KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ"

Transkript

1 508 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Kalın Flamentler 2. Đnce Flamentler 3. Sinirsel Uyarının Kas Liflerine Đletimi 3-1. Sinir-Kas kavşağı yapısı ve işlevi 4. Uyarılma-Kasılma Bağlantısı 4.1. Uyarılma ile Hücre Đçi Kalsiyumun Artması ve önemi 4.2. Uyarılma-Kasılma Eşleşmesi KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Doç. Dr.

2 510 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Doç. Dr. Kuvvet üretebilme ve hareket kabiliyeti hayvan hücrelerinin en önemli özelliklerindendir. Tüm hayvanlarda hareket özelleşmiş kas hücreleri tarafından oluşturulur. Kas hücresi, bir sinir lifinin uyarısı ile, hormon ve kimyasal ajanların situmülasyonu ile yada kendi spontane elektriksel aktivitesi ile uyarılabilmektedir. Bir motor sinirin uyarısı ile daha çok iskelet kaslarının normal olarak uyarıldığı mekanizmadır. Bu bölümde, sinir sisteminde bilginin taşınmasını sağlayan elektriksel ve kimyasal sinyallerin ne şekilde kasın uyarılması ve kasılmasına dönüşebildiği konusu, özellikle memeli iskelet kasının sinirsel uyartılması ve kasılma mekanizması işlenecektir. Đskelet kasları, uzunlukları kasın tüm boyunu kaplayabilen µm kalınlıklı kas liflerinin yanyana gelmesi ile oluşur. Kas lifleri sarkolemma adı verilen bir membran ile çevrilidir ve genellikle ortasından bir sinir akson ucu ile sinaps oluşturmaktadır. Bir kas lifi, hücre içi dolayında miyofibrillerden (miyozin ve aktin) oluşur. Elektron mikroskopta her bir miyofibrilin uzunlamasına miyoflament adı verilen iki tür elemanların sıralanmış paketi şeklinde silindirik yapılar içerdiği görülür. Bir miyofibrilde kalın görünümlü yaklaşık 1500 miyozin, bunun yaklaşık iki katı kadar ince görünümlü aktin flamentleri bulunmaktadır. Z çizgisi adı verilen koyu görünümlü iki çizgi arasındaki bölge sarkomer olarak adlandırılır. Her sarkomerde bir miktar uzunlukları üst üste gelmiş kalın ve ince flamentler vardır (Şekil-1). Şekil-1: Flamentlerin organizasyonu; sarkomer Sarkomer, iskelet kasında uzunluğun dolayısıyla kasılmanın işlevsel birimidir. Herhangi bir iskelet kası, kası oluşturan liflerindeki tüm miyofibriller, içerdikleri kalın ve ince flamentlerin kontraktil elemanlar ile oluşturdukları bağlantılarının hareketi ile birlikte uzunluk değişiklikleri oluşturabilmektedirler. Kalın Flamentler (miyozin flamentleri); Yan yana uzanmış miyozin moleküllülerinden oluşur. Her bir miyozin molekülü ağır zincir ve hafif zincirlerden oluşur. Kuyruk kısmında iki polipeptid zincir alfa-heliks yapısında diğer ucu iki iki baş oluşturacak şekilde ayrıdırlar. Miyozin başının kas kasılması için temel olan bir özelliği ATPaz enzimi olarak fonksiyon görmesidir. Miyozinin bu özelliği, ATP nin yüksek enerjili fosfat bağlarından elde edilen enerjiyi kasılma işlemini enerjilendirmek için kullanılmasını sağlar. Ayrıca moleküllerin çift sarmal ile baş arasında ki menteşe adı verilen esnek bölümdeki bükülmeleri ise başları gövdeden dışarı yönelik bir konuma getirir. Dışarı doğru uzanan kol ile birlikte baş kısmının aktine bağlanabilme (çapraz köprü) özeliği vardır (Şekil-2).

3 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Şekil 2: Miyozin molekülü Đnce Flamentler (Aktin flamentleri); Aktin, tropomiyozin ve troponin adlı üç ayrı bileşenden oluşan bir kompleksdir. Aktin flamentinin ana unsuru çift sarmallı F-aktin proteinidir. F-aktin molekülleri ise miyozin bağlanma bölgeleri olan G-aktin moleküllerinin ATP varlığında polimerleşmesi sonucunda oluşur. Tropomiyozin, F-aktin zincirleri arasına yerleşerek heliks yapıyı güçlendirir. Dinlenim halinde F-aktine bağlanıp, aktinin aktif bölgelerini kapatarak, aktin ile miyozin arasındaki kasılmaya yol açacak bir etkileşimi inhibe ettiği düşünülmektedir. Bunun için kasılmadan önce; Troponin-tropomiyozin kompleksinin bu inhibitör etkisi engellenmelidir. Đnce flamentlerin üçüncü protein bileşeni troponin dir. Küresel görünümlü bir protein olan troponin aslında her biri kas kasılmasının kontrolünde özgül bir rol oynayan zayıf bağlı üç protein alt biriminden oluşmuş bir kompleksdir. Bu alt birimleri; aktine bağlanan Tp-I, Tropomiyozine bağlanan Tp-T ve Ca iyonlarına afinitesi olan Tp-C olan birimlerdir (Şekil-3). Şekil 3: Aktin flamenti ve bileşenleriı Önceleri kas kasılmasının, flament moleküllerinin bizzat kasılması ile oluştuğuna inanılırdı. Yukarıda kısaca özellikleri anlatılan kas lifinin incelikli yapısının belirlenmesi ve biyofiziksel çalışmalar kasılmanın, moleküllerin boylarının küçülmesi ile değil, ince flamentlerin kalın flamentler üzerinde kaymasından kaynaklandığını göstermiştir. Bu bilgilere dayanarak, ilk kez Andrew HUXLEY ve J. HANSON tarafından 1950 li yıllarda bu mekanizma için kayan flamentler hipotezi öne sürülmüştür de A.Huxley tamamen kuramsal düşüncelerden yola çıkarak kalın flamentler üzerinde kuvvet üretici moleküler yapıların sıralanmış olduğu fikrini ortaya atmıştır. Huxley e göre bu kuvvet üreteçleri kalın flamentlerin, ince flamentlere bağlanıp ayrılmalarını sağlayan devirli hareketler yaptırıyor olmasıydı. Hemen hemen ayni tarihlerde H.E. Huxley elektron mikroskopunda daha ince doku kesitleri kullanarak kalın flamentler üzerinde bu tür çapraz köprü lerin varlığını göstermiştir. Bugün bu çapraz köprülerin iki tip flament arasında kaymanın olması için bulunması beklenen kuvvet üreteçleri oldukları kabul edilmektedir. Kayan flamentleri teorisi için, aktin flamentlerini miyozin flamentleri ile içe doğru kaydıran acaba, nedir? Ve Ne zaman başlar? Sorusunun cevabı; miyozin flamentlerin çapraz köprüleri ile aktin flamentlerin etkileşimi sonucu oluşturulan mekanik güçlerdir. Ancak bu, kas lifinin uyarılması ile başlar şeklinde olamalıdır. Sinirsel Uyarının Kas Liflerine Đletimi: Sinir-Kas kavşağı Yapısı ve Đşlevi Đskelet kasları, iplik benzeri fasikül demetlerinden, fasiküller de çok çekirdekli hücreler olan kas lifli demetlerinden oluşur. Sinir sisteminin temel

4 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ görevi bu elemanları kontrol ederek, kas kasılması ile istendik hareketi oluşturacak gerginliği, kuvveti iskelete uygulamaktır. Bir motor nöron ile hedef kası arasındaki işlevsel bağlantı bir kimyasal sinaps ile olmaktadır. Motor akson ucunun kas lifi ile lifin ortasına yakın bir yerde bağlantı yapması ile oluşur. Bu sinaps sinir-kas kavşağı yada nöro-musküler kavşak olarak da adlandırılır. Bir motor nörondan ilerleyen aksiyon potansiyeli, sinir son ucuna ulaşınca sinir-kas kavşağındaki sinaptik iletim aracılığı ile kas lifine aktarılır. Sinir-kas kavşaklarında akson uçları altında kalan kas lifi membran bölgesi motor son plak olarak tanımlanmaktadır. Her bir kas lifinde bir akson tarafından inerve edilmiş yalnızca bir son plak bölgesi bulunur. Sinir-kas kavşağının oluştuğu bölgedeki kas lifi membranı sinaps çukuru veya sinaptik oluk adı verilen ve içi ekstrasellüler sıvı ile dolu olan bir oyuk oluşturur. Kimyasal sinaps oluşumunda olduğu gibi akson ucu ile kas lifi membranı arasındaki boşluğa sinaptik aralık veya sinaptik yarık denir. Bu sinaptik aralıktaki kas membranının yüzeyi, içeriye doğru oluşturduğu çok sayıda girintili küçük kıvrımlardan dolayı oldukça büyüktür. Dolayısı ile postsinaptik son plak bölgesi çok sayıda reseptör içerebilmektedir (Şekil-4). bağımlı Ca kanallarından kalsiyumun, konsantrasyon gradyentinden dolayı ekstrasellüler oratamdan (sinaptik aralıktan) akson içerisine akışı olur. Akson ucunda artan Ca iyonları, veziküller içerisindeki nörotransmitterlerin (asetilkolinin ACh) eksositoz ile sinaptik aralığa salınmasını sağlar. Sinaptik aralığa salınan ACh moleküllerinin bir kısmı difüzyonla buradan uzaklaşırken, bir kısmı postsinaptik membrandaki reseptörlere bağlanırlar. Sinir-kas sinapslarında, ACh reseptörleri iyonotropik etki gösteren resptörler olup dolayısıyla buradaki sinaptik iletim hızlı yada doğrudan kapıya etkili iletim şeklindedir. Reseptör-ACh kompleksinde oluşan konformasyon değişikliği ile açılan iyon kanalı, post sinaptik hücre membranının (kas lifi membranı) hem sodyuma hemde potasyuma karşı geçirgenliğini eş zamanlı olarak ve ayni ölçüde artırır. Açılan asetilkolin kanal çapı yaklaşık 0,65-2 nm kadar olup bütün önemli pozitif iyonların (Na, K ve Ca) kanaldan kolaylıkla geçmesine izin verecek kadar büyüklüktedir. Diğer taraftan kanal ağzındaki güçlü negatif yükler nedeni ile klor iyonları gibi negatif iyonlar geçemez (Şekil-5). Şekil-5: Asetilkolin reseptörünün yapısal modeli ve ACh- reseptör etkileşimi ve katyon kanalının açılması. Sekil- 4: Sinir-kas kavşağı Sinir-kas kavşağını oluşturan motor sinirdeki bir aksiyon potansiyelinin akson ucunda oluşturduğu potansiyel değişikliği, akson ucunda bulunan voltajkapılı Ca kanallarının açılmasına neden olur. Açılan çok sayıdaki bu voltaj Açılan bu kanallardan içeri Na, dışarı ise K akışı olur. Ancak kanallardan iki nedenle daha çok sodyum iyonlarının içeri geçişi olur. Birincisi ekstrasellüler ortamdaki Na + konsantrasyonunun fazla oluşundan dolayı içeriye doğru kimyasal kuvvet, ikincisi hücre içinin negatif, sodyumun pozitif yükü dolayısı ile içeri doğru elektriksel kuvvetlerdir. Açılan kanallardan iyon geçişlerine bağlı olarak, postsinaptik membranda lokal bir postsinaptik potansiyel meydana gelir. Oluşan bu potansiyel sinaptik yolla uyarılan sinirlerdeki eksite edici postsinaptik potansiyel (EPSP) olup,

5 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ 515 kaslarda son plak potansiyeli (SPP) olarak adlandırılmaktadır. Son plak potansiyelinin kas hücresinde oluşturduğu bu başlangıç depolarizasyonu, kas lifi üzerinde bulunan voltaj-kapılı Na kanallarının açılması ve daha çok sodyum kanal aktivasyonun pozitif feed-beck etkisi ile sodyumun içeri girişi ile depolarizasyonun artmasına neden olur. Oluşan depolarizasyon değeri kas lifi membranı için eşik değere ulaştığında bir aksiyon potansiyeli meydana gelmesine neden olmaktadır (Şekil-6). Şekil-6: Postsinaptik kas hücresindeki ACh bağımlı iyon kanallarının açılması ile oluşan son plak potansiyelinin Voltaj bağımlı Na kanallarını açarak aksiyon potansiyelinin oluşumu. 516 Nöro-müskular kavşaktaki sinaptik ileti, nöronlar arası sinaptik iletimden farklı olarak tek bir SPP nin büyüklüğü normal olarak bir kas lifi membranında aksiyon potansiyelini başlatmaya yeterli olmaktadır. Ayrıca nöronlar arası sinaptik iletimde oluşan postsinaptik potansiyeller inhibe edicide (IPSP) olabilir oysa sinir-kas sinapslarındaki postsinaptik potansiyeli (SPP) daima uyarıcı (EPSP) etkiye sahiptir. Đskelet kaslarında kas lifinin uyarılması ile meydana gelen, yaklaşık süresi 1-5 milisaniye ve ileti hızı 3-5m/s olan aksiyon potansiyeli membran boyunca yayılır. Đskelet kas liflerinin büyüklüğü nedeni ile membran boyunca yayılan aksiyon potansiyeli lifin iç kısımlarında ya çok az yada hiç akım oluşturamazlar. Kasılmanın oluşabilmesi için elektriksel akımların miyofibrillere kadar ulaşması gerekir. Kas lifi membranında yayılan depolarizasyon, zarın lif içine enine uzantıları olan borucuklar (T-tübülleri) ile kas lifi içine yayılabilmektedir. Ttübülleri hücre membranının internal uzantıları vede kas lifini çevreleyen ekstrasellüler sıvı ile ilişkide olup bu sıvı ile de doludur. Bu yapısal durumdan dolayı aksiyon potansiyelinin menbran boyunca yayılması ayni zamanda T tübülleri aracılığı ilede lifin iç kısımlarınada yayılır (Şekil-7). Şekil-7: Sinir-kas kavşağında (noromuskülar sinapsda) aksiyon potansiyelinin kas lifi boyunca yayılması

6 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ UYARILMA KASILMA BAĞLANTISI Kas lifinde aksiyon potansiyelinin oluşmasından kasılmanın başlamasına kadar süren olayların tümü uyarılma-kasılma bağlantısı (çiftlenimi) olarak adlandırılır. Uyarılma ile Hücre Đçi Kalsiyumun Artması ve önemi Kas kasılma olayının hücre içi Ca düzeyinin artması ile gerçekleştiği bilinmektedir. Hücre dışındaki Ca konsantrasyonunun yüksek bir düzeyde olduğu bilindiğinden, kasılma için gerekli Ca un neden tamamının hücre dışı ortamdan sağlanmadığı uzun süre tartışılmıştır. Hücre dışı Ca un hücre depolarizasyonu ile içeri girdikten sonra hedef bölgelere ulaşmasının özellikle büyük kas liflerinin kasılması için zaman alıcı olacağı hesaplanmıştır. Sonunda, kasılma için gerekli Ca iyonlarının büyük bir kısmı T-Tübüller membranı ile yakın temas halinde olan ve yüksek konsantrasyonda kalsiyum iyonları içeren sarkoplazmik retikulumdan sağlandığı gözlenmiştir. Sarkoplazmik retikulumdan (SR) Ca un salınması farklı mekanizmalar ile olabilmektedir ki bunlar; Ca tetiklemeli Ca salınması: Depolarizasyon ile ekstrasellüler sıvıdan hücre içine giren Ca ların etkisi ile SR daki Ca kanallarını açılması ile buradan hücre içi ortama salınmaktadır Mekanik etkileşim: T-tübül sistemi ile SR un değmede olduğu bazı yerdeki proteinlerin mekaniksel etkileşime dayalı SR Ca kanallarının açılması Elektriksel etkileşim: Depolarizasyonun T-tübüler boyunca yayılması ile, T-tübüllerindeki voltaj bağımlı dihidripiridin resptörlerini (DHPRs- dhydropyridine receptor) aktive eder. Bu resptörlerin aktivasyonu, bunlara bağlı sarkoplazmik retikulum üzerinde kanal oluşturan riyanodin kanal reseptörlerini (ryanodine receptors- RyDn) etkileyerek sarkoplazmik retikulumdaki depo kalsiyumun sarkoplazma içerisine serbestleşmesine neden olur (Şekil-8). Şekil-8: T tübüllerinde ilerleyen AP nin DHPRs lerindeki konformasyonel değişikliği nedeniyle Ryanodin reeptorleri ile açılır ve SR dan Ca serbestleşir Dinlenim halinde iken tropomiyozin-troponin kompleksi aktin flamenti üzerindeki miyozin bağlanma bölgelerini örterek kasılmayı inaktive etmektedir. Hücre içerisinde Ca konsantrasyonu artığında Ca iyonları Tp-C ile birleşir. Bu birleşme sonucu Tropnin-tropomiyozin konformasyon değişimi ile tropomiyozinin miyozinin aktine bağlanma sitelerini inhibe eden pozisyondan ayırılır (Şekil-9). Şekil-9 : Hücre içi Ca artışı yolları ve Ca a bağlı olarak Aktin-miyozin bağlanma bölgelerinin açığa çıkması Uyarılma-Kasılma Eşleşmesi

7 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ Aktin-miyozin etkileşimi Hücre içi kalsiyum konsantrasyonu arttığında troponin-tropomiyozin kompleksinin inhibitör etkisinin ortadan kalkması ile, artık kalın flamentlerin aktive edilmiş baş kısmı ile aktin moleküllerinin etkileşmesini engelleyen bir durum yoktur. Miyozin molekülleri ile aktin molekülleri birbirine bağlanarak kas kuvvetinden sorumlu kompleksi oluştururlar. Kasın dinlenim durumunda ATP miyozinin baş kısmına bağlanır. Miyozin başının ATPaz aktivitesi ile ATP hemen yıkılır. ATP yıkım ürünleri olan ADP ve Pi nin bağlı olduğu miyozin baş kısmı enerjilenmiş miyozin çapraz köprülerini (Miyozin*.ADP.Pi) oluşturur. Enerji içerikli bir konformasyonda olan bu baş kısımları dinlenim durumunda dikey olarak aktin flamentine uzamak ile birlikte henüz aktine bağlanmamış konumdadırlar (Şekil-10a). adlandırılır. Güç vurumu aktive eden enerji kurulmuş yay gibi daha önce ATP molekülünün miyozin ATPaz tarafından yıkılması sırasında depolan enerjidir. Çapraz köprünün başı eğildiği zaman, bağlı halde bulunan ADP ve Pi salınımı ile miyozinde depolanmış enerji sebestleşerek herbir çapraz köprünün haraketini, dolayısı ile aktin flamentlerinin de beraberinde hareket etmesini sağlar (ii) (Şekil- 10b). (ii) Aktin.Miyozin*. ADP.Pi Aktin.Miyozin + ADP + Pi Başın eğilmesi ile serbestleşen ADP ve Pi yerine miyozine tekrar bir ATP bağlanarak miyozinin başının aktinden ayrılması sağlanır (Çapraz köprülerin aktinden ayrılması) (iii). (iii) Aktin.Miyozin + ATP Aktin + Miyozin.ATP Şekil-10: Kasın dinlenim ve uyarılma durumlarında miyozin başının (çapraz köprününün) aktin ile bağlantı durumuları ve hareketi Sitozolik Ca iyonunun artışı ile aktin flamenti üzerindeki aktif bölgelerin açılmış olması dolayısıyla birinci adım olarak enerjilenmiş miyozin çapraz köprüleri aktine bağlanır(i). (i) Aktin + Miyozin*.ADP.Pi Aktin.Miyozin*. ADP.Pi Đkinci adımda, miyozin başının aktin flamentinin aktif bölgesine bağlanması, miyozin başının menteşe bölgesinden biçimsel değişikliğe uğrayarak kuyruk kısmına doğru eğilmesine neden olur. Bu, aktin flamentini çekmek için çapraz köprünün güç vurumunu yada kürek hareketi olarak Şekil-11: Miyozin başı ile ATP etkileşimi Baş aktinden ayrılması ile miyozine bağlanan ATP, miyozin ATPaz tarafından ADP ve Pi ye hidrolizi ile yeni bir enerjilenmiş çapraz köprü oluşur (iv). Açığa çıkan enerji miyozin başını aktine dikey pozisyonunda yeni bir güç vurumu döngüsüne başlamak üzere hazır hale getirir (Şekil-11). (iv) Miyozin.ATP Miyozin*. ADP.Pi

8 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ ATP nin miyozine bağlanması döngünün tekrarlanmasını sağlar. Çapraz köprü döngüsü, hücre içi kalsiyum konsantrasyonu yüksek kaldıkça dolayısı ile Ca un troponin-c ye bağlılığı sürdükçe devam eder. Bu şekilde devam eden döngü; kalın flamenlerin hareketinin ince flamentlere (aktin) aktarılmasını sağlar. Đnce flamentlerin kalın flamentler üzerine doğru kayması ile sarkomer boyu kısalır dolayısıyla kas kasılır. Bu olaylar zinciri Z diskleri miyozin flamentlerinin uçlarına gelinceye kadar yada kasa uygulanan yük çekilemeycek kadar oluncaya kadar devam eder. Aktin ve miyozin flamentinin karşılıklı kaymasına neden olan bu iş (mekanik iş) için gerekli olan enerji ATP nin hidrolizi ile sağlanmaktadır. Her bir çapraz köprünün birbirinden bağımsız olarak davrandığı, aktine tutunması ve çekmesinin devamlı fakat rastlantısal olduğu belirtilmektedir. Dolayısyla herhangi bir anda aktin flamenti ile etkileşen çapraz köprü sayısının fazlalığı kasılma gücünü artırıcı bir nedendir. Hücre içindeki kalsiyum iyonlarının, hem sarkoplazmik retikulum membranı üzerindeki kalsiyum pompaları ile aktif olarak sarkoplazmik retikulum içerisine taşınması, ikinci olarak sekonder aktif taşıma (Na-Ca değişimi) ile hücre dışına taşınması hücre içi Ca konsantrasyonun azaltılır (Şekil-12). Şekil-12: Hücre içi Ca konsantrasyonunun azalması 1 Ca un aktif taşınım ile SR içine taşınması 2 Ca-Na değiş tokuşu ile Ca un hücre dışına taşınması Hücre içi Ca konsantrasyonun azalmasına bağlı olarak Tp-C den Ca un ayrılması ile tropomiyozin tekrar aktin bağlanma bölgelerini bloklama özelliğini kazanır. Bu durumda çapraz köprü döngüsünün durması ile ve kas gevşemesi sağlanır.

9 KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ KAYNAKLAR Kandel E.R., Schwartz J.H, Jessel T.M.(Eds). Principles of Neural Science, New York; Elsevier; Pehlivan F. Biyofizik, Ankara Hacettepe-Taş,; Ganong W.F. Tibbi Fizyoloji, Barış kitabevi, Guyton A.C, Hall J.E. Tibbi Fizyoloji, Nobel Tıp, Alberts B., Bray D., Lewis J., Raff M., Watson J.D. (Eds). Moleclar Biology of The Cell. New York; Çelebi G. Biyofizik, Barış Yayınları; Bermek E., Nureten R., Tiyaki D., Gökçe S., Biyofizik ders Notları; Đstanbul; Vander j.a., sherman H.J., Luciano D.S., Human Physıology New York; Mills J.K. Mechanisms of Nerve Conduction and Muscle Contraction (http://www.medi.howard.edu/physio.biophys) Katz S (Ed)., Neuroscience, Lippincott; 2001.

SĐNAPTĐK POTANSĐYELLER

SĐNAPTĐK POTANSĐYELLER 498 ĐÇĐNDEKĐLER I. Sinaptik Potansiyeller 1.1. Eksitatör Postsinaptik Potansiyel (EPSP) 1.2. Đnhibitör Postsinaptik Potansiyel (IPSP): II. Sinaptik Đletim ve Postsinaptik Potansiyellerin Entegrasyonu SĐNAPTĐK

Detaylı

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Sinirden kasa iletide yer alan yapılar hangileridir? İletimin sinir ucunda neler gerçekleşir? Kas zarının

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

SĐNAPTĐK ĐLETĐ BĐYOFĐZĐĞĐ

SĐNAPTĐK ĐLETĐ BĐYOFĐZĐĞĐ 486 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Sinaps Oluşumları 2. Elektriksel Sinaps ve Sinaptik Đletim 3. Kimyasal Sinaps ve Sinaptik Đletim 3.1. Kimyasal sinaptik iletinin temel ögeleri 3.2. Kimyasal sinaptik iletimin genel aşamaları

Detaylı

KAS FĐZYOLOJĐSĐ. Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan

KAS FĐZYOLOJĐSĐ. Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan KAS FĐZYOLOJĐSĐ Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan < Temel özellikleri Đskelet kası: Đstemli kontrol edilir Çizgili görünümdedir. Çok çekirdekli hücrelerdir. Kalp kası: Đstemsiz kontrol edilir. Çizgili görünümdedir.

Detaylı

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU İskelet Kası Fizyolojisi Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Kas Sistemi KAS TÜRLERİ Çizgili kaslar (istemli çalışırlar) Kalp kası (miyokard - istemsiz çalışan tek çizgili kas) Düz kaslar Düz kaslar ve miyokard

Detaylı

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar)

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) Düz kaslar 2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) UYARILMALARI: Düz kaslar tiplerine göre farklı uyarılır

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir.

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir. SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol

Detaylı

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Düz Kas Mesane Uterus İnce bağırsak Düz Kas İşlevleri İstemsiz kasılma Bazı düz kas hücreleri kollajen, elastin, glikozaminoglikan,

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG 1 İskelet kası (%40) Kalp kası Düz kas (%10) Kalp kası Çizgili kaslar Düz kaslar: Damarların içinde, miyofilamentler düzenli değildir 2 1 İskelet Kasları Beyaz kaslar (rengi glikojenden)

Detaylı

SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA SİNAPTİK İLETİM: SON PLAK POTANSİYELİ OLUŞUMUNDA MODELLEME VE SİMÜLASYON ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölümü Sistem Modelleme ve Simülasyon Laboratuarı Nörolojik Bilimler

Detaylı

KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde

KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde enine çizgilenme gösterirler. Kalp kası hücreleri interkalar

Detaylı

Kas Dokusu Çeşitleri. 3 tip kas dokusu. Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası

Kas Dokusu Çeşitleri. 3 tip kas dokusu. Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası 1 Kas Dokusu Çeşitleri 3 tip kas dokusu Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası 2 Düz Kaslar İç organların ve damarların duvarlarında bulunur Otonom sinir sistemi tarafından innerve edilir, istem dışı

Detaylı

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU GÖREVLERİ Vücut bölümlerinin hareketi İç organların şekil ve büyüklüklerinin değişimi KAS HÜCRESİ Kas hücreleri kasılabilme özelliğine sahiptir Paralel düzende

Detaylı

Elektrokimyasal İleti II

Elektrokimyasal İleti II Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektrokimyasal İleti II Prof. Dr. Cem Şeref Bediz DEUTF Fizyoloji Anabilim Dalı Bu saate neler öğreneceğiz? İmpuls, uyartı, sinyal nedir Hücre zarının elektrokimyasal

Detaylı

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI Prof. Dr. F ÖZYENER EGZERSİZ SIRASINDAKİ DAYANIKLILIĞIMIZ VE SÜRATİMİZ BÜYÜK ORANDA KASLARIMIZIN ENERJİ VE GÜÇ ÜRETEBİLME YETENEĞİNE BAĞLIDIR. Kas Hücresi Sarkotübüler

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ 1 TEMEL FONKSIYONLAR Vücut içi koşulların kontrol edilmesi İstemli hareketlerin kontrolü Omurilik reflekslerinin programlanması Hafıza ve öğrenme için gerekli olan deneyimlerin

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

3- Kayan Filament Teorisi

3- Kayan Filament Teorisi 3- Kayan Filament Teorisi Madde 1. Giriş Bir kas hücresi kasıldığı zaman, ince filamentler kalınların üzerinden kayar ve sarkomer kısalır. Madde 2. Amaçlar İnce ve kalın filamentlerin moleküler yapı ve

Detaylı

KAS Dicle Aras

KAS Dicle Aras KAS Dicle Aras Kas, düz, iskelet ve kalp kası, iskelet kaslarının mikroskobik yapısı, uyarılması, iskelet kaslarının isimlendirilmesi ve hareketleri ve beslenmeleri 3.9.2015 1 Kas Kas bilim myoglia (muskulus

Detaylı

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları Kasılmada kayan filamentler kuramı İskelet kasında kasılma mekaniği Kas gücü ve etkileyen unsurlar Kas lifi tipleri Kasılma

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 Hareketi sağlayan effektör organ kastır. Kaslar 3 ana grupta incelenir: 1)Çizgili kaslar (iskelet kası): Vücut ağırlığının yaklaşık %40-45 ini oluşturur. 2)Düz kaslar:

Detaylı

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Düz kasların görevleri Damar ve bronşiyol çap ayarlanması Gastrointestinal motilitenin düzenlenmesi Uterus, ureter, mesane ve diğer bazı organ işlevlerinin

Detaylı

4- Aksiyon Potansiyeli

4- Aksiyon Potansiyeli 4- Aksiyon Potansiyeli Madde 1. Giriş Nöronlar sinir impulsu veya aksiyon potansiyeli adı verilen bir elektriksel sinyal yaratarak ve naklederek uzak mesafeler boyunca haberleşirler. Madde 2. Amaçlar Nöronal

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ KAS FİZYOLOJİSİ-1 Doç.Dr. Mitat KOZ Kas dokusunun genel özellikleri Hareket Postürün sağlanması Isı üretimi Kasların ortak özellikleri... Kontraktilite-kasılabilme Eksitabilite-uyarılabilme Estensibilite-uzayabilme-gerilebilme

Detaylı

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Hücre ve Organelleri Hücre ve Organelleri Hücrede ekzositoz ve endositoz Hücre Organelleri Çekirdek ve Endoplazmik Retikulum MİTOKONDRİ Dış Membran İç

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır.

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. KAS SİSTEMLERİ Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. Kas Dokusunun Karakteristikleri: 1.

Detaylı

Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR. İskelet Kası. Kalp Kası. Düz Kas. Sinir Dokusu 19/11/2015. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR. İskelet Kası. Kalp Kası. Düz Kas. Sinir Dokusu 19/11/2015. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Kasılmak için özelleşmiş bir dokudur. Üç farklı kas dokusu bulunmaktadır. İskelet kası, kalp kası ve düz kas Kasılma durumunun bilinçli olarak

Detaylı

HÜCRE İSKELETİ 1. Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ

HÜCRE İSKELETİ 1. Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ HÜCRE İSKELETİ 1 Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ İskelet. Yumuşak dokuyu destekleyen ve bedensel hareketlere aracılık eden sertleşmiş doku. Hücre İskeleti. Benzer fonksiyonlara sahiptir

Detaylı

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker Kas Doku Histolojisi Dr.Sevda Söker Amaç Kas doku hakkında genel bilgi, İskelet Kası Miyofibriller ve miyofilamanlar Kontraksiyon siklusu Kas iğleri Kalp Kası Düz Kas Kas Dokusu Morfolojik ve fonksiyonel

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA

KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KASLAR Kasılma ve gevşeme yeteneğine sahip olan kaslar organizmada (217 çift civarında) vücut ağırlığının ının %40-45 ini oluştururlar. Organizmadaa 3 tür kas tipi

Detaylı

Bu dersi tamamlayan öğrenci,fizyolojinin temel prensipleri, işleyiş mekanizmaları ve vücudun kontrol sistemini açıklayabilir.

Bu dersi tamamlayan öğrenci,fizyolojinin temel prensipleri, işleyiş mekanizmaları ve vücudun kontrol sistemini açıklayabilir. FİZYOLOJİ I Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Fizyoloji I FTR 1.YIL/ 4 - - 5 1.yarıyıl 113 Güz Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsan iskeleti ;Baş-Gövde-Üyeler olmak üzere 3 bölümde incelenir. Baş: kafatası ve yüz iskeleti Gövde: Omurga, göğüs kemiği, kaburgalar, omuz ve kalça kemeri Üyeler: Kollar, bacaklar

Detaylı

İnsan beyni, birbiri ile karmaşık ilişkiler içinde bulunan nöron hücreleri kitlesidir. Tüm aktivitelerimizi kontrol eder, yaradılışın en görkemli ve

İnsan beyni, birbiri ile karmaşık ilişkiler içinde bulunan nöron hücreleri kitlesidir. Tüm aktivitelerimizi kontrol eder, yaradılışın en görkemli ve YAPAY SİNİRAĞLARI İnsan beyni, birbiri ile karmaşık ilişkiler içinde bulunan nöron hücreleri kitlesidir. Tüm aktivitelerimizi kontrol eder, yaradılışın en görkemli ve gizemli harikalarından biridir. İnsan

Detaylı

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi % Maksimal Gerim Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi Uzunluk Sarkomer boyu istirahat koşullarında 2 mm (mikron mikro metre) kadardır Kas Fibrili Uzunluğu ve Kuvvet Üretimi Sarkomerlerin boyu, dolayısıyla da

Detaylı

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır;

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; 1. Hidrostatik İskelet: Kapalı bir vücut boşluğunda basınç altında tutulan sıvıdan oluşan

Detaylı

KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr. Mitat KOZ

KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr. Mitat KOZ KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ Doç.Dr. Mitat KOZ Kas Tipleri Düz kas Kalp kası İskelet kası-istemli kas-çizgili kas Kas dokusunun genel özellikleri Hareket Postürün sağlanması Isı üretimi Kasların ortak

Detaylı

Kas Fizyolojisi. Ġskelet Kası Kalp Kası Düz Kas. Bulunduğu yer. Özelliği. Kontrolü

Kas Fizyolojisi. Ġskelet Kası Kalp Kası Düz Kas. Bulunduğu yer. Özelliği. Kontrolü Kas Fizyolojisi Kas Fizyolojisi Uyarılabilir hücreler olan kas hücreleri, zar yüzeyleri boyunca aksiyon potansiyelini iletebilme ve bu elektriksel değişikliği takiben mekanik olarak kasılma veya boylarını

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

S evresi: Organellerin iki katına çıkarılması devam ederken DNA sentezi olur.

S evresi: Organellerin iki katına çıkarılması devam ederken DNA sentezi olur. HÜCRE DÖNGÜSÜ İnterfaz: Bölünmeyen bir hücre interfaz durumundadır. Bu safhada replikasyon ve bölünme için hazırlık yapılır. Çekirdek belirgindir, bir yada daha fazla çekirdekçik ayırt edilebilir. Kromozomlar

Detaylı

HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM

HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM HÜCRE HABERLEŞMESİNE GENEL BAKIŞ Hücre haberleşmesi canlılığın erken döneminde evrimleşmiştir. Yakın zamana kadar tek ve çok hücreli canlılar, hücreler arası iletişimin

Detaylı

Miyositlerin yapısı; atrium, ventrikül ve purkinje hücrelerinde farklılık göstermektedir.

Miyositlerin yapısı; atrium, ventrikül ve purkinje hücrelerinde farklılık göstermektedir. KARDĐYOMĐYOSĐT Kardiyomiyositler;miyokardın volüm olarak 3/4 ünü, sayısal olarak 1/3 ünü oluşturur. Işık mikroskopu altında çarpraz çizgilenme ve dallanma gösterir. Her hücre, kompleks hücre membranı olan

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ

SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ SİNİRLERİN UYARILMASI VE İMPULS İLETİMİ Bütün hücrelerde membran boyunca potansiyel farkı (iç tarafta negatif,dışta pozitif) bulunmaktadır. Sinir ve kas gibi uyarılabilen dokuların istirahatten, uyarılmış

Detaylı

2- Bütün Kasın Kasılması

2- Bütün Kasın Kasılması 2- Bütün Kasın Kasılması Madde 1. Giriş Bir kas içinde gelişebilen kas gerilme düzeyinde geniş bir değişme vardır. Madde 2. Amaçlar Tek bir kas kasılmasının bileşen parçalarını incelemek. Kas gerilmesi

Detaylı

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistemler Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistem İskelet Sistemi İskeletin Görevleri Vücuda şekil verir. Vücuda destek sağlar. Göğüs kafes ve kafatası kemikleri

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD

Hücrenin Membrane Potansiyeli. Aslı AYKAÇ, PhD Hücrenin Membrane Potansiyeli Aslı AYKAÇ, PhD Çoğu hayvan hücresi membranının içi ve dışı arasında elektriksel potansiyel bir fark vardır... Dinlenim halinde oldukları zaman bile Dinlenim potansiyeli «resting

Detaylı

Bölüm 04 Ders Sunusu. Hücre Zarlarından Geçiş

Bölüm 04 Ders Sunusu. Hücre Zarlarından Geçiş Bölüm 04 Ders Sunusu Hücre Zarlarından Geçiş Eric P. Widmaier Boston University Hershel Raff Medical College of Wisconsin Kevin T. Strang University of Wisconsin - Madison Copyright The McGraw-Hill Companies,

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması SİNİR SİSTEMİ Dicle Aras Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması Sinir Sinir sistemi fonksiyonları Sinir sistemi vücudun tüm aktivitelerini koordine eder. Organizmanın içinde bulunduğu duruma

Detaylı

ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI

ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZARLAR Zarlar yaşayan hücrede 5-10nm kalınlığında iki fosfolipit tabakadan oluşur. Burada yer alan fosfolipit tabaka amfipatik (amphipatic)bir özelliğe sahiptir. Amfipatik terimi,

Detaylı

ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ

ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ Kas kontraksiyonunun moleküler mekaniği:tarihsel bakış. Kaslar hakkında ilk araştırmalar yaklaşık 2000 yıl önce başlamıştır. İlk kez 1842 de Schwann tarafından

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Seda SABAH Teknolojisi (Tartışma) 11:30 12:15 Tıbbi Biyoloji ve Genetik: DNA. Yrd. Doç. Dr. Seda SABAH Teknolojisi (Tartışma)

Yrd. Doç. Dr. Seda SABAH Teknolojisi (Tartışma) 11:30 12:15 Tıbbi Biyoloji ve Genetik: DNA. Yrd. Doç. Dr. Seda SABAH Teknolojisi (Tartışma) HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU III KURUL SORUMLUSU: DOÇ. DR. A.YEŞİM GÖÇMEN KURUL SORUMLUSU YARDIMCISI: YRD. DOÇ. DR. TEKİN YILDIRIM TIP103 HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU III I. HAFTA 06.02.2017 (Pazartesi)

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER SİNİR SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1. Sinir Sistemi Organizasyonu Omurgalılarda sinir sistemi iki kısımda incelenir; bunlar merkezi sinir sistemi [central nervous system, (CNS)] bu bilgiyi

Detaylı

Hücre Membranının Elektriksel Modeli. Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD

Hücre Membranının Elektriksel Modeli. Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD Hücre Membranının Elektriksel Modeli Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD Goldman tarafından yapılan kabullerde, membranın içindeki elektrik alanın hemen hemen her

Detaylı

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler)

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU ve REGÜLASYONU (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) Nihal EYVAZ (050559015) Şerife OKAY (050559025) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi Gen

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET ve KAS SİSTEMLERİ İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar

Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar Sinir Sisteminin Gelişimi ve Nöro-gelişimsel Bozukluklar Beyin oluşumu döllenmeden hemen sonra başlar, Bu uzun ve karmaşık bir süreçtir; 1- Hücre bölünmesi ve çoğalması: henüz uzmanlaşmamış nöroblast

Detaylı

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi Kolloidler Bir maddenin kendisi için çözücü olmayan bir ortamda 10-5 -10-7 cm boyutlarında dağılmasıyla oluşan çözeltiye kolloidal çözelti denir. Çimento, su, agrega ve bu sistemin dispersiyonuna etki

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ

GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ MEKANİK DUYULAR İnsanlarda dokunma, basınç, sıcaklık ve ağrı gibi bir çok duyu bulunmaktadır. Bu duyulara mekanik duyular denir. Mekanik duyuların alınmasını sağlayan farklı

Detaylı

Fizyoloji ve Davranış

Fizyoloji ve Davranış Fizyoloji ve Davranış sorular sorular - sorular Farketmeden sıcak sobaya dokunduğunuzda hemen elinizi çekersiniz. Bu kısa sürede vücudunuzda neler olur? Kafein, esrar, alkol v.b.nin vücudunuzda ne tür

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 3 DERS KURULU ( 3. ) DERS KURULU (6 Şubat 2017-31 Mart 2017) DERS PROGRAMI T. C. MUĞLA SITKI

Detaylı

Yapay Sinir Ağları. (Artificial Neural Networks) DOÇ. DR. ERSAN KABALCI

Yapay Sinir Ağları. (Artificial Neural Networks) DOÇ. DR. ERSAN KABALCI Yapay Sinir Ağları (Artificial Neural Networks) J E O L O J İ M Ü H E N D İ S L İ Ğ İ A. B. D. E S N E K H E S A P L A M A Y Ö N T E M L E R İ - I DOÇ. DR. ERSAN KABALCI Yapay Sinir Ağları Tarihçe Biyolojik

Detaylı

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom)

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Kas Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Hücreler arası madde Bağdokusu Kas Doku Türleri 1. İskelet Kası

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

HÜCRELERARASI İLETİŞİM

HÜCRELERARASI İLETİŞİM HÜCRELERARASI İLETİŞİM Bazı sorular!!! Bitki hücreleri ne hakkında konuşur? Bir hücre diğerine ne söyler ve diğer hücre buna nasıl cevap verir? Bu sorulara, önce mikroorganizmalar arasındaki iletişime

Detaylı

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38405 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Balcıoğlu, Hayri Emrah Title: Role of integrin adhesions in cellular mechanotransduction

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Sinirsel refleksler: Tipleri ve yolları Otonom refleks yolları ve işlevleri İskelet

Detaylı

İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK KARŞILAŞTIRILMASI

İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI izmir ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 2.ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ KLİNİĞİ Klinik Şefi: Prof. Dr. Osman Arslan BORA İMMOBİLİZASYON VE DENERVASYON ATROFİLERİNİN HİSTO-MORFOLOJİK

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI DÖNEM I. DERS KURULU Eylül Kasım 0 Dekan : Dönem Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ Doç.Dr. Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK

Detaylı

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir.

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 33. ADIM HÜCRE 10- SİTOPLAZMA 2

ADIM ADIM YGS-LYS 33. ADIM HÜCRE 10- SİTOPLAZMA 2 ADIM ADIM YGS-LYS 33. ADIM HÜCRE 10- SİTOPLAZMA 2 TEK ZARLI ORGANELLER 1) Endoplazmik Retikulum Hücre zarı ile çekirdek zarı arasında oluşmuş kanalcıklardır. Yumurta hücresi, embriyonik hücreler ve eritrositler(alyuvar)

Detaylı

Golgi Kompleksi. Prof.Dr.Müjgan Cengiz Prof.Dr.Melek Öztürk. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD

Golgi Kompleksi. Prof.Dr.Müjgan Cengiz Prof.Dr.Melek Öztürk. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Golgi Kompleksi Prof.Dr.Müjgan Cengiz Prof.Dr.Melek Öztürk İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD GOLGİ Camillo Golgi (1898 ) İlk kez nöronlarda tespit edildi; Internal reticular apparatus Nukleus

Detaylı

Ağrı. Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması

Ağrı. Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması Ağrı Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması Periferik Sinirde İletim Nöron yapısı Sinir lifi tipleri Sinir membranı nın yapısı Sinirde elektriksel iletim Saltatorik

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

GENEL ELEKTROFİZYOLOJİK ÖZELLİKLER. Uzm. Fzt. Deniz KOCAMAZ

GENEL ELEKTROFİZYOLOJİK ÖZELLİKLER. Uzm. Fzt. Deniz KOCAMAZ GENEL ELEKTROFİZYOLOJİK ÖZELLİKLER Uzm. Fzt. Deniz KOCAMAZ GENEL FİZYOLOJİK ÖZELLİKLER Vücudun en küçük fonksiyonel birimi HÜCREDİR. Hücrenin başlıca elektriksel özellikleri Membran istirahat potansiyeli

Detaylı