BARLA BELDESİ TASARIM RAPORU (REHBERİ)

Transkript

1 KÜLTÜREL TURİZM POTANSİYELİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE GELENEKSEL KIRSAL KİMLİĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ BARLA BELDESİ TASARIM RAPORU (REHBERİ) ORİGAMİ MİMARLIK ISPARTA UYAR İNŞAAT İNŞAAT MALZEMELERİ MÜH. MİM. EĞİT. EML. REK. BİLG. TİC. VE SANAYİ LTD. ŞTİ ISPARTA, 2016

2 İçindekiler Önsöz 1. GİRİŞ AMAÇ VE HEDEFLER KAPSAM VE YAKLAŞIM REHBERİN KULLANILMASI PROJE GENEL YAKLAŞIMI İLKESEL TASARIM KARARLARI ALT-SİSTEM ÇÖZÜMLEMELERİ Akslar, Meydanlar ve Odaklar Ulaşım Kararları ve Akışkanlık Açık ve Yeşil Alanlar Kurgusu İŞLEVSEL TASARIM BÖLGELERİ AÇIK ALAN SİSTEMİNE İLİŞKİN ESASLAR ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN ESASLAR Genel Esaslar Tasarım Esasları Yol Standartları Taşıt Yolları Otopark Alanları Yaya Yolları ve Kaldırımlar Gezi Güzergahları ve Sokak Sağlıklaştırması Yaya Geçitleri ve Kavşaklar Bisiklet Yolları ve Parkurlar Açık Alanlarda Rampalar Açık Alanlarda Merdivenler Yollarda Bitkilendirme Altyapı Elemanları Donatı Elemanları YEŞİL ALANLARA İLİŞKİN ESASLAR Genel Esaslar Tasarım Esasları Park ve Rekreatif Alanları Çocuk (Oyun) Bahçeleri Semt Spor ve Oyun Alanları Piknik ve Mesire Alanları Ağaçlandırılacak Alanlar Peyzaj Düzenlemeleri Yeşil Alanlarda Yollar KENT MEYDANLARINA İLİŞKİN ESASLAR Genel Esaslar Tasarım Esasları KENT MOBİLYALARINA İLİŞKİN ESASLAR Genel Kararlar Tasarım Esasları Sınırlayıcılar Oturma Birimleri Aydınlatma Elemanları... 1

3 Çöp Kutuları Posta Kutuları Bitki Kasaları ve Çiçeklikler İşaret ve Bilgi Levhaları Telefon veya Kioks Kabinleri Çocuk Oyun Elemanları Satış Birimleri Numara ve Tanıtım Tabelaları Su Ögeleri Halka Açık Tuvaletler Üst Örgü Ögeleri Trafo ve Teknik Panolar GELİŞME ALANLARINA İLİŞKİN ESASLAR KONUT GELİŞME ALANLARI Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Emsal Değerleri Bina Yüksekliği Yapı Yüksekliği Cephe Mesafeleri Yapının Konumlandırılması Yapının Kotlandırılması Bahçe Tesviyelendirmesi Bina Girişleri ve Rampalar Otopark Düzenlemeleri Kontrol Kulübeleri Müştemilatlar Peyzaj Düzenlemeleri Bahçe Duvarları ve Çitler İstinat Duvarları Aydınlatma ve Flama Direkleri Bina Giriş Saçakları Numaralandırma ve İsim Tabelası Bina Posta Kutuları Yapılaşma Esasları Cepheler Cephe Biçimlenmesi Çatıların Biçimlenmesi Çatı Meyili ve Mahya Yüksekliği Merdiven evi, Asansör, Işıklık, Duman Hava Bacaları vb. Çıkıntılar Çatı Katında Düzenlenecek ( Güvercinlik) Pencereler Çatı Kaplaması Oluklar Çatı Terasları Bacalar Saçaklar KONUT + TİCARET ALANLARI Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Yapılaşma Esasları KONUT ÖNCELİKLİ PANSİYON ALANLARI... 2

4 Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Yapılaşma Esasları SOSYAL VE KÜLTÜREL TESİS ALANLARI Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Yapılaşma Esasları TEKNİK ALTYAPI ALANLARI Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Yapılaşma Esasları DİĞER ALANLAR TB 1: TARİHİ DOKU BÖLGESİ TASARIM ESASLARI GENEL ESASLAR MEVCUT YAPI YAPILAŞMA ESASLARI Tescilli Yapılar Dokuya Uyumlu Yapılar Dokuya Uyumsuz Yapılar YENİ YAPI YAPILAŞMA ESASLARI Genel Esaslar Vaziyet Planı Esasları Emsal Değerleri Bina Yüksekliği Yapı Yüksekliği Bahçe Mesafesi Yapı Konumlandırılması Yapı Kotlandırılması Bahçe Tesviyelendirilmesi Bina Girişleri ve Rampalar Bahçe Duvarları ve Çitler İstinat Duvarları Aydınlatma ve Flama Direkleri Giriş Saçağı Numaralandırma ve İsim Tabelası Posta Kutuları Yapılaşma Esasları Cephe Kapalı Çıkmalar / Cumbalar Açık Çıkmalar, Teraslar (Balkonlar) Zemin Kat Terasları Balkon ve Teras Girintileri Cephe Kaplamları ve Rengi Pencereler Bina Dış Kapıları Balkon Korkulukları Cephe Süslemeleri ( Kat silmeleri ve Bina köşe çıtaları) Cephe Aydınlatma Çatılar Çatı Meyili Mahya Yüksekliği Merdiven evi, Asansör, Işıklık, Hava Bacaları, Çıkıntılar Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler... 3

5 Çatı Kaplaması Oluklar Çatı Terasları Bacalar Saçaklar GEZİ GÜZERGÂHLARI TB 2: KÜLTÜR MERKEZİNE İLİŞKİN TASARIM ESASLARI GENEL ESASLAR VAZİYET PLANI ESASLARI Bahçe Duvarları, Çitler, Korkuluklar İstinat Duvarları Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri YAPILAŞMA ESASLARI Genel Esaslar Malzeme, Doku, Renk Pencereler Balkon ve Teras Korkulukları Cephe Süslemeleri ( Kat silmeleri ve Bina köşe çıtaları) Cephe Aydınlatma Çatı Oluklar Saçaklar TB 3: SATIŞ BİRİMLERİNE İLİŞKİN TASARIM ESASLARI GENEL ESASLAR VAZİYET PLANI ESASLARI Bahçe Duvarları Çiti ve Korkuluğu İstinat Duvarları Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri YAPILAŞMA ESASLARI Genel Esaslar Malzeme,Doku İş yeri Vitrinleri Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Cephe Aydınlatma Çatılar Oluklar Saçaklar TB 4: KONAKLAMA ALANINA İLİŞKİN TASARIM ESASLARI GENEL ESASLAR VAZİYET PLANI ESASLARI Parsel Büyüklüğü Parsel Derinliği Yapı Emsali Bina Yüksekliği Yapı Yüksekliği Yapı Çekme Mesafeleri Yapının Konumlandırılması Yapının Kotlandırılması Bahçe tesviyelendirilmesi... 4

6 Bina Girişleri ve Rampalar Otopark Düzenlemeleri Kontrol Kulübeleri Müştemilatlar Peyzaj Düzenlemeleri Bahçe Duvarları ve Çiti İstinat Duvarları Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri Giriş Saçağı Numaralandırma ve İsim Tabelası Posta Kutuları YAPILAŞMA ESASLARI Cephe Genel Esaslar Cephe Biçimlenmesi Kapalı Çıkmalar Açık Çıkmalar Balkon ve Teras Girintileri Malzeme ve Doku Pencereler Bina Dış Kapısı Balkon Korkulukları Cephe Süslemeleri (Kat silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları vb.) Çatı Genel Esaslar Çatı Meyili Mahya Yüksekliği Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Duman Hava Bacaları vb. Çıkıntıları Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler Çatı Kaplaması Oluklar Çatı Terasları Bacalar Saçaklar TB 5: TAŞINMA ALANINA İLİŞKİN TASARIM ESASLARI GENEL ESASLAR VAZİYET PLANI ESASLARI Parsel Büyüklüğü Emsal Bina Yüksekliği Yapı Yüksekliği Çekme Mesafeleri Yapının Parsele Konumlandırılması Yapı Kotlandırılması Bahçe Tesviyelendirilmesi Bina Girişleri ve Rampaları Bahçe Duvarları ve Çiti İstinat Duvarları Bahçe Aydınlatma, Güvenlik Kamerası, Bayrak Flama Direkleri Giriş Saçağı Bina Numara ve İsim Tabelası Posta Kutuları... 5

7 9.3. YAPILAŞMA ESASLARI Genel Esaslar Cephe Kaplamaları ve Rengi Pencereler Bina Dış Kapıları Balkon Korkulukları Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Cephe Aydınlatma Çatı Genel Esaslar Çatı Meyili Mahya Yüksekliği Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Duman ve Hava Bacaları vb. Çıkıntılar Çatı Katında Düzenlenecek ( Güvercinlik) Pencereler Çatı Kaplaması Oluklar Çatı Terasları Bacalar Saçaklar... SONUÇ VE ÖNERİLER... Kaynaklar... Listeler... Ekler... 6

8 1. Giriş Barla yerleşim alanında kültürel turizm potansiyelinin geliştirilmesi, geleneksel doku ve yöresel mimari özelliklerinin korunması ve kırsal kimliğinin güçlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen Mekânsal Tasarım Projeleri Üretilmesi ve Tasarım Rehberi Hazırlanması kapsamında yapılan çalışmanın amacı, hedefleri, kapsamı, genel yaklaşımı ve rehberin kullanılmasına ilişkin hususlar bu bölümde aktarılmıştır AMAÇ VE HEDEFLER Ülkemizde son yetmiş yılda kırsal yerleşmelerde büyük değişimler izlenmiştir. Teknolojik gelişmeler ile birlikte tarımın ticarileşmesi ve özellikle kentsel alanlara verilen göçler kırsal yerleşimleri derinden etkilemiştir (BİB, 2010). Son yirmi yılda ise; tarımın küresel ekonominin bir parçası haline gelmesiyle birlikte, bazı kırsal yerleşimler yöresel doku ve mimari özelliklerini kaybetmeye doğru hızla değişirken bazıları daha yavaş bir değişim süreci yaşamışlardır. Bazıları terk edilirken bazıları göç almakta ve artan nüfusla birlikte kırsal yerleşim alanları büyümektedir. Kırsal yerleşmeler; yerel üretimleri, doğanın ve yerel kültürün bir parçası olan peyzaj değerleri ve kültürel yapıları ile doğa-doku-yaşam sacayağının güçlü bir şekilde kurulduğu yaşam alanlarıdır. Son yıllarda yaşanan toplumsal ve ekonomik değişimlere paralel olarak kırsal yerleşmeler özgün dokularını ve mimari zenginliklerini giderek kaybetmektedir. Ancak doğal peyzaj değerleri, yöresel doku ve mimari özellikleri ile yaşam biçimi arasında denge sağlandığı ölçüde kırsal yerleşmelerin devamlılığından söz edilebilir. Bu anlamda kırsal yerleşmelerin bugünkü ihtiyaçlarını da gözeterek, toplumsal ve ekonomik yaşantısı ile yöresel 7

9 doku ve mimari özellikleri arasında zaman içinde kurulan denge ve uyumda devamlılığının sağlanması önemlidir. Diğer bir ifadeyle, kırsal yerleşme kimliğinin güçlendirilmesi için yöresel doku ve mimari özelliklerinin korunmasına yönelik planlama ve mekânsal tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesi gereklidir. Ulusal ölçekte; yeni kırsal planlama ve tasarım yaklaşımlarının gerekliliği gündeme gelmiştir. Özellikle kırsal yerleşmelerin mekânsal boyutuyla ele alınması konusu üzerinde durulmuştur. Bu anlamda 2010 yılında yürürlüğe giren Ulusal Kırsal Kalkınma Planı nda kırsal yerleşmelerle ilgili olarak geliştirilen stratejik amaçlardan biri; Kırsal Alan Fiziki Altyapı Hizmetlerinin Geliştirilmesi ve Yaşam Kalitesinin Arttırılması olarak belirlenmiştir. Planda daha sonra belirlenen stratejik amaçlar ile ilgili alt-başlıklar (öncelikler, tedbirler, faaliyetler, alt-faaliyetler) açıklanmıştır. Kırsal yerleşmelerin mekânsal boyutuyla ilgili alt-başlıklar; kırsal yerleşmelerin geliştirilmesi ve korunması, sağlıklı, güvenli, düzenli ve yöresel mimariye uygun yapılaşmaların yaygınlaştırılması olarak belirlenmiştir. Yöresel mimari özellikleriyle öne çıkan kırsal yerleşmeler için faaliyet kısmı; betonlaşma ve tek tipte yapılaşmayı önlemek amacıyla yerel malzemenin kullanıldığı, yöresel iklim koşullarına ve yöre halkının yaşam biçimine uygun ve günümüz ihtiyaçlarına rasyonel çözümler sunan mekânsal ve mimari tasarım projelerin üretimi ile yapı kültürünün devamlılığının sağlanması olarak tanımlanmıştır. Alt-faaliyeti alanı ise; yöresel mimari özelliklerin belirlenmesine ilişkin usul ve esasların ortaya konulduğu tasarım rehberlerinin il düzeyinde hazırlanması olarak açıklanmıştır. Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi ve Planı na uyumlu olarak Isparta İli genelinde sosyal, ekonomik ve mekânsal çözümlemelerin yapılabilmesi amacıyla Kırsal Kalkınma Planı ( ) hazırlanmıştır yılında yürürlüğe giren planda; kırsal yerleşmelerde ekonominin çeşitlendirilmesi, altyapı hizmetlerinin geliştirilmesi ve yöresel mimari dokunun korunmasına yönelik faaliyet alanları belirlenmiştir. Bu kapsamda, kırsal çevrenin korunmasına sağlamak amacıyla Isparta İli, Eğirdir İlçesi Barla Kırsal Kalkınma Projesi öncülüğünde bir eylem planı belirlenmiş ve bu çalışma 2015 yılında İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği tarafından desteklenmiştir. Barla Kırsal Kalkınma Projesi Eylem Planı nın temel amacı; Beldenin tarihi, kültürel ve manevi değerlerin tanıtımını sağlayarak ziyaretçi sayısının artırılması, kültürel miras ve inanç turizmi potansiyelinin geliştirilmesi, yöresel doku ve mimari özelliklerine uygun mekânsal planlama ve tasarım projeleri üreterek kırsal kimliğin güçlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Bu çalışmanın stratejik eksenleri ise; Kırsal kimliğin bir parçası olan geleneksel doku ve mimari özellikleri ile birlikte toplumsal, ekonomik ve mekânsal değişimin etkilerini tanımlamak, 8

10 Geleneksel kırsal dokunun korunması amacıyla planlamaya esas olacak yerleşme bütünü ve tasarım bölgelerine ilişkin esasları geliştirmek, Geleneksel kırsal kimliğinin korunması ile mekânsal karakterini güçlendirerek devamlılığını sağlamak amacıyla tasarım rehberi hazırlamaktır. Çalışma kapsamında ele alınan Barla kırsal yerleşme alanı, kendi özgün koşulları içinde değerlendirilmiştir. Proje alanında yapılan detaylı morfolojik ve tipolojik analizler neticesinde geliştirilen genel ilkesel tasarım kararları kapsamında hem belde bütününe hem de karakter bölgelerine yönelik tasarım projeleri ve ayrıntılı yapılaşma esasları geliştirilmiştir. Çalışmayı Barla kırsalını anlamak, tarihi ve kültürel değerlerini korumak ve yaşatılarak kullanılmasını sağlamak için geliştirilen yere özgü bir tasarımlar toplamı olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır. Çalışmanın uygulanabilirliği ve devamlılığı sağlanması amacıyla Barla Beldesinin tarihi ve kültürel değerlerinin özellikle yerel halk ve ziyaretçiler tarafından yeniden keşfedilmesi ve sahiplenilmesi, yerel halk ve kurumlar ile sivil toplum kuruluşlarının birlikte çalışma potansiyellerini geliştirmesi önemli bir konudur. Rehber, bu kaygıları da dikkate alarak, Barla kırsal alanının planlanmasına esas olacak biçimde yerleşme ölçeğinden yapı ölçeğine kadar uygulamaya yönelik önerileri içermektedir KAPSAM VE YAKLAŞIM Ülkemiz planlama sistemi içinde kırsal alan planlaması ve tasarımına ilişkin ilke ve esasları açıklayan bir mevzuat yer almamaktadır. Ancak birçok yasa ve yönetmelik içinde kırsal yerleşmeleri ilgilendiren hükümler bulunmaktadır (BİB, 2010). İlgili mevzuat içinde kırsal yerleşmelerde fiziksel koşulları belirleyen en önemli Yasa; 3194 sayılı İmar Kanunu dur. Bu Yasa kapsamında hazırlanan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği planı bulunmayan kırsal alanlarda, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ise, Barla da olduğu gibi, planı bulunan kırsal yerleşmelerde geçerlidir yılında belediye tüzel kişiliği kazanan Barla Beldesi, 30 Mart 2014 tarihinde köye dönüştürülmüştür. Belde belediyesi döneminde Barla nın imar planı tekniği ile hazırlanan ve fiziki yapıya odaklanan planları, daha çok gelişme alanlarının tespiti ve donatıların eklenmesi ile sınırlı kalmıştır. Beldenin geleneksel kırsal karakterinin sürdürülmesi, tarihi ve kültürel miras değerlerinin korunması gibi konularda hedeflenen düzeylerde geliştirilememiş ve yetersiz kalmıştır. Ayrıca ülkemiz planlama sisteminde bu yerleşmeler için ayrı bir mevzuat geliştirilmemiş olması nedeniyle; içerdikleri geleneksel yapılar, meydanlar ve sokaklarla bütünleşik özgün mimari dokuların büyük oranda yitirilmesi riski hissedilir derecede artmıştır. 9

11 Mevzuat sistemine ilk defa 2013 yılında 3194 İmar Kanunu nun 8/ğ maddesine eklenen bir hüküm ile köy tasarım rehberleri girmiştir. Bu madde kapsamında; yerleşme ve yapılaşma özellikleri, mimari doku ve karakteri, gelişme düzey ve potansiyeli açısından önem arz eden köylerde, bu özellikleri korumak, geliştirmek ve yaşatmak amacıyla muhtarlık katılımıyla ilgili idarelerce köy tasarım rehberleri hazırlanabileceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca 2014 yılında yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği nde ise; kentsel ölçekte tasarım rehberleri tanımlanmıştır. Yönetmelik in 30/7 maddesinde kentsel tasarım rehberleri için yapılan tanımda; köy tasarım rehberleri için de geçerli olan önemli bazı hususlara vurgu yapılmıştır. Özellikle rehberin hazırlanması öncesinde bir kentsel tasarım projesi olmasının gerekliliği belirtilmiştir. Bu proje doğrultusunda mekânın imge, anlam ve kimlik kazanmasını, estetik ve sanat değerinin yükseltilmesini, yapıların bir uyum içerisinde ve bütünlük oluşturacak şekilde düzenlenmesini amaçlayan ve mekânsal planlama sistematiği içerisinde uygulamaya yönelik kılavuz ve tavsiye niteliğinde kararları içeren tasarım rehberi hazırlanacağı hükme bağlanmıştır. Tasarım Rehberi; imar planların bir eki ya da tamamlayıcısı değil, çalışma alanının geleneksel dokusu ve yöresel mimari özelliklerinin nasıl devam ettirilmesi gerektiği hususunda yol gösterici bir belge olarak kabul edilmiştir. Bu anlamda Barla Tasarım Rehberi hazırlama sürecinde; rehberin yerleşme bütününde yapılacak her türlü mekân düzenlemeleri ve yapılaşma koşulları için kapsayıcı ve yönlendirici bir uygulama kılavuzu olması hedeflenmiştir. Rehberin hazırlanması öncesinde, mevzuat gereği, bir kentsel tasarım projesi olması gerekmektedir. Dolayısıyla Barla Kırsal Kalkınma Projesi Eylem Planı nda bu hususa yer verilmiştir. Barla Kırsal Kalkınma Projesi Eylem Planı kapsamında geliştirilen Mekânsal Tasarım Projesi Çalışması ve Sunumu başlıklı proje; yerleşme alanın biçimlendirilme sürecini yönlendiren ve bu sürece rehberlik eden bir çalışma olarak ele alınmıştır. Hem yerleşme alanı genelini hem de karakteristik bölgeleri kapsayan mekânsal tasarım projelerinin hazırlanması ve sunumu bir süreç olarak tasarlanmıştır. Mekânsal tasarım çalışması beş (5) aşamalı bir çalışma takvimi içinde yapılmıştır. Bu sürecin ilk aşamasında; Eylül 2015 tarihinde Isparta Valiliği nin organizasyonu ve Başbakanlık Tanıtım Fonu katkıları ile Kültürel Miras ve İmar Boyutuyla Isparta ve Barla nın Geleceği adı altında, çok geniş katılımlı (farklı alanlarda uzmanlar, kamu kurumları ve özel sektör temsilcileri, STK lar ve yerel halkın katılımıyla) bir çalıştay yapılmıştır. Özellikle halkın ve STK ların katılımı önemli bir kentsel tasarım politikasıdır. Yuvarlak masa toplantıları, çevrimiçi forumlar ve çalıştaylar gibi eylemler, tasarım politikasının geliştirilmesine önemli katkılar sağlamıştır. Çalıştay sonucunda Barla nın gelişme eksenleri, sorunları ve çözüm önerileri tespit edilmiştir. Sürecin ikinci aşamasında; çalıştayda belirlenen stratejik eksenlere ve tasarım önerilerine göre amaç ve hedefler belirlenmiştir. Çalıştay sonucunda; Barla 10

12 Beldesinde Kültürel Turizm Potansiyelinin Geliştirilmesi ve Geleneksel Kırsal Kimliğinin Devamlılığının Sağlanması başlıklı bir stratejik hedef belirlenmiştir. Sürecin ikinci aşamasında; çalıştayda belirlenen ortak stratejik hedefler de dikkate alınarak, Barla yerleşme alanında kırsal doku analizleri ve yöresel mimari özellikleri ile detaylı alan araştırmaları yapılmıştır. Alanda geleneksel kırsal morfolojik doku ve yöresel mimari tipolojik analizler olmak üzere detaylı çalışmalar yapılmıştır. Beldeye ilişkin coğrafik, tarihi, kültürel, demografik, ekonomik, sosyal ve çevresel araştırmalarından sonra altlıkların hazırlanması, çizim ve belgeleme işlerinin yapılması, içerik tartışmaları ve rapor hazırlama işleri gerçekleştirilmiştir. Tasarım sürecinin üçüncü aşamasında; çalıştay, analizler ve alan araştırması bulgularına göre proje genel yaklaşımı tanımlanmıştır. Yerleşme alanı bütününe ilişkin geliştirilen ilkesel tasarım kararları doğrultusunda, kavramsal tasarım planı hazırlanmıştır. Kavramsal plan kapsamında, proje alanının geneline ilişkin ilkesel tasarım kararlarına bağlı kalarak, akslar, meydanlar ve odaklar, ulaşım kararları ve akışkanlık, açık ve yeşil alanlar kurgusu ve işlevsel tasarım bölgeleri gibi alt-sistem tasarım çözümlemeleri yapılmıştır. Bu süreç aşamasında, 1/5000 ilkesel (mekânsal) tasarım planı üretilmiştir. Ayrıca yerleşme alanı bütününde tüm arazi etüdleri detaylı bir şekilde tekrar gözden geçirilmiş, veriler güncelleştirilmiş ve ilkesel tasarım kararları yeniden değerlendirilmiştir. Ayrıca sürecinin bu aşamasında, proje alanının büyüklüğü ile doğal ve yapay ayrımlar da dikkate alınarak, yerleşme alanı iki ana bölüme ayrılmıştır. Buna göre; geleneksel yerleşme dokusu, kültür ve ticaret merkezleri, turizm alanları ve sosyalkültürel tesisleri ile yaklaşık 100 hektarlık alan batı bölgesini oluşturmuştur. Bu alan genelinde 1/5000 ölçekli kavramsal tasarım planı üretilmiş ve ayrıca 1/1000 ölçekli ve noktasal olarak 1/100 ölçekli ayrıntılı, uygulamaya yönelik mekânsal tasarım projeleri hazırlanmıştır. Yaklaşık 150 hektarlık doğu bölgesi ise; kavramsal tasarım planı kapsamında beldenin gelişme alanları olarak planlanmıştır. Bu bölgede detaylı mekân düzenlemeleri üretilmemiştir. Ancak bölge bütününde geliştirilen tüm ilkesel tasarım kararları sürdürülen planlama çalışmalarına temel oluşturmuştur. Sürecin dördüncü aşamasında; proje genel yaklaşımı aşamasında belirlenen tasarım kararları çerçevesinde; proje alanında beş (5) karakteristik tasarım bölgesi belirlenmiş ve bu bölgelere ilişkin tasarım esasları geliştirilmiştir. Bu bölgelerde yürütülen tasarım çalışmalarında; geleneksel yerleşme dokusu, kültür merkezi, kent meydanı, ticaret alanları, ulaşım ve otopark alanları, yeşil ve rekreatif alanlar, sosyal ve kültürel donatılar, hizmet yapıları, kodlandırma ve konumlandırma, altyapı, arazi kullanımı ve noktasal kararlar üzerinde yoğunlaşılmıştır. Çalışma sırasında alanın doğal, topografik ve mekânsal yapısı ile geleneksel dokusunun korunabilmesi için ticari, kültürel ve turizm aktivitelerinin sağlıklı biçimde devamının sağlanması amaçlanarak yaya yolu, bisiklet yolu, taşıt yolu, otopark, otobüs ulaşımı, taksi ve füniküler gibi ulaşım mekanizmaları üzerinde durulmuştur. 11

13 Çalışmanın son aşamasında ise; yapılan tüm çalışmaları kapsayan uygulamaya yönelik ayrıntılı bir Barla Beldesi Tasarım Rehberi oluşturulmuştur. Rehberin, çalışma sürecinde öngörülemeyen detaylarda kararlar üretilerek, yöresel mimari özellikler kapsamında daha nitelikli mekânların üretilmesine dair yol gösterici bir belge olması hedeflenmiştir. Ayrıca Rehberin ilgili idarenin el kitabı olması, yeni yapı yapacak, binasını sağlamlaştıracak, onaracak veya restore edecek yerel halkın başvuru dokümanı olması hedeflenmiştir. Ayrıca planlama ve tasarım süreçleri tamamlandıktan sonra uygulama çalışmalarına ışık tutacak öneriler yapılmıştır REHBERİN KULLANILMASI Barla Tasarım Rehberi; beldeye özgü kırsal yerleşme dokusunun karakteristik, mimari ve doğal peyzaj özellikleri ile birlikte tarihi ve kültürel değerlerinin korunması ve yaşatılarak kullanılması hedefiyle hazırlanmıştır. Yerleşme bütününe yönelik genel yaklaşım ilkeleri ve gelişme alanlarına ilişkin tasarım esasları doğrultusunda yeni yapılacak veya yenilenecek yapılara, mevcut yerleşme dokuyla uyumlu yapılaşma esaslarının gösterilmesi amacıyla hazırlanan ve görsel anlatımlarla desteklenen bir dokümandır. Ayrıca belirlenen karakter bölgelerine ilişkin vaziyet planı ve yapılaşma esaslarını görsel anlatımlarla destekleyen bir imar kodları belgesidir. Bu anlamda, bu tasarım rehberi, Barla bütününe ve belirlenen beş (5) adet tasarım alanlarına özgü tüm planlar ve projeleri ile bir bütündür. Çalışmanın Giriş kısmında, Barla beldesine ilişkin mekânsal tasarım çalışmaları ile tasarım rehberinin sunumu hakkında genel açıklamalar yapıldıktan sonra, amaç ve hedefler, kapsam ve genel yaklaşım ile birlikte rehberin kullanılmasına ilişkin hususlar ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Barla Tasarım Rehberi; genelde üç (3) ana bölümden ve kentsel (mekânsal) tasarım projelerinden oluşmaktadır. Çalışmanın Analiz ve Araştırma Çalışmaları başlıklı ilk bölümünde; Barla Beldesine İlişkin Temel Bilgiler, Geleneksel Kırsal Dokunun Morfolojik Analizleri ve Geleneksel Kırsal Konut Mimarisi Özellikleri hakkında detaylı bilgiler aktarılmaktadır. Analiz, araştırma ve alan çalışmaları kapsamında; Barla beldesinin coğrafi konumu ve yakınlık, tarihi ve kültürel gelişimi, nüfusu ve sosyo-kültürel yapısı, ekonomik faaliyetlerinin çeşitliliği, çevresel peyzaj ve görsel değerleri belirlenmektedir. Bu bölümün Geleneksel Doku ve Yöresel Mimari Özellikleri başlıklı analizler kısmında; proje alanı bütününde, geleneksel doku ölçeğinde, yapı adası ölçeğinde ve yapı ölçeğinde olmak üzere dört (4) alt-başlık altında yapılan çalışmalar aktarılmaktadır. Barla yerleşme alanı geneline ilişkin mülkiyet yapısı, alan kullanımı, karakter bölgeleri, yapılaşma ve yerleşik çevre özellikleri, yapılaşma yoğunluğu ve emsal değerleri, açık alan sistemi ve büyüklükleri ile birlikte ortak yaşam mekânları ve bağlantı sistemine dair morfolojik analizler ilk bölümde sunulmaktadır. 12

14 Geleneksel doku ölçeğinde; şekil-zemin analizi, sokak dokusu, taşıt-yaya akışları, akslar, odaklar ve meydanlar, erişilebilirlik ve görünebilirlik örüntüleri, tarihi, doğal ve kültürel değerleri, cephe siluetleri ve görünümler analiz edilmektedir. Yapı adası ölçeğinde; yapı adası formu ve erişim deseni, doluluk ve boşluk oranları, açık ve kapalı alan kullanımları, parsel biçimlenişi ve büyüklükleri analiz yapılmaktadır. Yapı ölçeğinde; yöresel mimari özellikleri kapsamında yapıların parsel yerleşimi, plan tipleri, mekân organizasyonu, cephe düzeni, malzeme özellikleri ve yapım tekniği ele alınmıştır. Bölüm sonunda; yapılan tüm analiz ve araştırma çalışmalarına ilişkin bulgular özetlenmiş ve Isparta Valiliğince düzenlenen çalıştay sonuçlarıyla birlikte Barla kırsalının değişme eğilimleri, sorunları ve potansiyelleri değerlendirilmiştir. Tasarım Rehberinin ikinci bölümünde; morfolojik ve tipolojik analizler, alan araştırmaları ve çalıştay sonuçları birlikte dikkate alınarak, Barla ya dair belirlenen ortak vizyon doğrultusunda amaç ve hedefleri de içeren proje genel yaklaşımı ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Barla yerleşme alanı bütününe dair yol gösterici ilkesel tasarım kararları tanımlandıktan sonra; alt-sistem çözümlemeleri (akslar, meydanlar ve odaklar, ulaşım kararları ve akışkanlık, açık ve yeşil alanlar kurgusu başlıkları altında) yapılarak genel tasarım kararları ayrıntı bir şekilde detaylandırılmakta ve beş (5) adet işlevsel tasarım bölgeleri tanımlanmıştır. Rehberin ikinci bölümünde ayrıca; Barla bütününe yönelik açık alanlara ilişkin esaslar (ulaşım yollarına ilişkin esaslar, gezi güzergâhlarına ilişkin esaslar, yeşil alanlara ilişkin esaslar, kent meydanlarına ilişkin esaslar ve kent mobilyalarına ilişkin esaslar) ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Bu bölümde ayrıca; tasarım bölgeleri dışında kalan ve Barla Gelişme Alanları olarak adlandırılan bölgeye ilişkin tasarım esasları tanımlanmıştır. Barla Gelişme Alanı nda bulunan ve son yirmi yılda yapılan yapıların, genelde, herhangi biri mimari özgünlük taşımadıkları tespit edilmiştir. Bu anlamda bakıldığında, Barla Gelişme Alanı ayrı bir mekânsal tasarım bölgesi olarak tanımlanmamıştır. Bölümün sonunda ise; Barla bütününde yer alan tüm sosyokültürel donatı alanları ile teknik altyapı alanlarına ilişkin esaslar verilmiştir. Barla Tasarım Rehberi nin üçüncü ve son bölümünde; mekânsal tasarım çalışma alanı genelinde belirlenen beş (5) adet bölgeye ilişkin tasarım esasları (TB1: Geleneksel Doku Bölgesi, TB2: Kültür Merkezi Bölgesi, TB3: Satış Birimleri Bölgesi, TB4: Konaklama Bölgesi, TB5: Taşınma Alanı), ayrı bölümler altında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Her bir tasarım bölgesi için anahtar bir renk belirlenmiştir. Her bir tasarım bölgesine yönelik öncelikle genel kararlar tanımlanmıştır. Daha sonra, vaziyet planı esasları ile özel yapılaşma koşulları detaylı olarak açıklanmıştır. 13

15 Bölüm A Yerleşme Alanı Tasarım Esasları 14

16 2. Proje Genel Yaklaşımı Isparta Kırsal Kalkınma Planı ( ) kapsamında kırsal kalkınma hamlesi, ilk olarak, taşıdığı kültürel miras değerleri, inanç ve ekolojik turizm potansiyelleri ile dikkat çeken, ziyaretçi sayısı yılda üç yüz binlere ulaşan, 2014 yılında belediye tüzel kişiliğinden köye dönüşen Barla dan başlatılmıştır. Bu anlamda, Barla kırsalına ilişkin katılımcı ve geniş kapsamlı stratejik hedeflerin belirlenmesi amacıyla Kültürel Miras ve İmar Boyutuyla Isparta ve Barla nın Geleceği çalıştayı düzenlenmiştir. Proje genel yaklaşımı; çalıştayda alınan kararlar doğrultusunda geliştirilmiştir İLKESEL TASARIM KARARLARI Isparta nın Eğirdir ilçesine bağlı bir belde olan Barla günümüzde yaklaşık 400 haneli ve 252 hektar büyüklükte planlama ve tasarım alanına bir kırsal yerleşmedir. Organik sokak dokusu, varlığını sürdüren geleneksel yerleşme dokusu ve süregelen toplumsal yapısıyla özgün kent ve mimari karakterini büyük ölçüde koruyan bir Göller Bölgesi beldesidir. Barla Dağı eteklerinde göle doğru uzanan bir tepede konumlanmıştır. Eğirdir i göl kenarından Uluborlu ya bağlayan ulaşım yolu güzergâhı üzerinde ve Eğirdir kent merkezinin 23 km kuzeybatısında yer alır. Barla beldesi, yakın çevresinde ve hatta içinde bulunan tarım alanları ve su kaynakları sayesinde yerleşme yeri olarak çok uygun koşullar içermektedir. Kendi iç dinamikleri ile yaşamayı varlığını sürdürmeyi başarmış, sahip olduğu zengin doğal, tarihi ve kültürel değerleriyle bölgesel ölçekteki sayılı mekânlarından biridir. Bu nitelikleriyle bir bütün olarak günümüze ulaşan bu beldenin, geleceğe özenle ulaştırılması gereken bir özgün mekânsal yapı olarak karşımızda durmaktadır. 15

17 Göller bölgesinin coğrafi, tarihi ve kültürel değerleri, geleneksel kırsal dokusu ve yöresel mimari özelliklerine yansımıştır. Alanın yakın çevresinde yer alan potansiyellere karşılık tasarım alanı içinde çeşitli sorunlar da saptanmıştır. Barla için geliştirilen ilkesel planın amacı; beldenin geleneksel kırsal doku ve yöresel mimari özellikleriyle karakteristik bölgeleri arasında mekânsal süreklilik sağlamak ve böylece beldenin fiziksel ve sosyal açıdan gelişimine yön vermektir. Bu anlamda Barla genelinde, kırsal karakteri ve yöresel mimari özelliklerine uyum göstermeyen, geleneksel dokudan tamamen kopuk gelişmeler olduğu tespit edilmiştir. Tarihi dokudan ve yöresel mimari değerlerden tamamen kopuk gelişmelerin, yakın gelecekte kültürel turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi ile geleneksel kırsal doku üzerinde de bir baskı oluşturacağı söylenebilir. Bu baskı, dokudaki nitelikli, tarihi özellik gösteren, alanın yöresel mimari özelliklerini yansıtan yapıların yıkılıp yerine geleneksel dokuya uyumsuz yapıların yapılması sürecine işaret etmektedir. Bu anlamda mekânsal tasarım projelerini beldenin bütünü üzerinden geliştirmek esas alınmıştır. Proje ile parsel ölçeğine kadar inen müdahale önerileri geliştirilmiş olmakla birlikte bu parseller bir bütün içinde değerlendirilmiştir. Eylül 2015 yılında düzenlenen çalıştayda belirlenen stratejik hedefler; Barla nın Kültürel Turizm Potansiyelinin Geliştirilmesi ve Geleneksel Kırsal Kimliğinin Güçlendirilmesi olarak olmuştur. Bu stratejik hedefleri gerçekleştirmek için belirlenen stratejik eksenler ise; kırsal kesimin gelir düzeyinin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi amacına yönelen, doğal, tarihi ve kültürel değerlerin korunması ve geliştirilmesi hedefini gözeten, geleneksel doku ve yöresel mimari özellikleri olarak oluşturulmuş ve detaylı şekilde stratejik öncelikler tanımlanmıştır. Çalışma alanı, temelde birbiri ile kesişen turizm ve kültürel kullanımlar ile ortak yaşam alanların oluşturduğu omurgalar ve odaklar üzerinden kurgulanmıştır. Topografyanın yükselerek proje alanını iki ayrı bölüme ayırması bir avantaj olarak değerlendirilmiş, karayolu bağlantısından kuzeyde köy merkezine doğru uzanan ve yerleşmenin sırtını oluşturan çizgisel koridor, giriş omurgası olarak tanımlanmıştır. Proje alanını ikiye bölen bu giriş koridorunun orta noktasında, sosyal ve kültürel altyapı alanlarının kesişim bölgesinde; merkez odak kurgulanmıştır. Bu odaktan tarihi Çeşnigir Meydanı na yönelen cadde; merkez aks olarak tanımlanmıştır. Ayrıca köy merkez odağından, doğu-batı yönünde uzanan ana akslarla proje alanı dört bölgeye ayrılmıştır. Her yönden algılanabilir ve erişilebilir köy merkez odağı yakınında köy pazar alanı, köy meydanı, küçük bir otogar, bazı ticari ve kültürel kullanım ile birlikte konut, turizm, sosyal ve kültürel tesis alanları geliştirilmiştir. 16

18 2.2. ALT-SİSTEM ÇÖZÜMLEMELERİ Proje alanı bütününe yönelik tanımlanan ilkesel tasarım kararlarının daha ayrıntı biçimde geliştirilmesi ve yerleşme dokusu üst-biçiminin daha güçlendirilmesi amacıyla aşağıdaki başlıklar altında alt-sistem çözümlemeleri kurgulanmıştır Akslar, Meydanlar ve Odaklar Proje alanında yer alan, köyün merkez koridoru ile örtüşen giriş omurgası, alan bütününde belirlenen meydanlar ve odaklara karşılık gelir. Karakter bölgeleri içinde yapısal ve birbirine eklemlenen ve alanın gündelik yaşam içinde ticari, rekreatif, sosyal ve kültürel kullanımlara karşılık gelen donatı alanları yer alacaktır. Alanın giriş omurgası, mevcut yerleşme dokusunda yine benzer kullanımın olduğu bir merkez aks olarak kullanılacaktır. Bu aksın kenarlarında yeşil koridorlar planlanacak, yöresel doku ve mimari özelliklerini yansıtan yeni yapılar ile desteklenerek yenilenecek ve bölgenin pazaryeri alışkanlıklarının sürdürüldüğü yeni mekân düzenlemeleri ile yeniden canlandırılacaktır. Pazaryeri ve köy meydan olarak kurgulanan bu ana odak aynı zamanda hem alan bütününe hem de karakter bölgelerine hizmet verecektir. Köy girişinden kent içi bulvar kavşağına kadar uzanan alanın batısı konut öncelikli pansiyon ve konaklama alanları olarak kurgulanırken, bu koridorun doğusunda konut kullanımları öngörülmüştür. Konut kullanım alanları, yeni gelişme bölgelerini de içine alarak giriş koridorunun doğusunda da uzanım gösterir. Bu bölgelerde; alt ve üst kot kullanımlarında çeşitlilik öngörülmemiş, ağırlıklı olarak konut kullanım alanlarının yer aldığı bir doku hedeflenmiştir. Ayrıca giriş omurgası batısında kalan bölge; kültür ve turizm omurgası olarak görülebilir. Bu omurganın geleneksel dokuyla birleştiği alanda; bir ana meydan, meydanı besleyen kültür merkezi ve cami, geleneksel el sanatları gibi yapılarla kültür ve turizm omurgasının kalbini oluşturur. Bu omurga kuzeyde yüksek eğitim alanı ve batısında dere yatağı boyunca uzanan doğal yaşam ve tarih parkı ile sınırlanır. Güney ve güney doğu yönlerinde ise; butik otel alanları ve devre mülk alanları ile bütünleşen turizm merkezi ile sonlandırılır. Alanın kültür ve turizm omurgası mevcut geleneksel kırsal doku ve yöresel mimari özelliklerini yansıtan yeni mekân düzenlemelerinin birbiriyle bağlandığı, yaya ve bisiklet kullanımı öncelikli, açık ve yeşil alanlarla destekli, yakın çevresinde oluşturulan geniş yollarla alt ve üst kotlardan taşıtla ulaşılabilen bir mekânsal diziye karşılık gelir. Proje alanının kuzey bölgesinde; sivil toplum kuruluşları (STK) taşınma alanı olarak adlandırılan sosyal ve kültürel tesis alanları yer almıştır. Bu bölge, geleneksel doku üzerinden sağlanan mekânsal bağlantılarla tasarım bütününe 17

19 eklemlenmiştir. Kültür ve turizm omurgasının uç odağı olarak ele alınmıştır. Bu bölgenin yüksek eğitim alanı ve kabristanlık meydanı ve camisi arasında Çamdağı Aksı olarak tanımlanan yeşil koridorla canlanacağı düşünülmüştür. Ayrıca bu omurgayı tarihi odaklar Ak Mescit Meydanı, Baş Mahalle Meydanı, Pazar Mahallesi Meydanı, Köy Pazarı Meydanı ve Çeşnigir Paşa Meydanı üzerinden Kültür Merkezi Meydanı ile ilişkilendirerek geleneksel dokunun canlanması hedeflenmiştir Ulaşım Kararları ve Akışkanlık Barla Dağının eteğinde göle doğru dik uzanan tepenin tam sırtından geçen mevcut ulaşım arteri, beldenin ana ulaşım omurgasını oluşturmuş ve planda Giriş Omurgası olarak tanımlanmıştır. Beldenin güney girişinden kuzey çıkışına kadar uzanan bu ana omurgasının yaklaşık orta noktasında, çalıştayda belirlenen talepler doğrultusunda yeni köy merkezi ve meydanı gelişme eğilimi göstermiştir. Bu merkezi noktadan tepenin oldukça eğimli batı ve doğu yamaçlarına doğru uzanan erişim koridorları yerleşme alanını dört (4) ana bölgeye ayırmıştır. Kentin üst-biçim kurgusunda; proje alanının merkezi alana uzanan ana bağlantısı, mevcut imar planına uyarak, yerleşme dokusunun giriş omurgası olarak tanımlanan ana arter (sırt koridoru) üzerinden gerçekleşmektedir. Ana girişin TEDAŞ kavşağında bulvar kavşağı düzenlenmiş ve bu kavşağın batısından geleneksel dokunun çeperinde konumlanan kültürel merkezi meydanı ile doğusundan kuzeye doğru yönelerek Çamdağı Aksı alan bütününde birbirine bağlanmıştır. Barla yerleşme alanını dört temel bölge olarak tanımlayan bu bağlantı, 25 metrelik geniş kaldırımlı ve bisiklet yolları bağlantılı olarak kullanıcı dostu bir kent içi bulvara dönüştürülmüştür. Bu bulvar, aynı zamanda tanımlanan dört temel bölgenin birbirleri ile mekânsal bağlantılarını da sağlamaktadır. Proje alanının satış birimleri ile küçük kabristanlık alanlarının sınırını teşkil eden kent içi trafik yolu genişletilerek Doğal Yaşam ve Tarih Parkına bağlantı sağlayan 20 metrelik geniş kaldırımlı, kontrollü ve tek yönlü taşıt yoluna dönüştürülmüştür. Böylece kültürel merkezi meydanının çeperinde kurgulanan otopark ve otobüs durakları ile kullanıcılar tarafından Cennet Bahçesi olarak tanımlanan rekreatif alanın dere kenarında uzanan ulaşım çevre bağlantısı ile güçlendirilmiştir. Alanın güney çeperlerinden kültürel merkezi meydanına uzanan bölge, doğal yaşam ve tarihi park koridoru ile belde merkez aksı arasında paralel uzanan caddeler ve sokaklar ile konaklama birimlerinin yer alacağı (butik oteller ve devre mülk yapılarını kapsayan) alt-bölgede yeni yapı adaları oluşturulmuştur. Kent içi caddeler ve sokaklar aynı zamanda yaya erişimleri ve bisiklet yolları ile bütünleştirilmiştir. Alan bütününde kent içi bulvarlar, 20 ve 25 metrelik genişliğe sahip yollardır. Kent içi caddeler 15 ve 17 metrelik genişliğe sahipken, karakteristik bölgelere servis 18

20 veren kent içi sokaklar ise 10 ve 12 metrelik yollar olarak kurgulanmıştır. Ayrıca ulaşım kurgusu, topografik yapı ile de uyum sağlayacak biçimde ele alınmıştır. Gelişme Alanları olarak tanımlanan bölge; mümkün oldukça mevcut yerleşme dokusunu tahrip etmeden konut, ticaret, sosyal, kültürel ve teknik altyapı kullanım alanlarının yer aldığı bir düzende kurgulanmıştır. İki katlı yapılaşma koşullarının belirlendiği gelişme alanlarında; diğer bölgelerde olduğu gibi, genel otopark alanları kavramsal tasarım planında belirlenmiş ve ayrıca kent içi cadde ve sokak plan ve kesitleri ile birlikte yol boyu otopark alanları geliştirilmiştir. Kültürel Merkezi Meydandan Dereye kadar uzanan alanda, geleneksel doku siluetleri dikkate alınarak, ekolojik mimari yapım teknikleriyle yılda üç yüz bine ulaşan ziyaretçiler için yaklaşık 250 araçlık kapalı otopark ve 20 otobüs park alanı yerleştirilmiştir. Tasarım alanı içinde oluşturulan ulaşım kademelenmesi; taşıt ulaşım sistemin (bulvarlar, caddeler ve sokaklar), yaya yolları (engelli izleri dâhil) ve bisiklet yolları (parkurlar ve akülü engelli araç izleri dâhil) ile bağlantıları süreklilik oluşturacak biçimde ele alınmıştır. Alan ulaşım ve erişim kararları alınırken mevcut ada büyüklükleri, adalar arası yaya erişimleri, uygun mesafelerde ağaçlandırılmış erişim koridorları gibi konular dikkate alınmıştır. Giriş koridorunun doğusunda gelişme alanları olarak tanımlanan bölgede; genelde konut adaları, küçük ticaret alanlarının bulunduğu konut adaları, mevcut imar planlarında belirlenen büyüklüklerde planlanmıştır. Konut gelişme alanlarındaki yapı adaları, topografyanın gerektirdiği yükseklikler temel alınarak tasarlanmış ve kotlara uyumlu bir şekilde yerleşmeleri sağlanmıştır. Adalar arasında sokaklarla kesişen yaya aksları kullanılmıştır. Geleneksel dokunun yoğun olarak yer aldığı bölgede, mevcut dokuda izlenebilen ana akslardan sadece yerel halkın kullanımına açık yaya erişimi ve bisiklet kullanımı öncelikli taşıt ulaşımına izin verilmiştir. Bu bölge, alt ve üst kotlarından da tarihi doku içine yaya erişimlerinin sağlandığı, açık ve yeşil alanlar ile desteklenen ortak yaşam mekânlar sistematiğinin kurgulandığı bir kültürel turizm bölgesidir. Aynı zamanda güney kuzey yönünde kurgulanmış yaya öncelikli aksları ile bölge, kültürel merkezi meydanı, köy meydanı gibi diğer yaşam alanlarına eklemlenir Açık ve Yeşil Alanlar Kurgusu Tasarım alanı içinde, çeperlerinde bulunan bağlar, bahçeler ve tarım alanları hariç, tescilli dört adet ağaç ve çoğunlukla ziyaret edilen Cennet Bahçesi ile birlikte büyük ve küçük kabristanlık bölgeleri dışında yoğun yeşil doku bulunmamaktadır. Bu anlamda, hem açık ortak kullanım alanlarının hem de konut gelişme alanları yakın çevresinin yeşil omurgalar ve park alanları ile desteklenmesi gerekmektedir. 19

21 Satış birimleri bölgesiyle bütünlük sergileyen, tarihi dokunun bulunduğu kültürel ve turizm koridoru arasında konumlanan Cennet Bahçesi genişletilerek içinde farklı rekreatif aktiviteler ve kültürel kullanımların da yer aldığı bir açık alan müzesine dönüştürülecektir. Bu alan doğal yaşam ve tarih parkı ile bütünleştirilerek kentin güney batı çeperleri yeşil alanlar içinde su omurgası ile desteklenerek doğa, tarih ve aktivite gezi turları ve güzergâhları olarak güçlendirilecektir. Ayrıca kültürel merkez bölgesinin üst kısmındaki yapılaşmamış alan, kültür parkına dönüştürülerek meydan, müze ve cami ile birlikte bütünleşmesi sağlanacaktır. Açık ve yeşil alanlar stratejisi, konut gelişme alanları ve çevresi yaşam alanlarından başlamak üzere ilkesel tasarım kurgusunun temelini oluşturan ticaret, kültürel merkez ve turizm koridorunun yapılaşma biçimlerine, doğa, tarih ve aktivite gezi güzergâhlarına, yaya yollarının tasarımına ve çeperlerdeki sınır bölgelerinin yoğun yeşil kuşaklar ile kullanımına kadar çeşitli ölçeklerde detaylandırılmıştır. Yeşil alanlar, komşuluk birimi ölçeğinde belirlenen ve birbirleriyle ilişkilendirilen spor ve dinlenme alanları, çocuk bahçeleri gibi çeşitli kullanımlarla desteklenmiştir. Barla Giriş Kavşağı ile TEDAŞ Kavşağı arasında tasarlanan Giriş Omurgası çeperlerinde yeşil koridorlar önerilmiştir. Bu koridorlarla birlikte gelişme alanları ve konaklama bölgesinde bulunan ticaret, sosyal ve kültürel donatı alanları arasında yeşil kuşaklar oluşturulmuştur. Ayrıca bu yeşil koridorlar ve kuşakların, yeni köy merkezi ve meydanı ile mekânsal bağlantıları sağlanmıştır. Enerji Nakil Hattı nın yer altına alınması veya başka uygun bir koridora taşınması önerilmiştir. Bu hat, hem tasarım alanlarıyla birleştiği bir rekreatif alana dönüştürerek mevcut doğal yaşam ve tarih parkına bağlanması planlanmıştır. Bu yeşil bağlantı, ana ulaşım arteri ile de tasarımda desteklenmiştir. Proje alanında tasarlanan parklar, rekreatif alanlar ve toplanma alanları piknik, günübirlik gezinti ve dinlenme, açık alan etkinlikleri gibi ihtiyaçları karşılayacak, bölgeyi kültürel bir çekim merkezi haline getirecektir İŞLEVSEL TASARIM BÖLGELERİ Proje alanı beş (5) ayrı karakter bölgesi altında tasarlanmıştır. Bu bölgeler; Tarihi Doku Bölgesi (TB1), Kültürel Merkez Bölgesi (TB2), Satış Birimleri Bölgesi (TB3), Konaklama Bölgesi (TB4) ve Taşınma Bölgesi (TB5) olarak tanımlanmıştır. Tarihi Doku Bölgesi (TB1); tescilli çeşmeleri, çınar ağaçları, köprüleri, camileri ve geleneksel konut dokusuna uyumlu sivil mimari yapıları içeren, doğal, tarihi ve kültürel önem arz eden bir bölgedir. Kültürel turizm omurgası ile mekansal bağlantısı güçlendirilen bölgede; geleneksel kırsal yerleşme dokusunun korunması ve yaşatılarak kullanılması temel prensip olarak kabul edilmiştir. Tarihi ve kültürel değerlere sahip geleneksel-kırsal yerleşme dokusu içerisinde yaklaşık 278 yapı bulunmaktadır. Tescilli çeşmeler, köprüler ve camiler dışında kalan bu yapıların 20

22 çoğunluğu (yaklaşık 100 yapı) tarihi, kültürel ve mimari özgünlük değerleriyle geleneksel kırsal yerleşme dokusuna uyumlu oldukları belirlenmiştir. Tekil olarak bu yapıların tamamının restore edilmeleri önerilmekte ve yapı adaların, gabarilerin ve oluşturdukları sokak dokusunun korunması temel ilke olarak benimsenmiştir. Tarihi (geleneksel) doku alanının yüksek eğimli batı yamacından geçen dere ve yakın çevresinde bulunan çevresel peyzaj ve kültürel değerlerin önemsenmesi ve kültürel yapıların temizlenmesi ile birlikte yerleşme alanının önemli bir rekreatif koridoru olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bölge içindeki dokuya uyumsuz yüksek katlı yapıların kaldırılması, dokuya uyumlu yapıların restore edilmesi, ortak yaşam mekânların rehabilite edilmesi, sokak sağlıklaştırma projelerinin geliştirilmesi ile önemli bir kültürel odak olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca dokuya uyumsuz yöresel mimari özellikleri tahrip eden, herhangi mimari bir özgünlük taşımayan ve mevcut yükseklikleriyle doku siluetini olumsuz etkileyen yapılar da tespit edilmiştir. Mimari bir özgünlük taşamayan ve dokuya uyumsuz tüm yapıların rehber kapsamında kaldırılması ve bu yapıların bulunduğu sokak dokuları ve gabarileri korunarak geleneksel kırsal mekânın yeniden üretilmesi benimsenmiştir. Dokuya uyumsuz yapılar dışında, bölge içerisinde bulunan tüm yapıların korunması temel ilke olarak belirlenmiştir. Ancak tüm yapıların oluşturdukları sokak dokuları ve gabarileri korunarak özgün kentsel mekânın yeniden üretilmesi hedeflenmiştir. Kültürel Merkez Bölgesi (TB2); geleneksel tarihi doku bölgesinin güney girişinde konumlanan çevresel peyzaj değerleri dikkate alınarak yeniden üretilecek bir mekândır. Tarihi doku bölgesi girişinde mevcut olan ve genişletilecek, müze, cami, geleneksel el sanatları atölyeleri ile desteklenecek kültürel bir odaktır. Burada yapılacak müze yapısı, arazinin eğimli olmasından da faydalanarak zemin altında ve ekolojik mimarlık ilkeleri kapsamında tasarlanacaktır. Merkez Camisi, taş ve ahşap malzemeleri kullanılarak geleneksel yöresel mimari özelliklerle yapılacaktır. Bu bölge; Barla beldenin giriş omurgası üzerinde tanımlanan köy meydanı ve pazaryeri bölgesiyle geniş bir yaya koridoruyla mekansal bağlantısı kurulacaktır. Satış Birimleri Bölgesi (TB3); kültürel merkez bölgesi ile cennet bahçesi arasında lineer olarak tanımlanan bir bölgedir. Bu bölgenin zemin ve zemin üstü kotlarında ticaret öncelikli kullanımların yer aldığı ve üst kotlarda yaya koridorları ve dinlenme alanlarıyla desteklendiği ve ticaret yapılarının 1-2 kat arasında değişiklik gösteren bir yoğunluğa sahip olacaktır. Bu alan, küçük kabristanlık alanı ile sınırlanan ana arterden çevrenin algılanmasını engellemeyecek yüksekliklerde ele alınacaktır. Bu bölge; kültürel merkez meydanı, kültür parkı, küçük kabristanlık alanı, cennet bahçesi rekreatif alanı, doğal yaşam ve tarih parkı, kültür ve turizm koridoru alanlarda yapılan mekân düzenlemelerinin ticaret odağı olarak değerlendirilmiştir. Konaklama Bölgesi (TB4); beldenin kültür ve turizm omurgası olarak geliştirilmiştir. Bu bölge ve yakın çevresinde zemin altı ve zemin üstü kotlarındaki kullanımlarda dâhil 3 katlı yapılara yer verilmiştir. Bu alanlarda cadde kullanımı ve kotlu ilişki 21

23 çözümleri de yapılmıştır. Topografya eğimleri de dikkate alındığında; önerilen yüksekliklerdeki bu konaklama bölgesi, hem yoğunluğun dengeli biçimde dağıtılması açısından hem de mevcut ölçeği yakalaması açısından tercih edilmiştir. Taşınma Bölgesi (TB5); kültürel turizm koridorunun kuzey uçunda, Çamdağı koridoru çeperinde, peyzaj ve görsel değerleri yüksek alanda tasarlanmıştır. Geleneksel kırsal yerleşme dokusunda ve yakın çevresinde yer alan Sivil Toplum Kuruluşlarına ait yüksek katlı yapıların kaldırılması ve STK ların taşınma bölgesinde konumlanması planlanmıştır. Ayrıca bu bölgede misafirhaneler geliştirilecektir. Tarihi doku içerisinde bulunan STK lar ve yerel halk yer değiştirirken mağduriyet yaşamamalarına sebebiyet vermeden gerçekleştirilmesi önemsenmelidir. Bu anlamda, proje alanı içinde öncelikli olarak yapılaşmamış alanların uygulanması hedeflenmiştir. Diğer bir ifadeyle kademeli bir dönüşüm önerilmektedir. Tasarım bölgeleri; Barla beldesi geneline yönelik geliştirilen kavramsal tasarım planı kapsamından işlevsel alan dağılımları ve birbirleriyle mekânsal bağlantıları göz önüne alınarak belirlenmiştir. Bu bölgeler için detaylı mekânsal tasarım projeleri geliştirilmiştir li yıllardan bu yana yürürlükte olan mevcut imar planı incelendiğinde; bir özgün mekânsal yapı olarak geleneksel doku ve yöresel mimari değerleri korumaya yönelik ilkelerin geliştirilmediği, mevcut parsel, sokak ve yapı dokusu ile uyumsuz yeni yapılaşma koşullarının önerildiği, taşıt trafiğini özendirici bir yaklaşım içerdiği, vb. gibi sorunlar tespit edilmiştir. Mevcut imar planında tespit edilen mekânsal olumsuzluklar ve Isparta Valiliğince düzenlenen geniş katılımlı çalıştayda yapılan toplumsal, ekonomik ve mekânsal öneriler de dikkate alınarak, Barla tasarım Projesi ve bu proje kapsamında tasarım rehberi hazırlanmıştır. Bu bölgeler yeşil koridorlar ve kuşaklarla birbirleriyle bağlantıları sağlanarak mekânsal bütünleşmenin kendi kendine yeten, beldeyi besleyen ve beldeden de gerektiğinde beslenen sürdürülebilir bir yapıda olması hedeflenmiştir. Belde özelinde, üst-ölçek yerleşme biçimi veya makro planlama ölçeğinde sürdürülebilirlik iki eksende ele alınmıştır. İlk eksen, akıllı ya da duyarlı yerleşme (smart settlement) yaklaşımıdır. Bu kapsamda yerel halkın yaşam kalitelerinin mümkün olan en üst düzeye çıkarılması amaçlanmıştır. Diğer eksen ise, kompakt yerleşme (compact settlement) yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, akıllı yerleşme içeriğinin yanında fiziksel çevrenin bütünselliğine dönüktür. Bu eksenlerin etkileri ise; ekoloji ve çevresel boyu, sosyal boyut, ekonomik boyut ve enerji kullanımı altında değerlendirilmiştir. 22

24 3. Açık Alan Sistemine İlişkin Esaslar Ulaşım, dolaşım, yeşil ve rekreatif faaliyetlerini kapsayan açık alanlar, yerleşme alanlarının sosyal yaşam mekânları toplamıdır. Kent kimliği ve imajı bakımından açık alanların sunduğu hizmet ve mekân kalitesi, kullanıcılar için büyük önem taşımaktadır. Bu anlamda, kent bütününde açık alan sistemine yönelik hazırlanan tasarım rehberinin kapsayıcı ve yönlendirici bir uygulama kılavuzu olması hedeflenmiştir. Bu kapsamın belirlenmesinde, açık ve yeşil alanların olabildiğince gruplandırılması yapılarak rehber içinde yer bulmalarına önem verilmiştir. Proje alanındaki açık alanlar; Ulaşım Yolları, Parklar ve Rekreatif Alanlar, Meydanlar ve Toplanma Alanları, Kent Mobilyaları olarak dört başlık altında tanımlanmış ve her bir gruba ilişkin tasarım esasları ayrıntılı olarak belirtilmiştir ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN ESASLAR Taşıt, yaya ve bisiklet ulaşım yolları bir yerleşme alanının en önemli altyapı hizmet alanını oluşturur. Zaman ve maliyet açısından büyük kayıplara neden olsa da, kent ve kasabaların can damarları olan ulaşım yollarının uygulamaya yönelik kentsel tasarım projeleri ile gerçekleştirilmesi kent kimliğinin güçlendirilmesine önemli kolaylıklar sağlayabilir. Ancak yerleşme alanının dokusuna ve imajına uygun olmayan farklı tasarımlar ve malzeme tercihleri nedeniyle bütünselliği olmayan ve kent kimliğiyle bütünleşmeyen sağlıksız dokular da ortaya çıkabilir. Benzer sorunlara sağlıklı tasarım çözümleri geliştirebilmek için öncelikle alana ilişkin analiz ve etütlerin detaylı bir şekilde yapılması önemlidir. Ayrıca alan bütününe ilişkin sorunların, çözümlerin ve yapılabilecek faaliyetlerin belirlenmesi için yerel halk ve ilgili tüm kesimlerle bilgi paylaşım platformunun sağlanması gereklidir. 23

25 Barla da yapılabilecek faaliyetlerin belirlenmesi amacıyla Isparta Valiliği tarafından Başbakanlık Tanıtma Fonu katkılarıyla Kültürel Miras ve İmar Boyutuyla Isparta ve Barla nın Geleceği konulu çalıştay gerçekleştirilmiş ve tasarım projesine katkı sağlayan önemli öneriler elde edilmiştir. Çalıştaya katılan yerel halk ve STK temsilcileri tarafından öncelikle Barla-Eğirdir karayolunun sağlıklaştırılması ve Isparta-Barla karayolunun bölünmüş yol olarak düzenlenmesi ve Barla üzerinden Çamdağı na alternatif ulaşım yolunun açılması önerileri yapılmıştır. Ayrıca Dereardı Deresi kenarındaki yolun açılması, açık ve kapalı otopark alanlarının geleneksel dokuya ve kültür meydanına yakın konumda düzenlenmesi ve Karakavak yolunun ıslah edilmesi konuları gündeme taşınmıştır. Bu bölümde Başbakanlık Tanıtma Fonu katkılarıyla düzenlenen çalıştayda geliştirilen öneriler de göz önüne alınarak ulaşım yollarına ilişkin tasarım esasları belirlenmiştir. Rehberde belirtilen ulaşım yollarına ilişkin tasarım esaslarının Barla kent imajının oluşmasına, beldenin kültürel turizm potansiyelinin gelişmesine ve kent kimliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayacağı hedeflenmektedir. Yerleşme alanı bütünü kapsamında yapılacak ulaşım yolları ve düzenlemeleri; Bulvarlar, Caddeler, Sokaklar, Yaya ve Bisiklet yolları olarak dört ana gruba ayrılmıştır. Her bir gruba yönelik farklı bölgelerden alanlar seçilerek detaylı analizler yapılmış, 18 adet örnek yol plan ve kesitleri hazırlanarak proje alternatifleri geliştirilmiştir Genel Esaslar Kent içi taşıt yolları; bulvarlar, caddeler ve sokaklar olarak kademelendirilmiş ve bu yollar için örnek yol plan ve kesitler ile birlikte standartlar ve malzeme alternatifleri belirlenmiştir. Kent İçi Bulvarlar olarak adlandırılan birinci kademe taşıt yolları; alana erişimde ve alan içinden geçişte kullanılan, metre arasında genişliğe sahip ana bağlantı arterleridir. Bu ana yollar üzerinde, kentsel tasarım projesinde planlanmış cepler dışında, yol boyu otoparklara izin verilmemesi esastır. Caddeler olarak adlandırılan ikinci grup taşıt yolları; metre arasında genişliğe sahip, proje alanını besleyen çift yönlü ve iki şeritli ulaşım arterleridir. Sokaklar olarak adlandırılan üçüncü grup taşıt yollar ise; genel ulaşım sisteminde en geniş gruptur. Bu grupta metre arasında genişliğe sahip arterler yer almıştır. Bu arterler, imar parsellerine erişim için taşıtların yaya ve bisiklet yolları ile birlikte kullandığı ve genelde tek yönlü taşıt ulaşım sisteminin düzenlendiği yollardır. Proje alanı genelinde yaya ulaşım sistemi, topografyanın elverdiği ölçüde bisiklet yolları ile birlikte düzenlenerek, öncelikli ulaşım biçimi olacaktır. Alandaki eğimli koridorlar bisiklet kullanımı önünde bir zorlama olsa da, bisikletin yaya yolları ve koridorlarında geliştirilmesi için gerekli planlama önlemleri alınacaktır. Alanda kesintisiz ve güvenli bir yaya hareket deseni oluşturulacak ve bu desen yerleşme 24

26 dokusunda tanımlanan meydanlarla bütünleştirilecektir. Ayrıca yaya ve bisiklet yollarının taşıtlar tarafından işgalini önleyecek fiziksel düzenlemeler yapılmalıdır. Bisiklet yolu standartlarının oluşturulmasında rehber kaynak olarak 1992 yılında yayımlanan TSE Standartları ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2012 yılında yayımlanan Bisiklet Yolu Kılavuzu kabul edilmiştir. Projelendirilen yol genişlikleri, taşıt akışları, kaldırım genişlikleri göz önüne alınarak proje alanına özgü bisiklet yol tipleri oluşturulmuştur. Bulvarlar, caddeler, sokaklar ve yaya yolları için bisiklet yolları oluşturulmuş ve yol plan ve kesitlerinde tasarlanmıştır Tasarım Esasları Rehberde sunulan örnek yol plan ve kesitlerinde, yol standartlarında belirtilen kaplama malzemeleri ve kentsel donatı elemanları dışında herhangi bir malzeme kullanılmamalıdır. Ulaşım yolları üzerine taşıt, yaya ve bisiklet akışını engelleyecek hiçbir pano, ilan, anten, yön ve bilgi levhaları vb. konulmamalıdır. Taşıt, yaya ve bisiklet yolları hiçbir şekilde harç, beton, çimento vb. gibi malzemeler ile kalıcı olarak kapatılmamalıdır. Zaman içinde gelişen yeni malzeme renk ve çeşitlerine geçiş mümkündür. Malzeme değişiklikleri mutlaka idari karar mekanizmalarıyla gerçekleştirilmeli ve rehberde revize edilmelidir. Proje alanı genelinde gösterilen açık ve kapalı otoparklar dışında, birinci derece kent içi bulvarlar (ana ulaşım arterleri) kesinlikle otopark alanları olarak kullanılamaz. Caddeler ve sokaklarda ise; taşıt, yaya ve bisiklet trafiği akışını engellemeyecek şekilde yol kenarı otopark alanları düzenlenebilir. Taşıt yollarında doğal küp taş veya doğal küp taş görünümlü diğer malzemeler bordürlü olarak inşa edilmelidir. Yaya yollarında sert ve düzgün yüzeyli olmalı, kaymayan ve parlamayan, süreklilik göstermeli ve yaya hareketini zorlaştırmayan doğal taş malzemeler (andezit vb.) ile kaplanmalıdır. Geleneksel doku da ise tüm yollar doğal küptaş olmalıdır. Bisiklet yolu zemininde ise; kaygan olmayan düzgün yüzeyli ve tercihen asfalt kaplama malzemesi kullanılmalıdır. Ancak geleneksel dokuda bisiklet yolu zemininde doğal küp taş malzemeler kullanılmalıdır. Ulaşım yollarının hiçbirinde asfalt, beton kaplama, küp taş görünümünde olmayan kilit parke malzemeleri tercih edilmemelidir. Uygulama esnasında problemler ile karşılaşıldığında, yerinde yapılacak detaylı etütler yapılmalı ve rehberin kılavuzluğunda hazırlanacak yol plan ve kesitleri ile peyzaj tasarım projelerinin geliştirilmesi ve uygulama yapılması gereklidir. 25

27 Ayrıca geleneksel doku içindeki yol plan ve düzenlemelerinde, detaylı sokak sağlıklaştırma projeleri hazırlanarak uygulama yapılması gerekmektedir. Yaya ve bisiklet yollarına, ambulans, itfaiye ve günün belirli saatlerinde servis ve çöp toplama vb. gibi hizmetleri sağlamak amacı dışında taşıt giremez. Ulaşım yollarında düzenlenecek bisiklet yolları, yaya akışları, yapısal ve bitkisel peyzaj alanları, kentsel donatı elemanları ve bu elemanların yol plan ve projelerindeki konumları rehberde sunulan örneklerde belirtilmiştir Yol Standartları Proje alanı geneline hizmet veren taşıt, yaya ve bisiklet yolları, Rehberde belirtilen fonksiyonları dışında herhangi bir amaçla kullanılamaz. Bu yolların günün 24 saati hizmete açık tutulması ve amacına uygun hizmet vermesi temel amaçtır Taşıt Yolları Kent içi bulvarlar, caddeler ve sokaklardan oluşan taşıt yollarında; doğal küp taş ve doğal küp taş görünümlü diğer malzemeler kullanılmalıdır. Ancak asfalt veya doğal küp taş görünümlü asfalt uygulama yapılmamalıdır. Taşıt yolu ile bisiklet yolu arasında güvenlik nedeniyle en az 25 cm lik emniyet bandı bırakılmalıdır. Bu bandın zemini düzgün yüzeyli ve tercihen beyaz renkli olmalı, doğal küp taş veya doğal küp taş görünümlü malzemeler kullanılmalıdır. Üzerinde 70 cm lik aralıklarla güneş enerjili yol butonları uygulanmalıdır. Kent içi ulaşım arterlerinde düzenlenen yaya yolu ile bisiklet yolu arasında 50 cm genişliğinde mobilya bandı bırakılmalıdır. Bu bantta kaplama malzemesi olarak doğal küp taş veya doğal küp taş görünümlü malzemeler kullanılmalıdır. Kent içi ana ulaşım arterlerinde orta refüj bandı en az 3 metre genişlikte bırakılmalıdır. Tasarım rehberinde sunulan yol plan ve kesitlerinde gösterildiği şekilde aydınlatma direkleri yerleştirilmeli ve bu alanlarda yapılacak yapısal ve bitkisel düzenlemeler peyzaj tasarım projeleri kapsamında yapılmalıdır Otopark Alanları 26

28 Yerleşme alanı bütününde otopark alanları; genel olarak yol kenarı otoparklar ve yol dışı otoparklar olarak iki gruba ayrılarak tasarlanabilir. Yol kenarı otoparklar; binaların kullanımı için taşıt trafik şeridinin yanında yol boyu otoparkları ya da yol kenarı otopark cepleri yapılan alanlardır. Bu alanlarda; her araç için 2,40 m genişlik ve 6,00 uzunluk bırakılmalıdır. Yol dışı otoparklar; binaların içinde ya da yakın çevresinde yapılan bina otoparkları, gerektiğinde binaların arka bahçeleri ortak kullanılarak yapı adası otoparkları ve yerleşme alanın mevcut ve gelecekteki ihtiyaçları göz önüne alınarak yapılan bölge ve genel otoparklar olarak ayrılabilir. Otopark alanları 90, 60, 45 ve 30 derecelik olarak tasarlanabilir. Her bir park alanı için en az 2,50 m genişlik ve en az 4,80 m uzunluk ayrılmalıdır. Her bir engelli kullanıcı için, iki park yeri arasında 1,20 m genişliğinde erişim koridoru olmak üzere, en az 3,70 m genişlikte park yeri ayrılmalıdır. 90 derecelik otoparklarda; park alanları arasındaki tek yönlü koridor genişliği en az 6,00 m, çift yönlü koridor genişliği ise en az 6,70 m olmalıdır. Park yapma açısına ve durumuna bağlı olarak koridor genişliği azaltılabilir. Yer ihtiyacı belirlenirken, her bir park yeri için gerekli olan, manevra alanları dâhil, toplam park kullanım alanı ya da birim park alanı; özel otolar için en az 20 m 2, kamyon ve otobüsler için en az 96 m 2 olmalıdır. Otopark Yönetmeliği nin 4 üncü maddesine göre; genel ve bölge otoparkları ile umumi binalarda birden az olmamak şartıyla, engelliler için tüm tesisteki park yeri sayısının %5 i kadar otopark yeri ayrılması gerekmektedir. Engelli kullanıcılara ayrılmış park alanları ulaşılabilir güzergâha, girişe, asansöre vb. kullanımlara yakın ve manevra için yeterli alana sahip olmalıdır. Otopark yeri engelli işareti ile belirlenmeli, bilet makinesi ve parkmetreler engellilerin kullanacağı yükseklikte 90 cm ile 1,20 m arasında olmalıdır. Rehberin kent mobilyaları bölümünde açıklanan hususlara uyulmalıdır Yaya Yolları ve Kaldırımlar Yaya yolları ve kaldırımların düzenlenmesinde hedef; güvenli, temiz, engelsiz, düzgün ve yeterli genişlikte ulaşım imkânı sağlamak olmalıdır. 27

29 Açık alanlardaki tüm yaya yollarında, kaldırımlarda, rampalarda, meydanlarda, yaya geçitlerinde aynı tasarım ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Kaldırım yüksekliği cadde kotundan en fazla 12 cm yükseklikte olmalıdır. Yaya kaldırımı en az 1,50 m genişlikte olmalıdır. Ayrıca otobüs duraklarında en az 3,00 m ve işyeri önlerinde en az 3,50 m olmalıdır. Yaya kaldırımı net ölçüsüne ek olarak; mülkiyet yanında en az 25 cm ve bordür taşı tarafında (bordür taşı dâhil) 50 cm emniyet şeridi olmalıdır. Yaya kaldırımı genişliğine ve yol gruplarına göre emniyet şeritleri mülkiyet sırasında 50 cm ve bordür taşı tarafında 1,20 m ye kadar olabilir. Yaya yolları ve kaldırımlar; dayanıklı, sert ve düzgün yüzeyli olmalı, kaymayan, parlamayan ve yaya hareketini zorlaştırmayan malzeme ile kaplanmalıdır. Yaya kaldırımı yüzey malzemesi seçilirken, alanın iklim koşullarına, kullanım yoğunluğuna ve şekline en uygun olmasına dikkat edilmelidir. Gelişme alanlarındaki yaya yolları için en uygun zemin malzemeleri arasında düzgün ve kaygan olmayan doğal taş kaplamalar (andezit vb.) gösterilebilir. Kaldırımlarda zaman içinde veya yağmurda kayganlaşacak malzeme hiçbir şekilde kullanılmamalıdır. Ancak geleneksel dokuda yaya yollarında doğal küp taş malzemeler kullanılmalıdır. Görme engelli yayalar için çevresini kolay algılayabileceği şekilde anlaşılır, sade ve çevresi ile tezat renk ve dokuda hissedilebilir yüzey tasarlanmalıdır. Yaya geçitlerinde; biniş-iniş noktalarında, otobüs platformlarında hissedilebilir uyarı yüzeyleri kullanılmalıdır. Bu yüzeylerde; kontrollü ve kontrolsüz yaya geçişlerinin ayırt edilmesi amacıyla farklı renkler kullanılabilir. Geniş ve açık yaya bölgelerinde veya karmaşık yaya çevrelerinde yön bulma amacıyla hissedilebilir bilgilendirme yüzeyleri kullanılmalıdır. Otobüs durağı, telefon kulübeleri, kabartmalı veya sesli bilgilendirme hizmetleri, WC ler gibi tesislerin varlığını bildirmek amacıyla tasarlanmaktadır. Görme engelliler için yaya yollarında yürüyüş istikametlerinin değişme noktalarında hissedilir yüzeyler ile ikaz şeritleri oluşturulmalıdır. Kılavuz iz öğelerinin kesiştiği alanlarda, kılavuz izler arası 135 dereceden az olan yerlerde, yön değişimini haber vermek amacıyla noktasal kabarcıklı döşeme kullanılmalıdır. Bu yüzeylere yön değiştirme öğesi denir. Yaya kaldırımında kılavuz izler; 60 cm genişliğinde olmalı, ana yaya hareketine paralel doğrultuda ve rögarlara ya da drenaj kanallarına uzak olmalıdır. 28

30 Yaya kaldırımın genişliğine bağlı olarak, taşıt yolu ile kaldırım kenarına dikilecek ağaçlar, elektrik ve trafik işaretleri direkleri ile süs bitkileri, çiçeklik/saksılar, yaya korkulukları vb. gibi tesisler varsa mobilya bandına yoksa bordür taşı dâhil, yaya kaldırımı boyunca en az 75 cm, en fazla 1,20 m genişliğinde bir şerit içinde olmalıdır. Yaya kaldırımının mülkiyet sınırında kot farkı olması halinde kaldırım ile bahçe arasına ferforje demir, ahşap ya da taş duvar ile korkuluk yapılmalıdır. Yaya kaldırımı bitişiğinde bisiklet yolu tasarlandığında; yapısal ya da bitkisel düzenlemelerle ayrıştırılmalıdır. Kaldırımın bisiklet yoluna bitişen kısmında görme engellileri uyarıcı hissedilebilir yüzey döşemesi bulunmalıdır. Yaya kaldırımlarındaki ilan panosu, aydınlatma gibi kent mobilyaları ve ağaçlar; özellikle görme engelli yayalar tarafından fark edilebilmeleri için, kaldırım kotundan 10 cm yüksekteki bir platform üzerinde konumlanmalıdır Gezi Güzergahları ve Sokak Sağlıklaştırması Tarihi doku içinde beş (5) ayrı gezi güzergâhları düzenlenmiş ve her bir güzergâh sokak döşemelerinde farklı bir renkle gösterilmiştir. Tüm gezi güzergâhları kültür merkezi meydanından başlamaktadır. Birinci güzergâh; Said Nursi nin Birinci Kültür Evi, talebelerinin evleri, tarihi hamamı, Mus Mescidi ve İkinci Kültür Evi nde sonlanan kısa bir gezi turudur. İkinci ve üçüncü gezi güzergâhları; tarihi doku içinde yer alan Said Nursi Kültür Evleri ve talebelerinin evlerini ve kabristanlıkları kapsayan inanç turizm ile ilgili gezi turlarıdır. Dördüncü gezi güzergâhı; tarihi meydanları, tescilli çınarları, çeşmeleri, yöresel mimari konutları, geleneksel sokak dokularını yansıtan doğa gezi turudur. Beşinci gezi güzergâhı ise; tamamen doğa ve aktivite turu olarak belirlenmiştir. Gezi güzergâhları üzerinde yapılacak sokak sağlıklaştırma düzenlemelerinde; o o Yapı duvarları, bahçe duvarları veya diğer sağır duvarlar dekoratif elemanlar veya bitki saksılarıyla zenginleştirilmelidir. Yapı girişlerinde, pencere altlarında, sokak aydınlatma lambalarında bitki saksıları ile dekoratif düzenlemeler kullanılabilir. 29

31 o Sokak sağlıklaştırma düzenlemelerinde ana materyal ve malzemeleri ahşap, doğal taş ve ferforje demir olmalıdır. Bu malzemelerin taklit ürünleri veya imitasyon malzemeleri olmamalıdır. Uzun sağır duvarlar müze duvarları olarak kullanılmalıdır. Tarihi doku bölgesi için belirlenen esaslar geçerlidir Yaya Geçitleri ve Kavşaklar Yaya geçitleri; farklı yönde hareket eden yayaların ve taşıtların kesişim noktalarıdır. Bu anlamda, geçişler güvenli ve engelsiz olmalıdır. Yaya geçitlerinde; alt ve üst geçitler yerine eş düzey geçitler tercih edilmeli ve bordür taşı yükseklikleri en fazla 3 cm olmalıdır. Tekerlekli sandalyeli kullanıcılar için taşıt yolundaki yaya geçidine 90 cm genişliğinde ve her üç yönde en fazla % 8 eğimli rampalar olmalıdır. Yaya geçitleri; sayıca yeterli ve ayrıca iyi aydınlatılmış, ışık kontrollü, görsel ve işitsel uyarıcılar eklenmiş, güvenli ve yeterli geçiş süresine sahip olmalıdır. Yaya ve araç trafik yoğunluğuna bağlı olarak, ışık kontrolü olmayan yaya geçitlerine en az 20 m önce yaya geçidi işaretli uyarıcılar olmalıdır. Yaya geçitlerinin kaldırımla buluşma noktasında, görme engellilerin kaldırım kenarını hissetmeleri için bırakılacak yükseklik farkı en fazla 2 cm olmalıdır Bisiklet Yolları ve Parkurlar Yerleşim alanlarında bisiklet yolları; genel olarak karma kullanımlı yollar, bisiklet şeritli yollar ve bağımsız bisiklet yolları olarak düzenlenebilir. Bisikletli, yaya ve araç trafiği açısından tehlike yaratmayacak ve trafik akışını aksatmayacak şekilde düzenlenmelidir. Üzerinde veya önünde herhangi bir engel olmamalı, sert geçişler yerine rampalar tasarlanmalıdır. Taşıt yolu kotunda yapılacak bisiklet yolunun tek yönlü olması halinde 1,20 m, çift yönlü olması halinde 2,40 m bir alanın ayrılması gerekmektedir. Yaya yolu ve açık alan geçişlerinde doğal taş bahçe bordürleri uygulanacaktır. 30

32 Bisiklet yolu zemini üzerinde kasis ve çukur olmamalıdır. Yol zemini, takılma riski yaratmayan ancak az pürüzlü yüzeyi ile yere sağlam tutunulmasını sağlayan ve ışığı yansıtmayan nitelikte olmalıdır. Yol eğimine dikkat edilerek yaya ve taşıt yolları ile bütünleşik drenaj düzenlemeleri yapılmalıdır. Bisiklet yolu satıhlarında en az %2 eğim olmalıdır. Bu yollarda bal peteği şeklinde su ızgaraları tercih edilmelidir. Sürüş güvenliği açısından bisiklet yolları zemini mavi renk (çift katmanlı epoksi boya RAL 5015) olmalıdır. Beyaz renkli yol ayırım şeritleri ve bisiklet yolu olduğunu gösterir beyaz renkli işaretlemeler oluşturulmalıdır. Yerleşme alanı bütünü için belirlenen kent mobilyaları ile ilgili hususlar (işaret ve bilgi levhaları vb.), bisiklet yolları içinde geçerlidir. Her bir bisiklet için en az 2 m 2 park yeri olmalıdır. Bisiklet parkurları; uygun yol kenarlarında, açık ve üstü örtülü mekânlarda düzenlenebilir Açık Alanlarda Rampalar Açık alanlarda düzenlenen rampalar; kaldırıma çıkışta, yola bağlantıyı sağlayan kaldırım başlangıç ve bitiş noktalarında bulunmalıdır. Yaya yolları, kaldırımlar ve merdivenlerle bağlamsal ilişkiler kurularak tasarlanmalıdır. Rampaların başlangıç ve bitişlerinde ve birbirlerini izleyen rampalar arasında tekerlekli sandalyenin manevra yapabileceği açık ve düz bir alan bırakılmalıdır. Olumsuz hava koşularından mümkün olduğunca korunmuş olmalıdır. Açık alanlarda rampalar tasarlanırken temel hedef; özellikle tekerlekli sandalye kullanıcıları, bebek arabalılar, görme engelliler açısından yükseklik farkını aşarken ergonomik açıdan gerekli koşulları sağlamak olmalıdır. Açık alanlarda rampaların boyutları; kullanım yoğunluğuna, aşılması gereken yükseklik farkına ve seçilen rampa tipine göre değişmektedir. Kaldırım rampalarının genişliği yaya geçitlerinde en az 180 cm, diğer yerlerde en az 90 cm olmalıdır. Yaya yollarının yürüme istikametindeki eğimleri tercihen % 6 yı aşmamalı ya da hiçbir şekilde %8 den dik olmamalıdır. Engelliler için rampalarda en az 10 cm yüksekliğinde kenarlıklar olmalıdır. Uzun ve geniş rampaların her iki tarafına 4 cm çapında yuvarlak demir borudan iki farklı yükseklikte korkuluklar konulmalıdır. Demir korkuluklar; yere ve duvara emniyetle yük taşıyabilecek biçimde tutturulmuş olmalıdır. 31

33 Açık Alanlarda Merdivenler Açık alanlarda merdivenler; özel mimari tasarım arayışları dışında, rıhtlı, düz kollu ve sahanlıklı yapılmalıdır. Bir rıht yüksekliği en fazla 15 cm olmalıdır. Her basamakta ve uygun ölçülerde sahanlık bulunmalıdır. Basamak yüzeyleri kaymaz ve aşınmaz malzemeden olmalıdır. Merdivenlerin başlangıcı ve bitişinde, görme engelliler için, 1,20 m uzunluğunda düz ve farklı dokuda kaplama malzemesi ile döşenmiş sahanlık olmalıdır. Merdiven yön değiştiriyorsa; sahanlık alanı en az 1,80 x 1,80 m olmalıdır. Zorunlu haller dışında, bulvarlarda merdivenler kullanılmamalıdır Yollarda Bitkilendirme Kent içi ana ulaşım arterlerinde ya da bulvarlarda, caddelerde ve sokaklarda iyi durumdaki mevcut bitkiler korunmalıdır. Ancak taşıt ulaşım yollarında orta refüj ve yeşil bantlar boyunca yeni dikilen bitkiler tek tip olmamalıdır. Taşıt yolunda orta refüj 4 m den dar ise, refüje ağaç dikilmemelidir. Ancak taşıt boyunu aşamayacak şekilde (0,60-1,20 m) çalı formlu bitkiler dikilebilir. Yolun boyutu ile ağaç boyutu uyumlu olmalıdır. Ağaç ile yapı arasındaki mesafenin dar olduğu yerlerde, küçük taçlı bitkiler tercih edilmelidir. Taşıt trafiği güvenliği açısından ağaçların bordürden en az 1 m, ızgaradan en az 2 m mesafede olmalıdır. Trafiği engellememek için, ağaçların taçları altında en az 2,50 m yüksekliğinde net boş mekânın bulunması gereklidir. Altyapıların yaya ve taşıt yolları altında belirli derinlikte ve yapılardan belirli uzaklıklarda döşenmesi gereklidir. Toprak altındaki altyapı donanımların ağaçlardan en az 2,50 m uzaklıkta olması gereklidir. Yol ağaçları; trafik ışıklarını ve yön işaretlerini kapatmamalıdır. Kavşak düzenlemelerinde ağaçlar, her iki yönde 23 m içinde güvenli trafik görüş mesafesini engellemeyecek bir biçimde dikilmelidir. Cadde boyunca dikilen ağaçlar, yan yol çıkışından her iki yönde en az 15 m mesafe içinde güvenli geçiş sağlayacak şekilde konumlanmalıdır. 32

34 Yol ağaç türü seçiminde; yolun sınıfı, çevre alan kullanımı, bitki-yol, yapıaltyapı ilişkisi dikkate alınmalı, yol plan ve kesitlerinden yararlanarak kullanılacak türlere ilişkin yol bitkilendirme çizelgeleri hazırlanmalıdır. Kokusuyla, formuyla, kuş barındırması sebebiyle kuş pisliğine neden olmasıyla, zehirli meyve içermesiyle, alerjik polen üretmesiyle tehlike arz eden bitkiler dikilmemelidir. Yol ağaçlarında dikim aralıkları; 6,00 10,00 m arasında değişebilir. Geniş taçlı ağaçlarda bu ölçü 15,00 m ye kadar çıkabilir. Bitkiler kök boğazı görünecek şekilde dikim yapılmalıdır. İyi durumdaki mevcut bitkiler korunmalı ancak cadde ve sokak boyunca yeni dikilen bitkiler tek tip olmalıdır Altyapı Elemanları Bu rehberde belirtilen tüm altyapı ile ilgili esaslara uyulmalıdır. Altyapı elemanları (su tahliye kanalları, ızgaralar ve rogar kapakları vb.); dokuya uygun şekilde tasarlanmalı ve taşıt yoluna yerleştirilmelidir. Zorunlu durumlarda yaya kaldırımlarında düzenlenen altyapı elemanları; kot farkı oluşturmayacak şekilde kaldırım yüzeyi ile eş düzeyde olmalıdır. Kent mobilyaları standartlara uygun konumlanmalı, erişime engel olmamalıdır. Kaldırımların kenarı; görme engellilerin bastonları ile rahatça izleyebilecekleri şekilde düzgün olmalı ve tehlikeli bir paha sahip olmamalıdır. Yaya geçitlerinde; rögar ızgara takımları olmamalıdır. Bordür taşı ile taşıt yolunun birleştiği yerde; gerekli eğimler verilerek, su oluğu ve rögarlarla yüzeysel sular uzaklaştırılmalıdır. Su oluğu engel oluşturmamalı ve yüzeysel sular oluk içinde göllenmeye sebebiyet vermemelidir. Altyapı elemanları; taşıt yollarında sürüş güvenliği açısından yatay ya da verez (çapraz) biçimde yerleştirilmemelidir. 33

35 Donatı Elemanları Donatı elemanları; tasarım rehberinde sunulan yol plan ve kesitlerinde gösterildiği şekilde mobilya bandı hattına yerleştirilmelidir. Kent mobilyaları arasındaki mesafeler; Rehberde belirtildiği şekilde olmalıdır. Belirsizlik durumunda; ilgili idare tarafından tespit edilmelidir. Rehberde örneklendirilen yol plan düzenlemelerinde olduğu gibi; planlanmış kavşak geçişleri, işaret, levha ve sinyalizasyonlar gibi trafik düzenlemelerini ayrıntılı olarak gösteren peyzaj tasarım projeleri sunulmalıdır. Ayrıntılı peyzaj tasarım projelerinde; bisiklet park yerlerinin (parkurlarının) konumlandırılacağı yerler ve miktarları projelerde belirtilmelidir YEŞİL ALANLARA İLİŞKİN ESASLAR Yeşil alanlar, açık alanlar sisteminin en önemli sosyal yaşam alanıdır. İnsanların dinlenme ve çocukların oyun oynama faaliyetleri için vazgeçilmez ortak kullanım alanlardır. Parkların, bahçelerin ve dinlenme tesislerinin yer alabildiği bu alanlarda sunulan hizmet ve mekân kalitesi önemlidir. Bu alanların herkes tarafından ulaşılabilir, kullanılabilir nitelikte olması gerekir. Hem yerel halk hem de ziyaretçiler için hayat demektir. Bu anlamda yeşil alanlara ilişkin esasların kapsayıcı ve yönlendirici bir uygulama kılavuzu niteliğinde olması hedeflenmiştir Genel Esaslar Yeşil alanlar; yerleşme alanlarında toplumun yararlanması için ayrılan, günübirlik eğlence ve dinlence ihtiyaçlarını karşılayan, bitki örtüsünün yoğun olduğu alanlardır. Bu alanlar; kullanıcıları dış etkilere ve tehlikelere karşı koruyucu, bölgelerin birbirlerinden ayrılması veya birbirine bağlanması, yerleşmenin istenmeyen yönde genişlemesini önleyen, yerleşmeye karakter vermede ve mimari yapıların değerini artırmada fayda sağlayan yaşam alanlarıdır. Bu anlamda yeşil alanların kent dışından içine kadar girmesi ve kent içinde bütünleşmesi sağlanmalıdır. Bu yaşam alanları işlevleri bakımından da tanımlanabilir. Yerleşme alanına estetik kazandıran yeşil alanlar; bireylerin beğenisini kazanmayı ve kültürel etkinliklerini yapabilme olanağını hedefleyen rekreatif işlevi sağlamayı amaçlamalıdır. İnsanların fiziksel ve ruh sağlıkları açısından oldukça önemlidir. Yapılaşmanın hızla ve yoğun 34

36 bir şekilde başladığı yerleşme alanlarında ilkimi dengeleyebilmek ve çevre kalitesini artırabilmek için yeşil alanlara ihtiyaç vardır. Ekolojik işlevi bakımından geniş yeşil alanlar, küçük yeşil alanlar, koridor yeşil alanlar ve tampon yeşil alanlar olarak 4 gruba ayrılan yeşil alanlar; farklı bitki ve canlı türlerini içinde barındırabilen alanlardır. Geniş yeşil alanlar; kent parkları, kent içi koruluklar, tarihi ve kültürel bahçelerdir. Barla da tarihi ve kültürel boyutu olan cennet bahçesi geniş yeşil grubuna iyi bir örnektir. Küçük yeşil alanlar; özellikle mahalle parkları ve küçük bahçelerdir. Koridor yeşil alanlar; kamusal alanları ya da vadileri kapsar. Tampon yeşil alanlar ise; koruma amacı ile ayrılmış önemli yeşil alanlardır. Yeşil alanlarda fonksiyonel ve mekânsal bir organizasyon yapılması ulaşım ve erişilebilirlik, yörenin doğal yapısı ile uyum, kalite, yaşanabilirlik, karakter, uygunluk, kontrol ve çeşitlilik (çoklu-fonksiyonellik) faktörlerine bağlıdır. Bu faktörler göz önüne alınarak, proje alanı genelinde yeşil alanlar; aktif yeşil alanlar, pasif yeşil alanlar ve yeşil bant temel grupları altında tanımlanmıştır. Aktif yeşil alanlar; kişilerin gereksinimlerini karşılamaya uygun bitki örtüsüne sahip parklar (dinlenme alanları), çocuk bahçeleri (0-6 ve 7-11), oyun alanları (semt spor sahaları), piknik ve mesire alanları, özel işlevlere ayrılmış alanlar (fuar, lunapark, festival alanları, hayvanat ve botanik bahçeleri, koruluk vb.) toplamıdır. Pasif yeşil alanlar; yerleşme alanı içinde kişilerin aktif kullanımına uygun olmayan orman alanları, ağaçlandırılacak alanlar, kabristanlıklar, askeri yeşil alanlar, tarımsal nitelikli alanlar, fidanlıklar ve doğal karakteri korunacak alanlar toplamıdır. Yeşil bantlar ise; yerleşme alanının özellikle gelişme alanlarında ve çeperlerinde, belirli karakter bölgeleri veya alan kullanımlarını ayıran ve/ya birbirleriyle yaya bağlantılarını sağlayan, devamlılık gösteren ağaçların yoğun bulunduğu yaya dolaşma ve yürüme olanakları veren yeşil alanlar olarak tanımlanmıştır Tasarım Esasları Yeşil alanlarda yapılacak tüm yapısal ve bitkisel peyzaj düzenlemelerinde ve yapılacak tesislerde TSE nin engellilerle ilgili standartlarına uyulacaktır. Yeşil alanlar; bir bütün olarak kullanılır. Bölünemez ve ifraz edilemez. Ancak kamulaştırıncaya kadar sahiplerince olduğu gibi kullanılmaya devam olunur. Bu alanlarda detaylı etütler yaparak mevcut yeşil doku korunmalı, gerektiğinde kalitesini artıracak yapısal ve bitkisel peyzaj tasarım projeleri hazırlanmalı ve düzenlemeler ilgili idarenin uygun görüşü ile yapılmalıdır. 35

37 Yeşil alanlarda; yerleşme siluetini bozacak doku ve malzemeden oluşan yapılar yapılmamalı ve dış cepheleri yöresel mimari özellikleri yansıtmalıdır. Yeşil alanlarda yer alan farklı etkinlik alanları; herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir, görme engelliler için hissedilebilir özellikte olmalıdır Park ve Rekreatif Alanlar Parklar ve rekreatif alanlar tasarımında; yörenin doğal yapısı, mekânın konumu, alanın çekiciliği ve donanımı, kullanıcıların alışkanlıkları ve talepleri dikkate alınarak detaylı peyzaj projelerinin geliştirilmesi gereklidir. Geliştirilen yapısal ve bitkisel peyzaj tasarım projelerinde park alanlarının içerisinde dinlenme ve oyun alanları için gerekli tesisler gösterilmelidir. Peyzaj tasarım projelerinde gerekli tesisler gösterilmemiş ise; bu alanlarda ancak otopark, WC, süs havuzları, kameriye ve pergola yapılabilir. Park (dinlenme) alanlarında; mevcut ağaç dokusu dikkate alınarak tabii zemin veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma ve bitkilendirme için gerekli derinlikte toprak örtüsü olmalıdır. Bu alanlarda; yüksekliği 4.00 m yi ve taban alanı kat sayısı (TAKS) toplamda 0,05 ü geçmeyen ve sökülüp takılabilir malzemeden tesisler yapılabilir. Yapılacak tesisler; açık çay bahçesi, satış büfesi, idari tesis, güvenlik kulübesi, sporcu soyunma kabinleri, taksi durağı, trafo vb. gibi tesisler olabilir. Ayrıca rekreatif alanlarda; yoğun yeşil bitki örtüsünün yanında, yeterli sayıda dinlenme yerleri, çeşmeler, WC, oyun alanları ve bu alanlara yönelik üstü açık tesisler, açıkhava gösteri alanları yapılabilir. Tasarımda, park ve rekreatif alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan alınarak hesaplanır. Cennet Bahçesi, bu kapsamda değerlendirilir Çocuk (Oyun) Bahçeleri Bu alanlar; çocukların kendilerini güvende hissedebileceği, farklı özelliklere sahip çocukların bir arada oynayabileceği şekilde tasarlanmalıdır. Çocuk bahçeleri; (0-6) ve (7-11) yaş gruplarına göre, oyun oynama isteklerine ve yeteneklerine cevap verebilecek oyun elemanlarıyla donatılmalıdır. 36

38 Geniş bir alana yayılmış çocuk oyun elemanları yerine, rampalı ve korkuluklu oyun grupları kullanılmalıdır. Oyun grupları içindeki geçişler ise; tekerlekli sandalye kullanıcısı çocuklar için uygun genişlikte olmalıdır. Belli oyun araç ve gereçler yanı sıra; farklı kullanış bölümleri ve çeşitli oyun araçları içermeli, farklı mekânlar ile alana hareket katılmalıdır. Bu alanlarda; çocukların hareket ve yaratıcılıklarını gelişmek için mümkün oldukça yapay tepe ve çukurlar, set ve teraslar tasarlanmalıdır. Küçük yaş grupları için oyun bölümleri; sessiz, sert ve köşeli özellik ve yapılar göstermeyen yumuşak hatlı, hareket kolaylığı sağlayan nitelikte olmalıdır. Zemin kaplama malzemesi olarak çim, sıkıştırılmış tuğla, çamurlaşmayan toprak ve cüruf tozu ile birlikte deniz ve göl kumu da kullanılabilir. Çocuk bahçeleri için yapılacak bitkilendirme, bölgesel iklim koşullarına göre özellikler taşımalıdır. Çocuklar için tehlikeli sonuçlar oluşturmamalıdır. Kum havuzları, pergola ve WC den başka herhangi bir tesis olmamalıdır. Kum havuzları dışındaki tesisler, ahşap malzemeden olmalıdır. Çalı ve ağaçlar perdeleme elemanı ve çit olarak kullanılabilir Semt Spor ve Oyun Alanları Beldenin semt spor sahaları ihtiyacını karşılayan alanlardır. Yerleşme ölçekleri hiyerarşisine göre gerekli spor ve oyun alanları yer almalıdır. Bu alanlarda futbol, basketbol, voleybol, tenis, yüzme, atletizm, buz pateni vb. gibi spor faaliyetlerini ihtiva eden açık ve kapalı tesisler yapılabilir. Oyun alanlarında; E=0.10 ve yapı yüksekliği 6.50 metreyi geçmemelidir. Alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan dikkate alınarak hesaplanır. Bu alanlarda; mülkiyet sınırlarına 5 metreden fazla yaklaşmadan idari tesis, soyunma kabinleri, duş, WC kullanımı gibi yapılar yapılabilir. Takım, oyuncu ya da seyirci oturma alanları, giyinme ve soyunma odaları, spor aletleri vb. gibi tesisler özür grupları düşünülerek tasarlanmalıdır. Tip proje uygulaması yerine, yöresel mimari dokuya uygun tesisler olmalıdır Piknik ve Mesire Alanları 37

39 Yoğun bitki örtüsü ile yeterli sayıda otopark, dinlenme ve yeme-içme yerleri, çeşmeler, oyun alanları, WC ve bulaşık yıkama yerleri olmalıdır. Yeşil alanların hareket kısıtlılığı olan kullanıcılar için ulaşılabilir olması önemlidir. Bu alanlarda eğimin 1/30 dan büyük olmamasına özen gösterilmelidir. Piknik masalarına tekerlekli sandalye kullanan kişilerin yanaşabilmesi ve rahat hareket edebilmesi için diz boşluğu ve kol aralığı bırakılmalıdır. Yapılaşma emsali %3 ü ve yüksekliği 6,50 metreyi geçmemelidir. Alanın tümü projelendirilir ve emsal bütün alan alınarak hesaplanır. Bu alanlarda; lokanta, çayhane ve satış yeri vb. gibi tesisler yapılabilir Ağaçlandırılacak Alanlar Kavramsal Tasarım Planı nda gösterilen kabristanlık alanları ve beldenin yeşil ihtiyacını karşılamaya yönelik ağaçlandırma yapılacak alanlardır. Bu alanlara yönelik detaylı yapısal ve bitkisel peyzaj tasarım projeleri hazırlanmalıdır. Düzenlemelerde; kent mobilyaları esaslarına uyulur. Yapısal ve bitkisel peyzaj tasarım projeleri; özellikle altyapı elemanları ve sulama sistemlerine ilişkin düzenlemeleri içermelidir Peyzaj Düzenlemeleri Yeşil alanlarda sağlanan servis ve aktivitelere tüm kullanıcılar rahat bir şekilde ulaşabilmeli, yaya hareket deseni ile ilişkisel bağlamı kurulmalıdır. Yeşil alanlar içinde; topografyanın gösterdiği özelliklere bağlı kalarak, büyük veya küçük, tam veya yarı çevrelenmiş mekânlar oluşturulmalıdır. Alana hareketlilik kazandırmak için, dik veya ılımlı eğim, tepeler veya çukurlar oluşturulmalı, fonksiyon alanları organik bir dağılım göstermelidir. Yörenin doğal yapısı ile uyumu için, mevcut arazi morfolojisinin formları (su yüzeyleri, kayalıklar, taş toplulukları vb.) dikkate alınmalıdır. Peyzaj düzenlemelerinde; Barla kimliğinin algılanmasını güçlendirmek amacıyla tarihsel ve kültürel konumu, formu ve yaşam biçimleri vurgulanmalıdır. 38

40 Mekân algılamasını oluşturan geçmişe ait izler ve geleceğin yansıması, bitkilerin oluşturduğu zaman ve mevsimsel değişimler dikkate alınmalıdır. Mekânda karmaşanın oluşmamasına, çevresel atıklar ve kirleticiler gibi rahatsızlık verici, dikkat dağıtıcı unsurların olmamasına dikkat edilmelidir Yeşil Alanlarda Yollar Yeşil alanlarda ana ve yan yollar; en az 1,20 m, en fazla 2,00 m olmalıdır. Yeşil alanlarda ana yolların aydınlatılmasında; aydınlatma görüntüsü en az 1,50 m genişliğinde, 2,30 m yüksekliğinde olmalıdır. Yan yollarda ise; aydınlatma görüntüsü en az 0,90 m genişliğinde, 2,30 m yüksekliğinde olmalıdır. Ana yolların ve yan yolların boyuna eğimi en fazla % 4, enine eğimi % 2 olmalıdır. Görüş mesafesinde, en fazla 18,00 m ara ile sahanlık ve ana yol boyunca her 100,00 metrede bir dinlenme bankları konulmalıdır. İstisnai durumlarda yolun boyuna eğimi % 4 ile % 6 arasında olduğunda, en fazla 10,00 m aralıklarla dinlenme alanı ya da sahanlık konulmalıdır. Yeşil alanlarda yollar kaymayacak nitelikte olmalıdır. Zemin, tekerlekli sandalye ile kolaylıkla ve az sarsıntı ile geçilebilir nitelikte olmalıdır. Yol zemini, her tür hava koşulunda tehlikesizce kullanılabilmelidir. Ayrıca zemin kaplamaları yönlendirici nitelikte olmalıdır KENT MEYDANLARINA İLİŞKİN ESASLAR Yerleşme alanlarının en yaygın kullanım alanı açık mekânlar ve bu mekânların en etkin kullanılan öğeleri de meydanlardır. Meydan, özel günlerde sosyal, kültürel, siyasal ve ticari amaçlar için kullanılan, kentin kimliğini ve kişiliğini ortaya koyan önemli bir kamusal mekândır. Kent imgesinin (kenti tanımlayan meydan, sokak, avlu, insan ölçeği, vb.) ve kent kültürünün (kentlilik, kentli olma bilinci ve kentte yaşanılan değerler, gelenek, görenek, vb.) ortak yaşam odağıdır Genel Esaslar 39

41 Meydanlar ve toplanma alanları; kentsel mekânlarda oluşturulmuş yoğun aktivite odakları olarak tasarlanmalıdır. Bu alanlar döşenmiş, yüksek yoğunlukta yatay ve düşey hacimsel elemanlarla sınırlandırılmış olmalıdır. İnsan gruplarını etkileyecek ve buluşmaları kolaylaştıracak özellikler taşımalıdır. Çevreleriyle birlikte tasarlanmalı ve yerin niteliğini artırmak için öncelikli olarak yayalaştırılması hedeflenmelidir. Meydanlar; tarihsel olarak toplumların merkezi, geleneksel olarak da kent kimliğini biçimlendirmeye yardımcı bir unsur olmuştur. Geleneksel Türk kentlerinde, toplumsal yaşantının merkezi camidir. Camiyi çevreleyen avlu ya da bitişiğinde yer alan boşluk; halkın toplanma, buluşma, görüşme ve tefekküre dalma yeri olarak önemli bir meydan işlevini sağlamıştır. Cami; çeşmesi ve avlusu ile birlikte sosyal merkez niteliği kazanmış ve güçlü bir çevresel imaj oluşturmuştur. Geleneksel Barla dokusunda camileri ve çeşmeleriyle yer alan tarihi kent meydanları ile yeni kültür meydanı ilişkilendirilerek yerleşme alanın kültürel imajı güçlendirilmelidir. Yirminci yüzyılda çağdaş bir sosyal yaşamın uzantısı olarak kurgulanan meydanlar, daha çok park ve tören alanı olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise; kentlerde artan nüfusla birlikte yüksek yapılar (gökdelenler) artmış ve yeni kent meydanları daha çok bu yapıların içerisinde yer alan büyük kapalı mekânlar olmaya başlamıştır. Kent meydanlarında; çeşitli ufak mekânlar oluşturulmalı ve bu mekânlar küçük satıcı tezgâhları, çeşmeler, sanatsal eserler ya da performans platformları içermelidir. Proje alanındaki meydanlar, kurgulanan gezi yolları ile ilişkilendirilerek her birinde farklı olan bir faaliyet oluşturulmalı ve bütünde bir program sunmalıdır Tasarım Esasları Meydanlar ve toplanma alanlarına ilişkin tasarım kararlarında; bu rehberin açık alan sistemlerinde tanımlanan tüm esaslara uyulmalıdır. Alanın geleneksel dokusu ve yöresel mimari özellikleri, meydanların tasarımında dikkate alınmalıdır. Bu anlamda, meydanın tarihi bağlamı, fonksiyonu ve formu arasındaki yakın ilişki sağlıklı bir şekilde kurulmalıdır. Meydanlar ve toplanma alanları bir bütün olarak kullanılmalıdır. Bu mekânlara; danışma, güvenlik, WC, ATM gibi tesisler konabilir. Geleneksel dokunun yoğun olarak bulunduğu bölgede; yaya dolaşımına öncelik verilerek tarihi meydanlarla bağlamsal ilişkisi kurulmalıdır. Meydanlarda kullanılacak donatı elemanları (plastik elemanlar, banklar, lambalar, çeşmeler, çöp kutuları, işaret levhaları, vb.); malzeme, ölçü, form, renk ve doku yönünden yöresel mimari özelliklere uygun olmalıdır. 40

42 Meydana kimlik katan bir başka öğe plastik elemandır. Yapıldığı malzemenin çevre ile uyumu sağlanmalı ve büyüklüğü meydanla orantılı olmalıdır. Su ve su yüzeyleri, su aynaları ve parterleri meydan peyzajına önemli katkılar sağlamalıdır. Havuzlar, meydanın özelliğine göre şekillenmelidir. Meydanda döşemeler; deseni, dokusu ve rengi ile mekânı tanımlayan bir halı görevi görmelidir. Yayanın hareketi ve aktivite seçimine rehberlik etmelidir. Gezi güzergâhları ile meydanlar ve toplanma mekânları arasında bağlamsal ilişki olmalıdır. Zorunlu haller dışında, meydanlara taşıt girmemelidir. Sosyal etkileşimin kurulması için her kesimin yürüyerek kolayca ulaşabileceği ve farklı bir etkinlikle bir araya gelebileceği ortam sunulmalıdır. Meydanda çim veya dikili alanların oranı sert zemini geçmemelidir. Meydana sert zemin hâkim olmalı, bir park niteliği kazanmamalıdır. Bitkisel materyal kullanımıyla (tek ağaç, sıra ağaçlar, ağaç toplulukları, karşılıklı birleşimler) alanda değişik mekânsal etkiler yaratılmalıdır. Bitki birleşimleri; dekoratif ve fonksiyonel olmalıdır. Bitkiler, ulaşım ve görüş açısını olumsuz etkilememeli, insan hareketine engel olmamalıdır. Gölge veren ağaçlar dikilebilir ve sıra ağaçlandırmaları önerilebilir. Meydanlar yapılaşmaya açılmamalıdır. Meydanları çevreleyen yapıların mimari nitelikleri alanın şekli ve büyüklüğüne uyumlu olmalıdır KENT MOBİLYALARINA İLİŞKİN ESASLAR Kent mobilyaları; bulundukları çevreyi tanımlayan, belirleyen ve özelleştiren niteliklere sahip, birbirleri ile kurdukları dil birlikteliği aracılığı ile yerleşme kimliğinin oluşmasına katkı sağlayan elemanlardır. Bu elemanlar; sınırlayıcılar, oturma birimleri, zemin kaplamaları, aydınlatma elemanları, çöp ve posta kutuları, bitki kasaları ve çiçeklikler, işaret ve bilgi levhaları, halka açık telefon kulübeleri, oyun alanı elemanları, satış birimleri, su ögesi ve sanatsal objeler, halka açık tuvaletler, üst örgü ögeleri, bitkisel ögeler ve diğer ögeleri kapsar. Kent mobilyalarının sayısı ve yerlerine ilişkin tasarım projesi ilgili idarenin onayı alınarak uygulanır Genel Esaslar 41

43 Kent mobilyaları için kentin kimliği ile ilişkili bir kültürel boyuttan, ölçek, renk, malzeme ve form gibi özellikleri içeren fiziksel bir boyuttan söz edilebilir. Sosyal, kültürel ve ekonomik özellikler gösteren kent mobilyaları, öncelikle kentlilerin farklı gereksinimlerine cevap verecek işlevlere uygun bir biçimde tasarlanmalıdır. Uygulama alanının yerine, büyüklüğüne ve anlamına uyumlu olmalı, içinde yer aldığı çevrenin karakterini yansıtmalıdır. Bu kentsel donatı elemanları aynı zamanda kullanıcılara psikolojik rahatlık sağlamaları açısından da ele alınmalıdır. Kent mobilyaları yapılar kadar dikkat çeken ve kent kimliğine katkıda bulunan önemli bileşenlerdir. Bu bileşenlerin yerleşme dokusunun özgün kimliğine uyumlu hale getirilmesi, yapılarda yapılacak düzenlemelere göre daha kolay olabilir. Ayrıca yerleşme alanı bütününde aynı donatı elamanlarının kullanımı ortak imaj ya da ortak dil yaratmak için etkili bir yöntem olabilir. Bu elemanların; alan genelinde aynı olmaları yanında, yöresel mimari dokunun özelliklerine uyumlu olması, otantik bir imaj oluşturmak için kullanılabilir. Esas olan, alanın hâkim mimari anlayışına tezat çizgilerden kaçınılmalı, özgün dokuya uyumlu tasarımlar üretilmelidir Tasarım Esasları Kent mobilyaları; Barla yerleşme alanının kimliğini, mimari yapı ile uyumunu ve imgesel özelliklerini bünyesinde bulundurmalıdır. Ergonomi ve çeşitli fiziksel özellikler açısından belli standartlara uygun olmalı, tasarımda fonksiyonel ve estetik özellikler dikkate alınmalıdır. Tüm kent mobilyalarının ana materyalleri ahşap, demir ferforje ve doğal taş olmalıdır. Ahşap malzeme kullanımında bölge iklim şartlarına uygun olan ağaç cinsi seçilmelidir. Kullanılacak ağacın mutlaka kurutulmuş ve emperye edilmiş olması gerekmektedir. Ahşabın rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz olmalıdır. Kent mobilyaları ve donanımları; taşıt, yaya ve bisiklet hareketlerine engel olmayacak şekilde, proje alanında mobilya bandında yerleştirilmelidir. Geleneksel doku içerisindeki kent mobilyaları sokak sağlıklaştırma projelerinde belirlenen yerlerine yerleştirilmelidir. Kent mobilyalarından; telefon kabinleri, satış büfeleri (bilet, gazete, çiçek, vb.) ile yangın musluğu, çöp ve posta kutuları, oturma bankları gibi mobilyalar ahşap veya demir ferforje olmalı ve yaya yolunda hareket yönünde engel teşkil etmeyecek şekilde yerleştirilmelidir. 42

44 Yaya yollarına çıkıntı yapan iş yerlerinin güneşlikleri, şemsiyelikler, oturma alanları ile yapıtlar ve sanat eserleri kullanıcılara engel oluşturmamalıdır. Yaya yolundaki engeller için renk ve doku farklılıkları olmalı, engeller etrafında dokunulur ve renkli işaretler gerekiyor ise, yüksekliği en az 70 cm olmalıdır. Proje alanında 2,20 m ve daha alçak olan merdiven altları kapatılmalıdır. Kent mobilyalarının kenarları güvenlik açısından yuvarlatılmış olmalı ve baş kurtarma mesafesi en az 2,20 m yükseklikte olmalıdır Sınırlayıcılar Sınır elemanları; yaya alanlarında veya taşıt trafiğini dışarıda tutmak amacıyla uygulanırlar. Renkli çizgilerle veya konstrat renkte boyanmış olmalıdır. Sınır elemanları arasındaki mesafe en fazla 1,20 m, yüksekliği en az 70 cm (özellikle görme engelliler için) ve en fazla 90 cm olmalıdır. Yol bordüründen kaldırıma doğru en az 30 cm içeride olmalıdır. Doğal taş veya demir döküm malzemelerden olmalıdır Oturma Birimleri Oturma birimleri; banklar, sandalyeler ve grup otuma elemanlarından oluşur. Oturma bankları 1,00 veya 2,00 m gibi düzenli aralıklarla yerleştirilmeli, engelsiz geçişe uygun, tehlike oluşturmayacak alanlarda yer almalıdır. Dinlenme alanlarında oturma bankının yanında tekerlekli sandalyeler için mutlaka 1,20 m lik alan bırakılmalıdır. Genel (halka açık) tuvaletler ile telefon kulübelerin yakınında oturma ve dinlenme alanları olmalıdır. Oturma bankının zeminden yüksekliği 0,45 m, sırt yaslama yerinin yüksekliği 0,70 m olmalıdır. Bankın çevresinde bitkilendirme yapılması tercih edilmelidir. Dinlenme alanlarındaki masaların yüksekliği 0,75 m ile 0,90 m arasında ve tekerlekli sandalyeler için masanın altındaki derinlik ise en az 0,60 m olmalıdır. 43

45 Gleneksel dokuya uyumlu, abartıdan uzak sade ve doğal malzelerden yapılmış oturma elemanları seçilmelidir Aydınlatma Elemanları Aydınlatma elemanları; yol ve alan aydınlatıcıları olarak tanımlanabilir. Aydınlatma lambalarının yüksekliği; yaya yollarında 3,00-4,00 m, sokaklarda 5,00-6,00 m, caddelerde 7,00-8,00 m, bulvarlarda 9,00-10,00 m ve karayollarında 11,00-12,00 m olmalıdır. Görsel erişimi sağlayacak uygun konum ve aydınlık düzeyinde olmalıdır. Engelsiz de olsa, yürüyüş bandı üzerinde olmamalı, mutlaka mobilya bandı içinde yer almalıdır. Ancak mobilya bandının bulunmadığı yerlerde, cepheler arasında acil geçişe engel olmayan konumda çözülmelidir. Aydınlatma elemanının konmasının mümkün olmadığı geleneksel dokudaki sokaklarda bina cepheleri arasında asılı aydınlatma elemanları kullanılabilir Çöp Kutuları Çöp kutuları; yaralanmalara neden olmayacak dokuya uygun malzemelerden seçilmeli ve tek elle kullanılabilecek şekilde kapaklı olmalıdır. Mobilya bandının bulunmadığı yerlerde, yaya hareketine mani olmayacak şekilde yaya kaldırımı kenarında bordür taşına en az 40 cm uzaklığında, en az 0,90 m ve en çok 1,20 m yüksekliğe monte edilmelidir Posta Kutuları Dokuya uygun ahşap veya demir malzemelerden yapılmalıdır. Plastik veya parlak metal malzemelerden yapılmamalıdır Bitki Kasaları ve Çiçeklikler 44

46 Planlanan mobilya bandının dar olduğu yerlerde zeminde çiçeklik kullanılması sağlıklı bitkilendirme açısından uygun değildir. Varsa yeşil bant veya yeşil aks içinde ya da aydınlatma lamba direkleri üzerinde çözülmelidir. Bitki kasalarının tasarımında ahşap kullanılmalı ve demir ferforje motifler ile detaylandırılmalıdır. Çevrenin görsel değerleriyle bütünlük aranmalıdır. Bitkiler geçişleri engellemeyecek biçimde yaya yollarından yeterli uzaklıkta dikilmelidir. Yeterli ve düzenli bakım ve budama yapılmalıdır. Aşağı doğru sarkan bitkiler ve ağaçlar yerden en az 2,20 m yükseklikte budanmalıdır. Geleneksel doku içerisindeki sağır duvarlar bitki saksıları kullanılarak zenginleştirilmelidir. Geleneksel doku içerisindeki aydınlatma elemanları bitki saksılarıyla zenginleştirilmelidir. Geleneksel doku içerisindeki yapı girişlerinin yanlarında ve pencere altlarında bitki saksılarıyla zenginleştirilmelidir İşaret ve Bilgi Levhaları Daha sağlıklı ve nitelikli çevreler oluşturmak için tanıtım, bilgilendirme, yönlendirme ve diğer tabelaların malzemesi, boyutları, yazı tekniği, yazı karakteri, konumu ve diğer özellikleri ayrıntılı olarak tasarlanmalıdır. Tabela boyutlarının yerleşme dokusuna ve mimari özelliklerine uygun olarak belirlenmesi esastır. Konumu ve içeriğine göre; kare tabela boyutları cm den küçük ve cm den büyük, dikdörtgen tabela boyutları cm den küçük ve cm den büyük olmamalıdır. Dikdörtgen tabela boyutları arasındaki ölçüler için ¾ oranı esas alınmalıdır. Yazılar, tabelaların boyutlarına göre, kenarlarında yeterli boşluk bırakılarak büyük harflerle, arial harf karakterinde, okunabilir nitelikte yazılmalıdır. Gerekli görüldüğünde, Isparta Valiliğince belirlenen Barla Simgesi ve Türkiye veya kurum logoları kullanılabilir. Bunlar dışında hiçbir süsleyici unsur kullanılamaz. Bilgilendirme tabelası; proje alanına giriş noktaları ile gerektiği hallerde proje alanları içerisinde uygun yerlere konulacak harita, çizim, fotoğraf, metin ve benzeri dokümanları içerir. Ayrıca Barla ya ve yakın çevresine hizmet vermiş önemli şahsiyetler, kurum ve kuruluşlar ile ilgili bilgileri içerebilir. Sabit ayaklı siyah renkte boyanmış demir direğe monte edilen bilgilendirme tabelalarının ana malzemesi ahşap olmalıdır. Tabelalaların kalınlığı en az 1,5 cm 45

47 ile 2,0 cm olan koyu meşe veya açık ceviz renginde, fırınlanmış, kurutulmuş ve emprenyelenmiş olmalı ve çevresinde ferforje motifler kullanılmalıdır. Ahşap malzeme, yat verniği ile verniklenmiş veya pinoteks ile boyanmış da olabilir. İçeriği yoğun olan durumlarda, bilgi tabelalarının sayıları artırılabilir. Yazılı ve görsel dokümanlar Türkçe, Arapça ve İngilizce dilde hazırlanabilir. Metinlerde geçen özel kavram ve kelimeler anlaşılır şekilde açıklanmalıdır. Yönlendirme tabelaları, alana ziyareti kolaylaştıracak işaretleri ve yön bulma bilgilerini içerir. Bu tabelalar, kalınlığı en az 1,5 cm ile 2,0 cm olan koyu meşe veya açık ceviz ahşap levhadan yapılır ve çevresinde ferforje motifler kullanılmalıdır. Sabit ayaklı demir direğe veya çerçeveye sökülüp takılabilir şekilde bir veya birden fazla sayıda yön bulma bilgileri eklenebilir. Tekli yönlendirme tabelasında; üzerinde işaret ve bilgilerin yer alacağı levhanın alt çizgisi, demir direğe 2,20 m, çerçeve ayaklarına 0,70 m yükseklikte monte edilmelidir. Çoklu yönlendirme tabelasında ise; demir ayaklara 0,50 m yükseklikte olmalı, levha aralıkları ise 2,0 ile 3,0 cm olmalıdır. Grafikler ve yazılar; 0,18 x 0,70 m ahşap levha üzerinde, sırayla hizmet ünitesinin adı veya grafik şekli ile yön oku yer almalıdır. Sokak cadde isim tabela direklerinin yüksekliği bulunduğu kottan itibaren maksimum 3.50 m dir. Tek direk üzerine tabelaların yerleştirilmesinde yükseklik zeminden itibaren en az 2.25 m den başlamalıdır. Yön ve yer gösterici tabelaların direklerinin özürlü insanların dolaşımını engelleyecek ve şehir estetiğini bozmayacak şekilde konması esastır. Geleneksek dokudaki gezi güzergahlarının yönlendirmeleri yönlendirme levhalarıyla değil ışıklı taşlarla yapılmalıdır Telefon veya Kioks Kabinleri Halka açık yapılmış olan ve kentin uygun alanlarında yapılan açık veya kapalı telefon kabinlerinden en az biri engellilere uygun olarak düzenlenmelidir. Halka açık telefon kabinlerinin bulunduğu alanlarda yaya trafiğine mani olmayacak yerlere engelli ve yaşlılar için dinlenme bankları konulmalıdır. Görme engellilerin kullanacağı telefon kabininde özellikle kabartma harf veya rakamlı telefon aparatı bulunmalıdır. Kabinin önünde, düz ya da paralel yaklaşmayı olanaklı kılmak için 1,50 m x 1,50 m lik bir alan bırakılmalıdır. 46

48 Bozuk para atma veya kart takma yeri 0,90 m ve 1,20 m arasında erişilebilir bir yükseklikte olmalıdır. Telefonun kablosu en az 0,75 m uzunlukta olmalıdır Çocuk Oyun Elemanları Çocuk oyun grupları; (0-6) ve (7-11) yaş gruplarına göre, oyun oynama isteklerine ve yeteneklerine cevap verebilecek özellikte olmalıdır. Küçük yaş grupları için oyun bölümleri; sessiz, sert ve köşeli özellik ve yapılar göstermeyen yumuşak hatlı, hareket kolaylığı sağlayan nitelikte olmalıdır. Çocuk oyun parkları ahşap malzemelerden olmalıdır Satış Birimleri Kiosklar, sergi pavilyonu, bilet, gazete ve satış büfeleri gibi sokak mobilyalarında ana malzeme ahşap olmalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uyumlu olmalıdır. Maksimum yükseklik 4.00 m geçmemelidir Numara ve Tanıtım Tabelaları Konut İsim ve Numaraları: o o Ana malzemesi ahşap olan isim ve numara tabelaları kalınlığı en az 1,5 cm ile 2,0 cm olan koyu meşe veya açık ceviz renginde, fırınlanmış, kurutulmuş ve emprenyelenmiş olmalı ve çevresinde ferforje motifler kullanılmalıdır. Ahşap malzeme, yat verniği ile verniklenmiş veya pinoteks ile boyanmış da olabilir. Plastik ögeler kullanılmamalıdır. 47

49 Reklam ve Tanıtım Tabelaları: o o o o o o o o o İşyeri tabelalarının zemin malzemesi ahşap yada demir ferforje olmalıdır. Ana malzemesi ahşap olan reklam ve tanıtım tabelaları koyu meşe veya açık ceviz renginde, fırınlanmış, kurutulmuş ve emprenyelenmiş olmalı ve çevresinde ferforje motifler kullanılmalıdır. Ahşap malzeme, yat verniği ile verniklenmiş veya pinoteks ile boyanmış da olabilir. Reklam için kullanılacak harfler parlak olmayacak malzeme ve renklerden yapılmalıdır. Işıklı harflerden oluşan reklam tabelaları yerine dıştan aydınlatmalı tabelalar kullanılmalıdır. Dijital baskı alarak tüm işyerlerinden farklı reklam ve tanıtım tabelaları yapılamaz. Plastik ögeler kullanılmamalıdır. Binaların zemin giriş katlarında yer alan işyerlerinin tanıtıcı panoları; her işyerinin kendi bağımsız bölüm sınırları içinde kalmak, alt döşeme kotunu aşmamak, yerden en az 2.20 m yükseklikte olmak ve yüksekliği 0.70 m yi geçmemek kaydıyla işyeri cephesi boyunca uygulanabilir. Reklam panoları cephe yüzeyi dışına stor kutusu kullanılıyorsa stor kutusu dahil 0.50 m, stor kutusu kullanılmıyorsa maksimum 0.20 m den fazla taşamaz. Zemin katta bulunduğu bina cephesinde tek işyeri yer alması durumunda, üst noktası zemin kat tabliye üst kotunu aşmayan bina cephesine dik olarak derinliği 1.20 m yi geçmeyen, zemin seviyesine 2.40 m den fazla yaklaşmayan, yüksekliği 0.70 m yi geçmeyen, alanı 0.60 m2 yi geçmeyen, derinliği 0.10 m yi aşmayan tanıtım tabelası yapılabilir. Dikdörtgen tabela boyutları arasındaki ölçüler için ¾ oranı esas alınmalıdır. Zemin kat işyerlerine ait reklam elemanları balkonlarda, çıkmalarda ve bahçe içlerinde kesinlikle kullanılamaz. Zemin katta birden fazla ticaret birimi söz konusu olduğunda birimlerin tanıtıcı levhalarının yatay çizgilerinde uyum aranacaktır. Son uygulayıcı önceden standartlara göre yapılan ve izin belgesi bulunan uygulamaya uymak zorundadır. 48

50 o o o Bina cephelerine bina boyu dikeyine reklam ve tanıtıcı afiş, pano vb. asılamaz. Bina sağır yüzeyleri reklam ve tanıtım amaçlı kullanılmamalıdır. Bina çatıları, alınları ve saçakları reklam ve tanıtım amaçlı kullanılamaz. o Ağaçların üzerine hiçbir şekilde reklam panosu asılmasına izin verilemez. o o o o o Yeşil alanlar, pazaryerleri ve açık otoparkların çevre duvarlarında ve içlerinde sabit reklam asma panoları tesis edilerek reklam yapılamaz. Elektrik direkleri, trafolar ve kaldırımlar üzerinde yer alan elektrik ve iletişim panoları hiçbir şekilde reklam alanı ve ilan asma yeri olarak kullanılamaz. İşyerlerinde neon aydınlatma, led tabela (elektronik düzenli panolar üzerine hareketli yazılar) elemanları kullanılamaz. Ana arter, yol, meydan ve bulvarlara cephesi olan binaların bahçe duvarlarına tanıtıcı işaret ( mahalle,sokaka isimleri vb.) dışında reklam ve tanıtıcı panolar konulamaz. Tabelaların aydınlatması için sadece beyaz yada gün ışığı renk kullanılmalıdır Su Ögeleri Süs havuzları, çeşmeler, sebiller bölge dokusuna uygun yerlerde ve uygun malzemelerden yapılmadır. Malzeme seçiminde dokuya uygun doğal taş malzemeler seçilmelidir. Plastik ögeler kullanılmamalıdır. Çeşmelerin su içilecek bölümlerinin yüksekliği 0,85 m ile 0,95 m arasında, altları en az 0,68 m yüksekliğinde ve 0,43 m eninde olmalıdır Halka Açık Tuvaletler 49

51 Kentin uygun yerlerinde ve yeterli sayıda, engelliler için basamaksız, rahat ve kolay girişli, kadın ve erkekler için en az 2 adet engelli tuvaleti olmalıdır. Tuvaletlerin kapısında işaretler bulunmalı ve kapılar mutlaka dışarıya doğru açılmalıdır. Kapı yanındaki butonla tuvaletin girilmez veya boş olduğunu gösteren yazılı sesli bilgilendirme işaretini gösteren levha olmalıdır. Engelliler için ışıklı bilgilendirme ve ses sinyali kapı üzerinde görülebilir yerde olmalıdır Üst Örtü Ögeleri Duraklar, gölgelikler, pergolaların tasarımda ahşap kullanılmalıdır. Üst örtü yapılması durumda örtülerin kaplama malzemesi alaturka kiremit olmalıdır. Alaturka kiremit dışında çatı kaplamaları kullanılmamalıdır. Üst örtülerin en alt kotu zeminden itibaren en az 2.50 m olmalıdır Trafo ve Teknik Panolar Barla içerisinde bulunan tüm trafolar geleneksel dokuya uyumlu olarak kaplanmalıdır. Barla içerisinde bulunan enerji nakil hattının bahçe duvarları yükseltilerek müze duvarı olarak tasarlanması ve ana yoldan içerideki kötü görüntünün engellenmesi önerilmektedir. Trafoların kaplamalarında yöre dokusuna uyumlu mimari üslup kullanılmalıdır. Doğal malzemeler dışında (ahşap, doğal taş) kaplama malzemeleri kullanılmamalıdır. Süslemeler ferforjelerle yapılmalıdır. Trafoların dış cephelerinde sadece boya ile giydirmeler yerine tamamen doğal malzemelerle kaplama tercih edilmelidir. Sağır duvarlarına yalancı pencereler konularak sağır yüzeyler düzenlenebilir. Barla da ki tüm teknik panoların dışları ahşap kaplamalarla kaplanmalıdır. 50

52 4. Gelişme Alanlarına İlişkin Esaslar 4.1. Konut Gelişme Alanları Barla gelişme konut alanlarını kapsamaktadır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusunun yeni yapılaşma alanlarında da korunması amacıyla kentsel tasarım detayında değerlendirilmiş ve bütün olarak ele alınarak kentsel tasarım rehberi oluşturulmuştur. Bu bölgede yapılacak tüm mimari, kentsel tasarım ve peyzaj projeleri bu rehbere uygun olarak hazırlanmalıdır Genel Esaslar Konut gelişme alanlarında; teknik altyapı projeleri, Isparta İl Özel İdaresi nin ilgili kurumlarla koordinasyonu doğrultusunda bir bütün halinde hazırlanarak uygulamaya geçilmelidir. Tüm teknik altyapı hizmetleri (trafo vb.), tasarım rehberinin kent mobilyaları bölümünde belirtildiği şekilde düzenlenmelidir. 51

53 Açık ve yeşil alanlarla ilgili düzenlemeler, tasarım rehberinin açık alan sistemine ilişkin esaslar bölümünde belirtildiği şekilde düzenlenmelidir. Yerleşme dokusu siluetinin ve mimari karakterinin korunması amacıyla tüm teknik altyapı hizmetleri (elektrik, telefon, internet dağıtım, vb.) yer altına alınmalıdır. Yeni yapıların ruhsat aşamasında ilgili idareye cephe tasarımlarının gösterildiği ve üzerinde kullanılan malzeme cinslerinin yazılı olduğu, her bir cepheyi gösteren A3 boyutunda 3D görsellerin sunulması gerekmektedir. Tasarım rehberine uyularak yapılacak her türlü imar, planlama ve tasarım faaliyetlerinde; projenin niteliği ve kapsamına göre vaziyet ya da avan projeleri (kullanılacak malzemelerin yazılı olduğu 3 boyut görselleri ve çevre binaları gösteren siluetleri ile birlikte) ilgili idare tarafından uygun bulunduktan sonra detaylı tasarım projeleri hazırlanmalı ve uygulamaya geçilmelidir. Yeni yapıların ruhsat aşamasında ilgili idareye cephe tasarımlarının gösterildiği ve üzerinde kullanılan malzeme cinslerinin yazılı olduğu, her bir cepheyi gösteren A3 boyutunda 3D görsellerin sunulması gerekmektedir. Yeni yapılacak yapı tasarımları geleneksel yerleşme dokusunu kopyalama veya tarihi dokuyu ezerek öne çıkma eğiliminde olmamalıdır. Alanın eğimli yapısına uygun tasarımlar geliştirilmeli, geleneksel dokuda olduğu gibi birbirinin manzarasını kesmeyen, birbirine saygılı duruşta yapılar oluşturulmalıdır. Projelendirmede yakın çevreye ve var olan duruma aykırı olmayacak, görselliği zedelemeyecek yapı malzemeleri seçilmelidir. Uygulamanın titiz biçimde, uzmanlarınca ve proje müellifince sürekli olarak denetlenmesi sağlanmalıdır. Mevcut geleneksel konutların yapı elemanları, yeni yapılarda dekoratif bir öğe olarak kullanılıp karikatürize edilmemelidir. Kullanılacak her malzeme ve yapı öğesi işleve uygun olmalıdır. Ayrıca geleneksel konutların kütle oranları proje alanındaki yeni yapılarda da uygulanmalıdır. Geleneksel dokudaki gibi yalın bir mimari dil benimsenmelidir. Cephelerde oldukça az malzeme kullanılarak karmaşadan uzak durulmalıdır. Cephelerde geleneksel dokuya uyumlu olarak kapı, pencere oranları korunmalıdır. Doğal taş, yeni yapılarda yalnızca kaplama malzemesi olarak kullanılmamalı, yalıtım özelliği ve dayanıklılığı göz önünde tutularak ana yapı malzemesi olarak kullanılmaya çalışılmalıdır. Taş duvarların kullanımını teşvik etmek amacıyla, bu taş duvarlar yeni yapı emsal değerine dahil edilmemelidir. Mevcut çıkma ve cumba özelliği taklit edilmeden, oranları korunarak modern malzeme ile yeni yapıyla bütünleştirilebilir. Açık sofalı (hanaylı), çıkmalı veya cumbalı cephe düzenleri bu şekilde yorumlanarak yeni yapılarda kullanılabilir. 52

54 Yeni yapılar; geleneksel dokuyu oluşturan mimariye uygun, özgün veya çağdaş teknik ve malzeme ile yapılabilmekle beraber cephe düzeni (doluluk-boşluk oranları, kapı pencere ebatları, balkon, çıkma ve cumba ebatları eğer yapılırsa silme veya süslemeler, cephe kaplaması, vb.) mimari öğeler açısından uyum ve bütünlük sağlayacak nitelikte olmasına özen gösterilmelidir. Güneş enerjisinden yararlanma, havalandırma, ısıtma, anten vb. gibi sistemlerle, reklam panolarının; olası olumsuz görüntüleri, yerleşim dokusunun görüntüsünü bozmayacak biçimde gizlenmesi esas olmalıdır. Küçük ticari alanların cephelerinde dokuyu bozacak reklam, afiş tabela vb. olmamalıdır. Tabela standartları rehberin kent mobilyaları kısmında verilmiştir Vaziyet Planı Esasları: Emsal Değerleri Gelişme konut alanlarında; Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS) = 0.30, Kat Alanı Kat Sayısı (KAKS)= 0.60 olarak belirlenmiştir. Toplam emsal değeri (0.60) değişmemek koşuluyla zemin kattaki emsal değerinin en fazla % 10 u üst katlarda kullanılabilir. Ayrıca parselin 0.05 ini geçmemek üzere sökülüp takılabilir ahşap malzemeden hafif strüktür pergola yapılabilir Bina Yüksekliği İmar planında ön görülen (Y en fazla = 6.50 m) yüksekliktir Yapı Yüksekliği Bina yüksekliğine ilave, 1 kat bodrumdan fazla bodruma izin verilmemelidir. Ancak eğimden dolayı temel kotunun tabi zeminin üzerinde kalması durumunda perde duvar yapılması şartıyla bu hüküm aşılabilir. Eğimden dolayı en fazla 1 kat bodrum açığa çıkartılarak iskân edilebilir. Bu alanlarda binaların normal kat yüksekliği 3.00 m den yüksek olmamalıdır. Zemin katta 3.50 m yi, bodrum katlarda ise 3.00 m yi geçmemelidir. 53

55 Çekme Mesafeleri Ön bahçe mesafesi 5 m, yan ve arka bahçe mesafeleri 3 m den az olmamalıdır Yapının Konumlandırılması Barla geleneksel konut dokusuna aykırı yapılaşmalar yapılmamalıdır. Bir parselde; imar durumuna aykırı olmamak, planda belirtilen çekme mesafeleri esaslarına uymak koşulları ile birden fazla yapı yapılabilir. Ancak yapılan binalar arasındaki mesafe 6.00 m den az olmamalıdır. Barla geleneksel konut dokusuna zıt bir şekilde konumlandırma yapılmamalıdır. Yapının zemin katı cephe aldığı yola paralel şekilde konumlandırılmalıdır. Cephe aldığı yol cephesindeki genel silueti korumak için yapının ön cephesi ön bahçe çekme mesafesine sıfır konumlandırılmalıdır Yapının Kotlandırılması Kot; binanın tabii zeminine oturum alanının orta noktasından verilmelidir. Yüksek eğimden dolayı 1 kattan fazla kat kazanılmamalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Parselin yol cephesindeki iki ucu arasındaki eğimin % 20 den fazla olduğu yerlerde su basman yüksekliğinin arazi meyili yönünde görünen yüzü 1 m yi geçmemelidir Bahçe Tesviyelendirmesi Ön Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum düzeyde tutulması hedeflenmelidir. Arazide %15 den daha az eğimli bir yola cephesi bulunan parsellerin yol cephesinde; parsel sınırı ile bina cephesi arasında kalan kısımlar, komşu parsel sınırına kadar yol eğimine göre kaldırım seviyesinde tesviye edilmelidir. %15'den fazla eğimli, merdivenli veya kademeli bir yola cephesi bulunan parsellerde ise; parsel sınırı ile bina cephesi arasında kalan 54

56 kısım, yaya kaldırımı ile uyumlu olmak ve kademeler arasında en çok (0.15) m kot farkı olmak üzere tesviye edilmelidir. Yol cephe hattının genel dokusunu korumak amacıyla ön bahçe doğrudan binaya giriş imkânı verecek şekilde binaya kadar yol kotunda dolgu yapılarak ve yola doğru %2 meyil verilerek tesviye edilmelidir. Tabii zemin; dolgu yapılmadan ön bahçe mesafesi yol kotunun altında bırakılmamalıdır. Bina zemin kat kotunun, yol kotundan itibaren 3.50 m den fazla aşağıda kalması halinde yapının en üst normal kat kotundan daha aşağıya inmemek şartı ile dolgu yapılarak tesviyelendirme yapılabilir. Köşe başı parsellerde bina yol cephe hatları ile yollar arasında kalan bahçeler bodrum katı açığa çıkarmayacak şekilde yola doğru meyil verilerek tesviye edilmelidir. Arka Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmektedir. Binanın oturduğu tabii zemin kotu esas alınarak normal kat izdüşümünden itibaren parselin en alt kottaki cephe hattına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Parsel arka cephesinin iki noktası arasında eğim bulunması durumunda arka bahçe arka cephe eğimine göre tesviyelendirilir. Alt kottaki yoldan cephe alan parsellerde arka bahçe tabi zemini kazılarak 1.50 m den fazla istinat duvarı açığa çıkarılmamalıdır. Yan Bahçe Düzenlemeleri Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Ön bahçeden itibaren, tabii zemine oturan zemin kat dış duvar sınırına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Ön bahçe kotuyla aynı kotta tesviye yapılarak arka bahçede istinat duvarı çıkarılmamalıdır Bina Girişleri ve Rampalar Tabi zeminden kotlandırma nedeniyle; ön bahçe mesafesine dolgu yapılmadan bırakılarak köprü ile binaya giriş yapılmamalıdır. Ön bahçe tesviyesi binaya doğrudan girmeye imkân sağlamalıdır. 55

57 Bina zemin kat kotunun yol kotundan itibaren 3.50 m den fazla aşağıda kalması halinde; binaya merdivenle veya engellilere uygun olacak şekilde rampa ile veya ön bahçenin girişe uygun şekilde tesviyelendirilmesi ile giriş sağlanabilir Otopark Düzenlemeleri Yol boyu otopark düzenlemesi yapılabilir. Tamamen toprak altında kalması koşulu ile kapalı otopark yapılabilir. Alt kottan kapalı otopark girişi verilmesi durumunda sadece otopark giriş kapısı açığa çıkarılabilir. Otopark giriş kapısı malzemesi parlak malzemelerden olmamamlı ahşap veya demir ferforje olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır. Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz, koyu ceviz renklerinde olmalıdır Kontrol Kulübeleri Barla geleneksel konut dokusunu bozmayacak şekilde bina ile uyumlu olmalıdır. Dış cephe malzemesi ve dokusu ana yapıdan farklı olmamalıdır Müştemilatlar Gelişme konut alanlarında müştemilat yapılmasına izin verilmemelidir Peyzaj Düzenlemeleri Bitkisel peyzaj düzenlemeleri; rehberdeki açıklamalar dikkate alınarak, dikimi yasaklı olan bitkiler dışında bölge koşullarına uygun bitkilendirme yapılabilir. Yapısal peyzaj düzenlemeleri; ana yapının mimari dokusu ile uyumlu olmalıdır. Emsal oranının 0.05 ini geçmemesi, YEnfazla = 3.50 m yi geçmemesi, sökülüp takılabilir ahşap malzemeden yapılması şartıyla, pergole, kameriye yapılabilir Bahçe Duvarları ve Çitler 56

58 Gelişme konut alanlarında; tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Rehberde belirlenen vaziyet planı yerleşimi ve bahçe duvarı modeli dışında duvar veya çit yapılmamalıdır. Yol ile ön bahçe arasında kottan dolayı düşme tehlikesi oluşturmaması şartıyla duvar veya çit yapılmamalıdır. Yan bahçe ile ön bahçe arasına eğimden dolayı bahçe duvarı veya çiti yapılmalıdır İstinat Duvarları Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmektedir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Aydınlatma ve Flama Direkleri Barla geleneksel konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Kent mobilyalarındaki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır Bina Giriş Saçakları Yapının mimari dokusu ile uyum içinde tasarlanmalıdır. Yapının mimari dokusunun dışında bir malzeme kullanılmamalıdır Numaralandırma ve İsim Tabelası Barla içerisindeki tüm numara ve apartman isim tabelaları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur Bina Posta Kutuları Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur. 57

59 Yapılaşma Esasları Cepheler Konut alanlarında bina cephesi 15 m yi, bina derinliği 15 m yi geçmemelidir. Rehberin Barla geleneksel mimari konut tipolojisi kısmında örnek gösterilen cephe tipleriyle uyumlu cepheler tasarlanmalıdır. Cephelerde klima, anten, vb. gibi eklentiler kesinlikle bulunmamalıdır. Barla geleneksel konut dokusu ve mimari özelliklerine zıtlık oluşturacak şekilde modern cephe tasarımları yapılmamalıdır. Rehberde belirtilen yapı elemanlarının (pencere, kapı, çatı, vb.); tasarım, renk, doku, malzeme gibi seçimlerinde tasarım rehberi esas alınmalıdır. Ruhsat aşamasında ilgili idareye cephe tasarımlarının sunulduğu ve üzerinde kullanılan malzeme cinslerinin yazılı olduğu, her bir cepheyi gösteren A3 boyutlarında 3D boyutlu görsellerin sunulması gerekmektedir Cephe Biçimlenmesi Kapalı çıkmalar İmar mevzuatının izin verdiği durumlar ve yapının cephe aldığı yol koşulları dikkate alınmak kaydıyla; yapıların cephe mesafesi içerisinde olsa bile derinliği 2.00 metreyi aşmamak koşuluyla kapalı çıkma yapılabilir. Çıkmaların cephe uzunluğu bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Cephe uzunluğu uygun olan parsellerde, belirtilen koşullara uyarak, çift çıkma yapılabilir. Böyle durumlarda çıkmalar arası mesafe en az 2.00 m olmalıdır. Açık çıkmalar Barla geleneksel konut dokusuna zıtlık oluşturacak şekilde çekme mesafesi içinde dahi olsa 2 m den fazla açık çıkma yapılmamalıdır. Açık çıkmalar tüm cephe boyunca yapılamaz. Açık çıkmaların cephe uzunluğu bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Her balkon arası mesafe 58

60 minimum 2.00 m olmalıdır. Açık çıkmalar bina cephelerinde devam edecek şekilde yapılmamalıdır. Bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir. Balkon ve Teras Girintileri Geleneksel konut dokusuna zıtlık oluşturmayacak şekilde balkon girintileri yapılabilir. Balkon girintileri 1.00 m den fazla olmamalıdır. Bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir. Girintiler tüm cephe boyunca yapılmamalıdır. Cephe hattı boyunca uzunluğu bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Her girinti arası mesafe minimum 2.00 m olmalıdır. Malzeme ve Doku Zemin kat doğal taş kaplama yapılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. gibi ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. gibi ürünler) taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Doğal taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. gibi malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Normal kat dış cepheleri ahşap kaplama ya da ahşap kat silmeleri ve ahşap köşe çıtaları dışında sadece beyaz renk boyayla boyanmalıdır. Poliüretan köpük dışında ahşap görünümlü kaplama malzemeleri kullanılmamalıdır. Pencereler Barla geleneksel konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Doğal ahşap ve ahşap görünümlü PVC dışında, ahşap görünümlü olsalar dahi diğer malzemeler (metal, vb.) kullanılmamalıdır. Pencere ebatları ve cam büyüklükleri aşağıda belirtilen modellerde olmalı ve dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. Pencerelerde geleneksel dokuya uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır. 59

61 Giyotin pencere yapılması tavsiye edilir. Pencerelerde istenirse demir ferforjelerle veya ahşap korkuluk yapılabilir. Korkuluklar siyah renk demir ferforje ve ahşap dışında başka malzemeden yapılmamalıdır. Pencerelerde istenirse panjur veya ahşap kepenk yapılabilir. Genel dokuyu bozmayacak doğal görünüme uygun malzemeler seçilmelidir. Bina Dış Kapısı Barla geleneksel doku ve yöresel mimari konut dokusuna uygun şekilde ahşap veya ahşap görünümlü kapı olmalıdır. Balkon Korkulukları Barla geleneksel konut dokusuna uygun şekilde ahşap, demir ferforje korkuluk olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır. Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Cephe Süslemeleri Kat silmeleri ve bina köşe çıtaları; Barla geleneksel konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler, kompozit kaplamalar, cephe süsleme söveleri ve fugaları, vb.) yapılmamalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri, köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılmalıdır. Bu süslemeler Barla geleneksel konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü poliüretan malzemeler de kullanılabilir. Ahşap görünümlü plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır. Ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Cephe Aydınlatma Barla geleneksel konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır. 60

62 Aydınlatma yapılmadan önce uygulanacak aydınlatma projesi ilgili idareye her cepheden gösterecek şekilde 3D boyutlu görselleriyle sunulmalıdır Çatıların Biçimlenmesi Kırma çatı geleneksel dokuda kullanılan tek çatı örneği olmasından dolayı kırma çatı uygulaması yapılmalıdır. Barla geleneksel konut dokusuna zıtlık oluşturacak (tonoz, beşik, teras, vb.) çatı uygulamaları yapılmamalıdır. Çatılarda üçgen alınlıklı saçak uygulamaları yapılabilir. Çatı uygulamalarında gizli dere uygulaması yapılmamalıdır. Geleneksel dokuya uyumlu olmalıdır. Genel silueti bozacak (anten, klima tesisatı, vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Emsal alanından hakkı kalan yapılar son kat ile bağlantılı olarak çatı arası piyesi yapılabilir. Bağımsız çatı kat yapılamaz. Çatı piyeslerinin ait olduğu bağımsız bölümün son kattaki emsale konu alanının % 25 inden daha küçük olmamalıdır. Çatı altı net yüksekliği 2.20 m kalacak şekilde başlatılmalıdır. Çatılarda güneş enerji panelleri genel Barla siluetini bozacak şekilde yerleştirilmemelidir. Güneş panelleri, su tankları, vb. gibi tüm elemanlar dışarıdan görünmeyecek şekilde çatıda gizlenmelidir. Çatı arası sadece depo olarak kullanılabilir Çatı meyili ve Mahya Yüksekliği Çatı meyili %33 ü ve mahya yüksekliği 4.00 m yi geçmemelidir Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Duman Hava Bacaları vb. Çıkıntıları Sadece duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50) m aşabilir. Yapılacak çıkıntılar; geleneksel dokuya aykırı görünüm oluşturmaması için, bu maddede belirtilenler ve çatı piyeslerindeki pencereler dışında çatı üzerinde her hangi bir çıkıntı yapılmamalıdır. Teknik ihtiyaçların tümü çatı arasında karşılanmalıdır. 61

63 Merdiven evi ve asansör kulelerinin çatı arasında kalacak şekilde planda yeri belirlenmelidir. Çatı üzerine çıkıntı yapmamalıdır. Asansör kulelerinin çatı örtüsü üzerine çıkmayacak şekilde asansör tekniği kullanılması önerilmektedir Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler Rehberde belirtilen şekiller dışında olmamalıdır. Çatı arasını aydınlatmak amacıyla çatı örtüsü üzerine çıkma veya çıkıntı yapılabilir. Bu çıkıntılar çatı eğimine uyularak 1.00 m 2 alanı aşmamak, 1.00 m genişliği geçmemek koşuluyla; saçak ucundan itibaren 3.00 m çekilerek başlatılabilir. Bu pencereler birbirine eklenerek bant haline getirilmemelidir. Pencereler arası mesafe en az 3.00 m olmalıdır. Çıkıntıların mahya yüksekliği en üst döşeme kotundan itibaren 2.50 yi aşmamalıdır. Çıkıntıların mahya hattı eğimli yapılmamalıdır Çatı Kaplaması Barla geleneksel konut dokusunda kullanılan alaturka kiremit kullanılmalıdır. Geleneksel dokuda kullanılan alaturka kiremit rengi dışında başka renklerde alaturka kiremit kullanılmamalıdır. Geleneksel doku dışında (shingle, metal, düz kiremit, vb.) malzemeler kullanılmamalıdır Oluklar Barla geleneksel konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır Çatı Terasları 62

64 Barla geleneksel konut dokusuna aykırı görüntü oluşturulacak çatı terasları yapılmamalıdır. Çatı terasları yan cephelerde yapılmamalı, sadece ön ve arka cephe yapılmalıdır. Çatı terasları saçak ucundan en az 3.00 m çekilerek yapılmalıdır. Son kat net alanının % 20 si kadar teras hakkı verilmelidir. Birden fazla çatı terası yapılabilir. Bir çatı terasının büyüklüğü 15 m 2 yi geçmemelidir. Her çatı terasının arasında en az 3 m bırakılmalıdır. Terasların cephe boyu bina cephe boyunun 1/3 den fazla olmamalıdır. Bu bölgede çatı terası üst örtüsü Barla geleneksel konut dokusunu bozmayacak şekilde aşağıda gösterilen çizimlerde örnek gösterilenler arasından seçilerek yapılmalıdır. Çatı terası örtüsü yapılmadan önce mutlaka üzerinde malzeme bilgisi yazılı olacak şekilde 3D boyutlu görselleri ile birlikte idareye sunulmalıdır. Çatı terası üst örtüsü en alt kotu, en üst kat döşemesi üzeri 2.20 m den fazla olmamalıdır. En üst mahya kotu, en üst kat döşemesi üzeri 3.50 m den fazla olmamalıdır ve çatı mahya noktasını geçmemelidir. Kırma veya beşik çatı şeklinde yapılacak örtülerde meyil %33 aşmamalıdır. Çatı teraslarının üst örtüleri sökülüp takılabilir olmalıdır. Çatı terası üst örtüsünün yapı malzemesi sadece ahşap olmalıdır ve çatı kaplaması alaturka kiremit olmalıdır. Çatı teraslarının açık kalan cepheleri katlanabilir cam dâhil olmak üzere hiçbir örtü ile kapatılmamalıdır. Çatı teraslarının korkulukları üst kat döşemesinden itibaren 1.00 m yi geçmemelidir. Çatı terası korkuluklarının malzemesi bina balkon korkuluklarıyla zıtlık teşkil etmeyecek şekilde aynı malzeme ve renkte olmalıdır Bacalar Duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50) m aşabilir. Barla geleneksel konut dokusuna uygun olarak baca şapkaları yapılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği 0.50 m ile 1.50 m arasında olmalıdır. Balkon olan yerlerde çatı saçağı genişliği balkon hizasından itibaren 0.50 den fazla olmamalıdır. 63

65 Genel kırma çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; yöresel mimari dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. Bu dekoratif öneriler çatı arası kullanımı arttırarak mekân çıkarmaya yönelik olmamalıdır. Saçak alınları ve altları ahşap kaplama olmalıdır. Saçaklar Rehberde gösterilen detaylarda olmalıdır KONUT + TICARET ALANLARI Bu alanlar; mevcut ve gelişme konut alanlarının ihtiyaçlarına binaen oluşturulmuş alanlardır. Geleneksel (tarihi) doku içerisinde bağımsız ticari kullanım amaçlı yapı yapılamaz. Yapılacak olan ticari amaçlı yapılar sadece gıda amaçlı olmalıdır Genel Esaslar Konut gelişme alanları için belirlenen tüm genel esaslar geçerlidir Vaziyet Planı Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm vaziyet planı esasları geçerlidir Yapılaşma Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm yapılaşma esasları geçerlidir. Tasarım rehberine uygun olarak tasarlanan konut altı ticaret alanlarına ait tabelalar uygulama projelerinde; ölçüsü, rengi, malzemesi, aydınlatma şekli, cephede asılacak yeri Barla da ki tüm iş yerlerinde aynı olacak şekilde çizilmelidir. Konut altı ticaret alanlarının cephelerinde genel silueti bozacak (klima, anten, güneş enerjisi, bankamatik, otomatik satış üniteleri, vb.) üniteler olmamalıdır. 64

66 Konut altı ticaret alanlarında mekanik ihtiyaçlar (havalandırma, baca, klima, vb.) için genel silueti bozmayacak şekilde gizlenmelidir. Rehbere uygun olarak tasarlanan tüm konut altı ticaret alanlarında ki giriş saçağı, tente, kepenk vb. elemanlar dokuya uyumlu olmalıdır. İş yerlerinde yapılacak tentelerin yerde yüksekliği minimum 2.50 m olmalıdır. Tentenin genişliği, yaya kaldırımını aşmayacak şekilde en fazla 1.50 m genişliğinde olmalıdır. Tente rengi malzemesi ve tarzı tüm işyerlerinde aynı olacak şekilde Barla geleneksel dokusunu bozmayacak tasarımda olmalıdır. Zemin katta bulunan ticaret birimlerinin tentesi üzerinde ticarethanenin adı, logosu veya amblemi yer alamaz. Zemin katta birden fazla ticaret birimi söz konusu olduğunda birimlerin tanıtıcı levhalarının yatay çizgilerinde uyum aranacaktır. Son uygulayıcı önceden standartlara uygun olarak yapılan uygulamaya uymak zorundadır. Zemin katta faaliyet gösteren işyerlerinin tanıtıcı levhaları 1. Kat pencere altı veya parapet yüzeylerine konamaz. Tüm konut altı ticaret alanlarında minimum 50 cm dolu yüzey bırakılmak koşulu ile maksimum 2.00 m genişliğinde vitrin açıklığı bırakılabilir. Tek parça cam uygulaması yerine ahşap bölmeli vitrin uygulaması yapılmalıdır. 50 cm dolu yüzey bırakılarak birden fazla vitrin yüzeyi bırakılabilir. Konut + ticaret alanlarında bulunan binaların üst katlarına, üst kat alın yüzeylerine ve çatılarına reklam ve tanıtım uygulamaları konmamalıdır. Ticaret alanlarında direkli tabela ( totem) tipi tanıtım panosu kullanılamaz. İlan ve tanıtım elemanlarının asmak için ilgili idareden onay alınmalıdır. Onay için ilgili idareye, talep edilen reklam uygulamasının cephenin üzerine bilgisayar ortamında fotomontaj tekniğiyle hazırlanmış halini sunmak zorundadır. İzin alınmadan hiç bir surette reklam uygulaması yapılamaz. İşyerlerine konulacak reklam ve tanıtım tabelaları rehberin numara ve tanıtım tabelaları bölümüne uygun olmalıdır KONUT ÖNCELİKLİ PANSİYON ALANLARI Genel Esaslar 65

67 Konut gelişme alanları için belirlenen tüm genel esaslar geçerlidir Vaziyet Planı Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm vaziyet planı esasları geçerlidir Yapılaşma Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm yapılaşma esasları geçerlidir. Tasarım rehberine uygun olarak tasarlanan bu alanlardaki yapılara ait tabelalar uygulama projelerinde; ölçüsü, rengi, malzemesi, aydınlatma şekli, cephede asılacak yeri tüm pansiyon alanlarında aynı olacak şekilde çizilmelidir. Bu alanların cephelerinde genel silueti bozacak (klima, anten, güneş enerjisi, bankamatik, otomatik satış üniteleri, vb.) üniteler olmamalıdır. Kentsel tasarım rehberine uygun olarak tasarlanan bu alanlarda ki yapıların giriş saçağı, tente, kepenk vb. elemanlar dokuya uyumlu olmalıdır. Bu alanlardaki mekanik ihtiyaçlar (havalandırma, baca, klima, vb.) için ortak kullanım noktaları belirlenmeli ve silueti bozmayacak şekilde gizlenmelidir SOSYAL VE KÜLTÜREL TESIS ALANLARI Sosyal ve kültürel tesisler; Resmi Kurum Alanları (RK), Sosyo-Kültürel Tesis Alanları (SK), Eğitim Alanları (E), Sağlık Tesisi Alanları (S), İbadet Yerleri ve Türbeler olarak tanımlanır. Resmi Kurum Alanları (RK); tüm resmi kurumların ve yerel yönetim birimlerinin yer aldığı alanlardır. Diğer donatı alanları ise; farklı dönemlere tarihlenen, barındırdıkları geleneksel kültürel yapılarla birlikte korunması ve işlevini sürdürmesi öngörülen her kademedeki eğitim ve öğretim kurumlarının, sağlık tesislerinin, sosyo-kültürel tesislerin, ibadet yapılarının bulunduğu alanlardır Genel Esaslar Konut gelişme alanları için belirlenen tüm genel esaslar geçerlidir. 66

68 Sosyal tesis alanlarında bulunan yapılara herhangi bir müdahale yapılmak istenmesi durumunda, bu rehberde açıklanan yeni yapılaşma hükümlerine uygun olarak hazırlanacak mimari proje ve buna uygun diğer projeler ile inşaat ruhsatı almaları ve inşaatlarını yapmaları zorunludur Vaziyet Planı Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm vaziyet planı esasları geçerlidir Yapılaşma Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm yapılaşma esasları geçerlidir. Sosyal ve kültürel tesis alanları altında yer altı otoparklarına izin verilebilir. Dini tesis alanları hariç, tüm tesislerde yükseklik 6.50 m yi geçmemelidir. Dini tesis alanlarında yükseklik kubbe ve minare hariç m olmalıdır. Bu alanlarda tip mimari proje çalışması yapılmamalıdır. Bu alanlarda yapılacak tüm tesislerin dış cepheleri Barla geleneksel dokusuna ve yöresel mimari özelliklerine uyumlu olmalıdır TEKNIK ALTYAPI ALANLARI Teknik altyapı alanları; elektrik, havagazı, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo ve her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir Genel Esaslar Konut gelişme alanları için belirlenen tüm genel esaslar geçerlidir. 67

69 Barla yerleşme alanı bütünü ve tasarım bölgeleri için gereken teknik altyapı sağlama amacı dışında hiçbir yeni altyapı çalışması yapılmamalıdır Vaziyet Planı Esasları Konut gelişme alanları için belirlenen tüm vaziyet planı esasları geçerlidir Yapılaşma Esasları Teknik altyapı hizmetleri ilgili yönetmelikler kapsamında yapılmalıdır. Bu alanlarda yapı çekme mesafeleri her cepheden 5 m olmalıdır. Bu alanlarda emsal değerleri; E = 0.10, Yençok = 6.50 m yi geçmemelidir. Bu alanda helikopter iniş pisti yapılmak istenildiğinde Heliport Yönetmeliğindeki standartlar ile birlikte bakanlığa sorulup hareket edilmelidir. Bu alanlarda tip mimari proje çalışması yapılmamalıdır. Yapılacak tüm tesislerin dış cepheleri Barla yöresel mimari özelliklerine uyumlu olmalıdır. Yaya akslarında yangın söndürme muslukları ve aydınlatma elemanları onaylı projesini uygun olarak yapılabilir ve yerleri izinsiz olarak değiştirilemez. Proje alanı içinde bulunan enerji nakil hattı (ENH) ile merkez trafo yeri ve alanı yeniden değerlendirilerek yerleşme alanı dışına çıkarılması gereklidir. Tüm altyapı hizmetleri yer seçiminde, tasarımında ve yer altına alınması hususlarında bu rehberde tanımlanan esaslar geçerlidir DİĞER ALANLAR Konut dışı kentsel çalışma alanlarında; motel, lokanta vb. Tesisler, resmi ve sosyal tesisler, dumansız, kokusuz, atık ve artık bırakmayan ve çevre sağlığı yönünden tehlike yaratmayan imalathaneler ile patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen depoların yapılabileceği alanlardır. Bu alanlarda akaryakıt ve bakım istasyonları yapılması durumunda ilgili mevzuat hükümlerine ve sağlanması zorunlu çekme mesafelerine uyulacaktır. 68

70 Bu alanlarda tip mimari proje çalışması yapılmamalıdır. Bu alanlarda yapılacak tüm tesislerin dış cepheleri Barla yöresel mimari özelliklerine uyumlu olmalıdır. Bölüm B Tasarım Bölgeleri Tasarım Esasları Bir önceki bölümde, proje genel yaklaşımı belirlendikten sonra kentsel dokuya ilişkin esaslar ve açık alanlara ilişkin esaslar tanımlanmıştır. Bu bölümde ise, belde bütününde tanımlanan karakter bölgelerine ilişkin uygulamaya yönelik yapılaşma esasları belirlenmiştir. Bu esaslar, karakter bölgelerindeki parsellerde ne tür yapılaşmaların gelişmesi gerektiğini somut olarak açıklamaktadır. Her karakter bölgesi için tanımlanan yapılaşma esasları; bir önceki bölümde tanımlanan belde bütününe yönelik esaslar da dikkate alınarak, vaziyet planına ilişkin esaslar ve yapısal özelliklere ilişkin esaslar olarak iki alt-başlık altında sunulmuştur. Toplamda altı adet olarak belirlenen karakter bölgeleri içinde yapılaşma esasları, alan bütünü ile yapı adaları ve parsellere uygulanmıştır. Uygulanan yapılaşma esasları çerçevesinde, Barla planlama alanı bütününde yer alan tüm parsellerde nasıl bir yapılaşmanın geliştirileceği ayrıntılı olarak belirlenmiştir. 69

71 5. Tasarım Bölgesi 1 (TB1): Tarihi Doku Bölgesi Tasarım Esasları Kentsel Tasarım Proje Alanı 1 (TB1); Barla beldesinin tarihi ve kültürel konut yaşam alanlarını, tescilli ve geleneksel mimari yapıları kapsamaktadır. Bu alan; tarihi ve mimari niteliğiyle belirli bir dönemi ve karakteri yansıtan, günümüze sağlıklı olarak az sayıda ulaşan, fiziksel eskimeye bağlı olarak yok olma sürecine giren ancak getirilen hükümlerle işlevlendirilerek yaşatılması hedeflenen yapılar ve parselleri ile çevrelerini kapsayan alanlardır. Bu geleneksel doku alanları; özellikleri gereği kentsel tasarım detayında değerlendirilmiş ve bütün olarak ele alınarak kentsel tasarım rehberi oluşturulmuştur. Ancak bölgenin tarihi dokusunun daha nitelikli korunması için bölgenin tarihi sit olarak değerlendirilip koruma amaçlı imar planının hazırlanması girişiminde bulunulmalıdır. Bu bölgede yapılacak tüm mimari, kentsel tasarım ve peyzaj projeleri bu rehbere uygun olarak hazırlanmalıdır Genel Esaslar Kadastral dokunun korunması esas olan bu alanlarda; geleneksel ve kültürel yerleşme dokusuna aykırı ifraz ve tevhid işlemleri yapılmamalıdır. Bu alan içerisinde geleneksel dokunun eski ve özgün elemanları, korunacak sokak dokusu (çeşme, şadırvan, bahçe duvarı, bahçe kapısı vb. öğeler) ve tescilli yapı ve ağaçların yer aldığı sokaklar korunmalıdır. Bu elemanların orijinal biçimleri tespit edilemiyorsa, emsallerine uygun olarak yenilenmelidir. Geleneksel ve kültürel yerleşme dokusu içerisinde yıkılacak derecede tehlikeli yapılar (mail-i inhidam) için gerekli kararlar ilgili idare tarafından alınmalıdır. 70

72 Bu alanlarda konut işlevinin sürdürülmesi, yeni konutların bulundukları çevreye uyumlu tasarlanması ve mevcut özgün dokunun korunması gerekmektedir. Bölgenin kültürel miras ve inanç turizminin gelişmesi amacıyla turistik pansiyon, ev pansiyonu türleri ve kafeterya, restoran açılabilir. Bu türler dışında konaklama ve turizm tesisi yapılmamalıdır. Bölgenin kültürel miras ve inanç turizminin ruhuna uygun olmayan mekânlar açılmamalıdır. Bu alanlarda; günlük ihtiyaçları karşılamaya yönelik küçük ölçekli market alanları dışında ticari faaliyette bulunulmamalıdır. Küçük ticari alanların ve pansiyonların cephelerinde dokuyu bozacak afiş, tabela vb. gibi reklam panoları olmamalıdır. Reklam panoları ile ilgili tasarım standartları bu rehberin kent mobilyaları kısmında ayrıntılı olarak verilmiştir. Bu alandaki yapıların tüm muhdes eklerinden temizlenerek orijinal yapısı ile korunması hedeflenmelidir. Tescilli yapılar ile bu yapılara bitişik olan yapılara fiziki müdahaleler ancak ilgili mevzuat uyarınca yapılmalıdır. Güneş enerjisinden yararlanma, havalandırma, ısıtma, anten vb. gibi sistemlerle, reklam panolarının; olası olumsuz görüntüleri, yerleşim dokusunun görüntüsünü bozmayacak biçimde gizlenmesi esas olmalıdır. Projelendirmede yakın çevreye ve var olan duruma aykırı olmayacak, görselliği zedelemeyecek yapı malzemeleri seçilmelidir. Uygulamanın titiz biçimde, uzmanlarınca ve proje müellifince sürekli olarak denetlenmesi sağlanmalıdır. Bu alanlarda, parseli içerisinde otopark karşılama zorunluluğu aranmamalıdır. Müştemilat büyüklüğü 40 m 2 yi ve yüksekliği yapı yüksekliğini geçmemelidir. Bu alanlarda yapılacak zemin düzenlemelerinde; korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapıların ve dokuya uyumlu yapıların mevcut ve/ya özgün giriş kotlarına uyulmalıdır. Özgünlüğünü koruyan döşeme elemanları, köşe taşları, sokak duvarları vb. gibi elemanların korunması esas alınmalıdır. Tüm altyapı projeleri, İl Özel İdaresinin ilgili kurumlarla koordinasyonu doğrultusunda bir bütün halinde hazırlanarak uygulamaya geçilmelidir. Geleneksel dokunun siluetini zedelemek amacıyla elektrik, telefon, internet dağıtım vb. gibi altyapı hizmetlerinin yer altına alınması gerekmektedir. Bu alan içerisindeki tüm teknik alt yapıya ait yapıların (trafo vb.) tasarım rehberinin kent mobilyaları bölümünde belirtildiği şekilde düzenlenmelidir. Belirlenen gezi güzergâhları doğrultusundaki sokakların cephe iyileştirmeleri / sağlıklaştırmaları öncelikle ele alınarak sokak siluetleri korunmalıdır. 71

73 Isparta Valiliğince düzenlenen Kültürel Miras ve İmar Boyutuyla Isparta ve Barla nın Geleceği Çalıştayı sonuç raporunda belirtilen Said Nursi birinci kültür evinin bulunduğu bölgedeki tüm ticari faaliyetler kaldırılarak kentsel tasarım projesinde belirlenen TB3 bölgesine taşınmalıdır. Birinci kültür evi çevresi ve sokağındaki tüm parsellerde yeme-içme birimlerinin bulunduğu herhangi bir turizm tesisi ve ticari alanların açılmasına izin verilmemelidir. Sadece bölgenin kültürel miras ve inanç turizmini güçlendirecek ev tipi pansiyonculuk ve sosyo-kültürel faaliyetlere izin verilebilir. Bölge içerisinde kamu ya da özel mülkiyete ait yerlerde bulunan mekânsal dokuya katkı sağlayan yetişkin ve anıtsal tüm ağaçlar korunmalıdır. Ağaçların bakımı ilgili idare tarafından takip edilmelidir. Dokuya yapılacak her türlü müdahale dokunun mevcut niteliklerinin geliştirilmesi ve bir bütün olarak sürekliliğin sağlanması esasına dayanmalıdır. Bu alandaki tüm imar, planlama ve tasarım faaliyetlerinde (yeni yapı, sokak sağlıklaştırma, peyzaj düzenlemeleri); tasarım rehberine uyulmalıdır. Kentsel tasarım rehberine uygun olarak hazırlanan 1/100 ölçekli avan proje (malzemelerin yazılı olduğu 3D boyut görselleri ve çevre binaları gösteren siluet dâhil) ilgili idare tarafından uygun bulunduktan sonra uygulamaya geçilmelidir Mevcut Yapı Yapılaşma Esasları Geleneksel dokuda mevcut yapı yapılaşma esasları üç (3) kısımda ele alınmıştır Tescilli Yapılar Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun onayı ile uygulama yapılır. Tescilli parselin koruma alanındaki parsellerde tescilli yapı cephe özellikleri ve orijinal cephe görünümleri ile uyumlu projelendirilmelidir Dokuya Uyumlu Yapılar Geleneksel doku alanı içerisinde tecilli bitişiği ve karşısı dışında kalan, yöresel mimari özellikleri itibariyle tescilli yapılara benzerlik gösteren ve yerleşme dokusuna katkı sağlayan yapıların yıkılmadan korunması esastır. 72

74 Bina yıkılıp yeniden inşa edilecekse; eski yapının özgün nitelikleri (kitle konumu, parseldeki kotu, büyüklüğü, kat sayısı, gabarisi, cephe biçimlenişi, cephe oran ve malzemeleri vb.) yeni yapıda da aynen korunmalıdır. Bu parsellerde, analiz kat sayıları (TAKS 0.30, KAKS 0.60) kabul edilmelidir. Yapılar yıkılmadan önce sokak dokusunu oluşturan cephe/cephelerin rölövesi alınmalıdır. Rölövede yapının özgün biçiminde sonradan eklendiği (aykırı olduğu) açıkça görülen unsurlar dikkate alınmamalıdır. Projenin rölöveye uygunluğu ilgili idare tarafından denetlenmelidir. Bu kapsamda kalan yıkılacak derecede tehlike arz eden yapıların (mail-i inhidam) yıkımına yönelik işlemler ilgili idare tarafından yürütülmelidir. Ruhsat aşamasında aynı kütle, gabari ve malzeme ile geleneksel cephe özelliklerine uygun olarak hazırlanacak 1/100 ölçekli avan proje (üzerinde kullanılacak malzemelerin yazılı olduğu 3D boyutu görselleri ile birlikte), ilgili idare tarafından uygun bulunduktan sonra uygulama projeleri hazırlanmalıdır. Avan projede yan parsellerindeki binaları da gösteren siluet olmalıdır. Yapıların iç mekânlarında, mekânsal ve strüktürel değişiklik yapılabilir. Yapının, yıkılması ya da esaslı onarım yapılması gerektiren durumlarda; mevcut taban alanı büyüklüğünün parsel büyüklüğüne göre belirlenen ortalama TAKS değerinin altında kalması durumunda, yeni yapı bu ortalama TAKS değerini tutacak şekilde büyütülebilir. Ancak taban alanında gerçekleştirilecek bu büyütme işlemi sokak cephesindeki cephe özelliklerini bozmayacak biçimde yapılmalıdır. Yapıların belirlenen TAKS değerini aşması durumunda ise mevcut bina büyüklüğü aynen korunarak yeni yapılanmaya olanak sağlanabilir. Korunan yapıda geleneksel dokuya ait yapı özellikleri (ahşap pervaz, taş işçilik, vb.) var ise yeni yapıda bu özellikler korunmalıdır Dokuya Uyumsuz Yapılar Geleneksel dokuyu gerek yüksekliği, gerek olumsuz mimari kimliği ile bozan tüm yapıların kat yükseklikleri 2 kata düşürülerek revize edilmelidir. Dokunun siluetini olumsuz etkileyen tüm mimari öğeler kaldırılmalıdır. Cephe kaplamaları, renkleri, çatı kaplamalarıyla dokuya uyumlu hale getirilmelidir. Isparta Valiliğince düzenlenen Kültürel Miras ve İmar Boyutuyla Isparta ve Barla nın Geleceği başlıklı çalıştayın sonuç raporunda; Said Nursi birinci kültür evininin bulunduğu Yokuş Başı mevkiindeki Barla siluetini, tarihi ve kültürel dokusunu bozan çok katlı yapılar, dokuya uygun yapılar haline getirilmedir. 73

75 Mümkünse bu yapıların imara yeni açılacak bölgelere taşınmalıdır. önerisi kabul edilmiştir. Çalıştay da kabul edilen bu öneriye istinaden bazı parsellerde bulunan ve silueti bozan yapıların yüksekliği; Said Nursi birinci kültür evininin ve tescilli çınarın siluetini kapatmayan, bulunduğu tabii zeminden kot alarak en fazla iki katlı yapılardan oluşacak şekilde düzenlenmelidir. Kültür evi çevresinde yer alan ve Rehberde belirlenen parsellerdeki yapıların cepheleri geleneksel dokuya uygun hale getirilmelidir. Ayrıca 3871 no lu parseldeki yapının kültür evinin siluetini tamamen kapatmasından dolayı kamulaştırılması önerilmektedir. Dokuyu yüksekliği ve olumsuz mimari kimliği ile bozan 3838 no lu parseldeki yapının tamamen yenilerek dokuya uyumlu hala getirilmesi önerilmektedir Yeni Yapı Yapılaşma Esasları Genel Esaslar Yeni yapılacak yapı tasarımı, çağdaş malzeme ve teknoloji ile yapıldığı dönem özelliklerini ilke edinmelidir. Geleneksel / tarihi yapıyı kopyalama veya tarihi dokuyu ezerek öne çıkma eğiliminde olmamalıdır. Geleneksel dokunun eğimli yapısına uygun tasarımlar geliştirilmeli, geleneksel dokudaki tarihi yapılarda olduğu gibi birbirinin manzarasını kesmeyen, birbirine saygılı duruşta yapılar oluşturulmalıdır. Geleneksel doku siluetinin bozulmaması için mevcut geleneksel konutların gabarisi aşılmamalıdır. Geleneksel konutların yapı elemanları, yeni yapılarda dekoratif bir öğe olarak kullanılıp karikatürize edilmemelidir. Yeni yapılarda kullanılacak her malzeme ve yapı öğesi işleve uygun olmalıdır. Yeni yapı yapılırken tarihi yapılarla etkileşim yalnız cephe bazında düşünülmemelidir. Plan şeması ve cephe, hatta sokak örgüsü ve parsel düzenleri ele alınarak, gerekirse ada bazında düşünülerek tasarım yapılmalıdır. Tarihi doku bütünündeki geleneksel konutların kütle oranları yeni yapılarda da korunmalıdır. Taklit yöntemi ile farklı oranlarda çıkmalar vb. gibi yapılarak dokusal bütünlükte yanıltıcı etki yaratılmamalıdır. Geleneksel dokudaki gibi yalın bir mimari dil benimsenmelidir. Cephelerde oldukça az malzeme kullanılarak karmaşadan uzak durulmalıdır. 74

76 Cephelerde dokuya uygun olarak kapı, pencere oranları korunmalıdır. Doğal taş, sadece kaplama malzemesi olarak kullanılmamalı, yalıtım özelliği ve dayanıklılığı dikkate alınarak, ana yapı malzemesi olarak kullanılmalıdır. Sürdürülebilir tasarım yaklaşımı benimsenmeli, yöresel yapı malzemeleri ve yapım sistemleri yeni yapılacak yapılara uyarlanmalıdır. Doğal taş ve ahşap malzemeler yeni yapım teknikleriyle sentezlenmelidir. Ancak bu yapılırken tarihi dokunun özellikleri de geri plana atılmamalıdır. Taş duvarlar yapı emsal değerine dâhil edilmeyerek kullanımı teşvik edilmelidir. Mevcut çıkma ve cumba özelliği taklit edilmeden, oranları korunarak modern malzeme ile yeni yapıyla bütünleştirilebilir. Açık sofalı (hanaylı), çıkmalı veya cumbalı cephe düzenleri bu şekilde yorumlanarak yeni yapılarda kullanılabilir. Yapıların korunması istenen dokuyu oluşturan mimariye uygun, özgün veya çağdaş teknik ve malzeme ile yapılabilmekle beraber cephe düzeni (doluluk boşluk oranları, kapı pencere ebatları, balkon, çıkma ve cumba ebatları, silme veya süslemeler, cephe kaplaması vb.) açısından çevresindeki korunan yapılarla uyum ve bütünlük sağlayacak nitelikte olmasına özen gösterilmelidir Vaziyet Planı Esasları Emsal Değerleri Yeni yapılaşma alanları için emsal (TAKS 0.30 ve KAKS 0.60) değerleri geleneksel yapıdaki mevcut yapıların ortalama emsali alınarak belirlenmiştir. Toplam emsal değeri değişmemek koşuluyla zemin kattaki emsal değerinin en fazla % 10 u üst katlarda kullanılabilir. Emsale ek olarak, parselin en fazla 0.05 oranında pergola yapılabilir. Bu alanlarda maksimum bina taban alanı 120 m 2 aşmamalıdır. Bitişik nizam olan yerlerde minimum bina taban alanı 35 m2 den az olmamalıdır Bina Yüksekliği İmar planında ön görülen ( 6.50 metre) yüksekliktir. 75

77 Yapı Yüksekliği Bina yüksekliğine ilave 1 kat bodrumdan fazla bodruma izin verilmemelidir. Ancak eğimden dolayı temel kotunun tabi zeminin üzerinde kalması durumunda perde duvar yapılması şartıyla bu hüküm aşılabilir. Eğimden dolayı bodrum katlar açığa çıkartılarak iskân edilmemelidir. Binaların normal kat yüksekliği 3.00 m den yüksek olmamalıdır. Zemin katta 3.50 m yi, bodrum katlarda 3.00 m yi geçmemelidir Bahçe Mesafesi Ayrık nizam olan yerlerde minimum bahçe mesafesi 3 m olmalıdır Yapı Konumlandırması Yeni yapılacak yapılar içinde bulundukları çevreye uyumlu konumlandırılmalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı yapılaşmalar yapılmamalıdır. Bitişik nizam parsellerde bir parsele birden fazla yapı yapılmamalıdır. Ayrık nizam olan parsellerde yapılaşma koşullarına uymak şartıyla birden fazla yapı yapılabilir. Yapılar arası mesafe 6 m den az olmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna zıt bir şekilde konumlandırma yapılmamalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Yapının zemin katı cephe aldığı yola paralel şekilde konumlandırılmalıdır. Geleneksel sokak dokusunun içerisindeki parsellerde cephe aldığı yol cephesindeki genel sokak siluetinin korunması esas alınmalıdır. Bitişik nizam olan yerlerde genel sokak cephe hattının korunması amacıyla en az bir cephesi yol cephesine sıfır konumlandırılmalıdır. 76

78 Ayrık nizam olan yerlerde yapının zemin katı cephe aldığı yola paralel şekilde konumlandırılmalıdır. Cephe aldığı yol cephesindeki genel silueti korumak için yapının ön cephesi ön bahçe çekme mesafesine sıfır konumlandırılmalıdır. Bitişik nizam olan yerlerde birden fazla yola cephesi olan ve 2 m den fazla kot farkının olduğu parsellerde sokak dokusuna göre hangi yoldan cephe verilmesi gerektiğine idare yerinde karar vermelidir. Alt kottaki yoldan cephe alan parsellerde arka bahçe tabi zemini kazılarak istinat duvarı açığa çıkarılmamalıdır Yapı Kotlandırılması Yeni yapılacak yapılar içinde bulundukları çevreye uyumlu kotlandırılmalıdır. Kotlandırma yapılırken doğal zemin, sokak cephe hattı ve dokusu, mevcut komşu yapılaşmaları göz ününde bulundurulması gerekmektedir. Binaların kot alma biçimini değiştirmek amacı ile arsalarda hafriyat, dolgu veya setler yapılmamalıdır. Kotlandırma yapının oturduğu alanın ortalama kotundan verilmelidir. Eğimden dolayı kat kazanılmamalı ve hangi yönden bakılırsa bakılsın yapı yüksekliği ve kat adedi maksimum yapı yüksekliğini ve kat adedini geçmemelidir. Kat kazanmamak şartıyla en fazla 1 kat bodrum yapılabilir. Yapının oturduğu tabi zemin ortalama kotunun yol tretuar orta noktasından 4 metre aşağıda kalması durumunda; geleneksel dokudaki yol siluetinin korunması amacıyla kotlandırma yoldan 1 kat (3.50 metre) olacak şekilde düzenlenebilir. Böyle durumlarda eğimden dolayı kat kazanılmamalıdır Bahçe Tesviyelendirilmesi Arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Köşe başı parsellerde bina yol cephe hatları ile yollar arasında kalan bahçeler bodrum katı açığa çıkarmayacak şekilde yola doğru meyil verilerek tesviye edilmelidir. Bu tesviyelendirme doğal dokuyu bozacaksa doğal dokunun korunması esas olmalıdır. Arka Bahçe Düzenlemeleri 77

79 Arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmektedir. Arazinin tabi dokusunu bozacak kazı ve doldu yapılmamalıdır. Binanın oturduğu tabii zemin kotu esas alınarak arka parsel cephesine doğru tesviyelendirme yapılmalıdır. Bu tesviyelendirme doğal dokuyu bozacaksa doğal dokunun korunması esas olmalıdır. Alt kottaki yoldan cephe alan parsellerde arka bahçe tabi zemini kazılarak istinat duvarı açığa çıkarılmamalıdır. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Parsel arka cephesinin iki noktası arasında eğim bulunması durumunda arka bahçe arka cephe eğimine göre tesviyelendirilir. Yan Bahçe Düzenlemeleri Arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Ön bahçeden itibaren, tabii zemine oturan zemin kat dış duvar sınırına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Ön bahçe kotuyla aynı kotta tesviye yapılarak arka bahçede istinat duvarı çıkarılmamalıdır Bina Girişleri ve Rampalar Ayrık nizam olan yerlerde; tabi zeminden kotlandırmadan dolayı; ön bahçe mesafesine dolgu yapılmadan bırakılarak köprü ile binaya giriş yapılmamalıdır. Ön bahçe tesviyesi binaya doğrudan girmeye imkân sağlamalıdır. Bina zemin kat kotunun, yol kotundan itibaren 3.50 m den fazla aşağıda kalması halinde; binaya merdivenle veya engellilere uygun olacak şekilde rampa ile veya ön bahçenin girişe uygun şekilde tesviyelendirilmesi ile giriş sağlanabilir Bahçe Duvarları ve Çitler 78

80 Bu alanda tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Her parselde tasarım rehberinde belirlenen bahçe duvarı modelleri dışında duvar veya çit yapılmamalıdır. Bahçe duvarı yüksekliği 1.20 metreyi geçmemelidir İstinat Duvarları Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmelidir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Aydınlatma ve Flama Direkleri Bu alanda Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Rehberde belirtilen barla kent mobilyaları içerisindeki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır Giriş Saçağı Yapının mimari dokusu ile uyum içinde tasarlanmalıdır. Yapının mimari dokusunun dışında bir malzeme kullanılmamalıdır Numaralandırma ve İsim Tabelası Barla içerisindeki tüm numara ve apartman isim tabelaları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur Posta Kutuları Barla içerisindeki tüm posta kutuları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur. 79

81 Yapılaşma Esasları Cephe Rehberin Barla geleneksel-kırsal konut tipolojisi kısmında ki cephe tiplerine uyumlu cepheler tasarlanmalıdır. Geleneksel dokuda bulunan tarihi yapılardaki cephe oranları korunmalıdır. Bu alanlar da bina cephesi ve bina derinliği 15 m yi geçmemelidir. Bitişik nizam olan yerlerde ön bina cephesi 6m den az olmamalıdır. Ayrık nizam parsellerde bina cephe ve derinliği 6 m den az olmamalıdır. Cephelerde klima, anten, vb. gibi eklentiler kesinlikle bulunmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna zıt şekilde cephe tasarımları yapılmamalıdır. Pencere, kapı, çatı, balkon, vb. tüm yapı elemanlarının; tasarım, renk, doku, malzeme gibi seçimlerinde bu rehber esas alınmalıdır. Zemin katında ticari faaliyet bulunan yapılarda; minimum 50 cm dolu yüzey bırakılmak koşulu ile maksimum 2.00 m genişliğinde vitrin açıklığı bırakılabilir. Tek parça cam uygulaması yerine ahşap bölmeli vitrin uygulaması yapılmalıdır. 50 cm dolu yüzey bırakılarak birden fazla vitrin yüzeyi bırakılabilir. Zemin kat açıklıklarını kapatacak kepenklerde, cephe rengine uygun geleneksel demir ve ahşap kepenk kullanılmalıdır. Parlak metal rengi malzemeler kullanılmamalıdır Kapalı Çıkmalar / Cumbalar Geleneksel konut dokusuna ait tipoloji çalışmalarında belirlenen cephe tipleri esas alınmalıdır. Çıkma ve cumbaların cephe uzunluğu (bitişik veya ayrık nizamlı) bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Cephe uzunluğu uygun olan parsellerde yukarıda belirtilen koşullara uyarak çift çıkma/cumba yapılabilir. Böyle durumlarda cumba/çıkmalar arası mesafe en az 2.00 metre olmalıdır. Ayrık nizam olan parsellerde yapıların cephelerinde, imar yönetmeliklerinin izin verdiği durumlar ve yapının cephe aldığı yol koşulları göz önünde bulundurulmak kaydıyla çekme mesafesi içerisinde olsa bile derinliği

82 metreyi aşmamak ve birinci kattan başlamak koşuluyla cumba ve kapalı çıkma yapılabilir. Bitişik nizam olan parsellerde komşu parsel sınırına ve komşu binalara 2.00 m den fazla yaklaşmamak, derinliği 1.00 m yi geçmemek, koşullarıyla kapalı çıkma yapılabilir. Zemin katta geri çekerek kolon açığa çıkarmak suretiyle üst katta çıkmalar yapılmamalıdır Açık Çıkmalar, Teraslar (Balkonlar) Barla geleneksel kırsal konut dokusuna ait tipoloji çalışmalarında belirlenen cephe tipleri esas alınmalıdır. Barla geleneksel kırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak şekilde çekme mesafesi içinde dahi olsa 1.50 m metreden fazla açık çıkma yapılmamalıdır. Açık çıkmalar tüm cephe boyunca yapılmamalıdır. Bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Her balkon arası mesafe minimum 2.00 metre olmalıdır. Açık çıkmalar bina cephelerinde devam edecek şekilde yapılmamalıdır. Ayrık nizam olan parsellerde bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir. Bitişik nizam olan parsellerde komşu parsel sınırına ve komşu binalara 2.00 metre den fazla yaklaşmamak, derinliği 1.00 m yi geçmemek, koşullarıyla açık çıkma yapılabilir Zemin Kat Terasları Geleneksel dokunun plan tipolojisinde rastlanan açık sofalı (hanaylı) plan tipi oranları uygulanmalıdır. Zemin kat alanının %10 unu geçmeyen zemin kat terasları yapılabilir. Zemin terasların üstü ve yanları açılır kapanır cam balkon, hafif malzemeler dâhil olmak üzere kapatılmamalıdır Balkon ve Teras Girintileri 81

83 Geleneksel dokunun plan tipolojisinde rastlanan açık sofalı (hanaylı) ve eyvanlı plan tipine uygun uygulanmalıdır. Balkon girintileri 1.00 m fazla olmamalıdır. Ayrık nizam olan parsellerde bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir. Ayrık nizam olan parsellerde girintiler tüm cephe boyunca yapılmamalıdır Bina cephe uzunluğunun 1/3 ünü geçmemelidir. Her girinti arası mesafe minimum 2 metre olmalıdır Cephe Kaplamaları ve Rengi Zemin kat doğal taş kaplama yapılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. ürünler ) taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Aşağıda gösterilen yörenin dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Normal kat dış cepheleri ahşap kaplama ya da ahşap kat silmeleri ve ahşap köşe çıtaları dışında sadece beyaz renk boyayla boyanmalıdır Ahşap görünümlü kaplama malzemesi olarak plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır Pencereler Pencerelerde Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Ahşap görünümlü diğer malzemeler (plastik, metal vb.) kullanılmamalıdır. Pencere ebatları ve cam büyüklükleri geleneksel doku pencere oran ve modellerine uygun olmalı, dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. 82

84 Pencerelerde Barla kırsal dokusuna uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır. Giyotin pencere yapılması tavsiye edilir. Pencerelerde istenirse demir ferforje veya ahşap korkuluk yapılabilir. Korkuluklar siyah renk demir ferforje ve ahşap dışında başka malzemeden yapılmamalıdır. Pencerelerde istenirse ahşap kepenk yapılabilir. Genel dokuyu bozmayacak doğal görünüme uygun malzemeler seçilmelidir. Pencerelerde panjur uygulaması yapılmamalı panjur yerine kepenk uygulaması yapılmaldır Bina Dış Kapıları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap kapı olmalıdır. Cam, metal, vb. görünümlü malzemelerden olmamalıdır Balkon Korkulukları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap veya demir ferforje olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır. Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler, kompozit kaplamalar, cephe fugaları vb.) yapılmamalıdır. Karmaşaya neden olacak abartı süslemelerden uzak durulmalı, geleneksel dokudaki yapılar gibi yalın sade kalınmalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri, köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılmalıdır. Bu süslemeler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü poliüretan malzemeler de kullanılabilir. 83

85 Ahşap görünümlü plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır. Ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Aydınlatma Barla geleneksel kırsal-konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır. Aydınlatma yapılmadan önce uygulanacak aydınlatma projesi ilgili idareye her cepheden gösterecek şekilde 3 boyutlu görselleriyle sunulmalıdır Çatılar Ayrık nizam olan yerlerde kırma çatı geleneksel dokuda kullanılan tek çatı örneği olmasından dolayı kırma çatı uygulaması yapılmalıdır. Barla gelenekselkırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak (tonoz, beşik, teras vb.) çatı uygulamaları yapılmamalıdır. Bitişik nizam olan yerlerde dış cepheden kalkan duvar görülmemesi şartıyla beşik çatı yapılabilir. Çatılarda üçgen alınlıklı saçak uygulamaları yapılabilir. Çatı uygulamalarında gizli dere uygulaması yapılmamalıdır. Çatılar barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uyumlu olmalıdır. Çatı üzerinde genel silueti bozacak (anten, klima tesisatı vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Çatı kat yapılmamalıdır. Çatılarda güneş enerji panelleri genel Barla siluetini bozacak şekilde yerleştirilmemelidir. Güneş panelleri, su tankları vb. tüm elemanlar dışarıdan görünmeyecek şekilde çatıda gizlenmelidir Çatı Meyili %33 çatı meyili uygulanmalıdır. 84

86 Mahya Yüksekliği Mahya yüksekliği 4 m yi geçmemelidir Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Hava Bacaları, Çıkıntılar Sadece duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Yapılacak çıkıntılar, Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı görünüm oluşturacağından dolayı çatı üzerinde herhangi bir çıkıntı yapılmamalıdır. Teknik ihtiyaçların tümü çatı arasında karşılanmalıdır. Merdiven evi ve asansör kulelerinin çatı arasında kalacak şekilde planda yeri belirlenmelidir. Çatı üzerine çıkıntı yapmamalıdır. Asansör kulelerinin çatı örtüsü üzerine çıkmayacak şekilde asansör tekniği kullanılması önerilmektedir Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler Çatı üzerinde herhangi bir pencere çıkıntısına izin verilmemelidir Çatı Kaplaması Çatı kaplamasında Barla geleneksel kırsal konut dokusunda kullanılan alaturka kiremit kullanılmalıdır. Geleneksel dokuda kullanılan alaturka kiremit rengi dışında başka renklerde alaturka kiremit kullanılmamalıdır. Geleneksel doku dışında (shingle, metal, düz kiremit vb.) malzemeler kullanılmamalıdır Oluklar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede(plastik vb.) su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır. 85

87 Çatı Terasları Bu bölgede çatı terası yapımına izin verilmemelidir Bacalar Duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun olarak baca şapkaları yapılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği minimum 0.30 m maksimum 0.80 m dir. Balkon olan yerlerde çatı saçağı genişliği balkon hizasından itibaren 0.50 den fazla olmamalıdır. Saçak alınları ve altları ahşap kaplama olmalıdır. Genel kırma çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; geleneksel dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. Bu dekoratif öneriler çatı arası kullanımı arttırarak mekan çıkarmaya yönelik olmamalıdır. Saçaklar şekilde gösterilen detaylarda olmalıdır Gezi Güzergahları Geleneksel dokuda belirlenen gezi güzergâhları bu rehberin kentsel açık alanlara ilişkin esaslar kısmında belirtilmiştir. Bu güzergâhların sokak siluetleri rehbere aykırı olmayacak şekilde korunmalıdır. Kentsel tasarım projesinde gösterilen bu sokaklara cephe veren yapılar dokuya ve sokağa katkıları nedeniyle özgün nitelikleriyle korunmalıdır. Sokak sağlıklaştırma yapılırken sokaklara cephe veren yapılar ve bahçe duvarları özgün nitelikleriyle (kitle konumu, parseldeki kotu, büyüklüğü, kat sayısı, gabarisi, cephe biçimlenişi, cephe süslemeleri, pencereleri, kapıları, cephe oran ve malzemeleri) aslına uygun şekilde korunmalıdır. Dokuyu bozacak malzemeler kullanılmamalıdır. 86

88 Bu sokaklara cephe veren yapıların parsel içinde (sokağa göre) konumları değiştirilmemeli kat sayıları ve gabarileri artırılmamalıdır. Birinci kültür evinin bulunduğu sokakta; dokusal özellikleri açısından Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uyumlu, Said Nursi birinci kültür evininin ve tescilli çınarın siluetini kapatmayan, bulunduğu tabii zeminden kot alarak en fazla iki katlı yapılardan oluşan sokak dokusu oluşturulmalıdır. 87

89 6. Tasarım Bölgesi 2 (TB2): Kültürel Merkez Alanına İlişkin Esaslar Kültür merkezi, camii ve kabristanlık alanını kapsamaktadır Genel Esaslar Bu alan kentsel tasarım projesinde; kültür merkezi, camii, kabristanlık alanıyla birlikte bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak tasarlanmıştır. Bu alanda yapıların konumlandırılmasında kentsel tasarım projesindeki vaziyet planı esas alınmalıdır. Yapılar bölgenin topoğrafyasına uygun olarak birbirlerinin manzarasını engellemeden teraslanarak konumlandırılmalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Kültür merkezi alanın topoğrafyaya uyumlu olması için teraslama yapılması önerilmektedir. Toplam emsal imar planında ön görülen (E: 1) emsaldir. Kültür merkezinde bina yüksekliği İmar planında ön görülen ( 6.5 metre) yüksekliktir. Cami alanında yükseklik kubbe ve minare hariç (10.50 metre) dir. 88

90 Bu alandaki yapısal peyzaj düzenlemelerin de(yaya yolları, merdivenler, rampalar, vb.) kentsel tasarım projesindeki ana tasarım kararlarına uyulmalıdır. Yapısal peyzaj düzenlemelerinde kullanılacak malzemeler bölgenin dokusunu bozmayacak doğal malzemeler olmalıdır. Rehber içindeki bitkisel peyzaj elemanları bölümündeki dikimi yasaklı olan bitkiler dışında bölge koşullarına uygun bitkilendirme yapılabilir. Peyzaj alanlarında, rehberin kent mobilyaları kısmında belirtilen mobilya elemanları dışında (şemsiye, bank, çöp kutusu, pergole vb.) mobilya elemanları kullanılmamalıdır. Kabristanlık alanıyla ilgili esaslar kabristanlık ve ağaçlı alanlara ilişkin esaslarda belirtilmiştir Vaziyet Planı Esasları Bahçe Duvarları, Çitler, Korkuluklar Bu alanda tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Tasarım rehberinde belirlenen bahçe duvarı modelleri dışında duvar veya çit yapılmamalıdır. Bahçe duvarı yüksekliği 1.20 metreyi geçmemelidir İstinat Duvarları Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmektedir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri Bu alanda Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Rehberde belirtilen barla kent mobilyaları içerisindeki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır. 89

91 6.3. Yapılaşma Esasları Genel Esaslar Bu alanda kentsel tasarım projesindeki ana vaziyet kararlarına uymak ve aşağıda belirtilen tasarım esaslarına uymak şartıyla mimari proje üretilmelidir. Kültür merkezi alanın da topoğrafyaya uyumlu olması için teraslama yapılması önerilmektedir. Bina cepheleri Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun olarak tasarlanmalıdır. Kültür merkezine ait ışıklı tabelalar uygulama projelerinde; ölçüsü, rengi, malzemesi, aydınlatma şekli, cephede asılacak yeri belirli olacak şekilde çizilmelidir. Yapıların cephelerinde genel silueti bozacak (klima, anten, güneş enerjisi, bankamatik, otomatik satış üniteleri vb.) üniteler olmamalıdır. Mekanik ihtiyaçlar (havalandırma, baca, klima vb.) için mekanik projelerinde ortak noktalar belirlenmeli ve genel silueti bozmayacak şekilde gizlenmelidir. Cami alanında yapılacak cami projesinin Barla geleneksel kırsal konut dokusuna ve mimari üslubuna uygun olması gerekmektedir. Kütle oranı geleneksel dokuya ve siluetine zıt olmamalıdır Malzeme, Doku, Renk Cephelerde kaplama yapılan yerlerde doğal taş yada ahşap kaplama yapılmalıdır. Cephede sadece beyaz renk boya kullanılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. ürünler ) taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Aşağıda gösterilen yörenin dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. 90

92 Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Ahşap görünümlü kaplama malzemesi olarak plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır Pencereler Pencereler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Ahşap görünümlü diğer malzemeler (plastik, metal vb.) kullanılmamalıdır. Cam yüzey büyüklükleri dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. Pencerelerde Barla kırsal dokusuna uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır Balkon ve Teras Korkulukları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap, demir ferforje korkuluk olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler, kompozit kaplamalar, cephe süsleme söveleri ve fugaları vb.) yapılmamalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri, köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılabilir. Bu süslemeler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır. Ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. 91

93 Cephe Aydınlatma Barla geleneksel kırsal-konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır Çatı Kırma çatı geleneksel dokuda kullanılan tek çatı örneği olmasından dolayı kırma çatı uygulaması yapılmalıdır. Ancak kültür merkezi alanında topoğrafyaya uyumlu olması için teraslama yapılmasından dolayı manzarayı kapatmamak için yapının üzeri peyzaj düzenlemesi yapılarak yürünebilir yeşil teras çatı yapılabilir. Çatı üzerinde genel silueti bozacak (anten, klima tesisatı vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Çatı teras çatı olması durumunda, yapılacak peyzaj tasarımına göre doğal taş, doğal çim vb. doğal malzemelerle kaplanabilir. Merdiven evi ve asansör kulelerinin çatı arasında kalacak şekilde planda yeri belirlenmelidir. Çatı üzerine çıkıntı yapmamalıdır. Çatı terası üzeri oyun alanları, oturma alanları şeklinde düzenlenebilir. Üstü örtülü yanları açık pergole kameriye tarzı yapılar genel silueti ve manzarayı engellemeyecek şekilde yapılabilir. Bu yapılar ahşap olmalıdır Oluklar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği minimum 0.50 m maksimum 3.00 m dir. Genel çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; geleneksel dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. 92

94 7. Tasarım Bölgesi 3 (TB3): Satış Birimlerine İlişkin Esaslar Hediyelik eşya satış yerleri, restoran, kafeterya, açık ve kapalı otoparklar, cennet bahçesi (rekreatif alan) alanını kapsamaktadır Genel Esaslar Bu alan kentsel tasarım projesinde; satış yerleri, yeme içme mekanları, oturma alanları, çocuk oyun alanları, otopark alanları, cennet bahçesiyle birlikte bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak tasarlanmıştır. Bu alanda kentsel tasarım projesindeki vaziyet planı ve kentsel tasarımda belirlenen etaplama esas alınmalıdır. Yapılar kentsel tasarım projesinde belirtilen düzende ve ebatlarda bölgenin topoğrafyasına uygun olarak birbirlerinin manzarasını engellemeden teraslanarak konumlandırılmalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Üst yol kotundan itibaren manzaranın açık kalması amaçlanarak ticari alanlar yol kotunun altında kalacak şekilde yerleştirilmelidir. Toplam emsal imar planında ön görülen (E:1.00) emsaldir. 93

95 Ticari alanda bina yüksekliği İmar planında ön görülen ( 4.50 metre) yüksekliktir. Kapalı otopark yapılması dışında bodrum yapılmasına izin verilmemelidir. Bodrum katlar kesinlikle açığa çıkmamalıdır. Bu alandaki yapısal peyzaj düzenlemelerin de(yaya yolları, merdivenler, rampalar, vb.) kentsel tasarım projesindeki ana tasarım kararlarına uyulmalıdır. Yapısal peyzaj düzenlemelerinde kullanılacak malzemeler bölgenin dokusunu bozmayacak doğal malzemeler olmalıdır. Rehber içindeki bitkisel peyzaj elemanları bölümündeki dikimi yasaklı olan bitkiler dışında bölge koşullarına uygun bitkilendirme yapılabilir. Peyzaj alanlarında, rehberin kent mobilyaları kısmında belirtilen mobilya elemanları dışında (şemsiye, bank, çöp kutusu, pergole vb.) mobilya elemanları kullanılmamalıdır. Kapalı otopark alanı kentsel tasarım projesinde belirlenen yerinde toprağa gömülü olarak yapılmalıdır. Zorunlu olarak tabi zemin üzerine çıkan yerleri dolgu yapılarak tesviye edilmelidir. Bu tesviye minimumda tutulmalıdır. Kapalı otoparka ait mekanik üniteler (hava bacaları, havalandırma üniteleri vb.) tek bir noktada toplanmalı ve genel silueti bozmayacak şekilde gizlenmelidir. Kapalı otoparka ve ticari alanlara ait ortak asansör ve merdiven evi gibi alanlar üst meydan kotuna ulaşılabilecek şekilde düzenlenebilir. Asansör evinin görünümü Barla geleneksel kırsal konut dokusuna ve siluetine uyumlu olmalıdır. Cennet bahçesi ile ilgili esaslar park ve rekreasyon alanlarına ilişkin esaslarda belirtilmiştir Vaziyet Planı Esasları Bahçe Duvarları, Çiti ve Korkuluğu Bu alanda tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Her ticari alanda kentsel tasarım projesi ve rehberinde belirlenen vaziyet planı yerleşimi ve bahçe duvarı modeli dışında duvar veya çit yapılmamalıdır İstinat Duvarları 94

96 Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmektedir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri Bu alanda Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Rehberde belirtilen barla kent mobilyaları içerisindeki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır Yapılaşma Esasları Genel Esaslar Ticari alanlarda kentsel tasarım projesindeki ana vaziyet kararlarına uymak ve aşağıda belirtilen tasarım esaslarına uymak şartıyla tek tip mimari proje üretilmelidir. Bina cepheleri Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun olarak tasarlanmalı ve tüm ticari alanlarda aynı cephe modeli uygulanmalıdır. Kentsel tasarım rehberine göre hazırlanan ticari alanlara ait tabelalar uygulama projelerinde; ölçüsü, rengi, malzemesi, aydınlatma şekli, cephede asılacak yeri tüm iş yerlerinde aynı olacak şekilde çizilmelidir. Ticari alanların cephelerinde genel silueti bozacak (klima, anten, güneş enerjisi, bankamatik, otomatik satış üniteleri vb.) üniteler olmamalıdır. Ticari alanların bina derinliği 15 m yi geçmemelidir. Toprağa tamamen gömülen kısmında bina derinliği tamamen toprak altında kalmak şartıyla arttırılabilir. Bina cephelerinde kentsel tasarım vaziyet planı esas alınmalıdır. Ticari alanlarda mekanik ihtiyaçlar (havalandırma, baca, klima vb.) için mekanik projelerinde ortak noktalar belirlenmeli ve genel silueti bozmayacak şekilde gizlenmelidir. Tüm ticari alanlar için üretilecek tek tip mimari proje içerisinde belirlenen giriş saçağı dışında herhangi bir giriş saçağı yapılmamalıdır. 95

97 Malzeme, Doku Cepheler doğal taş yada ahşap kaplama yapılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. ürünler) taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Aşağıda gösterilen yörenin dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Ahşap görünümlü kaplama malzemesi olarak plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır İşyeri Vitrinleri Vitrin doğramaları Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Ahşap görünümlü diğer malzemeler (plastik, metal vb.) kullanılmamalıdır. Vitrin ebatları ve cam büyüklükleri geleneksel dokuya uygun olmalı, dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. Vitrinler Barla kırsal dokusuna uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler, kompozit kaplamalar, cephe süsleme söveleri ve fugaları vb.) yapılmamalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri, köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılmalıdır. Bu süslemeler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü poliüretan malzemeler de kullanılabilir. 96

98 Ahşap görünümlü plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır. Ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Aydınlatma Barla geleneksel kırsal-konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır Çatılar Ticari alanlarda topoğrafyaya uyumlu olmak için teraslama yapılmasından dolayı manzarayı kapatmamak için yürünebilir teras çatı yapılmalıdır. Çatı üzerinde genel silueti bozacak (anten, klima tesisatı vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Çatı terası yapılacak peyzaj tasarımına göre doğal taş, doğal çim vb. doğal malzemelerle kaplanmalıdır. Ticari alanlarda, bağımsız bölümlerin içindeki merdiven evi ve asansör kuleleri teras üzerine çıkıntı yapmamalıdır. Çatı terası üzeri oyun alanları, oturma alanları şeklinde düzenlenebilir. Üstü örtülü yanları açık pergole kameriye tarzı yapılar genel silueti ve manzarayı engellemeyecek şekilde yapılabilir. Bu yapılar ahşap olmalıdır Oluklar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği minimum 0.50 m maksimum 2.00 m dir. Genel çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; geleneksel dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. 97

99 8. Tasarım Bölgesi 4 (TB4): Konaklama Alanına İlişkin Esaslar Konaklama alanları olarak tanımlanan proje tasarım bölgesi, hem otel (T.T.A 1) alanları hem de devre-mülk (T.T.A 2) alanları olarak belirlenmiştir Genel Esaslar 8.2. Vaziyet Planı Esasları Parsel Büyüklüğü Parsel büyüklüğü; Otel alanları (T.T.A.1) olarak belirlenen bölgede minimum 3000 m 2, devre-mülk alanları (T.T.A 2) olarak tanımlanan bölgede minimum 2000 m 2 olmalıdır Parsel Derinliği Parsel derinliği; bölgenin yüksek eğime sahip olması nedeniyle, her iki bölgede de 45 m den fazla 35 m den az olmamalıdır Yapı Emsali 98

100 Her iki konaklama alanına ilişkin imar planında belirlenen E:0,75 dir Bina Yüksekliği Bina yüksekliği imar planında belirlenen 10 metre yüksekliktir Yapı Yüksekliği Bina yüksekliğine ek olarak açığa çıkarmamak ve perde duvar yapmak şartıyla birden fazla bodrum kat yapılabilir. Binaların normal kat yüksekliği 3.50 metreden yüksek olmamalıdır. Sadece zemin kat yüksekliği 4.00 metreyi geçmemelidir Yapı Çekme Mesafeleri Ön bahçe mesafesi 10 metre, yan ve arka bahçe mesafesi ise 15 metre olmalıdır Yapının Konumlandırılması Barla geleneksel-kırsal yerleşme dokusuna aykırı yapılaşmalar yapılmamalıdır. Bir parselde; imar durumuna aykırı olmamak, planda belirtilen yapı çekme mesafeleri esaslarına uymak koşulları ile birden fazla yapı yapılabilir. Ancak aynı parselde yapılan binalar arası mesafe m den az olmamalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt bir şekilde konumlandırma yapılmamalıdır. Yapının zemin katı cephe aldığı yola paralel şekilde konumlandırılmalıdır. Cephe aldığı yol cephesindeki genel silueti korumak için yapının ön cephesi ön bahçe çekme mesafesine sıfır konumlandırılmalıdır Yapının Kotlandırılması Binanın tabii zeminine oturum alanının orta noktasından verilmelidir. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda 99

101 tutulması hedeflenmelidir. Parselin yol cephesindeki iki ucu arasındaki eğimin %20 den fazla olduğu yerlerde su basman yüksekliğinin arazi meyili yönünde görünen yüzü 1 m yi geçmemelidir Bahçenin Tesviyelendirilmesi Ön Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. %15 den daha az eğimli bir yola cephesi bulunan parsellerin yol cephesinde, parsel sınırı ile bina cephesi arasında kalan kısımlar komşu parsel sınırına kadar yol eğimine göre kaldırım seviyesinde tesviye edilmelidir. %15'den fazla eğimli, merdivenli veya kademeli bir yola cephesi bulunan parsellerde, parsel sınırı ile bina cephesi arasında kalan kısım, yaya kaldırımı ile uyumlu olmak ve kademeler arasında en çok (0.15) m. kot farkı olmak üzere tesviye edilmelidir. Yol cephe hattının genel dokusunu korumak amacıyla ön bahçe doğrudan binaya giriş imkânı verecek şekilde binaya kadar yol kotunda dolgu yapılarak yola doğru %2 meyil verilerek tesviye edilmelidir. Tabii zemin, dolgu yapılmadan ön bahçe mesafesi yol kotunun altında bırakılmamalıdır. Bina zemin kat kotunun, yol kotundan itibaren 7.00 m den fazla aşağıda kalması halinde yapının en üst normal kat kotundan daha aşağıya inmemek şartı ile dolgu yapılarak tesviyelendirme yapılabilir. Köşe başı parsellerde bina yol cephe hatları ile yollar arasında kalan bahçeler bodrum katı açığa çıkarmayacak şekilde yola doğru meyil verilerek tesviye edilmelidir. Arka Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmektedir. Binanın oturduğu tabii zemin kotu esas alınarak normal kat izdüşümünden itibaren parselin en alt kottaki cephe hattına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Parsel arka cephesinin iki 100

102 noktası arasında eğim bulunması durumunda arka bahçe arka cephe eğimine göre tesviyelendirilir. Yan Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Ön bahçeden itibaren, tabii zemine oturan zemin kat dış duvar sınırına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Ön bahçe kotuyla aynı kotta tesviye yapılarak arka bahçede istinat duvarı çıkarılmamalıdır Bina Girişleri ve Rampalar Tabi zeminden kotlandırmadan dolayı; ön bahçe mesafesine dolgu yapılmadan bırakılarak köprü ile binaya giriş yapılmamalıdır. Ön bahçe tesviyesi binaya doğrudan girmeye imkân sağlamalıdır. Bina zemin kat kotunun yol kotundan itibaren 7.00 m den fazla aşağıda kalması halinde; binaya merdivenle veya engellilere uygun olacak şekilde rampa ile veya ön bahçenin girişe uygun şekilde tesviyelendirilmesi ile giriş sağlanabilir Otopark Düzenlemeleri Yol boyu otopark düzenlemesi yapılabilir. Tamamen toprak altında kalması koşulu ile kapalı otopark yapılabilir. Kapalı otoparka ulaşım sadece araç asansörü ile sağlanmalıdır. Bölgenin doğal dokusunun korunması amacıyla otopark rampasına izin verilmemelidir. Kapalı otopark hiçbir şekilde açığa çıkarılmamalıdır Kontrol Kulübeleri Barla geleneksel-kırsal konut dokusunu bozmayacak şekilde bina ile uyumlu tasarlanmalıdır. Dış cephe malzemesi ve dokusu ana yapıdan farklı olmamalıdır, uyumlu olmalıdır. 101

103 Müştemilatlar Bu alanda müştemilat yapılmasına izin verilmemelidir Peyzaj Düzenlemeleri Rehber içindeki bitkisel peyzaj elemanları bölümündeki dikimi yasaklı olan bitkiler dışında bölge koşullarına uygun bitkilendirme yapılabilir. Ana yapının mimari dokusu ile uyumlu olmalıdır. Toplam emsal oranının 0.05 ini geçmemesi, h:3.50 m yi geçmemesi, sökülüp takılabilir ahşap malzemeden yapılması şartıyla, pergole, kameriye yapılmasına izin verilmelidir Bahçe Duvarları ve Çiti Bu alanda tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Her turizm işletmesi tasarım projesinde belirlenen vaziyet planı yerleşimi ve bahçe duvarı modeli dışında duvar veya çit yapmamalıdır. Yol ile ön bahçe arasında kottan dolayı düşme tehlikesi oluşturmaması şartıyla duvar veya çit yapılmamalıdır. Yan bahçe ile ön bahçe arasına eğimden dolayı bahçe duvarı veya çiti yapılmalıdır İstinat Duvarları Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmektedir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Bahçe Aydınlatma, Flama Direkleri 102

104 Bu alanda Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Rehberde belirtilen barla kent mobilyaları içerisindeki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır Giriş Saçağı Yapının mimari dokusu ile uyum içinde tasarlanmalıdır. Yapının mimari dokusunun dışında bir malzeme kullanılmamalıdır Numaralandırma ve İsim Tabelası Barla içerisindeki tüm numara ve apartman isim tabelaları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur Posta Kutuları Barla içerisindeki tüm posta kutuları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur Yapılaşma Esasları Cephe Genel Esaslar T.T.A. 1 alanında (otel alanları) bina cephesi 40 m yi, bina derinliği 20 m yi geçmemelidir. T.T.A. 2 alanında (devre mülk alanları) bina cephesi ve derinliği 20 m yi geçmemelidir. Cephelerde klima, anten, vb. eklentiler kesinlikle bulunmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna zıtlık oluşturacak şekilde modern cephe tasarımları yapılmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna uyumlu cepheler tasarlanmalıdır. 103

105 Rehberde belirtilen pencere, kapı, çatı, balkon, vb. tüm yapı elemanlarının; tasarım, renk, doku, malzeme gibi seçimlerinde tasarım rehberi esas alınmalıdır. Ruhsat aşamasında ilgili idareye cephe tasarımlarının gösterildiği ve üzerinde kullanılan malzeme cinslerinin yazılı olduğu, ayrı ayrı her cepheyi gösteren 3 boyutlu görsellerin sunulması gerekmektedir Cephe Biçimlenmesi Kapalı Çıkmalar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak şekilde çekme mesafesi içinde dahi olsa 2 metreden fazla kapalı çıkma yapılmamalıdır. Çıkmaların cephe uzunluğu 4.50 m yi geçmemelidir. Cephe uzunluğu uygun olan parsellerde yukarıda belirtilen koşullara uyarak çift çıkma yapılabilir. Böyle durumlarda çıkmalar arası mesafe en az 2.00 m olmalıdır Açık Çıkmalar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak şekilde çekme mesafesi içinde dahi olsa 2 metreden fazla açık çıkma yapılmamalıdır. Açık çıkmalar tüm cephe boyunca yapılmamalıdır. Cephe hattı boyunca uzunluğu 4.5 m den fazla olmamalıdır. Her balkon arası mesafe minimum 2 m olmalıdır. Açık çıkmalar bina cephelerinde devam edecek şekilde yapılmamalıdır. Bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir Balkon ve Teras Girintileri Barla geleneksel kırsal konut dokusunun genelde 2 kat olmasından dolayı bu bölgedeki 3 kat etkisini azaltmak amacıyla zemin kat ön ve arka bahçeden normal katlara göre 3m içeri çekilerek oluşturulmalıdır. Zemin katın cephesinin eğimden dolayı toprak altında kalması durumunda 3.00 m çekmeye gerek yoktur. 104

106 Geleneksel barla evleri dokusuna zıtlık oluşturmayacak şekilde balkon girintileri yapılabilir. Balkon girintileri 1.00 m den fazla olmamalıdır. Ayrık nizam olan parsellerde bina köşelerinden itibaren en az 2.00 m çekilmelidir. Normal katlardaki girintiler tüm cephe boyunca yapılmamalıdır. Cephe hattı boyunca uzunluğu 4.50 m den fazla olmamalıdır. Her girinti arasın mesafe minimum 2.00 m olmalıdır Malzeme ve Doku Zemin kat doğal taş kaplama yapılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. gibi ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. gibi ürünler) taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Geleneksel konut dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Doğal taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. gibi malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Normal kat dış cepheleri ahşap kaplama ya da ahşap kat silmeleri ve ahşap köşe çıtaları dışında sadece beyaz renk boyayla boyanmalıdır. Ahşap görünümlü kaplama malzemeleri kullanılmamalıdır Pencereler Pencerelerde Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Ahşap görünümlü diğer malzemeler (plastik, metal vb.) kullanılmamalıdır. Pencere ebatları ve cam büyüklükleri aşağıda belirtilen modellerde olmalı, dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. 105

107 Pencerelerde Barla kırsal dokusuna uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır. Giyotin pencere yapılması tavsiye edilir. Pencerelerde istenirse demir ferforje veya ahşap korkuluk yapılabilir. Korkuluklar siyah renk demir ferforje ve ahşap dışında başka malzemeden yapılmamalıdır. Pencerelerde istenirse ahşap kepenk yapılabilir. Genel dokuyu bozmayacak doğal görünüme uygun malzemeler seçilmelidir. Pencerelerde panjur uygulaması yapılmamalı panjur yerine kepenk uygulaması yapılmaldır Bina Dış Kapısı Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap kapı olmalıdır. Cam, metal, vb. görünümlü malzemelerden olmamalıdır Balkon Korkulukları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap veya demir ferforje olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır. Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Süslemeleri (Kat silmeleri ve Bina köşe çıtaları vb.) Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler,kompozit kaplamalar,cephe süsleme söveleri ve fugaları vb.) yapılmamalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri,köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılmalıdır. Bu süslemeler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü poliüretan malzemeler de 106

108 kullanılabilir. Ahşap görünümlü plastik,metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır. Ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Aydınlatma Barla geleneksel kırsal-konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır. Aydınlatma yapılmadan önce uygulanacak aydınlatma projesi ilgili idareye her cepheden gösterecek şekilde 3 boyutlu görselleriyle sunulmalıdır Çatı Genel Esaslar Kırma çatı geleneksel dokuda kullanılan tek çatı örneği olmasından dolayı kırma çatı uygulaması yapılmalıdır. Çatı saçak uçları en üst kat döşemesinden başlatılmalıdır. Saçak ucunu kaldırarak çatı arası yüksekliği arttırılmamalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak (tonoz, beşik, teras vb.) çatı uygulamaları yapılmamalıdır. Çatılarda üçgen alınlıklı saçak uygulamaları yapılabilir. Çatı uygulamalarında gizli dere uygulaması yapılmamalıdır. Çatılar barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uyumlu olmalıdır. Çatı üzerinde genel silüeti bozacak (anten, klima tesisatı vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Çatı kat yapılamaz ancak konut dışı turizm işletmeleri olan bu bölgede çatı araları sergi salonu, toplantı salonu, yemekhane, spor salonu gibi fonksiyonlarda ortak alan olarak kullanılabilir. Bu kullanımlar çatı altı net yüksekliği 220 kalacak şekilde başlatılmalıdır. 107

109 Çatılarda güneş enerji panelleri genel Barla silüetini bozacak şekilde yerleştirilmemelidir. Güneş panelleri, su tankları vb. Tüm elemanlar dışarıdan görünmeyecek şekilde çatıda gizlenmelidir Çatı Meyili %33 çatı meyilinden fazla meyil uygulanmamalıdır Mahya Yüksekliği Mahya yüksekliği 4 m yi geçmemelidir Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Duman Hava Bacaları vb. Çıkıntılar Sadece duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Yapılacak çıkıntılar Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı görünüm oluşturacağından dolayı bu maddede belirtilenler ve çatı piyeslerindeki pencereler dışında çatı üzerinde herhangi bir çıkıntı yapılmamalıdır. Teknik ihtiyaçların tümü çatı arasında karşılanmalıdır. Merdiven evi ve asansör kulelerinin çatı arasında kalacak şekilde planda yeri belirlenmelidir. Çatı üzerine çıkıntı yapmamalıdır. Asansör kulelerinin çatı örtüsü üzerine çıkmayacak şekilde asansör tekniği kullanılması önerilmektedir Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler Güvercinlik diye tabir ettiğimiz pencereler belirtilen şekiller dışında olmamalıdır. Çatı arasını aydınlatmak amacıyla çatı örtüsü üzerine çıkma veya çıkıntı yapılabilir. Bu çıkıntılar çatı eğimine uyularak 1.00 m2 alanı aşmamak, 1.00 metre genişliği geçmemek şartı ile saçak ucundan itibaren 3.00m. çekilerek başlatılabilir. 108

110 Bu pencereler birbirine eklenerek bant haline getirilmemelidir. Pencereler arası mesafe en az 3.00 metre olmalıdır. Çıkıntıların mahya yüksekliği en üst döşeme kotundan itibaren 2.50 yi aşmamalıdır. Çıkıntıların mahya hattı eğimli yapılmamalıdır Çatı Kaplaması Çatı kaplamasında Barla geleneksel kırsal konut dokusunda kullanılan alaturka kiremit kullanılmalıdır. Geleneksel dokuda kullanılan alaturka kiremit rengi dışında başka renklerde alaturka kiremit kullanılmamalıdır. Geleneksel doku dışında (shingle, metal, düz kiremit vb.) malzemeler kullanılmamalıdır Oluklar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır Çatı Terasları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı görüntü oluşturulacak çatı terasları yapılmamalıdır. Çatı terasları yan cephelerde yapılmamalıdır. Sadece ön ve arka cephelerde yapılmalıdır. Çatı terasları saçak ucundan en az 3.00 m çekilerek yapılmalıdır. Son kat net alanının %20 si kadar teras hakkı verilmelidir. Birden fazla çatı terası yapılabilir. Bir çatı terasının büyüklüğü 15 m2 yi geçmemelidir. Her çatı terasının arasında en az 3m bırakılmalıdır. Terasların cephe boyu bina cephe boyunun 1/3 ünden fazla olmamalıdır. Çatı terası örtüsü yapılmadan önce mutlaka üzerinde malzeme bilgisi yazılı olacak şekilde 3 boyutlu görselleri ile birlikte idareye sunulmalıdır. Çatı terası üst örtüsü en alt kotu, en üst kat döşemesi üzeri 2.20 m den fazla olmamalıdır. En üst mahya kotu, en üst kat döşemesi üzeri 3.50 m den fazla 109

111 olmamalıdır ve çatı mahya noktasını geçmemelidir. Kırma veya beşik çatı şeklinde yapılacak örtülerde meyil %33 aşmamalıdır. Çatı teraslarının üst örtüleri sökülüp takılabilir olmalıdır. Çatı terası üst örtüsünün yapı malzemesi sadece ahşap olmalıdır ve üst örtü doğal bitkilendirme veya çatı kaplaması alaturka kiremit olmalıdır. Çatı teraslarının açık kalan cepheleri katlanabilir cam dahil olmak üzere hiçbir örtü ile kapatılmamalıdır. Çatı teraslarının korkulukları üst kat döşemesinden itibaren 1.00 m yi geçmemelidir. Çatı terası korkuluklarının malzemesi bina balkon korkuluklarıyla zıtlık teşkil etmeyecek şekilde aynı malzeme ve renkte olmalıdır Bacalar Duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun olarak baca şapkaları yapılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği minimum 0.50 m maksimum 1.50 m dir. Balkon olan yerlerde çatı saçağı genişliği balkon hizasından itibaren 0.50 den fazla olmamalıdır. Genel kırma çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; geleneksel dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. Bu dekoratif öneriler çatı arası kullanımı arttırarak mekan çıkarmaya yönelik olmamalıdır. Saçaklar ahşap kaplama olmalıdır. Saçaklar şekilde gösterilen detaylarda olmalıdır. 110

112 9. Tasarım Bölgesi 5 (TB5): Taşınma Alanına İlişkin Esaslar STK lara ayrılmış kamp(stk 1) ve misafirhane (STK 2)alanlarını kapsamaktadır Genel Esaslar Bu alan kentsel tasarım projesinde; kamp yerleri ve misafirhane alanları, bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak tasarlanmıştır Bu alanda kentsel tasarım projesindeki vaziyet planı esas alınmalıdır. Yapılar kentsel tasarım projesinde belirtilen düzende ve ebatlarda bölgenin topoğrafyasına uygun olarak konumlandırılmalıdır. Arazinin eğimli yapısına uygun tasarımlar geliştirilmeli, geleneksel dokudaki tarihi yapılarda olduğu gibi birbirinin manzarasını kesmeyen, birbirine saygılı duruşta yapılar oluşturulmalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Bu alandaki yapısal peyzaj düzenlemelerin de(yaya yolları, merdivenler, rampalar, vb.) kentsel tasarım projesindeki ana tasarım kararlarına uyulmalıdır. Yapısal peyzaj düzenlemelerinde kullanılacak malzemeler bölgenin dokusunu bozmayacak doğal malzemeler olmalıdır. 111

113 Rehber içindeki bitkisel peyzaj elemanları bölümündeki dikimi yasaklı olan bitkiler dışında bölge koşullarına uygun bitkilendirme yapılabilir. Peyzaj alanlarında, rehberin kent mobilyaları kısmında belirtilen mobilya elemanları dışında (şemsiye, bank, çöp kutusu, pergole vb.) mobilya elemanları kullanılmamalıdır. Geleneksel dokudaki gibi yalın bir mimari dil benimsenmelidir. Cephelerde oldukça az malzeme kullanılarak karmaşadan uzak durulmalıdır. Cephelerde geleneksel dokuya uygun olarak kapı, pencere oranları uygulanmalıdır. Doğal taş, yeni yapılarda yalnızca kaplama malzemesi olarak kullanılmamalı, yalıtım özelliği ve dayanıklılığı göz önünde tutularak ana yapı malzemesi olarak kullanılmaya çalışılmalıdır Vaziyet Planı Esasları Parsel Büyüklüğü Parsel derinliği S.T.K.1 alanında ve S.T.K.2 alanında 50 m olmalıdır Parsel genişliği S.T.K.1. alanında :58 m, S.T.K.2. alanında 30m olmalıdır. S.T.K.1 alanında 1 parsel alanı 2900 m2 olmalıdır. S.T.K.2 alanında 1 parsel alanı 1500 m2 olmalıdır Emsal İmar planında ön görülen (E: 1.00) emsal koşulları geçerlidir. Yapılaşma emsaline ek olarak, parselin 0.05 ini geçmemek üzere hafif strüktür pergola yapılabilir Bina Yüksekliği 112

114 İmar planında ön görülen ( 9.50 metre) yüksekliktir Yapı Yüksekliği Bina yüksekliğine ilave 1 kat bodrumdan fazla bodruma izin verilmemelidir. Eğimden dolayı en fazla 1 kat bodrum açığa çıkartılarak iskan edilebilir. Bu alanlarda binaların bodrum kat hariç normal kat yüksekliği 3.00 metreden yüksek olmamalıdır Çekme Mesafeleri Ön bahçe mesafesi 5 m, yan bahçe mesafeleri 5 m ve arka bahçe mesafesi 20 m dir Yapının Parsele Konumlandırılması Yeni yapılacak yapılar içinde bulundukları çevreye uyumlu konumlandırılmalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı yapılaşmalar yapılmamalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt bir şekilde konumlandırma yapılmamalıdır. Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi veya istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması hedeflenmelidir. Yapının zemin katı cephe aldığı yola paralel şekilde konumlandırılmalıdır. Genel sokak cephe hattının korunması amacıyla en az bir cephesi yol cephesine sıfır konumlandırılmalıdır Yapı Kotlandırılması Yeni yapılacak yapılar içinde bulundukları çevreye uyumlu kotlandırılmalıdır. Binaların kot alma biçimini değiştirmek amacı ile arsalarda hafriyat, dolgu veya setler yapılmamalıdır. 113

115 Kotlandırma cephe aldığı yoldan verilmelidir Bahçe Tesviyelendirilmesi Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Köşe başı parsellerde bina yol cephe hatları ile yollar arasında kalan bahçeler bodrum katı açığa çıkarmayacak şekilde yola doğru meyil verilerek tesviye edilmelidir. Bu tesviyelendirme doğal dokuyu bozacaksa doğal dokunun korunması esas olmalıdır. Arka Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmektedir. Arazinin tabi dokusunu bozacak kazı ve doldu yapılmamalıdır. Binanın oturduğu tabii zemin kotu esas alınarak arka parsel cephesine doğru tesviyelendirme yapılmalıdır. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Parsel arka cephesinin iki noktası arasında eğim bulunması durumunda arka bahçe arka cephe eğimine göre tesviyelendirilir. Yan Bahçe Düzenlemeleri: Eğime uygun yapı yapılarak, arazide kazı ve dolgunun minimum tutulması hedeflenmelidir. Ön bahçeden itibaren, tabii zemine oturan zemin kat dış duvar sınırına kadar eğimli bir şekilde düzenlenmelidir. Tesviye edilen zeminden itibaren yüksekliği 1.50 m yi geçmemek, eni 2.50 m den az olmayacak şekilde teraslama yapılabilir. Ön bahçe kotuyla aynı kotta tesviye yapılarak arka bahçede istinat duvarı çıkarılmamalıdır. 114

116 Bina Girişleri ve Rampaları Ön bahçe tesviyesi binaya doğrudan girmeye imkan sağlamalıdır Bahçe Duvarları ve Çiti Bu alanda tip bahçe duvarı düzenlemesi ve imalatı yapılmalıdır. Her parselde tasarım rehberinde belirlenen bahçe duvarı modelleri dışında duvar veya çit yapılmamalıdır. Bahçe duvarı yüksekliği 1.20 metreyi geçmemelidir İstinat Duvarları Eğime uygun yapı yapılması, arazide kazı ve dolgunun minimum tutularak istinat duvarı yapımının engellenmesi hedeflenmelidir. Arazi koşullarından dolayı mecburi istinat duvarı yapılması durumunda istinat duvarı yüksekliğinin minimumda tutulması ve tesviye edilmiş toprak üstünden en fazla 1.50 m si açığa çıkması esas alınmalıdır. Açığa çıkan kısımları doğal taş kaplama olmalıdır Bahçe Aydınlatma, Güvenlik Kamerası, Bayrak Flama Direkleri Bu alanda Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun tip aydınlatma direği kullanılmalıdır. Rehberde belirtilen barla kent mobilyaları içerisindeki tasarım kriterlerinin dışında direk kullanılmamalıdır Giriş Saçağı Yapının mimari dokusu ile uyum içinde tasarlanmalıdır. Yapının mimari dokusunun dışında bir malzeme kullanılmamalıdır Bina Numara ve İsim Tabelası Barla içerisindeki tüm numara ve apartman isim tabelaları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur. 115

117 Posta Kutuları Barla içerisindeki tüm posta kutuları tek tip olmalıdır. Kent mobilyaları kısmında ayrıntılı çizimi mevcuttur Yapılaşma Esasları Genel Esaslar Kentsel tasarım projesindeki ana vaziyet kararlarına uymak ve aşağıda belirtilen tasarım esaslarına uymak şartıyla tek tip mimari proje üretilmelidir. Bina cepheleri Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun olarak tasarlanmalıdır. S.T.K.1 VE S.T.K.2 alanları olmak üzere iki tip proje belirlenip aynı cephe modeli uygulanmalıdır. Cephelerinde genel silüeti bozacak (klima, anten, güneş enerjisi, vb.) üniteler olmamalıdır. Mekanik ihtiyaçlar (havalandırma, baca, klima vb.) için mekanik projelerinde ortak noktalar belirlenmeli ve genel silüeti bozmayacak şekilde gizlenmelidir. Tüm alanlar için üretilecek iki tip mimari proje içerisinde belirlenen giriş saçağı dışında herhangi bir giriş saçağı yapılmamalıdır. Pencere, kapı, çatı, balkon, vb. tüm yapı elemanlarının; tasarım, renk, doku, malzeme gibi seçimlerinde bu rehber esas alınmalıdır Cephe Kaplamaları ve Rengi Zemin kat doğal taş kaplama yapılmalıdır. Kaplamalarda doğal taş olmayan (plastik, metal, poliüretan, seramik vb. ürünler) veya ebatlama olarak doğal görünümünden uzaklaşmış (doğal taş patlatma tarzı vb. ürünler )(resim )taş görünümlü malzemeler kullanılmamalıdır. Aşağıda gösterilen yörenin dokusuna uygun kullanılacak doğal taş kaplama çeşitleri kullanılmalıdır. Taş kaplama yerine taş taklidi suni derzli örgü taklitleri yapılmamalıdır. 116

118 Kaleterasit, seramik, fayans, btb, mermer vb. malzemeler cephe kaplamasında kullanılmamalıdır. Normal kat dış cepheleri ahşap kaplama yada ahşap kat silmeleri ve ahşap köşe çıtaları dışında sadece beyaz renk boyayla boyanmalıdır. Ahşap görünümlü kaplama malzemesi olarak plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır Pencereler Pencerelerde Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap doğrama olmalıdır. Ahşap doğramalar açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır. Ahşap görünümlü diğer malzemeler (plastik,metal vb.) kullanılmamalıdır. Pencere ebatları ve cam büyüklükleri aşağıda belirtilen modellerde olmalı, dokuya zıtlık oluşturacak büyüklükte olmamalıdır. Pencerelerde Barla kırsal dokusuna uygun şekilde bölünerek ahşap çıtalama yapılmalıdır. Giyotin pencere yapılması tavsiye edilir. Pencerelerde istenirse demir ferforje veya ahşap korkuluk yapılabilir. Korkuluklar siyah renk demir ferforje ve ahşap dışında başka malzemeden yapılmamalıdır. Pencerelerde istenirse panjur veya ahşap kepenk yapılabilir. Genel dokuyu bozmayacak doğal görünüme uygun malzemeler seçilmelidir Bina Dış Kapıları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap kapı olmalıdır. Cam, metal, vb. görünümlü malzemelerden olmamalıdır. 117

119 Balkon Korkulukları Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap veya demir ferforje olmalıdır. Demir ferforje olması durumunda siyah renge boyanmalıdır. Ahşap olması durumunda açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Süslemeleri (Kat Silmeleri ve Bina Köşe Çıtaları) Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıt süslemeler (cnc işlemeler,kompozit kaplamalar,cephe fugaları vb.) yapılmamalıdır. Karmaşaya neden olacak abartı süslemelerden uzak durulmalı, geleneksel dokudaki yapılar gibi yalın sade kalınmalıdır. Geleneksel dokuda bulunan kat silmeleri,köşe çıtaları gibi süsleme elemanları kullanılmalıdır. Bu süslemeler Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun şekilde ahşap olmalıdır. Ahşap görünümlü poliüretan malzemeler de kullanılabilir. Ahşap görünümlü plastik, metal, vb. malzemeler kullanılmamalıdır.ahşap rengi açık meşe, koyu meşe, açık ceviz veya koyu ceviz renklerinde olmalıdır Cephe Aydınlatma Barla geleneksel kırsal-konut dokusuna aykırı cephe aydınlatması yapılmamalıdır. Aydınlatmada sadece beyaz, gün ışığı ve sarı renkleri kullanılmalıdır. Çevre yapıları rahatsız etmeyecek düzende ve sıklıkta olmalıdır Çatı Genel Esaslar 118

120 Kırma çatı geleneksel dokuda kullanılan tek çatı örneği olmasından dolayı kırma çatı uygulaması yapılmalıdır. Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna zıtlık oluşturacak (tonoz,beşik,teras vb.) çatı uygulamaları yapılmamalıdır. Çatılarda üçgen alınlıklı saçak uygulamaları yapılabilir Çatı uygulamalarında gizli dere uygulaması yapılmamalıdır. Çatılar barla geleneksel-kırsal konut dokusuna uyumlu olmalıdır. Çatı üzerinde genel silüeti bozacak (anten,klima tesisatı vb.) eklentiler yapılmamalıdır. Çatı kat yapılmamalıdır. Çatılarda güneş enerji panelleri genel Barla silüetini bozacak şekilde yerleştirilmemelidir. Güneş panelleri,su tankları vb.tüm elemanlar dışarıdan görünmeyecek şekilde çatıda gizlenmelidir Çatı Meyili %33 çatı meyilinden fazla meyil uygulanmamalıdır Mahya Yüksekliği Mahya yüksekliği 4 m yi geçmemelidir Merdiven Evi, Asansör, Işıklık, Duman ve Hava Bacaları vb. Çıkıntılar Sadece duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Yapılacak çıkıntılar Barla geleneksel-kırsal konut dokusuna aykırı görünüm oluşturacağından dolayı çatı üzerinde herhangi bir çıkıntı yapılmamalıdır. Teknik ihtiyaçların tümü çatı arasında karşılanmalıdır. Merdiven evi ve asansör kulelerinin çatı arasında kalacak şekilde planda yeri belirlenmelidir. Çatı üzerine çıkıntı yapmamalıdır. 119

121 Asansör kulelerinin çatı örtüsü üzerine çıkmayacak şekilde asansör tekniği kullanılması önerilmektedir Çatı Katında Düzenlenecek (Güvercinlik) Pencereler Çatı üzerinde herhangi bir pencere çıkıntısına izin verilmemelidir Çatı Kaplaması Çatı kaplamasında Barla geleneksel kırsal konut dokusunda kullanılan alaturka kiremit kullanılmalıdır. Geleneksel dokuda kullanılan alaturka kiremit rengi dışında başka renklerde alaturka kiremit kullanılmamalıdır. Geleneksel doku dışında (shingle,metal,düz kiremit vb.) malzemeler kullanılmamalıdır Oluklar Barla geleneksel kırsal konut dokusuna aykırı renkte ve malzemede(plastik vb.) su olukları kullanılmamalıdır. Ahşap rengine yakın kahverengi renkte oluklar kullanılmalıdır Çatı Terasları Bu bölgede çatı terası yapımına izin verilmemelidir Bacalar Duman ve hava bacaları mahya noktasını (0.50)m aşabilir. Barla geleneksel kırsal konut dokusuna uygun olarak baca şapkaları yapılmalıdır Saçaklar Saçak genişliği minimum 0.30 m maksimum 0.80 m dir. Balkon olan yerlerde çatı saçağı genişliği balkon hizasından itibaren 0.50 den fazla olmamalıdır. 120

122 Saçak alınları ve altları ahşap kaplama olmalıdır. Genel kırma çatı şeklini bozmadan saçak uçlarında; geleneksel dokuyu bozmayacak öneriler (üçgen alın, vb.) sunulabilir. Bu dekoratif öneriler çatı arası kullanımı arttırarak mekan çıkarmaya yönelik olmamalıdır. Saçaklar şekilde gösterilen detaylarda olmalıdır. 121