KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ"

Transkript

1 508 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Kalın Flamentler 2. Đnce Flamentler 3. Sinirsel Uyarının Kas Liflerine Đletimi 3-1. Sinir-Kas kavşağı yapısı ve işlevi 4. Uyarılma-Kasılma Bağlantısı 4.1. Uyarılma ile Hücre Đçi Kalsiyumun Artması ve önemi 4.2. Uyarılma-Kasılma Eşleşmesi KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Doç. Dr.

2 510 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Doç. Dr. Kuvvet üretebilme ve hareket kabiliyeti hayvan hücrelerinin en önemli özelliklerindendir. Tüm hayvanlarda hareket özelleşmiş kas hücreleri tarafından oluşturulur. Kas hücresi, bir sinir lifinin uyarısı ile, hormon ve kimyasal ajanların situmülasyonu ile yada kendi spontane elektriksel aktivitesi ile uyarılabilmektedir. Bir motor sinirin uyarısı ile daha çok iskelet kaslarının normal olarak uyarıldığı mekanizmadır. Bu bölümde, sinir sisteminde bilginin taşınmasını sağlayan elektriksel ve kimyasal sinyallerin ne şekilde kasın uyarılması ve kasılmasına dönüşebildiği konusu, özellikle memeli iskelet kasının sinirsel uyartılması ve kasılma mekanizması işlenecektir. Đskelet kasları, uzunlukları kasın tüm boyunu kaplayabilen µm kalınlıklı kas liflerinin yanyana gelmesi ile oluşur. Kas lifleri sarkolemma adı verilen bir membran ile çevrilidir ve genellikle ortasından bir sinir akson ucu ile sinaps oluşturmaktadır. Bir kas lifi, hücre içi dolayında miyofibrillerden (miyozin ve aktin) oluşur. Elektron mikroskopta her bir miyofibrilin uzunlamasına miyoflament adı verilen iki tür elemanların sıralanmış paketi şeklinde silindirik yapılar içerdiği görülür. Bir miyofibrilde kalın görünümlü yaklaşık 1500 miyozin, bunun yaklaşık iki katı kadar ince görünümlü aktin flamentleri bulunmaktadır. Z çizgisi adı verilen koyu görünümlü iki çizgi arasındaki bölge sarkomer olarak adlandırılır. Her sarkomerde bir miktar uzunlukları üst üste gelmiş kalın ve ince flamentler vardır (Şekil-1). Şekil-1: Flamentlerin organizasyonu; sarkomer Sarkomer, iskelet kasında uzunluğun dolayısıyla kasılmanın işlevsel birimidir. Herhangi bir iskelet kası, kası oluşturan liflerindeki tüm miyofibriller, içerdikleri kalın ve ince flamentlerin kontraktil elemanlar ile oluşturdukları bağlantılarının hareketi ile birlikte uzunluk değişiklikleri oluşturabilmektedirler. Kalın Flamentler (miyozin flamentleri); Yan yana uzanmış miyozin moleküllülerinden oluşur. Her bir miyozin molekülü ağır zincir ve hafif zincirlerden oluşur. Kuyruk kısmında iki polipeptid zincir alfa-heliks yapısında diğer ucu iki iki baş oluşturacak şekilde ayrıdırlar. Miyozin başının kas kasılması için temel olan bir özelliği ATPaz enzimi olarak fonksiyon görmesidir. Miyozinin bu özelliği, ATP nin yüksek enerjili fosfat bağlarından elde edilen enerjiyi kasılma işlemini enerjilendirmek için kullanılmasını sağlar. Ayrıca moleküllerin çift sarmal ile baş arasında ki menteşe adı verilen esnek bölümdeki bükülmeleri ise başları gövdeden dışarı yönelik bir konuma getirir. Dışarı doğru uzanan kol ile birlikte baş kısmının aktine bağlanabilme (çapraz köprü) özeliği vardır (Şekil-2).

3 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Şekil 2: Miyozin molekülü Đnce Flamentler (Aktin flamentleri); Aktin, tropomiyozin ve troponin adlı üç ayrı bileşenden oluşan bir kompleksdir. Aktin flamentinin ana unsuru çift sarmallı F-aktin proteinidir. F-aktin molekülleri ise miyozin bağlanma bölgeleri olan G-aktin moleküllerinin ATP varlığında polimerleşmesi sonucunda oluşur. Tropomiyozin, F-aktin zincirleri arasına yerleşerek heliks yapıyı güçlendirir. Dinlenim halinde F-aktine bağlanıp, aktinin aktif bölgelerini kapatarak, aktin ile miyozin arasındaki kasılmaya yol açacak bir etkileşimi inhibe ettiği düşünülmektedir. Bunun için kasılmadan önce; Troponin-tropomiyozin kompleksinin bu inhibitör etkisi engellenmelidir. Đnce flamentlerin üçüncü protein bileşeni troponin dir. Küresel görünümlü bir protein olan troponin aslında her biri kas kasılmasının kontrolünde özgül bir rol oynayan zayıf bağlı üç protein alt biriminden oluşmuş bir kompleksdir. Bu alt birimleri; aktine bağlanan Tp-I, Tropomiyozine bağlanan Tp-T ve Ca iyonlarına afinitesi olan Tp-C olan birimlerdir (Şekil-3). Şekil 3: Aktin flamenti ve bileşenleriı Önceleri kas kasılmasının, flament moleküllerinin bizzat kasılması ile oluştuğuna inanılırdı. Yukarıda kısaca özellikleri anlatılan kas lifinin incelikli yapısının belirlenmesi ve biyofiziksel çalışmalar kasılmanın, moleküllerin boylarının küçülmesi ile değil, ince flamentlerin kalın flamentler üzerinde kaymasından kaynaklandığını göstermiştir. Bu bilgilere dayanarak, ilk kez Andrew HUXLEY ve J. HANSON tarafından 1950 li yıllarda bu mekanizma için kayan flamentler hipotezi öne sürülmüştür de A.Huxley tamamen kuramsal düşüncelerden yola çıkarak kalın flamentler üzerinde kuvvet üretici moleküler yapıların sıralanmış olduğu fikrini ortaya atmıştır. Huxley e göre bu kuvvet üreteçleri kalın flamentlerin, ince flamentlere bağlanıp ayrılmalarını sağlayan devirli hareketler yaptırıyor olmasıydı. Hemen hemen ayni tarihlerde H.E. Huxley elektron mikroskopunda daha ince doku kesitleri kullanarak kalın flamentler üzerinde bu tür çapraz köprü lerin varlığını göstermiştir. Bugün bu çapraz köprülerin iki tip flament arasında kaymanın olması için bulunması beklenen kuvvet üreteçleri oldukları kabul edilmektedir. Kayan flamentleri teorisi için, aktin flamentlerini miyozin flamentleri ile içe doğru kaydıran acaba, nedir? Ve Ne zaman başlar? Sorusunun cevabı; miyozin flamentlerin çapraz köprüleri ile aktin flamentlerin etkileşimi sonucu oluşturulan mekanik güçlerdir. Ancak bu, kas lifinin uyarılması ile başlar şeklinde olamalıdır. Sinirsel Uyarının Kas Liflerine Đletimi: Sinir-Kas kavşağı Yapısı ve Đşlevi Đskelet kasları, iplik benzeri fasikül demetlerinden, fasiküller de çok çekirdekli hücreler olan kas lifli demetlerinden oluşur. Sinir sisteminin temel

4 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ görevi bu elemanları kontrol ederek, kas kasılması ile istendik hareketi oluşturacak gerginliği, kuvveti iskelete uygulamaktır. Bir motor nöron ile hedef kası arasındaki işlevsel bağlantı bir kimyasal sinaps ile olmaktadır. Motor akson ucunun kas lifi ile lifin ortasına yakın bir yerde bağlantı yapması ile oluşur. Bu sinaps sinir-kas kavşağı yada nöro-musküler kavşak olarak da adlandırılır. Bir motor nörondan ilerleyen aksiyon potansiyeli, sinir son ucuna ulaşınca sinir-kas kavşağındaki sinaptik iletim aracılığı ile kas lifine aktarılır. Sinir-kas kavşaklarında akson uçları altında kalan kas lifi membran bölgesi motor son plak olarak tanımlanmaktadır. Her bir kas lifinde bir akson tarafından inerve edilmiş yalnızca bir son plak bölgesi bulunur. Sinir-kas kavşağının oluştuğu bölgedeki kas lifi membranı sinaps çukuru veya sinaptik oluk adı verilen ve içi ekstrasellüler sıvı ile dolu olan bir oyuk oluşturur. Kimyasal sinaps oluşumunda olduğu gibi akson ucu ile kas lifi membranı arasındaki boşluğa sinaptik aralık veya sinaptik yarık denir. Bu sinaptik aralıktaki kas membranının yüzeyi, içeriye doğru oluşturduğu çok sayıda girintili küçük kıvrımlardan dolayı oldukça büyüktür. Dolayısı ile postsinaptik son plak bölgesi çok sayıda reseptör içerebilmektedir (Şekil-4). bağımlı Ca kanallarından kalsiyumun, konsantrasyon gradyentinden dolayı ekstrasellüler oratamdan (sinaptik aralıktan) akson içerisine akışı olur. Akson ucunda artan Ca iyonları, veziküller içerisindeki nörotransmitterlerin (asetilkolinin ACh) eksositoz ile sinaptik aralığa salınmasını sağlar. Sinaptik aralığa salınan ACh moleküllerinin bir kısmı difüzyonla buradan uzaklaşırken, bir kısmı postsinaptik membrandaki reseptörlere bağlanırlar. Sinir-kas sinapslarında, ACh reseptörleri iyonotropik etki gösteren resptörler olup dolayısıyla buradaki sinaptik iletim hızlı yada doğrudan kapıya etkili iletim şeklindedir. Reseptör-ACh kompleksinde oluşan konformasyon değişikliği ile açılan iyon kanalı, post sinaptik hücre membranının (kas lifi membranı) hem sodyuma hemde potasyuma karşı geçirgenliğini eş zamanlı olarak ve ayni ölçüde artırır. Açılan asetilkolin kanal çapı yaklaşık 0,65-2 nm kadar olup bütün önemli pozitif iyonların (Na, K ve Ca) kanaldan kolaylıkla geçmesine izin verecek kadar büyüklüktedir. Diğer taraftan kanal ağzındaki güçlü negatif yükler nedeni ile klor iyonları gibi negatif iyonlar geçemez (Şekil-5). Şekil-5: Asetilkolin reseptörünün yapısal modeli ve ACh- reseptör etkileşimi ve katyon kanalının açılması. Sekil- 4: Sinir-kas kavşağı Sinir-kas kavşağını oluşturan motor sinirdeki bir aksiyon potansiyelinin akson ucunda oluşturduğu potansiyel değişikliği, akson ucunda bulunan voltajkapılı Ca kanallarının açılmasına neden olur. Açılan çok sayıdaki bu voltaj Açılan bu kanallardan içeri Na, dışarı ise K akışı olur. Ancak kanallardan iki nedenle daha çok sodyum iyonlarının içeri geçişi olur. Birincisi ekstrasellüler ortamdaki Na + konsantrasyonunun fazla oluşundan dolayı içeriye doğru kimyasal kuvvet, ikincisi hücre içinin negatif, sodyumun pozitif yükü dolayısı ile içeri doğru elektriksel kuvvetlerdir. Açılan kanallardan iyon geçişlerine bağlı olarak, postsinaptik membranda lokal bir postsinaptik potansiyel meydana gelir. Oluşan bu potansiyel sinaptik yolla uyarılan sinirlerdeki eksite edici postsinaptik potansiyel (EPSP) olup,

5 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ 515 kaslarda son plak potansiyeli (SPP) olarak adlandırılmaktadır. Son plak potansiyelinin kas hücresinde oluşturduğu bu başlangıç depolarizasyonu, kas lifi üzerinde bulunan voltaj-kapılı Na kanallarının açılması ve daha çok sodyum kanal aktivasyonun pozitif feed-beck etkisi ile sodyumun içeri girişi ile depolarizasyonun artmasına neden olur. Oluşan depolarizasyon değeri kas lifi membranı için eşik değere ulaştığında bir aksiyon potansiyeli meydana gelmesine neden olmaktadır (Şekil-6). Şekil-6: Postsinaptik kas hücresindeki ACh bağımlı iyon kanallarının açılması ile oluşan son plak potansiyelinin Voltaj bağımlı Na kanallarını açarak aksiyon potansiyelinin oluşumu. 516 Nöro-müskular kavşaktaki sinaptik ileti, nöronlar arası sinaptik iletimden farklı olarak tek bir SPP nin büyüklüğü normal olarak bir kas lifi membranında aksiyon potansiyelini başlatmaya yeterli olmaktadır. Ayrıca nöronlar arası sinaptik iletimde oluşan postsinaptik potansiyeller inhibe edicide (IPSP) olabilir oysa sinir-kas sinapslarındaki postsinaptik potansiyeli (SPP) daima uyarıcı (EPSP) etkiye sahiptir. Đskelet kaslarında kas lifinin uyarılması ile meydana gelen, yaklaşık süresi 1-5 milisaniye ve ileti hızı 3-5m/s olan aksiyon potansiyeli membran boyunca yayılır. Đskelet kas liflerinin büyüklüğü nedeni ile membran boyunca yayılan aksiyon potansiyeli lifin iç kısımlarında ya çok az yada hiç akım oluşturamazlar. Kasılmanın oluşabilmesi için elektriksel akımların miyofibrillere kadar ulaşması gerekir. Kas lifi membranında yayılan depolarizasyon, zarın lif içine enine uzantıları olan borucuklar (T-tübülleri) ile kas lifi içine yayılabilmektedir. Ttübülleri hücre membranının internal uzantıları vede kas lifini çevreleyen ekstrasellüler sıvı ile ilişkide olup bu sıvı ile de doludur. Bu yapısal durumdan dolayı aksiyon potansiyelinin menbran boyunca yayılması ayni zamanda T tübülleri aracılığı ilede lifin iç kısımlarınada yayılır (Şekil-7). Şekil-7: Sinir-kas kavşağında (noromuskülar sinapsda) aksiyon potansiyelinin kas lifi boyunca yayılması

6 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ UYARILMA KASILMA BAĞLANTISI Kas lifinde aksiyon potansiyelinin oluşmasından kasılmanın başlamasına kadar süren olayların tümü uyarılma-kasılma bağlantısı (çiftlenimi) olarak adlandırılır. Uyarılma ile Hücre Đçi Kalsiyumun Artması ve önemi Kas kasılma olayının hücre içi Ca düzeyinin artması ile gerçekleştiği bilinmektedir. Hücre dışındaki Ca konsantrasyonunun yüksek bir düzeyde olduğu bilindiğinden, kasılma için gerekli Ca un neden tamamının hücre dışı ortamdan sağlanmadığı uzun süre tartışılmıştır. Hücre dışı Ca un hücre depolarizasyonu ile içeri girdikten sonra hedef bölgelere ulaşmasının özellikle büyük kas liflerinin kasılması için zaman alıcı olacağı hesaplanmıştır. Sonunda, kasılma için gerekli Ca iyonlarının büyük bir kısmı T-Tübüller membranı ile yakın temas halinde olan ve yüksek konsantrasyonda kalsiyum iyonları içeren sarkoplazmik retikulumdan sağlandığı gözlenmiştir. Sarkoplazmik retikulumdan (SR) Ca un salınması farklı mekanizmalar ile olabilmektedir ki bunlar; Ca tetiklemeli Ca salınması: Depolarizasyon ile ekstrasellüler sıvıdan hücre içine giren Ca ların etkisi ile SR daki Ca kanallarını açılması ile buradan hücre içi ortama salınmaktadır Mekanik etkileşim: T-tübül sistemi ile SR un değmede olduğu bazı yerdeki proteinlerin mekaniksel etkileşime dayalı SR Ca kanallarının açılması Elektriksel etkileşim: Depolarizasyonun T-tübüler boyunca yayılması ile, T-tübüllerindeki voltaj bağımlı dihidripiridin resptörlerini (DHPRs- dhydropyridine receptor) aktive eder. Bu resptörlerin aktivasyonu, bunlara bağlı sarkoplazmik retikulum üzerinde kanal oluşturan riyanodin kanal reseptörlerini (ryanodine receptors- RyDn) etkileyerek sarkoplazmik retikulumdaki depo kalsiyumun sarkoplazma içerisine serbestleşmesine neden olur (Şekil-8). Şekil-8: T tübüllerinde ilerleyen AP nin DHPRs lerindeki konformasyonel değişikliği nedeniyle Ryanodin reeptorleri ile açılır ve SR dan Ca serbestleşir Dinlenim halinde iken tropomiyozin-troponin kompleksi aktin flamenti üzerindeki miyozin bağlanma bölgelerini örterek kasılmayı inaktive etmektedir. Hücre içerisinde Ca konsantrasyonu artığında Ca iyonları Tp-C ile birleşir. Bu birleşme sonucu Tropnin-tropomiyozin konformasyon değişimi ile tropomiyozinin miyozinin aktine bağlanma sitelerini inhibe eden pozisyondan ayırılır (Şekil-9). Şekil-9 : Hücre içi Ca artışı yolları ve Ca a bağlı olarak Aktin-miyozin bağlanma bölgelerinin açığa çıkması Uyarılma-Kasılma Eşleşmesi

7 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Aktin-miyozin etkileşimi Hücre içi kalsiyum konsantrasyonu arttığında troponin-tropomiyozin kompleksinin inhibitör etkisinin ortadan kalkması ile, artık kalın flamentlerin aktive edilmiş baş kısmı ile aktin moleküllerinin etkileşmesini engelleyen bir durum yoktur. Miyozin molekülleri ile aktin molekülleri birbirine bağlanarak kas kuvvetinden sorumlu kompleksi oluştururlar. Kasın dinlenim durumunda ATP miyozinin baş kısmına bağlanır. Miyozin başının ATPaz aktivitesi ile ATP hemen yıkılır. ATP yıkım ürünleri olan ADP ve Pi nin bağlı olduğu miyozin baş kısmı enerjilenmiş miyozin çapraz köprülerini (Miyozin*.ADP.Pi) oluşturur. Enerji içerikli bir konformasyonda olan bu baş kısımları dinlenim durumunda dikey olarak aktin flamentine uzamak ile birlikte henüz aktine bağlanmamış konumdadırlar (Şekil-10a). adlandırılır. Güç vurumu aktive eden enerji kurulmuş yay gibi daha önce ATP molekülünün miyozin ATPaz tarafından yıkılması sırasında depolan enerjidir. Çapraz köprünün başı eğildiği zaman, bağlı halde bulunan ADP ve Pi salınımı ile miyozinde depolanmış enerji sebestleşerek herbir çapraz köprünün haraketini, dolayısı ile aktin flamentlerinin de beraberinde hareket etmesini sağlar (ii) (Şekil- 10b). (ii) Aktin.Miyozin*. ADP.Pi Aktin.Miyozin + ADP + Pi Başın eğilmesi ile serbestleşen ADP ve Pi yerine miyozine tekrar bir ATP bağlanarak miyozinin başının aktinden ayrılması sağlanır (Çapraz köprülerin aktinden ayrılması) (iii). (iii) Aktin.Miyozin + ATP Aktin + Miyozin.ATP Şekil-10: Kasın dinlenim ve uyarılma durumlarında miyozin başının (çapraz köprününün) aktin ile bağlantı durumuları ve hareketi Sitozolik Ca iyonunun artışı ile aktin flamenti üzerindeki aktif bölgelerin açılmış olması dolayısıyla birinci adım olarak enerjilenmiş miyozin çapraz köprüleri aktine bağlanır(i). (i) Aktin + Miyozin*.ADP.Pi Aktin.Miyozin*. ADP.Pi Đkinci adımda, miyozin başının aktin flamentinin aktif bölgesine bağlanması, miyozin başının menteşe bölgesinden biçimsel değişikliğe uğrayarak kuyruk kısmına doğru eğilmesine neden olur. Bu, aktin flamentini çekmek için çapraz köprünün güç vurumunu yada kürek hareketi olarak Şekil-11: Miyozin başı ile ATP etkileşimi Baş aktinden ayrılması ile miyozine bağlanan ATP, miyozin ATPaz tarafından ADP ve Pi ye hidrolizi ile yeni bir enerjilenmiş çapraz köprü oluşur (iv). Açığa çıkan enerji miyozin başını aktine dikey pozisyonunda yeni bir güç vurumu döngüsüne başlamak üzere hazır hale getirir (Şekil-11). (iv) Miyozin.ATP Miyozin*. ADP.Pi

8 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ ATP nin miyozine bağlanması döngünün tekrarlanmasını sağlar. Çapraz köprü döngüsü, hücre içi kalsiyum konsantrasyonu yüksek kaldıkça dolayısı ile Ca un troponin-c ye bağlılığı sürdükçe devam eder. Bu şekilde devam eden döngü; kalın flamenlerin hareketinin ince flamentlere (aktin) aktarılmasını sağlar. Đnce flamentlerin kalın flamentler üzerine doğru kayması ile sarkomer boyu kısalır dolayısıyla kas kasılır. Bu olaylar zinciri Z diskleri miyozin flamentlerinin uçlarına gelinceye kadar yada kasa uygulanan yük çekilemeycek kadar oluncaya kadar devam eder. Aktin ve miyozin flamentinin karşılıklı kaymasına neden olan bu iş (mekanik iş) için gerekli olan enerji ATP nin hidrolizi ile sağlanmaktadır. Her bir çapraz köprünün birbirinden bağımsız olarak davrandığı, aktine tutunması ve çekmesinin devamlı fakat rastlantısal olduğu belirtilmektedir. Dolayısyla herhangi bir anda aktin flamenti ile etkileşen çapraz köprü sayısının fazlalığı kasılma gücünü artırıcı bir nedendir. Hücre içindeki kalsiyum iyonlarının, hem sarkoplazmik retikulum membranı üzerindeki kalsiyum pompaları ile aktif olarak sarkoplazmik retikulum içerisine taşınması, ikinci olarak sekonder aktif taşıma (Na-Ca değişimi) ile hücre dışına taşınması hücre içi Ca konsantrasyonun azaltılır (Şekil-12). Şekil-12: Hücre içi Ca konsantrasyonunun azalması 1 Ca un aktif taşınım ile SR içine taşınması 2 Ca-Na değiş tokuşu ile Ca un hücre dışına taşınması Hücre içi Ca konsantrasyonun azalmasına bağlı olarak Tp-C den Ca un ayrılması ile tropomiyozin tekrar aktin bağlanma bölgelerini bloklama özelliğini kazanır. Bu durumda çapraz köprü döngüsünün durması ile ve kas gevşemesi sağlanır.

9 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ KAYNAKLAR Kandel E.R., Schwartz J.H, Jessel T.M.(Eds). Principles of Neural Science, New York; Elsevier; Pehlivan F. Biyofizik, Ankara Hacettepe-Taş,; Ganong W.F. Tibbi Fizyoloji, Barış kitabevi, Guyton A.C, Hall J.E. Tibbi Fizyoloji, Nobel Tıp, Alberts B., Bray D., Lewis J., Raff M., Watson J.D. (Eds). Moleclar Biology of The Cell. New York; Çelebi G. Biyofizik, Barış Yayınları; Bermek E., Nureten R., Tiyaki D., Gökçe S., Biyofizik ders Notları; Đstanbul; Vander j.a., sherman H.J., Luciano D.S., Human Physıology New York; Mills J.K. Mechanisms of Nerve Conduction and Muscle Contraction (http://www.medi.howard.edu/physio.biophys) Katz S (Ed)., Neuroscience, Lippincott; 2001.

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Sinirden kasa iletide yer alan yapılar hangileridir? İletimin sinir ucunda neler gerçekleşir? Kas zarının

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

SĐNAPTĐK ĐLETĐ BĐYOFĐZĐĞĐ

SĐNAPTĐK ĐLETĐ BĐYOFĐZĐĞĐ 486 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Sinaps Oluşumları 2. Elektriksel Sinaps ve Sinaptik Đletim 3. Kimyasal Sinaps ve Sinaptik Đletim 3.1. Kimyasal sinaptik iletinin temel ögeleri 3.2. Kimyasal sinaptik iletimin genel aşamaları

Detaylı

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU İskelet Kası Fizyolojisi Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Kas Sistemi KAS TÜRLERİ Çizgili kaslar (istemli çalışırlar) Kalp kası (miyokard - istemsiz çalışan tek çizgili kas) Düz kaslar Düz kaslar ve miyokard

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir.

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir. SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol

Detaylı

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Düz Kas Mesane Uterus İnce bağırsak Düz Kas İşlevleri İstemsiz kasılma Bazı düz kas hücreleri kollajen, elastin, glikozaminoglikan,

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG 1 İskelet kası (%40) Kalp kası Düz kas (%10) Kalp kası Çizgili kaslar Düz kaslar: Damarların içinde, miyofilamentler düzenli değildir 2 1 İskelet Kasları Beyaz kaslar (rengi glikojenden)

Detaylı

SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölümü Sistem Modelleme ve Simülasyon Laboratuarı Nörolojik Bilimler

Detaylı

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU GÖREVLERİ Vücut bölümlerinin hareketi İç organların şekil ve büyüklüklerinin değişimi KAS HÜCRESİ Kas hücreleri kasılabilme özelliğine sahiptir Paralel düzende

Detaylı

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI Prof. Dr. F ÖZYENER EGZERSİZ SIRASINDAKİ DAYANIKLILIĞIMIZ VE SÜRATİMİZ BÜYÜK ORANDA KASLARIMIZIN ENERJİ VE GÜÇ ÜRETEBİLME YETENEĞİNE BAĞLIDIR. Kas Hücresi Sarkotübüler

Detaylı

3- Kayan Filament Teorisi

3- Kayan Filament Teorisi 3- Kayan Filament Teorisi Madde 1. Giriş Bir kas hücresi kasıldığı zaman, ince filamentler kalınların üzerinden kayar ve sarkomer kısalır. Madde 2. Amaçlar İnce ve kalın filamentlerin moleküler yapı ve

Detaylı

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları Kasılmada kayan filamentler kuramı İskelet kasında kasılma mekaniği Kas gücü ve etkileyen unsurlar Kas lifi tipleri Kasılma

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ KAS FİZYOLOJİSİ-1 Doç.Dr. Mitat KOZ Kas dokusunun genel özellikleri Hareket Postürün sağlanması Isı üretimi Kasların ortak özellikleri... Kontraktilite-kasılabilme Eksitabilite-uyarılabilme Estensibilite-uzayabilme-gerilebilme

Detaylı

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Düz kasların görevleri Damar ve bronşiyol çap ayarlanması Gastrointestinal motilitenin düzenlenmesi Uterus, ureter, mesane ve diğer bazı organ işlevlerinin

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır.

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. KAS SİSTEMLERİ Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. Kas Dokusunun Karakteristikleri: 1.

Detaylı

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker Kas Doku Histolojisi Dr.Sevda Söker Amaç Kas doku hakkında genel bilgi, İskelet Kası Miyofibriller ve miyofilamanlar Kontraksiyon siklusu Kas iğleri Kalp Kası Düz Kas Kas Dokusu Morfolojik ve fonksiyonel

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsan iskeleti ;Baş-Gövde-Üyeler olmak üzere 3 bölümde incelenir. Baş: kafatası ve yüz iskeleti Gövde: Omurga, göğüs kemiği, kaburgalar, omuz ve kalça kemeri Üyeler: Kollar, bacaklar

Detaylı

Bu dersi tamamlayan öğrenci,fizyolojinin temel prensipleri, işleyiş mekanizmaları ve vücudun kontrol sistemini açıklayabilir.

Bu dersi tamamlayan öğrenci,fizyolojinin temel prensipleri, işleyiş mekanizmaları ve vücudun kontrol sistemini açıklayabilir. FİZYOLOJİ I Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Fizyoloji I FTR 1.YIL/ 4 - - 5 1.yarıyıl 113 Güz Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin

Detaylı

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi % Maksimal Gerim Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi Uzunluk Sarkomer boyu istirahat koşullarında 2 mm (mikron mikro metre) kadardır Kas Fibrili Uzunluğu ve Kuvvet Üretimi Sarkomerlerin boyu, dolayısıyla da

Detaylı

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır;

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; 1. Hidrostatik İskelet: Kapalı bir vücut boşluğunda basınç altında tutulan sıvıdan oluşan

Detaylı

Miyositlerin yapısı; atrium, ventrikül ve purkinje hücrelerinde farklılık göstermektedir.

Miyositlerin yapısı; atrium, ventrikül ve purkinje hücrelerinde farklılık göstermektedir. KARDĐYOMĐYOSĐT Kardiyomiyositler;miyokardın volüm olarak 3/4 ünü, sayısal olarak 1/3 ünü oluşturur. Işık mikroskopu altında çarpraz çizgilenme ve dallanma gösterir. Her hücre, kompleks hücre membranı olan

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD Hücrenin Membrane Potansiyeli Aslı AYKAÇ, PhD Çoğu hayvan hücresi membranının içi ve dışı arasında elektriksel potansiyel bir fark vardır... Dinlenim halinde oldukları zaman bile Dinlenim potansiyeli «resting

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ

SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ Bütün hücrelerde membran boyunca potansiyel farkı (iç tarafta negatif,dışta pozitif) bulunmaktadır. Sinir ve kas gibi uyarılabilen dokuların istirahatten, uyarılmış

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET ve KAS SİSTEMLERİ İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların

Detaylı

Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar

Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar Beyin oluşumu döllenmeden hemen sonra başlar, Bu uzun ve karmaşık bir süreçtir; 1- Hücre bölünmesi ve çoğalması: henüz uzmanlaşmamış nöroblast

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Hücre Membranının Elektriksel Modeli. Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD

Hücre Membranının Elektriksel Modeli. Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD Hücre Membranının Elektriksel Modeli Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD Goldman tarafından yapılan kabullerde, membranın içindeki elektrik alanın hemen hemen her

Detaylı

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom)

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Kas Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Hücreler arası madde Bağdokusu Kas Doku Türleri 1. İskelet Kası

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK KARŞILAŞTIRILMASI

İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI izmir ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 2.ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ KLİNİĞİ Klinik Şefi: Prof. Dr. Osman Arslan BORA İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir.

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört

Detaylı

İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti

İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZYOLOJİ ANABİLİM DALI İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti R. Tuğba ADAŞ Yüksek Lisans Tezi

Detaylı

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI DÖNEM I. DERS KURULU Eylül Kasım 0 Dekan : Dönem Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ Doç.Dr. Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK

Detaylı

KAS DOKU HİSTOLOJİSİ

KAS DOKU HİSTOLOJİSİ KAS DOKU HİSTOLOJİSİ Kas dokusu tüm vücudun, kol ve bacakların hareketinden ve iç organ çapı ile şeklinin değişiminden sorumludur. Bu doku, özelleşmiş ve birbirine paralel olarak uzanmış hücre demetlerinden

Detaylı

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ DUYGU HARİKA AYDIN 020557004 duyguharika@yahoo.com dharika@mynet.com DANIŞMAN Dr. MUSTAFA KARADAĞ BİYOFİZİK AKTİF SODYUM POTASYUM POMPASI VE HÜCRE

Detaylı

ÜNİTE 8 Kas Dokusu. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 8 Kas Dokusu. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 8 Kas Dokusu Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Kas dokusunun yapısını ve özelliklerini, Organizmadaki kas türlerini ve morfolojik farklarını, Kasılma mekanizmalarını öğrenmiş olacaksınız. İçindekiler

Detaylı

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ Anahtar kavramlar 5.1.Hücre zarları sıvı haldedir ve yağ ile protein moleküllerinden meydana gelmişlerdir. 5.2.Hücre zarlarının birbirlerini tanımasında karbonhidrat

Detaylı

ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli

ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli Endotel, dolaşım sistemini döşeyen tek katlı yassı epiteldir. Endotel hücreleri, kan damarlarını kan akımı yönünde uzunlamasına döşeyen yassı,

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

II-TUTUCU BAĞLANTILAR =Anchoring junction

II-TUTUCU BAĞLANTILAR =Anchoring junction II-TUTUCU BAĞLANTILAR =Anchoring junction İçerdikleri hücre iskelet çeşidine göre: Aktin filamentinin bağlanma yerleri 1.Hücre-hücre bağlantıları (ADHERENS BAĞLANTILAR) 2.Hücre-matriks bağlantıları (FOKAL

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Hücre İskeleti. İnsan Fibroblastları Alp Can, 2002. Prof.Dr. Alp Can Histoloji- Embriyoloji Anabilim Dalı

Hücre İskeleti. İnsan Fibroblastları Alp Can, 2002. Prof.Dr. Alp Can Histoloji- Embriyoloji Anabilim Dalı Hücre İskeleti İnsan Fibroblastları Alp Can, 2002 Prof.Dr. Alp Can Histoloji- Embriyoloji Anabilim Dalı Hücre iskeletinin temel ve yardımcı proteinleri Hücre iskeletinin genel işlevleri Hücre iskeleti-hastalık

Detaylı

Canlılarda Hareket, İskelet ve Kas Sistemi

Canlılarda Hareket, İskelet ve Kas Sistemi Canlılarda Hareket, İskelet ve Kas Sistemi Yazar Yrd.Doç.Dr. Melih ZEYTİNOĞLU ÜNİTE 12 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; hareket sistemini oluşturan yapıları açıklayabilecek, hareket sistemini oluşturan

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 Genel Kimya 101 Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 İyonik Bağ; İyonik bir bileşikteki pozitif ve negatif iyonlar arasındaki etkileşime iyonik bağ denir Na Na + + e - Cl + e

Detaylı

MEMBRAN FARKLILAŞMALARI I-SERBEST YÜZEY FARKLILAŞMALARI

MEMBRAN FARKLILAŞMALARI I-SERBEST YÜZEY FARKLILAŞMALARI MEMBRAN FARKLILAŞMALARI I-SERBEST YÜZEY FARKLILAŞMALARI HÜCRE YÜZEY FARKLILAŞMALARI I-SERBEST (=APİKAL, LUMİNAL) YÜZEY FARKLILAŞMALARI II-YAN(=LATERAL) YÜZEY FARKLILAŞMALARI III-BAZAL YÜZEY FARKLILAŞMALARI

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı

Kütlesel çekim kuvveti nedeniyle cisimler bir araya gelme eğilimi gösterirler, birbirlerine

Kütlesel çekim kuvveti nedeniyle cisimler bir araya gelme eğilimi gösterirler, birbirlerine Türkçe Özet Doğayı araştırmamız çevremizde gördüklerimizle başlar. Onların yapı taşlarını merak ederiz ve biyoloji ile kimyada olduğu gibi mümkün olduğunca küçük ölçeklere inmeye çalışırız. Ancak bu araştırmanın

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

Aksiyon potansiyelleri, akson boyunca, diğer nöronların dendritleriyle değme halinde bulunan ve sinaps olarak adlandırılan özelleşmiş bölgelere kadar

Aksiyon potansiyelleri, akson boyunca, diğer nöronların dendritleriyle değme halinde bulunan ve sinaps olarak adlandırılan özelleşmiş bölgelere kadar Aksiyon potansiyelleri, akson boyunca, diğer nöronların dendritleriyle değme halinde bulunan ve sinaps olarak adlandırılan özelleşmiş bölgelere kadar iletilirler. SİNAPS Sinir sisteminde bilgi akışı aksiyon

Detaylı

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen BÖLÜM 2 SU VE HÜCRE SU Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen Metabolizma-kimyasal reaksiyonlar

Detaylı

DÖNEM 1 - TIP109 Hareket ve Enerji Metabolizması (2014-2015)

DÖNEM 1 - TIP109 Hareket ve Enerji Metabolizması (2014-2015) DÖNEM 1 - TIP109 Hareket ve Enerji Metabolizması (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, TBT: Temel Bilgi

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010 II. Kurul Hücre Bilimlerine Giriş ve Hücre Zarı II. Kurul Süresi: 7 hafta II. Kurul Başlangıç Tarihi: 4 Kasım 2009 II. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 21 22 Aralık 2009 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Venhar ÇELİK Danışman: Yrd.Doç.Dr. Dilek Turgut-BALIK NÜKLEİK ASİTLERİN

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 İndüksiyon Nötr Maddenin indüksiyon yoluyla yüklenmesi (Bir yük türünün diğer yük türüne göre daha fazla olması)

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Suda eriyen moleküllerin

Detaylı

SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ

SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ SODYUM DODESİL SÜLFAT POLİAKRİLAMİD JEL ELEKTROFOREZİ İLE PROTEİNLERİN ANALİZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Abdullah ASLAN Danışman:

Detaylı

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU SİNİR DOKUSU Fonksiyonu Özellikleri irritabilite konduktivite korelasyon reaksiyon S.S. SINIFLANDIRMA Somatik (Sistema Nervosum Cerebrospinale)

Detaylı

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building)

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building) Doç.Dr. M.Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Malatya/2015 Fitness Fit -ness Vücut geliştirme (Body Building) 1. Hafta Kas, Kas Çeşitleri, Kasların Yapısı 8. Hafta Orta Düzey İçin Fitness ve Beslenme 9. Hafta

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

NANO AĞLARDA DİFÜZYON İLE HABERLEŞME ÜZERİNE GELİŞTİRİLMİŞ MODELLEMELER

NANO AĞLARDA DİFÜZYON İLE HABERLEŞME ÜZERİNE GELİŞTİRİLMİŞ MODELLEMELER 1 NANO AĞLARDA DİFÜZYON İLE HABERLEŞME ÜZERİNE GELİŞTİRİLMİŞ MODELLEMELER F. Nur KILIÇLI, M. Tuğrul ÖZŞAHİN, H. Birkan YILMAZ, M. Şükrü KURAN, Tuna TUĞCU Boğaziçi Üniversitesi, NetLab İçerik 2 Giriş Difüzyonla

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I V. KURUL

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I V. KURUL V. Kurul Sinir Sistemine Giriş V. Kurul Süresi: 7 hafta V. Kurul Başlangıç Tarihi: 7 Nisan 2009 V. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 24 25 Mayıs 2009 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Fikret ÖZUĞURLU 7 Nisan

Detaylı

KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1.İskelet Sistemi Türleri Hidrostatik iskelet sistemi, bir gövde duvarının içindeki su basıncını kullanır. Kas kasılmaları,

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP Tüm vücut hücrelerinde enerji oluşumu adenozin trifosfat (ATP) molekülü vasıtasıyla gerçekleşir. Hücre içinde ATP depo halde bulunur ve sınırlı miktardadır. Ancak, yapılan

Detaylı

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Prof Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Akciğer hacim ve kapasiteleri Solunum zarı ve özellikleri Pulmoner basınç ve dolaşım Pulmoner

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 25 29 54 Tıbbi Biyokimya 31 2 33 Tıbbi Biyoloji 13-13 Histoloji- Embriyoloji

Detaylı

Doç. Dr. Meltem ERCAN

Doç. Dr. Meltem ERCAN 578 ĐÇĐNDEKĐLER 1- Termodinamik kavramlar 2- Termodinamik Yasalar 3- Biyoenerjetik 4- Biyomoleküler Sistemlerde Enerji Aktarımları 5- Canlıların Atp Hidrolizine Bağımlı Olarak Gerçekleştirdikleri Đşler

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Yılı Dönem I. 4. Ders Kurulu HAREKET SİSTEMİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Ders Kurulu Başkanı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Mustafa DENİZ Yrd.

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı