Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı"

Transkript

1 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 ARAŞTIRMALAR / Researches Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı Health Rısk Behavıor Frequency Among Vocatıonal School Of Healthcare Servıces Students Cihangir ÖZCAN1, Elif DURUKAN1, Hakan GÜLMEZ2 ÖZET SUMMARY Araştırmalar, akademik yılların stres artışı, fiziksel aktivitede azalma, kötü ve yetersiz beslenme alışkanlığı ve alkol, tütün kullanımı gibi büyük değişikliklere sebep olduğunu göstermiştir. Bu dönemde hayata yerleştirilmeye başlanan sağlık açısından riskli davranışlar ileride önemli mortalite ve morbidite sebebi olabilmektedir Bu çalışmada, Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu öğrencileri arasında sağlık açısından riskli bazı davranışların (kaza ve şiddet, sigara, alkol ve madde kullanımı, beslenme, diyet ve fizik aktivite ile ilgili davranışlar) sıklıklarının saptanması amaçlanmıştır. Araştırmada veri kaynağı olarak anket formu kullanılmıştır. Araştırmaya 247 öğrenci dahil olmuştur. Öğrencilerin yaş ortalaması 21.2±2.6'dır. Öğrencilerin 24.8'i sigara içmektedir, 67.5'i alkol, 0.4'ü uyuşturucu madde denemiştir. Emniyet kemeri takmama ya da arasıra takma oranı 62.3'tür, 2.4'ü son bir yılda intihar girişiminde bulunmuştur. Öğrencilerin 74.8'i düzenli fizk aktivite yapmamaktadır. Bu bulgular ışığında alınacak koruyucu önlemler ve eğitim uygulamaları ciddi ve bazen ölümcül sonuçlar doğuran sağlık açısından riskli davranışların gençler arasında görülme sıklığını azaltmak açısından önemlidir. Studies have shown that academic years cause big life changes like increased stress, reduced physical activity, poor and inadequate eating habits, alcohol consumption and smoking. Health risk behaviors placed on the lifestyle during this period may be an important cause of morbidity and mortality in the future. The aim of this study was to determine health risk behaviors (in terms of injury and violence, smoking, alcohol and substance abuse, nutrition, diet and physical activity) frequencies among Başkent University Vocational School of Healthcare Services students. A questionnaire was used as the data source; 247 students were included in the study. The mean age of the students was 21.2±2.6; 24.8 of the students were current smoker; 67.5 and 0.4 have tried alcohol and drugs respectively. The frequency of not wearing/occasionally wearing safety belt was of the students have attempted suicide in the preceding year of the students do not physical activity regularly. Based on this findings, to take preventive action and to provide training are crucial to reduce the frequency of health risk behaviors, which have sometimesfatal consequences, among young people, Anahtar Kelimeler: Key Words: GİRİŞ Yüksekokulüniversite dönemi; 1524 yaş olarak tanımlanan, hayatın sağlıkla ilgili tutum ve davranışların; sağlıklı yaşam biçiminin oluşturulup tüm yaşama yerleştirileceği dönemi olan gençlik dönemine denk gelmesi ve öğrencilerin hayatlarında belki de ilk defa ailelerinin baskı ve denetiminden uzaklaşıp, kendi özgür davranışlarını geliştirebilecekleri bir dönem olması (1,2) nedeniyle oldukça önemlidir. Ancak sağlık açısından riskli davranışlar gençler arasında giderek fazla görülmektedir (15). Araştırmalar, akademik yılların stres düzeyinde artış, fiziksel aktivitede azalma, kötü ve yetersiz beslenme alışkanlığı ve alkol, tütün kullanımı gibi büyük değişikliklere sebep olduğunu göstermiştir (2,4,6,7).Bu dönemde hayata yerleştirilmeye başlanan sağlık açısından riskli davranışlar ileride önemli mortalite ve morbidite sebebi olabilmektedir (79). Agresif davranışlar ve intihar düşünceleri kaza ve yaralanmalarla; sigara ve alkol kullanımı, madde bağımlılığı ve 1.Yrd. Doç. Dr, Başkent Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2.Arş. Gör. Dr, Başkent Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı 17

2 Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı Tablo 1:Öğrencilerin Temel Tanımlayıcı Özelliklerinin Dağılımı. Başkent Üniversitesi, Ankara, 2011 Bölüm ( n=247 ) Yüzde Sayı Ameliyathane Anestezi Diyaliz Fizyoterapi İlk ve acil yardım paramedik Patoloji laboratuvar teknikleri Tıbbi dökumantasyon ve sekreterlik Tıbbi görüntüleme teknikleri Yaş Grubu (n=247) Cinsiyet ( n=247) Kadın Erkek Babanın Öğrenim Durumu (n=247) OkurYazar Değil OkurYazar İlkokul Mezunu Ortaokul Mezunu Lise Mezunu Yüksekokul/Üniversite Mezunu Annenin Öğrenim Durumu ( n= 247) OkurYazar Değil OkurYazar İlkokul Mezunu Ortaokul Mezunu Lise Mezunu Yüksekokul/Üniversite Mezunu Yaşanılan yer ( n=247) Aile ile Yurt Arkadaş ile evde Evde yalnız Evde Kendine Ait Oda (n= 247) Var Yok Kronik Hastalık (n=247) Var Yok kötüye kullanımı, sağlıksız beslenme, fiziksel inaktivite kronik hastalıklarla sonuçlanabilmektedir (9). davranışlar prevalans hızları tam olarak bilinememektedir. Türkiye'de üniversite öğrencileri arasında yapılan çalışmalarda sigara içme sıklığı , alkol kullanma ve uyuşturucu madde kullanım sıklığı olarak bildirilmektedir (3,5,10,11). ABD'de ulusal surveylerde adolesanların temel Sağlık davranışı ve genel sağlık durumu arasındaki sıkı ilişkiye rağmen pek çok ülkede bu konuda temel bilgi olan sağlık açısından riskli 18

3 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 Tablo 2:Riskli Davranış Sayı Ortalama ve Ortancalarının Cinsiyete Göre Dağılımı. Başkent Üniversitesi, Ankara, 2011 Riskli davranış Kaza ve şiddet Sigara,alkol, madde kullanımı* Diyet * Fizik aktivite Tüm riskli davranışlar Kız ortalama±sd [median, minmax] 2.2±1.6 Erkek ortalama±sd [median, minmax] 2.3±1.6 Toplam ortalama±sd [median, minmax] 2.2±1.6 [ 2.0 (09) ] [ 2.0 (07) ] [ 2.0 (09) ] 2.0± ± ±2.0 [ 2.0 (07) ] [ 3.0 (09) ] [ 3.0 (09) ] 2.8± ± ±1.8 [ 3.0 (06) ] [ 2.0 (07) ] [ 2.0 (07) ] 2.4± ± ±0.8 [ 2.0 (05) ] [ 2.0 (04) ] [ 2.0 (05) ] 9.4± ± ±3.8 [ 9.0 (218) ] [ 10.0 (120) ] [ 9.0 (120) ] *p< (bağımsız gruplarda ttesti) sağlık problemleri kazalar, şiddet, intihar, madde bağımlılığı, sigara içiciliği, alkol kullanımı, istenmeyen gebelikler, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve HIV enfeksiyonu olarak bildirilmektedir (12). İspanya'da adolesanların 24'ünün her gün düzenli olarak alkol tükettiği, 70'inin hayatı boyunca en az bir kez sigara içitiği ve 34.5'inin düzenli olarak tütün kullandığı (13); bu sayının Filipinlerde 15 olduğu (14); Tayland'da geç adolesanların 50'sinde depresyon, 22'sinde ciddi depresif semptomların bulunduğu (15) bildirilmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de yükseköğretim çağındaki nüfusun sayısı yani, tüm nüfusun 13.2'sidir (16); yılı yüksek öğretim istatistiklerine göre yüksekokul/ üniversite öğrencisi sayısı 'dır (17). Bu grupta sağlık açısından riskli davranışların belirlenmesi ileriki sağlık program ve politikalarının oluşturulmasında da önemli yol gösterici olacaktır. GEREÇ VE YÖNTEM Bu çalışma 2011 Nisan ayında Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHYMO) ikinci sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda ikinci sınıfta toplam 247 öğrenci öğrenim görmekte olup öğrencilerin tamamı araştırmaya dahil edilmiştir. Uygulama öncesi SHMYO müdürlüğü'nden izin alınmış, öğrencilere katılımın zorunlu olduğu bir sınavın başlangıcında çalışma hakkında sözlü ve yazılı olarak bilgi verilmiş, katılımın gönüllülük esasına dayandığı belirtilmiştir. Sınav öncesi öğrencilere sağlık açısından riskli davranışlar anketi dağıtılmış ve gözlem altında doldurmaları sağlanmıştır. Anket Formu Anket formu iki bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğrencilerin temel tanımlayıcı özellikleri (yaş, cinsiyet, anne babanın eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, vb), sorgulanmıştır. İkinci bölüm ise sağlık açısından riskli davranışların varlığını saptamaya yönelik sorular içermektedir. Bu bölümde riskli davranışlar kaza ve şiddetle ilgili davranışlar, sigara, alkol ve madde kullanımı ile ilgili davranışlar, riskli diyet davranışları, fizik aktivite Bu çalışmada, Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu öğrencileri arasında sağlık açısından riskli bazı davranışların (kaza ve şiddet, sigara, alkol ve madde kullanımı, beslenme, diyet ve fizik aktivite ile ilgili davranışlar) sıklıklarının saptanması amaçlanmıştır. 19

4 Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı Tablo 3:Öğrencilerin cinsiyetlerine Göre Kaza ve Şiddetle İlgili Riskli Davranışlarının Dağılımı. Başkent Üniversitesi, Ankara, 2011 Kaza ve Şiddetle İlgili Davranışlar Kadın (n=131) Erkek (n=116) Toplam (n=247) Son bir yılda ³1 kez fiziksel kavgaya girme * Son bir yılda ³1 kez fiziksel kavgada yaralanma Son bir yılda kız/erkek arkadaş tarafından herhangi biçimde yaralanma Son bir yılda kız/erkek arkadaş tarafından duygusal şiddet Son bir yılda kendini mutsuz ve umutsuz hissetme* Son bir yılda intiharı düşünme Son bir yılda intiharı planlama Son bir yılda ³1 kez intihar girişiminde bulunma Son bir yılda ³1 kez intihar girişimi sonucu yaralanma/zehirlenme Bir arabanın ön koltuğuna oturduğunda emniyet kemerini hiç takmama/ara sıra takma Son bir ay içerisinde alkollü birinin kullandığı otomobil veya başka bir araca binme * Son bir ay içerisinde ³1 gün silah, bıçak, sopa gibi alet taşıma * * p<0.05 (Kikare testi) davranışları başlıkları altındaki sorularla değerlendirilmiştir. Bu bölüm, ABD'de gençlerde riskli davranışları belirlemek ve izlemek amacıyla 1990 yılında geliştirilen Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS) formundan yararlanılarak hazırlanmıştır (18). davranışları (kilo verme amaçlı diyet yapma, yediklerini, aldığı kaloriyi, yağ miktarını kısıtlama) ile ilgili sorular sorulmuştur. Bu bölümde ayrıca beslenme alışkanlıkları ile ilgili olarak meyvesebze tüketme ve süt içme durumları ile ilgili sorular bulunmaktadır. Kaza ve şiddetle ilgili riskli davranışlar bölümünde öğrencilerin arabanın ön koltuğuna oturduğunda emniyet kemeri takma, alkollü birinin kullandığı araca binme, silah taşıma fiziksel kavgaya girme durumları ile; intihar düşüncesi varlığı ve intihar girişiminde bulunma durumlarıyla ilgili sorular bulunmaktadır. Fizik aktivite davranışları ise düzenli egzersiz yapma durumu, günlük televizyon izleme süresi ile ilgili sorular yöneltilerek değerlendirilmiştir. İsatistiksel analiz Araştırma verileri SPSS version 17.0 istatistik paket programına aktarılarak analiz edilmiştir. Riskli davranış sıklıklarının cinsiyet grupları arasında fark gösterip göstermediğinin değerlendirilmesinde Kikare analizi; cinsiyete göre riskli davranış sayılarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir. Sigara bölümünde sigara içme durumu, sigarayı ilk kez deneme yaşı, son 1 ayda içilen sigara sayısı ile ilgili; Alkol ve madde kullanımı başlığı altında, hayatında en az bir kez alkol içme durumu, ilk deneme yaşı, son 1 ayda tüketilen alkol miktarı ile ilgili sorular bulunmaktadır. Riskli diyet davranışları bölümünde öğrencilere kendi kilolarını nasıl değerlendirdikleri (zayıf, normal, biraz kilolu, şişman, çok şişman), mevcut kiloları ile ilgili olarak ne yaptıkları (kilo vermeye çalışma, kilo almaya çalışma, kilosunu koruma, bir şey denememe), kilo kontrolü BULGULAR Araştırmaya katılan 247 öğrencinin 47.0'si kız, 53'ü erkek olup yaş ortalaması 21.2±2.6'dır. Öğrencilerin diğer tanımlayıcı bilgileri Tablo 1'de sunulmuştur. Öğrencilerin 20

5 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 sağlık açısından riskli davranışlarda bulunma durumları Tablo 3,4 ve 5'de kaza ve şiddetle ilgili davranışlar ; sigara, alkol madde kullanımı ile ilgili davranışlar ve diyet, fiziksel aktivite ile ilgili davranışlar başlıkları altında sunulmuştur. Öğrencilerin toplamda sahip oldukları riskli davranış sayısı ortancası 9 (en az 1, en çok 20); kaza ve şiddetle ilgili riskli davranış sayısı ortancası 2; sigaraalkol, madde kullanımına ilişkin riskli davranış sayısı ortancası 3, diyet ve fizik aktivite ile ilgili riskli davranış sayısı ortancası 2'dir (Tablo2). Erkek öğrencilerin sigara alkol madde kullanımı ile ilgili sahip oldukları riskli davranış sayısı kızlardan daha yüksek (p<0.05), kızların diyetkilo kontrolü ile ilgili davranışlarının sayısı erkelerden daha yüksektir (p<0.05). Diğer alanlardaki riskli davranış sayıları açısından cinsiyetler arasında fark saptanmamıştır (p>0.05). 0.9'u damardan enjekte edilen uyuşturucu madde, 3.5.2i tiner vb.uçucu madde ve 10.5'i de diğer uyuşturucukeyif verici maddelerden denediğini ifade etmiştir, bu oran kızlarda 3.2'dir (p<0.05). Alkol ve madde kullanımına ilişkin diğer davranışlar açısından cinsiyete göre fark saptanmamıştır. Diyet ve beslenme Öğrencilerin BMI ortalaması 22.7±3.1, olmak istedikleri kiloya göre hesaplanan hedef BMI ortalamaları ise 21.6±2.2'dir (p<0.005). BMI'leri değerlendirildiğinde öğrencilerin 19.9'u fazla kilolu, 3.3'ü obez ve 76.8 normal kilolu veya zayıftır. Öğrencilere kilonuzu nasıl tarif edersiniz sorusu sorulduğunda39.3'ü kendisini fazla kilolu, 11.5'i kilolu olarak değerlendirmiştir. Öğrencilerin 34.2'si normal kiloda veya zayıf olamsına rağmen kilo vermeye çalıştığını ifade etmiştir. Tablo 5'de diyet, beslenme ve fiziksel aktivite ile ilgili riskli davranışların cinsiyete göre yüzde dağılımı görülmektedir. Öğrencilerin 39.3'ü kendisini fazla kilolu olarak değerlendirmekte ve 43.9'u kilo vermeye çalışmaktadır, kilo vermeye çalışan kızların oranı erkeklerden daha yüksektir (p<0.05). Son 3 ayda kilo vermek veya almayı önlemek amaçlı egezersiz yapma, yediklerini kısıtlama yüzdeleri yine kız öğrencilerde erkeklere göre daha yüksektir (p<0.05). Öğrencilerin beslenme alışkanlıkları değerlendirildiğinde ise 30'unun son bir hafta içersinde hiç taze sıskılmış meyve suyu içmediği, 8.6'sının hiç meyve yemediği, 9.9'unun hiç yeşil salata yemediği ve 8.7'sinin hiç sebze yemediği belirlenmiştir. Kaza ve şiddet Kaza ve şiddetle ilgili riskli davranışlarda bulunma durumu değerlendirirldiğinde öğrencilerin en çok bir arabanın ön koltuğuna oturduğunda emniyet kemerini hiç takmadığı ya da nadiren taktığı saptanmıştır (62.3). Son bir ay içerisinde alkollü birinin kullandığı bir araca binme, son bir ay içerisinde en az bir gün silah, bıçak, sopa gibi bir alet taşıma ve son bir yılda en az bir kez fiziksel kavgaya girme sıklıkları erkeklerde daha yüksektir (p<0.05). Kızların 73.3'ü, erkeklerin 53.9'u son bir yıl içerisinde 2 haftadan uzun süreyle kendisini mutsuz umutsuz hisettiğin ifade etmiştir (p<0.05). Kaza ve şiddetle ilgili diğer riskli davranışlar açısından cinsiyetler arasında fark saptanmamıştır (Tablo 3). Fizik aktivite Fizik aktivite durumu değerlendirildiğinde, öğrencilerin 74.5'i düzenli olarak fizik aktivite yapmamaktadır, yani fiziksel olarak inaktiftir (Tablo 5). Bu oran kız öğrencilerde erkelere göre daha yüksektir (sırasıyla 79.8 ve 68.4) (p<0.05). Kaslarını kuvvetlendirmeye yönelik egzersiz yapma durumu değerlendirildiğinde ise bu tür egezersiz yapmayanların oranı 80.6 olup bu oran yine kız öğrencilerde daha yüksektir (p<0.05). Öğrencilerin 18.5'i günde ortalama 2 saaten daha uzun süre ile TV izlemekte ve 37.9'u günde ortalama 2 saatten uzun süre bilgisayar karşısında geçirmektedir. Sigara, alkol madde kullanımı Öğrencilerin 75.2'si hayatında en az bir kez sigara içmiş olup 24.8'i düzenli olarak sigara içmeketedir. Sigara kullanımına ilişkin riskli davranışların tamamı erkeklerde kızlara göre daha yüksek sıklıkta görülmektedir (Tablo 4). Hayatında en az bir kez alkollü içecek içme, son bir yılda en az bir gün arka arkaya en az 5 alkollü içececk içme davranışları da yine erkeklerde daha yüksek oranda görülmüştür (sırasıyla 72.2 ve 28.1). Kızlarn hiçbirisi hayatları boyunca damardan enjekte edilen ya da uçucu uyuşturucu madde denememişken erkeklerin 21

6 Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı Tablo 4:Öğrencilerin cinsiyetlerine Göre sigara, alkol ve Madde Kullanmı ile ilgili riskli Davranışlarının Dağılımı. Başkent Üniversitesi, Ankara, 2011 Kadın (n=131) Erkek (n=116) Toplam (n=247) Hayatında en az bir kez sigara içme* Tam bir sigarayı <12 yaşta içme * Son bir ayda ³1 gün sigara içme* Son bir ayda günde >20 sigara içme * Düzenli olarak hergün sigara içme* Son bir yıl içinde sigarayı bırakmayı deneme* Hayatında en az bir kez alkol içme* İlk kez 12 yaşta alkol içme Son bir ayda ³1 gün alkol içme Son bir ayda ³1 gün arka arkaya 5 adet alkollü içecek içme* Hayatında en az bir kez damardan enjekte uyuşturucu madde kullanma İlk kez <12 yaşta damardan enjekte uyuşturucu madde kullanma Damardan enjekte uyuşturucu madde kullanan arkadaşı olma Hayatında en az bir kez tiner vb uçucu madde kullanma* İlk kez <12 yaşta tiner vb uçucu madde kullanma Sigarayla İlgili Davranışlar Alkol ve Diğer Madde Kullanımıyla İlgili Davranışlar Düzenli olarak hergün alkol tüketme Hayatında en az bir kez diğer uyuşturucu/keyif verici maddeilaç kullanma* İlk kez <12 yaşta diğer uyuşturucu/keyif verici maddeilaç kullanma * p<0.05 (Kikare testi) çevrelerine uyum sağlama çabasına girmektedirler. Bu geçiş süreci sağlıklı davranışlar geliştirme açısından bir fırsat dönemi olmakla birlikte pek çok çalışmada üniversite öğrencilerinin bu dönemde sigara, alkol ve madde kullanımı, fiziksel inaktivite, sağlıksız diyet davranışları ve koruyucu güvenlik önlemlerini almamak (emniyet kemeri takmamak, kondom kullanmamak gibi) yönünde davranışlar geliştirdikleri belirlenmiştir (1924). Bu çalışmaya gençlik dönemi içerisinde olan 247 öğrenci dahil edilmiş, riskli davranış sayılarının erkeklerde kızlardan daha fazla olduğu görülmüştür. Bu bulgu, riskli davranışların erkeklerde kadınlara göre daha sık olduğunu gösteren ulusal ve uluslar arası çalışmalarla benzerlik göstermektedir (3,4,11,2528). TARTIŞMA Genç erişkinlik döneminde edinilen sağlık davranışları, bireyin hayatının ileriki dönemlerindeki sağlık durumu üzerinde önemli etkiye sahiptir (19). Üniversite hayatına başlamak, gençler için heyecan verici, bir o kadar da stres yaratıcı bir olaydır. Üniversite öğrencilerinin büyük çoğunluğu lise eğitiminden hemen sonra, 1819 yaşlarında üniversite yaşamına atılmakta, kendi yaşam biçimleri üzerinde özgürlük ve otonomilerini kazanmakta bir yandan da kendilerini lise hayatından daha farklı olan akademik yük ve yoğunluk içerisinde bulmaktadırlar (19,20). Bu değişim sonucunda öğrenciler stres ve yoğunluktan kurtulma, 22

7 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 Tablo 5:Öğrencilerin Cinsiyetlerine Göre Riskli Diyet Davranışları ve Fziksel Aktivite Davranışlarının Dağılımı. Başkent Üniversitesi, Ankara, 2011 Kadın (n=131) Erkek (n=116) Toplam (n=247) Kendini fazla kilolu olarak değerlendirme Kilo vermeye çalışma* Son 3 ayda kilo vermealmayı önleme amaçlı egzersiz yapma* Son 3 ayda kilo vermealmayı önleme amaçlı yediklerini, aldığı kaloriyi ve yağ miktarını Son 3 ayda kilo vermealmayı önleme amaçlı diyet hapları, tozları, sıvıları alma Son 7 günde hiç taze sıkılmış meyve suyu içmeme* Son 7 günde hiç meyve yememe Son 7 günde hiç yeşil salata yememe Son 7 günde hiç diğer sebzelerden yememe Son 7 günde 3günden az, ³30ar dakika ter atacak şekilde egzersiz yapma* Son 7 günde 3 günden az, 30 dakika terletmeyecek şekilde tempolu yürüyüş, bisiklet vb egzersiz yapma Son 7 günde 3 günden az kasla rını kuvvetlendirme/ biçimlendirmeye yönelik egzersiz yapma * Hafta içinde günde ortalama >2 saat televizyon izleme Günde ortalama >2 saat bilgisayar (internet, oyun, sosyal paylaşım siteleri vb) karşısında geçirme Diyet Davranışları kısıtlama* Fizik Aktivite Davranışları * p<0.05 (Kikare testi) Cinsiyet kalıp rollerinin ve ayrımcılığının çok belirgin olduğu Türkiye'de erkeklerin, aile ve toplum içerisindeki yeri irdelendiğinde; daha geniş hareket alanı, hak ve özgürlüklere sahip olması, ebeveyn ve aile denetim ve baskılarından kızlara göre daha az maruz kalması bulunan bu farka sebep olarak gösterilebileceği gibi fizyolojik olarak risk alma eğilimlerinin daha fazla oluşu da bir neden olarak ileri sürülebilir (29,30). genel olarak kızlara göre daha fazla riskli araç kullanma davranışı göestermektedir (33). Bu çalışmada da öğrencilerin 62.3'ünün bir aracın ön koltuğuna oturduğunda emniyet kemerini hiç takmadığı ya da ara sıra taktığı, 15'inin alkollü birinin kullandığı araca bindiği saptanmış olup, erkeklerde bu oran kızlardan yüksektir. Türkiye'de yapılan bir çalışmada da otomobil kullanan öğrencilerin 57.1'i emniyet kemerini nadiren kullandığını ya da hiç kullanmadığını belirtmiştir (5). İtalya'da erkek öğrenciler kızlardan daha fazla araba kullanmakta, araba kullanırken daha fazla risk almakta ve daha fazla trafik kazasına karışmaktadır (34). Yine İtalya'da gençlerin 34'ünün alkollü araç kullandığı bildirilmektedir (33). ABD'de 2009 yılında yapılan youth risk behavior araştırmasında öğrencilerin 9.7'sinin emniyet kullanmadığı ve 9.7'unun alkollü araç kullandığı ve 28.3'ünün Kaza ve Şiddet Riskli araç kullanma davranışları adolesan ve genç erişikinlerde oldukça yüskek sıklıkta görülmektedir (31). Trafik kazalarının gençlik dönemindeki ölüm sebepleri sıralamasında başlarda yer aldığı ve bu dönemde motorlu taşıt kullanımı sırasında kurallara uymamanın sıklıkla görüldüğü bildirilmektedir (32). Genç erkekler 23

8 Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı alkollü birinin kullandığı bir araca bindiği bildirilmiştir (12). Alkollü araç kullanma ve alkollü birisinin kullandığı arabaya binme sıklıklarının daha düşük olması Türkiye'de kendi arabası olan öğrenci sayısının az olması ve eğer içkili bir ortamda bulunacağı biliniyorsa ebeveynlerinin arabalarını almak için izin alamıyor olmaları dolayısıyla zaten kullanabilecekleri bir arabanın bulunmayışından kaynaklanıyor olabilir. (28,36). Türkiye'de ve Dünyada hem adolesan hem de erişkinlerde intihar girişimi sıklığı kızlarda erkeklerden daha yüksektir (42,45,46). Bu çalışmada öğrencilerin 2.4'ünün intihar girişiminde bulunduğu ve erkeklerde bu oranın literatür ile uyumlu olarak kızlardan daha düşük olduğu saptanmıştır. Sigara, alkol ve madde kullanımı Sigara epidemisi, pek çok morbiditeye yol açarak halk sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra, sağlık harcamalarını arttırarak önemli bir mali yük oluşturmaktadır (9). Bu çalışmada, erkek öğrencilerin 39.1'i, kız öğrencilerinse 12.2'sinin hergün düzenli olarak sigara içtiği saptanmıştır. DSÖ verilerine göre Dünyada 250 milyon gencin sigara içtiği ve sigara içenlerin yaklaşık olarak 75 milyonunun da sigaranın neden olduğu bir sağlık sorunu nedeniyle öleceği tahmin edilmektedir (32). Türkiyede yapılan çalışmalar üniversite birinci sınıf öğrencilerinin 'sının sigara içtiğini göstermiştir (10,28). El Salvador'da her yedi öğrencinin biri (39). ABD'de lise öğrencilerinin 19.5'i halen sigara içmektedir (12). Çalışmalarda genel olarak erkeklerde sigara içme oranlarının kadınlardan yüksek olduğu bildirilmektedir (9). Bu çalışmada da literatürle uyumlu olarak erkelerde sigara içme oranı daha yüksektir, bu durumun toplumun kültür yapısından kaynaklandığı düşünülmektedir. Gençler arasındaki şiddet olayları 2000 yılında gencin ölmesine neden olmuştur ki bu da her gençten 9.2'sinin hayatını kaybettiğine işaret etmektedir (35). Trakya Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada ise öğrencilerin 6.3'ünün son bir yıl içerisinde şiddete maruz kaldığı, 33.5'inin kavgada bulunduğu; 7.2'sinin kavgada yaralandığı bildirilmiştir (36). İzmir ilinde lise öğrencileri arasında yapılan bir çalışmada son 6 ay içinde kavgaya katılma (50.2) ve bıçak/muşta taşıma (14.5) yüksek oranlarda bulunmuştur (37). Başka bir çalışmada ise, lise öğrencilerinin 33'ünün son bir yıl içinde fiziksel kavgaya karıştığı ve 4.2'sinin kavga sonucunda tıbbi tedavi gerektirecek şekilde yaralandığı; 17.1'inin son bir ay içinde silah taşıdığı saptanmıştır (38). Bu araştırmada silah taşıma, fiziksel kavgaya girme ve fiziksel kavgada yaralanma sıklıklarının sırasıyla 4.9; 13.8 ve 5.7 olduğu ve bu davranışların görülme sıklığının erkeklerde kızlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sağlık açısından riskli davranışlarla ilgili araştırmalar daha çok lise öğrencileri üzerinde yürütülmüş olmakla birlikte bunlarda da benzer şekilde şiddetle ilgili davranışların erkeklerde daha fazla görüldüğü saptanmıştır (21,26,28,3941). Alkol kullanımı ve madde bağımlılığı, toplumun her kesimini etkileyen, öncelikli olarak ele alınması gereken, çağımızın en ciddi ve kapsamlı toplumsal sorunlarındandır. Türkiye'de yapılan diğer çalışmalarda üniversite öğrencilerinde alkol ve uyuşturucu kullanma sıklıkları sırasıyla ve 1.23'dür (10,28). Batı Avrupa'da üniversite öğrencilerinin 63'ü, Doğu Avrupa'da da 70'i kendilerini sosyal içici olarak tanımlamaktadır (19). Amerika'da gençlerde düzenli alkol kullanma sıklığı (12,23), madde kullanımı ise arasında değişmektedir (12). Bu araştırmada, hayatında en az bir kez alkol içme oranı kız öğrencilerde 63.4, erkeklerde 72.2'dir; hergün düzenli olarak alkol tüketen öğrenci yoktur. Kadın öğrencilerin arasında, hayatında en az 1 kez damardan enjekte madde kullanan öğrenci yoktur; erkek öğrencilerin ise 0.9'u hayatında en az 1 kez damardan enjekte edilen İntihar adolesan ve genç erişkinler arasında önemli bir sorundur (4244), insidansı erken adolesan dönemde belirgin olarak artmakta ve 20li yaşların ortalarına kadar da artış göstermektedir (44). ABD'de 2009 yılında Amerika'da gençlerde bu oran 13.8'dir (12). Türkiye'de ise üniversite öğrencileri arasında intihar girişimi sıklığı ile ilgili sınırlı sayıda veri bulunmaktadır. Ancak 1217 yaş adolesanlar üzerinde yapılan bir çalışmada intihar girişimi sıklığı 1.9 olarak (42), üniversite öğrencilerinde ise olarak bildirilmiştir 24

9 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 uyuşturucu madde kullanmıştır. Son 1 ayda en az bir gün, arka arkaya 5 adet alkollü içecek içme oranı kadınlarda,15.3 erkeklerde 28.1'dir. Uyuşturucu madde kullanımının diğer çalışmalara göre daha düşük olmasının öğrencilerin sağlıkla ilgili bölümlerde okumalarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Diğer yandan sigara ve alkol kullanımının yaygın olması bu davranışların öğrenciler arasında birer sosyalleşme aracı olarak görülmesinden de kaynaklanıyor olabilir. Sigara, alkol kullanımı ve uyuşturucu madde kullanımının erkek öğrencilerde kızlara göre daha fazla oluşu ise kültürel yapı ve kalıp cinsiyet rollerinin bir sonucu olarak değerlendirilebilir. mortalite riski haftanın çoğu gününde günde en az 30 dakika orta ağırlıkta fizik aktivite yapanlara göre 2030 daha yüksektir. (9). Dünyada 15 yaş ve üzeri populasyonun 31'i fiziksel olarak yeterince aktif değildir (Erkeklerin 28, kadınların 34'ü). Tüm bölgelerde erkekler kadınlara göre daha aktiftir, hemen her ülkede aynı durum söz konusudur (9). Bu çalışmada öğrencilerin 39.3'ü kendisini fazla kilolu olarak tanımlamış; 43.9'u kilo vermeye çalıştığını ifade etmiş, 42.2'si kilo verme amaçlı egzersiz yaptığını belirtmiştir. Ancak öğrencilerin beyanlarına dayanan kilo ve boy versine göre BMI'leri değerlendirildiğinde 19.9'u fazla kilolu ve 3.3'ü obezdir. Yani öğrencilerin önemli bir kısmı normal kiloda olduğu halde kendisini fazla kilolu olarak görmekte ve kilo vermeye çalışmaktadır. Bu durum, populer kültürün beden algısına etkisi ve bunun bir sonucu olarak değerlendirilebilir. Ancak, sağlık hizmetleri meslek grupları ile ilgili eğitim alan ve özellikle kendi akranları arasında birer rol model olan gençlerin diğer davranışlarda olduğu gibi diyet ve egzersiz konusunda da yol gösterici ve en sağlıklı davranışları uygulayıcı kişiler olması gerekmektedir. Bu çalışmada, sigara, alkol ve madde kullanımını içeren toplam riskli davranış sayıları da erkeklerde kızlara göre daha yüksektir. Riskli davranışlarla ilgili yapılan birçok çalışmada da benzer şekilde erkekler kadınlardan sigara, alkol ve madde kullanımıyla ilgili olarak anlamlı bir fark oluşturacak şekilde daha fazla riskli davranış sergilemektedir (28,47,48) Risk alma konusunda yapılan bir çalışmaya göre, ergenlik dönemindeki kızlar risk almaktan erkeklere göre daha fazla kaçınmaktadır (25). Diyet ve fizik aktivite Fazla kilolu ve obez erişkinler pek çok kronik hastalık açısından risk altındadır, Dünya'da her yıl 2.8 milyon kişi fazla kiloluluk ve obezite nedeniyle ölmektedir (9). 2008'de 20 yaş ve üzeri erişkinlerin 35'inin (erkelerin 34, kadınların 35'i) fazla kilolu veya obez olduğu bildirilmiştir (9). Avrupa'da 13 ülkede üniversite öğrencileri arasında yapılan bir çalışmada erkeklerin 6087'sinin, kızların da 3687'sinin fizik egzersiz yaptığı; erkeklerin 3257sinin, kızların 3064'ünün hergün meyve yediği; erkeklerin 2031, kız öğrencilerin 3952sinin kilo verme amaçlı, yağ alımını kısıtladığı bildirilmiştir (23). Amerika'da üniversite öğrencilerinin 37.6'sının ağır fizik aktivite yaptığı, 30'unun kas kuvvetlendirici egzersiz yaptığı, 25inin her gün meyve ve sebze tükettiği ve 78inin yağ ve periyodik içeriği yüksek besin tükettiği bildirilmiştir (23). Bu çalışmada öğrencilerin 30'unun son bir hafta içerisinde hiç taze sıkılmış meyve suyu tüketmediği saptanmıştır. Ancak hiç meyve, yeşil salata ya da diğer sebzelerden yemeyenlerin oranı 'dur. Yani öğrenciler genel olarak meyve sebze tüketmektedirler. Bu durum da, aslında kilo vermeye çalıştıkları için bu tür beslenmeye yönelmiş olmalarından kaynaklanabileceği gibi, aldıkları eğitimden dolayı, sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmiş olmalarından da kaynaklanabilir. Dünyada yaklaşık 16 milyon DALY (1) ve 1.7 milyon ölüm (2.8) düşük meyve ve sebze tüketimi kaynaklıdır. Yeterli düzeyde meyve sebze tüketimi kardiyovasküler hastalıklar, mide kanseri ve kolorektal kanser riskini düşürmektedir. Düşük enerjili meyve sebzelerin aksine, işlemden geçirilmiş, yağ ve şeker içeriği yüksek enerjili yiyeceklerin obeziteye neden olduğu bilinmektedir. (9). Fizik aktivite eksikliği mortalite açısından en önemli risk faktörüdür. Yılda yaklaşık 3.2 milyon ölüm ve 32.1 milyon DALY (tüm DALY'lerin 2.1'i) yetersiz fizik aktiviteye bağlıdır. Yetresiz fizik aktivitede bulunanların tüm nedenlere bağlı 25

10 Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse Kokulu Öğrencilerinde Sağlık Açısından Riskli Davranışlar Sıklığı KAYNAKLAR Düzenli yapılan fizik aktivitenin kronik hastalık riskinin azaltılmasında ve kaliteli bir yaşam sürdürülmesinde önemli etkileri vardır (9). Bu çalışmada öğrencilerin yaklaşık 75'inin düzenli fizik aktivite yapmadığı belirlenmiştir. Öğrenciler çok genç yaşta olmalarına ve sağlık konusunda eğitim görmelerine rağmen henüz fizik aktiviteyi yaşamlarının bir parçası haline getirmemişlerdir. Oysa beden görünümü ve soyalleşmeye verdikleri önem göz önünde bulundurulduğunda, fizik aktiviteyi de bir sosyalleşme aracı olarak kullanabilecekleri; dış görünümlerine katkı sağlayabilecekleri; ileride gelişebilecek kronik hastalıklar açısından primer korunma sağlayacakları konusunda farkındalık sağlanması son derece önemlidir. 1.Kim JH, Lau CH, Cheuk KK, Kan P, Hui HL, Griffiths SM. Brief report:predictorsofheavyinternetuse and associations with healthpromoting and health risk behaviors among Hong Kong university students. Journal of Adolescence Feb;33(1): Rozmus LC, Evans R, Wyschhansky M, Mixon D. An analysis of health promotion and Risk Behaviors of Freshman College students in a rural southern setting. Journal of pediatric nursing. 2005; 2 (1): Turhan E, İnandı T, Özer C, Akoğlu S. Üniversite öğrencilerinde madde kullanımı, şiddet ve bazı psikolojik özellikler. Turkish Journal of Public health. 2011; 9(1): Çamur D, Üner S, Çilingiroğlu N, Özcebe H. Bir Üniversitenin Bazı Fakülte ve Yüksek Okullarında Okuyan Gençlerde Bazı Risk Alma Davranışları. Toplum Hekimliği Bülteni. 2007; 26(3): Şims ek Z, Koruk I, Altındag A. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi ve FenEdebiyat Fakültesi Birinci Sınıf Ög r encilerinin Riskli Sag l ık Davranıs l arı. Toplum Hekimlig i Bülteni. 26(3);19 24, Jung, M. E., Bray, S. R., & Martin Ginis, K. A. Behavior change and the freshman 15: Tracking physical activity and dietary patterns in 1styear university women, Journal of American College Health, 56(5), , Dodd, L. J., AlNakeeb, Y., Nevill, A., & Forshaw, M. J., Lifestyle risk factors of students: A cluster analytical approach. Preventive Medicine,. 2010;51(1), Franca, C., & Colares, V., Comparative study of health behavior among college students at the start and end of their courses. Revista de Sau de Pu blica, 42(3), , World Health Organization Global status report on noncommunicable diseases World Health Organization, URL: (erişim tarihi: 30/05/2011) 10.Bertan M, Özcebe H, Doğan BG, Haznedaroğlu D, Kırcalıoğlu N ve Bülbül SH. Üniversite Birinci Sınıf Öğrencilerinin Adolesan Dönem Konusundaki Bilgi Ve Yaşam Tarzlarının Belirlenmesi Araştırması (Adnan Menderes, Harran, Kırıkkale, Kocaeli, Mersin, Ondokuz Mayıs, Osmangazi, Yüzüncü Yıl Üniversiteleri, 2004) ICC ve HÜTF Halk Sağlığı AD, Tanrıkulu A.Ç, Çarman K.B, Palancı Y, Çetin D, Karaca M. Kars İl Merkezinde Çeşitli Üniversite Öğrencileri Arasında Sigara Kullanım Sıklığı ve Risk Faktörleri. Türk Toraks Dergisi. 2009;10: Eaton DK 12., Kann L, Kinchen S, Shanklin S, Ross J, Hawkins J, Harris WA, Lowry R, McManus T, Chyen D, Lim C, Whittle L, Brener ND, Wechsler H; Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Youth risk behavior surveillance United States, MMWR Surveillance Summaries Jun 4;59(5):1142. Hidalgo I 13., Garrido G, Hernandez M. Health status and risk behavior of adolescents in the north of Madrid, Spain. Journal of adolescent health. 2000;27: Hindin MJ., Health Risk Behaviors Among Filipino Adolescents. Journal of adolescent health. 2003;33: Ruangkanchanasetr S, Plitponkarnpim A, Hetrakul P, SONUÇ VE ÖNERİLER Bu çalışmada, riskli davranışların erkeklerde daha yüksek oranda olduğu; genel olarak öğrencilerin büyük bir bölümünün riskli araç kullandığı (emniyet kemeri takmama, alkollü birinin kullandığı bir araca binme), sağlıklı bir yaşam için uygun olan beslenme ve fizik aktivite konusunda yeterli özeni göstermedikleri, sigara ve alkol tüketiminin yüksek olduğu; ruhsal sağlık açısından olumsuz belirtilerin (umutsuz, mutsuz hissetme, intihar düşüncesi) görülme oranının yüksek olduğu saptanmıştır. Bu bulgular ışığında alınacak koruyucu önlemler ve eğitim uygulamaları ciddi ve bazen ölümcül sonuçlar doğuran sağlık açısından riskli davranışların gençler arasında görülme sıklığını azaltmak açısından önemlidir. Özellikle erkek öğrencilerde riskli davranışların daha fazla olmasının nedenlerini ortaya koyan ileri araştırmaların yapılması, önleme programları için de yol gösterici olacaktır. Eğitim kurumlarında öğrenciler arasında sağlık açısından riskli davranışların sıklığının rutin ve periyodik olarak değerlendirilmesi, risk altında olduğu saptanan grupların belirlenmesi ve farkındalık yaratmaya yönelik çalışmalar yapılması bu davranışların önleme veya daha az zararla sonuçlanması açısından önemlidir. Üniversite öğrenci sağlık merkezlerinin bu çalışmalarda araştırma planlaması, eğitim programlarının uygulanması, farkındalık yaratılması ve riskli öğrencileri ilgili birimlere yönlendirme süreçlerinde rol alması beklenmelidir. 26

11 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 1 OcakNisan 2012 Kongsakon R. Youth risk behavior survey: Bangkok, Thailand. Journal of adolescent health. 2005; 36: TUIK. Genel Nüfus Sayımı. nufusapp/idari.zul? (erişim tarihi: 28/02/2012) 17.OSYM eğitim yılı, öğrenci sayıları. URL: h t t p : / / w w w. o s y m. g o v. t r / d o s y a / / h / 1ogrencisayozettablosu.pdf (erişim tarihi: 28/02/2012) 18.CDC State and Local Youth Risk Behavior Survey.URL: yrbss.htm (erişim tarihi: 23/12/2010) 19.Von Ah D, Ebert S, Ngamvitroj A, Park N, Kang DH. Predictors of health behaviors in college students. Journal of advanced nursing. 2004; 48 (5): Dinger MK, Waigandt A. Diatery intake and physical activity behaviors of male and female college students. American journal of health promotion. 1997;11(5): Steptoe A, Phil D, Wardle J, Cui W, Bellisle F, zotti A, Baranyai R, Sanderman R. Trends in smoking, diet, physical exercise, and attitudes toward health in European university students from 13 countries, Preventive medicine, 2002; 35: Bardy SS. Lifetime community violence exposure and health risk behavior among young adults in college. Journal of adolescent health, 2006: 39: Boland M, Fitzpatrick P, Scallan E, Daly L, Herity B, Horgan J, Bourke G. Trends in medical students use of tobacco, alcohol and drugs in an Irish university, Drug and alcohol dependence. 2006; 8;85(2): Trkulja V, Zivcec Z, Cuk M, Lackovic Z. Use of psychoactive substances among zagreb university medical students: Followup study. Croatian medical journal. 2003; 44(1): Anda RF, Felitti VJ, Bremner JD, et al. The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood: a convergence of evidence from neurobiology and epidemiology. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuorscience. 2006;256: Lee A, Tsang CKK. Youth risk behavior in a Chinese population: a territorywide youth risk behavioural surveillance in Hong Kong. Public Health 2004;118: Johansen A, Rasmussen S, Madsen M. Health behavior among adolescents in Denmark: Influence of school class and individual risk factors. Scandinavian Journal of Public Health. 2006; 34: Oksuz E 28., Malhan S. Socioeconomic factors and health risk behaviors among university students in Turkey: questionnaire study. Croatian Medical Journal. 2005;46(1): Krakowski M., Violence and serotonin: Influence of impulse control, affect regulation and socail functioning, Journal of Neuropsychiatry Neurosciences.2003; 15(3). 30.Pawlowski B, Atwal R, Dunbar RIM. Sex differences in everday risktaking behavior in Humans. Evolutionary Psychology. 2008; 6(1): Gullone E, Moore S. Adolescent risk taking and the five factor model of personality. Journal of adolescence 2000; 23: Tezcan S, Yardim N. Prevalence of smoking between the doctors, nurse and medical faculty students at some health facilities in Turkey. Tuberküloz ve Toraks. 2003; 51 (4): Bina M, Graziano F, Bonino S. Risky driving and lifestyle in adolescence. Accident analysis and prevention. 2006; 38: National Institute of statistics (ISTAT), automobile Club Italy (ACI), Statistica degli incidenti stradili. Anno (Traffic accidents statistics, year 2000). ISTAT, Roma, Italy 35.Krug EG, Dahlberg LL, Mercy JA, Zwi AB, Lozano R. World Report on Violence and Health. World Health Organization. Geneva, Evren H, Tokuç B, Ekuklu G. Trakya Üniversitesi Öğrencilerinde Şiddet Davranışları ve Algılanan Sağlık İlişkisi. Balkan Medical Journal. 2011; 28: Aras Ş, Günay T, Özan S, Orçın E. İzmir ilinde lise öğrencilerinin riskli davranışları, Anadolu Psikiyatri Dergisi 2007; 8: Kara B, Hatun Ş, Aydoğan M, Babaoğlu K, Gökalp A.S. Kocaeli ilindeki lise öðrencilerinde sağlık açısından riskli davranışların değerlendirilmesi. Çocuk sağlığı ve hastalıkları Dergisi. 2003; 46: Springer AE, Selwyn BJ, Kelder SH. A descriptive study of youth risk behavior in urban and rural secondary school students in El Salvador. BMC international health and human rights 2006; 3 40.Pate RR, Trost SG, Levin S, Dowda M. Sport's participation and health related behaviors among US youth. Archives of pediatrics & adolescent medicine.2000;154: Garofalo R, Cameron W, Wissow LS, Woods ER, Goodman E. Sexual orientation and risk of suicide attemptts among a representative sample of youth. Archives of pediatrics & adolescent medicine.1999; 153: Toros F, Bilgin NG, Şaşmaz T, Buğdaycı R, Çamdeviren: H. Suicide attempts and risk factors among children and adolescents. Yonsei medical journal. 2004; 45 (3): Westefeld JS, Button C, Haley JT Jr, Kettmann JJ, MacConnell J, Sandil R,Tallman B. College student suicide: a call to action. Death Studies. 2006;30(10): Jellinek MS, Syndler JB. Depression and suicide in children and adolescents. Pediatrics in review. 1998; 19: Bae S, Ye R, Chen S, Rivers PA, Singh KP. Risky behaviors and factors associated with suicide attempt in adolescents. Archives of suicide research. 2005; 9: Akdemir D, Çuhadaroğlu ÇF. Çocuk ve ergen psikiyatrisi bölümüne başvuran ergenlerin klinik özellikleri. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi. 2008;15: Çelik P, Esen A, Yorgancıoğlu A, Şen FS, Topçu F, Manisa İlinde Lise Öğrencilerinin Sigaraya Karşı Tutumları. Toraks Dergisi, 2000;1: Feldman E. Adolescent health: risks, resilience, prevention. Clinical Family Practice. 2000; 2:

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Ergenlerin Riskli Sağlık Davranışları

Ergenlerin Riskli Sağlık Davranışları ARAŞTIRMALAR / Researches Risky Health Behaviors of Adolescents Adile TÜMER1, Selen ŞAHİN2 ÖZET SUMMARY Riskli sağlık davranışları; fiziksel hareketsizlik, sağlıksız beslenme, tütün, alkol ve madde kullanımı,

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Bir Üniversitenin Bazı Fakülte ve Yüksek Okullarında Okuyan Gençlerde Bazı Risk Alma Davranışları

Bir Üniversitenin Bazı Fakülte ve Yüksek Okullarında Okuyan Gençlerde Bazı Risk Alma Davranışları A r a ş t ı r m a M a k a l e s i Bir Üniversitenin Bazı Fakülte ve Yüksek Okullarında Okuyan Gençlerde Bazı Risk Alma Davranışları Derya ÇAMUR Sarp ÜNER Nesrin ÇİLİNGİROĞLU Hilal ÖZCEBE 3 ÖZET Amaç: Bu

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Fatma Büşra Atalay, Gökhan Barutcu, Anıl Öner Koçak, Emine Gül Taş, Irmak Üstündağ Danışman: Prof. Dr. Rengin Erdal ÖZET Genç nüfusun oldukça

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi Aşırı ş Kilo ve Obeziteyi engellemek için Yerel Eylem Joao Breda Bölge Beslenme Danışmanış Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi DSÖ Avrupa Bölge Ofisi - Kopenhag Genel Bakış ş Arka Plan.

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Gençlerin Tütün Kullanımından Korunmasında Belediyelerin Yapabilecekleri

Gençlerin Tütün Kullanımından Korunmasında Belediyelerin Yapabilecekleri Gençlerin Tütün Kullanımından Korunmasında Belediyelerin Yapabilecekleri Prof.Dr.Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı hozcebe@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Adolesan

Detaylı

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER*

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* Emine BARAN 1, M. Esin OCAKTAN 2, Sabahattin KOCADAĞ 1, Ayşe YILDIZ 3, Recep AKDUR 4 1 Araş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 2015 ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARIN - VELİLERİN VE ÖĞRETMENLERİN OBEZİTE DURUMLARI İLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 31.03.2014 İçindekiler YÖNETİCİ ÖZETİ... 5 1. BÖLÜM: ADÖLESAN ÇAĞINDAKİ

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Bir Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Tütün, Alkol ve Ürünlerini Kullanım Sıklığı ve Risk Etmenleri

Bir Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Tütün, Alkol ve Ürünlerini Kullanım Sıklığı ve Risk Etmenleri Araştırmalar / Researches E. Avcı, M. N. İlhan, E. F. Civil Bir Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Tütün, Alkol ve Ürünlerini Kullanım Sıklığı ve Risk Etmenleri Prevalance of The Tobacco Alcohol and Products

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları Hülya Günbatar, Bünyamin Sertoğullarından, Selami Ekin Özet Amaç: Bu çalışmanın amacı tıp fakültesi öğrencileri arasında

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ Atilla Senih MAYDA*, Türker ACEHAN**, Suat ALTIN**, Mehmet ARICAN**,

Detaylı

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ S O N U Ç R A P O R U MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ ISBN: 978-605-5307-07-3 Mebusevleri Mah. Şerefli Sk. No:27/3 Tandoğan / ANKARA T: 0312 222 03 55 F: 0312 222 03 09 MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknololojileri Ltd. Şti Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı Uslarası Kıbrıs Üniversitesi

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2 Doğum Yeri Katılımcıların doğum yerlerine bakıldığında üçte birine yakınının (%28,8) İzmir doğumlu olduğu görülmüştür. İzmirlileri, Kars doğumlular (%17,7) ve Kütahya doğumlular (6,6) izlerken diğer katılımcıların

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Kocaeli de sigara içme prevalansı

Kocaeli de sigara içme prevalansı Kocaeli de sigara içme prevalansı Serap ARGUN BARIŞ 1, Füsun YILDIZ 2, İlknur BAŞYİĞİT 2, Haşim BOYACI 2 1 SB M. Kazım Dinç Kandıra Devlet Hastanesi, Göğüs Hastalıkları, Kocaeli, 2 Kocaeli Üniversitesi

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler*

Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler* Cilt: 4 Sayı: 2 Yıl: 2007 www.insanbilimleri.com Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler* Cantürk Çapık** Şeyda Özbıçakcı *** Özet Sigara bağımlılığı üzerine

Detaylı

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara Alkol, sigara, uyuşturucu madde, kumar gibi zararlı alışkanlıkların tüm dünyada tehlikeli boyutlarda yaygınlaşmaya başlaması ülkemizi de tehdit eden bir problemdir. Lise ve üniversite öğrencileri ile çalışan

Detaylı

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY GİRİŞ Yaşlılık Dünya Sağlık Örgütü tarafından 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlamakta; Fiziksel görünüm, güç ve rol kaybı yaşanılan, yaşlılık dönemindeyeti

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

Eskişehir ilinde hastaneye başvuran adolesan ve annebabalarının sigara kullanma alışkanlıkları

Eskişehir ilinde hastaneye başvuran adolesan ve annebabalarının sigara kullanma alışkanlıkları Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2014; 57: 252-257 Orijinal Makale Eskişehir ilinde hastaneye başvuran adolesan ve annebabalarının sigara kullanma alışkanlıkları Ali Ayçiçek Eskişehir Devlet Hastanesi

Detaylı

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ Pınar ŞANLIBABA 1, Eda GÜMÜŞ 2 Özet Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarına

Detaylı

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Araştırma, Bilgi Sistemleri, Sağlığın Geliştirilmesi ve Halk Sağlığı Şubesi SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Anketi Hazırlayan: Meryem TER İstatistik: Nurgül GİRGİN 1 Statistics TOPLAM CİNSİYETİ N Valid 123 123

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

Çocuğumun Obezite Sorununa Karşı Nasıl Önlem Alabilirim?

Çocuğumun Obezite Sorununa Karşı Nasıl Önlem Alabilirim? Çocuğumun Obezite Sorununa Karşı Nasıl Önlem Alabilirim? Çocuklarda yeme ile ilgili olarak ortaya çıkan, ancak anoreksiyanın arkasında kalmış bir sorundur. Özellikle de erişkinlerdeki obezite ile ilgili

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları

Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları Smoking Habits and Attitudes of High School Students Towards Smoking

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK BİRİNCİ SINIF Birinci Yarıyıl (Güz Dönemi) Mikrobiyoloji-Parazitoloji 2 2 4 Biyokimya 2 0 4 Anatomi

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Sigara İçme Durumunun Değerlendirilmesi

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Sigara İçme Durumunun Değerlendirilmesi Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2009; 8(1):43-48 Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Sigara İçme Durumunun Değerlendirilmesi [Determining Smoking Prevalence among Uludag University

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

İnönü Üniversitesi Öğrencilerinin Üreme Sağlığı Konularında Bilgi Düzeyleri ve Hizmetten Beklentileri

İnönü Üniversitesi Öğrencilerinin Üreme Sağlığı Konularında Bilgi Düzeyleri ve Hizmetten Beklentileri ARAŞTIRMA / RESEARCH REPORT İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 17 (1) 7-14 (2010) İnönü Üniversitesi Öğrencilerinin Üreme Sağlığı Konularında Bilgi Düzeyleri ve Hizmetten Beklentileri Selma Koluaçık*,

Detaylı

Türkiye de Kadınların Sağlığı

Türkiye de Kadınların Sağlığı + Pratisyen Hekimlik Kongresi 16-18 Mayıs 2015 İstanbul Türkiye de Kadınların Sağlığı Prof. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Üyesi + Zaman: 2015

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

EK-6 ÖZGEÇMİŞ (ÖRNEK FORM) 3. Unvanı: SAĞLIK, KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANI BESYO REKREASYON BÖLÜM BAŞKANI 4. Öğrenim Durumu:

EK-6 ÖZGEÇMİŞ (ÖRNEK FORM) 3. Unvanı: SAĞLIK, KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANI BESYO REKREASYON BÖLÜM BAŞKANI 4. Öğrenim Durumu: EK-6 1. Adı Soyadı: HAKAN ATAMTÜRK 2. Doğum Tarihi: 16.04.1968 ÖZGEÇMİŞ (ÖRNEK FORM) 3. Unvanı: SAĞLIK, KÜLTÜR VE SPOR DAİRE BAŞKANI BESYO REKREASYON BÖLÜM BAŞKANI 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN YAŞAM GİDERLERİNİN ERKEK ÖĞRENCİ DEĞİŞKENİNE GÖRE İNCELENMESİ, DÜZCE MYO ÖRNEĞİ Yrd.

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sağlık Memurluğu Kafkas Üniversitesi 2002 Y. Lisans Mikrobiyoloji Kafkas Üniversitesi 2014

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sağlık Memurluğu Kafkas Üniversitesi 2002 Y. Lisans Mikrobiyoloji Kafkas Üniversitesi 2014 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Özgür ASLAN 2. Doğum Tarihi : 01 Ekim 1979 3. Unvanı : Öğretim Görevlisi. 4. Öğrenim Durumu : Yüksek Lisans 5. Çalıştığı Kurum :Artvin Çoruh Üniversitesi Derece Alan Üniversite

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III 1. DERS KURULU PROGRAMI HALK SAĞLIĞI. 07 Eylül - 03 Ekim 2015

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III 1. DERS KURULU PROGRAMI HALK SAĞLIĞI. 07 Eylül - 03 Ekim 2015 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III 1. DERS KURULU PROGRAMI HALK SAĞLIĞI 07 Eylül - 03 Ekim 2015 Dersler, Başkent Üniversitesi Bağlıca Kampüsü Temel Tıp Bilimleri

Detaylı

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Celal Bayar Üniversitesi kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (CBÜKAM) Araştırmanın

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Obeziteye Karşı El Ele

Obeziteye Karşı El Ele Obeziteye Karşı El Ele Mayıs 2013, İstanbul 1 Obeziteye Karşı El Ele Projesi İstanbul Maltepe Üniversitesi ÖNSÖZ Obeziteye Karşı El Ele projesi, Yrd.Doç.Dr Seher YURT un doktora çalışmasında edindiği

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Prof. Dr. Gülsen DEMİR Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Selahattin YAMAN Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Nuriye Yıldırım Düzce Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü, Türkiye Özet Amaç: Bu araştırma hemşirelik lisans

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

ARAŞTIRMA (Research Report)

ARAŞTIRMA (Research Report) ARAŞTIRMA (Research Report) Kılıç N, Ek NH ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU VE SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN SİGARAYA YÖNELİK, BİLGİ, TUTUM VE DAVRANIŞLARI* Knowledge,

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Hasan SÖZEN Öğr. Gör. Dr. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yaşar Doğu Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Samsun. hsozen@omu.edu.

Hasan SÖZEN Öğr. Gör. Dr. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yaşar Doğu Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Samsun. hsozen@omu.edu. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Journal of the Institute of Social Sciences Sayı Number 5, Bahar Spring 2010, 135-141 SEVİYE BELİRLEME SINAVININ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN SPOR YAPMA ALIŞKANLIĞI ÜZERİNE

Detaylı

Sporcu Öğrenciler ile Sedanter Öğrencilerin Sağlık-Egzersiz/Fiziksel Aktivite Bilinç Düzeylerinin Karşılaştırılması

Sporcu Öğrenciler ile Sedanter Öğrencilerin Sağlık-Egzersiz/Fiziksel Aktivite Bilinç Düzeylerinin Karşılaştırılması International Journal of Contemporary Educational Studies (IntJCES) December 2015 : Volume 1 ISSN : Doi : Field : Education, Sport Sciences Type : Research Article Recieved:19.10.2015 - Accepted:14.12.2015

Detaylı

Prof.Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Isparta, Türkiye

Prof.Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Isparta, Türkiye Smyrna Tıp Dergisi 7 - Smyrna Tıp Dergisi Araştırma Makalesi Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi asistanları ve son sınıf öğrencilerinin üreme sağlığı hakkındaki bilgilerinin incelenmesi Examination

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMİ Uygulama Milli Eğitim Bakanlığı (Örgün /Yaygın eğitim) Pilot Uygulamalar (ERDEP) Sivil toplum kuruluşları (Akran eğitim

Detaylı

SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE BEDEN AĞIRLIĞI ALGISI ARAŞTIRMASI

SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE BEDEN AĞIRLIĞI ALGISI ARAŞTIRMASI SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE BEDEN AĞIRLIĞI ALGISI ARAŞTIRMASI ANKARA 2012 Telif Hakkı Sahibi: Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü, 2012. Tüm

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Öğr. Gör. Uzm. Berin Bayraklı Doğum Tarihi: 01.01.1967 Öğrenim Durumu: Yüksek Lİsans Yabancı Dil: İngilizce Medeni Durum: Evli-2 çocuk sahibi Derece Bölüm/Program

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ NARMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİLERİNİN SİGARA KULLANIMINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER *

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ NARMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİLERİNİN SİGARA KULLANIMINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER * Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 2, 2011 237 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ NARMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİLERİNİN SİGARA KULLANIMINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER * Serap BEDİR

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: Latife Utaş Akhan DOĞUM TARİHİ: 28 Aralık 1979 YABANCI DİL: İngilizce ( Aralık 2007 ÜDS: 71.250) Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl lisans

Detaylı

Türkiye de Biyosidal Uygulayıcılarında Yapılan Araştırma Verilerinin Değerlendirilmesi

Türkiye de Biyosidal Uygulayıcılarında Yapılan Araştırma Verilerinin Değerlendirilmesi Türkiye de Biyosidal Uygulayıcılarında Yapılan Araştırma Verilerinin Değerlendirilmesi Hüseyin İlter Zeynep Aytül Çakmak Nur Baran Aksakal Münir Devriş Tamkoç Enes Ahmet Güven Muhsin Akbaba Çevre Sağlığı

Detaylı

Ergen Polikliniğine Başvuran Olguların Sosyodemografik Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Ergen Polikliniğine Başvuran Olguların Sosyodemografik Özelliklerinin Değerlendirilmesi Dicle Tıp Dergisi / 2016; 43 (1): 62-66 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2016.01.0639 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Ergen Polikliniğine Başvuran Olguların Sosyodemografik Özelliklerinin

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

Sağlık eğitimi alan 3 ve 4. sınıf öğrencilerinde sigara kullanımı ve etkileyen faktörler: İzlem araştırması

Sağlık eğitimi alan 3 ve 4. sınıf öğrencilerinde sigara kullanımı ve etkileyen faktörler: İzlem araştırması Sağlık eğitimi alan 3 ve 4. sınıf öğrencilerinde sigara kullanımı ve etkileyen faktörler: İzlem araştırması Tuğba GÖKTALAY 1, Beyhan CENGİZ ÖZYURT 2, Ayşın ŞAKAR COŞKUN 1, Pınar ÇELİK 1 1 Celal Bayar Üniversitesi

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

Doç. Dr. Nazan YARDIM

Doç. Dr. Nazan YARDIM Doç. Dr. Nazan YARDIM T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar, Programlar Ve Kanser Başkan Yardımcılığı Obezite Diyabet Ve Metabolik Hastalıklar Daire Başkanı Mevcut

Detaylı

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ DÜNYADA VE TÜRKĐYE DE BULAŞICI OLMAYAN KRONĐK HASTALIKLARLA MÜCADELE POLĐTĐKALARI HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ Yirminci yüzyılda

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Prof.Dr. Zeynep ŞİMŞEK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI AKTİF EĞİTİM -SEN Aktif Eğitimciler Sendikası BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI Aktif Eğitim-Sen - 2015 2 AKTİF EĞİTİM-SEN Beştepe Mahallesi 33. Sokak Nu.:13 Yenimahalle/ ANKARA Tel:

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ BECERİLERİ: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Serkan ÖZDEMİR 1, Emine UTKUN 2, Erkan YEŞİL 3 ÖZET Bu çalışmada öncelikle meslek yüksekokulu öğrencilerinin zaman

Detaylı