PSİKİYATRİ DE AKILCI İLAÇ KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PSİKİYATRİ DE AKILCI İLAÇ KULLANIMI"

Transkript

1 PSİKİYATRİ DE AKILCI İLAÇ KULLANIMI Prof.Dr. Ömer SAATCİOĞLU Your name Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre 2006 yılında tüm dünyada ilaç harcamalarına ayrılan kaynak yaklaşık 859 milyar Amerikan Doları dır. Küresel gayrisafi hasıla içinde ilaç harcamalarına ayrılan pay ortalama %1,52 Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 dur Ülkemizde ise; İlaç ve tıbbi sarf malzemesi harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı 2000 yılı için %33,5 Akılcı olmayan ilaç kullanımı, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere tüm ülkelerin önemli bir sağlık sorunudur Düzeltilmesi güç bir alışkanlık olarak kabul edilmektedir. Gereksiz ve yanlış ilaç uygulaması ölümle de sonlanabilen birçok sağlık sorununa sebep olabilmektedir. Bir diğer boyut da ekonomik sorunlardır yüksek ilaç harcamaları geri ödemede ciddi sorunlar Sağlık politikalarının düzenlenmesi ile alınan doğrudan önlemler AİK uygulamaları gibi dolaylı önlemler AİK ile ilgili esas adım DSÖ tarafından 1977 yılında Temel İlaç Listesi 1985 yılında Nairobi de düzenlenen toplantıda ise AİK, hastaların klinik ihtiyaçlarına uygun ilaçları, kişisel gereksinimlerini karşılayan dozlarda, yeterli bir süre boyunca, kendilerine ve topluma en az maliyet ile kullanmaları olarak tanımlanmıştır. Bugünkü tanımı ile temel ilaçlar ise, toplumun çoğunluğunun sağlık hizmeti ihtiyacını karşılayan, bu nedenle her an yeterli miktarda ve uygun dozaj formlarında mevcut olması gereken, toplumun maliyetini karşılayabildiği ilaçlardır. 1

2 AİK basamakları; Doğru tanının konması, Prognozun belirlenmesi, Tedavi amaçlarının saptanması, Tedavi seçeneklerinin gözden geçirilmesi, Uygun tedavinin seçimi, İlaç tedavisi gerekli ise reçetenin doğru biçimde yazımı ve takiptir. Tüm bu süreçte: İlaç dışı tedavi seçeneklerinin dikkate alınması, İlaçlar için etkililik, Uygunluk, Güvenlilik Maliyet analizinin yapılması, Risklerin en aza indirilmesi, Doğru bilgilendirme Hasta katılımının sağlanması esastır. Akılcı olmayan ilaç kullanımının yaygın örnekleri; bir hasta için gereğinden fazla sayıda ilacın kullanılması (polifarmasi), hastalara gereksiz ilaç reçete edilmesi, uygun olmayan antibiyotik kullanımı, oral alım dh daha uygunolacak kiken enjeksiyonun jki tercih edilmesi, i klinik kılavuzlara uygun olmayan ilaçların reçete edilmesi, belirlenen ilaç tedavisine hastalar tarafından uyulmaması hastaların kendilerini, sıklıkla reçete ile satılan ilaçlarla uygunsuz tedavi etme çabaları DSÖ tahminlerine göre tüm ilaçların yarısından fazlası uygunsuz şekilde reçete edilmekte, dağıtılmakta ya da satılmaktadır. Hastaların yaklaşık yarısı ilaçları doğru kullanmamakta, dünya nüfusunun üçtebiriise temel ilaçlara erişememektedir. Türkiye deki durum bu tahminlere paraleldir. Sağlık Bakanlığı (SB) Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü nce 2002 yılındayapılan biraraştırmada; ilaçların yaklaşık yarısı, tanıya uygunluk bakımından yanlış ya da gereksiz reçete edilmiştir. İlaçların akılcı olmayan kullanımının sonuçları; tedaviden yarar görülmemesi, istenmeyen ilaç etkilerinde artış, uygunsuz antibiyotik kullanımına bağlı gelişen antibiyotik direnci, ilaçların enjeksiyon biçiminde fazla ve steril olmayan biçimde kullanımına bağlı komplikasyon kan yolu ile bulaşan hastalık riskinde artış, ilaçların aşırı kullanımının ortaya çıkardığı uygunsuz hasta talepleri, ilaç stoklarının azalmasına bağlı ilaca erişim güçlüğü hastaların sağlık sistemine güveninde azalma, ilaç bağımlılığı ve ilaç maliyetinde artıştır. 2

3 Düzenleyici kurum olarak Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2011 yılı kasım ayında kurulmuştur SB İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü bünyesinde 2010 yılında Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürlüğü Sağlık çalışanlarına yönelik sürekli tıp eğitimi çalışmaları ise çeşitli kurumlarca değişik zamanlarda gerçekleştirilmektedir. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü tarafından, uzaktan eğitim yöntemi ile akılcı ilaç kullanımı eğitimi ne yönelik bir Avrupa Birliği Hayatboyu Öğrenme Programı projesi Türkiye nin bir temel ilaç listesi bulunmamaktadır. Öneriler: Ulusal Temel İlaç Listesi Ulusal İlaç Formüleri Türkiye İlaçla Tedavi Kılavuzu Prof. Dr. S. Oğuz Kayaalp (1999) 6. Baskısı 2011 yılında yapılmıştır SB tarafından çeşitli tanı ve tedavi rehberleri Güncellenmemiş Pratisyen hekimlerle yapılan bir çalışmada, 380 hekimden 208 i (%54,7) ilaçlarla ilgili bilgi ihtiyaçlarını karşılayamadıklarını belirtmiştir. İlaç ve ilaçla tedavi ile ilgili bilgi kaynakları ulusal düzeyde yetersizdir. Beşeri Tıbbi Ürünlerin Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelik Reçeteye tabi ilaçların sadece reçete ile temin edilebilir Reçeteye tabi olma kriterleri arasında doğru ğ kullanılsalar l l bile, tıbbi gözetim altında kullanılmadıklarında doğrudan veya dolaylı şekilde sağlık açısından tehlike oluşturmaları sıklıkla ve yaygın olarak yanlış kullanılmaları ve bunun sonucunda insan sağlığı için doğrudan veya dolaylı şekilde tehlike oluşturmaları Reçeteye tabi ilaçların reçetesiz olarak satılma sorunu devam etmektedir 3

4 SB tarafından İlaç Takip Sistemi ne ve karekod uygulaması: 2010 yılında başlanmıştır. Sistemin amaçları, farmakovijilans, sahte ilaçlardan ve sahte ambalajlardan korunma, politika oluşturmaya esas olarak veri oluşturma ve artı faydalar Hastane işleyişinin akılcı ilaç kullanımı ilkeleri; akılcı ilaç kullanımı ile ilgili [sağlık çalışanlarında ve hastaneye gelen vatandaşlarda] farkındalık oluşturulması Hastane Hizmet Kalite Standartları; Akılcı İlaç Kullanımı ile İlgili Kılavuz İlaçların tanıtımına yönelik faaliyetler ilgili yönetmelikte; beşeri tıbbi ürünlerin akılcı kullanımını temin etmeye yönelik olarak yapılacak tanıtım faaliyetlerinde uyulması gerekli kurallar akılcı ilaç kullanımına dair bir oturumun ruhsat veya izin sahiplerinin desteklediği toplantılarda yer alması Akılcı İlaç Kullanımı Oturumları Hakkında Kılavuz 2011 yılı ekim ayında yayımlanmıştır Ek bilgiler içermektedir. Hastane reçetelerindeki hataların büyük oranda yeni mezun hekimler tarafından yapılması tıp eğitiminin sorgulanmasını gündeme getirmiş, hataların gözden geçirilmesi, eğitimdeki yetersizlik Yapılan anket çalışmalarında da tıp fakültesi öğrencileri ve yeni mezun hekimlerin, reçete yazmayı, mesleklerinin en az hazırlandıkları ve en zorlandıkları yönü olarak gördükleri saptanmıştır. İngiltere de 25 tıp fakültesinden 2413 öğrenci ve yeni mezunun katıldığı anket çalışması, bu konudaki ki en büyük ük ölçekli çalışmalardan l birii Bu çalışma ile ankete katılanların %74 ü etkili ve güvenli ilaç kullanımı için eğitimin yeterli olmadığını, %56 sı bilgi ve beceriyi ölçme değerlendirmelerinin yetersiz olduğunu bildirilmiştir. Sonuç; İngiltere de tıp eğitiminin acilen gözden geçirilmesi gerektiği Birçok veri, mezuniyet öncesi/mezuniyet sonrası düzeyde reçete yazma eğitiminin ele alınması gerektiğini göstermektedir. Tıp fakültesi öğrencilerinin ve genç hekimlerin eğitimleri üzerine odaklanmanın 2 temel nedeni vardır: hastanelerdeki reçetelerin çoğunu genç hekimler yazmaktadır. bu dönemde yapılan eğitim müdahalesinin, kariyerin ileri döneminde yapılan eğitimlere nazaran daha etkin ve verimli olmasıdır. Tek başına eğitim ile reçete yazım hatalarının ne oranda azaltılabildiğini saptamak oldukça zordur. Çok sayıda öğrencinin katıldığı çalışmaların gerekliliği, Çalışmalarda izlemin uzun süreli ve detaylı olması, İlaç ile ilişkili hataların ve reçetelerin kalitesinin saptanmasındaki zorluk, Çalışma koşulları ve benzeri diğer ilişkili karıştırıcı faktörlerin etkileri Müfredattaki sürekli değişim Eğitimin reçete yazma performansını iyileştirdiğine dair kanıtlar vardır. 4

5 Tıp öğrencilerinin ve genç hekimlerin reçete yazma becerilerini iyileştirmek üzere geliştirilen eğitim yöntemlerinin sonuçlarını inceleyen sistematik literatür değerlendirilmesi: 3189 makale; dahil etme kriterlerini karşılayan 15 çalışma değerlendirilmiş Bu çalışmalar arasında da DSÖ nün İyi Reçete Yazma Rehberi doğrultusunda geliştirilen eğitim yönteminin, en fazla kullanılan (7 çalışma) yöntem DSÖ nün İyi Reçete Yazma Rehberi nde öğrencilerden; özel durumlar için etkililik, güvenlilik, uygunluk ve maliyet açısından ilaçları sistematik değerlendirmeleri, teorik yaklaşımların yanı sıra yazılı senaryo olguları üzerinden uygun ilaç seçmeleri, reçete yazmaları ve izlem yapmaları beklenmektedir. Bu çalışmalardan beşinin yazarının aynı olması çekince yaratan bir durum Ancak; kontrol grubu ile karşılaştırıldığında DSÖ nün İyi Reçete Yazma Rehberi, çeşitliuluslardan tıp fakültelerinde ve farklı sınıflardan öğrencilerde olumlu sonuç vermiştir. Öğrencilere aldıkları eğitimden birkaç ay sonra, tekrar değerlendirme yapıldığında; eğitimin kalıcı etkisi görülmüştür. Kısıtlılıklar: Daha çok yazılı senaryolar ile ve sadece birkaç hastalık üzerinden yapılmasıdır. Eğitim için ideal zaman dilimi Lisans eğitimi, tutum ve davranışların kazandırılması için önemli süreç Beş altı yıla yayılmış kurslar, uzun süreli tutum ve becerinin gelişmesini sağlayabilir. Avrupa daki eğitim örnekleri bu kurslar çeşitlilik ş göstermekte Ülkemizdeki tıp fakültelerinin çoğunda farmakoloji dersleri 2. ve 3. sınıflarda, eğitici odaklı eğitim yöntemleriyle, ilaç merkezli olarak verilmekte Bununla birlikte probleme dayalı öğrenim yöntemiyle eğitim veren fakültelerin sayısı artmakta DSÖ ile SB arasındaki 1998/99 Orta Vadeli İşbirliği Programı SB/Türk Farmakoloji Derneği (TFD) işbirliği AİK eğitimi veren tıp fakültesi sayısı giderek artmıştır. TFD Klinik Farmakoloji Çalışma Grubu 2007yılında yapılan anket Türkiye deki tıp fakültesi farmakoloji anabilim dallarının %70,3 ünde AİKeğitimi verilmekte, Eğitim müfredatların izinverdiği ölçüde 4., 5. ve 6. sınıflarda uygulanmaktadır. 5

6 Dokuz Eylül, Marmara, Gazi ve Düzce Üniversitesi Tıp Fakülteleri dördüncü ve beşinci sınıf öğrencileri ile yapılan araştırmalar; Eğitimin öğrencilerin AİK ve reçete yazma becerileri üzerinde olumlu etki Bu araştırmalardan birinde olumlu etkinin 1 yıla kadar sürdüğü görülmüştür. Benzer sonuçlar, pratisyen hekimlere yönelik kısa bir akılcı ilaç kullanımı eğitimi ğ sonrasında da elde edilmiş ş ve olumlu sonuçların 4 aya kadar korunduğu gözlenmiştir Bir başka çalışma, akılcı ilaç kullanımı eğitimi almış tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin, bu eğitimi almamış tıp fakültesi son sınıf öğrencilerine ve pratisyen hekimlere göre akılcı ilaç kullanımı konusunda daha yetkin olduğunu göstermektedir. Tüm bu eğitim süreçlerinde katılımcılar, yüksek oranda memnuniyet, tatmin ve özgüven artışı bildirmişlerdir. Ülkemizde verilmekte olan AİK eğitimlerinin lisans öncesi ve sonrasında tutum ve davranışlarda olumlu değişiklikler yaptığından bahsedilebilir. 6

7 7

8 Beyin nörotransmitterleri ile psikiyatrik tablolar Psikotropik ilaçların akılcı klinik kullanımında nöroreseptörler: Şizofreni dopamin reseptör yoğunluğu Antipsikotik ilaçlar dopamin reseptörlerini bloke eder Yeni ajanlar da hem dopamin ve hem de 5HT2 reseptörlerini antagonize eder Depresyon dopamin, norepinefrin ve serotonin gibi transmitterlerin eksikliği veya değişmesi Antidepresanlar beyindeki dopamin, norepinefrin ve serotonin aktivite- sini artırır. Yaşlanma demans ve birçok psikotropik ilaçlarla korelasyon Asetilkolin nörotransmisyonundaki eksiklik Anksiyete bozuklukları Beyin norepinefrin, serotonin ve GABA nörotransmisyonu Anksiyolitikler PSiKiYATRiK HASTANIN FARMAKOTERAPiSi Akılcı farmakoterapi ne zaman ilaç verilmesi, ne zaman verilmemesi yönünden önem taşır: Günlük yaşam olaylarına karşı oluşan emosyonel cevaplar genellikle tedavi edilmemelidir. Depresyon ve psikoz gibi psikiyatrik hastalıklar farmakoterapi gerektirir. Uygun tedavinin olmaması hastanın hastalığını uzatabilir. ilaçların akılcı kullanılmaması aynı anda yan etkilerin görülmesine yol açabilir. Ayrıntılı tıbbi ve psikiyatrik anamnez ile birlikte hastanın ilaç tedavisine karşı tutumunu da öğrenmek gerekir. Uygun ilaç tedavisi ayrıntılı bir şekilde seçilmelidir. Doz hastanın vereceği cevaba ve yan etkilere göre ayarlanmalıdır. Şayet açıklanamayan yan etkiler ortaya çıkarsa bütün ilaçlar geçici olarak kesilmelidir. Bir defada sadece bir ilaçla başlamak genellikle önerilir, diğer ilaçlar ilave edilmeden önce hastayı gözlemek gerekir. Arzu edilen cevap alınamazsa hastanın ilacı söylendiği gibi almadığı düşünülür. Benzodiazepinler gibi sedatiflerin vücutta birikeceği akılda tutulmalıdır. Psikotropik ve nonpsikotropik ilaçlar arasında etkileşimler oluşabilir. Aynı zamanda alkollü içeceklerle çeşitli ilaçlar arasında oluşabilecek karşılıklı etkileşime dikkat etmelidir. Yaşlı hastalarda çeşitli ilaçların duyarlılığının fazla ve süregen olabileceği unutulmamalıdır. Bu hastalarda çeşitli tıbbi hastalıklar psikiyatrik morbidite ile birlikte bulunabilir. İlaçları yazmadan önce, olası riskler ve yararlar konusunda hastaya bilgi vermelidir. ANKSiYETE Farmakoterapi endike mi? relaksasyon tekniği Psikoterapi kısa süreli anksiyolitik tedavi Spesifik bir tanıya varmak Tıbbi hastalıklar ve affektif hastalıklar anksiyete gibi görülebilir. Spesifik farmakoterapi Medikal müdahale ile tedavi Kısa süreli duruma bağlı; anksiyete veya insomnia Benzodiazepinler sedatif özelliği olan antihistaminikler 8

9 Panik bozuklukları, agorafobi ve obsesif-kompulsif bozukluk SSRI, Trisiklikler Klonazepam ilave edilmiş MAOI leri Yüksek doz, uzun süreli alprozalam gibi ilaçlardan kaçınmalıdır. Psikoz veya mani durumlarında anksiyete Nöroleptikler Lityum Nöroleptiklerle oluşmuş akatizi yanlışlıkla anksiyete olarak değerlendirilebilir. nöroleptik dozunu azaltmak, antiparkinsonian ilaçlar, benzodiazepinler veya propranolol Nöroleptikleri genellikle nonpsikotik endişeli hastalara vermekten kaçınılmalıdır. Süregen şiddetli anksiyetede sedatiflerin kötüye kullanılmas ve bağımlılık Özellikle jeneralize anksiyetede buspiron ilacın bağımlılık riski yoktur. Posttravmatik stres bozukluğu SSRI'lara iyi cevap verir. Panik ataklar imipramin ve SSRI (fluvoksamin ve sertralin) ilaveten alprozolam (günde 2-6 mg) veya klonzepam (günde 1-3 mg) Beta blokerler ile bazı otonomik semptomlar azalabilir. Genelleşmiş anksiyete bozuklukları tedavi edilmesi en zor anksiyete bozuklukları Benzodiazepinler tek başına veya beta blokerlerle birlikte Nöroleptikler çok nadir kullanılır. uzun süre verilmesi tardiv diskinezi Difenhidramin gibi sedasyon yapıcı antihistaminikler Bağımlılık yapmamaları avantaj Buspiron önemli ilaç UYKUSUZLUK Değerlendirme yapmaksızın hemen hipnotiklerin verilmesi risk alışkanlığa yol açar hipnotik ajanların uzun yarılanma sürelerinden dolayı hastanın bilincinde etkilenme (şaşkınlık hali) Sedatif yazıldığında; yanlışlıkla ve bilerek ilacın aşırı dozda alınma tehlikesi Alkol ile birlikte alındığında birikici etki fluoksetin gibi ilaçlar sedatifleri potansiyalize ederler. Triazolam ve farmakolojik olarak bu ilaca benzer hipnotiklerden kaçınmalıdır. Sedatif antihistaminikler Sedasyon yapıcı siklik antidepresifler Klonazepam, alprozolam, lorazapam veya melatonin Daha yeni ilaçlar Antihistaminikler normal uyku patterne sahip bir hastada uykunun başlangıcını hızlandırmak için. Melatonin Uykunun doğal endojen ayarlayıcısı ve aydınlığa- karanlığa uyumsağlayıcısıdır sağlayıcısıdır. Uykuyu kolaylaştırır veya uyku oluşturur. Doz 1-5 mg'dır. Uykusuzluktan yakınanlarda uyku latensini azaltır. Jet lag En sık yan etkisi aşırı sedasyon Alışkanlık, bağımlılık yapmaz 9

10 En sık insomnia şekli: gece boyunca sık uyanma, tekrar uykuya dalamama Benzodiazepinler başlangıçta uykuya dalmada yardımcı genellikle gece boyunca uyanmaları ve sabah erken uyanmaları önlemede sınırlı benzodiazepin uyku oluşturmak için gerekli ise yarılanma süresi kısa olanlar Oksazepam:» mg Klonazepam:» Gece yatmadan önce mg etkin uyku» gece ve sabah erken uyanmaları azaltır» gündüzleri de belirgin sersemlik yapmaz.» Özellikle uykusuzluğu SSRI veya diğer antidepresanlarla oluşmuş hastalarda faydalıdır. Zopiclone:» benzodiazepinlerle kimyasal bağlantısı yoktur.» Antikonvulsant, adele gevşetici ve anksiyolitik aktivitesi vardır.» Çabuk etkilidir.» Eliminasyon yarılanma süresi 6 saattır.» Belirgin yan etkileri yoktur veya hangover'a neden olmaz.» Günde 7.5 mg erişkin dozudur. Benzodiazepinler Uyku latensini ve uyanmaların sayısını azaltır. Uykunun birinci dönemi benzodiazepinlerle genellikle azalır. Aynı anda ikinci dönemde artma olabilir. Benzodiazepinler slow-wave uyku periyodunu azaltır. REM süresi genellikle kısalır. Düşük doz benzodiazepin kullanıldığı zaman bu azalma olmayabilir. REM uykusu siklusları benzodiazepinlerle artar. Özellikle uyku süresinin geç dönemlerine doğru» tüm olarak 4. dönem ve REM uykusunun kısalmasına rağmen, benzodiazepinlerin esas etkileri total uyku zamanını artırmalarıdır. Benzodiazepinlerin sürekli kullanılması» REM uykusu üzerine olur (non-rem uyku parametrelerine oranla)» Rüya döneminde bir artma görülür. Gece boyunca sık sık uyanma veya sabah erken uyanmalar hastada depresyon tablosunu düşündürür: Bazı vakalarda bu durum ilk veya tek semptomdur. Depresyon klinik ik olarak belirgin i olmasa da, bu tip hastalar antidepresanlara oldukça iyi cevap verirler. Amitriptilin, doksepin veya trazodon Uyku latensinde bu tedavi ile birden azalma olabilir. Belirgin bir iyileşme olması için 2-3 haftalık bir tedavi periyodu gereklidir. 10

11 DEPRESYON Önemli noktalar: Depresyon şiddeti ve süresi farmakoterapi için gerekli major belirleyicilerdir. Depresyon nörotransmiter bozukluğu sonucu oluşur. Yeterli dozda yazılan antidepresanlar anormal nörotransmisyonu düzeltir. Antidepresanlara cevap genellikle 2-3 haftada oluşur. Siklik antidepresanların yan etkileri; sersemlik, ağız ğ kuruluğu, ğ kabızlık, tremor, cinsel disfonksiyon, terlemede artma, postural hipotansiyon, taşikardi ve kardiak aritmilerdir. SSRI'ların yan etkileri; sinirlilik, uykusuzluk, bulantı, diare, başağrısı ve cinsel fonksiyon bozukluğudur. Psikotik depresyonda yüksek potensli nöroleptikler önce verilir, daha sonra antidepresan ilave edilir. Tedavi 6-12 ay (tamamen depresyon iyileştikten sonra) sürmelidir. Doz yavaş yavaş azaltılmalı, ilaç birden kesilmemelidir. Hasta tedaviye cevap vermezse doz ayarlanması yapılır. Değişik nörotransmitterlere etki eden ilaçlar denenir. Lityum, tiroid preparatları, karbamazepin veya düşük doz nöroleptikler verilir. MAOI lar denenebilir. İntihar riski taşıyorsa, yeterli dozda antidepresiflere cevap vermiyorsa ECT uygulanır. Birçok depresif hasta psikiyatrist olmayan hekimler tarafından tedavi edilir. Psikiyatri hastanelerine başvuranların yaklaşık 1/4'ü depresyondadır. Yaklaşık primer affektif hastaların %15'i intihar nedeni ile ölür. Antidepresiflerin tedavisinde uyulması gereken genel ilkeler Antidepresan ilaçların antidepresan etkinlikleri arasında bir fark yoktur ("A ilacı, B ilacından daha fazla antidepresan etkinlik gösterir" denemez.) Önceden kestirilemeyen nedenlerle bazı antidepresan ilaçlar bazı hastalara daha iyi gelmektedir. Hangi antidepresanın hangi hastaya daha iyi geleceğini öngörmemize yarayacak nesnel ölçütler de yoktur. Antidepresan ilaç seçimi daha çok "sakınılması gereken yan etkiler" göz önünde bulundurularak yapılır. Bununla birlikte bir hastanın önceki depresif epizodu hangi ilaçla tedavi edilmişse o sıradaki epizodunda da aynı ilaç kullanılmalıdır. 11

12 Psikomotor ajitasyon ve depresyon: sedatif etkisi fazla olan amitriptilin, mianserin Psikomotor retardasyon ve depreyon: SSRI, SNRI Yan etkiler: Bütün antidepresan ilaçlar epilepsi eşiğini düşürürler Konvülsiyon öyküsü olanlarda özellikle maprotilin verilmemelidir Kilo almaya yol açabilirler l Obez hastalarda ya da kilo alma sorunu olanlarda SSRI'lar Mianserin: kan tablosu bozuklukları yapabilir Düzenli aralıklarla kan sayımı Trazodon Priapizm Kalp hastalığı, Glokom, Prostatizm, Demans tanısı Antikolinerjik yan etkilere dikkat edilmeli Trisiklik antidepresanlar kullanılmamalı Demans Trisiklik antidepresanlar: bellek ve dikkat üzerine olumsuz Yeni miyokard infarktüsü geçirmiş olan veya herhangi bir derecede kalp bloku olanlarda Trisiklik antidepresanlar seçilmemelidir. SSRI'lar verilebilir. 12

13 Trisiklik antidepresanlar kardiyak yan etkileri özellikle yaşlı hastalarda Postural hipotansiyon Serotonin gerialım inhibitörleri (SSRI) dispepsi, bulantı ve nadiren kusma gibi gastrointestinal yan etkiler baş ağrısı ve sersemlik hissi Daha az sıklıkla; anksiyete, ajitasyon, anoreksiya ve tremor Bu yan etkiler genellikle doza bağımlıdır ve gelip geçici Trisiklik antidepresanlar Yan etkileri yüksek Düşük dozla başlanır Etkin doza çıkılana dek doz titrasyonu En fazla 2 hafta içinde etkin doza ulaşılmalı Tam terapötik dozlarda başlama Seçici serotonin gerialım inhibitörleri (SSRI) Geriye dönüşlü monoamin oksidaz inhibitörleriyle (RIMA) Depresyondaki bir hastada kullanılan antidepresan ilacın yararlı olmadığını söyleyebilmek için söz konusu ilaç "uygun dozda" ve "uygun sürede" kullanılmış olmalıdır. Uygun doz en çok iki hafta içinde erişilen "antidepresan etkinin beklendiği doz aralığı Uygun süre en az 4-6 haftadır. Diğer bir deyişle en az 4-6 hafta süreyle "antidepresan etkinin beklendiği doz aralığı Antidepresan ilaca yanıt alınamazsa ancak ilacın değiştirilmesi yoluna gidilmelidir. Genel uygulamada sık yapılan bir yanlış antidepresan ilaçların depresyondaki hastalara subterapötik dozlarda verilmesidir. Antidepresan ilacın değiştirilmesine karar verilirse yeni seçilecek ilacın başka gruptan bir antidepresan ilaç olmasına dikkat edilmelidir. Hastanın antidepresan ilaç tedavisine dirençli (refrakter) olması: en az iki değişik gruptan ilaç "uygun dozda" ve "uygun sürede" kullanılmış olmalıdır. Özelikle trisiklik antidepresanlar olmak üzere antidepresan ilaçlar tedavinin sonunda azaltılarak kesilmelidirler. Trisiklik ilaçlar ayda 25 mg azaltılarak kesilir. Tedavinin sonunda ilacın dozunu azaltma girişiminde bulunulduğu bir sırada hastanın belirtilerinde bir yineleme görülürse hemen o hastanın tedavisinde kullanılan tam doza geçilir T d i ki i b l ibi l ilk l l Tedavi sanki yeni başlıyormuş gibi genel ilkeler uygulanır. Antidepresan ilaçlar yeterli bir süre kullanılmalıdır. Genel uygulamada hastaların üçte ikisinin antidepresan ilaçlarını birinci ayın sonunda bıraktıkları görülmektedir. Bu durumda tedavi yetersizdir ve relaps olasılığı yüksektir. Tedavinin erken bırakılmasının hastaların yaklaşık % 50'inde relapsa yol açar Akut epizodun semptomatik düzelmesinden sonra ilaçlar en az 6 ay süreyle sürdürülmelidir. O sırada görülen epizodun dışında önceki 5 yılda bir ya da birden fazla depresif epizod geçirmiş olan hastalarda uzun süreli profilaktik tedavi 5 yıllık bir süre içinde en az 2 epizod geçirmiş olan hastalar 13

14 Kısa süreli tedavide etkin olduğu görülmüş olan herhangi bir antidepresan ilaç uzun süreli profilakside de etkilidir. Genellikle profilaksi için kullanılan dozların, tedavi için kullanılan dozların altında olması gerektiği düşünülmektedir. Bu düşünce, kontrollü klinik çalışmalardan çok hastaların ilaçların yan etkilerini uzun süreli olarak yaşamak istememelerinden kaynaklanmaktadır. Antidepresan ilaçların profilaktik etkinliğinin araştırıldığı çalışmalarda genellikle tam dozlar (antidepresan etkinin beklendiği doz aralığı, olağan günlük doz, etkin doz) kullanılmıştır vebudozların önerilmesi gerektiği öne sürülmektedir. Profilaktik tedavinin süresi konusunda kesin bir kural belirlenmiş değildir. İntihar olasılığı bulunan depresif hastalar, bir yakının gözetiminde bir psikiyatriste gönderilmelidir. Bu hastalarda aşırı dozda alındıklarında toksik olabilecek antidepresanlardan kaçınılması gerekir. İntihar olasılığı çok yüksek olan ya da yakın bir geçmişte intihar girişiminde bulunmuş olan hastalar genellikle hastaneye yatırılmalıdır. Bu hastalara elektrokonvulsif tedavi (EKT) uygulanması düşünülür. Antipsikotik etki D 2 ve D 4 5-HT 2 Ekstrapiramidal yan etkiler D 2 Endokrin yan etkiler D 2 Antipsikotikler Tipik: DA antagonistleri Düşük potensli: klorpromazin Yüksek potensli: haloperidol, trifluoperazin, pimozid, zuklopentiksol, flupentiksol, Yeni Nesil: SDA, Kısmi DA agonisti Klozapin: ilk yeni nesil, en etkili, en çok yan etkisi olan ilaç (agranulositoz, epilepsi, metabolik send). Risperidon: 5HT2/D2 (az EPS, hiperprl) Paliperidon: 5HT25HT7/D2 (az EPS, az Hiperprolaktinemi) Olanzapin: SDA (metabolik sendrom, glikoz tolerans) Ketiapin: (kilo alımı) Amisülpirid: D2/D3 presinaptik ve post sinaptik antagonist Aripiprazol: D2 kısmi agonisti + 5HT2 antagonist Ziprasidon: SDA (hafif QT uzaması) Sertindol: SDA (orta QT uzaması) 14

15 Şizofreninin Negatif Semptomlarını Daha İyi Düzelten İlaçlar Pimozid Penfluridol Klozapin Olanzapin Risperidon Sertindol Ketiapin Amisulprid Antipsikotikler Akut dönem tedavi dozları Tipik antipsikotikler Norodol (haloperidol): çok etkili, EPS yüksek, tik, Tourette de de etkin, prolaktin artar Largactil (klorpromazin): hipotansiyon ve sedasyon etkisi yüksek, kalp hastalarında dikkat! Melleril (tiyoridazin): sedasyon, piyasada yok, empotans Nörofren (pimozid): sedasyon düşük, günde tek doz Prolixin (flufenazin): depo formu var, sedasyon düşük, pozitif belirtiye güçlü etki, EPS yüksek Fluanxol (flupentiksol): EPS yüksek, sedasyon az, depo formu var, ajitasyonda etki düşük Clopixol (zuklopentiksol): sedasyon yüksek, acuphase formu hızlı etki, depo formu var 15

16 Atipik antipsikotikler EPS düşüktür Prolaktin artımı düşüktür Genel yan etkiler düşük Kilo alımı yüksek Negatif belirtilere daha etkin Atipik antipsikotikler Leponex (klozapin) dirençli şizofrenide, negatif belirtiler üstüne etkin, agranulositoz!!! Dogmatil Sülpir(sülpirid) yan etki azdır Solian (amisülpirid) yüksek dozda kullanıldığında EPS Seroquel (ketiyapin) 600 mg üstü antipsikotik,,çok sedatif Zyprexa Rexapin(olanzapin) çok sedatif, kilo alımı yüksek Risperdal (risperidon) pozitif belirtilere güçlü etki, EPS olabilir, depo formu (risperdal consta), çocuklarda kullanılabilir Zeldox (ziprasidon) yemekle birlikte alınmalı, kalp hastalıklarında dikkat Abilify (aripiprazol) baş ağrısı, uyku hali yapar Antipsikotikler Yan etkileri 16

17 İlaç grubu Etkililik Pozitif S. Etkililik Negatif S Güvenlilik Uygunluk Maliyet Sonuç Klasik AP Hallüsinasyon Hezeyan Dezorganize düşünce ve konuşma -Sosyal çekilme -Alogia -Apati -İçe kapanma -Affektif Küntleşme -Bilişsel işlevlerde bozulma? EPS- Metabolik Sendrom- Antikolinerjik YE- Epilepsi eşiği düşürmesi - Hematolojik nötropeni Hiperprolaktin emi İlaç yarı ömrü Enjektabl formu Hasta kullanım uyumu u Özel gruplarda kullanabilme Aylık toplam tedavi maliyet Yeni nesil AP Klasik ilaçlar bir grup olarak ortak özellikler taşır SGA ise her biri ayrı ele alınmalıdır 17

18 AİK Eğitimi Etkililik Kanıt piramidi RKÇ ler Sistematik inceleme yazıları Kılavuzlar TPD NICE APA Ölçekler Psikoz Pozitif belirtiler (SANS) Negatif belirtiler (SAPS) Depresyon Ham_D.. Mani YMRS. Genel psikopatoloji (BPRS, PANSS, CGI) Anksiyete Ham_A HADRS ASI Yaşam kalitesi, İşlevsellik, Yeti yitimi Relaps ya da başka bir nedenle tedaviyi bırakma 18

19 Güvenlilik-Yan etkiler EPS (Klasik yüksek potens: Haloperidol, zuklopentiksol..) Akut distoni Akatizi Parkinsonizm TD Metabolik sendrom (yeni nesil: klozapin, olanzapin,) Antikolinerjik yan etkiler (klorpromazin, klozapin) Kardiak yan etkiler (klozapin, pimozid, sertindol, ziprasidon) Prolaktin yükselmesi: Amenore-galaktore, adet düzensizliği ve kesilmesi, Osteoporoz, Cinsel işlev bozukluğu, (Risperidon, amisulpirid, pimozid) Hematolojik yan etkiler: Agranülositoz, nötropeni (klozapin) Epileptik nöbet eşiği düşmesi (klozapin). Uygunluk İlaç formu ile ilgili etkenler: Tablet kapsül bölünerek doz ayarlama kolaylığı Yarı ömrü Enjektabl form: İlaç reddi olan ya da tedavi uyumu olmayan hastalarda kullanım Solüsyon: ilaç reddi olan hastalarda hızlı etki gösterme Özel tıbbi durumlarda kullanım Gebelikte Yaşlılarda Çocuklarda kullanım Karaciğer Böbrek yetmezliğinde kullanım Obesite Hastanın özelliği Tedaviye Dirençlilik Maliyet 1 aylık ortalama maliyet Tipik ilaçlar Atipikler = x10 kat 19

20 Her bir etkenin % ağırlığı? Hastaya özgü olarak etkenlerin önemi değişebilir. Hastaları klinik özelliklerine göre gruplandırdığımızda farklı % ağırlık verebiliriz. Neler etkili olur? Hastanın mesleği ğ (Üretkenliği?, ğ bilişsel ş performans gereksinimi?) Sağlık güvencesi ve ekonomik kaynakları Hastalık İçgörüsü azlığı ve ilaç uyumu olmaması İlk epizod olgu Dirençli ve şiddetli belirtilerle seyreden olgu Bilişsel yetersizlik ve negatif belirtilerle seyreden olgular? Ağırlığı neler etkiler Hastaların sosyal güvence durumu Mesleği (dikkat gerektiren işler) Sosyal statüsü Bu etkenleri dışarda mı bırakmalı her hastaya eşit mi davranmalı; yoksa?.. İlaç seçiminde alt etkenlere verdiğimiz ağırlık seçimimizi çok etkilemekte Akılcı İlaçTedavisi ve ReçeteYazma Süreci Adım I. Problemin tanımlanması. Adım II. Tedavi amaçlarının belirlenmesi. Adım III. Kişisel tedavinin/ilacın seçilmesi Adım IV. Kişisel tedavinin/ilacın uygunluğunun değerlendirilmesi. Adım V. Reçetenin yazılması. Adım VI. Hastaya gerekli bilgilerin, talimatların verilmesi, tedavinin izlenmesi 20

21 KİŞİSEL İLAÇLAR (K İlaç) Herhangi bir endikasyonda sürekli olarak reçete etmek için seçtiğimiz ilaçlardır (Portföy) KİŞİSEL İLACIN (K-İLAÇ) SEÇİLMESİ OLGU 1: OLGU 2: 21

22 Etkinlik % Güvenlik % Uygunluk % Maliyet % TOPLAM % 100 Genel Etkinlik % Güvenlik % Uygunluk % Maliyet % TOPLAM % 100 Genel Olgu 1?0?0?0?0 100 Olgu 2?0?0?0?0 100 OLGU 1 İlaç grupları Etkililik (%?0) Güvenlilik (%?0) Uygunluk (%?0) Maliyet(%? 0) Toplam Puan SSRI Trisiklik iklik SNRI. (Her bir ilaç için 4 üzerinden puanlama) 22

23 OLGU 2 İlaç grupları Etkililik (%?0) Güvenlilik (%?0) Uygunluk (%?0) Maliyet(%? 0) Toplam Puan SSRI Trisiklik iklik SNRI. (Her bir ilaç için 4 üzerinden puanlama) K-İLACIN HASTAYA UYGUNLUĞU OLGU İlaç grupları Etkililik (%?0) Güvenlilik (%?0) Uygunluk (%?0) Maliyet (%?0) Toplam Puan 23

24 1. Etken madde ve doz şekli hasta için uygun mu? 2. Standart dozaj şeması hasta için uygun mu? Dozaj şemasının amacı kan ilaç düzeyini terapötik pencere içerisinde tutmaktır Steadystate rançıe ITherapeutic 15 ı u Subtherapeuti range

25 3. Standart tedavi süresi bu hasta için uygun mu? Düşük doz-kısa süreli tedavi Etkinlik azalması Yüksek doz- uzun süreli tedavi İstenmeyen yan etkiler, tolerans, bağımlılık, suistimal, ekonomik zarar OLGU Farklı Tipteki Olgularda % Ağırlık Olgular Etkililik Güvenlilik Uygunluk Maliyet İlk epizod şizofreni:. %? %? %? %? Tedaviye dirençli %? %? %? %? şizofreni:.. Kronik şizofreni:, %? %? %? %? İlaç kullanımı reddi: %? %? %? %? 25

26 Adım VI. Hastaya gerekli bilgilerin, talimatların verilmesi, tedavinin izlenmesi Hastaya gereken bilgilendirme ve uyarıların yapılması İlacın etkileri Yan etkileri İlacın nasıl kullanılacağına ilişkin talimatlar Uyarılar Kontrol geri bildirim Hastaya herşeyin açık olup olmadığının sorulmasıtalimatların tekrarlatılması Tedavinin izlenmesi 26

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYONDA PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYON TANISI Depresif ruh hali İlgi ve isteklerde azalma Enerji azlığı Konsantrasyon bozukluğu ğ İştah bozukluğu Uk Uyku bozukluğu ğ Kendine güven kaybı, suçluluk ve

Detaylı

PS K YATR DE AKILCI LAÇ KULLANIMI

PS K YATR DE AKILCI LAÇ KULLANIMI Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Ak lc laç Kullan m Sempozyumu 14 Ocak 1999, stanbul, s. 151-158 Sürekli Tıp İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer. Nöroleptik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Konuşma planı Bu konuda anlatılacak ilaçların

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı

Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı Botulinum Toksin Komplikasyonları ve Kontrendikasyonları IV. DOD Dermatoloji Gündemi 3-6 Eylül 2015-Eskişehir Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı

Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı Dr. Hikmet YILMAZ Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa Akılcı İlaç Kullanımı Dr. Hikmet YILMAZ Akılcı İlaç Kullanımı* Hastaların kendi klinik gereksinimlerine

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI RASALAS 0.5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: 0.5 mg rasajilin (mesilat olarak). Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, prejelatinize nişasta, mısır nişastası, talk, kolloidal silikon

Detaylı

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Prof. Dr. Hakan Coşkunol Ege Üniversitesi BATI ENSTİTÜSÜ Alkol ve Madde Kullanım Biçimleri Nelerdir? Kullanmama Sosyal Kullanım Rekreasyonel Kullanım Riskli Kullanım

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Desyrel Tablet 100 mg

Desyrel Tablet 100 mg FORMÜLÜ Bir tablet, 100 mg trazodon HCl içerir. Desyrel Tablet 100 mg FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik özellikleri Trazodon, anksiyete ve uyku bozukluklarının eşlik ettiği depresyon gibi depresif

Detaylı

Akılcı ilaç kullanımı. Dr. Hikmet YILMAZ

Akılcı ilaç kullanımı. Dr. Hikmet YILMAZ Akılcı ilaç kullanımı Dr. Hikmet YILMAZ Akılcı İlaç Kullanımı* Hastaların klinik gereksinimlerine en uygun olanilaçları, bireysel ihtiyaçlarını karşılayan dozlarda, uygun bir süre için, en düşük maliyette

Detaylı

Tranxilene 10 mg Kapsül

Tranxilene 10 mg Kapsül Tranxilene 10 mg Kapsül FORMÜLÜ Bir kapsülde: Klorazepat dipotasyum 10 mg (Kapsül boyar maddeleri: eritrosin, titan dioksit) FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik Özellikler: Klorazepat benzodiazepin

Detaylı

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Ass. Dr. Toygun Tok İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Kliniği

Detaylı

Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ

Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ Pozitif Semptomlar Delüzyonlar Halüsinasyonlar Düşüncenin bozulması Negatif Semptomlar Küntleşmiş duygulanım Konuşma fakirliği Asosyalite Zevk alamama İkinci Ulak Selektif

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI

AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI Uzm. Dr. Burçak Deniz DEDEOĞLU Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürü AKILCI İLAÇ KULLANIMI Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilacı,

Detaylı

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran

ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR. Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR Prof. Dr. Alaattin Duran ANTİDEPRESSAN İLAÇLAR 1950 lerin başlarında klorpromazinin psikotik hastaların tedavisinde etkili olduğu anlaşıldığında, iminodibenzillerin farmakolojik özelliklerine

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. STABLON 12.5 mg kaplı tablet. Ağız yoluyla alınır. Etkin Madde:12.5 mg Tianeptine sodyum tuzu.

KULLANMA TALİMATI. STABLON 12.5 mg kaplı tablet. Ağız yoluyla alınır. Etkin Madde:12.5 mg Tianeptine sodyum tuzu. KULLANMA TALİMATI STABLON 12.5 mg kaplı tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin Madde:12.5 mg Tianeptine sodyum tuzu. Yardımcı Maddeler: Mısır nişastası, Mannitol, Magnezyum stearat, Talk, Sodyum bikarbonat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Magnezyum stearat, mısır nişastası,

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı Felsefi olarak akılcılık akımı Platon la baslamıstır Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı İlaç kullanımında akılcılık Deney ve gözleme dayalı

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ Yeşim Tunçok DEÜTF Farmakoloji Anabilim Dalı, Klinik Toksikoloji Bilim Dalı İlaç ve Zehir Danışma Merkezi, İzmir Klinik Toksikoloji Zehirlenmelerin önlenmesi, tanısı,

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI NERVOGİL 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg rasajilin (mesilat olarak) içerir. Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta, mannitol, mısır nişastası, kolloidal

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet

SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet SERALĠN 50 mg Çentikli Film Tablet FORMÜLÜ Her çentikli film tablette, 50 mg sertraline eşdeğer miktarda sertralin HCI bulunur. Boyar madde: Titanyum dioksit (E 171). FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLERĠ Farmakodinamik

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. LOPERMİD 2 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. LOPERMİD 2 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI LOPERMİD 2 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 2 mg loperamid HCl içerir. Yardımcı madde(ler): Sodyum nişasta glukolat, mikrokristalin selüloz Bu ilacı kullanmaya başlamadan

Detaylı

FAVERİN FİLM TABLET 50 mg

FAVERİN FİLM TABLET 50 mg FAVERİN FİLM TABLET 50 mg FORMÜLÜ Her bölünebilir film tablet 50 mg fluvoksamin maleat içerir. Boyar madde olarak titanyum dioksit ve sarı demir oksit kullanılmıştır. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Prof.Dr. Merih BAYRAM

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Prof.Dr. Merih BAYRAM AKILCI İLAÇ KULLANIMI Prof.Dr. Merih BAYRAM AKILCI İLAÇ KULLANIMI Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre; uygun ilacı, uygun süre ve dozda, en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ?

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Olgu 1 32 yaşında, kadın Sınıf öğretmeni Evli Bir kızı var Yakınması Toplu taşıma

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat. SÜLPİR 50 mg kapsül Ağızdan alınır KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI

Detaylı

DEVA. FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder.

DEVA. FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder. DEVA CİTREX 10 mg FİLM TABLET FORMÜLÜ: Her film tablet 10 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde: Titanyum dioksit ihtiva eder. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER: Farmakodinamik Özellikler:

Detaylı

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Ahmet Akýcý*, Dr. M. Ümit Uðurlu*, Dr. Narin Gönüllü*, Dr. Þule Oktay*, Sibel Kalaça** Akýlcý olmayan ilaç

Detaylı

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA Uzm.Ecz. ÖZLEM KALSIN Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 3-6 Nisan 2014, Girne-KKTC

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi Dr. Sinan Yetkin 5-HT 5-HT 1A /5-HT 1D agonizm 5-HT 1A /5-HT 1B antagonizm 5-HT 2 agonizm 5-HT 2 antagonizm 5-HT 3 agonizm α 2 agonizm α 1 antagonizm α 2 antagonizm

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her draje, etkin madde olarak 0.50 mg pizotifene eşdeğer bazda 0.73 mg pizotifen hidrojen maleat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her draje, etkin madde olarak 0.50 mg pizotifene eşdeğer bazda 0.73 mg pizotifen hidrojen maleat içerir. KULLANMA TALİMATI SANDOMİGRAN draje Ağız yolu ile alınır. Etkin madde: Her draje, etkin madde olarak 0.50 mg pizotifene eşdeğer bazda 0.73 mg pizotifen hidrojen maleat içerir. Yardımcı maddeler: Magnezyum

Detaylı

Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ)

Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ) Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ) İlaç Sanayi İngiltere de sağlık sisteminin olağan uygulamaları içerisine kendini vazgeçilemez şekilde yerleştirmiştir.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI ETKINIA 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablette, 1 mg rasajiline eşdeğer 1,56 mg rasajilin mesilat bulunur. Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta, talk, mannitol, mısır

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ZİNCOPLEX 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat Yardımcı maddeler: Gliserin, sorbitol, esans olarak raspberry

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİZİNC 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat bulunur. Yardımcı maddeler: Şeker (sükroz), gliserin, nipajin

Detaylı

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR Affektif (duygu-durum) hastalıklar ve manik-depresif (bipolar) hastalık durumunda kullanılan ilaçlardır. Etkilerini; SSS deki monoaminlerin (mediyatör görevli olanlar)

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. AZILECT 1 mg tablet, 30 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. AZILECT 1 mg tablet, 30 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI AZILECT 1 mg Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: 1 mg rasajilin (mesilat olarak). Yardımcı maddeler: Mannitol, kolloidal anhidrit silika, mısır nişastası, prejelatinize nişasta, stearik

Detaylı

Bipolar Bozukluk: Psikoeğitim Doç. Dr. Fisun Akdeniz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Affektif Hastalıklar Birimi Nerede Ne zaman Ne sıklıkta Bipolar bozukluklarda psikolojik Psikoanaliz Grup

Detaylı

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ÜRÜN TANITIM ELEMANLARININ YETERLİLİK BELGESİ EĞİTİM PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ (TASLAK) 1. AKILCI İLAÇ KULLANIMI (AİK) Akılcı İlaç Kullanımı (AİK) Nedir? Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı Nedir? AİK in ve Genel

Detaylı

NÖROFREN Tablet. FORMÜLÜ Bir tablette: Pimozid 2 mg (Tartrazin içerir.) FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ. Farmakodinamik Özellikler:

NÖROFREN Tablet. FORMÜLÜ Bir tablette: Pimozid 2 mg (Tartrazin içerir.) FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ. Farmakodinamik Özellikler: NÖROFREN Tablet FORMÜLÜ Bir tablette: Pimozid 2 mg (Tartrazin içerir.) FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik Özellikler: Pimozid, kronik şizofrenik hastaların tedavisinde yarar sağlayan nöroleptik özelliklere

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ : Hastanedeki akılcı ilaç kullanımına yönelik uygulamaların belirlenmesi. 2. KAPSAM : Hastalara verilecek ilaç tedavilerinin uygunluğunu, bunun kontrolü için kurulan Akılcı ilaç kullanımı sorumlu

Detaylı

PSİKİYATRİDE İLAÇLA TEDAVİ

PSİKİYATRİDE İLAÇLA TEDAVİ İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 275 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:275-302 PSİKİYATRİDE İLAÇLA TEDAVİ Prof. Dr. Alaattin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SİSTRAL Krem. Cilt üzerine, haricen uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. SİSTRAL Krem. Cilt üzerine, haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI SİSTRAL Krem Cilt üzerine, haricen uygulanır. Etkin madde: 1 gram kremde 15 mg klorfenoksamin hidroklorür bulunur. Yardımcı maddeler: İsopropil miristat, stearik asit, setostearil alkol,

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI VI. SINIF PSİKİYATRİ INTERN PROGRAMI Dekan Prof. Dr. Mustafa Aydın Dekan Yardımcıları Prof. Dr. Selçuk Keser Doç. Dr. Nejat Demircan Baş

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ 2013 İÇERİK-1 Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etkiye

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı Tüm maddeler zehirdir, ilacı zehirden ayıran dozudur 3 Akılcı İlaç Kullanımı

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg klemastine (hidrojen fumarat halinde) içerir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg klemastine (hidrojen fumarat halinde) içerir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI TAVEGYL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir tablet 1 mg klemastine (hidrojen fumarat halinde) içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI

AKILCI İLAÇ KULLANIMI AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr.Ayşe Erdoğan Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ilacı, fizyolojik sistemleri veya patolojik durumları, kullanıcının yararı için değiştirmek veya

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

RELAXOL 40 mg FİLM TABLET

RELAXOL 40 mg FİLM TABLET RELAXOL 40 mg FİLM TABLET Her film tablet; 40 mg Sitalopram a eşdeğer Sitalopram hidrobromür içerir. Boyar madde olarak; Titanyum dioksit kullanılmıştır. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikleri

Detaylı

FORMÜLÜ Her bölünebilir tablette, Alprazolam... 1 mg

FORMÜLÜ Her bölünebilir tablette, Alprazolam... 1 mg Xanax 1 mg Tablet FORMÜLÜ Her bölünebilir tablette, Alprazolam... 1 mg Boyar madde: Eritrosin sodyum aluminyum lak, FD & C blue no 2 aluminyum lak. Koruyucu: Sodyum benzoat FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Bir supozituvar, 800 mg fenprobamat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Bir supozituvar, 800 mg fenprobamat içerir. KULLANMA TALİMATI GAMAKUİL Supozituvar Anüse (makata) uygulanır. Etkin madde: Bir supozituvar, 800 mg fenprobamat içerir. Yardımcı madde: Witepsol H 15 Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN oral damla Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Propil paraben

Detaylı

BİYOLOJİK TEDAVİLER. Prof. Dr. Alaattin Duran

BİYOLOJİK TEDAVİLER. Prof. Dr. Alaattin Duran BİYOLOJİK TEDAVİLER Prof. Dr. Alaattin Duran DOPAMİN RESEPTÖR ANTAGONİSTLERİ (TİPİK ANTİPSİKOTİK İLAÇLAR) Nöroleptikler 1990 dan önce klasik antipsikotik (tipik antipsikotik) ilaçlar, psikoz tedavisi için

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Şizofreni Hastalarında Bedensel Sağlık Sorunları ve Çözüm Yolları Dr. Berna Binnur Akdede DEÜTF Psikiyatri AD 06.10.2010 Mortalite genel populasyondan

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. TĐORELAX 4 mg/2 ml IM ampul Steril-apirojen Kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI Etkin madde: Bir ampulde, 4 mg tiyokolşikosid bulunur. Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, distile su. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür KULLANMA TALİMATI XYZAL 5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selülöz, laktoz monohidrat, kolloidal anhidrus

Detaylı

WYETH İLAÇLARI A.Ş. Büyükdere Cad. No.100-102,Maya Akar Center,Kat 9,34394,Esentepe-İstanbul Tel:(212) 3559000 (6 hat) Fax:(212) 2117616

WYETH İLAÇLARI A.Ş. Büyükdere Cad. No.100-102,Maya Akar Center,Kat 9,34394,Esentepe-İstanbul Tel:(212) 3559000 (6 hat) Fax:(212) 2117616 Wyeth Efexor Tablet (Venlafaksin 37.5 mg) FORMÜL Her tablet aktif madde olarak hidroklorür tuzu halinde 37.5 mg venlafaksin ile renk maddesi olarak sarı ve kahverengi demir oksit içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER

Detaylı