İZMİR İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI

Transkript

1 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü IV. Bölge Müdürlüğü İzmir Şube Müdürlüğü İZMİR İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI

2 KISALTMALAR AFAD: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ÇŞM: Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü DKMP : Doğa Koruma ve Milli Parklar EGEMAK: Ege Mağara Araştırma ve Koruma Derneği EMAK: Ege Üniversitesi, Mağara Araştırma Kulübü GZTF: Güçlü, Zayıf, Tehdit, Fırsat HEM: Halk Eğitim Müdürlüğü İTM: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü İZKA: İzmir Kalkınma Ajansı KO: Kent Ormanı MP: Milli Park MSY: Mesire Yeri OGM: Orman Genel Müdürlüğü OSİM: Orman ve Su İşleri Bölge Müdürlüğü ÖÇK: Özel Çevre Koruma STK: Sivil Toplum Kuruluşu SA: Sulak Alan TP: Tabiat Parkı

3 i ÖNSÖZ Bilim ve teknolojide gerçekleşen ilerlemeler neticesinde her alanda değişim ve gelişmelerin yaşandığı günümüzde turizm alanında da önemli değişimler yaşanmaktadır. Deniz-kum-güneş destinasyonları ağırlıklı geleneksel turizm anlayışı yerelden küresele değişim göstererek yerini doğaya dayalı (doğa turizmi) turizme bırakmaktadır. Bu kapsamda, Orman ve Su işleri Bakanı Sayın Prof. Dr. Veysel EROĞLU, -.. tarihlerinde İzmir e yapmış olduğu ziyaretleri sırasında İzmir in turizm çeşitliliğine vurgu yaparak İzmir in doğa turizmi ve yaban hayatı potansiyelini içine alan bir master plan yapılmasını emirlemiştir. Bakanımız Sayın Prof. Dr. Veysel EROĞLU nun emirleri ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürümüz Sayın Ahmet ÖZYANIK ın talimatları doğrultusunda İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı hazırlanması çalışmalarına başlanmıştır. Bu doğrultuda, İzmir Şube Müdürlüğümüzce konu ile ilgili bir uzman ekip oluşturulmuş ve Doğa Turizmi Master Planı hazırlanmıştır. Söz konusu plan, Şube Müdürü Hayati BİNBOĞA nın koordinatörlüğünde, İzmir Şube Müdürlüğümüzde görev yapan Uzman Dr. Gülüzar BİNBOĞA, Peyzaj Mimarı Adnan ÇOLAK, Jeoloji Mühendisi Elvin KAYA YARDIMCI ve Endüstri Mühendisi Alp KOCABAŞ ın katılımlarıyla oluşan proje ekibi tarafından yapılmıştır. Bu planla; doğal güzellikleri, tarihi ve turistik yapısı ile zengin bir doğa turizmi potansiyeline sahip olan İzmir de, bugünün ve geleceğin ihtiyaçlarını göz önüne alarak doğal kaynak değerlerin, sürdürülebilirlik, katılımcılık ve çevreye duyarlılık temel ilkeleriyle planlanarak, doğa turizminin geliştirilmesi amaçlanmıştır. İzmir İli Doğa Turizmi Master Planının hazırlanmasında katkı veren tüm paydaşlarımıza teşekkür ederim. Hayati BİNBOĞA İzmir Şube Müdürü

4 ii ÇALIŞMANIN MAKSADI Bu çalışmanın amacı; doğal güzellikleri, tarihi ve turistik yapısı ile zengin bir doğa turizmi potansiyeline sahip olan İzmir de, bugünün ve geleceğin ihtiyaçlarını göz önüne alarak doğal kaynak değerlerin, sürdürülebilirlik, katılımcılık ve çevreye duyarlılık temel ilkeleriyle planlanarak doğa turizminin geliştirilmesini sağlamaktır. Bu plan ile İzmir İlinde doğa turizminin geliştirilmesi için amaç, hedef ve stratejiler saptanarak yapılması gereken projeler belirlenmiştir. Bu master plan, İzmir İlinin doğa turizmi konusundaki üst düzey amaç ve hedeflerini açıklamaktadır. Planda 3-3 yıllarını kapsayan yıllık dönem için toplu bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu kapsamda, master plan çerçevesinde daha alt düzeyde detaylı eylem, taktik ve stratejik planları hazırlanabilir. Bu plan, başta Orman ve Su İşleri Bakanlığının birimleri olmak üzere belediyeler, kaymakamlıklar, doğa dernekleri ve konu ile ilgili kurum ve kuruluşların doğa turizmi ile ilgili yapacakları faaliyetler ve yatırımlar için yol gösterici bir çalışma niteliği taşımaktadır.

5 İÇİNDEKİLER TABLOSU KISALTMALAR... ÖNSÖZ... İ ÇALIŞMANIN MAKSADI... İİ. GİRİŞ..... Doğal Alanlar, Yöre İnsanının Geleneksel Hayatı, Kırsal Kalkınma, Sürdürülebilir Turizm Alternatifi ve İzmir Vilayetinde Sürdürülebilir Doğa Turizmi..... Doğal Alanlar Ve Sürdürülebilir Kalkınma....3.Sürdürülebilir Doğa Turizmi Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi... 5.SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR Kaynak Analizi Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar Turizm Potansiyeli Taşıma Kapasitesi Taşıma Kapasitesinin Elemanları İLGİ GRUBU ANALİZİ VE YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI İlgi Grupları/Paydaşlar İlgi Grubu Kategorileri İlgi Grubu Analizi Toplum Temelli Yaklaşım Yerel Organizasyonun Oluşturulması Tarihçe İzmir İlinin Genel Özellikleri İlin Jeomorfolojik Özellikleri Jeolojik Özellikler İklim Özellikleri Hidrografya Toprak Özellikleri Arazi Varlığı Orman Varlığı Flora-Fauna ve Hassas Yöreler Yerleşim Alanları ve Nüfus Tarım ve Hayvancılık Sanayi ve Teknoloji Altyapı, Ulaşım, Haberleşme ve Konaklama Madencilik Enerji İlgi Grubu ve Paydaş Analizi İZMİR İLİ DOĞA TURİZMİ ARZI İzmir in Doğa Turizmi Değerleri (Doğa Turizmi Arzı) İzmir İlinin Doğa Turizmi (Arzı) Değerleri ve Bilinirlik Değerlendirmesi İzmir İlinde Doğa Turizmi Amaçlı Kullanılan ve Koruma Statülü Alanlar Seçkin Özellikli Diğer Sahalar İzmir İlinde Doğa Turizmi Çeşitleri SEÇKİN VE YÜKSEK DEĞER TAŞIYAN (X) YILDIZ ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POTANSİYELİNİ GELİŞTİRME İMKANLARININ ORTAYA KONULMASINA İLİŞKİN ANALİZLER Karagöl Tabiat Parkı: Tanay Tabiat Parkı:... 78

6 5.3. Çiçekli Tabiat Parkı: Gümüldür Tabiat Parkı: Meryemana Tabiat Parkı : Gediz Deltası Sulak Alanı ve Ramsar Alanı: Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi: İZMİR İLİ VE İLÇELERİNİN KIYAS YÖNTEMİ İLE KISA DEĞERLENDİRMESİ İZMİR İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ Gelişme Stratejileri Pazarlama Stratejisi Ziyaretçi Yönetimi Stratejisi İzleme ve Değerlendirme Stratejisi (Turizmin etkilerinin ve sürdürülebilirliğin izlenmesi)... 7 i

7 ŞEKİL LİSTESİ Şekil. İzmir İli Haritası... 3 Şekil. İzmir in Uzaydan Genel Görünüşü... 4 Şekil 3. İzmir İli Jeoloji Haritası... 7 Şekil 4. İzmir İlinin Güneşlenme ve Bulutluluk Süresi... 8 Şekil 5. İzmir İli Yıllık Toplam Yağış Miktarı... 9 Şekil 6. İzmir İli Aylık Yağış Dağılımı... 3 Şekil 7. İzmir İli Ortalama Rüzgâr Hızı... 3 Şekil 8. İllere Göre Sit Alanlarının Dağılımı Şekil 9. İzmir İli Turizm Haritası... 5 Şekil. İzmir İlinin Doğa Turizmi Değerleri Açısından Öne Çıkan İlçeleri Haritası... 7

8 TABLOLAR LİSTESİ Tablo. İzmir İli Su Kaynakları Potansiyeli... 3 Tablo. Akarsuların Ortalama Debileri ( m3/sn)... 3 Tablo 3. Oluşumlarına Göre Toprak Sınıfları... 3 Tablo 4. İzmir İli Arazi Sınıfları Dağılımı (ha) Tablo 5. Arazilerin Kullanım Durumu Tablo 6. İzmir İli Orman Varlığı Tablo 7. GEF II-Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynak Yönetimi Projesi Kapsamında Yapılan Çalışma Tablo 8. İzmir İli Nüfusuna İlişkin Temel Veriler ( Yılı) Tablo 9. Tarım Alanlarının Dağılımı... 4 Tablo. Tarımsal Sulamalar... 4 Tablo. İzmir İli Karayolu Uzunlukları... 4 Tablo. Yılı Ocak Ayı Turizm İşletme Belgeli Konaklama Tesisleri Tablo 3. İzmir İli Madenleri Tablo 4. İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Tablo 4. (Devam) İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Tablo 4. (Devam) İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Tablo 5. İzmir de Doğa Turizmi İle İlgili Faaliyet Gösteren STK lar Tablo 6. İzmir İli ve İlçelerinin Öne Çıkan Doğa Turizmi Değerleri Matrisi... 67

9 . GİRİŞ.. Doğal Alanlar, Yöre İnsanının Geleneksel Hayatı, Kırsal Kalkınma, Sürdürülebilir Turizm Alternatifi ve İzmir Vilayetinde Sürdürülebilir Doğa Turizmi Tabiatı korumanın geleceği kırsal alanların geleceğine, kırsal hayatın korunmasına ve sağlıklı yürüyen bir kırsal ekonomiye bağlıdır. Kırsal alanlardaki düşük ve dağınık nüfus ile beraber yetersiz gelir söz konusu olduğunda bu alanların turizm köyleri vb. faaliyetler için kullanılması söz konusu olacaktır. Bu tür girişimlerin önemli bir kısmı korunan alanlarda veya dışında yapılmaktadır. Bazı etkinliklerin koruna alanlara ve tabiata çok zarar verdiği de görülmektedir. Bu sebeple tabiatı korumakla görevli olan bizlerin çevremiz ile iyi bir proaktif ilişkiler içinde olmamız lüzumludur. Proaktif kişi; ilişkilerde ve faaliyetlerde inisiyatifi eline alan kişi demek olup tabiattaki faaliyetlerin kontrolü için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü taşra kuruluşlarının kırsal sahalarda doğa turizminin geliştirilmesinde öncü olması doğru bir harekettir. Son yıllarda sivil toplum kuruluşları ve diğer kuruluşlar korunan alanlar, doğal alanlar, kırsal kalkınma, kalkınma için işbirliği gibi konuları tamamıyla farklı bir bakış açısı ile algılamaya başlamışlardır. Tabiat ve geleneksel kültürler üzerinde turizmin yarattığı olumsuz tesirler ve bunların neticesinde duyulan korkular kitle turizmine karşı alternatif çevre duyarlı turizmi ve tabiatı korumayı öne çıkarmıştır. Sürdürülebilir doğa turizmi ve ekoturizm tabiatın korunması için bir umut olarak ortaya çıkmıştır. Algılamadaki bu değişiklik, doğal alanlar, korunan alanlar ve çevresinin bölgesel planlamasında turizme ilişkin proje ve çalışmaların giderek artmasına yol açmıştır. Bu sayede turizm, zaman içinde kırsal alanların kalkınmasında, yoksulluğun azaltılması ve yöresel kültürel zenginliğinin korunmasında anahtar bir kelime haline gelmiştir. Sürdürülebilir doğa turizmi, kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi, kırsal nüfus için yeni bir bakış açısı yaratılması, yoksulluğun ve kırsal göçün azaltılmasında en önemli seçeneklerden biri olarak görülmektedir. Ancak, turizmin yalnızca yerel ekonomi ile doğru şekilde bütünleştirildiği takdirde beklentileri karşılayabileceği ve yöre halkı ile diğer ilgi gruplarına fayda sağlayacağı unutulmamalıdır.

10 .. Doğal Alanlar Ve Sürdürülebilir Kalkınma 98 li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) çevre konularına ilişkin çalışmaları giderek artan bir etki yaratmıştır. Dünya Çevre Kalkınma Komisyonu nun 987 yılında tamamladığı çalışmalar sonunda ortak geleceğimiz adlı bir rapor hazırlanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, çevre ve kalkınma konularına çok farklı yaklaşılması gerektiği bu raporda vurgulanmış olup, kalkınmanın ve insanlığın sahip olduğu kaynakların sürdürülebilir olduğuna değinilmiştir. Raporda ortaya konan sürdürülebilir kalkınma kavramı, insanların elinde bulundurduğu ve onlara muhtaç olduğu ekolojik, kültürel ve sosyo-ekonomik kaynakların nadir ve eşsiz olduğu görüşüne dayanmaktadır. Bir sahanın sahip olduğu kaynaklar, çok farklı maksatlar için kullanılabilmektedir. Örneğin, bir orman kereste imalatı için kullanılabilir, üzerindeki ağaçlar kesilerek tarım toprağı olarak kullanılabilir, korunan alan olarak kullanılabilir. Alanın ve alanda yaşayan yöre halkının özelliklerine bağlı olarak bu seçeneklerden bazıları uygulanabilirken, bazıları ise kesinlikle uygulanamaz. Yalnızca korumacı bir yaklaşım içine girildiğinde doğru görülen seçenek ormanın el değmemiş eski haline bırakılması olsa da yöre halkı ve diğer iş gruplarının bu kaynakların sürdürülebilir kullanımı yaşam kalitelerini yükseltmek için ormandan hak iddia etmeleri mevzubahistir. Bu sebeple yüzde yüz sürdürülebilir kalkınmaya her zaman ulaşılamasa da bu hedef üzerine yoğunlaşılmalıdır. Doğal ve korunan kırsal alanlarda, geçmişten günümüze yerel topluluklar ile arazinin beraberliği çok önemli olmaktadır. Korunan alan ağı büyüdükçe korunan alan kavramının anlamı da değişmeye ve gelişme göstermeye başlamıştır. Bu gelişme içinde yöre insanlarının varlığı ve faydalanmalarının sürdürülebilirliği de öne çıkmaktadır. Bir doğal alan ve korunan alanın ve içinde yer aldığı bölgenin sürdürülebilir kullanımı, turizm, ekolojik tarım, hayvancılık, yeni bölgesel ürünler, sürdürülebilir ormancılık, hatta enerji üretimindeki yatırımlarla birlikte düşünüldüğünde daha başarılı olacaktır. Doğal alanlarda faaliyetlerin açıklanmasında Kırsal alan, Kırsal kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınma gibi kavramlar değerlendirilmelidir, bu kavramlar şu şekilde açıklanabilir; Kırsal alan; Şehir diye tabir edilen yerleşme sahalarının dışında kalan tarımla ilgili etkinliklerin yapıldığı alanları da içeren köy, mezra, kom vb. adlarla anılan insan yerleşimlerinin var olduğu alanları kırsal alan olarak tanımlayabiliriz. Kırsal kalkınma kavramı: Kırsal kalkınma, küçük toplulukların içinde bulundukları ekonomik, toplumsal ve kültürel koşulları iyileştirmek amacıyla giriştikleri çabaların devletin bu konudaki çabalarıyla birleştirilmesi, bu toplulukların tüm ülke insanlarının tümüyle

11 3 kaynaştırılması ve ulusal kalkınma çabalarına tam biçimde katkıda bulunmalarının sağlanma süreci şeklinde tanımlanmıştır. Kırsal alan kalkınması; Hem bir eğitim hem de örgütlenme işi olup kırsal alan, toplumun gereksinimlerinin göz önünde tutulması, kırsal alan kalkınma politikası ile ilgili planların alınması sırasında topluma zorla kabul ettirilmemesi gereken bir konudur. Toplum istediklerini elde etmedikçe kırsal alan çalışmalarına katılmayacaktır. Tarımsal çalışmalar, beslenme, eğitim, mesleki önderlik ve öğretim, kooperatifler, el sanatları, küçük sanayiler, sosyal güvenlik çalışmaları, planlama ve sağlık politikaları nitelikleri kırsal alan ve ülke planları ile bir bütünlük sağlamalıdır. Sürdürülebilir kalkınma: ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Burada ekolojik, ekonomik ve sosyo kültürel sürdürülebilirlik şartlarının tamamının sağlanması önemli olmaktadır. Kırsal alanlar turizm ve boş zamanların değerlendirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Kırsal alan, turistlere sakin ve huzurlu bir seçenek sunmaktadır. 5 yılında Fransız vatandaşları tatillerinin %5 sini ya bir ailenin yanında ya da bir arkadaşının evinde, %6 sı evlerinde geçirdiklerini ve %9 luk bir kısmı ise kırsal alanda ikinci bir eve sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Kırsal alanlar ayrıca doğa için önemli role sahiptirler. Tabii kaynakların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi, doğal felaketlere karşı koruma, iyi hayat şartlarının korunması ve doğal manzaranın korunması doğal çevre ile ilgili hususlardır..3.sürdürülebilir Doğa Turizmi Sürdürülebilir kalkınma, ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Sürdürülebilir turizmin gelişimi de sürdürülebilir kalkınma ile bağlantılı bir yaklaşımdır. Sürdürülebilir turizmin gelişiminde turistlerin ve ziyaret edilen yerlerin bugünkü ihtiyaçlarının, gelecekteki fırsatları koruyup genişleterek karşılanması amaçlanmaktadır. Bu yaklaşım, ekonomik, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitliliğin ve kırsal hayatı destekleyen süreçlerin devamını içerecektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü nün tanımına göre sürdürülebilir bir turizm gelişimi; Çevresel kaynakların en iyi şekilde kullanılmasını sağlamalı, Ziyaret edilen toplulukların sosyo-kültürel yapısına, gelenekselliğine saygı göstermeli,

12 4 Bütün ilgi gruplarına adil bir şekilde dağıtılan sosyo-ekonomik faydalar ile tutarlı ve uzun vadeli ekonomik faaliyetler ortaya koymalıdır. Buna göre sürdürülebilir kırsal/doğa turizminin gelişme ölçütleri; a. Biyolojik çeşitliliğin korunması, b. Ekonomik tutarlılık, c. Kültürel zenginlik, d. Yöre halkının refahı, e. İstihdam kalitesi, f. Sosyal eşitlik, g. Ziyaretçi memnuniyeti, h. Yetkinin yerele doğru dağıtılması, i. Toplumun genelinin refah ve mutluluğu, j. Fiziki bütünlük, k. Kaynakların etkin kullanımı, l. Çevre temizliğidir. Korunan alanlar açısından; tabiatın seçkin parçaları olan korunan alanlar ile turizm arasındaki bağ, korunan alanların tarihçesi kadar eskidir. Korunan alanlar turizme, turizm korunan alanlara ihtiyaç duymaktadır. Turizm korunan alanların kurulması ve yönetiminde göz önüne alınması gereken önemli bir bileşendir. Aynı şekilde koruma altında olmayan flora ve faunanın tutunduğu tabiat alanlarına ve insanın yaşadığı sahalardaki yöresel kültüre de turizm bağımlıdır. Bu bağımlılık doğa ve kültürün bozulmaması için tedbirler gerektirir. Bu tedbirlerin neler olacağının sürdürülebilir kırsal kalkınma ilkeleri çerçevesinde tespiti de lüzumludur. Turizmin önemli bir ekonomik faaliyet olması ve tüm göstergelerin bu faaliyetin büyüme eğiliminde olacağı yönünde olması önemli bir husustur. Turizmdeki büyümeyle beraber sürdürülebilir turizm, ekoturizm gibi doğayla ilgili turizme olan talep artmış ve turizm ürünleri ile destinasyonlar çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri de değişmiş ve çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri konaklamada konforun sağlanması yanında, yöreye özgü kültürel değerler hakkında bilgi edinme, yöre halkıyla iletişim, bölgenin flora ve faunası, özel ekosistemler, doğal hayat ve bunların korunması da dahil olmak üzere daha sorumlu bir seyahat deneyimi kazanmak da söz konusudur. Beklenen büyüme ve yeni eğilimler turizmi o kadar stratejik bir konuma taşımıştır ki, turizm eşiz özellikli doğal veya korunan alanların sürdürülebilirliğinin yanı sıra bu alanların çevresinde yaşayan yöre halkının kalkınma potansiyeline de müspet etki sağlayabilmektedir.

13 5 Bu durumda turizm, doğal alanların korunması ve yöre halkı ile ziyaretçilerin çevre bilincinin arttırılmasında kullanılabilecek çok önemli bir araç olabilmektedir. Dolayısıyla turizm sayesinde koruma çalışmaları için gerekli mali kaynakların kazanılmasının yanı sıra ziyaretçiler ile yöre halkına yönelik bilinçlendirme ve eğitim programlarının oluşturulması ve uygulanması gibi hedeflere de ulaşılabilmektedir. En önemli husus; turizm faaliyetlerinin uzun dönemde sürdürülebilir olması için geniş kapsamlı, dikkatli, katılımcı ve paylaşımcı olarak planlaması, sürecin etkin yönetimi ve izlenmesi de gereklidir. Aksi takdirde, bu faaliyetlerin geri dönüşü mümkün olmayan olumsuz etkileri ortaya çıkacak ve turizm bu alanları tahrip eden bir faktör haline gelecektir. İşte bu nedenle bu çalışmaya SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME (MASTER) PLANI çalışmasına lüzum duyulmuştur..4. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi Yukarıda da bahsedildiği üzere, insan kullanımı bakımından hassas olan sahalarda turizm söz konusu olduğunda turizmin iyi planlanması ve yönetilmesi önemli olmaktadır. Alışılmış turizm stratejileri ile Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi arasındaki fark şudur; alışılmış yöntemler yukarıdan aşağıya bakış açısı ile uygulanmaktadır. Yani kararlar merkezden alınmakta ve uygulanması için yerele taşınmaktadır. Yöre halkı katılımcı olamamaktadır. Sürdürülebilir turizm ise aşağıdan yukarıya bir yaklaşım için gayret göstermektedir. Bu yaklaşımda yöre halkının beklentileri ele alınır, yönetime katılmasını sağlayıcı yapı kurulur, yörenin kalkınma potansiyelini bünyesinde barındıran tabii değerlerin korunması için kararlar ortak alınır ve karar almanın yanında uygulama ve izleme aşamalarında da yöre halkının becerilerini, bilgisini, en uygun şekilde kullanmak esastır. Bu yaklaşım yöre halkının, yerel otorite ve organizasyonların yetkilendirilmesine dayanır. -Sürdürülebilir turizm gelişim aşamasında doğa ve çevresinin ortak çıkarları söz konusudur. Konaklama ve diğer turizm altyapıları mümkün olduğunca doğal alan dışında olmalıdır. Bu durum doğaya ve kültüre zararı en aza indirdiği gibi ev pansiyonculuğu gibi faaliyetlerin yapılabileceği gibi yöreye faydayı arttırabilir. -Yöre halkı ve diğer bölgesel ilgi grupları turizm gelişiminde önemli ortaklardır, söz konusu gruplar turiste konaklama imkanı sunacaklar, sunacakları ürünün kalitesinin korunmasında da sorumluluk alacaklardır. -Günübirlik ziyaretçiler yerine uzun süreli konaklamaya lüzum duyan turistle hedefleniyorsa, doğal ve kültürel mirasa dayalı çekim noktaları, el sanatları gibi faaliyetler ortaya konmalıdır.

14 6 -Doğal alanlar genellikle çok hassastır, bu sebeple ekolojik değerler, belirli bir saha ile sınırlı olmayacaktır. Geleneksel hayat, yerel kültür, kırsal sosyal ekonomik yapılar da aynı zamanda turizmin temel kaynağı olmaktadır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın ilimizde/bölgemizde ve ülkemizde doğa turizmine konu olacak sahaların tüm ilgi grupları için anlamlı ve cazip bir bakış açısına dayandırılmasına esas olmalıdır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nda turizm doğayı koruma, kırsal kalkınma için bir araç olarak ele alındığından, doğa turizmi yönetim planı olarak ele alınmalıdır. Halihazırda olan turizm etkinlikleri de tartışılmalı, değerlendirilmelidir. İlde sürdürülemez olan turizm veya gelir getirici faaliyetler de tanımlanmalıdır. Ayrıca iyi bir yönetim için tehditler ve fırsatlar da ele alınarak bunlardan hareketle ortaya çıkacak fikirler ortaya konmalıdır. -Doğaya dayalı turizm yönetiminin entegre bir anlayışla (alan ve çevresinin sahip olduğu doğal, tarihi ve sosyo-ekonomik kaynakların bütüncül ele alınması) değerlendirilmesi de önemlidir. -Turizm gelişimi genel olarak piyasa talebine göre yönlendirilir. Bir alanın turizm potansiyelinin değerlendirilmesi, rekabetçi ve özgün bir destinasyon oluşturması için gerçekçi beklentiler ortaya konulmalıdır. Yüksek ekolojik değerlere sahip olan sahalar yüksek turizm değeri içermeyebilir. Turizm, ancak doğru Pazar ürünlerini hedeflediği zaman başarılı olabilir. Özellikle hassas tabiat alanlarında taşıma kapasitesi düşük iken, bu alanlardan beklenen faydalar yüksek olmaktadır. Taşıma kapasitesinin düşüklüğü sınırlı sayıda turist demektir. Bu sebeple taşıma kapasitesinin değerlendirilmesi de önemli olmaktadır. -Entegre doğal alan yönetimi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı ile doğa ve turizm yönetimi için tüm ilgi gruplarının desteğini almayı hedefler. Tüm ilgi gruplarının etkin desteği önem taşır. Turizm gelişiminin karmaşık yapısı göz önüne alınırsa, ilgi gruplarının etkin işbirliği oldukça önemlidir, planın herkes tarafından sahiplenilmesi ayrıcalık olacaktır. -Sürdürülebilir kırsal kalkınma için kapsamlı bir vizyon belirlenmesine de ihtiyaç vardır. -Pazarlama stratejisi de Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın bir parçası olup, kalkınma ve rekabete açık ürün-pazar kombinasyonu için yaratıcı yaklaşımlar içermelidir. Pazarlar, hedef gruplar, turist sayısı, ürünler, hizmetler, yaratıcı yaklaşımlar bu stratejide yer almalıdır.

15 7 -Turizm destinasyonu yönetimi; yaygın bir stratejik yaklaşım olup, destinasyonu rekabete açık hale getirir, bir turizm pazarını iyi bir şekilde yönetmek, pazarlamak, bir destinasyonu rekabetçi yapabilmek için gereken tüm unsurları içeren bir rekabetçi yaklaşımdır. -İyi tanımlanmış amaçlarla ve göstergelerle mantıksal bir çerçeve kurmak, ayrıntılı bütçe, mali portre ve ilgi gruplarının tümüne açık görev ve sorumluluklar veren bir iş planı hazırlamak gereklidir. -Ziyaretçinin izlenmesi ve ziyaretçi yönetim planı: Madem ki doğa gibi hassas bir sistemde çalışılıyor bu durumda turist ziyaretinin ilkelerini belirleyen bir ziyaretçi yönetim planı lüzumludur. Aynı zamanda da hem geri bildirim temin etme, hem de taşıma kapasitesinin kontrolü için izleme programı da olmalıdır. Geribildirimler kalitenin arttırılması, sunumların taleplere uygun hale getirilmesi (iyileştirilmesi) ve hizmetteki aksamaların doğadaki değişimlerin takibi için çok gereklidir. Şu unutulmamalıdır ki; turizm, doğanın korunması için ortaya konan ana hedeflere ulaşmak garanti edildiği takdirde teşvik edilmelidir..sürdürülebilir DOĞA TURİZMİ GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR.. Kaynak Analizi Gelişme planı ve stratejisi için öncelikle kaynak analizi yapılması zorunludur. Bir alanın sahip olduğu kaynaklar, o alanın kalkınması için bir sermaye veya potansiyel oluşturmaktadır. Bu kaynakların analizi de önemli veri ve bilgi oluşturulmasını temin etmektedir. Ekolojik ve kültürel kaynakların yanında sosyo-ekonomik özellikler de turizm gelişimi için önemli bir temel oluşturmaktadır. Örneğin kırsal turizmin tarımsal faaliyetleri desteklemediği durumlarda kırsal turizmin gerçekleştirildiği bölge hem kendi sermayesini hem de kırsal olma özelliğini kaybedecektir. Gerek turizm potansiyeli gerekse taşıma kapasitesi turizm kaynaklarının mevcut durumuna bağlı olduğundan kaynak envanterinin mutlaka yapılması gerekir.... Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar a. Doğal Kaynaklar: turizmin gelişimi için önemli olan yöreye özgü doğal kaynaklardır. Bu kaynakların halihazırdaki ekonomik kullanımları, korunma durumları, statüleri, iklim gibi turizm gelişimi için potansiyel kaynakların envanterini içermektedir. Seçkin Doğal Kaynaklar: Turizm yalnızca korunan doğa parçaları ile ilgili değildir. Eşsiz manzaralar, dağlar ve nehirler gibi ve korunmayan türler de turizm için ilgi çekici

16 8 olmaktadırlar. Örneğin; ormandaki ağaçların üzerinde gezinen sincapları konakladığımız evin penceresinden gözlemlemek son derece çekicidir. Bir orman öncelikli olarak odunculuk amacıyla kullanılsa da dağ bisikleti gibi bir aktivite için ortamı çekici hale getirebilmektedir. Seçkin Doğal Kaynakların Halihazırdaki Ekonomik Kullanımlarının Tanımlanması: Doğal kaynakların çok çeşitli kullanımları söz konusudur, ormanların odunculuk amaçlı kullanımı, nehirler ve göllerin sportif balıkçılık, su sporları ve enerji üretmek için kullanımları gibi. Bu kullanımlardan bazıları gelenekseldir ve düşük etkilere sahiptir. Bazıları ise sürdürülebilir değildir. Bu sebeple bunlar turizm gelişimi için de uygun değildir. Kaynağın Korunma Durumu ve Statüsü: Bazı doğal kaynaklar mevcut kanunlarla korunur. Bunların turizmde kullanımı da bu kanunlara uygun olmalıdır. İklim; mevsimlerin dağılımı, ortalama sıcaklık, nem ve günlük ortalama optimal güneş ışığı saatlerine bağlı olarak iklim analizi yapılmaktadır. Burada önemli olan iklimin farklı mevsimlerde turizm için elverişli olup olmadığıdır. Turizm Gelişimi İçin Potansiyel Doğal Kaynaklar: Potansiyel kaynakların tespiti turizm planlaması için önemli ve özellikle yönlendirici olmaktadır. Tüm bu kaynakların envanter çalışmalarının haritaya aktarılması, turizm ürünleri ve hizmetlerinin gelişmesi ve altyapı ile tesislerin fiziksel planlaması için önemli olmaktadır. b. Kültürel Kaynaklar: Kültürel kaynakların envanteri doğal kaynaklara ilişkin çalışmalara benzerlik göstermektedir. Özellikle doğal ve kültürel kaynaklardan oluşan kombinasyonlar, turistler tarafından yüksek ilgi ile karşılanmaktadır. Kültürel mirasın korunmasının önemi konusunda farkındalık meydana getirilebilirse, sürdürülebilir turizm gelişimine ve doğa korumaya verilen destek artacaktır. c. Sosyo-Ekonomik Kaynaklar: Altyapı, insan kaynakları ve farklı ekonomik sektörlerin bileşimini içermektedir. Bu konuda yapılacak envanter çalışması, birbiri ile bağlantılı birçok farklı unsurlar içermesi ve bu unsurların turizm gelişimi için ilk bakışta kavranamaması mümkündür. Bölgenin kalkınma potansiyelinde, sosyal ve ekonomik rekabet edebilirlik unsurları büyük öneme sahiptir. Yerel nüfusun turizme yaklaşımı, turizm sektöründe çalışma isteği gibi bazı unsurların turizm ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Altyapı: Bir bölgenin turizmde rekabet edebilirliği ve kalkınma seviyesinin tespiti için alatyapı kalitesi önemli bir göstergedir. Altyapının kalitesi, yerel nüfusun hayat kalitesini ortaya koymanın yanı sıra turizim gelişimi için de zorunlu bir şarttır. Alan, güvenli içme suyu, donanımlı sağlık tesisleri gibi temel unsurları içermiyorsa turizm gelişimi asla başarılı olamayacaktır.

17 9 Altyapının farklı unsurları için şartlar, kalite ve gelecekteki durum değerlendirilmelidir. Kaynak halihazırda turizm için mi kullanılmaktadır? Sorusu hem kaynağın turizm gelişimi için önemi konusunda hem de kaynak kalitesi hakkında göstergeleri ortaya koyabilmektedir. - Su kaynaklarına yönelik etütler; kaliteli su kaynağının sağlanması, su kaynağının sürdürülebilir kullanımı ve su çıkarmanın çevresel etkisini de içerir. - İletişim ağına yönelik etütler; turistlerin refahı ve turizm gelişimi için önemli olan cep telefonlarının da olmak üzere telefon ve internet ağlarının kalitesine yönelik etüdleri içermektedir. - Sağlık hizmetlerinin; kalite, miktar ve coğrafi dağılımı son derece önemlidir. - Güç kaynaklarına yönelik etütler; elektrik şebekesi, ısınma ve yemek pişirme için enerji kaynaklarının varlığı önemlidir. Her ne kadar resmi standartlara göre planlansa ve tehlike içermese de turistler nükleer santrallerin yakınında konaklamamaktadır. - Su ve toprak kirliliği etkisi olan atık su sistemleri önemli olup, bölgeye gelen turistlerin sayısı ile meydana gelecek atık su miktarı da dikkate alınmalıdır. - Katı atıkların düzenli depolaması toplum için olduğu kadar çevre için de önemlidir. Katı atıkların görüntü kirliliğine de yol açması ayrı bir menfi etkisidir. - Yol ağlarının durumu; çoğu turistin tercihlerini yaparken en önemli etkendir. - Güvenlik; kamu güvenliğini ve asayişi sağlamak turist güvenliği gibi unsurlar önemli olmaktadır. Aşırı kar yağışı, kanyon veya dağ kurtarma timlerinin olup olmaması da çok önemlidir. - Politik istikrarsızlık ve suçlar; turist için caydırıcı etki yapmaktadır. İnsan Kaynakları: Bir bölgenin insan sermayesini ifade eden bu unsur, turizm gelişiminde anahtar etmenlerden biridir. İnsan kaynakları hem hizmeti hem de manevi nitelikteki kültür ve kimliği oluşturmaktadır. İnsan kaynaklarına ilişkin etütler aşağıdaki unsurları içermelidir; - Yöre halkının nüfusu, - Göç vb. eğilimler, - Demografik yapı, - Aktif nüfus ve yapısı, eğitim seviyesi, potansiyel bilgi ve beceriler, açık fikirlilik, geleceğe odaklanma, çalışma ahlakı, - Yöreye özgü geleneksel ekonomik faaliyetleri ve yöresel sanatları yapabilme, - Turizm gelişimine ilişkin tutum, misafir severlik duygusu, hizmete yönelim, - Sosyal tutarlılık, esneklik, mevcut sosyal ilişkilerin kalitesi ve aralarındaki işbirliğini içeren sosyal yapı,

18 - Yerel kurumlar, idareler, yönetişim, bürokrasiden kaçınma vb. hususlarla finansal kaynaklar ve yönetimleri, - Alanın kültürü ve kimliği, alanda etkin görev alacak kişilerin ortak değerleri, ilgileri, yaklaşımları, algılama şekilleri, özel ilgi ve becerileri, özgün gelenekler, o topluma ait olma ve o toplumda yaşamaktan onur duyma gibi durumları içerir, - Farklı ekonomik sektörler; söz konusu coğrafi bölgeye ve ile yoğunlaşma durumları, firma sayısı, ölçeği, ortalama karlılık, geleceğe yönelik bakış açısı, pazarları ve dış ilişkileri, sektörler arası işbirliği son derece önemlidir, tüm sektörler turizm sektörü ile ilişkili olabilmektedir. Kaynak analizinin sonuçları; sürdürülebilir turizm yönetimi ve kalkınmada sermayeyi oluşturan kullanılabilir kaynaklara genel bir bakışı sağlamakla beraber, bölgenin mevcut kalkınma durumunu ve sürdürülebilirliğini değerlendiremeye yönelik bir resim sunmaktadır. Analiz aynı zamanda; bölgenin sürüdürülebilir kalkınmasına yönelik bir vizyon oluşturulmasını ve turizm gelişiminin diğer sektörlerle bütünleştirilmesini sağlayacaktır.. Turizm Potansiyeli Yüksek değerlere sahip doğal ekolojik sahalar her zaman yüksek turizm potansiyeli içermezler; - Bazı doğa parçaları araştırma yapan uzmanlara, iyi eğitimli ekoturistlere hitap etmektedir. Bu alanlar sayıca az olduğu için de sınırlı bir turizm potansiyeli içerirler, - Bazı doğal sahalar, erişim, güvenlik gibi nedenlerle turistler için elverişli olmayan yerlerde bulunurlar, - Ekolojik kaynakların kullanımlar karşısındaki duyarlılığı (taşıma kapasitesi), ziyaretçi girişinde kısıtlamalara sebep olmaktadır, Bir sahanın daha fazla turist çekebilmesi için ihtimalleri ortaya koyan turizm potansiyeli önemli bir konudur. Turizm potansiyelinin tespiti için arz ve talebin ortaya konması gerekir. Bu potansiyel sınırlıysa başarılı bir turizm girişimini başlatmak imkanı olmayacaktır. Turizm ekonomik bir faaliyet olduğundan ancak turizm pazarında sürdürülebilirliği için bir talebi karşılaması lüzumludur. Turizme ilişkin motivasyon ve istekler değişkendir, kaynakların değeri aynı kalırken değişen tüketici davranışları turizm potansiyelini etkilemektedir. Dolayısıyla turizm potansiyeli tüketicinin bakış açısı (talebi) ile değerlendirilmelidir.

19 Turizm potansiyeline ilişkin veri toplarken, istatistiki veriler, anketler gibi yöntemlerle veri elde edilebilir, ayrıca derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemleme, olaylar üzerinde çalışmalar ile veri elde etmek için kullanılan niteliksel araştırma metotları kullanılmaktadır. Turizm potansiyeli için turizm talebi incelemesi aşağıdaki hususların tespiti ile yapılabilir; - Halen yapılan turizm, - Halihazırdaki turist miktarı, - Her bir ziyaretçinin günde harcadığı miktar, - Ortalama kalma zamanları, - Turist profili, - Dürtü analizi; hangi temel etmenlerin turistler için rol oynadığı,(doğa, kültür, sağlık, güneş, vb.) - Benzer bir il veya saha ile kıyaslama yapılması, milli veya milletlerarası bir il ile kıyaslama yapılması ve neden o ilin tercih edildiği, - Gelecekte rakip olacak iller hangileridir, nedeni, Turizm arzı incelemesinde ise aşağıdaki hususlar öne çıkmaktadır; - İlimizde bir uluslar arası havaalanı var mıdır veya yakın bir ilden yararlanma imkanı makul müdür? - Alan ulaşım hangi araçlarla olur?(demiryolu, özel taşıt, genel taşımacılık, vd.), bunlara yaklaşım nasıl olmaktadır (kötü, yeterli, iyi gibi), - Alana ulaşma durumu (kolay-rahat, çaba ile, zor ve tehlikeli) - İle gelmek için yabancı turistler ülkemizden vize alıyor mu? - Sahamızın istikrarlı bir yönetimi var mı?, - Güvenlik ve ulaşım açısından ne gibi problemler yaşanabilir? - Alt yapı incelemesi; taşımacılık ağı, yerel yolun durumu (toptak, asfalt), anayolla bağlantısı, demiryolu ağı, yerel genel taşımacılığın yaygınlığı, program, ücretler, hat/duraklar, döngü patikaları, patikalar, yollar, işaret levhaları, genel enformasyon levhaları, araç-otobüs park kapasitesi, bilgi alma, tercüme kolaylıkları, - Yiyecek içecek ve barınma; restoran sayısı, restoranların sınıflandırılması (iyi-sayısı, orta iyi-sayısı vb.) - Hangi standartta yiyecek sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü) - İl ve çevresinde ne tür barınma alanları var? (otel, hotel, yatak kapasitesi, rota üstü barınma kulübeleri, bungalov, parkları, kamp alanı, diğerleri),

20 - Hangi standartlarda barınma sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü), - İlinizin seçkin özellikteki doğal alanlarının özellikleri (sundukları ile tek mi?, biraz farklı mı?, diğer seçkin özellikli yerlere benziyor mu?), - Alan turist gezi rotasına girecek şekilde turistlerin ilgisini çekebilecek diğer sahalara yakın mı? (diğer çekici sahalara yakın, orta derecede potansiyel, düşük veya yakında böyle bir potansiyel bulunmamakta), - İlin alanlarında yaban hayatı; (bayrak tür, ilginç diğer türler, temsil edici yaban hayatı, farklı yaban hayatı izleme aktiviteleri, yürüyerek, botla, gözlem noktası ile vb.), - Yaban hayatı izleme de tatmin edicilik durumu (garanti etme, genellikle, şans veya mevsime bağlı), - Bölgedeki önemli yaban hayatının tanımı, - Yardımcı tesislerin durumu (rekreasyonel, spor, diğer; durumu:kötü-yeterli-iyi), Kaynakların turizm potansiyelinin değerlendirilmesi; - doğal değerler: (sahiller, sahil kayalıkları, kumullar, dağlar, ormanlar, korunmuş izole olmuş alanlar, şelaleler, göller, nehirler, mağaralar, yaban hayatı, hayvan-kuş, deniz canlıları, iklim, diğerleri), - kültürel değerler; (tarihi binalar, tarihi yerler, anıtlar, arkeolojik yerler ve koleksiyonlar, folklor ve gelenekler, el işleri, müzeler, sahne sanatları, sanayi mirası vb.) - Toplumun turizm potansiyeli; (insan kaynakları; aktif nüfusun büyüklüğü ve yapısı, eğitim düzeyi ve profesyonel bilgi, beceriler, eğitimler, orijinal-karaktestik ve geleneksel özellikleri, ekonomik faaliyetler-sanatlar profesyonel olmayanlar dahil, resmi olmayan bilgi ve beceriler, turizm gelişimine yaklaşımlar, misafir severlik anlayışı, hizmet eğilimleri, yerel kuruluş ve idareler ile yönetişim, alanın kültürü ve kimliği, - Ekonomik kaynakların turizm potansiyeli; (tarım, ormancılık, balıkçılık, sanayi ve diğer), - Altyapı; (su sistemleri, ulaşım ağları, sağlık imkanları, ulaşım terminalleri, enerji kaynakları, kanalizasyon sistemleri, katı atık ve yok etme sistemi, caddeler/yollar, güvenlik sistemleri vd.) - İş ve hizmet altyapısı; (fırınlar, kasaplar, bakkallar, süpermarketler, doğrudan satış yapan çiftlikler, kiralık araç, servis istasyonları, taksiler, otobüsler, kiralık bisiklet, kiralık spor malzemeleri ve bakımı, postaneler, bankacılık hizmetleri, doktorlar, dişçiler, eczaneler, kafe ve restoranlar, atm ler, bankalar, diğer iş ve hizmetler.)

21 3 Turizm Talebi; turizmin mevcut durumunun incelenmesi; Ziyaretçi; boş zamanlarını geçirmek için bir yere gelen kişi olarak tanımlanabilir, turist ise alanda bir veya daha fazla gece konaklamaktadır. Her turist bir ziyaretçidir, ancak her ziyaretçi turist değildir. Dolayısı ile turist ve ziyaretçi sayılarının ayrılması gerekmektedir. Ziyaretçi ve turist ayrımı farklı talepleri sebebi ile yapılmak durumunadır, ayrıca her ikisinin de farklı etkileri bulunmaktadır. Bir turistin ortalama harcaması alanda daha fazla zaman geçirdiğinden, konaklamaya, ilave yiyecek ve içeceğe ödeme yaptığından genellikle daha yüksek olmaktadır. Turizme ilişkin mevcut durumun ortaya konabilmesi için; - Turist ve ziyaretçileri ayrı ayrı sayısı (yıllık, mevsimlik, aylık, haftalık, günlük), - Son on yılda turistlerin/ziyaretçilerin değişimi, - Ortalama kalış süreleri, konaklama ve ulaşım şekilleri önemlidir. (Sürdürülebilir doğa turizm gelişme planımızda ana unsur turizm olduğundan;turizme ilişkin veri kullanılamaz olduğu hallerde ikinci en iyi seçenek olarak ziyaretçilere ait verielr üzerinden değerlendirme yapılması mecburiyeti doğmaktadır). - Turist başına ortalama harcama, - Grup hacmi ve düzeni, - Turistlerin ağırlıklı yaş grubu, - Yaptıkları faaliyetler, - Ziyaret edecekleri-ettikleri yere ilişkin seçimleri, - Memnuniyeti, deneyimleri ve para harcama şekilleri, - İkinci ziyaretlerin yüzdesi ve sayısı, - Kullanılabilir ilave veriler. Talep incelemesinde ilimizi rakip olarak gördüğümüz veya bizimle rekabet eden benzer il veya illerle karşılaştırmak faydalı ve yerinde olacaktır. Turizm Arzı: Konum Faktörü: Bir ilin başka turizm pazarları ile ilişkili olarak nasıl konumlandığını, bir turistin alana ulaşmak için harcadığı zamanı, parayı/enerjiyi belirtir.

22 4 Bir saha ne kadar güzel olursa olsun, hedef grup tarafından kolayca ulaşılabilir değilse asla başarılı bir turizm gelişimi sağlanamayacaktır. Yerel nüfusun değil turistin algılama durumu dikkate alınmalıdır. Örneğin bakir alanları ziyaret etmekten zevk alan ve ilkel patika yollarla ulaşılan yerleri ziyaret etmek isteyen turistler için düşünülen uzak mesafeler için alanın sınırlı sayıda turist potansiyeli olacaktır. - Uzun mesafeden gelen turistler için hava alanına uzaklık çok önemlidir, - Tur operatörlerinin çoğu havayolu ulaşımını zorunlu görmektedirler, bu sebeple bağımsız turistler veya tur operatörleri hedeflenebilir, - Tren, otobüs veya özel araçlarla erişim de konum faktörleri içinde önemlidir, - Alana ziyaret iklim şartları açısından da kısıtlı imkanlara neden olabilir, - İle özgü yapılan bürokratik işlemlerin bıktırıcılığı da önemlidir, sık sık güvenlik birimleri tarafından kimlik sorulmak, aranmak gibi, - Turizm arzında; işaretlemeler, doğru yönlendirmeler, bilgiye ulaşma kolaylığı da önem arz etmektedir. Haritalar, broşürler, internet imkanı, kılavuz ve rehberler önemli bir arz faktörüdür. - Yiyecek içecek sunumu ve konaklama arzı; Sunumun ürün ve hizmet kalitesi, hijyenik standartlar, özgünlük/otantik, yöresel olması, yer ve ürünlerin çeşitliliği, ortam ve konukseverlik önemlidir. - Restoranların sınıflaması önceden yapılırsa turist için kolaylık olacaktır. - Konaklama tüm türleri içerebilmelidir, ürün ve hizmetlerin kaliteli olması, özellikle hijyeniklik konaklamada çok önemlidir. Doğal Alanın Kendine Has Özellikleri: Doğal alanların değer yaratması, kırsal kalkınmada rol oynaması beklentisi de son yıllarda öne çıkan bir görüştür. Doğal alanların alternatif kaynak kullanımına dönüştürülmesi için yapılan baskılar sonucu tehdit altında olduğu yerlerde devamlılığını sürdürebilmeleri, diğer alternatif kaynak kullanımları karşısında koruma ve kullanma dengesinin uzun dönemli ekonomik değerinin gösterilebilmesine bağlıdır. Tabiat ve kültürel miras, yaban hayatının gözlemlenmesi, yöreye özgü özellikler ve korunması gereken öncelikli türler, doğa ile ilgili çalışan ve doğanın kıymetini bilen ekoturistler için son derece önemlidir..3. Taşıma Kapasitesi - Belirli bir sürede ( yıl, ay, hafta, gün, saat ) bir bölgenin alabileceği ziyaretçi sayısı veya bölgenin kaynakları üzerinde istenmeyen veya planlanmamış etkilere sahip olmayan ve

23 5 sürdürülebilir kalkınmayı tehdit etmeyecek düzeyde bir alanda aynı anda bulunabilecek ziyaretçi sayısı, - Bir bölgenin, hayati önemde olduğu düşünülen değerleri, ekolojik süreç ve koşulları tehlikeye atmadan ve sürdürülebilir kalkınma imkanlarını azaltmadan belirli bir süre boyunca destekleyebileceği insan faaliyetlerinin (ağaç kesimi, avlanma, tarım) ve diğer etmenlerin (örn: iklim değişikliği, kirlenme.vb.) baskısı, - Ziyaret edilen bir alan veya tesisin sahip olduğu kaynaklar üzerinde koruma amaçlarını tehlikeye atmadan, istenmeyen ve planlanmayan etkilere neden olmadan belirli bir süre (yıl, ay, gün, an) boyunca alabileceği ziyaretçi sayısı şeklinde tanımlanmaktadır. Taşıma kapasitesi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planında önemli bir planlama aracıdır. Turizmin gelişimi ve korunmasında önemli bir kavramdır. Taşıma kapasitesinin analizi ve izlenmesi, yönetim kararları yönünden girdi sağlayacaktır. Taşıma kapasitesi sayesinde kullanımı sınırlamak, en elverişli ziyaretçi sayısını tamamlayarak müspet etkileri azamiye çıkartmak, olumsuz etkileri en aza indirmek mümkün olabilecektir. Kısaca Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planındaki sürdürülebilirlik taşıma kapasitesinin aşılmaması ile temin edilir. Ziyaretçi sayısı ve etkinin büyüklüğü arasında doğrudan ilişki vardır. Ancak alan içinde tek tehdit unsuru ziyaretçiler değildir. Doğa için önemli olan tehditlerin tümünün birleşik etkisidir..3..taşıma Kapasitesinin Elemanları Sosyal Taşıma Kapasitesi: Turizm için yerel tolerans limitleri olarak tanımlanmakta olup yöre halkı üzerindeki olumsuz etkilerinden ve ziyaretçiler ile yöre halkı arasındaki çatışmalardan kaçınılmasını içerir.bu unsurun turizm gelişimi içerisinde anahtar rolü vardır. Yöre halkı turizmi desteklemezse kalkınma asla olmaz. Yerel kabulü belirleyen temel etmenler, sosyal yapı ve kültürün hassaslığı, toplumun değişimin üstesinden gelebilme yeteneği, turizmin algılanışı, yöre halkı ile ziyaretçilerin ilişkileri, kullanıcı grupların davranışları, birbiri ile uyumu ve paydaş olmanın ekonomik ve toplumsal faydalarıdır. Ekonomik Taşıma Kapasitesi: Sürdürülebilir bir turizm gelişiminde turizm, ekonomik yapı ile bütünleşmiştir ve diğer sektörleri de desteklemektedir. Ekonomik taşıma kapasitesi; turizm gelişimini sağlayan bir yerel ekonomi ve yerel ekonominin sürdürülebilirliğini sağlayan bir turizm gelişimi anlamına gelmektedir. Yani temel kıstas; turizm gelişimi ile yerel ekonomi arasındaki sinerjidir.

24 6 Ekonomik taşıma önemli olan iki unsur; Beklenen faydaları temin etmek için asgari turist sayısı ve ekonominin üstesinden gelebileceği azami turist sayısıdır. Ekolojik Taşıma Kapasitesi: Ekolojik taşıma kapasitesi, ziyaretçilerin/turistlerin ziyaret edilen alandaki ekosistemler, ikamet yerleri ve canlı türleri üzerinde ortaya koyduğu ekolojik zararlardır. Burada, ekolojik değerlerin, ziyaretçi akışlarının ve davranışlarının uzun süreli ve sistematik olarak izlenmesi ve veri toplanması önemli olmaktadır. İdari/fiziki Taşıma Kapasitesi: Fiziki taşıma kapasitesi aynı anda ve belirli bir zamanda müşteri olarak alınabilecek ziyaretçi sayısıdır. Bu kapasite, alana uygun insan sayısına, yani alanın büyüklüğü ve diğer fiziki şartlar (doğal, coğrafi koşullar ve hava şartları) ile turizm altyapısının kapasitesine dayanmaktadır. Burada temel göstergeler; kalabalık, kuyruklar ve trafik sıkışıklığıdır. Fiziksel kapasite yönetiminin verimliliği ve etkinliği şu unsurlara bağlıdır; - Organizasyon kaynaklarının kapasitesi (insan ve ekonomik kaynaklar vb. gibi), - Ziyaretçi yönetiminin kapasitesi, Bir sahanın ziyaretçi kullanımına/ turizm gelişimine karşı hassas olan kaynakları: Kırmızı liste ve endemik türlerin habitatları, alanın savunmasız olan diğer kaynakları, göçe hassas türler, Ziyaretçi yönetimi de dahil olmak üzere yönetim amaçları ve hedefleri: Genel bir doğa koruma planı, amaçlar, hedefler ve doğa koruma politikası, tür koruma politikaları, bölgeleme sistemi, izleme sistemi, Ziyaretçiler/turistler, turizm gelişimi ve etkileri üzerine veriler; tüm güzergahlar, tesisler, konaklama ve ziyaretçi/turist için olan etkinlikler ve detaylı haritalar, ziyaretçi sayısı, özellikleri, akımları, ziyaretçi modelleri, etkinlikler ve mevsime bağlı özelliklere ilişkin bilgiler vb., ziyaretçiler tarafından özel olarak gerçekleştirilen faaliyetler, ziyaretçi etkilerine ilişkin veriler, etkilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemler, ölçütler ve göstergeler. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknikleri ile bilgilerin gösterilmesi mümkündür. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi bir alanın belirli bir zaman diliminde ziyaretçi deneyimleri üzerinde olumsuz etkilenmeye sebep olmaksızın kaldırabileceği maksimum ziyaretçi sayısıdır.

25 7 3. İLGİ GRUBU ANALİZİ VE YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI 3.. İlgi Grupları/Paydaşlar İlgi grupları, belirli bir koruma ve sürdürülebilir kalkınma projesi ile ilgili olarak fayda sağlayan, projenin içinde yer alan veya söz konusu projeden olumlu ya da olumsuz etkilenen bireyler, gruplar veya organizasyonlar olarak tanımlanabilirler. Paydaşlar, bir problemi çözmek için sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ve amaçlarımıza ulaşmak için güvenebileceğimiz kişilerdir. İlgi gruplarının hepsi sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ortak değildir veya olmaları gerekmez. Çünkü bir ortağın projeye olumlu bir bakışı, tutumu olmalıdır ve amaçlara ulaşmak için işbirliği yapmalıdır. Bazen bir ilgi grubu projeye olumsuz bakabilir ve hatta aktif bir tehdit bile olabilir, ilgi gruplarını işbirliği yapılanlar haline getirmek onlara paydaş değeri verilmesi ile mümkün olur. 3.. İlgi Grubu Kategorileri Turizmde ilgi grupları; - Yöre halkı, kişiler ve kurumlar, - Alana dayalı ilin sorumlu yöneticileri, - Bölgesel yetkililer, - Ulusal yetkililer, - Turizm ofisleri, yerel turizm organizasyonları, konaklama ve hizmet sunanlar, taşımacılar, - Turizmle ilgili sektörler, - Tarım, ormancılık ve balıkçılık gibi farklı ekonomik sektörlerin temsil edildiği ticaret ve sanayi odaları ve el sanatları ile ilgili birimler, - İşçi sendikaları, dernekler, STK lar, - Eğitim ile ilgili birimler, 3.3. İlgi Grubu Analizi İlgi grubu analizi sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının ortaya konması ve uygulamasında yer alan farklı taraflara ilişkin genel bir izlenim sahibi olabilmek, niyet okumak için kullanılan bir araçtır. Yalnızca bir envanter olarak ele alınmamalıdır, sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının planlanmasında potansiyel ortaklarımızın kimler olduğunu ve hangi tarafla çelişkiler yaşayacağımızı bize bildirmektedir. Ayrıca projenin farklı seviyelerinde destek temini için de son derece elverişli bir analizdir.

26 8 İlgi grupları analizine dayalı olarak sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının yönetiminden sorumlu bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir doğa turizmi gelişimi için, detaylı bir ilgi grubu analizi ilgi gruplarının; - Genel hedeflerini, - Turizmden beklediği faydaları - Turizmdeki rollerini tanımlamalıdır. Bu süreç; şu adımlardan oluşur;. İlgi gruplarının tanımlanması,. Her ilgi grubunun çıkarlarının, önceliklerinin ve değerlerinin belirlenmesi, 3. Her ilgi grubunun davranışlarının belirlenmesi, 4. İlgi grubunun gücünün ve ilgi grupları arasındaki muhtemel koalisyonlarının gücünün tahmin edilmesi, 5. İlgi gruplarının mevcut ihtiyaçlarının ne düzeyde karşılandığının değerlendirilmesi, 6. İlgi grupları ile birebir iletişimlerin başlatılması ve ilgi gruplarının güveninin kazanılması, 7. Ortak menfaatler, sinerji ve başarı unsurlarının tanımlanması, 8. Paydaşların bir araya getirilmesi, 9. Ortak hedef ve amaçların ve onlara ulaşmak için gerekli olan stratejinin ortaya konması,. Organizasyon çerçevesinin oluşturulması,. Uygulama (zaman çizelgesinin ve hedeflerin ortaya konması, iletişim organizasyonunun oluşturulması, ilgi gruplarına somut sorumlulukların verilmesi.). İzleme ve geri bildirimin yapılması 3.4. Toplum Temelli Yaklaşım Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planı nın hazırlanmasında toplum temelli yaklaşım uygulanması neticesinde; - Yöre halkı için sürdürülebilir geçim kaynakları ortaya koymak, - Toplulukların kendi yapılarını korumalarını teşvik etmek ve - Doğal alanların koruma hedeflerinde yerel faydayı oluşturmak mümkündür, Toplum temelli turizmin en önemli özelliği, doğal kaynakların kalitesi ile alanın kültürel mirasının bozulmamış ve turizmle güçlendirilmiş olmasıdır. Doğal çevre üzerindeki olumsuz etkiler en aza indirilmeli ve yerel kültür korunmalıdır. Turizm, insanların kendi yerel kültürlerini yaşatma ve değerlendirmeye teşvik etmelidir.

27 Yerel Organizasyonun Oluşturulması İlgi grubu analizine dayalı olarak, korunan alan ve çevresi için, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını izlemek veya biçimlendirmek amacıyla, korunan alan yönetimi ve tüm ilgi gruplarının resmi işbirliğine dayalı bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını uygulamak, desteklemek ve sorumluluklarını, karar verme gibi hususları düzenler. (Kaynak: Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü) 3.6. Tarihçe Günümüzde İzmir olarak kullanılan isim, Smyrna kelimesinin dönüşmüş biçimidir. Smyrna kelimesinin daha erken biçimlerinin Smira, Lesmira, Zmirra, İsmira, Samorna veya Smurna olduğu da iddia edilmektedir. Smyrna kelimesinin kullanılmasında, kentin kurulduğu yerin yakınında bir kutsal alanın bulunmasının etkili olduğu sanılmaktadır. Bu kutsal alanın, Halkapınar kaynağı ve bu kaynağın oluşturduğu gölcük olduğu iddia edilmektedir. Smyrna/İzmir adının, Ana Tanrıça Kaynağı / Gölcüğü veya en azından Ana Tanrıça/Kutsal Ana anlamlarıyla ilgili olduğu düşünülmektedir. Sözcük büyük olasılıkla Hitit kökenlidir. İzmir in kuruluş tarihi ve yeri konusunda bilgiler tartışmalı olmakla birlikte, bugün Bayraklı semtinde yer alan ve Tepekule olarak tanınan ören yerinin, eski İzmir in kuruluş yeri olduğu kabul görmektedir. Eski İzmir in kuruluş tarihi ve kurucularının kim olduğu hakkındaki bilgilerimiz bir kaç kategoride toplanabilir. Bu söylencelerden birisi, İzmir in ilk kurucularının Amazonlar olduğuna ilişkindir. Bir diğeri ise, efsanevi Frigya kralı Tantalos un ismi etrafında gelişir. Söylencelerdeki bir başka anlatıda ise, kentin kurucularının Lelegler olduğu dile getirilmektedir. Bayraklı da yapılan kazılarda elde edilen buluntular, İzmir in kuruluşunun İ.Ö. 3 yıllarına kadar indiğini açıklamakta; yapılan araştırmalar, İzmir in bir Aiol kenti olduğunu göstermektedir. Bir dönem Hitit İmparatorluğu nun nüfuz alanı içine girse de (İ.Ö. - ), Aiol kenti olma özelliğinin İonialıların kenti ele geçirmelerine kadar sürdürdüğü bilinmektedir.

28 İ.Ö. 8 dolaylarında ticari faaliyetlerini İzmir Körfezi nin son noktasına kadar yaymak isteyen İonialılar sınırlarındaki bu Aiol kentini ele geçirdiler. Deniz ötesi kolonileri aracılığıyla iyi işleyen bir ticaret ağına sahip olan İonialıların İzmir i ele geçirmeleri, kentin tarihinde hızlı bir dönüşüme neden oldu. Kent, ticaret aracılığıyla kısa sürede zenginleşti ve gelişti. Kentin zenginliği komşu Lydialıları harekete geçirdi ve İzmirlilerle savaşa girdiler. İÖ. 6-6 yıllarında Lydia orduları, kenti ele geçirmeyi başardı. Lydialılar daha sonra kenti yıkıp tahrip ettiler. Ancak İzmirliler kentlerini yeniden kurmayı başardılar. Eski İzmir in çöküşü, Anadolu da Pers istilasının sonuçlarındandır. Pers ordularının saldırısı sonucu, İ.Ö. 545 yılında İzmir tahrip edildi. Bu tahribattan sonra, Bayraklı daki yerleşim alanında bir daha kent düzeninde bir yerleşim oluşamadı. İzmir in bu ilk döneminden geriye kalan en önemli miras, kentin kendisidir. Bayraklı da bulunan ören yeri, yapılan kazılarla her geçen gün biraz daha açığa çıkartılmaktadır. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda kentin ızgara planlı, (birbirini dik kesen sokaklarla örülü bir yapıda) olduğu anlaşılmıştır. İzmir in yeniden kurulması, Büyük İskender olarak anılan Makedonyalı Aleandros a bağlanır. Büyük İskender İran seferinin başlarında, İ.Ö. 334 yılında Pers İmparatorluğu nun Anadolu daki ordusunu yendikten sonra, ordularıyla Efes üzerine ilerlemişti. Bu harekat sırasında İzmir yöresine geldiğinde, söylenceye göre şimdiki Kadifekale (Pagos Dağı) civarında gördüğü bir rüya üzerine yeni İzmir in Pagos Dağı nda kurulmasını ister. Yeni kent, Kadifekale yamaçlarından, denize doğru uzanıyordu. Kentin varlığı yine deniz ticaretiyle yakından ilgiliydi. Çünkü kentin konumlandığı alan, Kadifekale nin bulunduğu yer ile küçük bir koydan oluşan doğal liman arasında bulunuyordu. Kent esas olarak bu doğal limanın var ettiği bir yerleşim olacak ve geleceği bu limanın canlılığına göre şekillenecektir. İzmir, İ.Ö. III. Yüzyıl başlarında Efeslilerin tavsiyesi üzerine on üçüncü üye olarak Ion kentleri arasındaki birliğe kabul edildi. Daha sonra Bergama Krallığına bağlanan İzmir, İ.Ö. 33 de Bergama kralı III. Attalos un vasiyeti gereğince, Roma İmparatorluğu na katılınca, diğer Ion kentleriyle birlikte Roma topraklarının bir parçası oldu. İzmir in Roma Dönemi nde giderek önem kazandığı ve ticaret kenti olma özelliğini geliştirmeye başladığı görülmektedir. Roma İmparatorluğu İ.S. 395 yılında ikiye ayrıldı. Bu bölünmede Anadolu, dolayısıyla İzmir, Doğu Roma toprakları içinde yer aldı. İ.S.476 yılında Batı Roma nın yıkılmasıyla birlikte Doğu Roma, bölgenin hakimi oldu. İzmir, önemli bir ticaret kenti olarak varlığını sürdürdü.

29 68 yılındaki Sasaniler in saldırılarını, 637 yılından başlayarak bir süre devam edecek olan Arap akınları izledi. 665 yılındaki Emevi seferinde, İzmir Arapların eline geçti. İzmir, XI. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren tarihinde yaşadığı önemli dönüşüm evrelerinden birisine daha girdi. Kentteki Doğu Roma egemenliği tartışmalı hale geldi. Bu dönemde Doğu Roma İmparatorluğu ile bölgeye ulaşan Türkler arasında İzmir in birkaç kez el değiştirdiği bilinmektedir. 7 yılında Büyük Selçuklu Ordusu nun Doğu Roma Ordusu karşısında kazandığı zafer, Anadolu tarihi açısından bir dönüm noktası olmuştur. Nitekim 7 den kısa bir süre sonra 76 yılında, İzmir önlerinde Türk kuvvetleri görülmeye başlamıştır. Aynı yıl, İzmir kısa bir zaman sürecek olan Türk egemenliğini de tanıyacaktır. Bu dönemi, büyük Türk denizcisi Çaka Bey in 95 yılına kadar devam edecek olan egemenlik yılları izler. İzmir deki bu ilk dönem Türk egemenliği, yaklaşık yirmi yıl sürer. Bu olaydan sonra ilk haçlı seferini (96) izleyen günlerde, Doğu Roma kuvvetleri kenti ele geçirirler. Türklerin kısa bir dönem yönettikleri İzmir, yeniden bir Doğu Roma kenti haline gelir ve 37 yılına kadar kentin bu konumu değişmeden kalır. XIV. yüzyılda İzmir, Doğu Roma yönetiminde olmakla birlikte, 6 Nif antlaşmasıyla İzmir de yerleşim hakkını elde eden Cenevizliler ve Venedikliler, kentte ticari açıdan etkin bir konuma yükselmişlerdir. İzmir, 37 yılında bir Türkmen Bey i olan Aydınoğlu Umur Bey in denetimi altına girer. 344 yılında Papa VI. Clement in örgütlediği, Venedik, Kıbrıs ve Rodos şövalyelerinin katıldığı bir Haçlı seferinde Liman Kalesi Latinlerin eline geçer ve Pagos Dağı nın zirvesindeki Kadifekale ise Türklerin egemenliğinde kalır. Böylece kent, uzun bir süre devam edecek olan bu yapısına kavuşmuş olur, yukarıda Türk İzmir ve aşağıda Hıristiyan İzmir olmak üzere ikiye bölünür. XV. yüzyılın başında Timur İzmir e bir sefer düzenleyerek, Rodos şövalyelerinin egemen olduğu Liman Kale yi ele geçirir ve onu yıktırarak, Türkmen Aydınoğlu Beyliği nin canlanmasını sağlar ve İzmir i Umur Bey in torunu Aydınoğlu Cüneyt Bey e verir. 46 da Osmanlılar, Aydınoğlu Beyliği ne son vererek, Batı Anadolu ve İzmir i egemenlikleri altına aldılar. Böylece, Osmanlı egemenliğine dek süren İzmir in yönetsel belirsizliği de sona ermiştir. Osmanlı egemenliğine girdiği dönemde küçük bir kasaba konumunda olan İzmir, Osmanlı Barışıyla birlikte nüfusu artmaya başlayınca, yıllarında Türkler, tepedeki yerleşim

30 yerlerinden limana doğru yönelerek, Yukarı Kale ile Liman Kalesi arasında kesintisiz bir Türk yerleşim kuşağı oluşturmuşlardır. İzmir in ticaret merkezi olarak yükselişinin ardında, Doğu Akdeniz ticaretinde egemen olan Fransa ve Venedik ile rekabete girişen İngilizlerin Yakın Doğu da yayılma çabalarının etkisi büyüktür. 6 ile 63 yılları arasında İngilizler ve Fransızlardan sonra Hollandalılar da İzmir e gelerek, Batı Anadolu daki ticareti yeniden biçimlendirmeye başladılar. Böylece İzmir Doğu Akdeniz in en önemi liman kentlerinden biri haline geldi. XIX. yüzyıla girilmesiyle, İzmir ve Batı Anadolu nun tarihsel serüveninde çok önemli dönüşümler yaşanmaya başlamıştır. 838 yılında Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında imzalanan serbest ticaret antlaşmasıyla, İmparatorlukta yabancılara ticaret yapma hakkının tanınmasıyla, Sakız Adası nda ticaretle uğraşanlar İzmir e gelip, yerleşmeye başladılar. Böylece İzmir, Batılı devletlerle olan ticari hacmine paralel olarak büyük bir gelişim ve dönüşüm içine girdi. 85 li yıllardan itibaren hız kazanan bu değişim, I. Dünya Savaşı nın başladığı 94 yılına kadar aralıksız devam etmiştir. I.Dünya Savaşı nın yitirilmesi, İzmir ve Ege için bir sonun başlangıcı oluyordu. 5 Mayıs 99 da başta İzmir olmak üzere, tüm Ege Bölgesi Yunan işgali altına giriyor ve bölgede yeni bir yapılanma başlıyordu. I. Dünya Savaşı nın galip devletleri, işgalle, Osmanlı Devleti ne Sevr Antlaşması nı imzalatmayı hedefliyorlardı. Sevr Antlaşması, başta İzmir olmak üzere, Ege Bölgesi nin Yunanistan a bağlanmasını öngörüyordu. İzmir in işgaliyle birlikte, Ege de işgalci Yunanlılara karşı Türk ulusal direniş hareketi başlar. İzmir de Gazeteci Hasan Tahsin tarafından atılan ilk kurşun Ulusal Kurtuluş Savaşımızın başlangıcını simgeler. İzmir in işgali ve bu işgalden kurtuluşun Türkiye nin siyasi tarihi açısından çok önemli sonuçları olmuştur. İzmir in kurtuluşuyla birlikte; monarşik, teokratik ve çokuluslu bir imparatorluktan, ulusal, laik ve çağdaş bir Cumhuriyet e geçişin kapıları ardına kadar açılmıştır. 9 Eylül 9 de Türk Ordusu nun İzmir e girmesi ile Yunan işgali sona erer. Ancak, İzmir 3 Eylül sabahı tarihinin en büyük felaketlerinden birini yaşamaktan kurtulamaz. Basmane semtinde başlayan yangın,.6. metrekarelik bir alanda. den fazla ev ve işyerini yok eder Çıkan yangınla kentin 3/4 ü yanmıştır (İzmir Valiliği Web Sitesi, ). Türkiye Cumhuriyeti nin ilk yıllarında İstanbul dan sonra en büyük ve önemli kent olan İzmir, ekonomik ve sosyal alandaki gelişimini sürdürmektedir. İzmir in geçmişinde farklı

31 3 kültürlerden gelen insanların bir arada yaşaması, mekânsal, sosyal ve kültürel yapının da zenginleşmesine ve çeşitlenmesine neden olmuştur (Narlıdere Kaymakamlığı, ) İzmir İlinin Genel Özellikleri İlin Jeomorfolojik Özellikleri İzmir ili, Anadolu Yarımadası nın batısında, Ege kıyılarımızın tam ortasında yer alır. Kuzeyden Balıkesir, doğudan Manisa, güneyden Aydın illeri ile çevrilmiştir. İl toprakları, 37o 45 ve 39o 5 kuzey enlemleri ile 6o 5 ve 8o doğu boylamları arasında kalır. İlin kuzey-güney doğrultusundaki uzunluğu yaklaşık olarak km, doğu-batı doğrultusundaki genişliği ise 8 km dir. Yüzölçümü. km olan İzmir in 3 ilçesi vardır. (Şekil ). İlçeler:. Aliağa. Balçova 3.Bayındır 4.Bayraklı 5. Bergama 6. Beydağ 7. Bornova 8. Buca 9. Çeşme. Çiğli. Dikili. Foça 3.Karabağlar 4.Karaburun 5.Konak 6.Kemalpaşa 7. Kınık 8. Kiraz 9.Menderes. Menemen. Narlıdere. Ödemiş 3. Seferihisar 4. Selçuk 5. Tire 6. Torbalı 7. Urla 8. Karşıyaka 9. Gaziemir 3.Güzelbahçe Şekil. İzmir İli Haritası

32 4 İzmir ilinin yeryüzü şekilleri, yakın jeolojik geçmişin bir sonucudur. Doğu batı doğrultusunda uzanan sıradağlar arasında yer alan çöküntü ovaları ve akarsu ağızlarındaki birikinti ovaları, yeryüzü şekillerinin ana hatlarını meydana getirirler (Şekil ). Şekil. İzmir in Uzaydan Genel Görünüşü Ege Bölgesi morfolojisi üçüncü ve dördüncü jeolojik zamanda oluşmuştur. Kuzeyden ve güneyden Alp kıvrımlarının etkisiyle sıkışarak, büyük çöküntü alanları, kırıklar ve fay hatları meydana gelmiştir. Bu morfoloji bugün kendisini denize dik inen dağlar ve aralarındaki vadilerde gösterir. İzmir, Ege Kıyı Bölgesinin tipik bir örneği gibidir. Kuzeyde Madra Dağları, güneyde Kuşadası Körfezi batıda Çeşme yarımadasının Tekne Burnu, doğuda ise Aydın-Manisa il sınırları ile çevrilmiş,.973 km lik bir alana yayılan İzmir batıda kendi adıyla anılan körfezle birleşmektedir. Batı Anadolu sahilinin orta kısmında yer alan Oğlak Adası yanında başlayan körfez, onun karışında bulunan Karaburun da sona erer. Oğlak adasının 3 mil güneydoğusuna inildiğinde, körfezin doğuya doğru uzanarak iç İzmir Körfezini oluşturduğu görülür. Körfezin uzunluğu Karaburun dan Yenikale Geçitine kadar 7.3. mil, toplamı ise 6 mil kadardır. Genişliği en az. milden en çok 5 mil e kadar değişir kuzey enlemi ile 7- doğu boylamında bulunan İzmir in içinde bulunduğu Ege Bölgesi fay sisteminin doğu-batı doğrultusunda uzanan tektonik hatlar, körfezi aralarındaki çukura alırlar. Körfezin güney sahilini takip eden fay üzerinde Urla İçmeleri Balçova (Agamemnon) Ilıcaları ve suyu kısmen ılık olan Meles Kaynakları (Halkapınar) yer alır.

33 5 İzmir morfolojisi farklı görünümler taşır. İli üç yönde çevreleyen ve yerleşim alanının arkasını kuşatan dağlar ve bunların oluşturduğu horizonal çizgiler ile yerleşim alanının yoğunlaştığı sahil çizgisi arasında kalan ve yer yer iç kısımlara kadar uzanan sahil şeridi ve düzlükler üzerinde çevre dağlarında kopup sıçraması, tepeler morfolojik bünyenin temel çizgilerini meydana getirir. Dağlar arasındaki verimli ovalar ve vadiler ılımlı deniz ikliminin içerilere kadar etkili olmasını sağlar. En yüksek noktasında (Karatepe).75 metreye ulaşan Yamanlar Dağı ve onun yamaçlarından oluşan Silsile, İzmir i kuzeyden çevreleyen arazi yükselmeleridir. Yamanlar silsilesi kuzeyde Dumanlı ve Kara Hasan Dağları ile devam eder. Ova düzlüklerinin kuzey batısında irili ufaklı tepe ve tepecikler halinde sahile kadar inen Sivri Dağ, Ayrı Dağ, Şaphane Dağı ve Kara Dağ yer alır. İzmir in güney ve güney batısını kuşatan Karabelen Dağları Yamanlara göre daha sert ve dik karakterlidir. Şehrin doğusunda en belirli arazi yükselmesi Nif Dağı (5 m) ve onun batıya uzanan tepeleridir. Gerilerde Mahmut Dağları ve Boğazlar ile birleşerek uzun ve sarp görünüşlü silsileyi oluşturan Nifler Belkahve yöresinden başlıyarak alçalır, bir yandan Bornova diğer yandan da Buca sırtlarını teşkil eder. Bozdağlar Bozdağlar Kuzey-güney doğrultusunda km. doğu-batı doğrultusunda ise 8 km. genişliğinde olan İzmir de denizden yükseklik 5 cm. başlayarak Basmane yöresine doğru tatlı bir meyille 7 metreye ulaşır ve tepelere doğru artar. Bu yükseklik kuzeyde Madra Dağları nda.5 metreyi geçerken, bu dağların güneyinde yer alan ve 6 km. uzunluğundaki Bakırçay ın suladığı ve Çandarlı Körfezine kadar uzanan Bakırçay Ovası nda azalır. Bakırçay Ovası nın güneyinde yer alan Yunt Dağları kendi

34 6 doğusundaki Sultan Dağı ve güneyindeki Dumanlı Dağları ile birleşir. Dumanlı Dağlarını güneyinde Türkiye nin ve bölgenin en verimli ovasını sulayan ve ona adını veren 45 km. uzunluğundaki Gediz Irmağı yer alır. Gediz Irmağı kendi adıyla anılan verimli Gediz Deltası nı oluşturarak Menemen boğazından geçer ve denize dökülür. İzmir de irili ufaklı göller bulunmaktadır. Bunların başlıcaları Bozdağ ın batısında tatlı suyu, oluşturduğu doğal bitki örtüsü ve temiz havasıyla Gölcük Gölü, Yamanlar dağı üzerindeki tipik krater gölü olan Karagöl, Torbalı-Selçuk arasında sığ bir göl olan Belevi Gölü ve Küçük Menderes Nehri nin getirdiği alüvyonlardan oluşan Çakal Boğaz Gölü dür. Genel olarak dantel gibi işlenmiş çok girintili ve çıkıntılı bir sahil çizgisine sahip olan İzmir Körfezi, Bostanlı ile İnciraltı arasında 3 km. uzunluğundaki sahili oluşturur. Bütün sahil boyunca içerilere doğru bu genç toprak örtüsü doğuda Bornova, kuzeyde ise Karşıyaka düzlüklerini örterek, yeşil bitki örtüsünü ve ziraate elverişli toprakları oluşturur. Sahili çevreleyen yüksek tepelerde ise kırmızı Akdeniz toprak materyalini içeren taşlık arazi, üzeri birkaç santimetre kalınlığında kahverengi toprak ile kaplıdır. Buca yöresi toprağı da kuru tarla ziraatçiliğine elverişli orta verimlilikte kahverengi toprak tabakasıyla örtülüdür. Gölcük Gölü Karagöl İzmir in coğrafi konumunun turistik yerleşime, özellikle kıyı bandında elverişli olduğu rahatlıkla belirtilebilir. Girintili ve çıkıntılı kıyı bandı doğal olarak sayısız güzellikte koy, sahil ve plajların oluşumu ile sonuçlanır. Gümüldür, Özdere, Foça, Karaburun, Çeşme sahil ve plajlarının İzmir için büyük bir turistik önem taşıdığı bilinmektedir. Öte yandan aynı doğal yapı, birçok balıkçı barınağının veya yat yanaşma yerlerinin oluşmasına neden olmuştur. Bu sahil çizgisi Ülkemiz ve İzmir açısından önemi görmezlikten gelinemeyecek olan körfezin ve limanın görünümünü tamamlar. İzmir doğal bir turizm ve liman kentidir. Karagöl

35 Jeolojik Özellikler İzmir ilinin bulunduğu yer, dördüncü zaman başlarında Egeid ismi verilen bir kara parçası ile kaplı idi. Ege Bölgesi ve İzmir ilinin bulunduğu alan deniz seviyesinde hafif dalgalı (Penoplen) düzlükler halinde idi. Bu zamanda Doğu Anadolu nun Yunanistan a kadar olan bölgesi kuzey ve güneyden Alp kıvrımlarının etkisi ile sıklaştırılmaya başlandı. Şiddetli basınçlarla bazı yerler, örneğin; Anadolu Yarımadası yükselirken, Ege Denizi nin bulunduğu Egeid Kıtası alçalmaya ve çökmeye başlamıştır. Bu kıta parçasının üzeri Akdeniz in suları ile kaplanmıştır. Çökme sonucu Batı Anadolu Bölgesi nde doğu-batı doğrultusunda kırılmalar olmuştur. Sürekli şekilde sıkıştırılan bu bölgede kırıklar arasında kalan bazı yerler yükselerek dağları (Horst), bazı yerlerde alçalarak ovaları (Graben) oluşturdu. Ovalar karaların içine doğru sokulmuş, körfezlerde son buluyordu. Bazı körfezlere dökülen akarsular zamanla körfezi doldururlar. Ege Bölgesi ve İzmir ilinin daha doğrusu Batı Anadolu nun oluşumu henüz son bulmamıştır. Olaylar aynı şekilde süregelmekte, yer kabuğunun henüz yerleşmediği sık sık olan depremlerden ve onların yarattığı sonuçlardan anlaşılmaktadır. Volkanik faaliyetlere rastlanılmamaktadır (İzmir Valiliği Web Sitesi). İzmirin Jelojik yapısı Şekil 3 de gösterilmiştir. Şekil 3. İzmir İli Jeoloji Haritası Kaynak: Coğrafya Bilim Web Sitesi ve Jeoloji Mühendisleri Odası nın Jeoloji Haritasından uyarlanmıştır.

36 İklim Özellikleri İzmir in coğrafi konumu nedeniyle İl sınırları içinde hemen hemen her tarafta benzer iklim özellikleri görülür (İzmir İl Özel İdaresi, 9). İzmir orta enlem kuşağında, denizsel etkilere açık, iç deniz özelliği gösteren körfez yapısı ile Kıyı Ege şeridinin tektonik özelliğine göre iklimsel karakter göstermektedir. Orta enlem kuşağında yer alması ve kıyı şehri olması nedeni ile Akdeniz iklimi karakteri hakimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve bol yağışlı, bahar ayları ise geçiş özelliği gösterir. Rüzgâr durumu denize açık kıyı şeridi ve farklı topografik yapıları bir arada bulundurması nedeni ile önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Güneşlenme süresi ve yeterli düzeyde yağış miktarına bağlı olarak toprak yapısı tarımsal açıdan uygun iklim özelliğine sahiptir. Yenilenebilir enerji kaynakları, (rüzgâr ve güneş) açısından da önemli sayılabilecek düzeyde potansiyeline sahiptir. Güneşlenme Süresi: İzmir ilinin güneşlenme potansiyeli yüksektir. İzmir de uzun yıllar ortalama güneşlenme süresi 8, saattir. Ortalama Açık günler sayısı Temmuz ve Ağustos aylarında 7 güne kadar çıkarken, Aralık-Ocak-Şubat aylarında 5 güne kadar düşmektedir (Şekil 4). Kapalı günler yaz aylarında hiç görülmezken, Aralık ve Ocak aylarında 6 gün civarındadır (İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü, ). Şekil 4. İzmir İlinin Güneşlenme ve Bulutluluk Süresi Kaynak: İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü,. Sıcaklıklar: Sıcaklık ortalaması yüksek olanilde ortalama sıcaklığın en yüksek olduğu Temmuz ayının uzun yıllar değeri 7,6 ºC, en düşük ortalama değer Ocak ayında 8,6 ºC dir. Günün maksimum sıcaklık değerlerinin ifade edildiği ortalama maksimum sıcaklığın en

37 9 yüksek olduğu ay 3,9 ºC ile yine Temmuz ayı, en düşük olduğu ay, ºC ile Ocak ayıdır. Günün minimum sıcaklık değerleri için kullanılan ortalama minimum sıcaklık Temmuz ayı için ºC, Ocak ayı için 5,7 ºC dir. Kış ayları ortalama minimum sıcaklığı 6, ºC olmasına karşın zaman zaman sıfır derecenin altına düşmektedir. 6 yıllık kayıtlarda görülen uç değerlerde en yüksek sıcaklık de ölçülen 4,7 ºC iken, en düşük sıcaklık değeri yılına ait 8, ºC dir. Yağış Dağılımı: İzmir ili uzun yıllar yıllık toplam yağış ortalaması 687,5 mm dir. 4 saatte ölçülen maksimum yağış miktarı 45,3 mm (9 Eylül 6) dir. su yılı yağış toplamı 934, mm olup, uzun yıllar ortalamasına göre %35,9 daha fazladır. su yılı yağış toplamı:74,9 mm olup, uzun yıllar ortalamasına göre %8, daha fazladır (İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü, ) İzmir de yağış miktarının yarısı kış aylarında gerçekleşmekte olup, yaz mevsimi kurak geçmektedir. Yağmurlu gün sayısının yıllık ortalama toplam değeri 79 gündür. Aralık ve Ocak aylarının yarısı yağmurlu gündür. İzmir ilinde kar yağışı pek nadir görülen yağış türüdür. Ancak, ili çevreleyen dağlarda kış aylarında kar örtüsü gözlemlenir (Şekil 5) Şekil 5. İzmir İli Yıllık Toplam Yağış Miktarı Kaynak: İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü,. İzmir ilinde en fazla yağış alan aylar kışa aylarıyken, en kurak aylar Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarıdır (Şekil 6).

38 3 Şekil 6. İzmir İli Aylık Yağış Dağılımı Kaynak: İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü,. Nem Miktarı: İzmir de her mevsimde görülen nem hava sıcaklığının yazın bunaltıcı, kışın dondurucu hissedilmesine neden olur. 59 yılın aylık ortalaması yüzde 64 dür. En fazla nem yüzde 74 ile Aralık ve Ocak aylarında, en düşük nem yüzde 5 ile Temmuz ayında ölçülmüştür (İzmir İl Özel İdaresi, 9). Rüzgar ve Basınç: İzmir in hakim rüzgâr yönü Güney-Güneydoğu, mevsimsel değişimlere bağlı olarak ikincil derece hakim rüzgâr yönü Batı-Kuzeybatı dır. İzmir de ortalama rüzgâr hızı 3. m/sn dir. Bu güne kadar ölçülen maksimum rüzgâr hızı ise 4, m/sn olarak..96 tarihinde ölçülmüştür (İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü, ). İzmir de uzun yılların ortalama aylık basınç değeri. milibardır. Basıncın en yüksek ortalaması Kasım ayında.4,6 milibar, Temmuz ayı ortalaması ise.6, milibardır (Şekil 7). Şekil 7. İzmir İli Ortalama Rüzgâr Hızı Kaynak: İzmir Meteoroloji Bölge Müdürlüğü,.

39 Hidrografya İzmir ili su kaynaklarına ilişkin genel bilgiler aşağıda verilmiştir. Yıllık Ortalama Yağış Miktarı: 687 mm Ortalama Akış Verimi: 5 l/s/km Ortalama Akış / Yağış oranı : % 3 olup, Toplam Su Potansiyeli:,564 km3/yıl Tablo. İzmir İli Su Kaynakları Potansiyeli hm3/yıl a)yerüstü Suları.4 -Kuzey Ege suları 543 -Gediz Nehri 98 -Küçük Menderes Nehri 68 b) Yeraltı Suları 494 Toplam Su Potansiyeli (a+b).95 ha c)doğal Göl Yüzeyleri 37 Gölcük Gölü 8 Karagöl Belevi Gölü 4 Barutçu (Akgöl) Gölü 74 Gebekirse Gölü 75 d) Baraj Rezervuar Yüzeyleri Beydağ Barajı (Sulama Suyu). Balçova Barajı (İçme Suyu) 38 Çaltıkoru Barajı (Sulama Suyu) 9 Güzelhisar Barajı (Sanayi Suyu) 467 Kavakdere Barajı 96 Kestel Barajı (Sulama Suyu) 45 Kutlu Aktaş (Alaçatı) Barajı (İçme Suyu) 55 Seferihisar Barajı (Sulama Suyu) 79 Tahtalı Barajı (İçme Suyu).35 Ürkmez Barajı (Sulama + İçme Suyu) 58 Yortanlı Barajı (Sulama Suyu) 4 e)gölet Rezervuar Yüzeyleri 37 Ataköy Göleti Balabandere Göleti 4 Bayındır Arıkbaşı Göleti 3 Göçbeyli Göleti 8 Dikili Deliktaş Göleti 3 Dikili Yahşibey Göleti 37 Dokuz Eylül Göleti 6 Karaburun Parlak Göleti 5 Mordoğan Göleti 8 Sandıdere Göleti

40 3 e)gölet Rezervuar Yüzeyleri (Devam) Seferihisar Payamlı Göleti 9 Ulamış Göleti 7 Ulamış Kavakçayı Göleti 4 Urla Birgi Göleti 5 Urla Kocagöl Göleti 3 Yuntdağ Hacılar Göleti 4 f)akarsu Yüzeyleri 86 Bakırçay Nehri Küçük Menderes Nehri 4 Gediz nehri 4 Toplam Su Yüzeyi (c+d+e+f) Kaynak: İzmir İli Çevre Durum Raporu, DSİ ve İzmir Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü. Tablo. Akarsuların Ortalama Debileri ( m3/sn) İlkbahar Yaz Sonbahar Kış Hidro.Eğim Gediz Nehri 4 6,7 K.Menderes 3,,8 4,5 Bakırçay 3 4,4 Kaynak: İzmir İli Çevre Durum Raporu Toprak Özellikleri İzmir in topraklarının büyük bölümü kalkersiz kahverengi topraklar sınıfına girmektedir. Alanı geniş olan diğer topraklar, kalkersiz kahverengi orman toprakları ile kırmızı Akdeniz topraklarıdır. Akarsu havzalarının düz bölümlerini oluşturan alüvyonel araziler geniş bir alanı kapsamaktadır. Geriye kalan topraklar ise kahverengi orman toprakları, kırmızı Akdeniz toprakları, rendzina toprakları ve organik topraklarıdır. Tablo 3. Oluşumlarına Göre Toprak Sınıfları

41 33 Toprak kaynakları potansiyeli ve kullanım şekli ise aşağıda belirtildiği şekildedir. DSİ Etüd Sonuçları Etüd edilen arazi: ha Sulamaya elverişli arazi: 8.5 ha Ekonomik olarak sulanabilir arazi:.6 ha Arazi Varlığı İzmir in topraklarının büyük bölümü kalkersiz kahverengi topraklar sınıfına girmektedir. Alanı geniş olan diğer topraklar, kalkersiz orman toprakları ile kırmızı Akdeniz topraklarıdır. Akarsu havzalarının düz bölümlerini oluşturan alüvyonel araziler geniş bir alanı kaplamaktadır. Geriye kalan topraklar ise kahverengi orman toprakları, kırmızı akdeniz toprakları rendzina toprakları ve organik topraklardır. Tablo 4. İzmir İli Arazi Sınıfları Dağılımı (ha) Arazi Sınıfları I II III IV V VI VII VIII İlimizde toprak işlemeye elverişli arazileri oluşturan I, II, III ve IV. Sınıf arazilerin toplamı il yüzölçümünün % 3 i olan ha dır. Tablo 5. Arazilerin Kullanım Durumu Vasfı Alan (Ha) Oran (%) Tarım Arazisi , Orman Arazisi Çayır Mera , Diğer Arazi ,6 Toplam Orman Varlığı İzmir İlinin %6 i ormansız, %5 i bozuk orman, %7 si ise normal ormanlık alanlarla kaplıdır (Tablo 6). Ormanlar il içerisinde ,5 hektarlık bir alanı kaplar. Ormanların kapladığı alan, il arazisinin % 4 sidir. İzmir ili ormanlarının % 49 u iğne yapraklı, % 45 i yapraklı, % 6 sı makidir. İbreli ormanları kızılçam, karaçam ve az miktarda fıstık çamı

42 34 oluşturur. Denizden 6 m yüksekliğe kadar kızılçam, daha yukarılarda karaçam ormanları vardır. Bergama nın Kozak Yaylası, Menderes in Küner, Torbalı nın Helvacı köyü çevresinde doğal olarak yetişmiş fıstıkçamı ormanları bulunur. Toprağı elverişli, kuytu ve nemli dere yataklarında çınar, kestane, dişbudak, söğüt, kavak, akçaağaç, karaağaç ve kızılcık gibi yapraklı ağaçlar yayılış gösterir. Palamut meşesi de ilin ormanlarının karakteristik ağaçlarından birisidir. İzmir ili dahilinde yetişen maki türü bitkiler şunlardır: Mersin, defne, sandal kocayemiş, pırnal meşesi, kermes meşesi, katran ardıcı, katırtırnağı, kurtbağrı, keçiboğan, tespih çalısı, karaçalı, herdemtaze, peruka çalısı, akçakesme, sakız, boyacı sumağı, yabani zeytin (delice), kokarçalı, zakkum, maden yapraklı ahlat, yabani kuşkonmaz ile funda olarak da ideal ağaç fundası, pembe çiçekli funda, erika cinsi bitkiler yetişmektedir (İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, 9). Tablo 6. İzmir İli Orman Varlığı Vasfı Alanı (ha) Oranı (%) Normal Koru Ormanı ,96 Bozuk Koru Ormanı ,6 Normal Baltalık Ormanı.668,4 Bozuk Baltalık Ormanı ,64 Toplam Ormanlık Alan Ormansız Alan Genel Alan Flora-Fauna ve Hassas Yöreler Flora: Flora çalışmaları sonucunda İlimizde 9 familyanın 6 cinsine ait 654 tür saptanmıştır. Alt tür ve varietelerin ilavesi ile tür ve tür altı kategorilerdeki taon sayısı ise.78 dir. Buna göre en çok taon içeren familya, Leguminosae olup (%.93), bunu Compositae (%.65), Gramineae (% 9.6), Labiatae (% 5.9), Umbellifereae (% 4.8), Crucıferae (% 4.), Caryophllceae (%4.), Liliaceae (% 4.5), Rubiaceae(%.7),Ranunculaceae (%.55), Orchidaceae (%.49), Vescrophulariaceae ( %.43 ) izlemektedir. Mevcut takson ve familyalar aşağıda liste halinde verilmiştir.

43 35 Pterıdophyta (9 adet) Adıontaceae, Aspidiaceae, Asplenıaceae, Athyrıaceae, Equıseteceae, Cymnogrammaceae, Hypolepidaceae, Polypodıaceae, Selagınellaceae Spermatophta (3 adet) Gymnospermae Cupfessaceae, Ephedraceae, Pinaceae Dıcotyledoneae (93 adet) Angıospermae, Acanthaceae, Aceraceae, Amaranthaceae, Anacardıaceae, Aapogynaceae, Aralıceae, Berberıdaceae, Boragınaceae, Collıtrıchaceae, Campanulaceae, Capparaceae, Caryophyllaceae, Chenopodıceae, Cıstaceae, Crucıferae, Cynocrambaceae, Dıspacacae, Elatınaceae, Erıcaceae, Eupaorbıaceae, Fagaceae, Frankenıaceae, Gerenıaceae, Guttıferae, Juglandaceae, Labıateae, Lauraceae, Legumınosae, Lentıbulararıaceae, Linaceae, Loranthhaceae, Malvaceae, Molıaceae, Menyantyaceae, Moraceae, Nymphaceae, Oleaceae, Orobanchaceae, Oalıdaceae, Papaveraceae, Plantagınaceae, Polygalaceae, Portulaccaceae, Pımulaceae, Ranunculaceae, Resedaceae, Rosaceae, Rubıaceae, Resedaceae, Rhamnaceae, Rubıaceae, Salıcaceae, Santalaceae, Saıfragaceae, Scrophularıaceae, Sımaroubaceae, Solanaceae, Tamarıcaceae, Ulmaceae, Umbellıferae, Valerıonaceae, Vıolaceae, Vıtacceae, Zygophyllaceae. Monocotyledoneae ( adet) Alısmataceae, Amaryllidaceae, Araceae, Cannaceae, Cymodoceae Cyperaceae, Dıoscoraceae, Gramınae, Irıdaceae, Juncaceae, Juncagınaceae, Lilaceae, Najadaceae, Orchıdaceae, Palmae, Posıdonıaceae, Potomogetonaceae, Sparganıaceae, Typhaceae, Zannıchellıaceae, Zosteraceae. Fauna: İlimizde çeşitli habitatlar bulunmaktadır. Bu habitatlar, sulak alanlar (doğal göller, dalyanlar, lagünler, denizel ortam) ve karasal ortamlardan oluşmaktadır. İlimizdeki değişik habitatlarda yaşayan, Ulusal ve Uluslararası Sözleşmelerle koruma altına alınmış olan pek çok hayvan türü mevcuttur.

44 36 Tablo 7. GEF II-Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynak Yönetimi Projesi Kapsamında Yapılan Çalışma Kaynak: İzmir İli Çevre Durum Raporu. Hassas Yöreler: İzmir, önemli hassas ekosistemlere ev sahipliği yapmaktadır. Foça, Türkiye de Özel Çevre Koruma Alanı (ÖÇKA) olarak saylan 4 bölgeden biridir ve Akdeniz foklarına ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye de bulunan 46 kuş türünden 7 si Gediz Deltası nda gözlenmiştir. Bu 7 kuş türü içerisinde, nesli dünya ölçeğinde tehlike altında bulunan 8 kuş türü yer almaktadır. Ayrıca deltada yaklaşık 7 tür bitki vardır ve bunlardan i endemik türdür. Öte yandan, Kemalpaşa (Nif Dağı), Çeþme (Alaçatı, Zeytineli), Karaburun, Ödemiş (Bozdağ) ve Selçuk ta da özel türler bulunmaktadır. Ayrıca bölgede ormanlık alan oranı yüksek olmasına rağmen verimli orman alanlarının oranı düşüktür. Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ve sonrasında Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesince biyoçeşitliliğin korunması, biyolojik kaynakların sürdürülebilir kullanımı konuları önem kazanmıştır. Biyoçeşitliliğin önemli olduğu bölgede bu hedefler, anahtar sektörlerden olan turizm sektörünü destekleyen hedefler içermektedir. (İZKA Bölge Planı).

45 37 İlimiz sınırları içerisinde tarih ve 873 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Milli Parklar Kanununa göre ilan edilmiş Milli Park bulunmamaktadır. Ancak, İzmir genelinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın kontrolünde olan tabiat parkı, bir yaban hayatı koruma sahası, iki yaban hayatı geliştirme sahası, sekiz sulak alan, bir devlet avlağı, bir örnek avlak, 58 mesire yeri, bir kent ormanı ve daha öncede belirtildiği üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kontrolünde Foça Özel Çevre Koruma Alanı bulunmaktadır. Bu alanların özellikleri doğa turizmi arzı başlığında ayrıntılı olarak verilmiştir. Türkiye genelinde en yoğun sit alanı İzmir ve civarındadır. Bu da İzmir deki doğal ve kültürel zenginliklerin bir göstergesidir (Şekil 9). Türkiye genelinde bulunan sit alanının 7 u İzmir de bulunmaktadır. Farklı türdeki sit alanlarına göre çeşitlilik göstermekle birlikte, toplam 8 kayıtlı sit alanı ile Çeşme ilçesi İzmir in en fazla sit alanına sahip ilçesidir. Çeşme yi Seferihisar, Konak ve Foça ilçeleri izlemektedir. Tescilli yapılar bakımından ise Konak İlçesi (3 tescilli yapı ile) büyük farkla sıralamanın başında yer almaktadır. Bergama, Selçuk, Foça ilçeleri de sit alanı yoğun ilçeler arasındadır. Şekil 8. İllere Göre Sit Alanlarının Dağılımı Kaynak: Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü Web Sitesi, Yerleşim Alanları ve Nüfus Kentsel Alanlar: Günümüzde İzmir kent merkezi çevresindeki bütünleşmiş kentsel alana bakıldığında; 56 sayılı Yasa öncesinde İzmir Büyükşehir Belediyesi ni oluşturan 9 ilçe

46 38 belediyesinin (Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Balçova, Gaziemir, Narlıdere, Güzelbahçe, Çiğli) yanı sıra, kuzey aksında Menemen ilçe belediyesi, Sasalı, Harmandalı, Ulukent, Koyundere ve Asarlık ilk kademe belediyelerinin, güneydoğuda Kaynaklar ilk kademe belediyesinin, güneyde Menderes ilçe belediyesi, Sarnıç ve Görece ilk kademe belediyelerinin, batıda Yelki ilk kademe belediyesinin bütünleşik olarak İzmir Merkez Kenti oluşturduğu görülmektedir. Merkez oldukça düzlük, güney- batı, güney-doğu ve kuzey-doğu oldukça eğimli ve dağlıktır. Güney aksı güney-doğu ve güney batı arasındaki düzlükten Aydın a bağlanmaktadır. Kuzey aksi ise oldukça düz durumdadır. Doğu aksı ise, Belkahve ve Kemalpaşa yı geçtikten sonra 4 km. kadar düz olarak devam etmektedir. 4 yılında yürürlüğe giren 56 sayılı Büyükşehir Belediyesi Yasası öncesinde 9 ilçe belediyesinden oluşan İzmir Büyükşehir Belediyesinin, 56 sayılı Yasa sonrasında genişleyen sınırları; kuzeyde Aliağa, güneyde Selçuk ilçe merkezlerini içine alacak biçimde, Valilik merkez alınarak 5 kilometre yarıçaplı daire içinde büyütülmüştür. Kırsal Alanlar: İzmir il sınırları içinde 63 köyü bulunmaktadır. Kırsal yerleşme birimlerinin büyük bölümünün tek noktada kurulu olduğu, mezra türü dağınık yerleşimlerine az olduğu görülmektedir. Ancak özellikle önemli karayolu aksları üzerinde kırsal yerleşmelerden kopuk küçük yerleşimlerine oluştuğu görülmektedir. Kırsal alanlarda yaşayan nüfusun planlama dönemi içindeki değişimini belirlemek üzere ilçeler bazında kırsal nüfusların projeksiyonları yapılmış ve dönem içindeki olası değişimler tahmin edilmeye çalışılmıştır. 56 sayılı Yasa ile İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içine katılan köylerin büyük bir bölümü ilçe ve ilk kademe belediyelerinin mahallesi durumuna getirilirken, orman köyü niteliğindeki köylerin tüzel kişiliği korunmuştur. Bu köylerin bütününe bakıldığında nüfus artışının süreceği görülmektedir. Büyük bir bölümü kentle bütünleşmiş olan ancak orman köyü kabul edilmeleri nedeniyle köy statüsü korunan bu yerleşmelerin gelecekte de giderek İzmir kenti ile bütünleşecektir. Nüfus: Nüfus büyüklüğü bakımından Türkiye nin üçüncü büyük kenti olan İzmir, iklim şartlarının uygun olması, iş, eğitim, sağlık, tarım, sanayi ve ticari açıdan gelişmiş olması nedeniyle nüfusu her geçen gün hızla artmakta ve yoğun göç merkezi olma özelliğini korumaktadır. Türkiye de uzun yıllardan beri devam eden doğudan batıya göçten İzmir de etkilenmiştir. Özellikle son yıllarda çok yoğun göç alan İzmir de, kent nüfusunda belirgin artışlar meydana gelmiştir. En yoğun göç Manisa, Konya, Mardin ve Erzurum illerinden gelmektedir.

47 39 İzmir ilinin nüfusu, yılında Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) ile Genel Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre dir. İl nüfusunun % 9,38 ü kentte, % 8,6 si ise kırsal kesimde yaşamaktadır.. km yüzölçümü ile Türkiye nin %,5 ini oluşturan ilde, kilometrekareye düşen kişi sayısı 97 yılında yaklaşık 44 kişi iken, yılında 33 kişiye yükselmiştir. yılında İzmir in yıllık nüfus artış hızı oranı binde,6 tir. Türkiye nin yılı yıllık nüfus artış hızı binde 5,9 ile karşılaştırıldığında yüksek bir rakamdır. Nüfus artışının sebebi doğumlardan çok yaşanan göç problemidir (Türkiye İstatistik Kurumu, ). yılında İzmir in yıllık nüfus artış hızı oranı binde 4,4 dür. İzmir in kırsal kesiminde yaşayan nüfus otantik Ege kültürünü yaşatmaktadır. Kırsal nüfus artışı hızı kentsel nüfus artışı hızından geri kalmıştır. Türkiye genelinde kentleşme oranı iktisadi, sosyal, siyasal nedenlerle artmıştır. Bu genel artış trendi içinde ele alındığında bile, İzmir ilinin kentleşme düzeyi Türkiye ortalamasının çok üzerindedir. Tablo 8. İzmir İli Nüfusuna İlişkin Temel Veriler ( Yılı) Nüfus Özellikleri İzmir Türkiye Toplam Nüfus Şehir Nüfus Miktarı Şehir Nüfus Oranı (%) 9,38 76,8 Köy Nüfus Miktarı Köy Nüfus Oranı (%) 8,6 3, Yüzölçümü (Km ) Nüfus Yoğunluğu 33 95,36 Yıllık Nüfus Artış Hızı (%) 4,4 3,49 Erkek Nüfus Oranı (%) 49,9 5,3 Kadın Nüfus Oranı (%) 5,9 49,77 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu, Tarım ve Hayvancılık İl nüfusunun yaklaşık yüzde 5 inin tarımsal üretimle uğraştığı bilinen İzmir de tarımsal üretim, kalite, verim ve çeşitlilik açısından zengin bir yapıya sahiptir. İl in sahip olduğu ekolojik, topografik ve sosyo-ekonomik koşulların uygunluğu nedeniyle çok sayıda bitkisel ve hayvansal ürün yetiştirilmesine imkan sağlayan polikültür tarım yapılmaktadır. Yetiştirilen tarım ürünleri; iç tüketim, dış satım ve tarıma dayalı sanayi ürünleri olarak gerek ilimiz gerekse ülke ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Tarım alanı içerisinde en fazla paya hektar ile tarla alanı sahiptir. Bunu hektar ile zeytin ve 4.8 hektar

48 4 ile sebze alanı izlemektedir. İl toplam yüzölçümünün % 8 ini oluşturan hektarlık tarım alanında çok çeşitli bitkisel ürünlerin üretimi yapılabilmektedir. İlimizde halen 35 tarla, 9 meyve ve 6 sebze olmak üzere toplam 6 tür bitkisel tarım ürünü yetiştirildiği belirlenmiştir. Bu ürünler arasında Ege Bölgesi ve İzmir in dış satım ürünleri içinde yer alan pamuk, mandalina, zeytin, incir, kiraz, çekirdeksiz üzüm ilk sıralarda yer almaktadır. Tablo 9. Tarım Alanlarının Dağılımı Kullanım Şekli Alan (Ha) Tarım Alanına Tarla 4.36 Oranı 4,34 (%) Sebze 4.8,5 Süs Bitkileri Alanı 75, Bağ Alanı.38 3,64 Meyve Alanı ,9 Narenciye 4.538,34 Zeytin ,3 Kavaklık.59,34 Nadas 4.49,3 Tarıma Elverişli Boş Arazi.3 3,6 Toplam Tablo. Tarımsal Sulamalar Toplam Tarım Alanı (Ha) Sulanan Alan (Ha) Sulanmayan Alan (Ha) İlin hayvan varlığı büyükbaş, küçükbaş hayvan ile kanatlı hayvandan oluşmaktadır. Hayvan varlığı içinde sığır baş, koyun baş, keçi baş ve tavuk adet olarak en önemli olanlarıdır. İzmir İli hayvansal üretim miktarı yönünden de önemli bir paya sahip olup, 4.86 ton kırmızı et, ton beyaz et, ton süt, adet yumurta ve.38 ton bal üretimi gerçekleşmiştir. Bitkisel ve hayvansal üretimde ilimizde birim başına elde edilen verimler Türkiye ortalamalarının oldukça üstünde gerçekleşmektedir. Bu, bitkisel ürünlerde uygun iklim ve toprak koşullarının yanı sıra entansif tarım metotlarının ilimizde gereğince uygulanıyor olmasından, hayvansal ürünlerde ise hayvan varlığının çoğunluğunu yüksek verimli ırkların oluşturması ve modern tekniklerin yaygın olarak kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Su Ürünleri Yetiştiriciliği, İlimizde ilk ağ kafeslerde çipura levrek balığı üretim tesisi 985 yılında ton/yıl kapasiteli olarak faaliyete başlamıştır. Türkiye 5 Avrupa Birliği ülke arasında su ürünleri yetiştiriciliğinde 6. Sırada yer almaktadır. Üretimi yapılan çipura, levrek

49 4 balığının yaklaşık % 3 u Avrupa ülkelerine ihraç edilmektedir. Ülkemiz denizlerindeki kültür balıkçılığı üreticiliğinin %93 ü Ege Bölgesinde, bu üretimin, % si ise İzmir de gerçekleştirilmektedir Sanayi ve Teknoloji İzmir, İstanbul ve Kocaeli ile birlikte, ülkemizde sanayinin en fazla geliştiği üç ilden biridir. Sahip olunan hammadde kaynakları, nitelikli iş gücü, ulaşım olanakları, iç ve dış piyasalara yakınlık sanayinin gelişmesinin itici gücü olmuştur. İlimizin, sanayi alt yapısının planlı ve bir disiplin dahilinde gelişimine katkı sağlamak ve yön vermek amacıyla, Organize Sanayi Bölgeleri, Küçük Sanayi Siteleri ve Serbest Bölgelere önem ve öncelik verilmiştir. İzmir de; 8 i tamamlanmış (Atatürk, Aliağa, Bergama, Buca-Ege Giyim, İTOB,Kemalpaşa Islah, Kınık ve Tire OSB), 5 i inşaatı devam eden ( Kemalpaşa Bağyurdu, Menemen Plastik, Ödemiş, Pancar, ve Torbalı OSB) olmak üzere toplam 3 Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Bu, OSB ler dışında OSB projesinin ( İzmir-Çiçekçilik OSB) yer seçimi çalışmalarına talep sahiplerinin başvurusu üzerine daha sonra tekrar başlanmak üzere ara verilmiştir. İlimizde hizmete sunulan hektar büyüklüğe sahip 8 Organize Sanayi Bölgemizde toplam.78 parsel bulunmaktadır. Bu parsellerin.74 ü tahsis edilmiş 56 parsel ise boştur. Tahsis edilen parsellerde.4 fabrika üretime geçmiş, 43 fabrikanın da inşaatı devam etmektedir. Hizmete sunulan 8 Organize Sanayi Bölgemizde parsel doluluk oranı yüzde 6, tesislerin üretime geçme oranı yüzde 88 olup, bu OSB lerimizde 57.8 kişiye istihdam sağlanmıştır. Bu istihdam ile İzmir, İstanbul ve Kocaeli nden sonra üçüncü sırada yer almakta, ülkemiz OSB lerinde sağlanan istihdamın yüzde nu karşılamaktadır. Türkiye de tüzel kişilik kazanmış OSB sayısı 64, kapladığı alan büyüklüğü ise 7.5 hektar olup, İlimiz 3 OSB sinin sahip olduğu toplam hektar büyüklük ile ülke toplamında.sırada, Ankara hektar ile.sırada, Kocaeli hektar ile 3.sırada, Eskişehir 3.75 hektar ile 4.sırada ve Kayseri 3.4 hektar ile 5.sırada yer almaktadır. İlimizde Bilim Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi ile hizmete sunulan 3 adet Küçük Sanayi Sitesi (KSS) mevcut olup, toplam 8.8 işyerinden 6.9 işyerinde faaliyet gösterilirken,.59 işyeri boş olup, 4.88 kişiye istihdam sağlanmıştır.

50 4 İzmir ili; yüzölçümü bakımından Türkiye nin en büyük Serbest Bölgesi olma özelliğine sahip Ege Serbest Bölgesi ile İzmir Serbest Bölgesi gibi önemli sanayi kompleksini de bünyesinde barındırmaktadır Altyapı, Ulaşım, Haberleşme ve Konaklama İçme Suyu: İzmir metropol alanın içme suyu ihtiyacının ortalama % 37,95 i Tahtalı ve Balçova Barajlarından, % 6,5 i Gördes Barajından, % 55,9 ı da Yeraltı suyu kaynaklarından karşılanmaktadır. Metropol alan içinde yaklaşık 5 9 km uzunluğundaki ana ve tali su şebekesi ile şehre günlük ortalama 5.95 m3 (saniyede 6 4 litre) su verilmektedir. Kentte konut, ticari işletme ve.3 diğer aboneler olmak üzere toplam.5.57 içme suyu abonesi bulunmaktadır. Kanalizasyon: İzmir kent bütününde kanalizasyon şebekesi mevcuttur. Ancak, Türkiye nin en büyük doğal körfezlerinden olan İzmir Körfezi, kentin tüm evsel ve endüstriyel pis sularının doğrudan boşaltılmasıyla kirlenmeye maruz kalmıştır. Sorunun çözümü 983 yılından beri inşaatı devam eden Büyük Kanal Projesinin tamamlanmasıyla mümkün olmuştur. Kanalizasyon ve Kollektör Şebekesi uzunluğu yaklaşık km dir. Ulaşım: Karayolları: İzmir ili sınırları içinde karayolu ulaşımı; 545 km Devlet Yolu, 77 km İl yolu, 3 km otoyol ve 4.74 km köy yolu ile sağlanmaktadır. Toplam 5.79 km yol ağının % 7 si köy yolu olup, % 8 i de TCK ve hizmet dışıdır. Köy yollarının % 75 i asfalt, % 9 u stabilize, %8 i tesviye ve % 8 i ham yoldur. Bu yollardan 53 köy ve 437 mahalle faydalanmaktadır (Tablo 4). Tablo. İzmir İli Karayolu Uzunlukları Karayolunun Çeşidi Uzunluğu (km) Devlet Yolu 545 İl Yolu 77 Otoyol 3 Köy Yolu 4.74 TOPLAM 5.79 Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü Web Sitesi,. İzmir Kent içi Ulaşım: İzmir de kent içi ulaşım Kara, deniz, metro, banliyö sistem tren ulaşımıyla yapılmaktadır. ESHOT Genel Müdürlüğü ve İZULAŞ araçları dahil günde ortalama yolcu taşınmaktadır. Kara, deniz, metro, banliyö tren ulaşımının eşgüdümü

51 43 konusunda yapılan çalışmalar devam etmektedir. İzmir iline en uzak ilçe merkezleri Kiraz ve Beydağ dır. Havayolları: İlimizde Adnan Menderes, Çiğli-Kaklıç, Selçuk ve Çeşme Havaalanı olmak üzere dört havaalanı bulunmaktadır. Bunlardan Çiğli-Kaklıç Havaalanı askeri amaçlı kullanılmaktadır. Çeşme Havaalanı ise yapım aşamasındadır. Adnan Menderes Havaalanı: 987 yılında hizmete açılan hava limanı tam kapasiteyle Uluslararası hava trafiğine açık olup 4 saat esasına göre hizmet vermektedir. Toplam m lik bir alana sahiptir. Havalimanın dış hat terminali yıllık 5 Milyon yolcu, iç hat terminali ise yıllık,5 Milyon yolcu kapasiteli olup, saatte. yolcuya hizmet verebilecek durumdadır. Selçuk Havaalanı: Selçuk ve çevresindeki turistik istasyonlara hava ulaşımını sağlamak amacıyla 99 yılında yapılan küçük bir havaalanıdır. Türk Hava Kurumu nun eğitim uçuşlarında da kullanılmaktadır. Denizyolları ve Limanlar: İzmir, Anadolu yarımadasının batısında olmasından dolayı deniz yoluyla dışa açılan kapı konumundadır. İl Merkezindeki Konak, Karşıyaka, Alsancak, Pasaport, Bostanlı ve Üçkuyular iskeleleri ile Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Göztepe ve Bayraklı iskeleleri dahil olmak üzere bu iskelelerden deniz ulaşımı sürdürülmektedir. İnciraltı ve Urla vapur iskeleleri ile Alsancak, Dikili ve Çeşme Limanlarında da yolcu ve yük taşımacılığı yapılmaktadır. Alsancak Limanı, kapasite kullanım bakımından ülkemizin ikinci, Ege Bölgesi nin ise en büyük limanıdır. Liman 8 milyon ton/yıl kapasite kullanımı, 3. m rıhtım uzunluğu ve.757 gemi/yıl gemi kabul kapasite ile bölgemizin en büyük ihraç kapısıdır. Demiryolları: Demiryolu ulaşımında İzmir den Denizli, Ankara, Bandırma, Afyon, Ödemiş, Söke, Isparta yönlerine anahat taşımacılığı yapılmakta, Menemen-Aliağa, Kemalpaşa-Manisa, Tire-Torbalı akslarında bulunan sanayi bölgelerine demiryolu ile taşıma imkanı bulunmaktadır. İzmir kent içinde geçmiş yıllarda banliyö hattı olarak kullanılan ve Basmane-Bornova arasında çalışan 865 yılında işletmeye açılmış olan hat ise metro hattına dönüştürülmüş, Bornova dan Basmane ye kadar eski banliyö hattı değiştirilirken, Basmane-Üçyol arasında yeraltından metro hattı tamamlanmış ve işletmeye açılmıştır. Üçyol-Üçkuyular arasında metro çalışmaları sürmektedir. Bunu yanı sıra, İzmir kent merkezini kuzey-güney yönünde geçen Aliağa-Menderes arasındaki 8 km lik mevcut demiryolu hattının metro standartlarına

52 44 çıkarılmasına yönelik çalışmalar (İzmir İl Özel İdaresi, 9) tamamlanarak 3.. tarihinden itibaren işletmeye alınmıştır (İzmir Valiliği, ). Haberleşme: İlin toplam telefon hat kapasitesi dir. İlimiz şehirlerarası milletlerarası trunk kapasitesi ise 9. civarındadır. İlin sahil telsiz sistemleri için toplam adet alıcı ve vericisi mevcuttur. Son yıllarda bilgisayar haberleşmesinde önemli gelişmeler olmuştur. 986 yılında; bu alanda Paket Anahtarlamalı Data şebekesi kullanılmaya başlanmıştır. Bilgi iletimini hatasız olarak gerçekleştirebilen (TURPAK) aynı zamanda abonesi olan bir bilgisayarı dünyadaki herhangi bir bilgisayarla bilgi iletişiminde bulunabilir. Bugün İzmir Turpak santralinin kapasitesi e, Turpak abone sayısı ise 78 e ulaşmıştır. Ayrıca 9 lı yıllardan sonra veri iletişiminde XDSL ve Metro Ethernet sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Konaklama: İzmir ve ilçelerinde yılı Ocak ayı itibariyle toplam 38 turistik tesis ve yatak kapasitesi bulunmaktadır (Tablo ). Turistik tesis sayısı bakımından Çeşme, Seferihisar, Menderes, Selçuk, ve Foça öne çıkan ilçelerdir. Dikili ve Karaburun turizm potansiyeli olan ancak henüz turistik anlamda gelişmekte olan ilçeler arasında yer alır. Tire, tarihi ve kültürel değerler bakımından çok zengin olmasına rağmen bu zenginliğini turizm sektörüne yansıtamadığı gözlenmektedir. Tablo. Yılı Ocak Ayı Turizm İşletme Belgeli Konaklama Tesisleri İlçe Tesis Sayısı Yatak Sayısı İlçe Tesis Sayısı Yatak Sayısı Aliağa 3 34 Karşıyaka 86 Balçova 8 Kemalpaşa 5 Bergama 4 Konak Bornova 384 Menderes Çeşme Narlıdere 636 Çiğli 56 Ödemiş 78 Dikili 6 6 Seferihisar 5 48 Foça 8.6 Selçuk Gaziemir 96 Tire 7 Karaburun 3 Torbalı 8 TOPLAM Kaynak: İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Web Sitesi,.

53 Madencilik İzmir de sanayi madenleri olarak asbest, dolomit, kaolen, mermer, perlit, titan; Metalik Madenler olarak altın, antimuan, bakır, kurşun, çinko, mangan ve civa; Enerji madeni olarak linyit çıkarılmaktadır. Maden yatakları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir (Tablo ). Tablo 3. İzmir İli Madenleri Maden Türü Asbest Dolomit Kaolen Mermer Perlit Titan Bulunduğu Yer -Urla-Yağcılar-Zongurlu Boğazı Dere Asbest Yatağı -Çeşme-Ovacık-Kızılkaya-Karadağ Dolomit Sahası 3-Urla-Balıklıova-Tahta İskele Dolomit Zuhuru 4-Urla-Balıklıova-Aralıkdağı Dolomit Zuhuru 5-Urla-Balıklıova-Taşkesiği Deresi Dolomit Zuhuru 6-Urla-Balıklıova-Çukuralan Dolomit Zuhuru 7-Urla-Balıklıova-Taşlıtepe Dolomit Zuhuru 8-Urla-Balıklıova-Nohutalan Dolomit Zuhuru 9-Urla-Balıklıova-Alantepe Dolomit Zuhuru -Cumaovası-Değirmendere Çamlı Tepe Dolomit Zuhuru -Torbalı-Uzundere-Çiftlik Dolomit Zuhuru -Selçuk-İntepe Dolomit Zuhuru 3Tire-Ayaklıkırı Dolomit Zuhuru 4-Buca-Kaynaklar Yöresi Dolomit Zuhuru 5-Foça Kaolen Yatağı 6-Yenifoça Kozbeyli Yatağı 7-Aliağa-Şakran-Zeytindağ Kaolen Sahası 8-Dikili-Çandarlı Kaolenize Tüf Yatakları 9-Tire-Ayaklıkırı,Gümbürdek t., Ortaburun t. Mermer Sahası -Tire-Ayaklıkırı-Alabeni Dağı Taştepe Mermer Sahası -Torbalı-Tulum Dağı Mermer Sahası -Selçuk-Belevi-Kentli Çiftliği Mermer Sahası 3-Selçuk, Belevi, İntepe Mermer Sahası 4-Urla-Çeşme-Karaburun Yöresi Mermer Sahaları 5-İzmir-Cumaovası Perlit Yatağı (Yeniköy-Bahçecik) 6-Foça Perlit Yatağı 7-Bergama Zeytindağ Perlit Yatağı 8-Dikili-Çandarlı Perlit Yatağı 9-Selçuk-Pamucak-Titan Sahası 3-Ödemiş-Rahmanlar Deresi Titan Sahası 3-Ödemiş-Aktaş Deresi (Bülbül Deresi) Titan 3-Tire-Kiraz Gökçen-Kürdüllü Titan Sahası 33-Kiraz, Beydağ-Karaman-Adagide Titan Sahası

54 46 Maden Türü Bulunduğu Yer Altın 34-Karşıyaka-Altıntepe / Çilektepe Altın Sahası 35-Ödemiş-Geyikdağı Altın Yatağı 36-Ödemiş-Boğazyayla Altın Yatağı 37-Ödemiş-Yediler Tepe Altın Yatağı 38-Ödemiş-Zeytinlik/İncilipınar Altın Yatağı 39-Ödemiş-Küre Altın Sahası 4-Merkez-Efemçukuru Köyü Altın Sahası 4-Seferihisar-Gödence Köyü-Poyrazoğlu Tepe Altın Sahası 4-Bergama-Ovacık Altın Yatağı Antimuan 43-Ödemiş-Kiraz-Çaylı Civarının Antimuan Yatakları 44-Cumaovası-Sandıköy Antimuan Cevheri 45-Ödemiş-Beydağ-Emirli-Yağcılar-Yapalak Antimuan Yatağı Bakır-Kurşun- 46-Bergama-Turanlı Nahiyesi Katrancı Köyü Kurşun-Çinko-Bakır Çinko Yatakları 47-Bayındır Kurudere Kurşun Çinko Yatağı 48-Bayındır-Sarıyut-Ilıcadere Kurşun-Çinko (Bakır Yatakları) 49-Cumaovası Kavacık Efemçukuru Kurşun Çinko-Bakır Yatakları Mangan 5-Gümüldür-Gümüşsu Kurşun-Çinko Yatağı 5-Buca-Kaynaklar-Maden Tepe Pb Zuhuru 5-Kemalpaşa Yenikurudere ve Ovacık Yayla Pb-Zn Cevherleşmeler Civa 53-Karaburun-Kalecik Civa Yatağı 54-Karaburun-Karareis Civa Yatağı 55-Karaburun-Dikencik Civa Yatağı 56-Ödemiş-Halıköy Civa Yatağı 57-Ödemiş Türkönü Civa Yatağı 58-Ödemiş Çamlıca Civa Yatağı 59-Torbalı Helvacı Civa Yatağı 6-Tire-Akmescit Civa Yatağı Linyit 6-Tire-Linyit Yatağı Kaynak: İzmir İl Çevre Durum Raporu Enerji İzmir de Linyit sahaları; Cumaovası, Tire, Torbalı, Bergama-Çalan, Bergama Ürkütler dir. Sadece Tire linyitleri özel sektör tarafından işletilmektedir. İl sınırları içerisinde bilinen petrol rezervi yoktur. Türkiye Petrol Rafineleri A.Ş. İlimiz Aliağa sınırları içerisinde bulunmaktadır. Rafineri yıllık.. ton ham petrol işleme kapasitelidir. İzmir İlinde 7 jeotermal alanı bulunmaktadır. Bunlar; Balçova, Çeşme-Şifne, Aliağa, Bayındır-Ergenli, Urla-Gülbahçe, Bergama-Aşağıbey (Çavdar)-Mahmudiye-Paşaköy- Güzellik, Dikili-Madra-Nebiler, Dikili-Karadere-Çoban Ilıcası-Kaynarca-Bademli-Kocaoba, Seferihisar Jeotermal Alanıdır. yılı itibariyle 64 adet 5.7 MW Rüzgâr Enerji Santrali için onay verilmiştir. İzmir İlinde hidroelektrik ve termik santrali bulunmamaktadır. İzmir İlinde Türkiye Elektrik İletim

55 47 A.Ş. (TEİAŞ) tarafından tüketime sunulan elektrik miktarı yılında MWh, yılında ise MWh olarak gerçekleşmiştir. İzmir ilinde kişi başına düşen elektrik tüketimi 9 yılı itibariyle;.73, yılında.66, yılında ise.73 kilovat/saat olarak gerçekleşmiştir. Kişi başına düşen elektrik tüketimi sıralamasında İzmir, Türkiye de 8. Sırada yer almaktadır. Elektrik tüketiminin sektörel dağılımı açısından sanayi sektörünün % 4.78 lik oran ile birinci sırada yer aldığı görülmektedir. Diğer sektörlerin tüketim payları ise sırasıyla; meskenler % 33.7, ticarethaneler+yazıhaneler %., resmi daireler % 4.65, şantiyeler ve geçici aboneler %.97, tarımsal sulama %.74 ve diğer % 5.58 şeklindedir İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Tablo 4. İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Paydaşlar ve Özellikleri Paydaşın Planla İlişkisi Paydaşın Plandan Etkilenme Derecesi (+,-,) Paydaşın Zayıf ve Güçlü Yönleri Paydaşın Plana Etkisi =bilinmiyor/ =yok/çok az = biraz / 3= orta 4= çok / 5= kritik Paydaşlara Yönelik Olası Eylemler Yöre Halkı: Doğa turizmi faaliyetlerinin yapılacağı yerde yaşayan yerel halk. -Yaşam kalitelerinin yükseltilmesi. -Gelir seviyesinin yükseltilmesi. + -Doğa turizmi konusunda yeterli bilgiye sahip olunmaması. -Yapılacak doğa turizmi faaliyetlerinde yer alma istekliliği. 5 -Halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi. -Doğa turizmine yönelik kapasite geliştirme. -Gelir seviyesinin arttırılarak yerel kalkınmanın sağlanması. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: İlin doğal, kültürel değerlerin korunması ve geliştirilmesinde yetkilidir. -İlin doğa turizmi kapasitesinin geliştirilmesi. -Turizm tesislerinin denetlenmesi. + -Doğa turizmi konusunda yeterli bilgiye sahip olunmaması. -Doğal ve kültürel kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanmasında yetkili olması. 4 -Doğa turizmi hakkında bilgilendirme. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. Valilik, Kaymakamlıklar ve Yerel yönetim: Sorumlu olduğu alanların yönetimi ve denetimi. -Halkın ihtiyaçlarının karşılanması. -Tesislerinin denetlenmesi. + - Doğa turizmi konusunda yeterli bilgiye sahip olunmaması. -Doğal ve kültürel kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanmasında etkin olması. 4 -Doğa turizmi hakkında bilgilendirme. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması.

56 48 Tablo 4. (Devam) İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Paydaşlar ve Özellikleri Paydaşın Planla İlişkisi Paydaşın Plandan Etkilenme Derecesi (+,-,) Paydaşın Zayıf ve Güçlü Yönleri Paydaşın Plana Etkisi Paydaşlara Yönelik Olası Eylemler Üniversiteler: Bilgi üreten ve eğitim veren kurumlar. -Toplumun yaşam kalitesinin arttırılmasına katkı vermek. -Bilimsel çalışmalarda bulunmak. + -Doğa turizmi konusunda uygulama eksikliği. -Doğa turizmi konusunda yeterli bilgiye sahip olunması. 4 -Planlama, uygulama ve izlemede işbirliği yapılması. Orman Bölge Müdürlüğü: İlin orman alanların yönetimi. -Orman alanlarının sürdürebilirliğinin sağlanarak toplum ihtiyaçlarının karşılanması. -Orman alanların yönetimi ve denetimini sağlaması. + -Doğa turizmi konusunda birimlerinin yeterli bilgiye sahip olmaması. -Personel ve araç bakımından yeterli kapasiteye sahip olması. 4 -Doğa turizmi hakkında bilgilendirme. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. DSİ Bölge Müdürlüğü: İlin su kaynaklarının alanlarının yönetimi. -İlin kaynaklarının yönetimi denetimi. su ve + -Doğa turizmi konusunda birimlerinin yeterli bilgiye sahip olmaması. -Personel ve araç bakımından yeterli kapasiteye sahip olması. 4 -Doğa turizmi hakkında bilgilendirme. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü: İlin gıda, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yönetimi ve denetimi. -İlin gıda, tarım ve hayvancılık ürünlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması. -Halkın tarımsal üretim açısından bilinç düzeyinin arttırılması. + -Doğa turizmi konusunda birimlerinin yeterli bilgiye sahip olmaması. -Personel ve araç bakımından yeterli kapasiteye sahip olmaları. 4 -Doğa turizmi hakkında bilgilendirme. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. Doğa Turizmi Firmaları: Doğa turizmi faaliyetlerini gerçekleştiren Küçük ve Orta ölçekli kuruluşlar. -Planın firmaların faaliyetlerinde yaratacağı etkiler. + -Doğa turizmi konusunda yeterli altyapıya sahip olmamaları. -Doğa turizmi faaliyetlerinin geliştirilmesinde istekli olmaları. 4 -Doğa turizmi konusunda bilinçlerinin arttırılması. -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. İldeki Turizm, Dağcılık, atlı doğa yürüyüşü, avcılık, bisiklet, sualtı sporları, çevre, mağara araştırma ve koruma vb. dernekler: Doğa ve doğal kaynaklarını korumak ve bilinçlendirmek. -Alanlarla ilgili yapılacak çalışmalarda sahip oldukları bilgi ve deneyimlerinin önemli olması.- Planın etkin bir şekilde uygulanmasında verecekleri katkıların önemli olması. + -Doğa turizmi faaliyetlerinin geliştirilmesinde istekli olmaları. 4 -Planlama ve uygulamada işbirliği yapılması. -Halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi.

57 49 Tablo 4. (Devam) İzmir İli Doğa Turizmi Master Planı İlgi Grubu ve Paydaş Analizi Paydaşlar ve Özellikleri Paydaşın Planla İlişkisi Paydaşın Plandan Etkilenme Derecesi (+,-,) Paydaşın Zayıf ve Güçlü Yönleri Paydaşın Plana Etkisi Paydaşlara Yönelik Olası Eylemler İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ile çevre kirliliğinin önlenmesinde ve yerleşme ile yapılaşma konusunda yetkili olması. -Alanlarda yapılacak faaliyetlerin çevre üzerindeki etkilerinin minimuma indirilmesinde (atık yönetimi) etkin olması. + -Doğa turizmi konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması -Çevre koruma ve iyileştirmede yeterli bilgi ve teknik yapıya sahip olması 4 -Planlama, uygulama ve izlemede işbirliği yapılması. Tablo 5. İzmir de Doğa Turizmi İle İlgili Faaliyet Gösteren STK lar Türü Sayısı Genel Amaçları ve Faaliyet Alanları Turizm Dernekleri 6 Doğa ve doğal kaynaklarını korumak, turizm ve turizm kaynaklarını geliştirmek, yöre insanının yaşam seviyesini yükseltmek ve kaynakların gelecek nesillere kalmasını sağlamak. Doğa turizmine yönelik faaliyetler yapmak. Dağcılık Dernekleri 8 Dağcılık sporunu geliştirmek, doğa severleri bir araya toplayarak dağcılık ve doğa yürüyüşü aktiviteleri düzenlemek. Atlı Yürüyüş Dernekleri 8 Doğa bilincini geliştirmek ve atlı doğa yürüyüşleriyle yüksek yaylalar ve uzak köylere bilinçli ve sorumlu doğa gezileri düzenlemek. Bisiklet Dernekleri Bisiklet sevenleri bir araya getirerek bisiklet sporunun gelişmesi için çalışmalar ve aktiviteler yapmak. Doğada bisikletle bilinçli ve sorumlu doğa gezileri düzenlemek. Avcılık ve Atıcılık Dernekleri 5 Ekolojik dengeyi korumak, sağlıklı çevre ve doğal yaşam bilincini pekiştirmek üyelerin fizik ve moral eğitimini sağlamak, sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamak. Avcılık ve atıcılık sporunu bilinçli faaliyetlerle geliştirmek. 4 Sualtı dalış sporlarını geliştirmek, sevdirmek ve bilinçli faaliyetler düzenlemek. Sualtı Sporları Dernekleri İzcilik Dernekleri 9 İzcilik ruhunun çocuklar ve gençler arasında benimsenmesini sağlamak. İzcilik çalışmalarını ulusal ve uluslararası çerçeve de ve izcilik prensipleri doğrultusunda geliştirmek, yaymak bu çalışmaların Çevre Koruma Dernekleri Mağara Araştırma ve Koruma Dernekleri TOPLAM 35 izcilik ve yurt sevgisi içinde gerçekleştirilmesini sağlamak. Doğa bilinçli izcilik faaliyetlerinde bulunmak. 7 Ülkemizin doğal ve kültürel mirasını korumak, bitki ve hayvan türleri ile bunların doğal yaşam alanlarının değerinin farkına varılmasını sağlamak. Doğanın korunması konusunda toplumun bilinçlendirilmesi için faaliyetlerde bulunmak. Doğa bilincini geliştirmek. Mağaraları bilinmeyen yönlerini keşfetmek ve güzelliklerini ortaya çıkarmak. Kaynak: İzmir Valiliği, İl Dernekler Müdürlüğü,.

58 5 4. İZMİR İLİ DOĞA TURİZMİ ARZI 4.. İzmir in Doğa Turizmi Değerleri (Doğa Turizmi Arzı) Doğa turizminin içerdiği faaliyet çeşitlerine bakıldığında, turizm açısından doğanın; öncelikli çekim kaynağı olma işlevini her zaman sürdürmekte olduğu görülmektedir. Bununla birlikte faaliyetin büyük oranda gerçekleştirildiği yerler olan kırsal alanlarda; doğal faktörler dışında kültürel, dinsel ve tarihi çekiciliklerin belli bir ölçüde bulunması ekoturizme katkısı açısından önem arz etmektedir. Özellikle tarihi yapılar olarak ifade edilen bina, köprü, kule vb. gibi kültürel değerlerin özgün karakterli olması, tüketimden çok keşfi gerektiren özelliğe sahip olması ekoturizmin değerine katkıda bulunmaktadır. Aynı şekilde tarihi ve arkeolojik değerlerin sergilendiği müzeler de doğa turizmine çeşitlilik kazandırmaktadır. Çeşitli geleneksel özelliklerinin gösterimine ve tanıtımına yönelik olarak çeşitli yörelerin içinde veya birbirine yakın yörelerin etkileşim alanındaki noktalarda düzenlenen festival ve panayırlar doğa turizmini destekleyen kültürel etkinliklerdir. Ana ekonomik uğraşısı tarım olan yörelerde, tarımsal faaliyetleri yanında yöre halkının sadece evlerinde günlük yaşam için üretip tükettiği yerel yemekler, içecekler ve el sanatları

59 5 önemli ekoturizm değerleridir. Bilinçlenmenin artmasına paralel olarak, yörede yaşayan nüfusun ziyaretçilerin konaklamasına olanak sağlayacak şekilde yönlenerek küçük turizm işletmeciliği yapması doğa turizmine alternatif turizm faaliyetlerinin gelişmesine de imkan verecektir. Doğa turizmini destekleyebilecek kavramlardan bir diğeri de İnanç Turizmi tanımıdır. İnsanların dini inançlarını tatmin etmek amacıyla kutsal mekanları ziyaret etme eğilimi olarak tanımlayabileceğimiz inanç turizmi, ekoturizmin önemli bir girdisidir. İnsanların sinirsel ve bedensel yorgunluklarını gidermek, çeşitli rahatsızlıklarını tedavi amacıyla yaptıkları turizm hareketi olarak ifade edebileceğimiz Sağlık Turizmi de ekoturizm için önemli bir fırsat yaratabilecek alternatif bir alan olarak düşünülebilir. Otantik pazarlar ve festivaller de ekoturistlerin ilgisini çekmektedir. Özellikle en sık yapılan doğa turizmi aktivitelerinden doğa yürüyüşü ve bisiklet turlarına katılanlar gittikleri yerlerdeki otantik pazarları da ziyaret ederler. İzmir bir kıyı kenti olması ve sahillerinin körfez ve koylarla donanmış olması bakımından yaz turizminin yoğun yaşandığı bir şehirdir (Şekil 9) İzmir ilindeki ilçelerde doğa turizmine destek olabilecek bazı olguların ve diğer turizm aktivitelerinin tek tek irdelenmesi doğa turizmine yatırım yapılacak bölgelerin önceliklendirilmesi için ışık tutabilir. Şekil 9. İzmir İli Turizm Haritası

60 5 Yukarıda verdiğimiz farklı turizm alanlarının doğa turizmine verdiği katkıyı dikkate alarak değerlendirecek olursak İzmir, yüzyıllardan beri gelen sosyal ve kültürel mirasıyla, çeşitli turizm sektörleri ve halihazırda geniş olanaklar sağlayabilen doğal yapısıyla doğa turizmi açısından renkli çevresi olan bir kenttir. 4.. İzmir İlinin Doğa Turizmi (Arzı) Değerleri ve Bilinirlik Değerlendirmesi İzmir ilçeleri ve İzmir kent merkezinde turizm bugünkü anlamına göre yakın tarihte başlamış olmasına rağmen yüzyıllar öncesinde İzmir görülmeye gelinen bir yerdir. İzmir de günümüzde kıyı turizmi egemendir ve Dikili, Foça, Urla, Karaburun, Çeşme, Seferihisar, Menderes ve Selçuk ilçeleri kıyılarında son -3 yılın en önemli turizm türüdür (Emekli, 998). İzmir de kültür ve inanç turizmi, ikinci önemli turizm türüdür ve Selçuk ve Bergama ilçeleri başta gelmektedir. Kruvaziyer turizm ise son birkaç yıldır İzmir in parlayan turizm türüdür ve ağırlıklı olarak İzmir Alsancak Limanı na gelen seyahat gemileri ile yapılmaktadır (Narlıdere Kaymakamlığı, ). İzmir ilinin özellikle potansiyel taşıdığı turizm türlerinden biriside doğa turizmidir. İzmir in doğal yapısı ve iklimi ekoturizm etkinlikleri için son derece elverişlidir. Dağların denize dik olması, kıyıların girintili çıkıntılı olması iklimsel çeşitlilik sağlar. Güneşlenme süresinin uzun olması ve sıcaklıkların Akdeniz Bölgesi ne göre çok yüksek olmaması İzmir için bir avantajdır. İzmir in neredeyse tüm ilçeleri yer şekilleri, doğal güzellikleri ve özellikleri, yöresel özellikleri nedeniyle doğa turizmi açısından büyük bir potansiyele sahiptir. İzmir coğrafi konumu, tarihsel ve kültürel kaynaklarının çeşitliliği ve deniz-kum-güneş temelli kitle turizmine yönelik altyapısıyla geniş bir turizm yelpazesine sahip olmasına karşın, İzmir'in bugüne kadar turizm potansiyeli yeterince değerlendirilmemiştir. Türkiye'nin önde gelen turizm merkezleriyle karşılaştırıldığında İzmir hem arz, hem talep yanlı olarak turizmde geri planda kalmaktadır. İzmir'in ülke turizminden aldığı pay % 4 civarındadır (İZKA, ). Bu açığı kapatmak için de alternatif turizm dallarından birisi olan doğa turizminin, planlı bir şekilde geliştirilerek İzmir deki turizm ekonomisine kazandırılması gerekmektedir. Böylece öncelikle İzmir ekonomisine sonrasında da Türkiye ekonomisine katma değer kazandıracaktır. Bu kapsamda, İzmir de diğer turizm dallarıyla birlikte doğa turizmini iyi bir planlamayla işlevsel hale getirilerek yerli ve yabancı turistlerin ilgisini bu yönlere çevrilmesi sektörün gelişmesi bakımından önemlidir. Ödemiş Bozdağlar, Gölcük Gölü, Nif Dağı, Kozak Yaylası, Gediz Deltası Sulak Alanı, Küçük Menderes Deltası, Belevi Gölü, Karaburun Yarımadası, Tire, Menderes Karacadağ ve çevresi,

61 53 Balçova-Narlıdere Sırtları, Buca ve köyleri, Güzelbahçe civarı ve köyleri, Kemalpaşa- Bayındır Ovacık, Karabel, Çiçekli, Şirince gibi birçok alan doğa turizmi kapsamında projelendirilebilecek bölgelerdir İzmir İlinde Doğa Turizmi Amaçlı Kullanılan ve Koruma Statülü Alanlar Doğa turizmi faaliyetlerinin yapıldığı alanları korunan alanlar (yönetime tabi) ve henüz doğa turizmi faaliyetlerinin kontrol edilmediği kontrolsüz alanlar olarak iki başlık altında incelemek mümkündür. Korunan alanlar, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, doğal sit alanları, sulak alanlar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, özel çevre koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan, biyolojik çeşitliliğin, doğal ve bununla ilişkili kültürel kaynakların korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili mevzuata göre tespit edilen ve yönetilen kara ya da deniz alanlarıdır. İzmir genelinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın kontrolünde olan tabiat parkı, bir yaban hayatı koruma sahası, iki yaban hayatı geliştirme sahası, sekiz sulak alan, dört devlet avlağı, bir örnek avlak, 58 mesire yeri, bir kent ormanı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kontrolünde bir özel çevre koruma alanı bulunmaktadır. Bu alanlardan doğa turizmi bakımından önemli olanlar olup özellikleri detaylı olarak alt bölümlerde verilmiştir.

62 54 Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M - Milli Park ve Benzeri Sahalar Tabiat Parkları Adı İlçesi Bilinirlik Karagöl Tabiat Parkı Karşıyaka T Tanay Tabiat Parkı Çeşme T Çiçekli Tabiat Parkı Bornova T Efeoğlu Tabiat Parkı Torbalı T Ekmeksiz Tabiat Parkı Seferihisar T Gümüldür Tabiat Parkı Menderes T Meryemana Tabiat Parkı Selçuk M Gümüşsuyu Tabiat Parkı Menderes T Yamanlar Dağı Tabiat Parkı Karşıyaka T Örnekköy Tabiat Parkı Karşıyaka T Tabiat Anıtları Adı İlçesi Bilinirlik Anadolu Kestanesi Tabiat Anıtı Ödemiş T Taşdede Pırnal Meşesi Tabiat Anıtı Dikili T Kunduracı Çınarı Tabiat Anıtı Buca T Teos Menengici Tabiat Anıtı Seferihisar T Ovacık Yaylası Anadolu Kestanesi Bayındır T Tabiat Anıtı Yarendede Çamı Tabiat Anıtı Güzelbahçe T Dede Menengici Tabiat Anıtı Menemen T Yemişçi Çınarı Tabiat Anıtı Güzelbahçe T Fıstık Çamı Tabiat Anıtı Güzelbahçe T Kadınlar Kuyusu Koca Menengici Tabiat Anıtı Foça T

63 55 Güçlü Yönler -Dünyada ve Türkiye de çevre bilincinin giderek artması, koruma alanlarına olan ilginin ve bilincin yükselmesi. -Karagöl Tabiat Parkının göl manzarasına sahip olması, yerleşim yerinden uzakta olması sebebiyle sosyal ve ekonomik baskının olmaması. -Tanay Tabiat Parkının deniz manzarasına sahip olması, çadır yeri ve bungalov imkanının olması, kamping ve plaj hizmetlerini bir arada verebilmesi. -Ekmeksiz Plajı Tabiat Parkının deniz manzarasına sahip olması, çadır ile konaklama imkanının olması, kamping ve plaj hizmetlerini bir arada verebilmesi. -Gümüldür Tabiat Parkının deniz manzarasına sahip olması, çadır yeri imkanının bulunması, kamping ve plaj hizmetlerini bir arada verebilmesi, geleneksel müşteri kitlesinin olması, ulaşım yönünden avantajlı olması. -Meryemana Tabiat Parkının flora ve fauna yönünden zengin olması, ulaşım yönünden avantajlı olması, yoğun turist çeken Efes Antik Kentine yakın olması. Fırsatlar -STK destekleri, -Alan Kılavuzluğu Kursu açılması, -Halkın ve yöneticilerin etkin katılımcılığı, -Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın ödenek gönderme yönünde imkanlarının olması, -Coğrafi bilgi sistemlerinin gelişmesi -Ücretsiz/ücretli tanıtım fırsatlarının olması, Milli Park ve Benzeri Sahalara ait SWOT Analizi Zayıf Yönler -Tabiat Parklarının Gelişme planının tamamlanmamış olması, bu nedenle bazı Tabiat Parklarında gerekli düzenlemelerin yapılamaması ve halkın kullanımına açılamaması. -Karagöl Tabiat Parkının yol standardının düşük ve merkeze olan ulaşımının uzak olması. -Tanay Tabiat Parkının doğal sit alanları ile Meryemana Tabiat Parkı ve Ekmeksiz Plajı Tabiat Parkının arkeolojikve doğal sit alanları ile iç içe olması. -Efeoğlu Tabiat Parkının mesire yeri özelliklerinin olması, cazip özellikler içermemesi. Tehditler -Vatandaşların beklentilerinin bazı bölgelerde yükseltilmiş olması, -Turizm yatırım taleplerinin ölçüsüz olması ve muhtemelen yönetim planına aykırı olması, -Beklentilerin gerçekleşmemesi ihtimalinin varlığı, -Yerel yöneticilerin kırsal kalkınmada turizmi gerek ve yeter şart olarak görmeleri, -Korunan sahalara yerel yöneticilerin korunan alan değil de turizm alanı olarak bakmaları.

64 56 Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; -İzmir İlindeki Tabiat Parklarının Gelişim Planlarının en kısa zamanda tamamlanarak gerekli yatırımların yapılması ve en uygun şekilde koruma kullanma dengesi gözetilerek hizmete sunulması. -Farklı koruma statüsüne sahip alanların en uygun şekilde yönetiminin sağlanması. 3-Tabiat Parklarının farklı özellikleri göz önünde bulundurularak etkin şekilde tanıtımlarının yapılması. -Yaban Hayatı Geliştirme, Yerleştirme, Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Avlaklar Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Adı İlçesi Bilinirlik Gebekirse Gölü Yaban Hayatı Selçuk T Geliştirme Sahası Bayındır Ovacık Yaban Hayatı Bayındır T Geliştirme Sahası Yaban Hayatı Koruma Sahası Adı İlçesi Bilinirlik Homa Dalyanı Yaban Hayatı Menemen T Koruma Sahası Avlaklar Adı İlçesi Bilinirlik Torbalı Devlet Avlağı Torbalı T Çakaltepe Devlet Avlağı Menderes T Gümüldür Devlet Avlağı Menderes T Özdere Devlet Avlağı Menderes T Zeytineli Örnek Avlak Urla T Yaban Hayatı Geliştirme, Yerleştirme, Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Avlaklara ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -Av turizmi deneyimi, - Av turistlerinin avlaklara yakın yerlerde - Çok çeşitli yaban hayvanlarını konaklama imkanlarının yetersiz oluşu, barındırması, - Yetişmiş profesyonel av kılavuzlarının - Kaçak avcılığın fazla olmaması, olmaması, - Sahaların her yıl envanterlerinin yapılması, - Yetersiz personel, - Koruma ve kontrol teşkilatının olması, - Yönetim planlarının olmaması,. -Yaban Domuzu varlığının ve trofe kalitesinin yüksekliği, - Yönetim planı yapım deneyimine sahip personeller, - Avlak sayısının arttırılması imkanı, uygun sahaların mevcudiyeti.

65 57 Yaban Hayatı Geliştirme, Yerleştirme, Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Avlaklara ait SWOT Analizi Fırsatlar Tehditler -Coğrafi bilgi sistemlerinin gelişmesi, - Mali imkanların teknolojik gelişimleri takip ve satın alma için yeterli olması - Avlak şirketlerinin kurumsallaşma çabaları, -Avrupa daki kriz sebebi ile turist sayısının azalması, -Envanter giderlerinin çok yüksek olması sebebi ile mali külfet, - Av sayısının artma eğilimi, -Gelir-gider dengesinin bazen negatif - Av köşkü yapımı için köylerde çok sayıda uygun boş ev bulunması. olabilmesi. - Yaban Hayatı Geliştirme, Yerleştirme, Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Avlaklara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; - Av turistlerinin konaklama ihtiyacının nitelikli pansiyon ve benzeri küçük kapasiteli butik otellerle giderilmesi iyi bir çözüm olacaktır, - Butik otel/pansiyon tarzı yapıların köylerde yapılmasının teşvik edilmesi önemli kırsal kalkınma için uygun olacaktır, bu oteller yayla turizmi ve diğer turizm çeşitlerinin de konaklama altyapısını temin edeceklerdir. 3- Yerel profesyonel av kılavuzu ihtiyacının IV. Bölge Müdürlüğü imkanları ile eğitim yapılarak giderilmesi, eğitilenlerin seyahat acentelerinde staj imkanlarının olması, yabancı dil eğitimini konuşma seviyesinde almaları faydalı görülmektedir, 4- İzmir İl Şube Müdürlüğü nün yaban hayatı bölümü mezunu personel bakımından güçlendirilmesi gerekmektedir. 5- Avlaklarda av sayısının artırılması için doğada av üretimi metodlarının tatbiki yapılmalıdır. 6- Zorlu kış aylarında av kaynağına yem takviyesinin daha da arttırılması gerekmektedir. 7- Avlaklarımızın ve av kaynağının fuarlar, yaban televizyonu, av dergileri ve benzeri kaynaklarda tanıtılması, yerli ve yabancı av turizmi acenteleri ile görüşme yapılması gerekmektedir. 8- Kırsal kalkınma maksadıyla, av turizmi uygulamalarından yöre insanının daha fazla pay almasına dayalı uygulamanın daha da geliştirilmesi, payın karşılığında yöre insanının av kaynağına müspet fayda temin edebilmesine yönelik düzenlemelerin IV. Bölge Müdürlüğü İl Şube Müdürlüğünce yapılması gerekmektedir.

66 58 3-Sulak Alanlar ve Ramsar Alanları Adı İlçesi Bilinirlik Gediz Deltası Sulak Alanı ve Menemen- Çiğli-Foça M Ramsar Alanı Gebekirse Gölü Sulak Alanı Selçuk T Belevi Gölü Sulak Alanı Selçuk T Gölcük Gölü Sulak Alanı Ödemiş T Karagöl Sulak Alanı Karşıyaka T Küçük Menderes Nehri ve Selçuk T Deltası Sulak Alanı Bakırçay Nehri ve Deltası Sulak Bergama-Dikili T Alanı Alaçatı Kıyı Ekosistemi Sulak Alanı Çeşme T Sulak Alanlar ve Ramsar Alanlarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -Sulak alanlarla alakalı bir İl Şube Müdürlüğü ve DSİ teşkilatlarının bulunması, -İzmir İlinin Kuş göç yolları üzerinde olması -Gediz Deltası Sulak Alanının Yönetim -Belevi Gölü, Gebekirse Gölü, Gölcük Gölü, Küçük Menderes Nehri ve Deltası, Bakırçay Nehri ve Deltası Sulak Alanlarının Yönetim Planlarının bulunmaması. Planının bulunması. Fırsatlar Tehditler -Dünyada ve Türkiye de çevre bilincinin -Sulak alanlarda yapılaşmanın olması, giderek artması, koruma alanlarına olan -Çarpık kentleşme, ilginin ve bilincin yükselmesi, -Atıksu arıtma projelerinin olması -Doğa eğitimleri ile çocukların bilinçlendirilmesi, İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme -Sulu tarım yapılması, aşırı su, tarımsal ilaç ve gübre kullanılması, -İzmir İlinde sanayinin gelişmiş olması- Derelerin sıvı ve katı atıklar ile kirletilmesi -Usulsüz ve plansız avlanma, Birliği (İZKUŞ) nin olması -Sulak alanlarda buharlaşma ve drenaj nedeniyle suların azalarak tuzluluğun oluşması, -Sulak alanı besleyen su kaynaklarının kullanımı.

67 59 Sulak Alanlar ve Ramsar Alanlarına dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; -İç Sular ve kıyılarda sportif balıkçılığa uygun yerlerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü ile Orman ve Su İşleri İl Şube Müdürlüğü tarafından detaylı olarak planlanması gerekmektedir. -Sahalara uygun nitelikli sportif balıkçılık iskeleleri ve kuş gözlem kuleleri yapılmalıdır. -Broşür basılarak turistlerin istifadesine sunulmalıdır. -Sportif balıkçılık ve kuş gözlemciliği gruplarına ulaşılarak bu sahalarda da çalışmalar yapılmalıdır. - Derelerin katı ve sıvı atıklarla kirlenmesinin önlenmesi amacıyla ilgili idareler tarafından düzenli katı atık bertaraf tesisleri ve atık su arıtma tesislerinin biran önce kurulmasının sağlanması. - Sportif balıkçılık ve sulak sahalara yönelik turizm çeşitlerinde yöre insanının kırsal kalkınmasını temin maksadıyla öncelikli olarak yöre insanının rol alacağı uygulamalara yer verilmelidir. 5-Özel Çevre Koruma Alanları Adı İlçesi Bilinirlik Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi Foça M Foça Özel Çevre Koruma Bölgesine ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -Nesli Tehlike altındaki türler içinde olan Akdeniz Foku nun Uluslararası sözleşmelerle koruma altında olması, -99 yılından itibaren tüm yapılaşma Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı(ÖÇKKB), yeni adı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü kontrolü altında olduğundan bakir durumdadır, 3-Deniz Kıyı Koruma Alanları Projesi kapsamında kontrollü avlanma yasağı olduğundan zengin balık popülasyonlarına sahiptir. Fırsatlar -Sahanın Küresel Çevre Fonunun (GEF) Ülkemiz ayağı kapsamında pilot bölge olması, -Sürdürülebilir koruma bölgeleri eşleştirildiğinde Marsilya daki Özel Çevre Koruma Takım Adaları ile ikiz bölge olması, 3-Sürdürülebilir balıkçılık metotlarının uygulanması ile zengin balık popülasyonlarına sahip deniz sularının olması. -Koruma alanlarının eleman yetersizliği nedeniyle gerektiği gibi denetlenememesi, -Günübirlik tur teknelerinin kontrolsüzlüğü. Tehditler -Meraların imara açılma ihtimali olduğundan yapılaşma baskısı altında olması, -Yenifoça karayolunun genişletilmesi ile kıyı-kara ekosistem dengesinin bozulabileceği.

68 6 Özel Çevre Koruma Alanlarına dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; -Foçanın coğrafik konumundan dolayı rüzgardan yararlanılarak rüzgar sörfünün geliştirilmesinin teşvik edilmesi, -Oryantiringin teşvik edilmesi. 6- Mesire Yerleri Adı İlçesi Bilinirlik Balçova Mesire Yeri Balçova B Teleferik Mesire Yeri Balçova B Cennetçeşme Piknik ve Mesire Balçova B Yeri Döşemedere Mesire Yeri Bayındır B Musluk Mesire Yeri Bayındır B Kızılağaç Mesire Yeri Bayındır B Or. Şeh. Ali Yağbasan Mesire Bayındır B Yeri Çınarlı Mesire Yeri Bergama B Beydağ Barajı Mesire Yeri Beydağ B Karaçam Mesire Yeri Bornova B Belkahve Piknik ve Mesire Yeri Bornova B İzmir Kent Ormanı Bornova B Kırıklar Mesire Yeri Buca B Kaynaklar Mesire Yeri Buca B Cennet Vadisi Mesire Yeri Buca B Alaçatı Pik. Mesire Yeri Çeşme B Manastır Tepe Piknik ve Mesire Foça B Yeri Sarnıç Mesire Yeri Gaziemir B Yaka Mah.Mesire Yeri Güzelbahçe B Eğlenhoca Mesire Yeri Karaburun B Manal Piknik Mesire Yeri Karaburun B Yamanlar Dağı Mesire Yeri. Karşıyaka B Seyirtepe Mesire Yeri Karşıyaka B Yeşil Kuşak Piknik Mesire Yeri Karşıyaka B Yamanlar Köyü MesireYeri. Karşıyaka B Ören Mesire Yeri Kemalpaşa B Yiğitler Piknik Mesire Yeri Kemalpaşa B Eski Hamzababa Mesire Yeri Kemalpaşa B Kirazlı Vadi Mesire Yeri Kemalpaşa B Dere Piknik Mesire Yeri Kemalpaşa B

69 6 Nazarköy Piknik Mesire Yeri Kemalpaşa B Karabel Piknik Mesire Yeri Kemalpaşa B 6- Mesire Yerleri Yeni Kurudere Mesire Yeri Kemalpaşa B Kemalpaşa Pik. Mesire Yeri Kemalpaşa B Ovacık Mesire Yeri Kemalpaşa B Beşpınar Tepe Mesire Yeri Konak B Kançeşme Mesire Yeri Konak B Değirmendere Mesire Yeri Menderes B Ziyarettepe Mesire Yeri Menderes B Kargacık Mesire Yeri Menderes B Özdere Mesire Yeri Menderes B Ataköy Barajı Mesire Yeri Menderes B Koru Sahili Mesire Yeri Menderes B Kalemlik Piknik Mesire Menderes B Klaros Piknik Mesire Yeri Menderes B Yahşelli ve. Çamlık Mesire Menemen B Yeri Aliağa Piknik Mesire Yeri Menemen B Limanreis Pik. Mes. Yeri Narlıdere B Ahrandıdağı Mesire Yeri Ödemiş B Bozdağ Mesire Yeri Ödemiş B Teos-Çamlık Piknik Mesire Yeri Seferihisar B Ayşekadın Mesire Yeri Tire B Paşaçeşme Mesire Yeri Tire B Zeytinalan Piknik Mesire Yeri Urla B Güvendik Piknik Mesire Yeri Urla B Uzunkyu Piknik Mesire Yeri Urla B Birgi Piknik ve Mesire Yeri Urla B Demircili Piknik Mesire Yeri Urla B Yassıcaada Mesire Yeri Urla B Kaynak: İzmir Orman Bölge Müdürlüğü,. Mesire Yerlerine ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -Kent halkının kırsal rekreasyon ihtiyacını -Sahaların küçük olması giderebilecekleri özelliklere sahip olması. Fırsatlar Tehditler -Yerleşim yerlerine yakın olması. -Zaman zaman taşıma kapasitesinin üzerinde ziyaretçi alınması. Mesire Yerlerine dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Orman Genel Müdürlüğü ne bağlı mesire yerlerinin iyileştirilmesi gerekmektedir.

70 Seçkin Özellikli Diğer Sahalar Arz analizi tabloları; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M Göller-Göletler-Barajlar-Kıyılar-Şifalı Sular- Akarsular Akarsular Adı İlçesi Bilinirlik Gediz Nehri Kemalpaşa-Menemen-Foça T Küçük Menderes Nehri Ödemiş-Tire-Beydağ-Selçuk T Bakırçay Nehri Bergama-Dikili T Göller Adı İlçesi Bilinirlik Gölcük Gölü Bergama B Belevi Gölü Selçuk Torbalı Arasında B Gebekirse Gölü Selçuk B Çakalboğazı Gölü Selçuk B Karagöl Gölü Karşıyaka B İris Gölü Karaburun B Karadağ Krater Gölü Dikili B Şelaleler Adı İlçesi Bilinirlik Suuçan Şelalesi Menemen B Nebiler Şelalesi Dikili B Göletler ve Barajlar Adı İlçesi Bilinirlik Ataköy Göleti Menderes B Beydağ Barajı Beydağ B Kavakdere Barajı Seferihisar B Kestel Barajı Bergama B Seferihisar Barajı Seferihisar B İzmir-Urla Bademler 9 Eylül Sulama Urla B Göleti İzmir-Seferihisar Ulamış Kavakçayı Seferihisar B Sulama Göleti İzmir-Menderes Çatalca Sandidere Menderes B Sulama Göleti İzmir-Menderes Yeniköy Balabandere Menderes B Sulama Göleti İzmir-Seferihisar Ulamış Ağalardere Seferihisar B Sulama Göleti İzmir-Urla Birgi Sulama Göleti Urla B İzmir-Urla Kocagöl Sulama Göleti Urla B İzmir Bergama Göçbeyli Sulama Göleti Bergama B İzmir-Seferihisar Payamlı Sulama Göleti Seferihisar B

71 63 Göletler ve Barajlar İzmir-Dikili Deliktaş Sulama Göleti Dikili B İzmir-Karaburun Parlak köyü Sulama Karaburun Göleti Sarnıç Göleti Gaziemir B Aktaş Barajı (Potansiyel) Ödemiş B Bademli Barajı (Potansiyel) Ödemiş B Çaltıkoru Barajı(Potansiyel) Bergama Harputlu Göleti (Potansiyel) Dikili B Yiğitler Barajı (Potansiyel) Kemalpaşa B Yortanlı Barajı (Potansiyel) Bergama B Yuntdağ Hacılar Sulama Göleti Bergama (Potansiyel) Yahşibey Sulama Göleti (Potansiyel) Dikili B Arıkbaşı Sulama Göleti (Potansiyel) Bayındır B Kıyılar Adı İlçesi Bilinirlik Gümüldür- Özdere Menderes T Pamucak Selçuk T Sığacık-Ekmeksiz- Seferihisar T Ilıca-Altınkum-Alaçatı-Şifne-Ildırı- Çeşme T Dalyan- Karaburun Koyları Karaburun T Foça Koyları Foça T Urla Koyları Urla T Çandarlı-Bademli Dikili T Şakran Aliağa T Şifalı Sular Adı İlçesi Bilinirlik Balçova Termal Tesisleri Balçova M Seferihisar Şifalı Sular Seferihisar B Ilıca Çeşme-Ilıca T Şifne Kaplıca ve Çamuru Çeşme T Ergenli Köyü Bayındır B Nebiler Ilıcası Dikili B Kocaoba Ilıcası Dikili B Kaynarca Ilıcası Dikili B Çamur Ilıcası Dikili B Bademli Deniz Ilıcası Dikili B Karakoç Kaplıcaları Seferihisar B İçmeler Ilıcası Urla B Kaynak: DSİ.Bölge Bölge Müdürlüğü, İzmir İl Özel İdaresi, Tarımsal İşleri Daire Başkanlığı, Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü ile İzmir Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı IV. Bölge Müdürlüğü İzmir Şube Müdürlüğü.

72 64 Göller-Göletler-Barajlar-Kıyılar-Şifalı Sular- Akarsulara ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -İzmir in eşsiz güzelliklerde koylara sahip - Dereler katı ve sıvı atıklarla kirletilmektedir, olması, - Bazı Belde ve Köylere kanalizasyon - Deniz Koruma Alanı olarak ayrılabilecek yapılmakla beraber atık arıtma sistemleri seviyede denizel biyolojik çeşitlilik henüz yapılmamaktadır, bu sebeple dereler değerlerine sahip bölgelerin olduğunun kirlenmektedir, gözlenmesi, - İzmir ilinde Deniz turizminin öncelikli - Plaj kapasitesinin yüksek olması, olması, diğer Turizm çeşitlerinin - Çeşme Karaburun, Foça, Seferihisar, geliştirilememiş olması. Menderes, Selçuk, Dikili, Urla da konaklamaya uygun tesisler bulunması ve bu ilçelerinin turizmi tanıyor olmaları, - Kıyı ve dağ ekosistemlerinin bir arada birbirini destekleyebilmesi, turizmi çeşitlendirme imkanı, -Balçova Termal Tesislerinin Uluslararası bilinirliğe sahip olması ve yabancı turistlerin tercih noktası olması, -Bazı Barajlarda Sportif olta balıkçılığının aktif olarak yapılması ve bazılarının da bu potansiyele sahip olması. Fırsatlar -Bazı yerleşim yerlerinde Altyapı Projelerinin (Kanalizasyon ve Atık Su Arıtma Tesisi) olması, - Turizme yerel yönetimlerin sıcak bakışı, -Ulaşım imkanlarının iyi seviyede olması. Tehditler -Sanayileşme -Yapılaşma - Katı atıkların görsel ve kıyı kirliliği yaratması. Göller-Barajlar-Kıyılar-Şifalı Sular- Akarsulara doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; -IV. Bölge Müdürlüğü tarafından denizel koruma sahası tespiti için çalışma yapılması, bu şekilde hem biyolojik değerlerin öne çıkarılması ve korunması hem de bu sahada oluşturulacak destinasyonların güçlendirilmesi gerekmektedir. - Kırsal kalkınmayı temin maksadı ile yöre insansının içinde aktif olarak yer alacağı planlamalara gidilmelidir. 3- Turizm değerlerinin ortaya çıkarılması için detaylı etüt ve envanter çalışmalarının İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Orman Su İşleri İl Müdürlüğü tarafından yapılmalıdır, 4- İkinci konutların turizme kazandırılarak konaklama kapasitesinin geliştirilmesi için bazı pilot bölgelerde çalışmaların başlatılması, 5- Av turizminin bu bölgelerde de geliştirilmesi imkanlarının temin edilmesi, 6- Mevcut yaz dönemi turizminin altyapı problemlerinin belediye ve kaymakamlıklarca tespit edilerek çözümlerin aranması, 7- Katı ve sıvı atıkların bertarafı hususunda gerekli tedbirlerin alınması.

73 65 Yaylalar-Dağlar-Vadiler-Kanyonlar-Uçurumlar Yaylalar Adı İlçesi Bilinirlik Kozak Yaylası Bergama B Gölcük ve Bozdağ Yaylaları Ödemiş B Dağlar Adı İlçesi Bilinirlik Yamanlar Dağı Karşıyaka B Nif Dağı ve Mahmut Dağı Kemalpaşa B Karacadağ Menderes B Güme Dağı, Başköy Dağı, Tire B Kaplan Dağı Dumanlı Dağlar Menemen Boncuk Dağı Selçuk B Vadi ve Kanyonlar Adı İlçesi Bilinirlik Ali Onbaşı Deresi Vadisi Narlıdere B Gökdere Kanyonu Buca-Bornova B Ansızca Kanyonu Kemalpaşa B Kurudere Kanyonu Kemalpaşa B Yaylalar-Dağlar-Vadiler-Kanyonlar-Uçurumlara ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler -İzmir halkının doğa turizmine ilgisinin - Yaylacılık yapanların turizm altyapısı ve yüksek olması, turizm fikri olmaması, -İzmir ilinde doğa turizmine yönelik faaliyet - Bazı mülkiyet ve yönetim meseleleri, gösteren kulüp ve derneklerin bu alanda aktif - İnsan kaynağının çok az olması, eğitim olması, seviyelerinin düşüklüğü. - Ulaşım sorununun olmaması, -Doğa Turizmi faaliyetlerinin yapılabileceği şehir merkezine yakın Dağ, Kanyon, Vadi vb. yerlerin bulunması. Fırsatlar Tehditler -Turizm şirketlerinin doğa turizmine - Dağlardaki bazı su kaynaklarının isale ilgilerinin olması, hatları ile köylere alınmış olması, - Misafir sever köylülerimizin turizmin -Doğa turizmi faaliyetlerinde denetim ve başlatılması için sıcak bakışları. kontrol eksikliği

74 66 Yaylalar-Dağlar-Vadiler-Kanyonlar-Uçurumlara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; -Kırsal kesimde pansiyonculuk uygulamalarının geliştirilmesi uygun görülmektedir, - Kırsal kesimdeki evlerinin turizme uygun olanlarının tespit edilerek öncelikle sahiplerinin teşvik edilmesi, - Dağlarda atlı gezi, yürüyüş ve bisikletli gezi rotası olarak tespit edilen bölgelerin işaretlenmesi işlerinin Kaymakamlıklarca ve Belediyelerce öncelikli olarak yaptırılması, - Mevcut, turizm destinasyonlarına bu sahaların da eklenerek zenginleştirilmesi çalışmasının İl Turizm ve Kültür Müdürlüğü ve Orman ve Su İşleri İl Şube Müdürlüğü nce yapılması, - Özellikle Ödemiş ve Bergama İlçeleri yaylalar yönünden zengin olup, ulaşım imkanlarının da uygun olması sebebi ile bu faaliyette ilk planda uygulamalarda yer almalıdır, - Kırsal kalkınma maksadıyla, yöre insanının faaliyetlerden daha fazla pay almasına dayalı uygulamaların geliştirilmesi, 4.5. İzmir İlinde Doğa Turizmi Çeşitleri Kuş Gözlemciliği Doğa Yürüyüşü (Trekking) Dağcılık Yayla ve Festival Turizmi Mağara Turizmi Av Turizmi Sualtı Dalış Turizmi Hava Sporları Turizmi Sportif Olta Balıkçılığı Akarsu Turizmi Atlı Doğa Yürüyüşü Bisiklet Turizmi Botanik Turizmi Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemciliği Foto Safari Tarım ve Çiftlik (Agro) Turizmi Kamp Karavan Turizmi Kayak Turizmi Oryantiring

75 67 Tablo 6. İzmir İli ve İlçelerinin Öne Çıkan Doğa Turizmi Değerleri Matrisi Aktivite/ Değer Aliağa İlçesi Balçova İlçesi Bayraklı İlçesi Bayındır İlçesi Bergama İlçesi Beydağ İlçesi Bornova İlçesi Buca İlçesi Çeşme İlçesi Çiğli İlçesi Dikili İlçesi Foça İlçesi Gaziemir İlçesi Güzelbahçe İlçesi Karabağlar İlçesi Karaburun İlçesi Karşıyaka İlçesi Kemalpaşa İlçesi Kınık İlçesi Kiraz İlçesi Konak İlçesi Menderes İlçesi Menemen İlçesi Narlıdere İlçesi Ödemiş İlçesi Seferihisar İlçesi Selçuk İlçesi Tire İlçesi Torbalı İlçesi Urla İlçesi Değerler toplamı Kanyon Görme X X X İmkanı Mağaracılık X X X X X X X X X X X Dağ Bisikletçiliği X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Dağcılık X X X X Denizel değerler X X X X X X X X X Dağ-yayla gezisi imkanı X X X X X X X X X X Peyzaj güzelliği/foto X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X safari Kamping X X X X X X Düzenlenmiş doğa gezisi X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X rotası Pansiyonculuk X X X X X X Kır havasında şehir merkezleri X X X X

76 68 Aktivite/ Değer Aliağa İlçesi Balçova İlçesi Bayraklı İlçesi Bayındır İlçesi Bergama İlçesi Beydağ İlçesi Bornova İlçesi Buca İlçesi Çeşme İlçesi Çiğli İlçesi Dikili İlçesi Foça İlçesi Gaziemir İlçesi Güzelbahçe İlçesi Karabağlar İlçesi Karaburun İlçesi Karşıyaka İlçesi Kemalpaşa İlçesi Kınık İlçesi Kiraz İlçesi Konak İlçesi Menderes İlçesi Menemen İlçesi Narlıdere İlçesi Ödemiş İlçesi Seferihisar İlçesi Selçuk İlçesi Tire İlçesi Torbalı İlçesi Urla İlçesi Kuş Gözlemciliği X X X X X X X X Milli Park vb Sahalar (MP) X X X X X X X Milli Park vb nde Konaklama (MPK) Aktif Kış Sporları Merkezi Şelale Görme İmkanı Estetik göl/baraj olan yerler Botanik Gezisi İmkanı Tescilli avlak sahası Yabana hayatı geliştirme sahası Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemi X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X

77 69 Aktivite/ Değer Aliağa İlçesi Balçova İlçesi Bayraklı İlçesi Bayındır İlçesi Bergama İlçesi Beydağ İlçesi Bornova İlçesi Buca İlçesi Çeşme İlçesi Çiğli İlçesi Dikili İlçesi Foça İlçesi Gaziemir İlçesi Güzelbahçe İlçesi Karabağlar İlçesi Karaburun İlçesi Karşıyaka İlçesi Kemalpaşa İlçesi Kınık İlçesi Kiraz İlçesi Konak İlçesi Menderes İlçesi Menemen İlçesi Narlıdere İlçesi Ödemiş İlçesi Seferihisar İlçesi Selçuk İlçesi Tire İlçesi Torbalı İlçesi Urla İlçesi Sualtı Yaşamı Gözleme İmkanı Bakir Küçük Koylar Endemik Bitkilerin Gözlemi Köy Pazarları (Orman meyvelerind en reçel marmelat, kurutulmuş meyve satılması kaydıyla) Bakir doğa parçaları keşif gezisi (Bakir vadi ve bakir orman gibi gizli kalan değerleri keşfetme gezileri) X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X

78 7 Aktivite/ Değer Aliağa İlçesi Balçova İlçesi Bayraklı İlçesi Bayındır İlçesi Bergama İlçesi Beydağ İlçesi Bornova İlçesi Buca İlçesi Çeşme İlçesi Çiğli İlçesi Dikili İlçesi Foça İlçesi Gaziemir İlçesi Güzelbahçe İlçesi Karabağlar İlçesi Karaburun İlçesi Karşıyaka İlçesi Kemalpaşa İlçesi Kınık İlçesi Kiraz İlçesi Konak İlçesi Menderes İlçesi Menemen İlçesi Narlıdere İlçesi Ödemiş İlçesi Seferihisar İlçesi Selçuk İlçesi Tire İlçesi Torbalı İlçesi Urla İlçesi Gastronomi gezisi (Gezi günü belirlenir. Gezi günü ziyaretçilerle X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X yöresel yemekler yapılarak yedirilir) (GG) Tarihi eserler, sit X X X X X X X X X X alanı Oryantiring X X X Bakir orman gezisi Atla geziye X X X X X X X X X X X uygun Agroturizm X X X X X X X X X X X X X X X Hava Sporları (Balon, Yamaç Paraşütü X X X X X X X X X İzcilik X X X X X X X X X Festival X X X X X X X X X X X Turizmi

79 7 Şekil. İzmir İlinin Doğa Turizmi Değerleri Açısından Öne Çıkan İlçeleri Haritası İzmir in doğa turizmi yönünden öne çıkan ilçeleri; - Menderes İlçesi (Gümüldür Tabiat Parkı, Gümüşsuyu Tabiat Parkı, Karacadağ ve çevresi) - Kemalpaşa İlçesi (Nif Dağı Alabalık Üretme ve Yetiştirme İstasyonu, Nazarköy, Dereköy, Ansızca Kanyonu) - Ödemiş İlçesi (Gölcük Gölü Sulak Alanı, Bozdağ, Bademli, Birgi) - Karaburun İlçesi - Buca İlçesi (Kırıklar, Kaynaklar) - Urla İlçesi - Selçuk İlçesi (Meryemana Tabiat Parkı) - Karşıyaka İlçesi (Karagöl Tabiat Parkı, Yamanlar Dağı Tabiat Parkı, Örnekköy Tabiat Parkı) - Foça İlçesi (Özel Çevre Koruma Bölgesi) - Seferihisar İlçesi (Ekmeksiz Plajı Tabiat Parkı) - Dikili İlçesi - Bayındır İlçesi (Bayındır Ovacık Yaban Hayatı Geliştirme Sahası) - Çeşme İlçesi (Tanay Tabiat Parkı) - Tire İlçesi (Güme Dağı) - Torbalı İlçesi (Efeoğlu Tabiat Parkı) - Bergama İlçesi (Kozak Yaylası) - Beydağ İlçesi - Menemen İlçesi (Gediz Deltası Sulak Alanı, Suuçan Şelalesi)

80 7 5. SEÇKİN VE YÜKSEK DEĞER TAŞIYAN (X) YILDIZ ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POTANSİYELİNİ GELİŞTİRME İMKANLARININ ORTAYA KONULMASINA İLİŞKİN ANALİZLER 5.. Karagöl Tabiat Parkı: İzmir Şube Müdürlüğü sorumluluğundaki Karagöl Tabiat Parkı, ilk olarak, 973 yılında B tipi Orman İçi Dinlenme Yeri olarak tescil edilmiş, Bakanlık Makamının.7. tarih ve 93 sayılı Olurları ile Tabiat Parkı statüsünü almıştır. İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, Yamanlar Dağı mevkiinde bulunmaktadır. İzmir e uzaklığı 6 km dir. Sahada göl manzaralı kır gazinosu, WC, büfe, piknik üniteleri bulunmaktadır. Elektrik içme ve kullanma suyu mevcuttur. 8,9 ha lık bir alanda kurulmuş olup, ziyaretçi kapasitesi günlük 957 kişidir. Karagöl Tabiat Parkı Sahanın Doğa Turizmi Potansiyeli ve yapılabilecek aktiviteler; - Doğa Yürüyüşü, - Sportif Olta Balıkçılığı, - Bisiklet Gezileri, - Atlı Geziler, - Kamping - Foto safari - Botanik Turizmi

81 73 Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Ziyaretçi (konaklamayanlar) : kişi sayısı () Para harcama yeme-içme, piknik vb. Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 5 Aileler : %5 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %35 Diğerleri : % Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Stres Atma, Dostlarla vakit geçirme, Doğa Turizmi Kıyaslanabileceği saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası Orta derecede yakın; 3 saat (-4 saat arasında) havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Ziyaretçinin Genel ulaşım Toplu taşıma ( - ) kanaati: Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, vb.) Ulaşım için problemler: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı

82 74 Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yetersiz Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Mevcutta yok Mevcutta yok Mevcutta yok Mevcutta yok Mevcutta yok Kötü Mevcutta yok Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Var Var Gediz Deltası Sulak Alanı(İzmir Kuş Cenneti) Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban Yaban Domuzu, Tilki, hayatı (fauna) Çakal, Sansar Neler? Göl ve Peyzaj Orman yapısı Manzara Bütünlüğü Çok fazla Kuş türünü barındırması nedeniyle, kuş gözleme imkanı, ayrıca tuzlu ve tatlı su ekosisteminin barındırdığı Biyolojik çeşitlilik. Ördek, Karabatak, Kartal, Şahin. Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür

83 75 Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı Memeliler Kuşlar Açıklama izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Yaban Domuzu Ördek, Karabatak, Kartal, Şahin Genellikle rastlanma ihtimali Tilki Şans veya mevsime bağlı Çakal Kara Leylek olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Gelişme Planı yapılıp Spor tesisleri uygulamaya geçmesi Diğerleri gerekiyor Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor

84 76 Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Karagöl Tabiat Parkı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır. Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping & piknik Müspet Belirtilen yerler dahilinde gerçekleştirilmelidir. Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Müspet Normal spor Müspet etkinlikleri Yeme içme Müspet Doğa yürüyüşü Müspet Patikalar dışına çıkılmamalıdır Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Müspet Belirtilen yerlerde ve kurallara uygun olarak -Tamamen doğru, - Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır

85 77 Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Karagöl Tabiat Parkı nda özellikle katı atık sorunu görülmektedir. - Doğa Yürüyüşü için patikalar belirlenmeli, uyarı, bilgilendirme ve yön levhaları kullanılmalıdır. 3- Yaban Hayatı gözlemi için noktalar belirlenmelidir. 4- Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, 5- Patika dışına çıkan turistlerin olduğu, bunların zararlara sebep olabileceği, uyarı, işaretlemeler ve alan kılavuzu sistemi ile bunların çözülebileceği, 6- Turistlerin yaban hayatını az da olsa rahatsız ettikleri,bunun da etkin denetim, alan kılavuzu, uyarılar, otokontrol gibi mekanizmalar ile çözülebileceği düşünülmektedir. 7- Netice olarak, Karagöl Tabiat Parkı nda ekolojik göstergeler henüz önemli bir tehlike işareti vermemektedir. Ancak, alan kılavuzu, saha görevlisi, uyarı ve işaret levhaları ayrıca iyi bir ziyaretçi yönetim programı ile olumsuzluklar önlenebilecektir Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı

86 78 Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Tabiat Parkı nın gelişim planının olmaması yatırım yapma ve ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılamada problemlere sebep olmaktadır, - Tabela, bilgi panosu, ikaz vb. işaretlemeler lüzumludur, 3- Sahada tuvalet vb. temel ihtiyaçların sağlıklı bir şekilde karşılanması için altyapı çalışmalarına ağırlık verilmelidir, 4-Personelin donanımı arttırılmalıdır. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır. 5.. Tanay Tabiat Parkı: İzmir Şube Müdürlüğüne bağlı Tanay Tabiat Parkı, ilk olarak, 976 yılında A tipi Orman İçi Dinlenme Yeri olarak tescil edilmiş, Bakanlık Makamının.7. tarih ve 93 sayılı Olurları ile Tabiat Parkı statüsünü almıştır. İzmir ili, Çeşme ilçesi, Ilıca mevkiinde bulunmaktadır. İzmir e uzaklığı 7 km dir. Sahada deniz manzaralı kır gazinosu, WC, büfe, piknik üniteleri, çadır yeri ve bungalov bulunmaktadır. Elektrik içme ve kullanma suyu mevcuttur. 3,3 ha lık bir alanda kurulmuş olup ziyaretçi kapasitesi günlük.5 kişi ve çadırdır. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Doğa Yürüyüşü, - Deniz Turizmi, - Kamping - Bisiklet Gezileri, - Foto safari - Botanik Turizmi - Atlı Geziler,

87 79 Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Ziyaretçi (konaklamayanlar) : 969 kişi sayısı () Para harcama Konaklama, Yeme-İçme, Piknik vb. Kişi başına ortalama en az 5 TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % Eşler: % Aileler : %4 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %3 Diğerleri : %... Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Stres Atma, Dostlarla vakit geçirme, Doğa Turizmi, Deniz Turizmi Kıyaslanabileceği saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası Orta derecede yakın; saat (-4 saat arasında) havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Ziyaretçinin Genel ulaşım Toplu taşıma ( X ) kanaati: Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme X kolaylıkları Restoran sayısı

88 8 Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar: Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar: Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Var-Yok Neler? Sunduğu değerlerden Tek-eşsiz olanlar Var Manzara, Peyzaj var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek Evet Hangi Sahalar Çeşme-Alaçatı plajları ve turizm merkezleri Sunduğu özellikleri Hertürlü turizm faaliyetleri diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban hayatı (fauna).yaban Domuzu, Tilki. Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür

89 8 Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı Memeliler Kuşlar Açıklama izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Yaban Domuzu Genellikle rastlanma ihtimali Tilki Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor

90 8 Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Tanay Tabiat Parkı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır. Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping&piknik Müspet Yasal sorunlar çözüldükten sonra belirtilen yerlerde Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Müspet Belirtilen alanlarda Yeme içme Müspet Belirtilen alanlarda Doğa yürüyüşü Müspet Belirtilen alanlarda Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Müspet Belirtilen alanlarda -Tamamen doğru, - Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır

91 83 Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Tanay Tabiat Parkı nda özellikle katı atık sorunu görülmektedir. - Doğa Yürüyüşü için patikalar belirlenmeli, uyarı, bilgilendirme ve yön levhaları kullanılmalıdır. 3- Manzara seyir noktalar belirlenmelidir. 4- Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Tabiat Parkı nın gelişim planının olmaması,. Derece Doğal Sit alanında olması yatırım yapma ve ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılamada problemlere sebep olmaktadır, - Yasal sorunların ortadan kaldırılarak altyapı ve üst yapı yatırımlarının yapılması ve turizme kazandırılması gerekmektedir. 3- Tabela, bilgi panosu, ikaz vb. işaretlemeler lüzumludur, 4- Sahada tuvalet vb. temel ihtiyaçların sağlıklı bir şekilde karşılanması için altyapı çalışmalarına ağırlık verilmelidir, 5-Personelin donanımı arttırılmalıdır.

92 84 Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır Çiçekli Tabiat Parkı: İzmir Şube Müdürlüğüne bağlı Çiçekli Tabiat Parkı ilk olarak 99 yılında, B tipi Orman İçi Dinlenme Yeri olarak tescil edilmiş, Bakanlık Makamının.7. tarih ve 93 sayılı Olurları ile Tabiat Parkı statüsünü almıştır. İzmir ili, Bornova ilçesi, Çiçekli mevkiinde bulunmaktadır. İzmir e uzaklığı km dir. Sahada büfe, WC, piknik üniteleri bulunmaktadır. Elektrik içme ve kullanma suyu mevcuttur.,9 ha lık bir alanda kurulmuş olup, ziyaretçi kapasitesi günlük 896 kişidir. Çiçekli Tabiat Parkı civarı kızılçam ormanlarıyla kaplıdır. Çiçekli ve Yakaköy bölgesi ne hafta sonu birçok ziyaretçi gelir. Bu ziyaretçiler civarda bulunan doğa ile uyumlu kafe ve otantik yemek lokantalarında yöreye has yemekler pazarlanır. Kahvaltı ve kiremitte mantar bu yöredeki en bilinen yemek türleridir. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Doğa Yürüyüşü, - Bisiklet Gezileri, - Foto safari - Botanik Turizmi -Yaban Hayatı(Fauna) Gözlemi - Atlı Geziler, Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı () Ziyaretçi (konaklamayanlar) : kişi Para harcama Yeme-içme, piknik.kişi başına ortalama en az 5 TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % Eşler: %3Aileler : %4 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %5 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Stres Atma, Dostlarla vakit geçirme, Doğa Turizmi, Kıyaslanabileceği saha

93 85 Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Toplu taşıma ( X ) Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta)

94 86 Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Var-Yok Neler? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama Var Orman varlığı değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Hayır Hangi Sahalar Sunduğu özellikleri Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban Yaban Domuzu. hayatı (fauna) Tilki Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Genellikle rastlanma Yaban Domuzu Kartal Şahin ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri

95 87 Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Çiçekli Tabiat Parkı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır.

96 88 Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping&piknik Müspet Belirtilen yerler dahilinde gerçekleştirilmelidir. Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Müspet Yeme içme Müspet Doğa yürüyüşü Müspet Patikalar dışına çıkılmamalıdır Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Müspet Belirtilen yerlerde ve kurallara uygun olarak -Tamamen doğru, -Genel olarak doğru, 3-Veri yok, 4-Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Çiçekli Tabiat Parkı nda özellikle katı atık sorunu görülmektedir. - Doğa Yürüyüşü için patikalar belirlenmeli, uyarı, bilgilendirme ve yön levhaları kullanılmalıdır. 3- Yaban Hayatı gözlemi için noktalar belirlenmelidir. 4- Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, 5- Patika dışına çıkan turistlerin olduğu, bunların zararlara sebep olabileceği, uyarı, işaretlemeler ve alan kılavuzu sistemi ile bunların çözülebileceği,

97 89 6- Turistlerin yaban hayatını az da olsa rahatsız ettikleri,bunun da etkin denetim, alan kılavuzu, uyarılar, otokontrol gibi mekanizmalar ile çözülebileceği düşünülmektedir. 7- Netice olarak, Çiçekli Tabiat Parkı nda ekolojik göstergeler henüz önemli bir tehlike işareti vermemektedir. Ancak, alan kılavuzu, saha görevlisi, uyarı ve işaret levhaları ayrıca iyi bir ziyaretçi yönetim programı ile olumsuzluklar önlenebilecektir Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Tabiat Parkı nın gelişim planının olmaması yatırım yapma ve ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılamada problemlere sebep olmaktadır, - Tabela, bilgi panosu, ikaz vb. işaretlemeler lüzumludur, 3- Sahada tuvalet vb. temel ihtiyaçların sağlıklı bir şekilde karşılanması için altyapı çalışmalarına ağırlık verilmelidir, 4-Personelin donanımı arttırılmalıdır.

98 9 Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır Gümüldür Tabiat Parkı: İzmir Şube Müdürlüğüne bağlı Gümüldür Tabiat Parkı, ilk olarak 987 yılında, A tipi Orman İçi Dinlenme Yeri tipi olarak tescil edilmiş, Bakanlık Makamının.7. tarih ve 93 sayılı Olurları ile Tabiat Parkı statüsünü almıştır.izmir ili, Menderes ilçesi, Gümüldür mevkiinde bulunmaktadır. İzmir e uzaklığı 75 km dir. Sahada kır gazinosu, disko, büfesi, WC, piknik üniteleri ve çadır yeri bulunmaktadır. Elektrik içme ve kullanma suyu mevcuttur. 7,4 ha lık bir alanda kurulmuş olup ziyaretçi kapasitesi günlük 5 kişi ve 3 çadırdır. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Deniz Turizmi, - Doğa Yürüyüşü, - Bisiklet Gezileri, - Foto safari - Atlı Geziler, -Kamping. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan:7.669 kişi sayısı Para harcama Konaklama, yeme-içme, Kişi başına ortalama en az 3 TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % Eşler: %3Aileler : %4 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %5 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Stres Atma, Dostlarla vakit geçirme, Doğa Turizmi, Deniz Turizmi Kıyaslanabileceği saha

99 9 Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Toplu taşıma ( X ) Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; saat Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta)

100 9 Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Hangi Sahalar Deniz turizmi Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban.. hayatı (fauna) Neler? Plaj Sunduğu özellikleri Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Genellikle rastlanma ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri

101 93 Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Gümüldür Tabiat Parkı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır.

102 94 Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping&piknik Müspet Kontrollü olarak Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık Su sporları Müspet Kontrollü olarak Rafting Olta balıkçılığı Müspet Normal spor Müspet Belirtilen alanlarda etkinlikleri Yeme içme Müspet Belirtilen alanlarda Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler -Tamamen doğru, -Genel olarak doğru, 3-Veri yok, 4-Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Gümüldür Tabiat Parkı nda özellikle katı atık sorunu görülmektedir. - Yaz aylarında yoğun insan baskısı altında olduğundan gerekli planlamalar yapılarak ziyaretçi alınmalıdır.

103 95 Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Tabiat Parkı nın gelişim planının olmaması, yatırım yapma ve ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılamada problemlere sebep olmaktadır, -Sahada tuvalet vb. temel ihtiyaçların sağlıklı bir şekilde karşılanması için altyapı çalışmalarına ağırlık verilmelidir, 3-Personelin donanımı arttırılmalıdır. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır.

104 Meryemana Tabiat Parkı : Selçuk sınırlar içinde kalan Meryem Ana Tabiat Parkı 363 ha büyüklükte olup,.4.8 tarihinde Tabiat Parkı olarak ilan edilmiştir. İzmir e 8 km, Selçuk a 6 km mesafededir. Ulaşım özel araçlar ve tur otobüsleri ile sağlanmaktadır. Saha sınırları içerisinde Ortaburun, Kapılıdağ, Dede tepeleri mevcuttur. Alan iki vadiden oluşmaktadır. Kızılçam, sandal, kermes meşesi, yabani zeytin, funda, orman sarmaşığı, keçi boynuzu, sığır kuyruğu alanın florasını oluşturmaktadır. Kurt, çakal, şahin, karatavuk, baykuş alanda bulunan fauna türleridir. Sahanın tamamı ormanlık alandan oluşmaktadır. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Doğa Yürüyüşü, -Dağcılık - Bisiklet Gezileri, - Foto safari, - Atlı Geziler, -Kamping, -Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemciliği Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan:.kişi sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) :. kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % Aileler : % Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %8 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kültür turizmi, Stres Atma, Dostlarla vakit geçirme, Doğa Turizmi Kıyaslanabileceği saha

105 97 Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Toplu taşıma ( ) Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; saat (-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta)

106 98 Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Hangi Sahalar Selçuk Efes Antik Kenti Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban Kurt, çakal, şahin,. hayatı (fauna) karatavuk, baykuş Neler? Meryemana Evi Sunduğu özellikleri Tarihi eser Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Memeliler Kuşlar Açıklama Şahin, karatavuk, baykuş Genellikle rastlanma Yaban Domuzu ihtimali Şans veya mevsime bağlı Kurt, çakal olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri

107 99 Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Meryemana Tabiat Parkı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır.

108 Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Kamping&piknik Menfi Ahşap Hediyelik Müspet eşyaların satılması, Dağcılık Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Müspet Doğa yürüyüşü Müspet Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Müspet Bilimsel geziler Müspet Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez -Tamamen doğru, -Genel olarak doğru, 3-Veri yok, 4-Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Doğa Yürüyüşü için patikalar belirlenmeli, uyarı, bilgilendirme ve yön levhaları kullanılmalıdır. - Yaban Hayatı gözlemi için noktalar belirlenmelidir. 3- Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, 4- Patika dışına çıkan turistlerin olduğu, bunların zararlara sebep olabileceği, uyarı, işaretlemeler ve alan kılavuzu sistemi ile bunların çözülebileceği, 5- Turistlerin yaban hayatını az da olsa rahatsız ettikleri,bunun da etkin denetim, alan kılavuzu, uyarılar, otokontrol gibi mekanizmalar ile çözülebileceği düşünülmektedir. 6- Netice olarak, Meryemana Tabiat Parkı nda ekolojik göstergeler henüz önemli bir tehlike işareti vermemektedir. Ancak, alan kılavuzu, saha görevlisi, uyarı ve işaret levhaları ayrıca iyi bir ziyaretçi yönetim programı ile olumsuzluklar önlenebilecektir

109 Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Altyapı Park girişi Park yeri imkanları Bilgi imkanları Yiyecek içecek temini Ticaret Kolaylık tesisleri Patika ağı Yaban hayatı izleme noktaları Aktiviteler Çalışanlar Yer Kapasite Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park etme akış Yer sayısı Biletleme yönlendirme İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Tedarik Seçenekler Tuvaletler Atıkların toplanması Yeterlilik durumu Sayısı ve uygunluğu seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Tabiat Parkı nın gelişim planının olmadığından gerekli yatırımların ve tesisleşmenin yapılamaması nedeniyle halkın kullanımına açılamamıştır. -Doğa turizmi açısından önemli fırsatlar sunan sahanın bir an önce kullanıma açılması gerekmektedir. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Sahaya sadece Meryemana Evini ziyaret etme amaçlı gelinmekte olduğundan Psikolojik Taşıma Kapasitesi açısından herhangi bir sorun bulunmamaktadır.

110 5.6. Gediz Deltası Sulak Alanı ve Ramsar Alanı: İzmir Kuş Cenneti sahasında; tuzlu su ekosistemi (Dalyanlar ve Çamaltı Tuzlası havuzları), tatlı su ekosistemi (sazlıklar), otlak sahaları ve tepelik kısımlar olmak üzere 4 tip ekosistem bulunmakta, ayrıca tatlı ve tuzlu suların geçiş yaptığı kısımlarda da acı su ekosistemine de rastlanmaktadır. Yapılan gözlemlerle sahada 89 kuş türü ile 35 bitki türü gözlemlenmiştir. En fazla görülen türler; Flamingo, Deniz Kırlangıcı (Sumru), Gümüşi Martı, Akça Cılıbıt, Akdeniz Martısı, Cüce Karabatak, Yeşilbaş Ördek, Angıt, Tepeli Pelikan, Hazar Deniz Kırlangıcı, Karagagalı Sumru, Bataklık Kırlangıcı, Kocagöz, Küçük Beyaz Balıkçıl, Poyraz Kuşu, Uzunbacak ve Sakarmeke. Bu kadar kuş türünün bulunduğu İzmir Kuş Cenneti nde Çakal, Tilki, Tavşan, Yaban Domuzu, Gelincik, Kirpi, Yılan, Saz Kedisi gibi birçok hayvan da yaşamaktadır. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Kuş Gözlemciliği, - Doğa Yürüyüşü, - Bisiklet Gezileri, - Foto safari -Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemciliği, -Botanik Turizmi

111 3 Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan:.kişi sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) :. kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : %3 Eşler: %Aileler : % Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %... Gelişlerinin İlk 5 Sebebi - Kuş Gözlemciliği - Doğa Gezileri, 3- Foto safariler, 4- Botanik gezileri, 5- Yaban Hayatı Fauna Gözlemciliği, 6- Doğa Eğitimi Programları Kıyaslanabileceği saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Toplu taşıma ( ) Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; saat (-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı

112 4 Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar: Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar: Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Var-Yok Neler? Tek-eşsiz olanlar Var Kuş varlığı var mı? Biraz farklı ama Var Biyolojik çeşitlilik değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet-Hayır Hangi Sahalar Sunduğu özellikleri Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban.. hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür

113 5 Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Genellikle rastlanma ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Memeliler Kuşlar Açıklama Flamingo, Deniz Kırlangıcı (Sumru), Gümüşi Martı, Akça Cılıbıt, Akdeniz Martısı, Cüce Karabatak, Yeşilbaş Ördek, Angıt, Tepeli Pelikan, Hazar Deniz Kırlangıcı, Karagagalı Sumru, Bataklık Kırlangıcı, Kocagöz, Küçük Beyaz Balıkçıl, Poyraz Kuşu, Uzunbacak ve Sakarmeke Çakal, Tilki, Tavşan, Yaban Domuzu, Gelincik, Kirpi, Yılan, Saz Kedisi Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri

114 6 Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Gediz Deltası Sulak Alanı nda sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir, 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır.

115 7 Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping&piknik Menfi Ahşap Hediyelik Müspet eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Menfi Rafting Olta balıkçılığı Müspet Belirlenen alanlarda Kontrollü olarak yapılabilir. Normal spor etkinlikleri Yeme içme Müspet Belirlenen alanlarda Doğa yürüyüşü Müspet Belirlenen alanlarda Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Müspet Belirlenen alanlarda Bilimsel geziler Müspet Uzman kişiler eşliğinde -Tamamen doğru, -Genel olarak doğru, 3-Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Gediz Deltası Sulak Alanının tanıtımına önem verilmeli, - Doğa Yürüyüşü için patikalar belirlenmeli, uyarı, bilgilendirme ve yön levhaları kullanılmalıdır. 3- Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, 4- Patika dışına çıkan turistlerin olduğu, bunların zararlara sebep olabileceği, uyarı, işaretlemeler ve alan kılavuzu sistemi ile bunların çözülebileceği, 5- Turistlerin yaban hayatını az da olsa rahatsız ettikleri, bunun da etkin denetim, alan kılavuzu, uyarılar, otokontrol gibi mekanizmalar ile çözülebileceği düşünülmektedir. 6- Netice olarak, Gediz Deltası Sulak Alanı nda ekolojik göstergeler henüz önemli bir tehlike işareti vermemektedir.

116 8 Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Ziyaretçilerin yeme içme ihtiyaçlarını karşılayacak tesislerin kurulması - Saha içerisinde gezinti araçlarına gereksinim duyulmakta Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi: Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi..99 tarihinde ilan edilmiş olup, alanı 7,44 km dir. Foça yarımadası küçüklü büyüklü koylarla kaplı bir sahile sahiptir. Bu koylar mavi ile yeşilin

117 9 iç içe olduğu doğal bir güzellik sergilemektedir. Tarihi, kültürel zenginliğin mitolojideki yeri bakımından önemli olan arkeolojik doğa ve mimari değerlerin bir bütün olarak yer aldığı Foça, arkeolojik, doğal ve kentsel sit alanları bulunması nedeniyle birçok kıyı yerleşim birimine göre daha az yapılaşma gösteren ve nispeten bozulmamış bir yerleşim merkezidir. Kentin doğusunda yer alan alanların büyük bir bölümü zeytinliklerden oluşmaktadır ve bu alanların büyük bir kısmı da I. ve II. derece doğal sit alanı olarak belirlenmiş alanlardır. Bölgenin taşıdığı önemin büyük bir bölümü binlerce yıldır burada yaşayan ve hatta ilçeye adını veren Akdeniz fokundan (Monachus monachus) kaynaklanmaktadır. Akdeniz Foku bugün dünya üzerinde yaklaşık 4 adet kalmış olup nesli tehlike altında olan türler arasına girmektedir. Foça daki Orak Adasının batı kıyısını oluşturan Siren Kayalıkları fokların üremek ve yavrulamak amacıyla kullandıkları mağaralar açısından hayati öneme sahiptir (Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı). Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler; - Deniz Turizmi, - Doğa Yürüyüşü, - Bisiklet Gezileri, - Foto safari, -Botanik Turizmi, -Yaban Hayatı(Fauna) ve Kuş Gözlemciliği, -Mağaracılık.

118 Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan:.kişi sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) :. kişi Para harcama Ziyaretçi Profili Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kıyaslanabileceği saha Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Bireysel gezginler : %. Eşler: %...Aileler : %... Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %... Diğerleri : %... -Kırsal Miras Gezileri, -Doğa Eğitimi Programları, -Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği (fauna gezileri), Marsilya ÖÇK Takım Adaları Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( X ) Toplu taşıma ( X ) Diğerleri ( X ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı

119 Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Var-Yok Neler? Tek-eşsiz olanlar Var Akdeniz Foku var mı? Biraz farklı ama Var Caretta Caretta değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet-Hayır Hangi Sahalar Sunduğu özellikleri Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler.. Diğer ilginç yaban Akdeniz Foku Caretta Doğan hayatı (fauna) Caretta Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür. tür

120 Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı Memeliler Kuşlar Açıklama izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Tilki Doğan Genellikle rastlanma ihtimali Akdeniz Foku Şans veya mevsime bağlı Karakulak olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: - Tamamen Sağlanabiliyor, - Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor

121 3 Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi nde sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi yönünden bir problem yaşanmamaktadır. - Ekonomik beklentiler ve turizme hazırlıklar mevcuttur, bu sürecin iyi yönetilmesi gerekir. 3- Ekonomik kaynak ayrılmalı, kaynakların turizm gelişimi için yerinde kullanımı sağlanmalıdır. Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul Kabul edilebilir ancak; edilemez Kamping&piknik Menfi Belirlenen Bölgelerde Yapılabilir Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Menfi Belirlenen Bölgelerde Yapılabilir Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Menfi Uzman kişiler eşliğinde -Tamamen doğru, -Genel olarak doğru, 3-Veri yok, 4-Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır

122 4 Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; - Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi nin tanıtımına önem verilmeli, - Flora ve faunanın henüz turizmden etkilenmediği, 3- Turistlerin yaban hayatını az da olsa rahatsız ettikleri, bunun da etkin denetim, alan kılavuzu, uyarılar, otokontrol gibi mekanizmalar ile çözülebileceği düşünülmektedir. 4- Netice olarak, Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi nde ekolojik göstergeler henüz önemli bir tehlike işareti vermemektedir. Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (-Akıcı, yeterli - İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; - Sahada yetkili kişilerin bulunmaması nedeniyle ziyaretçilerin bilgi edinme ihtiyaçlarının karşılanamaması

123 5 Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Psikolojik taşıma kapasitesi ile alakalı değerlendirmede ise herhangi bir problem yaşanmadığı görülmektedir. Bunun sebepleri arasında; Türk insanının hoşgörüsü önemli bir husustur, aynı zamanda doğa turistlerinin fazla lükse düşkün olmamaları, taleplerinin ziyadesi ile karşılanabilmesi sebebiyle sorun yaşanmamaktadır İZMİR İLİ VE İLÇELERİNİN KIYAS YÖNTEMİ İLE KISA DEĞERLENDİRMESİ Karşılaştırma yöntemi, kapsam dahilindeki unsurun benzerleri ve rakipleri ile arasındaki farkı görmesi ve daha ilerlemesine itici güç olması amaç edinilerek verimliliği arttırma yöntemidir. Karşılıklı bilgi alışverişi olarak değerlendirilen bu yöntemde, kopyalama değil, kendi ürünlerimize yönelik ilham almak, uyarlamak hedeftir. Gelecek eğilimlerini şimdiden görüp, müşterinin isteklerini şimdiden karşılamaya hazırlıklı olmayı gerektirir. Karşılaştırma yapılan ilçenin/ilin başarılı oluğu hususta takip ettiği yolun ilçede/ilde alınabilirliği araştırılmalıdır. KIYAS YÖNTEMİ İLE DOĞA TURİZMİ POTANSİYELİ YÜKSEK OLAN BAZI İLÇELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İzmir ili İlçe Kıyaslanan İl/ilçe Kıyaslama Örnek Alınacak Deneyim sebebi Bergama Trabzon/Uzungöl Doğa Bergama sahip olduğu uygun iklimsel özellikler, peyzaj değerleri ile yayla turizmine son derece elverişlidir. Bu açıdan Trabzon/Uzungöl ün Ülke çapında tanınırlığı göz önüne alındığında yapılacak uygulamalara yol göstermesi bakımından faydalanılması gerekir. Buca Kocaeli/Kartepe Doğa Kocaeli İli Kartepe İlçesinin bisiklet turizmi, doğa yürüyüşü alanlarında uyguladığı iyi yönetim uygulamalarından faydalanılabilir Dikili İzmir/Seferihisar Doğa, iklim, Dikili, Seferihisar ilçesinin iyi kültür uygulamalarından faydalanabilir. Foça Muğla/Datça Doğa, iklim Doğal güzellikleri ile birlikte özel çevre koruma alanı olmaları özelliği de göz önüne alındığında Datça nın iyi uygulamalardan örnek alınabilir. Karaburun Muğla/Milas Doğa, iklim Karaburun Milas ın agro turizm konusundaki iyi uygulamalarından faydalanılabilir. Karşıyaka Muğla/Köyceğiz Doğa, iklim Muğla İli Köyceğiz de bisiklet turizminin geliştirilmesine yönelik örnek faaliyetlerden yararlanılabilir.

124 6 KIYAS YÖNTEMİ İLE DOĞA TURİZMİ POTANSİYELİ YÜKSEK OLAN BAZI İLÇELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İzmir ili İlçe Kıyaslanan İl/ilçe Kıyaslama Örnek Alınacak Deneyim Kemalpaşa Antalya- Muğla/Fethiye sebebi, Doğa Kemalpaşa ilçesi sınırlarında bulunan Nif Dağı dağcılık ve doğa yürüyüşü için önemli bir alan olup Fethiye den Antalya ya uzanan Likya Yolu iyi uygulamalardan faydalanılabilir. Menderes Kocaeli Doğa Türkiye nin en iyi parkurundan biri olan Kocaeli Doğa Yürüyüş Parkuru iyi uygulamalarından faydalanılabilir Menemen- Çiğli Balıkesir/Manyas Doğa Manyas Kuş Cenneti Milli Parkında yapılan iyi uygulamalar İzmir Kuş Cennetinin (Gediz Deltası Sulak Alanı) gelişiminde faydalanılabilir. Ödemiş Antalya/Kemer Doğa Antalya Beydağlarında bulunan Saklıkent Kayak Merkezi yapı açısından Ödemiş Bozdağlar Kayak Merkezine benzerliği olup iyi uygulamalar alınabilir. Seferihisar Muğla/ Akyaka Doğa, iklim, kültür Akyaka ve Seferihisar Cittaslow unvanlı yerleşim yerleri olarak yapılan iyi uygulamalardan faydalanılabilir. Selçuk Antalya/Kemer Doğa, tarih Olimpos Beydağları Milli Parkı tarihsel dokusunun yanı sıra doğaya yönelik turizmde de öne çıkmaktadır. Selçuk- Efes yöresinin gelişimde örnek alınabilir. Tire Denizli/Pamukkale Doğa Denizli İli Pamukkale İlçesi Çökelen Dağı eteğinde yapılan yamaç paraşütü sporu iyi uygulamalarından Tire Güme Dağı için faydalanılabilir. Urla İzmir Seferihisar Doğa, iklim, kültür Foça, Seferihisar ilçesinin iyi uygulamalarından faydalanabilir. 6.İZMİR İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ 6.. Gelişme Stratejileri Strateji. İzmir de Doğa Turizmi yatırım projelerini uygulanmak için gerekli teşviklerin sağlanarak yatırımların arttırılması. Strateji. Sürdürülebilir doğa turizmi ürünlerinin, turistik kalkınma sürecinde zarar görmek yerine, faydalı olan yerel çevre, toplum ve yöre kültürüyle uyum içinde işlenmesi. Strateji 3. Yüksek potansiyele sahip ilçelerde yerel kalkınmada doğa turizmin güçlü bir araç olarak öne çıkarılması. Strateji 4. Doğa Turizmi ürün (faaliyet) çeşitliliğinin arttırılarak gelirlerin artırılmasının sağlanması.

125 7 6.. Pazarlama Stratejisi Strateji. Uluslararası, Ulusal, bölgesel ve yerel ölçekte önemli doğal ve kültürel kaynak değerlere sahip alanların algılanan değerinin dolayısıyla ekonomik katma değerlerinin arttırılması amacıyla markalaşmanın sağlanması. Strateji. Doğa turizmi ürünlerinin her bileşeninde toplam kalite yönetimi ile sertifikasyonun etkin kılınması. Strateji 3. Toplumun farklı kesimlerine uygun fiyatta, kaliteli turistik ürün alternatiflerinin sunulması. Strateji 4. Doğa Turizmi faaliyetleri için satış ve tutundurma (tanıtım, reklam, halkla ilişkiler alanlarında) çabalarının belirlenmesi Ziyaretçi Yönetimi Stratejisi Strateji. Koruma ilkeleri ve ziyaretçi yönetim kriterlerinin yaygınlaştırılması, bunun yanında halkın istek ve beklentilerini dikkate alan hizmet alan odaklı sürdürülebilir ziyaretçi yönetiminin sağlanması 6.4. İzleme ve Değerlendirme Stratejisi (Turizmin etkilerinin ve sürdürülebilirliğin izlenmesi) Strateji. Turizmin etkilerinin izlenmesi için, izleme birimlerince göstergelerden yararlanılması.

126 8 6..KAPASİTE GELİŞTİRME Amaç: ilgili paydaşların doğa turizmi açısından kapasitelerini geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler Ekoturizm eğitimi Yerel halkının ekoturizm hakkında eğitimi, Ekoturizme sunulabilecek ürünlerin geliştirlmesi ürünleri geliştirilmesi konusunda eğitilmesi. İTM, OSİM, Üniversiteler, Valilik, Kaymakamlıklar, Belediyeler. Ekoturizm Dernekleri. 3 Doğa koruma eğiticileri yetiştirmek Doğa koruma eğitimi için görev alacak eğitimcilerin eğitilmesi. OSİM, Üniversiteler. STK, Kaymakamlıklar. 3 3 Yöre halkının doğa eğitimi Doğayı anlatmak için yöre halkın eğitilmesi ( ayrıca çocukların eğitimi) OSİM, Üniversiteler. Yerel Yönetimler, Halk Eğitim Müdürlükleri, STK 3 4 Ekoturizm Derneği ve Ekoturizm Geliştirme Kooperatiflerinin kurulması. Ekoturizmde hedef birliğinin sağlanarak faaliyetlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması. İTM, Kişiler, Özel girişim Muhtarlıklar, Belediyeler, Kaymakamlıklar, STK 4 5 Hizmet ve Ürün kalitesinin geliştirilmesi Ekoturizm hizmetlerinin kademeli olarak geliştirilmesi için bir yerel nitelikler standardı oluşturulması, Geleneksel köy evlerinin pansiyona dönüştürülmesi projelerinin yapılması. Belediyeler, Kaymakamlıklar, İTM, OSİM, Ekoturizm Dernekleri, Girişimciler. Üniversiteler, Halk Eğitim Müdürlükleri 4 6 Alan Kılavuzu eğitimi Tamamı yöre halkından olmak üzere plan döneminde Alan Kılavuzu yetiştirilmesi. OSİM, Üniversiteler, Kaymakamlıklar, Milli Eğitim Müd. STK 4

127 9 6..KAPASİTE GELİŞTİRME Amaç: ilgili paydaşların doğa turizmi açısından kapasitelerini geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi 3 4 Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 7 Haritaların oluşturulması Ekoturistler için rotaların yer aldığı haritaların oluşturulması ve basımı. OSİM, İTM, Kaymakamlık, Belediye Orman Bölge Müd., Üniversiteler, STK 4 8 Üniversitelerle işbirliği 9 Yerel profesyonel av kılavuzu eğitimi Her türlü faaliyetin planlanma, geliştirme ve uygulama safhalarında üniversitelerden bilimsel destek alınması için işbirliği yapılacaktır. Av turizmine profesyonel yaklaşım sağlanacaktır. OSİM, İTM, STK 3 OSİM, Kaymakamlık, HEM, Üniversiteler STK 4 Kurtarma Timlerinin kurulması Dağ, kanyon ve mağara kurtarma Timlerinin kurulması sonucunda ziyaretçilerin güvenliği sağlanacaktır. 3 Yabancı dil eğitimi Yerel halkın yabancı ziyaretçilerle iletişim sağlaması için dil eğitimi verilecektir. 3 Deneyim paylaşımı Deneyim paylaşım programları oluşturulacaktır, kıyaslama bölgeleri ile ve ülke düzeyinde deneyim paylaşımı için karşılıklı gezi düzenlenecektir. OSİM, AFAD, Kaymakamlıkla, Belediyeler OSİM, Kaymakamlık, Belediye, HEM, STK Üniversiteler. Yöre halkı, Kaymakamlıklar, Belediyeler, İTM, Özel girişimciler STK 4 Yerel Yönetimler 4 STK 4

128 6.. FİZİKSEL ALTYAPININ OLUŞTURULMASI Amaç; altyapıyı güçlendirmek ve geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 3 Alan düzenleme Kamping alanlarının ve günübirlik alanların düzenlenmesi, uygun yerlerde, ilçe planına uygun olmak üzere alan düzenlemesi yapılacaktır. 4 Atık yönetimi Üretim ve kullanım faaliyetleri sonucu ortaya çıkan, insan ve çevre sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı biçimde alıcı ortama verilmesi sakıncalı olan her türlü maddenin (atık su, katı atık vb.) yönetimi için gerekli projelerin yapılması sağlanacaktır. 5 Hizmet üniteleri geliştirme Favori İlçelerde alan içinde kalan, atıl binaların onarımı ve turizmde kullanımı sağlanacaktır. 6 Turizm Bilgilendirme Merkezleri kurulması 7 Korunan alanların sayısını attırmak. 8 Patika düzenlemeleri (doğa yürüyüş ağı oluşturma ve düzenleme) Favori ilçelerde bilgilendirme merkezleri kurulacaktır, Bu merkezlerin atıl okul binaları veya köy evlerinin kiralanması veya restorasyonu ile oluşturulması. Doğal ve kültürel kaynak değerleri açısından yüksek potansiyele sahip alanlarda Milli Park ve Tabiat Parkı oluşturulması. Doğa yürüyüş güzergahı olarak tespiti edilen sahalarda patika düzenlemeleri ve her türlü tanıtıcı, bilgilendirici elemanların yapımı ve yerine konması sağlanacaktır. Kaymakamlıklar, Belediye, İTM Kaymakamlıklar, Belediyeler, Muhtarlıklar, ÇŞM Kaymakamlıklar, Belediye, İTM, OSİM, Özel girişim, Kooperatifler Kaymakamlıklar, Belediyeler, İTM, OSİM OSİM Kaymakamlıklar, Belediyeler, İTM, OSİM STK, ÇŞM 4 STK, Üniversiteler 4 STK 4 STK 4 OGM, İTM, Yerel Yönetimler STK, Muhtarlıklar 3 3

129 6.. FİZİKSEL ALTYAPININ OLUŞTURULMASI Amaç; altyapıyı güçlendirmek ve geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 9 Dağ bisikleti parkurlarının yapılması. Atlı doğa yürüyüşü parkurları yapılması. Belirlenen alanlarda dağ bisikleti patikası ağı için altyapı, araştırma ve organizasyonun tamamlanması. Belirlenen alanlarda atlı doğa yürüyüşü parkuru ağı için altyapı, araştırma ve organizasyonun tamamlanması. OSİM, İTM, Kaymakamlık, Belediyeler OSİM, İTM, Kaymakamlık, Belediyeler STK 4 STK 4 Foto safari yapılabilecek alanlarda düzenlemeler yapılması. Kuş gözlem kulelerinin yapılması. 3 Sportif olta balıkçılığı yapılan alanlarda düzenlemeler yapılması. 4 Kamp ve karavan yerleri oluşturulması. Belirlenen alanlarda foto safari için altyapı, araştırma ve organizasyonun tamamlanması. Uygun sulak alanlara kuş gözlem kuleleri yapılarak kuş gözlemciliği ve kuş gözlemciliğine dayalı turizm altyapısı oluşturulmuş olacaktır. Sportif olta balıkçılığı meraklılarına ve sportif olta balıkçılığı turizmine altyapı oluşturulmuş olacaktır. Belirlenen alanlarda Karavan ve taşınabilir ev organize kamp yerleri oluşturulması. OSİM, İTM, Kaymakamlık, Belediyeler OSİM OSİM, İl Gıda Tarım Hayvancılık Müdürlükleri, DSİ, Yerel Yönetimler Kaymakamlıklar, Belediyeler, İTM, OSİM STK 4 STK, yerel yönetimler 4 STK 4 STK Muhtarlıklar 4 5 Yamaç paraşütü yapılabilecek alanlarda düzenlemeler yapılması. Belirlenen alanlarda yamaç paraşütü için altyapı, araştırma ve organizasyonun tamamlanması. OSİM, İTM, Kaymakamlık, Belediyeler STK 4

130 6.. FİZİKSEL ALTYAPININ OLUŞTURULMASI Amaç; altyapıyı güçlendirmek ve geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 6 Ziyaretçi merkezleri kurulması 7 Kırsal kesimlerdeki yol kalitesinin arttırılması 8 Ulaştırma imkanlarının arttırılması Ziyaretçi merkezi vizyonunun katılımcılıkla oluşturulması, favori ilçelerde ziyaretçi merkezlerinin kurulması için çalışmalara başlanacaktır. Köy ulaşım yollarının ve orman yangın yollarının iyileştirilmesiyle ziyaretçilere kaliteli ulaşım imkanı sağlanacaktır. Havaalanı ve her türlü ulaşım seferlerinin arttırılmasıyla ziyaretçilere kolay ulaşım imkanı sağlanacaktır. 9 Doğa Müzesi kurulması Favori ilçelerde Doğa Müzesi kurulması için çalışmalar yapılacaktır. 3 Butik otel ve pansiyonların arttırılması. 3 Uygun alanlara manzara seyir noktası ve seyir terasları yapılması 3 Turizm alanlarına kuru tuvalet yapılması İl ve ilçelerde butik otel ve pansiyonculuğun arttırılması ile ziyaretçilerin konaklama ihtiyaçları en üst seviyeye getirilecektir. Uygun alanlarında seyir noktası ve seyir terasları yapılarak cazibe arttırılacaktır. Yaya, atlı ve bisikletli doğa gezi güzergahları üzerinde uygun yerlere kuru tuvaletler yapılarak gezi parkurlarında atık yönetimi sorununa çözüm getirilmiş olacaktır. İTM, OSİM, Kooperatifler, Kaymakamlıklar, Belediyeler, Muhtarlıklar Valilik, OGM, OSİM, Belediyeler, Kaymakamlıklar Valilik, Karayolları Müd., Belediyeler, Kaymakamlıklar OSİM, İTM, Kaymakamlıklar, Belediyeler Turizm İşletmeleri, İTM, Kaymakamlıklar Belediyeler, Muhtarlıklar Belediyeler, Kaymakamlıklar, OGM, OSİM Kaymakamlık, Belediyeler, kooperatifler, OSİM STK, Muhtarlıklar TK, Üniversiteler STK 4 STK 4 STK 4

131 3 63. ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 33 Kültürel ürün envanteri ve ürünleri sunuma hazır hale getirme 34 Doğal ürün envanteri ve ürünleri sunuma hazır hale getirme Geleneksel hayat tarzı, kültüre ilişkin olarak doğadan toplanan, üretilen gıda maddeleri veya doğal materyalden üretilen el sanatları vb. Değerlerin tespiti, satılabilir hale getirilmesi, sözlü değerlerin envanteri, bunların turizme sunulabilir hale getirilmesi. Doğada gizli kalmış, henüz keşfedilmemiş olan turizme sunulabilecek değerlerin ortaya çıkarılması ve sunuma hazır hale getirilmesi, bunların basılı katalog haline getirilmesi sağlanacaktır. Kaymakamlıklar Belediyeler, İTM, OSİM, HEM, Özel girişim. OSİM, Tarım il Müdürlüğü, Belediyeler, Kaymakamlıklar Özel girişim. girişimciler STK, Üniversiteler STK, Üniversiteler Yerel, bölgesel, Ulusal ve Uluslararası seviyede tanıtım 36 Ekolojik ürün satış merkezleri Sunuma ve tanıtıma ait senaryonun katılımcılıkla oluşturulması ve çerçevede Milli ve Milletlerarası düzeyde tanıtım materyallerinin basımı( WEB sitesi, yeterli miktarda broşür, rota haritası, CD, tanıtım filmi vb.) Favori ilçelerde yöre insanının ürettiği ekolojik ve doğadan toplanan ürünlerin satışına yönelik her ilçede satış yerlerinin oluşturulması, vatandaşların üretim ve satış için yönlendirilmesi. Valilik, OSİM, İTM, Kaymakamlıklar Belediyeler, Özel girişim. Kaymakamlık, İTM, İl Tarım Md, Belediyeler, Özel girişim. STK, Üniversiteler 4 STK 4

132 4 63. ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 37 Ev Pansiyonculuğu Favori ilçelerde aynı kalite standardındaki Pansiyonların pazarlama ağı içine alınması sağlanacak. 38 Tur operatörlerine saha tanıtımı Tur operatörlerine sahanın gezdirilerek tanıtımı, görüşlerinin alınması, isteklerinin değerlendirilmesi, destinasyon şekillendirmelerinin yapılması, bu destinasyonlar üzerinde hizmet kalitesi ağı kurulması, destinasyonları destekleyici, olumlu etkileyici eklerin tespiti. 39 Ortaklıklar oluşturma Alan dışından hizmet sunucularıyla alam yönetimi ve alan içinden hizmet üreticileri arasında daha kaliteli ve düzenli hizmet sunumu amacıyla ortaklıklar oluşturma. Dış paydaş oluşturmak için arayışlar sürdürülecektir. 4 Müşteri beklenti ve memnuniyet anketleri Ziyaretçilerin beklentileri ve verilen hizmetlerden memnuniyetinin periyodik olarak ölçülmesi. İTM, Belediye, Kaymakamlık, Özel Girişim. İTM, OSİM, Kaymakamlık, Belediye Valilik, İTM, OSMİ, Tic. ve San Odası, Kaymakamlık, Belediye, Özel Girişim. İTM, OSİM, Kaymakamlık, Belediye, Özel Girişim, Dernekler. STK 4 STK 4 Dernekler, Pansiyoncular. Üniversiteler STK 4 3

133 ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 4 Yerel standardı koruma Eko-turizm hizmetlerinin kademeli olarak geliştirilmesi için bir yerel nitelikler standardı oluşturulması, bu şekilde orijinalliğin korunması ile bozulma ve kültürel melezleşmenin önüne geçilmesi. 4 Sertifika/kalite standardı programı 43 Satış-Tutundurma çalışmaları Pansiyonculara, lokantalara, ekolojik ürün üreticilerine yönelik sertifika ve kalite standardı programının hazırlanması ve uygulanması. Ekoturizm değerleri dağıtım programı yapılacaktır. Ekoturizm tutundurma programı hazırlanacaktır. Bu amaçla, gerekli kişisel satış, reklam, tanıtım ve satış geliştirme etkinlikleri belirlenecektir. 44 Eko köy ve Eko beldeler Saha içinde doğal ve kültürel değerleri bozulmamış veya küçük bir çaba ile bu değerlerinin sunumu ve korunması kolayca başarılabilecek ve ekolojik uygulamaların sürdürülebilirliği söz konusu her ilçede en az eko köy veya eko belde olarak dizaynı ve sunulması, bu konuda diğer koruma alanlarına örnek olacak pilot uygulama yapılması. Kaymakamlıklar Belediyeler, İTM, OSİM, Üniversiteler, Özel Girişim Muhtarlıklar Belediyeler, Kaymakamlıkla, İTM, HEM, OSİM, özel girişim. Kaymakamlıklar Belediyeler, Muhtarlıklar Dernekler, İTM, OSİM, Tic. ve San Odası, Özel Girişim Valilik, İTM, OSİM, Kaymakamlık, Belediye, Muhtarlık, Kooperatifler, dernekler, özel girişim. STK 4 Üniversiteler STK 4 STK 3 STK 4

134 ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 45 Yeni ürünler ve Ürün geliştirme Yeni ürünlerin geliştirilmesi, yeni dizaynlar, yerel kültür elemanlarının figüre edilmesi, bilinmeyen veya kaybolmaya yüz tutmuş, yöresel yemeklerin sunulabilir hale getirilmesi bunların kataloglar halinde basımının sağlanması,. İTM, Üniversiteler, OSİM, Kaymakamlıklar HEM, Belediye, Muhtarlıklar Özel Girişim. STK 5 46 İyi örnekleri öne çıkarma Yılda bir kez Örnek pansiyon, Örnek lokanta, Örnek Ürün satış yeri seçimi, bunlara göre kalite standartlarının diğer aynı faaliyette bulunan kişi ve kurumlara yaygınlaştırılması 47 3 Fuar, sempozyumlar, festivaller Fuar ve sempozyumlara aktif katılımlarla stand oluşturma, sempozyum düzenleme, festivallerin kültürel değerleri öne çıkaran hale getirilmesi. İTM, OSİM, Kaymakamlık, Belediye Belediyeler, Kaymakamlıklar İTM, OSİM, İl Tarım Müd., Dernekler Üniversiteler STK HEM, STK, Üniversiteler Yeni tesisler yapılması Zamanla gelişim gösteren ve potansiyeli artan yerlere belirlenmiş ekoturizm standartlarına uygun yeni eko-turizm tesisleri yapılması. Özel Girişim, Kaymakamlık, İTM, Kooperatifler, Belediyeler, OSİM Üniversiteler STK ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN

135 7 YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi,tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 49 Kurallar sistemi oluşturulması Tur Operatörlüğü, Alan Kılavuzluğu, pansiyonculuk ve yerel ürünlerin satışı konusunda halkın da benimsediği bir iş düzenini ve kurallar sistemini ortaya koyan mekanizma geliştirmek, İTM, OSİM, Kaymakamlık, Belediye, Tur oparatörleri, Yerel halk. Üniversiteler STK 4 5 Organik tarım uygulamalarının yerleştirilmesi. 5 Yapı sisteminin yerelliğinin korunması. Korunan alanlarda organik tarımla üretim prensiplerinin yerleştirilmesi. Favori ilçelerde, köy, belde ve ilçelerde yeni yapılacak yapıların yerel mimariye uygun olmasının zorunlu hale getirilmesi. OSİM, İl Tarım Md., Yerel Halk Kaymakamlık, Belediye Valilik, ÇŞM Belediyeler STK, Üniversiteler STK, Mimarlar Odası Avlaklarda av sayısının arttırılması 53 Avlaklarda av kaynağına yem takviyesinin yapılması Avlaklarda av potansiyelini artıracak ve av turizminin cazibesini arttıracaktır. Avlaklarda av potansiyelini artıracak ve av turizminin cazibesini arttıracaktır. OSİM, Avlak İşletmecileri OSİM, Avlak İşletmecileri, Avcı Dernekleri Avcı Dernekleri Avlakların tanıtılması Avlaklar ve av kaynakları fuarlar, yabancı ve yerli televizyonlar, av dergileri vb. kaynaklarla ya da yerli ve yabancı av turizm acentalarıyla görüşerek tanıtılması sağlanacaktır. OSİM, Avcı Dernekleri, İTM 3

136 ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi,tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 55 İç sularda sportif olta balıkçılığına uygun yerlerin belirlenmesi. 56 Sportif olta balıkçılığı alanlarının tanıtılması. Sportif olta balıkçılığı meraklılarına yeni alanlar belirlenmiş olacaktır. Sportif balıkçılık gruplarına ve tüm bu aktiviteyle ilgilenenlere balıkçılık sahalarının tanıtımı yapılmış olacaktır. Tarım Müd., Kaymakamlık, İl Kültür ve Turizm Md., OSİM, DSİ OSİM, Tarım Müd., İl Kültür ve Turizm Md., Turizm Acentaları STK, Üniversiteler 3 STK 3 57 Kuş envanterlerinin çıkarılması Kuş gözlemciliği gruplarından faydalanarak alanların kuş envanterinin çıkarılması sağlanacaktır. OSİM, Üniversiteler STK, OGM 3 58 Yayla Pansiyonluğu ve yayla turizminin geliştirilmesi Yayla turizminin geliştirilmesi sağlanacaktır. Kaymakamlıklar Belediyeler, Kooperatifler, Muhtarlıklar Vatandaşlar, OGM, Turizm Acentaları, OSİM STK 4

137 izleme VE DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK EYLEMLER Amaç: Ekoturizm faaliyetlerinin izlenmesine ilişkin kriterlerin belirlenmesi, izlemenin yapılması, raporlama, değerlendirme ve geri bildirimlerin yapılması. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 59 Değişimin sınırlarının belirlenmesi 6 Çevresel etkilerin izlenmesi Doğal ve kültürel değerleri etkileyen tüm turizm faaliyetlerinin kabul edilebilir değişimin sınırlarının belirlenmesi, bu çalışmanın hedefi yöresel düzeyde kabul edilebilir sınırların tespitidir. İndikatörlere göre izlenecektir. OSİM, İTM, Üniversiteler ÇŞM, OSİM, Kaymakamlıklar, Belediyeler STK 4 STK, Üniversiteler OGM 4 6 Ekonomik etkilerin izlenmesi 6 Sosyal ve kültürel etkilerin izlenmesi 63 Sürdürülebilirliğin izlenmesi İndikatörlere göre izlenecektir. İndikatörlere göre izlenecektir. İndikatörlere göre izlenecektir. 64 Uyumun izlenmesi Kurallar sistemine uyumun izlenmesi, uyumsuzluğun söz konusu olduğu hususları inceleme, uzlaşma arayışı, çözüm geliştirme, raporlama ve değerlendirme, yaptırım uygulama, 65 İzlemenin raporlama, değerlendirme ve geri bildirimlere dönüştürülmesi Doğal ve kültürel değerlere etki yapan Faaliyetlerin sınırlara göre durumunun izlenmesi ve raporlama, değerleme ve geri bildirimlerinin yapılması. Kaymakamlıklar, Belediyeler, İstatistik Md, İTM, Tarım Md, Tic San Od. OSİM, İTM Üniversiteler OSİM, ÇŞM, Üniversiteler İTM, OSİM, Özel girişimciler, Hizmet üreten birimler. OSİM, İTM, Üniversiteler STK, Üniversiteler 4 STK, OGM 4 STK 4 STK 4 STK 4

138 3 HAZIRLAYAN Hayati BİNBOĞA İzmir İli Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürü KONTROL EDEN Mehmet İbrahim ÇOLAK IV. Bölge Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürü Uygun Takdim Rahmi BAYRAK IV. Bölge Müdürü Şükrü KARA İzmir Vali Yardımcısı Doğa Turizmi Master Planının Uygulanması Uygundur../3/3 M. Cahit KIRAÇ VALİ