan zincirlerin sonunda reaksiyona eklenen ddntp ler bulunmaktadır. Toplanan fragmentler sekanslama merdivenini (sequencing ladder) oluşturur. Sonlanan zincirler elektroforez yöntemi ile gözlenebilir Uzun fragmentler Kısa fragmentler ddg ddg G A T C 3 G G T A A A T C A T G 5

62 YENİ NESİL YÖNTEMLER

63 Otomatik DNA cihazlarının gelişmesi ile poliakrilamid jellerin yerini polikarbon bileşikleri olan polimerler almıştır. Bu polimerler yoğunluklarına göre farklı ayrım gücüne sahiptirler. Kullanılan polimer otomatik cihazlarda çapları milimetreden küçük olan cam kapilerler içine yüklenirler. Cihazlarda kapiller elektroforez gerçekleştirilir.

64

65 Kapiller elektroforez degrade DNA larla yapılan çalışmalarda, düşük miktarda PCR ürünü bulunduğu durumlarda geleneksel jel elektroforezine göre daha etkin sonuç vermektedir. Bu yöntemin standart sapması 0,075-0,1175 baz çifti arasında değişmektedir. Bu nedenle kapiller elektroforez standart sapması 0,2 baz çifti olan geleneksel jel elektroforezinden daha etkin ayrım yapılabilmektedir.

66 ABI 310 Genetik Analiz Cihazı (5 farklı flüoresan) veya Beckman Coulter cihazı (4 farklı flüoresan) rengi aynı anda algılayabilir. Bu özelliği nedeniyle dizi analiz reaksiyonu tek bir reaksiyon tüpünde gerçekleştirilir. Genotip belirlemede çoklu renk algılama sistemi değişik renklerle işaretlenmiş çeşitli büyüklüklerdeki birden fazla PCR ürününü aynı anda inceleme imkanı sağlar.

67 Yeni nesil sekanlama yöntemlerinde Sanger in DNA dizilimi çözme yöntemi geliştirilerek her bir tepkimede kullanılan ddntp ler değişik renkli floresanlarla etiketlenir. Bu teknoloji ile binlerce nükleotidlik bir DNA nın dizilimi birkaç saatte çözümlenmektedir. Bu sayede daha büyük DNA dizilimleri bulunmaya başlanmıştır

68 Yeni Nesil Analiz Sistemlerinden Bazıları ABI 310 Beckman Coulter SEQ GXP ABI Solid Illumina Solexa Roche 454 HeliScope Ion Torrent

69 Ion Torrent İle Gen Analizi

70 Full insan genom sekanslaması için çıkarılmıştır. Çalışma prensibi olarak ph metre ile aynı prensibi kullanmaktadır. Çipin içine sekanslayacağımız örneği yükleriz. Yüklediğimiz örnek, çipin altındaki çok sayıdaki kuyucuklara şansa bağlı bir şekilde dağılır.

71 Cihaz bu kuyucukların içine her bir seferde dntp lerden (A,T,C,G) birini gönderir. İçerideki tek iplik halinde bulunan DNA nın komplomentlerini oluştururken bağlanan baz ile birlikte H+ iyonu açığa çıkar. Bu açığa çıkan H+ iyonu sayesindeki meydana gelen ph değişimi ile cihaz kuyuya gönderilen NTP (A,T,C,G) bazlarından hangisinin bağlandığını tespit eder. Aynı bazın birden fazla bulunduğu durumlarda çıkan H+ iyonuna göre oluşan pik yüksekliği kaç bazın ard arda bulunduğunu gösterir.

72 Çiftlik Hayvanlarında DNA Dizi Analizi Hayvan genomunda varyasyonların varlığının saptanmasından sonra moleküler genetikte verimlerden sorumlu genlerin yerlerinin tespitinde kullanılan başlıca yöntemler bağlantı ve asosiasyon analizlerini içeren LD (Linkage Disequilibrium) haritalaması yöntemleridir. Bu yöntemlerin hedefi gen işlevi hakkında bir önbilgi olmadan verim veya hastalık ile ilişkili olan genlerin genomdaki adreslerinin belirlenmesidir.

73 DNA dizi analizi ile bütün genomun veya bazı DNA bölgelerinin dizilişi çıkartılarak verimle ilişkilendirilmeye çalışılmaktadır. DNA dizi analizi temelli yeni yöntemler gen-verim veya genhastalık bağlantılarının kurulmasında LD-haritalama yöntemlerinin yerini almaya başlamıştır. Genom diziliminin çıkartılması bireyler arası tek nükleotid farklılıklarının (SNP: Single Nucleotide Polymorphisms) belirlenmesine ve bu farklılıklarla verim ilişkilerinin belirlenmesine olanak tanımıştır. Son zamanlarda geliştirilen SNP çipleri ile aynı anda bir DNA örneğinde yüz binlerce hatta birkaç milyon nükleotid farklılığının belirlenmesi, bu bilgilerin ıslah programlarında kullanılmasının yolunu açmıştır.

74 Tüm bu gelişmeler doğrultusunda DNA dizi analizinin çiftlik hayvanlarında uygulanması ile; Babalık testleri yapılabilmekte Irklar arası farklılık daha ayrıntılı tanımlanmakta Irklarda bireyler arası farklılıklar belirlenmekte SNP çipleri ile genotipleme yapılabilmekte Verimlerle ilgili genom bölgeleri belirlenebilmekte Akrabalık ilişkileri tanımlanabilmekte Fenotipe dayalı bilgilerin yanında genom bilgileri de kullanılarak daha isabetli damızlık değer tahmini yapılabilmektedir.

75

76 Gen İfadesi (Ekspresyon) Gen ifadesi veya gen ekspresyonu, genetik materyalde (DNA) şifrelenen bilginin ürüne dönüştürülmesini yani ilgili genin fonksiyonunu sergilemesidir. Transkripsiyon ve translasyon olaylarının toplamı olarak da tanımlanabilir. Transkripsiyon: DNA da saklanan genetik bilgilerin RNA molekülü (mrna, trna, rrna) sentezi ile kopyalanması veya yazılmasını ifade eder. Translasyon: Transkripsiyon ile RNA ya kopyalanan genetik bilginin bir polipeptit zincir (protein) haline dönüştürülmesini ifade eder.

77 Gen İfadesi DNA Transkripsiyon (Okuma) mrna rrna trna Ribozom Translasyon (Çeviri) PROTEİN

78 RNA (RiboNükleikAsit) Figure 6-4 Molecular Biology of the Cell ( Garland Science 2008)

79 RNA Polimeraz RNA DNA kalıbının ilgili bölgesinin kopya dizilimi yani mesajcı RNA (mrna) RNA Polimeraz enzimi aracılığıyla çıkartılır

80 Hücrede Protein Sentezi Protein = Polipeptit zincir Polipeptid büyüklüğü Ortalama aa En büyük polipeptid Titin kodon En küçük polipeptidler onlarca aa (küçük hormonlar) (aa: amino asit)

81 DNA dan Protein Sentezi Süreci

82 Figure 6-21 Molecular Biology of the Cell ( Garland Science 2008)

83 mrna sentezi mrna sentezi sırasında ilk elde edilen RNA molekülü splicing işlemi ile işlenerek olgun RNA molekülü elde edilir. Splicing işlemi sırasında intron bölgelerine ait bilgiler ayıklanır ve sadece exon bölgelerini içeren bilgiler kalır.

84 RNA Tipleri ve Görevleri mrna rrna trna snrna snorna scarna mirna sirna Haberci RNA, proteinleri kodlar ribozomal RNA, ribozomların yapısında yer alır ve protein sentezini katalize eder transfer RNA, aminoasitleri bağlayarak protein sentezinde rol oynar küçük nüklear RNA, pre-mrna kesilmesi ve diğer bazı nükleus içi süreçlerde rol oynar küçük nükleolar RNA, rrna modifikasyonunda rol oynar küçük kajel RNA, snorna ve snrna modifikasyonu mikro RNA, gen ekspresyonu regülasyonu küçük interferans RNA, gen ekspresyonu regülasyonu Diğer kodlama yapmayan RNA lar telomer sentezi, X-kromozom inaktivasyonu, proteinlerin ER a transferi gibi süreçlerde rol oynarlar

85 DNA kalıbı kullanılarak tamamlayıcı yani komplementer RNA molekülünün oluşturulmasına transkripsiyon, oluşan RNA molekülüne ise transkript denir.

86 Protein sentezinde görev alan 3 unsur: mrna trna ve ribozomlar

87 Genetik kod

88 Gen Ekspresyonu analizleri Gen ekspresyonu analizleri ile hangi dokularda hangi genlerin aktif olduğu belirlenebilmektedir. Analizler için önce ilgili dokulardan RNA ekstraksiyonu yapılmaktadır. RNA ekstraksiyonu sonrasında mrna dan revers transkriptaz enzimi kullanılarak tamamlayıcı yani komplementer (complementer) DNA (cdna) sentezi yapılmaktadır. Ardından istenirse cdna dizilimi (sekansı) çıkartılabilmekte veya bilinen DNA bölgelerinin var olup olmadığı problar aracılığıyla belirlenebilmektedir. Microarray çipler aracılığıyla aynı anda binlerce genin ekspresyon gösterip göstermediği belirlenebilmektedir.

89 Mikroarray çip ile gen ekspresyonu analizi

90 Mikroarray çiplerin yapıları

91 Çiftlik hayvanları bağlamında kantitatif teorileri temel alan fenotipik performans verilerine dayalı genotip tahminleri esas alınarak yürütülen klasik ıslah yöntemleri günümüzde de başvurulan en temel yöntemlerdendir. Kantitatif genetik teoride hayvanların damızlık değerleri fenotipik veriler kullanılarak tahmin edilmektedir Özellikle fertilite, ömür uzunluğu, yemden yararlanma yeteneği gibi karmaşık ve ölçülmesi zor özellikler söz konusu olduğunda klasik ıslah yöntemlerinin etkinliği azalmaktadır. Türlerin genetiğine yönelik bilgilerin artması ve DNA düzeyinde tanımlamalara ulaşılması, fenotipe göre işletilen seleksiyon programlarına, genotipe yönelik bilgilerin de eklenmesi ile genetik ilerleme daha üst seviyelere çıkartılabilmektedir

92 29 Bu teknikler ile ırklar içi ve arası genetik varyasyon tanımlanabilmekte, gen haritaları çıkarılabilmekte, pedigri kayıtlarının doğrulukları kontrol edilebilmekte ve genomik seleksiyon çalışmaları gerçekleştirilebilmektedir. Bu tekniklerin klasik ıslah yöntemleri ile birlikte kullanımı önemli bir bilgi birikimini birlikte getirecektir. Genetik işaretleyicilerin devreye girmesi daha erken yaşlarda bazı özellikler bakımından genetik yapının tam doğrulukla belirlenmesine ve erken yaşta damızlık seçimine olanak tanıyabilmektedir.

93 30 Ülkemizde mevcut yerli ırkların moleküler genetik düzeyde tanımlanması, ve elde edilen bilgilerin yürütülen / yürütülecek ıslah çalışmalarında kullanılması önemli kazanımlar sağlayacaktır. Yerli hayvanlarımıza ait DNA örneklerinin bir DNA bankasında depolanması sağlanmalıdır. Hayvancılık için çok önemli olan ve halen etkin olarak devrede olan klasik ıslah yöntemlerinin DNA belirteçleri ile beraber kullanımı seleksiyon programlarını daha da etkin kılacaktır.

94

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

DNA Dizileme (Sekanslama)

DNA Dizileme (Sekanslama) T.C GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI PENDİK VETERİNER KONTROL ENSTİTÜSÜ DNA Dizileme (Sekanslama) Dr. Eray ATIL Vet. Hekim, Mikrobiyolog Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Eğitim Bilgileri Eğitim süresi

Detaylı

MOLEKÜLER DNA DİZİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

MOLEKÜLER DNA DİZİ ANALİZ YÖNTEMLERİ MOLEKÜLER DNA DİZİ ANALİZ YÖNTEMLERİ DNA dizi analizleri ya da sekanslama; DNA birincil (temel) yapılarının belirlenmesinde kullanılan yöntemlerdir, DNA nın nukleotid dizilerinin saptanması anlamına gelir.

Detaylı

KAPİLLER ELEKTROFOREZ DNA SEKANSLAMA

KAPİLLER ELEKTROFOREZ DNA SEKANSLAMA İçerik Giriş...2 Deney İçin Gerekli Olan Malzemeler...3 Deneyin Yapılışı... 4-9 Genomik DNA Kalıbının Hazırlanması...4 PCR Amplifikasyonu... 4-5 DNA Miktarının Belirlenmesi...6 Sekans Reaksiyonunun Hazırlanması...7

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

DİZİ ANALİZİ (SEKANS) TEKNİKLERİ

DİZİ ANALİZİ (SEKANS) TEKNİKLERİ DİZİ AALİZİ (SEKAS) TEKİKLERİ DA dizi analizi, gen yapısı ve genetik kontrol mekanizmaları hakkında bir çok bilgi edinmemizi sağlamıştır. erhangi bir organizmadan çok miktarda saf DA elde edilmesini sağlayan

Detaylı

Maya ve maya benzeri mantarların sekans analizi ile identifikasyonu

Maya ve maya benzeri mantarların sekans analizi ile identifikasyonu Maya ve maya benzeri mantarların sekans analizi ile identifikasyonu Dr. Ayşe KALKANCI Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara 24-25 Şubat 2011, İzmir Sunum Planı Teorik

Detaylı

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ Nükleik asitler Sıcaklıkla öldürülmüş S suşları Canlı R suşlarını canlı S suşuna dönüştürür a) Farelere virulan S suşu enjekte edildiğinde ölür b) R suşu enjekte edildiğinde yaşar c) Isıyla öldürülmüş

Detaylı

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON GEN İFADESİ (GEN EKSPRESYONU) Gen ifadesinin düzenlenmesi çeşitli aşamalarda olur: 1) Primer transkriptlerin oluşumu 2) Primer mrna dan matür (olgun) mrna oluşumu 3) mrna nın

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER GENETİK POLİMORFİZMLER Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Genomu bir kitap olarak düşünürsek... (Ridley, 2000) Kromozom olarak adlandırılan 23 bölüm Her bölüm birkaç bin hikayeden oluşur ki bunlar genlerdir.

Detaylı

DR. ONUR YILMAZ. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Biyometri & Genetik A.B.D.

DR. ONUR YILMAZ. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Biyometri & Genetik A.B.D. DR. ONUR YILMAZ Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Biyometri & Genetik A.B.D. Koç Katımı Çiftleşme mevsiminde kızgınlık gösteren koyunun koç ile birleştirilmesi olayına koç katımı

Detaylı

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Prof. Dr. Hilâl Özdağ T.H. Morgan ve A.H. Sturtevant 1911 Morgan ın soruları: 1. Gen ayrılmasının kaynağı nedir? Janssens ve ark:

Detaylı

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ Prof.Dr.Behnan ALPER Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Adana DNA İnceleme Teknikleri DNA Jel Elektroforezi RFLP Restriksiyon

Detaylı

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme Dr. Türker DUMAN MHC MHC bölgesi Kr. 6p21 de lokalize olan 4 mega baz yaklaşık 220 gen Genomunun en yoğun bölgesidir, genomun büyüklük olarak yaklaşık % 0.1 ine

Detaylı

Gen Đfadesi, tespiti ve ölçülmesi

Gen Đfadesi, tespiti ve ölçülmesi Gen Đfadesi, tespiti ve ölçülmesi Doç. Dr. Hilâl Özdağ Eposta: ozdag@medicine.ankara.edu.tr Tel: 2225826/202 Ders Notları Đçin: http://bteml.biotek.ankara.edu.tr/wiki/index.php/ana_sayfa adresinden Genombilimde

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara Taksonomik terimler Alem (Kingdom) Bölüm veya şube (divisio, filum)

Detaylı

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ Genetik mühendisliği gelişmeden önce insanlar yapay seçilim yoluyla istenen özelliklerin yavru canlılarda görülmesini sağlamışlardır. Örneğin seçici üretim

Detaylı

DNA Sekanslama ve Filogenetik Analizler. Dr. Eda UĞURTAY

DNA Sekanslama ve Filogenetik Analizler. Dr. Eda UĞURTAY DNA Sekanslama ve Filogenetik Analizler Dr. Eda UĞURTAY DNA baz dizilimlerinin belirlenmesidir. İlk dizi analiz çalışmaları 1960 lı yılların başında 75-80 nükleotitlik trna larla başlanmıştır. Kullanım

Detaylı

İlk dizi analiz çalışmaları 1960 lı yılların başında 75-80 nükleotitlik trna larla başlanmıştır.

İlk dizi analiz çalışmaları 1960 lı yılların başında 75-80 nükleotitlik trna larla başlanmıştır. DNA dizi analizleri yada sekanslama DNA birincil yapılarının tayininde ve nükleotid baz diziliminin belirlenmesinde kullanılan yöntemdir. Analiz bir nükleik asit dizisinin diğerine hibridizasyonuna dayanır.

Detaylı

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) mrna ekspresyon seviyelerini belirlemek için sensitiv bir metod

Detaylı

DNA Dizi Analiz Yöntemleri

DNA Dizi Analiz Yöntemleri DNA Dizi Analiz Yöntemleri DNA dizi analizleri yada sekanslama DNA birincil yapılarının tayininde ve nükleotid baz diziliminin belirlenmesinde kullanılan yöntemdir. Analiz bir nükleik asit dizisinin diğerine

Detaylı

BMM 101 BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ BİYONANOTEKNOLOJİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK

BMM 101 BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ BİYONANOTEKNOLOJİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK BMM 101 BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç. Dr. Birsen Can Demirdöğen BİYONANOTEKNOLOJİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK İnsan fizyolojisi biyomedikal mühendisliğini diğer mühendislik formlarından ayıran

Detaylı

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları Yeni Nesil Genomik Sistemler ve Uygulamaları Sunum Başlıkları Mikroarray Sistemleri (iscan) Ekspresyon Array SNP Array Metilasyon Array Yeni Nesil Dizileme Teknolojileri Ekspresyon Array Tüm Genom Gen

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz KLONLAMA Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz Tek yumurta ikizleri doğal klonlardır. Araştırıcılar ilk önceleri bu doğal olayı taklit ederek klonlama çalışmalarına başlamışlardır. Tek yumurta ikizlerinde embriyo

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL Biyoteknoloji; Genetik materyallerde moleküler düzeyde yapılan manipulasyonlarla yeni ve istenilen fenotipte organizmalar ve faydalı ürünler elde etmektir

Detaylı

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013)

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 1 DNA moleküllerinin analizinde çok çeşitli yöntemler

Detaylı

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ İLERİ TEKNOLOJİK YÖNTEMLER PROF.DR. MEHMET ALİKAŞİFOĞLU DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ 1869 Miescher DNA izolasyonu 1944 Avery Genetik bilginin taş y c s : DNA 1953 Watson & Crick DNA n n Double-helix yap

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Moleküler Biyoloji Lab. Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Mikrobiyotanın En Etkili Analizi: Yeni Nesil Dizileme Sistemleri. Barış Otlu İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilimdalı

Mikrobiyotanın En Etkili Analizi: Yeni Nesil Dizileme Sistemleri. Barış Otlu İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilimdalı Mikrobiyotanın En Etkili Analizi: Yeni Nesil Dizileme Sistemleri Barış Otlu İnönü Üniversitesi ıp Fakültesi ıbbi Mikrobiyoloji Anabilimdalı Yeni Nesil Dizileme Sistemleri Dünya Sağlık Örgütü yeni nesil

Detaylı

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir DNA REPLİKASYONU Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir Hücre yaşam döngüsü G 1, S, G 2, Mitoz,evreleri ile tamamlar.

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Evrimsel açıdan genlerin çoğaltılmasının önemi ilk defa Haldane (1932) ve Muller (1935 ) tarafından önerildi ve tanımlandı. *Evrimsel açıdan bir genin

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi-I

Rekombinant DNA Teknolojisi-I BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Rekombinant DNA Teknolojisi-I Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik (2

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

Moleküler Yöntemlerin Tanımlanması

Moleküler Yöntemlerin Tanımlanması Moleküler Yöntemlerin Tanımlanması Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi DETAE, Genetik A.D. 2. Ulusal Lenfoma Myeloma Kongresi Lenfomalarda Moleküler Patogenez ve Hematopatoloji 16.04.2011 Sunum I. İnsan Genomu

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Bitki nüklear, mitokondriyal ve kloroplast DNA'ları *Burada yer alan bugünkü bilgilerimizin çoğu, moleküler evrim mekanizması ve oranları kullanılarak

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

Prokaryotik promotor

Prokaryotik promotor Transkripsiyon Transkripsiyon-Replikasyon Farkları 1.Replikasyon sırasında tüm kromozom kopyalanır fakat transkripsiyonda sadece bir gen bölgesi kopyalanabilir. 2. Transkripsiyon düzeyi organizmanın o

Detaylı

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Meltem Yalınay Çırak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. fenotipik yöntemler genotipik yöntemler

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ

DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER DNA Düzenlenmesi İnsan DNA sı ile yapılan ilk çalışmalar için yani çalışma yöntemi geliştirilmesi için yaklaşık 1 milyon dolar

Detaylı

Adaptasyon: Canlının yaşama ve üreme şansını artıran çevreye uyumunu sağlayan ve kalıtsal olan özellikleri.

Adaptasyon: Canlının yaşama ve üreme şansını artıran çevreye uyumunu sağlayan ve kalıtsal olan özellikleri. Hazırlayan: Gökçe Ok /Köprü Adaptasyon: Canlının yaşama ve üreme şansını artıran çevreye uyumunu sağlayan ve kalıtsal olan özellikleri. Adenin: Adenintimin protein çiftinin bir azotlu bir bileşeni. Alel:

Detaylı

MICROARRAY TEKNOLOJİSİ

MICROARRAY TEKNOLOJİSİ MICROARRAY TEKNOLOJİSİ Bilgisayar teknolojisinin moleküler biyolojiye paralel olarak hızla gelişmesi, iki disiplini birbirine yaklaştırmıştır. Böylece, biyoteknolojinin kavramsal olarak ulasabileceği son

Detaylı

DNA Dizi Analizi için geliştirilen birbirinden farklı iki yöntem bulunmaktadır. Bu iki yöntem; a-) Manuel (Radyoaktif İşaretleme) Dizi Analizi

DNA Dizi Analizi için geliştirilen birbirinden farklı iki yöntem bulunmaktadır. Bu iki yöntem; a-) Manuel (Radyoaktif İşaretleme) Dizi Analizi SEKANS TEKNİKLERİ DNA Dizi Analizi için geliştirilen birbirinden farklı iki yöntem bulunmaktadır. Bu iki yöntem; 1- Maxam ve Gilbert in kimyasal kırılma yöntemi (Maxam et al.,1977). 2- Sanger-Coulson un

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ)

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) MOLEKÜLER

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

MICROARRAY TEKNOLOJİSİ

MICROARRAY TEKNOLOJİSİ MICROARRAY TEKNOLOJİSİ Bilgisayar teknolojisinin moleküler biyolojiye paralel olarak hızla gelişmesi, iki disiplini birbirine yaklaştırmıştır. Böylece,biyoteknolojinin kavramsal olarak ulasabileceği son

Detaylı

Moleküler Patoloji Doktora Programı 2013 Bahar Dönemi Ders Programı:

Moleküler Patoloji Doktora Programı 2013 Bahar Dönemi Ders Programı: Moleküler Patoloji Doktora Programı 2013 Bahar Dönemi Ders Programı: Derslik: Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Etlik Yerleşkesi 1. Kat Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dersliği Açılan Dersler: 3 adet Zorunlu Ders:

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2 TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

HIZLI YÖNTEMLER (III)

HIZLI YÖNTEMLER (III) 1 Doç.. Dr. Serap COŞANSU AKDEMİR HIZLI YÖNTEMLER (III) 2 MOLEKÜLER GENETİK YÖNTEMLER Gıda kaynaklı patojenlerin tanımlanmasında ve karakterizasyonunda fenotipik yöntemler halen yaygın olarak kullanılmakla

Detaylı

SSO Yöntemiyle HLA Tiplendirmesi. Gürbüz POLAT

SSO Yöntemiyle HLA Tiplendirmesi. Gürbüz POLAT SSO Yöntemiyle HLA Tiplendirmesi Gürbüz POLAT SSO Diziye özgü oligonükleotid problarıyla PCR da çoğaltılmış DNA nın hibridizasyonu ile HLA allellerini saptamak için kullanılan moleküler tipleme yöntemidir.

Detaylı

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ. HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ. HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ DANIŞMAN Yrd. Doç. Dr. Dilek TURGUT BALIK 1. PARMAKİZİ 2. DNA PARMAKİZİ 3.

Detaylı

SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ

SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Abdullah ASLAN Danışman:

Detaylı

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler

Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler 1 2 3 4 5 6 7 8 Hemoglobinopatilerde Tanı Yönetimi Genetik Testler Doç.Dr.Hüseyin Onay Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik AD 16. Kromozom üzerinde α globin gen bölgesi 11. Kromozom üzerinde β

Detaylı

GENOM ve EVRİMİ. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER

GENOM ve EVRİMİ. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER GENOM ve EVRİMİ Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER 1. Genlerin Haritalanması 1.1.Genlere ait Farklı Şekilde Fiziksel Haritalar oluşturulabilir. Yapılan çalışmalar ve gelişen yeni teknolojiler

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

VERİM DENETİMLERİ VE GENOMİK TANIMLAMA

VERİM DENETİMLERİ VE GENOMİK TANIMLAMA VERİM DENETİMLERİ VE GENOMİK TANIMLAMA Prof. Dr. İbrahim CEMAL Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, AYDIN 12 Haziran 2014, Uşak Damızlık niteliğindeki yüksek verimli, hastalıklara

Detaylı

REKOMBİNANT DNA TELNOLOJİSİNİN TEMEL PRENSİPLERİ

REKOMBİNANT DNA TELNOLOJİSİNİN TEMEL PRENSİPLERİ REKOMBİNANT DNA TELNOLOJİSİNİN TEMEL PRENSİPLERİ Klonlama Birçok moleküler genetik tekniğinin kalbi gendir. Gen, genetik manipülasyonlarda kullanılmadan önce izole edilmeli ve iyi karakterize edilmelidir.

Detaylı

TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI

TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI Programın Yürütücüsü Programın Kadrolu Öğretim Üyeleri : Prof. Dr. Elif YEŞİLADA : Prof. Dr. Başak KAYHAN Doç. Dr. Yılmaz ÇİĞREMİŞ Doç. Dr.Şengül YÜKSEL Doç. Dr.

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 12. Hafta (03.12.2013) 1 Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) 2 Genetik: Biyolojinin

Detaylı

SEKANS TEKNİKLERİ. Ders Sorumlusu: Doç.Dr. Hatice MERGEN. Hazırlayan: Levent ZORBEK Ankara,2006

SEKANS TEKNİKLERİ. Ders Sorumlusu: Doç.Dr. Hatice MERGEN. Hazırlayan: Levent ZORBEK Ankara,2006 SEKANS TEKNİKLERİ GENOMİK-PROTEOMİK Ders Sorumlusu: Doç.Dr. Hatice MERGEN Hazırlayan: Levent ZORBEK Ankara,2006 DNA Dizi Analizi için geliştirilen birbirinden farklı iki yöntem bulunmaktadır. Bu iki yöntem;

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı B. Aysin Sermen Daha güçlü.. Daha atletik.. Daha genç.. Daha huzurlu.. Daha mutlu.. Daha akıllı.. Daha sağlıklı.. Daha akıllı ve sağlıklı

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA RİBOZOMLAR Ribozom RİBONÜKLEOPROTEİN (RNP) yapısındadır. Ribozomlar hem protein hem de RNA moleküllerinden oluşur. Ribozomlar protein ve RNA moleküllerinden oluşan

Detaylı

KABUKLULAR FINDIK WHEAT BUĞDAY YUMURTA YER PEANUT FISTIĞI SOYA

KABUKLULAR FINDIK WHEAT BUĞDAY YUMURTA YER PEANUT FISTIĞI SOYA ET ÜRÜNLERİNDE TAĞŞİŞ Tağşiş; gıda maddesinin mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi hali olarak tanımlanmaktadır. Gıda ürünlerinde; tağşiş bir çok şekilde yapılabilmektedir.

Detaylı

Temel Makromoleküller ve Moleküler Biyolojinin Merkezi Doktrini

Temel Makromoleküller ve Moleküler Biyolojinin Merkezi Doktrini Temel Makromoleküller ve Moleküler Biyolojinin Merkezi Doktrini Yaşamın Yedi Temel Direği Makromoleküller Merkezi Doktrin ve Genetik Sınıflandırma Paul Selvin ve Arif Altıntaş ın ders notlarından derlenmiştir.

Detaylı

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 DNA ONARIMI VE MUTASYON Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 *DNA nın dölden döle değişmeden aktarımı için 2 süreç önemlidir: DNA ONARIMI 1. Replikasyon sürecinin doğru yapılması

Detaylı

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi GENETĐK 111-503 Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1 RNA nın Kendi Kendini Kopyalayabiliyor Olmalıydı Đlkin zamanlardaki RNA dünyasında RNA moleküllerinin kopyalanması. RNA polimerazlar

Detaylı

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM Burcu GÜNGÖR, Sami ÖZGÜR Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim OFMA Biyoloji Eğitimi A.B.D Özet Ders kitapları, hem öğretmenlerin hem öğrencilerin

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER NÜKLE K S TLER DN (Deoksiribonükleik asit) RN (Ribonükleik asit) Bulundu u Yerler Çekirdek Bulundu u Yerler Çekirdek Mitokondri Ökaryotlarda Mitokondri Kloroplast

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12 Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

KLONLAMA (the cloning)

KLONLAMA (the cloning) KLONLAMA (the cloning) Klonlama Nedir? Moleküler biyoloji teknikleri kullanarak bir DNA dizisine eş DNA üretmek veya bir hücreden yola çıkarak hücre bölünmesi ile genetik olarak birbirine eş hücre grubunun

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Venhar ÇELİK Danışman: Yrd.Doç.Dr. Dilek Turgut-BALIK NÜKLEİK ASİTLERİN

Detaylı

1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol, 20 mm EDTA. 100 mm Tris-HCl (ph 8)

1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol, 20 mm EDTA. 100 mm Tris-HCl (ph 8) KONU-7. MOLEKÜLER BĠYOLOJĠDE TEMEL TEKNĠKLER BĠTKĠDEN GENOMĠK DNA ĠZOLASYONU Kullanılan Tamponlar: 1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol,

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Nükleik Asitler ÜNİTE 3. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

Nükleik Asitler ÜNİTE 3. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 3 Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Nükleik asitlerin (DNA, RNA) organizmadaki etkilerini, Görev ve işlevlerini, Hangi besinlerde daha zengin olarak bulunduğunu öğrenmiş olacaksınız.

Detaylı

Genler ve proteinler arasındaki temel ilişki

Genler ve proteinler arasındaki temel ilişki GENDEN PROTEİNE Genler ve proteinler arasındaki temel ilişki İngiliz hekim Archibald Garrod (1909), genlerin, enzimler aracılığı ile fenotipi belirlediğini ilk öne süren kişidir. Garrod, doğuştan metabolizma

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 MOLEKÜLDEN HÜCREYE DERS KURULU- I. (12 Ekim - 20 Kasım 2015) ZORUNLU DERSLER

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 MOLEKÜLDEN HÜCREYE DERS KURULU- I. (12 Ekim - 20 Kasım 2015) ZORUNLU DERSLER YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 MOLEKÜLDEN HÜCREYE DERS KURULU- I (12 Ekim - 20 Kasım 2015) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Tıbbi Biyoloji ve Genetik 30 4X2 34 Tıbbi Biyokimya

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme.

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme. IDC Savunma Sanayii Biyolojik Tabanlı Tanımlama Sistemleri Antikor tabanlı tanımlama sistemleri, biyolojik madde ve mikroorganizmaların tespitinde sayısal ve ayırt edici sonuçlar ile ortamda bulunan biyolojik

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

Genetik materyal: DNA replikasyonu

Genetik materyal: DNA replikasyonu Genetik materyal: DNA replikasyonu Umut Fahrioglu, PhD MSc DNA Replikasyonu DNA replikasyonu genomların ve içerdikleri genlerin nesilden nesile aktarılmasında çok önemli bir rol oynar. Hücreden hücreye

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

RNA nın Yapısı. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

RNA nın Yapısı. Dr. Mahmut Çerkez Ergören RNA nın Yapısı Dr. Mahmut Çerkez Ergören RNA (Ribonükleik Asit ) Ribonükleotidlerin fosfodiester bağı ile bağlanmasından oluşan polinükleotid zinciridir. Tek zincirden oluşur (trna nın bazı bölgeleri hariç).

Detaylı

DNA REPLİKASYONU. Yrd.Doç.Dr. Seda Örenay Boyacıoğlu

DNA REPLİKASYONU. Yrd.Doç.Dr. Seda Örenay Boyacıoğlu DNA REPLİKASYONU Yrd.Doç.Dr. Seda Örenay Boyacıoğlu DNA REPLİKASYONU Replikasyon genetik materyelin tamamen kendi benzeri yeni bir molekül oluşturma işlemidir. DNA kendini eşleyebilen yegane biyomoleküldür

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı