MERSİN İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI TASLAK

Transkript

1 MERSİN İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI TASLAK SUNUŞ Önümüzdeki yıllarda Mersin ilimizin sadece yerel turizm için değil, uluslararası turizm için de cazip bir turizm üssü haline gelmesi dileğimizdir. Dileriz bu çalışma, Doğa Turizmi değerlerimizin korunması, tanıtımının uluslararası düzeylere taşınması ve etkin bir hizmet dengesinin kurularak yöremiz insanlarının refah düzeylerinin arttırılmasına katkı sağlar. ÇALIŞMANIN MAKSADI Bu çalışma; bahse konu doğa turizmi olanaklarına sahip Mersin ilinde, ilin doğa turizmi olanaklarının ortaya çıkarılmasında ve bu konuda ilde daha sonra yapılacak çalışmalara ön bilgi içermesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. 1

2 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ Doğal Alanlar, Yöre İnsanının Geleneksel Hayatı, Kırsal Kalkınma, Sürdürülebilir Turizm Alternatifi Ve Mersin Vilayetinde Sürdürülebilir Doğa Turizmi Doğal Alanlar Ve Sürdürülebilir Kalkınma Sürdürülebilir Doğa Turizmi Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi 9 2. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişimine İlişkin Çalışmalar Kaynak Analizi Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar Turizm Potansiyeli Taşıma Kapasitesi Taşıma Kapasitesinin Elemanları İlgi Grubu Analizi Ve Yerel Organizasyonun Oluşturulması İlgi Grupları/Paydaşlar İlgi Grubu Kategorileri İlgi Grubu Analizi Toplum Temelli Yaklaşım Yerel Organizasyonun Oluşturulması Tarihçe Mersin İlinin Genel Özellikleri Mersin İli Coğrafi Bilgiler İlin Jeolojik Durumu İlin İklim Durumu İlin İdari Durumu Nüfus 31 2

3 Ulaştırma Turizm Mersin de Koruma Altındaki Sit Alanları Tesisler Müzeler Mevcut Kütüphaneler Sanat Galerileri Orman Varlığı İlgi Grupları Listesi (Stk Lar) Mersin Doğa Turizmi Arzı Mersin Nin Doğa Turizmi Değerleri (Doğa Turizmi Arzı) Mersin İlinin Doğa Turizmi (Arzı) Değerleri Ve Bilinirlik Değerlendirmesi Mersin İlinde Doğa Turizmi Amaçlı Kullanılan Ve Koruma Statülü Alanlar Mersin İlinde Doğa Turizim Çeşitleri Mersin İli Ve İlçelerinin Öne Çıkan Doğa Turizmi Değerleri Matrisi Seçkin Ve Yüksek Değer Taşıyan () Yıldız Alanların Değerlendirilmesi Ve Potansiyelini Geliştirme İmkanlarının Ortaya Konulmasına İlişkin Analizler Mersin İli Ve İlçelerinin Kıyas Yöntemi İle Kısa Değerlendirmesi Mersin İli Sürdürülebilir Doğa Turizmi Stratejileri Sonuç ve Öneriler 153 3

4 ŞEKİL LİSTESİ ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Şekil 1. Mersin İli Haritası 28 Şekil 2. Berdan Ovasının jeoloji haritası 29 Şekil 3. Mersin İli Doğa Turizmi Potansiyel Alanlar Haritası 143 TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo 1. Mersin İline Ait İstatistiki Veriler 30 Tablo 2. Sayılarla İlçe, Köy, bucak ve Belediyeler 31 Tablo 3. Mersin İli Sayım Yılları İtibariyle Nüfusu ve Yıllık Nüfus Artış Hızı 32 Tablo 4. Mersin İli ADNKS ye Göre 2009 Yılı İlçeler Bazında Şehir ve Köy Nüfusu 32 Tablo 5. Mersin ve İlçeleri Mesafe Cetveli 33 Tablo 6. Turizm İşletme Belgeli Yeme İçme Tesisleri 39 Tablo 7. Toplantı Salonları (200 kişi ve üzeri) 107 Tablo 8. Konaklama 109 Tablo 9. Seyahat Acenteleri 109 Tablo 10. Deniz Sınır Kapıları Giriş-Çıkış Sayısı 110 Tablo 11. Yıllara Göre Müze Ve Ören Yerleri Ziyaretçi Sayısı 110 4

5 1. GİRİŞ Çukurova nın batı ucunda Torosların eteğinde kurulmuş olan Mersin İli tarihi ve doğal güzellikleri, serbest bölge ve liman şehri olması, iklim şartlarının yılın 12 ayında çalışmaya müsait olması gibi özelliklere sahiptir. Mersin ili tüm bu olanaklar karşısında Türkiye genelinde, turizm getirilerinden tam olarak faydalanamamaktadır. Son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizdeki doğaya bakış açısının olumlu bir şekilde değişmesi ve doğaya karşı yıkıcı değil yapıcı yaklaşımların ülke insanlarınca benimsenmesi sonucunda doğa turizmine yönelik talepler artış göstermiştir. Turistler artık deniz-kum-güneş üçlemesinden uzak, bireysel ve küçük gruplar halinde doğayla içiçe olmak, doğal ve kültürel değerleri yerinde görmek istemektedir. Hem turist profilindeki, hem de tüketim kalıplarındaki değişiklikler doğal, kültürel çevrenin korumakullanma dengesi içinde kullanımını öngören kırsal turizm, ekolojik turizm, sürdürülebilir turizm gibi yeni kavramların oluşmasına neden olmaktadır. Kitle turizmine bir tepki olarak gelişme gösteren ve belli bir mevsimle sınırlı olmayan ekolojik turizm, kırsal ve kültürel turizm unsurlarını da içermekte ve hassas doğal ve kültürel alanlarda geliştirilebilecek en uygun turizm türü olarak görülmektedir. Coğrafi konumu, çok eski dönemlere kadar uzanan tarihsel ve kültürel yapısı ile önemli bir yerleşim yeri olan Mersin, turizm açısından yüksek potansiyele sahiptir. Ancak Mersin in sahip olduğu çekicilikler turizmde beklentileri karşılayamamış, Türkiye ekonomisinde önemli bir gelir etkisi yaratamamıştır DOĞAL ALANLAR, YÖRE İNSANININ GELENEKSEL HAYATI, KIRSAL KALKINMA, SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM ALTERNATİFİ ve MERSİN VİLAYETİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Tabiatı korumanın geleceği kırsal alanların geleceğine, kırsal hayatın korunmasına ve sağlıklı yürüyen bir kırsal ekonomiye bağlıdır. Kırsal alanlardaki düşük ve dağınık nüfus ile beraber yetersiz gelir söz konusu olduğunda bu alanların turizm köyleri vb. gibi faaliyetler için kullanılması söz konusu olacaktır. Bu tür girişimlerin önemli bir kısmı korunan alanlarda veya dışında yapılmaktadır. Bazı etkinliklerin korunan alanlara ve tabiata çok zarar verdiği de görülmektedir. Bu sebeple tabiatı korumakla görevli olan bizlerin çevremiz ile iyi bir proaktif ilişkiler içinde olmamız gerekmektedir. Proaktif kişi; ilişkilerde ve faaliyetlerde inisiyatifi eline alan kişi demektir. Tabiattaki faaliyetlerin kontrolü için Orman ve Su İşleri Bakanlığı 5

6 taşra kuruluşlarının kırsal sahalarda doğa turizminin geliştirilmesinde öncü olması doğru bir harekettir. Son yıllarda sivil toplum kuruluşları ve diğer kamu kurum ve kuruluşları; statülü korunan alanlar, doğal alanlar, kırsal kalkınma, kalkınma için işbirliği gibi konuları tamamıyla farklı bir bakış açısı ile algılamaya başlamışlardır. Tabiat ve geleneksel kültürler üzerinde turizmin meydana getirdiği olumsuz tesirler ve bunların neticesinde duyulan korkular kitle turizmine karşı alternatif, çevreye duyarlı turizmi ve tabiatı korumayı öne çıkarmıştır. Sürdürülebilir doğa turizmi ve ekoturizm tabiatın korunması için bir umut olarak ortaya çıkmıştır. Algılamadaki bu değişiklik, doğal alanlar, korunan alanlar ve çevresinin bölgesel planlamasında turizme ilişkin proje ve çalışmaların giderek artmasına yol açmıştır. Bu sayede turizm, zaman içinde kırsal alanların kalkınmasında, yoksulluğun azaltılması ve yöresel kültürel zenginliğin korunmasında anahtar bir rol haline gelmiştir. Sürdürülebilir doğa turizmi, kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi, kırsal nüfus için yeni bir bakış açısı meydana getirilmesi, yoksulluğun ve kırsal göçün azaltılmasında önemli seçeneklerden biri olarak görülmektedir. Ancak, turizmin yalnızca yerel ekonomi ile doğru şekilde bütünleştirildiği takdirde beklentileri karşılayabileceği ve yöre halkı ile diğer ilgi gruplarına fayda sağlayacağı unutulmamalıdır DOĞAL ALANLAR VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA 1980 li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), çevre konularına ilişkin çalışmaları arttırmış, Bu çalışma giderek artan bir etkinin meydana gelmesini sağlamıştır. Dünya Çevre Kalkınma Komisyonu nca 1987 yılında tamamlanan çalışmalar sonunda ortak geleceğimiz adlı bir rapor hazırlanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, çevre ve kalkınma konularına çok farklı yaklaşılması gerektiği bu raporda vurgulanmıştır. Kalkınmanın ve insanlığın sahip olduğu kaynakların sürdürülebilir olduğuna vurgu yapılmıştır. Raporda ortaya konulan sürdürülebilir kalkınma kavramı, insanların elinde bulundurduğu ve onlara muhtaç olduğu ekolojik, kültürel ve sosyo-ekonomik kaynakların nadir ve eşsiz olduğu görüşüne varılmıştır. Bir sahanın sahip olduğu kaynaklar, çok farklı maksatlar için kullanılabilmektedir. Örneğin, bir orman, kereste imalatı için kullanılabilirken, üzerindeki ağaçlar kesilerek tarım toprağı olarak kullanılabilmekte ayrıca korunan alan olarak da ayrılabilmektedir. Alanın ve alanda yaşayan yöre halkının özelliklerine bağlı olarak bu seçeneklerden bazıları uygulanabilirken, bazıları ise kesinlikle uygulanamaz. Yalnızca korumacı bir yaklaşım içine girildiğinde doğru görülen seçenek ormanın el değmemiş eski haline bırakılması olsa da, yöre halkı ve diğer iş 6

7 gruplarının bu kaynakların sürdürülebilir kullanımı hayat kalitelerini yükseltmek için ormandan hak iddia etmeleri mevzubahistir. Bu sebeple yüzde yüz sürdürülebilir kalkınmaya her zaman ulaşılamasa da bu hedef üzerine yoğunlaşılmalıdır. Doğal ve korunan kırsal alanlarda, geçmişten günümüze yerel topluluklar ile arazinin beraberliği çok önemlidir. Korunan alan ağı büyüdükçe korunan alan kavramının anlamı da değişmeye ve gelişme göstermeye başlamıştır. Bu gelişme içinde yöre insanlarının varlığı ve faydalanmalarının sürdürülebilirliği de öne çıkmaktadır. Bir doğal alan ve korunan alanın içinde yer aldığı bölgenin sürdürülebilir kullanımı, turizm, ekolojik tarım, hayvancılık, yeni bölgesel ürünler, sürdürülebilir ormancılık, hatta enerji üretimindeki yatırımlarla birlikte düşünüldüğünde daha başarılı olacağı açıktır. Doğal alanlarda faaliyetlerin açıklanmasında Kırsal alan, Kırsal kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınma gibi kavramlar değerlendirilmelidir. Bu kavramlara baktığımızda; Kırsal Alan; Şehir diye tabir edilen yerleşme sahalarının dışında kalan tarımla ilgili etkinliklerin yapıldığı alanları da içeren köy, mezra, kom vb. adlarla adlandırılan ve anılan insan yerleşimlerinin var olduğu alanları kırsal alan olarak tanımlayabiliriz. Kırsal Kalkınma Kavramı: Kırsal kalkınma, küçük toplulukların içinde bulundukları ekonomik, toplumsal ve kültürel şartları iyileştirmek amacıyla giriştikleri çabalarının, devletin bu konudaki çabalarıyla birleştirilmesi, bu toplulukların tüm ülke insanlarının tümüyle kaynaştırılması ve ulusal kalkınma çabalarına tam katkıda bulunmalarının sağlanma süreci şeklinde tanımlanmıştır. Kırsal Alan Kalkınması; Hem eğitim hem de örgütlenme işi olup, kırsal alan; toplumun ihtiyaçlarının göz önünde tutulması, kırsal alan kalkınma politikası ile ilgili planların alınması sırasında topluma zorla kabul ettirilmemesi gereken bir konudur. Toplum istediklerini elde etmedikçe kırsal alan çalışmalarına katılmayacaktır. Tarımsal çalışmalar, beslenme, eğitim, mesleki önderlik ve öğretim, kooperatifler, el sanatları, küçük sanayiler, sosyal güvenlik çalışmaları, planlama ve sağlık politikaları nitelikleri kırsal alan ve ülke planları ile bir bütünlük içinde olmalıdır. Sürdürülebilir Kalkınma: Ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Burada ekolojik, ekonomik ve sosyo kültürel sürdürülebilirlik şartlarının tamamının sağlanması önemlidir. Kırsal alanlar turizm ve boş zamanların değerlendirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Kırsal alan, turistlere sakin ve huzurlu bir seçenek sunmaktadır yılında yapılan bir araştırmada; Fransız vatandaşları tatillerinin, %52 sini ya bir ailenin yanında ya da bir 7

8 arkadaşının evinde, %26 sı evlerinde geçirdiklerini ve %9 luk bir kısmı ise kırsal alanda ikinci bir eve sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Kırsal alanlar doğa için önemli role sahiptir. Tabii kaynakların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi, doğal felaketlere karşı koruma, iyi hayat şartlarının korunması ve doğal manzaranın korunması doğal çevre ile ilgili hususlardır SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Sürdürülebilir kalkınma, ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Sürdürülebilir turizmin gelişimi de sürdürülebilir kalkınma ile bağlantılı bir yaklaşımdır. Sürdürülebilir turizmin gelişiminde turistlerin ve ziyaret edilen yerlerin bugün kü ihtiyaçlarının, gelecekteki fırsatları koruyup geliştirerek ve genişleterek karşılanması amaçlanmaktadır. Bu yaklaşım, ekonomik, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitliliğin ve kırsal hayatı destekleyen süreçlerin devamını içermektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü nün tanımına göre sürdürülebilir bir turizm gelişimi; Çevresel kaynakların en iyi şekilde kullanılmasını sağlamalı, Ziyaret edilen toplulukların sosyo-kültürel yapısına, gelenekselliğine saygı göstermeli, Bütün ilgi gruplarına adil bir şekilde dağıtılan sosyo-ekonomik faydalar ile tutarlı ve uzun vadeli ekonomik faaliyetler ortaya koymalıdır. Buna göre sürdürülebilir kırsal/doğa turizminin gelişme ölçütleri; a. Biyolojik çeşitliliğin korunması, b. Ekonomik tutarlılık, c. Kültürel zenginlik, d. Yöre halkının refahı, e. İstihdam kalitesi, f. Sosyal eşitlik, g. Ziyaretçi memnuniyeti, h. Yetkinin yerele doğru dağıtılması, i. Toplumun genelinin refah ve mutluluğu, j. Fiziki bütünlük, k. Kaynakların etkin kullanımı, l. Çevre temizliğidir. Korunan alanlar açısından; tabiatın seçkin parçaları olan korunan alanlar ile turizm arasındaki bağ, korunan alanların tarihçesi kadar eskidir. 8

9 Korunan alanlar turizme, turizm de korunan alanlara ihtiyaç duymaktadır. Turizm korunan alanların kurulması ve yönetiminde göz önüne alınması gereken önemli bileşendir. Turizm; aynı şekilde koruma altında olmayan flora ve faunanın tutunduğu tabiat alanlarına ve insanın yaşadığı sahalardaki yöresel kültüre de bağımlıdır. Bu bağımlılık doğa ve kültürün bozulmaması için tedbirleri gerektirir. Bu tedbirlerin neler olacağının sürdürülebilir kırsal kalkınma ilkeleri çerçevesinde tespiti de zorunludur. Turizmin önemli bir ekonomik faaliyet olması ve tüm göstergelerin bu faaliyetin büyüme eğiliminde olacağı yönünde olması önemli bir husustur. Turizmdeki büyümeyle beraber sürdürülebilir turizm, ekoturizm gibi doğayla ilgili turizme olan talep artmış ve turizm ürünleri ile destinasyonlar çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri de değişmiş ve çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri konaklamada konforun sağlanması yanında, yöreye özgü kültürel değerler hakkında bilgi edinme, yöre halkıyla iletişim, bölgenin flora ve faunası, özel ekosistemler, doğal hayat ve bunların korunması da dahil olmak üzere daha sorumlu bir seyahat deneyimi kazanmak da söz konusudur. Beklenen büyüme ve yeni eğilimler turizmi o kadar stratejik bir konuma taşımıştır ki, turizm eşsiz özellikli doğal veya korunan alanların sürdürülebilirliğinin yanı sıra bu alanların çevresinde yaşayan yöre halkının kalkınma potansiyeline de müspet etki sağlayabilmektedir. Bu durumda turizm, doğal alanların korunması ve yöre halkı ile ziyaretçilerin çevre bilincinin arttırılmasında kullanılabilecek çok önemli bir araçtır. Dolayısıyla turizm sayesinde koruma çalışmaları için gerekli mali kaynakların kazanılmasının yanı sıra ziyaretçiler ile yöre halkına yönelik bilinçlendirme ve eğitim programlarının oluşturulması ve uygulanması gibi hedeflere de kolayca ulaşılabilmektedir. En önemli hususta; turizm faaliyetlerinin uzun dönemde sürdürülebilir olması için geniş kapsamlı, dikkatli, katılımcı ve paylaşımcı olarak planlaması, sürecin etkin yönetimi ve izlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bu faaliyetlerin geri dönüşü mümkün olmayan olumsuz etkileri ortaya çıkacak ve turizm bu alanları tahrip eden bir faktör haline gelebilecektir. İşte bu nedenle; SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME (MASTER) PLANI çalışmasına lüzum duyulmuştur SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME STRATEJİSİ Yukarda da bahsedildiği üzere, insan kullanımı bakımından hassas olan sahalarda turizm söz konusu olduğunda turizmin iyi planlanması ve yönetilmesi önemli olmaktadır. Alışılmış turizm stratejileri ile Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi arasındaki fark şudur; alışılmış yöntemler yukarıdan aşağıya bakış açısı ile uygulanmaktadır. 9

10 Yani kararlar merkezden alınmakta ve uygulanması için yerele taşınmaktadır. Yöre halkı katılımcı olamamaktadır. Sürdürülebilir turizm ise aşağıdan yukarıya bir yaklaşım için gayret göstermektedir. Bu yaklaşımda yöre halkının beklentileri ele alınır, yönetime katılmasını sağlayıcı yapı kurulur, yörenin kalkınma potansiyelini bünyesinde barındıran tabii değerlerin korunması için ortak kararlar alınır. Karar almanın yanında uygulama ve izleme aşamalarında da yöre halkının bilgisini, becerilerini, en uygun şekilde kullanmak esastır. Bu yaklaşım yöre halkının, yerel otorite ve organizasyonların yetkilendirilmesine dayanır. -Sürdürülebilir turizm gelişim aşamasında doğa ve çevresinin ortak çıkarları söz konusudur. Konaklama ve diğer turizm altyapıları mümkün olduğunca doğal alan dışında olmalıdır. Bu durum doğaya ve kültüre zararı en aza indirdiği gibi ev pansiyonculuğu gibi faaliyetlerin yapılmasıyla yöreye faydayı arttırabilir. -Yöre halkı ve diğer bölgesel ilgi grupları turizm gelişiminde önemli ortaklardır. Söz konusu gruplar turiste konaklama imkanı sunacaklar, sunacakları ürünün kalitesinin korunmasında da sorumluluk alacaklardır. -Günübirlik ziyaretçiler yerine uzun süreli konaklamaya lüzum duyan turistle hedefleniyorsa, doğal ve kültürel mirasa dayalı çekim noktaları, el sanatları gibi faaliyetler ortaya konmalıdır. -Doğal alanlar genellikle çok hassastır, bu sebeple ekolojik değerler, belirli bir saha ile sınırlı olmayacaktır. Geleneksel hayat, yerel kültür, kırsal, sosyal ekonomik yapılar da aynı zamanda turizmin temel kaynağı olmaktadır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın ilimizde/bölgemizde ve ülkemizde doğa turizmine konu olacak sahaların tüm ilgi grupları için anlamlı ve cazip bir bakış açısına dayandırılmasına esas olmalıdır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nda turizm; doğayı koruma, kırsal kalkınma için bir araç olarak ele alındığından, doğa turizmi yönetim planı olarak ele alınmalıdır. Halihazırda olan turizm etkinlikleri de tartışılmalı, değerlendirilmelidir. İlde sürdürülemez olan turizm veya gelir getirici faaliyetler de tanımlanmalıdır. Ayrıca iyi bir yönetim için tehditler ve fırsatlar da ele alınarak bunlardan hareketle ortaya çıkacak fikirler ortaya konmalıdır. -Doğaya dayalı turizm yönetiminin entegre bir anlayışla (alan ve çevresinin sahip olduğu doğal, tarihi ve sosyo-ekonomik kaynakların bütüncül ele alınması) değerlendirilmesi de önemlidir. 10

11 -Turizm gelişimi genel olarak piyasa talebine göre yönlendirilir. Bir alanın turizm potansiyelinin değerlendirilmesi, rekabetçi özgün ve özellikli bir destinasyon oluşturması için gerçekçi beklentiler ortaya konulmalıdır. Yüksek ekolojik değerlere sahip olan sahalar yüksek turizm değeri içermeyebilir. Turizm, ancak doğru pazar ürünlerini hedeflediği zaman başarılı olabilir. Özellikle hassas tabiat alanlarında taşıma kapasitesi düşük iken, bu alanlardan beklenen faydalar yüksek olmaktadır. Taşıma kapasitesinin düşüklüğü sınırlı sayıda turist demektir. Bu sebeple taşıma kapasitesinin değerlendirilmesi de önemlidir. -Entegre Doğal Alan Yönetimi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı ile doğa ve turizm yönetimi için tüm ilgi gruplarının desteğini almayı hedefler. Tüm ilgi gruplarının etkin desteği önem taşır. Turizm gelişiminin karmaşık yapısı göz önüne alınırsa, ilgi gruplarının etkin iş birliği oldukça önemlidir. Planın herkes tarafından sahiplenilmesi ayrıcalık olacaktır. -Sürdürülebilir kırsal kalkınma için kapsamlı bir vizyon belirlenmesine de ihtiyaç vardır. -Pazarlama Stratejisi; Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın bir parçasıdır. Kalkınma ve rekabete açık ürün-pazar kombinasyonu için yaratıcı yaklaşımlar içermelidir. Pazarlar, hedef gruplar, turist sayısı, ürünler, hizmetler, yaratıcı yaklaşımlar bu stratejide yer almalıdır. -Turizm Destinasyonu Yönetimi; Yaygın bir stratejik yaklaşım olup, destinasyonu rekabete açık hale getirir, bir turizm pazarını iyi bir şekilde yönetmek, pazarlamak, bir destinasyonu rekabetçi yapabilmek için gereken tüm unsurları içeren bir yaklaşımdır. -İyi tanımlanmış amaçlar ve göstergelerle mantıksal bir çerçeve kurmak, ayrıntılı bütçe, mali portre ve ilgi gruplarının tümüne açık görev ve sorumluluklar veren bir iş planı hazırlamak gereklidir. -Ziyaretçinin İzlenmesi ve Ziyaretçi Yönetim Planı: Madem ki doğa gibi hassas bir sistemde çalışılıyor, bu durumda turist ziyaretinin ilkelerini belirleyen bir ziyaretçi yönetim planı lüzumludur. Aynı zamanda da hem geri bildirim temin etme, hem de taşıma kapasitesinin kontrolü için izleme programı da olmalıdır. Geri bildirimler kalitenin arttırılması, sunumların taleplere uygun hale getirilmesi (iyileştirilmesi), hizmetteki aksamaların ve doğadaki değişimlerin takibi için çok önemlidir. Şu unutulmamalıdır ki; turizm, doğanın korunması için ortaya konan ana hedeflere ulaşmak garanti edildiği takdirde teşvik edilmelidir. 11

12 2. SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR 2.1 KAYNAK ANALİZİ Gelişme planı ve stratejisi için öncelikle kaynak analizi yapılması mecburidir. Bir alanın sahip olduğu kaynaklar, o alanın kalkınması için bir sermaye veya potansiyel oluşturmaktadır. Bu kaynakların analizi de önemli veri ve bilgi oluşturulmasını temin etmektedir. Ekolojik ve kültürel kaynakların yanında sosyo-ekonomik özellikler de turizm gelişimi için önemli bir temel oluşturmaktadır. Örneğin kırsal turizmin, tarımsal faaliyetleri desteklemediği durumlarda kırsal turizmin gerçekleştirildiği bölge hem kendi sermayesini hem de kırsal olma özelliğini kaybedecektir. Gerek turizm potansiyeli gerekse taşıma kapasitesi turizm kaynaklarının mevcut durumuna bağlı olduğundan kaynak envanterinin mutlaka yapılması gerekir Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar a. Doğal Kaynaklar: turizmin gelişimi için önemli olan yöreye özgü doğal kaynaklardır. Bu kaynakların hali hazırdaki ekonomik kullanımları, korunma durumları, statüleri, iklim gibi turizm gelişimi için potansiyel kaynakların envanterini içermektedir. Seçkin Doğal Kaynaklar: Turizm yalnızca korunan doğa parçaları ile ilgili değildir. Eşsiz manzaralar, dağlar ve nehirler gibi ve korunmayan türler de turizm için ilgi çekici olmaktadırlar. Örneğin; ormandaki ağaçların üzerinde gezinen sincapları, konakladığımız evin penceresinden gözlemlemek son derece çekicidir. Bir orman öncelikli olarak odunculuk amacıyla kullanılsa da dağ bisikleti gibi bir aktivite için ortamı çekici hale getirebilmektedir. Seçkin Doğal Kaynakların Halihazırdaki Ekonomik Kullanımlarının Tanımlanması Doğal kaynakların çok çeşitli kullanımları söz konusudur, ormanların odunculuk, nehirler ve göllerin sportif balıkçılık, su sporları ve enerji üretmek için kullanımları gibi. Bu kullanımlardan bazıları gelenekseldir ve düşük etkilere sahiptir. Bazıları ise sürdürülebilir değildir. Bu sebeple bunlar turizm gelişimi için de uygun değildir. Kaynağın Korunma Durumu ve Statüsü: Bazı doğal kaynaklar mevcut kanunlarla korunur. Bunların turizmde kullanımı da bu kanunlara uygun olmalıdır. İklim; mevsimlerin dağılımı, ortalama sıcaklık, nem ve günlük ortalama optimal güneş ışığı saatlerine bağlı olarak iklim analizi yapılmaktadır. Burada önemli olan iklimin farklı mevsimlerde turizm için elverişli olup olmadığıdır. Turizm Gelişimi İçin Potansiyel Doğal Kaynaklar: Potansiyel kaynakların tespiti turizm planlaması için önemli ve özellikle yönlendirici olmaktadır. Tüm bu kaynakların envanter 12

13 çalışmalarının haritaya aktarılması, turizm ürünleri ve hizmetlerinin gelişmesi ve altyapı ile tesislerin fiziksel planlaması için önemli olmaktadır. b. Kültürel Kaynaklar: Kültürel kaynakların envanteri doğal kaynaklara ilişkin çalışmalara benzerlik göstermektedir. Özellikle doğal ve kültürel kaynaklardan oluşan kombinasyonlar, turistler tarafından yüksek ilgi ile karşılanmaktadır. Kültürel mirasın korunmasının önemi konusunda farkındalık meydana getirilebilirse, sürdürülebilir turizm gelişimine ve doğa korumaya verilen destek artacaktır. c. Sosyo-Ekonomik Kaynaklar: Altyapı, insan kaynakları ve farklı ekonomik sektörlerin bileşimini içermektedir. Bu konuda yapılacak envanter çalışması, birbiri ile bağlantılı birçok farklı unsurlar içermesi ve bu unsurların turizm gelişimi için ilk bakışta kavranamaması mümkündür. Bölgenin kalkınma potansiyelinde, sosyal ve ekonomik rekabet edebilirlik unsurları büyük öneme sahiptir. Yerel nüfusun turizme yaklaşımı, turizm sektöründe çalışma isteği gibi bazı unsurların turizm ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Altyapı: Bir bölgenin turizmde rekabet edebilirliği ve kalkınma seviyesinin tespiti için altyapı kalitesi önemli bir göstergedir. Altyapının kalitesi, yerel nüfusun hayat kalitesini ortaya koymanın yanı sıra turizm gelişimi için de zorunlu bir şarttır. Alan, güvenli içme suyu, donanımlı sağlık tesisleri gibi temel unsurları içermiyorsa turizm gelişimi asla başarılı olamayacaktır. Altyapının farklı unsurları için şartlar, kalite ve gelecekteki durum değerlendirilmelidir. Kaynak halihazırda turizm için mi kullanılmaktadır? Sorusu hem kaynağın turizm gelişimi için önemi konusunda hem de kaynak kalitesi hakkında göstergeleri ortaya koyabilmektedir. - Su kaynaklarına yönelik etütler; kaliteli su kaynağının sağlanması, su kaynağının sürdürülebilir kullanımı ve su çıkarmanın çevresel etkisini de içerir. - İletişim ağına yönelik etütler; turistlerin refahı ve turizm gelişimi için önemli olan cep telefonları da olmak üzere telefon ve internet ağlarının kalitesine yönelik etütleri içermektedir. - Sağlık hizmetlerinin; kalite, miktar ve coğrafi dağılımı son derece önemlidir. - Güç kaynaklarına yönelik etütler; elektrik şebekesi, ısınma ve yemek pişirme için enerji kaynaklarının varlığı önemlidir. Her ne kadar resmi standartlara göre planlansa ve tehlike içermese de turistler nükleer santrallerin yakınında konaklamamaktadır. - Su ve toprak kirliliği etkisi olan atık su sistemleri önemli olup, bölgeye gelen turistlerin sayısı ile meydana gelecek atık su miktarı da dikkate alınmalıdır. 13

14 - Katı atıkların düzenli depolaması toplum için olduğu kadar çevre için de önemlidir. Katı atıkların görüntü kirliliğine de yol açması ayrı bir menfi etkisidir. - Yol ağlarının durumu; çoğu turistin tercihlerini yaparken en önemli etkendir. - Güvenlik; kamu güvenliğini ve asayişi sağlamak turist güvenliği gibi unsurlar önemli olmaktadır. Aşırı kar yağışı, kanyon veya dağ kurtarma timlerinin olup olmaması da çok önemlidir. - Politik istikrarsızlık ve suçlar; turist için caydırıcı etki yapmaktadır. İnsan Kaynakları; Bir bölgenin insan sermayesini ifade eden bu unsur, turizm gelişiminde anahtar etmenlerden biridir. İnsan kaynakları hem hizmeti hem de manevi nitelikteki kültür ve kimliği oluşturmaktadır. İnsan kaynaklarına ilişkin etütler aşağıdaki unsurları içermelidir; - Yöre halkının nüfusu, - Göç vb. eğilimler, - Demografik yapı, - Aktif nüfus ve yapısı, eğitim seviyesi, potansiyel bilgi ve beceriler, açık fikirlilik, geleceğe odaklanma, çalışma ahlakı, - Yöreye özgü geleneksel ekonomik faaliyetleri ve yöresel sanatları yapabilme, - Turizm gelişimine ilişkin tutum, misafir severlik duygusu, hizmete yönelim, - Sosyal tutarlılık, esneklik, mevcut sosyal ilişkilerin kalitesi ve aralarındaki işbirliğini içeren sosyal yapı, - Yerel kurumlar, idareler, yönetişim, bürokrasiden kaçınma vb. hususlarla finansal kaynaklar ve yönetimleri, - Alanın kültürü ve kimliği, alanda etkin görev alacak kişilerin ortak değerleri, ilgileri, yaklaşımları, algılama şekilleri, özel ilgi ve becerileri, özgün gelenekler, o topluma ait olma ve o toplumda yaşamaktan onur duyma gibi durumları içerir, - Farklı ekonomik sektörler; söz konusu coğrafi bölgeye ve ile yoğunlaşma durumları, firma sayısı, ölçeği, ortalama karlılık, geleceğe yönelik bakış açısı, pazarları ve dış ilişkileri, sektörler arası işbirliği son derece önemlidir, tüm sektörler turizm sektörü ile ilişkili olabilmektedir. Kaynak analizinin sonuçları; sürdürülebilir turizm yönetimi ve kalkınmada sermayeyi oluşturan kullanılabilir kaynaklara genel bir bakışı sağlamakla beraber, bölgenin mevcut kalkınma durumunu ve sürdürülebilirliğini değerlendiremeye yönelik bir resim sunmaktadır. Analiz aynı zamanda; bölgenin sürdürülebilir kalkınmasına yönelik bir 14

15 vizyon oluşturulmasını ve turizm gelişiminin diğer sektörlerle bütünleştirilmesini sağlayacaktır. 2.2 TURİZM POTANSİYELİ Yüksek değerlere sahip doğal ekolojik sahalar her zaman yüksek turizm potansiyeli içermezler; - Bazı doğa parçaları araştırma yapan uzmanlara, iyi eğitimli ekoturistlere hitap etmektedir. Bu alanlar sayıca az olduğu için de sınırlı bir turizm potansiyeli içerirler, - Bazı doğal sahalar, erişim, güvenlik gibi nedenlerle turistler için elverişli olmayan yerlerde bulunurlar, - Ekolojik kaynakların kullanımlar karşısındaki duyarlılığı (taşıma kapasitesi), ziyaretçi girişinde kısıtlamalara sebep olmaktadır, Bir sahanın daha fazla turist çekebilmesi için ihtimalleri ortaya koyan turizm potansiyeli önemli bir konudur. Turizm potansiyelinin tespiti için arz ve talebin ortaya konması gerekir. Bu potansiyel sınırlıysa başarılı bir turizm girişimini başlatmak imkanı olmayacaktır. Turizm ekonomik bir faaliyet olduğundan ancak turizm pazarında sürdürülebilirliği için bir talebi karşılaması lüzumludur. Turizme ilişkin motivasyon ve istekler değişkendir, kaynakların değeri aynı kalırken değişen tüketici davranışları turizm potansiyelini etkilemektedir. Dolayısıyla turizm potansiyeli tüketicinin bakış açısı (talebi) ile değerlendirilmelidir. Turizm potansiyeline ilişkin veri toplarken, istatistiki veriler, anketler gibi yöntemlerle veri elde edilebilir, ayrıca derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemleme, olaylar üzerinde çalışmalar ile veri elde etmek için kullanılan niteliksel araştırma metotları kullanılmaktadır. Turizm potansiyeli için turizm talebi incelemesi aşağıdaki hususların tespiti ile yapılabilir; - Halen yapılan turizm, - Halihazırdaki turist miktarı, - Her bir ziyaretçinin günde harcadığı miktar, - Ortalama kalma zamanları, - Turist profili, - Dürtü analizi; hangi temel etmenlerin turistler için rol oynadığı,(doğa, kültür, sağlık, güneş, vb.) - Benzer bir il veya saha ile kıyaslama yapılması, milli veya milletlerarası bir il ile kıyaslama yapılması ve neden o ilin tercih edildiği, 15

16 - Gelecekte rakip olacak iller hangileridir, nedeni, Turizm arzı incelemesinde ise aşağıdaki hususlar öne çıkmaktadır; - İlimizde bir uluslar arası havaalanı var mıdır veya yakın bir ilden yararlanma imkanı makul müdür? - Alan ulaşım hangi araçlarla olur?(demiryolu, özel taşıt, genel taşımacılık, vd.), bunlara yaklaşım nasıl olmaktadır (kötü, yeterli, iyi gibi), - Alana ulaşma durumu (kolay-rahat, çaba ile, zor ve tehlikeli) - İle gelmek için yabancı turistler ülkemizden vize alıyor mu? - Sahamızın istikrarlı bir yönetimi var mı?, - Güvenlik ve ulaşım açısından ne gibi problemler yaşanabilir? - Alt yapı incelemesi; taşımacılık ağı, yerel yolun durumu (toprak, asfalt), anayolla bağlantısı, demiryolu ağı, yerel genel taşımacılığın yaygınlığı, program, ücretler, hat/duraklar, döngü patikaları, patikalar, yollar, işaret levhaları, genel enformasyon levhaları, araç-otobüs park kapasitesi, bilgi alma, tercüme kolaylıkları, - Yiyecek içecek ve barınma; restoran sayısı, restoranların sınıflandırılması (iyi-sayısı, orta iyi-sayısı vb.) - Hangi standartta yiyecek sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü) - İl ve çevresinde ne tür barınma alanları var? (otel, hotel, yatak kapasitesi, rota üstü barınma kulübeleri, bungalov, parkları, kamp alanı, diğerleri), - Hangi standartlarda barınma sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü), - İlinizin seçkin özellikteki doğal alanlarının özellikleri (sundukları ile tek mi?, biraz farklı mı?, diğer seçkin özellikli yerlere benziyor mu?), - Alan turist gezi rotasına girecek şekilde turistlerin ilgisini çekebilecek diğer sahalara yakın mı? (diğer çekici sahalara yakın, orta derecede potansiyel, düşük veya yakında böyle bir potansiyel bulunmamakta), - İlin alanlarında yaban hayatı; (bayrak tür, ilginç diğer türler, temsil edici yaban hayatı, farklı yaban hayatı izleme aktiviteleri, yürüyerek, botla, gözlem noktası ile vb.), - Yaban hayatı izleme de tatmin edicilik durumu (garanti etme, genellikle, şans veya mevsime bağlı), - Bölgedeki önemli yaban hayatının tanımı, - Yardımcı tesislerin durumu (rekreasyonel, spor, diğer; durumu:kötü-yeterli-iyi), Kaynakların turizm potansiyelinin değerlendirilmesi; 16

17 - doğal değerler: (sahiller, sahil kayalıkları, kumullar, dağlar, ormanlar, korunmuş izole olmuş alanlar, şelaleler, göller, nehirler, mağaralar, yaban hayatı, hayvan-kuş, deniz canlıları, iklim, diğerleri), - kültürel değerler; (tarihi binalar, tarihi yerler, anıtlar, arkeolojik yerler ve koleksiyonlar, folklor ve gelenekler, el işleri, müzeler, sahne sanatları, sanayi mirası vb.) - Toplumun turizm potansiyeli; (insan kaynakları; aktif nüfusun büyüklüğü ve yapısı, eğitim düzeyi ve profesyonel bilgi, beceriler, eğitimler, orijinal-karakteristik ve geleneksel özellikleri, ekonomik faaliyetler-sanatlar profesyonel olmayanlar dahil, resmi olmayan bilgi ve beceriler, turizm gelişimine yaklaşımlar, misafir severlik anlayışı, hizmet eğilimleri, yerel kuruluş ve idareler ile yönetişim, alanın kültürü ve kimliği, - Ekonomik kaynakların turizm potansiyeli; (tarım, ormancılık, balıkçılık, sanayi ve diğer), - Altyapı; (su sistemleri, ulaşım ağları, sağlık imkanları, ulaşım terminalleri, enerji kaynakları, kanalizasyon sistemleri, katı atık ve yok etme sistemi, caddeler/yollar, güvenlik sistemleri vb.) - İş ve hizmet altyapısı; (fırınlar, kasaplar, bakkallar, süpermarketler, doğrudan satış yapan çiftlikler, kiralık araç, servis istasyonları, taksiler, otobüsler, kiralık bisiklet, kiralık spor malzemeleri ve bakımı, postaneler, bankacılık hizmetleri, doktorlar, dişçiler, eczaneler, kafe ve restoranlar, atm ler, bankalar, diğer iş ve hizmetler.) Turizm Talebi; Turizmin mevcut durumunun incelenmesi; Ziyaretçi; boş zamanlarını geçirmek için bir yere gelen kişi olarak tanımlanabilir, turist ise alanda bir veya daha fazla gece konaklamaktadır. Her turist bir ziyaretçidir, ancak her ziyaretçi turist değildir. Dolayısı ile turist ve ziyaretçi sayılarının ayrılması gerekmektedir. Ziyaretçi ve turist ayrımı farklı talepleri sebebi ile yapılmak durumunadır, ayrıca her ikisinin de farklı etkileri bulunmaktadır. Bir turistin ortalama harcaması alanda daha fazla zaman geçirdiğinden, konaklamaya, ilave yiyecek ve içeceğe ödeme yaptığından genellikle daha yüksek olmaktadır. Turizme ilişkin mevcut durumun ortaya konabilmesi için; - Turist ve ziyaretçileri ayrı ayrı sayısı (yıllık, mevsimlik, aylık, haftalık, günlük), - Son on yılda turistlerin/ziyaretçilerin değişimi, - Ortalama kalış süreleri, konaklama ve ulaşım şekilleri önemlidir. 17

18 (Sürdürülebilir doğa turizm gelişme planımızda ana unsur turizm olduğundan;turizme ilişkin veri kullanılamaz olduğu hallerde ikinci en iyi seçenek olarak ziyaretçilere ait verielr üzerinden değerlendirme yapılması mecburiyeti doğmaktadır). - Turist başına ortalama harcama, - Grup hacmi ve düzeni, - Turistlerin ağırlıklı yaş grubu, - Yaptıkları faaliyetler, - Ziyaret edecekleri-ettikleri yere ilişkin seçimleri, - Memnuniyeti, deneyimleri ve para harcama şekilleri, - İkinci ziyaretlerin yüzdesi ve sayısı, - Kullanılabilir ilave veriler. Talep incelemesinde ilimizi rakip olarak gördüğümüz veya bizimle rekabet eden benzer il veya illerle karşılaştırmak faydalı ve yerinde olacaktır. Turizm Arzı: Konum Faktörü; Bir ilin başka turizm pazarları ile ilişkili olarak nasıl konumlandığını, bir turistin alana ulaşmak için harcadığı zamanı, parayı/enerjiyi belirtir. Bir saha ne kadar güzel olursa olsun, hedef grup tarafından kolayca ulaşılabilir değilse asla başarılı bir turizm gelişimi sağlanamayacaktır. Yerel nüfusun değil turistin algılama durumu dikkate alınmalıdır. Örneğin bakir alanları ziyaret etmekten zevk alan ve ilkel patika yollarla ulaşılan yerleri ziyaret etmek isteyen turistler için düşünülen uzak mesafeler için alanın sınırlı sayıda turist potansiyeli olacaktır. - Uzun mesafeden gelen turistler için hava alanına uzaklık çok önemlidir, - Tur operatörlerinin çoğu havayolu ulaşımını zorunlu görmektedirler, bu sebeple bağımsız turistler veya tur operatörleri hedeflenebilir, - Tren, otobüs veya özel araçlarla erişim de konum faktörleri içinde önemlidir, - Alana ziyaret iklim şartları açısından da kısıtlı imkanlara neden olabilir, - İle özgü yapılan bürokratik işlemlerin bıktırıcılığı da önemlidir, sık sık güvenlik birimleri tarafından kimlik sorulmak, aranmak gibi, - Turizm arzında; işaretlemeler, doğru yönlendirmeler, bilgiye ulaşma kolaylığı da önem arz etmektedir. Haritalar, broşürler, internet imkanı, kılavuz ve rehberler önemli bir arz faktörüdür. 18

19 - Yiyecek içecek sunumu ve konaklama arzı; Sunumun ürün ve hizmet kalitesi, hijyenik standartlar, özgünlük/otantik, yöresel olması, yer ve ürünlerin çeşitliliği, ortam ve konukseverlik önemlidir. - Restoranların sınıflaması önceden yapılırsa turist için kolaylık olacaktır. - Konaklama tüm türleri içerebilmelidir, ürün ve hizmetlerin kaliteli olması, özellikle hijyeniklik konaklamada çok önemlidir. Doğal Alanın Kendine Has Özellikleri; Doğal alanların değer yaratması, kırsal kalkınmada rol oynaması beklentisi de son yıllarda öne çıkan bir görüştür. Doğal alanların alternatif kaynak kullanımına dönüştürülmesi için yapılan baskılar sonucu tehdit altında olduğu yerlerde devamlılığını sürdürebilmeleri, diğer alternatif kaynak kullanımları karşısında koruma ve kullanma dengesinin uzun dönemli ekonomik değerinin gösterilebilmesine bağlıdır. Tabiat ve kültürel miras, yaban hayatının gözlemlenmesi, yöreye özgü özellikler ve korunması gereken öncelikli türler, doğa ile ilgili çalışan ve doğanın kıymetini bilen ekoturistler için son derece önemlidir. 2.3 TAŞIMA KAPASİTESİ - Belirli bir sürede ( yıl, ay, hafta, gün, saat ) bir bölgenin alabileceği ziyaretçi sayısı veya bölgenin kaynakları üzerinde istenmeyen veya planlanmamış etkilere sahip olmayan ve sürdürülebilir kalkınmayı tehdit etmeyecek düzeyde bir alanda aynı anda bulunabilecek ziyaretçi sayısı, - Bir bölgenin, hayati önemde olduğu düşünülen değerleri, ekolojik süreç ve koşulları tehlikeye atmadan ve sürdürülebilir kalkınma imkanlarını azaltmadan belirli bir süre boyunca destekleyebileceği insan faaliyetlerinin (ağaç kesimi, avlanma, tarım) ve diğer etmenlerin (örn: iklim değişikliği, kirlenme.vb.) baskısı, - Ziyaret edilen bir alan veya tesisin sahip olduğu kaynaklar üzerinde koruma amaçlarını tehlikeye atmadan, istenmeyen ve planlanmayan etkilere neden olmadan belirli bir süre (yıl, ay, gün, an) boyunca alabileceği ziyaretçi sayısı şeklinde tanımlanmaktadır. Taşıma kapasitesi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planında önemli bir planlama aracıdır. Turizmin gelişimi ve korunmasında önemli bir kavramdır. Taşıma kapasitesinin analizi ve izlenmesi, yönetim kararları yönünden girdi sağlayacaktır. Taşıma kapasitesi sayesinde kullanımı sınırlamak, en elverişli ziyaretçi sayısını tamamlayarak müspet etkileri azamiye çıkartmak, olumsuz etkileri en aza indirmek mümkün olabilecektir. Kısaca 19

20 Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planındaki sürdürülebilirlik taşıma kapasitesinin aşılmaması ile temin edilir. Ziyaretçi sayısı ve etkinin büyüklüğü arasında doğrudan ilişki vardır. Ancak alan içinde tek tehdit unsuru ziyaretçiler değildir. Doğa için önemli olan tehditlerin tümünün birleşik etkisidir Taşıma Kapasitesinin Elemanları; Sosyal Taşıma Kapasitesi, Turizm için yerel tolerans limitleri olarak tanımlanmakta olup yöre halkı üzerindeki olumsuz etkilerinden ve ziyaretçiler ile yöre halkı arasındaki çatışmalardan kaçınılmasını içerir.bu unsurun turizm gelişimi içerisinde anahtar rolü vardır. Yöre halkı turizmi desteklemezse kalkınma asla olmaz. Yerel kabulü belirleyen temel etmenler, sosyal yapı ve kültürün hassaslığı, toplumun değişimin üstesinden gelebilme yeteneği, turizmin algılanışı, yöre halkı ile ziyaretçilerin ilişkileri, kullanıcı grupların davranışları, birbiri ile uyumu ve paydaş olmanın ekonomik ve toplumsal faydalarıdır. Ekonomik Taşıma Kapasitesi; Sürdürülebilir bir turizm gelişiminde turizm, ekonomik yapı ile bütünleşmiştir ve diğer sektörleri de desteklemektedir. Ekonomik taşıma kapasitesi; turizm gelişimini sağlayan bir yerel ekonomi ve yerel ekonominin sürdürülebilirliğini sağlayan bir turizm gelişimi anlamına gelmektedir. Yani temel kıstas; turizm gelişimi ile yerel ekonomi arasındaki sinerjidir. Ekonomik taşıma önemli olan iki unsur; Beklenen faydaları temin etmek için asgari turist sayısı ve ekonominin üstesinden gelebileceği azami turist sayısıdır. Ekolojik Taşıma Kapasitesi; Ekolojik taşıma kapasitesi, ziyaretçilerin/turistlerin ziyaret edilen alandaki ekosistemler, ikamet yerleri ve canlı türleri üzerinde ortaya koyduğu ekolojik zararlardır. Burada, ekolojik değerlerin, ziyaretçi akışlarının ve davranışlarının uzun süreli ve sistematik olarak izlenmesi ve veri toplanması önemli olmaktadır. İdari/fiziki Taşıma Kapasitesi; Fiziki taşıma kapasitesi aynı anda ve belirli bir zamanda müşteri olarak alınabilecek ziyaretçi sayısıdır. Bu kapasite, alana uygun insan sayısına, yani alanın büyüklüğü ve diğer fiziki 20

21 şartlar (doğal, coğrafi koşullar ve hava şartları) ile turizm altyapısının kapasitesine dayanmaktadır. Burada temel göstergeler; kalabalık, kuyruklar ve trafik sıkışıklığıdır. Fiziksel kapasite yönetiminin verimliliği ve etkinliği şu unsurlara bağlıdır; - Organizasyon kaynaklarının kapasitesi (insan ve ekonomik kaynaklar vb. gibi), - Ziyaretçi yönetiminin kapasitesi, Fiziksel kapasiteyi değerlendirmek için aşağıdaki bilgiler gerekmektedir; Bir sahanın ziyaretçi kullanımına/ turizm gelişimine karşı hassas olan kaynakları: Kırmızı liste ve endemik türlerin habitatları, alanın savunmasız olan diğer kaynakları, göçe hassas türler, Ziyaretçi yönetimi de dahil olmak üzere yönetim amaçları ve hedefleri: Genel bir doğa koruma planı, amaçlar, hedefler ve doğa koruma politikası, tür koruma politikaları, bölgeleme sistemi, izleme sistemi, Ziyaretçiler/turistler, turizm gelişimi ve etkileri üzerine veriler; tüm güzergahlar, tesisler, konaklama ve ziyaretçi/turist için olan etkinlikler ve detaylı haritalar, ziyaretçi sayısı, özellikleri, akımları, ziyaretçi modelleri, etkinlikler ve mevsime bağlı özelliklere ilişkin bilgiler vb., ziyaretçiler tarafından özel olarak gerçekleştirilen faaliyetler, ziyaretçi etkilerine ilişkin veriler, etkilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemler, ölçütler ve göstergeler. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknikleri ile bilgilerin gösterilmesi mümkündür. Psikolojik Taşıma Kapasitesi; Psikolojik taşıma kapasitesi bir alanın belirli bir zaman diliminde ziyaretçi deneyimleri üzerinde olumsuz etkilenmeye sebep olmaksızın kaldırabileceği maksimum ziyaretçi sayısıdır. 3. İLGİ GRUBU ANALİZİ VE YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI 3.1 İLGİ GRUPLARI/PAYDAŞLAR İlgi grupları, belirli bir koruma ve sürdürülebilir kalkınma projesi ile ilgili olarak fayda sağlayan, projenin içinde yer alan veya söz konusu projeden olumlu ya da olumsuz etkilenen bireyler, gruplar veya organizasyonlar olarak tanımlanabilirler. Paydaşlar, bir problemi çözmek için sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ve amaçlarımıza ulaşmak için güvenebileceğimiz kişilerdir. 21

22 İlgi gruplarının hepsi sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ortak değildir veya olmaları gerekmez. Çünkü bir ortağın projeye olumlu bir bakışı, tutumu olmalıdır ve amaçlara ulaşmak için işbirliği yapmalıdır. Bazen bir ilgi grubu projeye olumsuz bakabilir ve hatta aktif bir tehdit bile olabilir, ilgi gruplarını işbirliği yapılanlar haline getirmek onlara paydaş değeri verilmesi ile mümkün olur. 3.2 İLGİ GRUBU KATEGORİLERİ Turizmde ilgi grupları; - Yöre halkı, kişiler ve kurumlar, - Alana dayalı ilin sorumlu yöneticileri, - Bölgesel yetkililer, - Ulusal yetkililer, - Turizm ofisleri, yerel turizm organizasyonları, konaklama ve hizmet sunanlar, taşımacılar, - Turizmle ilgili sektörler, - Tarım, ormancılık ve balıkçılık gibi farklı ekonomik sektörlerin temsil edildiği ticaret ve sanayi odaları ve el sanatları ile ilgili birimler, - İşçi sendikaları, dernekler, STK lar, - Eğitim ile ilgili birimler, 3.3 İLGİ GRUBU ANALİZİ İlgi grubu analizi sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının ortaya konması ve uygulamasında yer alan farklı taraflara ilişkin genel bir izlenim sahibi olabilmek, niyet okumak için kullanılan bir araçtır. Yalnızca bir envanter olarak ele alınmamalıdır, sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının planlanmasında potansiyel ortaklarımızın kimler olduğunu ve hangi tarafla çelişkiler yaşayacağımızı bize bildirmektedir. Ayrıca projenin farklı seviyelerinde destek temini için de son derece elverişli bir analizdir. İlgi grupları analizine dayalı olarak sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının yönetiminden sorumlu bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir doğa turizmi gelişimi için, detaylı bir ilgi grubu analizi ilgi gruplarının; - Genel hedeflerini, - Turizmden beklediği faydaları - Turizmdeki rollerini tanımlamalıdır. Bu süreç; şu adımlardan oluşur; 22

23 1. İlgi gruplarının tanımlanması, 2. Her ilgi grubunun çıkarlarının, önceliklerinin ve değerlerinin belirlenmesi, 3. Her ilgi grubunun davranışlarının belirlenmesi, 4. İlgi grubunun gücünün ve ilgi grupları arasındaki muhtemel koalisyonlarının gücünün tahmin edilmesi, 5. İlgi gruplarının mevcut ihtiyaçlarının ne düzeyde karşılandığının değerlendirilmesi, 6. İlgi grupları ile birebir iletişimlerin başlatılması ve ilgi gruplarının güveninin kazanılması, 7. Ortak menfaatler, sinerji ve başarı unsurlarının tanımlanması, 8. Paydaşların bir araya getirilmesi, 9. Ortak hedef ve amaçların ve onlara ulaşmak için gerekli olan stratejinin ortaya konması, 10. Organizasyon çerçevesinin oluşturulması, 11. Uygulama (zaman çizelgesinin ve hedeflerin ortaya konması, iletişim organizasyonunun oluşturulması, ilgi gruplarına somut sorumlulukların verilmesi.) 12. İzleme ve geri bildirimin yapılması 3.4 TOPLUM TEMELLİ YAKLAŞIM Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planı nın hazırlanmasında toplum temelli yaklaşım uygulanması neticesinde; - Yöre halkı için sürdürülebilir geçim kaynakları ortaya koymak, - Toplulukların kendi yapılarını korumalarını teşvik etmek ve - Doğal alanların koruma hedeflerinde yerel faydayı oluşturmak mümkündür, Toplum temelli turizmin en önemli özelliği, doğal kaynakların kalitesi ile alanın kültürel mirasının bozulmamış ve turizmle güçlendirilmiş olmasıdır. Doğal çevre üzerindeki olumsuz etkiler en aza indirilmeli ve yerel kültür korunmalıdır. Turizm, insanların kendi yerel kültürlerini yaşatma ve değerlendirmeye teşvik etmelidir. 3.5 YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI İlgi grubu analizine dayalı olarak, korunan alan ve çevresi için, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını izlemek veya biçimlendirmek amacıyla, korunan alan yönetimi ve tüm ilgi gruplarının resmi işbirliğine dayalı bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını uygulamak, desteklemek ve sorumluluklarını, karar verme gibi hususları düzenler. 23

24 3.6. MERSİN TARİHÇE ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Mersin yöresinde yapılan kazı ve araştırmalar, İl'in Neolitik (Yeni Taş), Kalkolitik (Bakır Taş) çağlardan beri, yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Bölgenin Kizuvatna olarak bilinen en eski adı, Hitit devrinde QUE (KUE), Klasik Devirde 'de Kilikya olarak yer almıştır. Mersin, tarih sahnesinde bir çok medeniyetin izlerini taşımaktadır. Mersin yöresi sırası ile Hititler, Firigler, Asurlular, Persler, Makedonyalılar, Romalılar ve Bizanslıların hakimiyetine girmiş, zaman zaman, Arap istilasına uğramış, I. y.y.da Selçukluların, IV:y.y.da Karamanoğulları ve Ramazanoğulları nın ve V.y.y.da Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girmiştir. Mersin yöresinde, önemli tarihi merkezler olan Tarsus Gözlüküle ve Mersin Yumuktepe' de yapılan kazılar, Mersin in tarihte önemli bir merkez olduğunu ortaya çıkarmıştır. Nitekim Gözlükule İslam uygarlıklarından Neolitik Dönem'e kadar 33 katmandan oluşmaktadır. Aynı şekilde Mersin Demirtaş Mahallesinde bulunan Yumuktepe' de gerçekleştirilen kazılarda da aynı bulgulara rastlanmıştır. Mersin yöresinde, daha sonra, Hitit Devrinin izleri görülür. Mersin ve Tarsus'un Yukarı Mezopotamya'dan Orta ve Batı Anadolu ya yönelik geçiş yolu üzerinde olması, bu yöreyi önemli kılmıştır. Hitit Kralı Hattuşiş, yöreyi imar ve ıslah etmiştir. Daha sonra Asur Kralı III. Selomossa' nın eline geçen yöre, M.Ö.528 tarihinde İran Hükümdarlığına geçmiştir. M.Ö.527'de yöreyi ve Kıbrıs'ı Yunanlılar ele geçirmiştir. M.Ö. 334, yörenin Makedonya Kralı Büyük İskender in hakimiyet dönemidir. M.Ö da yöreyi Mısır Hükümdarı Batlenios Ogustos zapt eder M.Ö.66 yılında ise Roma İmparatorluğu Komutanlarından Pompeius Mersin ve çevresini zapt ederek, Soli şehrini kendi adına izafeten kurar daha sonra yöreyi kısa bir dönem Araplar işgal etse de barınamazlar. Roma İmparatorluğunun ikiye ayrılmasından sonra yöre Doğu Roma İmparatorluğu içerisinde kalır. Bilahare yöre Bizans hakimiyetine geçer. İslamiyet in, Arabistan da yayılmasından sonra Halife Osman zamanında yöre, Arapların eline geçer. Asurlulardan sonra yöre Abbasi Halifesi Sultan Mehdi zamanında M.S. 853 de Abbasilerin hegemonyasına geçer yıllarında Selçuklu hakimiyetine geçen yöre bu dönemde, kısmi olarak Haçlı istilasına uğramıştır. Selçukluların zayıflaması ile yöre Karamanoğulları na geçer. 24

25 Mersin, Fatih Sultan Mehmet'in komutanlığında, Gedik Ahmet Paşa tarafından 1474 de ele geçirilmiştir. 1481'de Fatih Sultan Mehmet'in ölümünden sonra Hükümdar olan II. Beyazıt ile kardeşi Cem Sultan arasında ortaya çıkan saltanat kavgası sırasında Cem Sultanın Mersin' de Korykos Kalesine ; oradan da, Anamur üzerinden, Rodos Şövalyelerinin yardımıyla İtalya'ya gittiği söylenir. Ovalık Kilikya olarak adlandırılan bölüm ise 1516 da Osmanlı İmparatorluğuna bağlanmıştır. I. Dünya Savaşında, Mondros Mütarekesiyle itilaf devletlerinin istilasına uğrayan Mersin tarihinde İngilizler işgal etmiştir da da yöreye Fransızlar gelmiştir da İngilizlerin çekilmesiyle işgalci olarak Fransızlar kalmıştır. Mersin milli mücadele ile 3 Ocak 1922 de tekrar tarih hakimiyetine geçmiştir tarihinde Mersin adıyla Vilayet olmuştur. MERSİN'İN KRONOLOJİSİ M.Ö Neolitik Dönem M.Ö Kalkolitik Dönem M.Ö İlk Tunç Çağı M.Ö Orta Tunç Çağı M.Ö Kizuvatna Krallığı M.Ö Kue Krallığı M.Ö Pers Krallığı M.Ö Selevkoslar Dönemi M.Ö M.S.-395 Roma Dönemi M.S Bizans Dönemi M.S. 661 Muaviyenin İçel' in bazı yörelerini ele geçirmesi. M.S Yörenin Bizans ve Araplar tarafından sık sık el değiştirmesi. M.S. 960 Bizanslıların yöreye egemen olması. 25

26 1082 Süleyman Şah'ın yöreye egemen olması Ermenilerin Tarsus'u ele geçirmesi Anadolu Selçukluları Dönemi Karamanoğulları Dönemi Silifkenin Karamanoğulları Beyliğinin eline geçmesi Gedik Ahmet Paşa'nın Silifke'yi Osmanlı topraklarına katması Mersin ve Tarsus Yöresinin Osmanlı yönetimine katılması Mısırlı İbrahim Paşa'nın Mersin yöresini ele geçirmesi 1859 Mersin yöresinin Osmanlı topraklarına katılması 17 Aralık 1918 Mersin'in, İngilizlerce işgali. 19 Aralık 1918 Tarsus'un, Fransızlarca işgali. 02 Ocak 1919 Mersin'in, Fransızlarca işgali 20 Temmuz 1920 Fransızlarla yapılan Bağlar Savaşı. 05 Ağustos 1920 Pozantı Kongresi. 20 Aralık 1921 Ankara Antlaşması (Çukurova nın işgalciler tarafından boşaltılması.) 27 Aralık 1921 Tarsus'un düşman işgalinden kurtuluşu. 03 Ocak 1922 Mersin'in düşman işgalinden kurtuluşu. 17 Mart 1923 Atatürk'ün Mersin'i ziyareti 1924 Mersin'in Vilayet oluşu Mersin' in,içel'in Vilayet Merkezi olan Silifke ile birleştirilmesi ve İl oluşu İçel adının Mersin olarak değiştirilmesi. 26

27 3.7 MERSİN İLİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Mersin İli Coğrafi Bilgiler Orta Toroslar Taşeli Platosunda geniş bir yay çizerek kuzey doğuya yönelir ve gittikçe yükselir. Mersin içerisinde kalan Bolkar Dağının Medetsiz Tepesi 3584 metre yüksekliğindedir. İlin bu dağlık kesimindeki en önemli geçişler Gülek Boğazı ve Sertavul Geçididir. İl akarsu bakımından çok zengin değildir. İlin en önemli akarsuları Göksu ve Berdan Çayıdır. Göksu Irmağı 268 km, Berdan Çayı ise 90 km uzunluğundadır. Lamas, Mezitli, Alata, Deliçay, Glindire, Bozyazı, Anamur, Efrenk diğer önemli çaylardır. İl de önemli göl yoktur. Silifke - Taşucu arasında Akgöl, Ketlik ve Paradeniz başlıca göllerdir. İlin kıyı şeridinin iklimi Akdeniz iklimidir. Kuzey kesimleri ise Karasal iklim özelliği gösterir. İlin sahil kesimi lodos, poyraz, meltem ve yıldız rüzgarlarının etkisindedir. Bölgenin bitkisel örtüsü makidir. İl dahilinde bulunan belli başlı ovalar ve bu ovaların yüzölçümleri şu şekildedir. Tarsus Ovası hektar, Berdan Ovası hektar, Anamur Ovası hektar. İlin meteorolojik bilgileri ise; Yerel Ortalama Yaygın Basınç (MB) Ortalama Sıcaklık 18.5 C o Günlük En yüksek Sıcaklık Farkı 20.6 C o Ortalama Oransal nem( %) 72 En düşük Oransal Nem (%) 7 Ortalama Açık Gün Sayısı 150 Ortalama Bulutlu Gün Sayısı Ortalama Kapalı Gün Sayısı 49.1 Ortalama Yağış Miktarı mm Ortalama Toprak Sıcaklığı 21.8 C o dir. 27

28 Şekil 1. Mersin İl Haritası 28

29 İlin Jeolojik Durumu Şekil 2. Berdan Ovasının jeoloji haritası ( Özer, 2007; 17 ) 29

30 İlin İklim Durumu Tablo 1. Mersin İline Ait İstatistiki Veriler MERSIN Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Uzun Yıllar İçinde Gerçekleşen Ortalama Değerler ( ) Ortalama Sıcaklık ( C) Ortalama En Yüksek Sıcaklık ( C) Ortalama En Düşük Sıcaklık ( C) Ortalama Güneşlenme Süresi (saat) Ortalama Yağışlı Gün Sayısı Aylık Toplam Yağış Miktarı Ortalaması (kg/m 2 ) Uzun Yıllar İçinde Gerçekleşen En Yüksek ve En Düşük Değerler ( )* En Yüksek Sıcaklık ( C) En Düşük Sıcaklık ( C) Günlük Toplam En Yüksek Yağış Miktarı kg/m 2 Günlük En Hızlı Rüzgar km/sa En Yüksek Kar **.**.**** **.* cm 30

31 İlin İdari Durumu ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ İl in yüzölçümü km 2 olup; 13 ilçesi, 55 Belediyesi ve 510 köyü bulunmaktadır. İl e bağlı İlçelerden Bozyazı ve Aydıncık 1987 yılında, Çamlıyayla 1990 yılında, Büyükşehir sınırlarında yer alan Akdeniz, Mezitli, Toroslar ve Yenişehir ise 2008 yılında İlçe olmuşlardır. ( Tablo 2. Sayılarla İlçe, Köy, bucak ve Belediyeler İlçe Köy Bucak Belediye Bağlı Belediyenin Adı Akdeniz 8-1 Akdeniz Mezitli Mezitli, Fındıkpınarı, Tepeköy Toroslar Toroslar, Arslanköy, Ayvagediği, Güzelyayla, Gözne, Soğucak Yenişehir Yenişehir, Değirmençay Anamur Anamur, Çarıklar, Ören Aydıncık 10-1 Aydıncık Bozyazı Bozyazı, Tekmen, Tekeli Çamlıyayla Çamlıyayla, Sebil Erdemli Erdemli, Arpaçbahşiş, Ayaş, Çeşmeli, Esenpınar, Kargıpınarı, Kızkalesi, Kocahasanlı, Kumkuyu, Limonlu, Tömük Gülnar Gülnar, Büyükeceli, Köseçobanlı, Kuskan, Zeyne Mut Mut, Kuskan Silifke Silifke, Akdere, Atakent, Arkum, Atayurt, Narlıkuyu, Taşucu, Uzuncaburç, Yeşilovacık Tarsus Tarsus, Atalar, Bahşiş, Gülek, Yenice, Yeşiltepe TOPLAM Nüfus İl in ekonomik potansiyeli ve coğrafi konumu sebebiyle nüfus yoğunluğu yüksektir. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu dan olmak üzere, yurdun her yöresinden yoğun göç almıştır. Bu durum ilin nüfus yoğunluğunu arttırdığı gibi; kentsel gelişmeyi olumsuz etkilemiş, mahalli hizmet ve ihtiyaçları da arttırmıştır Yılı Adrese Dayalı Nüfus Tespiti ile ulaşılan Mersin İli genel nüfus toplamı dur. Toplam olan nüfusun i1 (%78,12) şehir nüfusu, si (%21,88) köy nüfusudur ( 31

32 Tablo 3. Mersin İli Sayım Yılları İtibariyle Nüfusu ve Yıllık Nüfus Artış Hızı YILI NÜFUSU NÜFUS ARTIŞ HIZI (Binde) , , , ,9 Tablo 4. Mersin İli ADNKS ye Göre 2011 Yılı İlçeler Bazında Şehir ve Köy Nüfusu İlçe Adı Şehir Köy Toplam Akdeniz Mezitli Toroslar Yenişehir Anamur Aydıncık Bozyazı Çamlıyayla Erdemli Gülnar Mut Silifke Tarsus TOPLAM

33 Ulaştırma Karayolu; İlin Yol Ağı 184 km si otoyol, 503 km si devlet yolu, 676 km si il yolu olmak üzere toplam km dir. Karayolları teşkilatınca son 7 yılda 103,3 km si bölünmüş yol olmak üzere toplam 182,3 km yol yapılmıştır. Tablo 5. Mersin ve İlçeleri Mesafe Cetveli Mersin 223 Anamur Aydıncık Bozyazı Ç.Yayla Erdemli Gülnar Mut Silifke Tarsus Demiryolu; Demiryolu ulaşımı yalnızca il merkezi ile Tarsus ilçesinde mevcut olup, il sınırları içindeki demiryolu uzunluğu toplamı 55,2 km. dir. İlimizin lojistik merkezi olması bakımından, merkezdeki Tırmıl mevkiinde liman, demiryolu ve otoyol bağlantılı bir konteyner aktarma istasyonu ile Tarsus ilçesine bağlı Yenice beldesinde lojistik köy yapımı programa alınmış olup, arazi kamulaştırma çalışmaları devam etmektedir. Denizyolu ve Limanlar; İlimizde deniz ulaşımı, kara ve demiryolu bağlantılı uluslararası Mersin Limanı ve Silifke ilçesi dahilindeki Taşucu limanı ile sağlanmaktadır. Mersin limanı gemi/yıl kabul kapasitesi, ton/yıl yükleme-boşaltma kapasitesi, 7200 m² net kullanılabilir alanı ile yerli ve yabancı limanlarla rekabet edebilecek altyapıya sahiptir. Taşucu limanından KKTC'ye ulaşım sağlanmaktadır. Havayolları; Havayolu ulaşımı il merkezine yaklaşık 57 km uzaklıktaki Adana havaalanından sağlanmaktadır. Tarsus ilçesi Yenice beldesi yakınındaki Kargılı köyü, uluslararası yolcu ve kargo taşımacılığı yapılacak bölgesel Çukurova havaalanının yeri olarak belirlenmiş ve 2009 yılı yatırım programında Çukurova Havaalanı, kamulaştırma çalışmaları devam etmektedir. 33

34 Çukurova havaalanının Yenice lojistik köyü ve Mersin Limanı ve diğer iller ile otoyol ve demiryolu bağlantıları olacaktır Turizm Mersin, 321 km. lik (100 km.si doğal sahillerden oluşmaktadır) kıyı şeridine sahip bir ildir. Tarih boyunca eski Mısır ve Roma İmparatorluğunun yerleşim alanları arasında yer almıştır. Yumuşak iklimi sayfiye yeri olarak kullanılmasını sağlamıştır. Bir yerleşim alanı olarak 8500 yıl öncesine tarihlenmektedir. Mersin ve yöresinde arkeologlar tarafından Neolitik (İÖ 6500) ve Bronz devrine (İÖ 3000) ait kalıntılar bulunmuştur. Kıbrıs ve Mezopotamya ile olan ticari bağlantıların izlerine rastlanmıştır. İlde Hititlerden başlamak üzere Büyük İskender, Roma, Bizans, Arap, Haçlılar, Selçuk ve Osmanlılara ait birçok tarihi eser ve yerleşim merkezlerine rastlamak olasıdır. Ayrıca ilk Hıristiyanların Kudüs ten kovulmalarından sonra yerleştikleri ilk yerler arasında olup, Hıristiyanlık dininin Roma ya kadar yayılmasında en etkili merkezlerden biri olmuştur. Mersin ili turizm çeşitliliği açısından zengin bir potansiyele sahiptir. Bu arz çeşitliliği deniz, yayla, dağ, inanç ve kültürel turizm yönleri ile oluşmaktadır. İnanç turizmi açısından başta Hıristiyanlık olmak üzere üç semavi din için kutsal sayılabilecek yerler bulunmaktadır. Mersin, Kültür ve Turizm Bakanlığınca kongre turizminin geliştirileceği 7 şehir arasına alınmıştır. Yenişehir Belediyesince hizmete sokulan Metrekarelik fuar alanının, Mersin de fuarcılığın gelişimine katkı sağlamaktadır. Ayrıca, 2008 yılı Haziran ayında Mersin Büyükşehir Belediyesince hizmete sokulan kongre merkezi de, kongre ve toplantı pazarı için bir avantaj yaratmış bulunmaktadır. Tarsus-Gülek-Karboğazı kış turizmi açısından Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi kapsamına alınmıştır. Bunun yanında şehirde bulunan çeşitli spor tesisleri, ulusal hatta uluslararası düzeyde çeşitli spor karşılaşmalarını olanaklı hale getirebilmektedir. Yatırımcılarına tapuları verilen ve 2013 yılı yaz sezonu hizmete açılması planlanan Mersin-Tarsus Kültür, Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi, ilde golf turizminin gelişmesi, ek yatak ve istihdam olanaklarının yaratılması açısından önemini korumaktadır. İlan edilen 6 adet Turizm Merkezinde planlama çalışmaları devam etmektedir Mersin de Koruma Altındaki Sit Alanları Mersin in Tarsus İlçesinden Anamur a kadar uzanan 321 km. sahil bandında çok sayıda doğal sit alanı bulunmaktadır. Bunların çoğu Caretta Caretta Kaplumbağaları ile Akdeniz Foklarının yaşam alanlarıdır. 34

35 Silifke İlçesinde bulunan Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi (Endemik Bitki Ve Kuş Gözlem Alanı) İl merkezine 80 km mesafede olup, tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir. Göksu Deltası 1994 yılında ülkemizin RAMSAR Sözleşmesine taraf olmasıyla uluslararası koruma statüsüne kavuşmuş önemli bir sulak alandır ha (1.360 hektarı su yüzeyi) yüzölçümüne sahip bölge ila arasında değişen kuş nüfusu ve 334 kuş türü, İribaş Kaplumbağası (Caretta Caretta), Yumuşak Kabuklu Nil Kaplumbağası, Akdeniz Keşiş Foku (Monuchus Monuchus) ve Akdeniz Yeşil Kaplumbağası (chelonia mydas) varlığı; km. su toplama havzasıyla dünya ve ülke ölçeğinde ekolojik önemi olan bir alandır. İlimiz Mağara oluşumları bakımından Mağara Cenneti durumunda olup çok sayıda mağara mevcuttur. Bölgemizdeki mağaralar çeşitli jeolojik hareketler ve yer altı sularının aşındırması sonucu meydana gelmiştir. Tabiat şartlarında eşsiz güzelliklerle oluşan mağaraların insanlar tarafından korunak, barınak ve dinsel mekân olarak kullanılmış olması geçmiş medeniyetlere ait izlerin bulunmasını da sağlamaktadır. Silifke-Narlıkuyu da Cennet Çöküğü, Cehennem Çukuru, Astım Mağarası, Anamur da Köşekbükü Mağarası, Tarsus ta Yedi Uyurlar (Eshab-ı Kehf) ziyarete açık mağaralarımızdan olup büyük ilgi görmektedir. Ayrıca Aydıncık Aynalıgöl ve Tarsus Taşkuyu Mağarasını ziyarete açmak için çalışmalar devam etmektedir. Mersinde önem arz eden üç adet şelale bulunmaktadır. Bunlar Tarsus-Berdan, Gülnar Ilısu ve Mut-Yerköprü Şelalesidir. Mut-Gülnar, Ermenek üçgeninde yer alan ve bir doğa harikası olan Yerköprü Şelalesine, Mut- Ermenek güzergâhından 5 Km. kadar gidildikten sonra varılır. Şelaleden sarkıt şeklindeki yosunların üzerinden akan suyun bazı yerlerde çok bazı yerlerde damlalar halindeki düşmesi çok farklı bir görünümü ortaya çıkararak şaşırtıyor insanı. Suyun düştüğü yerdeki suyun maviliği, şelalenin yeşilliği, dik yamaçlardaki çam ağaçları sudaki balıkların oradan oraya hiç durmadan gezinmeleri farklı bir dünyadaymışsınız gibi sizi mutlu ediyor. Şelalenin kenarından mağaraya doğru baktığınız da dumanlı görüntünün gerisinde 200 metre uzunlukta 5-10 metre genişlikteki tabanı göl olan bir mağara uzanıyor. Mağarada suyun mavi ve yeşil tonlarda olması, mağaranın tavanındaki sarkıtlardan damlayan suyun görüntüsü ve serinlik muhteşem. Ilısu Şelalesi, oldukça yüksek debili bir suyun yaklaşık 70 metre yüksekten uçarak oluşturduğu muhteşem güzellikte bir şelaledir. Daha önceleri çok daha yüksekten uçan su, 35

36 akarsuyun aşındırma gücünden dolayı uzun yıllar boyu giderek alçalmıştır ve alçalmaya devam etmektedir. Suyun şelaleyi ilk oluşturduğunda uçtuğu yükseklik yaklaşık 200 metredir. Şelale, bu muhteşem görüntüsünün yanı sıra, özellikle yaz aylarında serinlemek isteyenler için ideal bir ortamdır. Yaklaşık 70 metre yüksekten uçan su, indiği yerde taşlara çarparak, adeta doğal bir fıskiye gibi ileriye doğru fışkırmakta ve yaklaşık metre uzaklığa kadar sürekli yağmur misali yağmaktadır. Ayrıca şelalenin en büyük su kaynağı olan Ilısu kaynağı da, şelalenin 2-3 km yukarısında bulunmaktadır. Kayaların içinden derya gibi suyun çıktığı bu kaynak da gezilip-görülmeye değer eşsiz bir doğa manzarası sunmaktadır. Ilısu Şelalesi, Gülnar'a 65, Mut'a 90, Ermenek'e ise 30 km (diğer yol 70 km civarında) dolaylarında bir mesafededir. Şelale'ye kadar özel araçla inme imkânı vardır. Tarsus Şelalesi; Tarsus İlçe Merkezinin kuzeyinde Berdan (Kydnos) Çay'ı üzerindedir. Berdan nehrinin bu bölümünde nehir suyu 4-5 metrelik bir yükseklikten dökülerek şelale meydana getirmektedir. Romalılar döneminde şelalenin bulunduğu alan nekropol (mezarlık) olarak kullanılmıştır. Doğal Sit Alanları ADI Eski Askeri Kışla Alanı (Tarihi ve 2. Derece Doğal Sit Alanı) Deniz Kaplumbağaları Üreme Alanları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Deniz Kaplumbağaları Üreme Alanları (1. Derece Doğal Sit Alanı) MEVKİİ, KÖY, MAHALLE Hamidiye Mah. Adanalıoğlu Belediyesi sınırları içinde Kazanlı Belediyesi sınırları içinde 1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı Gözne Kalesi Çevresi Mağara (1. Derece Doğal Sit Alanı) Mamuriye Kalesi (1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Köşekbükü Mağarası (1. Derece Doğal Sit Alanı) Aslanköy Kasabası, Şekersu Mevkii Bozdoğan Köyü Kaladıran Köyü Karaağan Köyü Ovabaşı Köyü 1. Derece Doğal Sit Alanı Dragon Çayı ile Orman Kampı Arasında 36

37 Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Büyük Ada (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Nasrettin Köyü Mevkii İncekum Mevkii Bozluklu Mevkii Sancak Burnu Mevkii Aydıncık Tekeli Beldesi 3. Derece Doğal Sit Alanı Çubukkoyağı Köyü, Maraştepesi Mevkii Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Tekeli Beldesi Keltepe Mevkii 3. Derece Doğal Sit Alanı Çubukkoyağı Köyü Maraştepesi Mevkii Kızıl liman (Doğal Sit Alanı) Lenger Mağarası (Doğal Sit Alanı) Alata Doğal Sit Alanı Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Ilısu Şelalesi (Doğal Sit) Çağlayan Şelalesi (Doğal Sit) Mağara ve Kaya Otmaları (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Kalıntılar (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Mavga Kalesi (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Yerköprü Düden Obruk ve Şelalesi (doğal Sit Alanı) Göksu Deltası (1. Derece Doğal Sit Alanı, 2. Dereceye dönüştürülüyor) Bozyazı Lenger Köyü Erdemli Büyükeceli, Akkuyu Mevkii Gülnar Büyükeceli, Kocaşlı Köyü) Hacıahmetli Köyü, Kapız Mevkii Çömelek Köyü Arıkayası Mevkii Hacınuhlu Köyü, Kozlar Yaylası Mevkii Gezende Köyü Taşucu ve Atayurt ilçesi sınırları içinde 37

38 Tahta Limanı (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Güvercin Adası (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Akhayat Harabeleri (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Antik Yerleşim Yeri ((1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Akdere Köyü, Eğribük Mevkii Silifke-anamur Kıyıbandı Karadedeli Köyü Kuzeyinde Susanoğlu Yöresi 2. ve 3. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Silifke-Anamur Kıyıbandı, Boğsak Korasion Antik Şehri (Arkeolojik ve Doğal Sit) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Şeytanderesi (Kocaçay Kanyonu) (1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı) Boğsak Adası (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Dana Adası (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Fok Üreme Sahaları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Koyunda Susanoğlu Akdere Beldesi, Eğribük Mevkii Silifke-Erdemli, Uzuncaburç Silifke-Anamur Kıyıbandı Silifke-Anamur Kıyıbandı Yeşilovacık köyü 3. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı Silifke-Erdemli, Uzuncaburç Liman Kalesi (1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) 1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı Aşağı Dünya Obruğu (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Aphrodisias Antik Kenti ve Köserelik Adası (1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Silifke-Anamur Kıyıbandı Atakent Belediyesi Karadedeli Köyü Kuzeyinde Silifke-Anamur Kıyıbandı Barbaros Anıtı ve Çevresi (1. Derece Doğal Silifke-Mut Karayolu Üzerinde Göksu 38

39 Sit Alanı) ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Irmağı Kıyısında 3. Derece Doğal Sit alanı Narlıkuyu Köyü Sınırları Nagiduda Adası (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Yelkenli Ada (1. Derece Arkeolojik Sit + 1. Derece Doğal Sit Alanı) Kepez Mağarası (1. Derece Doğal Sit Alanı) Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı Tarsus Şelalesi 2. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı Doğal Sit Alanı Deniz Kaplumbağaları Üreme Alanları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Deniz Kaplumbağaları Üreme Alanları (1. Derece Doğal Sit Alanı) Berdan Barajı Mesire Yeri (2. Derece Doğal Sit Alanı) Sarıveli Doğal Sit Alanı Taşkuyu Doğal Sit Alanı Bozyazı Aydıncık Kızılisalı Köyü Sarıveliler Mahallesi Tarsus İlçe Merkezi Tarsus Tarsus Şelale Bölgesi Tarsus Belediyesi Mücavir alanında Huzurkent Belediye sınırları İçinde Tarsus Sarıveli Köyü Taşkuyu Köyü Tesisler Tablo 6. Turizm İşletme Belgeli Yeme İçme Tesisleri Tesisin Adı Türü Kapasite Alibaba Kordon Lokanta-Bar 80 Kişi Şimal Yıldızı Yüzer Lokanta 104 Kişi Botanik Garden Lokanta Toplam 600 Kişi Grand Deniz Yıldızı Lokanta 150 Kişi Öz Tropicana Lokanta 25 Kişi Villa Özel Tesis 805 Kişi Begonvil Restoran Lokanta 150 Kişi Kafa Miz Özel Tesis 100 Kişi 39

40 Diğer Yeme İçme Tesisleri Tesisin Adı Türü Kapasite Forum Alışveriş Merkezi Restaurant, Cafe, Pastane Kipa Alışveriş Merkezi Restaurant, Cafe Mersin Marina Restaurant, Cafe Ali Baba Restaurant Balık Restaurant Çınaraltı Balık Balık Restaurant Restaurant İnci Restaurant Balık Restaurant Kerim Restaurant Balık Restaurant Lagos Restaurant Balık Restaurant Narlıkuyu Balık Balık Restaurant Restaurant Orfoz Balık Restaurant Balık Restaurant Yunus Restaurant Balık Restaurant Merada Restaurant, Cafe, Bar -Sıde Beach Club Beach Club 750 Kişi Alp Cafe Cafe Cafe Atilla Eski Türk Cafe Evi İklim Cafe Cafe S Cafe Cafe Saint Paul Cafe Cafe Camıno Cafe & Bar 120 Kişi (Bistro Düzeni) 50 Kişi (Oturum) I See Cafe & Bar Toplam 150 Kişi The Bo Cafe & Bar 100 Kişi Don Quıjote Cafe Cafe & Restoran 125 Kişi Pizzeria Kırmızı Cafe & Restoran 75 Kişi Mobydick Takeaway Cafe & Restoran 80 Kişi Vıkıng Cafe & Cafe & Restoran 200 Kişi Restaurant Truva Club Cy Club Toplam 4500 Kişi Life Lounge Club (Açık Hava) 4000 Kişi Tunç Kumpir Kafeterya. 140 Kişi Asmaaltı Et & Balık Lokanta 125 Kişi Restaurant Akdeniz Restaurant Restaurant Antik Anadolu Sofrası Restaurant Aşina Restaurant Restaurant Göçtü Restaurant Restaurant 40

41 Gülbaba Restaurant Restaurant Gülistan Restaurant Restaurant Gürel Lokantası Restaurant Kalyon Prestij Restaurant 260 Kişi Kalyon Restaurant Restaurant Polat Restaurant Restaurant Rafet Usta Restaurant Restaurant Salinas Pizza Döner Restaurant Sandal Restaurant 160 Kişi Sözenler Restaurant Restaurant Şadırvan Restaurant Şelale Restaurant Restaurant Yıldırımlar Restaurant Yıldırımlar Lokantası Restaurant Yıldırımlar Lokantası Restaurant Temiz Yayla Restaurant 200 Kişi Restaurant Bedy's Restaurant & Bar 150 Kişi & Cafe (Alkollü) Tantana Bar Restaurant & Bar & Cafe (Alkollü) Crista Restaurant / Cafe (Bahçe) Toplam 200 Kişi Bar Pasha Restaurant / Cafe 650 Kişi Bar / Club Durock Rock Cafe-Bar 130 Kişi / 300 Ayakta Trıbu Rock Cafe-Bar 120 Oturmalı 2 Katlı Alt Katta Ayakta 300 Kişi Mia Resorts Res.Pine Restaurant 50 Kişi Club Dursun Demir Sıkma, Gözleme, Ayran Not: Tavsiye olmayıp bilgi amaçlıdır. 41

42 Müzeler Mersin de 9 müze (1 i özel) ve 11 ören yeri ziyarete açıktır. Mersin ili Müzelerinde adet eser bulunmakta olup, bunların adedi sergilenmektedir Mevcut Kütüphaneler İl de 26 Halk Kütüphanesi (1 i Gezici Kütüphane) bulunmaktadır yılı sonu itibariyle Kültür ve Turizm bakanlığına bağlı kütüphanelerde toplam kitap mevcuttur yılı okuyucu sayısı ise dır Sanat Galerileri Bir adet Devlet Resim Heykel Müzesi ve Galerisi, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı 5 Kültür Merkezi (2 si faaliyette, 3 ünün inşaatı devam etmektedir.) bulunmaktadır Orman Varlığı Ormanlık Saha Toplamı (ha) : Açıklık Saha Toplamı (ha ) : Genel Saha Toplamı (ha) : Normal Koru (Verimli) Ormanı : ha Bozuk Koru (Verimsiz) Ormanı : ha Normal Baltalık (Verimli) Ormanı : 908 ha Bozuk Baltalık (Verimsiz) Ormanı : ha Toplam Ormanlık Alan : ha Ormansız (Açıklık) Alan : ha GENEL ALAN : ha İlimiz ormanlık alanı, genel alanın % 54 ü kadardır. Türkiye ortalaması olan % 27 den bir misli fazladır. 42

43 3.8. İLGİ GRUPLARI LİSTESİ (STK lar) Mersin ili bünyesinde faaliyette bulanan, doğa turizmi kapsamında yer alabilecek Sivil Toplum Kuruluşlarının bazıları aşağıda sıralanmıştır KÜLTÜR MERKEZİ DERNEĞİ AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ ANITLAR DERNEĞİ ÇEVRE KORUMA KÜLTÜR VE SANAT DERNEĞİ EĞİTİM VE KÜLTÜR VAKFI KÜLTÜR VE SANAT TURİZM DERNEĞİ KÜLTÜR VE SANATEVİ DERNEĞİ MERSİN HAVACILIK KULUBÜ DERNEĞİ MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI MUT KÜLTÜR VE TURİZM KALKINDIRMA DERNEĞİ MÜSTAKİL SANAYİCİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ MÜZİK VE FOLKLOR DERNEĞİ SANAYİCİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ SUALTI ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ TAŞUCU EĞİTİM VE DOĞAL HAYATI KORUMA VAKFI TEMA VAKFI ÇALTIBOZKIR KÖYÜ VE HAVALİSİ KÜLTÜR DAYANIŞMA DERNEĞİ ÇEVRE DOSTLARI DERNEĞİ ÇEVRE GÖNÜLLÜLERİ DERNEĞİ DENİZ TİCARET ODASI DOĞAL HAYATI VE ÇEVREYİ KORUMA DERNEĞİ GAZETECİLER CEMİYETİ KAZANLI ÇEVRE KORUMA DERNEĞİ SANAT KULUBÜ DERNEĞİ TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI TÜKETİCİYİ KORUMA DERNEĞİ TÜRK HAVA KURUMU DERNEĞİ TÜRKİYE AVRUPA TOPLULUĞU DERNEĞİ YENİCE ÇEVRE KORUMA DERNEĞİ ZİRAATÇILAR DERNEĞİ ASLANKÖY KÜLTÜR VE DAYANIŞMA DERNEĞİ TEMİZ TOPLUM HAREKETİ DERNEĞİ 43

44 4. MERSİN DOĞA TURİZMİ ARZI 4.1 MERSİN NİN DOĞA TURİZMİ DEĞERLERİ (DOĞA TURİZMİ ARZI) YER Mersin Anamur Aydıncık Bozyazı Çamlıyayla Erdemli Gülnar Mut Silifke Tarsus Kuş Gözlemciliği Trekking Yayla Mağara Av Sualtı Dalış Hava Sporları Sportif Olta B. Akarsu Botanik Foto S. Argoturizm Kamp - Karavan 44

45 4.2. MERSİN İLİNİN DOĞA TURİZMİ (ARZI) DEĞERLERİ VE BİLİNİRLİK DEĞERLENDİRMESİ Coğrafi konumu, çok eski dönemlere kadar uzanan geçmişi ile önemli bir yerleşim yeri olması, Mersin e turizm açısından çok önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu coğrafi konumu, tarihsel ve kültürel birikimin sağladığı avantajlar Mersin in turizm potansiyelinin oluşmasında en belirgin etkendir. Ek olarak, binlerce yıllık yerleşim bölgesi olmasının sonucu olarak ortaya çıkan değerler arasında el sanatları, yörük gelenek ve görenekleri, mutfağı, halk oyunları, türküleri, ezgileri ile Mersin, çok farklı ve renkli bir görünüm vermektedir. Doğal zenginlikler bakımından ise, yaylalar, trekking ve kış sporu için Bolkar Dağları, yat turizmi için doğal koylar ve sağlık turizmi için şifalı su kaynakları görülmektedir. Göksu Deltası, Taşucu Paragöl, Göksu Vadisi, Sarvatul Geçidi, Cehennem Deresi, Lamas Çayı Vadisi, Pozantı Geçidi, Seyhan Nehri-Yekköprü Su Tüneli gibi gezip görmeye değer çok sayıda doğal zenginliklere sahiptir. Toros Yaylaları hem tarihsel ve kültürel değerleri ve hem de flora ve fauna yönünden oldukça zengin olup ziyaretçilere doğal yaşamı tanıma keyfi yaşatır ( Bingöl, 2004;132 ) MERSİN İLİNDE DOĞA TURİZMİ AMAÇLI KULLANILAN VE KORUMA STATÜLÜ ALANLAR Tabiat Parkları Tabiat Parkı; Bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenmesine uygun tabiat parçalarına denir. Mersin ilinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı 7. Bölge Müdürlüğü İl Şube Müdürlüğü sorumluluğunda 8 Tabiat Parkı bulunmaktadır. Bunlar; 100. Yıl (Gümüşkum) Tabiat Parkı, Kuyuluk Tabiat Parkı, Çamdüzü Tabiat Parkı, Erdemli Çamlığı Tabiat Parkı, Karaekşi Tabiat Parkı, İncekum Tabiat Parkı, Pullu 1 Tabiat Parkı, Pullu 2 Tabiat Parkıdır. 45

46 100. Yıl (Gümüşkum) Tabiat Parkı: Saha Giriş, günübirlik alan ve plaj alanından oluşmaktadır. Çeşitli orman ağacı türleri gölgesinde, temiz bir sahilde günübirlik piknik yapma imkânı bulunmaktadır. Sahada piknik üniteleri ve oto park alanları bulunmaktadır. Saha 22,98 Ha. lık alana sahiptir. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 30 Aileler : %60 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Deniz Turizmi 2- Doğa Gezileri, 3- Doğa Eğitimi Programları 4- Yaban Hayatı Gözlem (Deniz Kaplumbağası) Kıyaslanabileceği İncekum saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Orta derecede yakın; 2 saat (2-3 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 46

47 Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 47

48 Kuyuluk Tabiat Parkı: Mersin ili Mezitli ilçesi sınırları dahilinde Mezitli-Fındıkpınarı yolunun 6. Km. sin de bulunmaktadır. Saha genelinde saf kızılçam koru ormanı ile örtülmüştür. Günübirlik piknik alanı kullanıma uygundur. Sahada kır gazinosu, spor alanları, büfe ve park bulunmaktadır. Saha 19,83 Ha. lık alana sahiptir. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 40 Aileler : %50 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Doğa Eğitimi Programları 3- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Çamdüzü saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () Orta derecede yakın; 2 saat (2-3 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 48

49 (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 49

50 Çamdüzü Tabiat Parkı: Silifke ilçesine 6.5 km. Mut yolu üzerinde uzaklıkta bulunmaktadır. Silifke Çamdüzü Tabiat Parkı, en çok kızılçam ağaçlarından meydana gelen ormanda, rekreasyon hizmeti vermektedir. Sahada kır gazinosu, büfe ve oyun parkları bulunmaktadır. Saha 5,68 Ha. lık alana sahiptir. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 50 Aileler : %40 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Kuyuluk saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, Orta derecede yakın; 2 saat (2-3 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 50

51 yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 51

52 Erdemli Çamlığı Tabiat Parkı: Tamamı 26,14 Ha. olup 12,5 Ha. lık kısmı günübirlik olarak planlanmıştır. Aynı günde adet kampçıya çadır kurma hizmeti verilebilmektedir. 11 adet karavan parkı ve 189 adetlik otomobil park yeri bulunmaktadır. Kızılçam ağaçları altında doğa ve denizin keyfini çıkarmak mümkündür. Sahada kır gazinosu, büfe, fırın ve oyun parkları bulunmaktadır. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 70 Aileler : %30 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Deniz Turizmi 2- Piknik, Kıyaslanabileceği saha 100. Yıl (Gümüşkum) Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () Orta derecede yakın; 3 saat (2-3 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 52

53 (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 53

54 Karaekşi Tabiat Parkı: Mut ilçesine 7 Km. uzaklıkta, içinde gökkuşağı alabalığı üretme istasyonu da bulunan doğal güzellikleriyle dikkat çeken bir piknik ve dinlenme yeridir. Sahadaki asıl ağaç türü kızılçam ve çınar olmakla birlikte birçok tür bulunmaktadır. Sahada kır gazinosu, büfe, ve oyun parkları bulunmaktadır. Saha 9 Ha. lık alana sahiptir. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 40 Aileler : %50 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Çamdüzü saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, Orta derecede yakın; 2 saat (2-3 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 54

55 yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 55

56 İncekum Tabiat Parkı: Silifke-Aydıncık karayolunda Aydıncık İlçesine 2 km uzaklıkta kumsalı ve deniziyle egzotik bir özelliğe sahip 23,71 hektar genişliğinde bir tabiat parkıdır. Ayrıca su altı dalgıçlığı ve diğer su altı sporları yapabilme imkânı vardır. Sahada soyunma kabinleri, wc ve büfe bulunmaktadır. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 30 Aileler : %60 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Deniz Turizmi 3- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Yüzüncü Yıl saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası Uzak; 4 saat (4-5 saat arasında) havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Ziyaretçinin Genel ulaşım Toplu taşıma ( ) kanaati: Özel Taşıt Diğerleri () 56

57 (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 57

58 Pullu 1 Tabiat Parkı: Mersin-Antalya D400 kara yolu üzerinde, Anamur ilçesine 8 km uzaklıkta olup yaklaşık 10,3 hektarlık bir alana sahiptir. Çevrenin tüm olumsuz etkilerinden uzak olması sebebiyle yoğun ilgi gören ender tabiat parklarımızdan biridir. Temiz ve güzel bir koyu olan sahili vardır. Sahada kır gazinosu, büfe, oyun parkları ve sıhhi tesis kompleksi bulunmaktadır. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 40 Aileler : %50 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Deniz Turizmi 3- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Pullu 2 saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası Orta derecede yakın; 5 saat (4-5 saat arasında) havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Ziyaretçinin Genel ulaşım 58

59 Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - kanaati: Özel Taşıt Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 59

60 Pullu 2 Tabiat Parkı: Mersin-Antalya D400 kara yolu üzerinde, Bozyazı ilçesine 4 km uzaklıkta olup Pullu1 Tabiat Parkı'nın hemen yakınında bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 33,5 hektarlık bir alana sahiptir. Masmavi bir deniz ile oluşan doğal güzellik insanların ilgisini çekmektedir. Sahada büfe, wc ve sıhhi tesis kompleksi bulunmaktadır. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi sayısı kişi (2012 yılı) Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 40 Aileler : %50 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Piknik, 2- Deniz Turizmi 3- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Pullu 1 saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () Orta derecede yakın; 4 saat (4-5 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt 60

61 (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Tabiat Parkları Arz Analizi Tablosu; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 1- Tabiat Parkları Adı İlçesi Bilinirlik 100. Yıl (Gümüşkum) Tabiat Parkı Mezitli B Kuyuluk Tabiat Parkı Mezitli B Çamdüzü Tabiat Parkı Silifke B Erdemli Çamlığı Tabiat Parkı Erdemli B Karaekşi Tabiat Parkı Mut B İncekum Tabiat Parkı Aydıncık B Pullu 1 Tabiat Parkı Anamur B 61

62 Pullu 2 Tabiat Parkı Anamur B Tabiat Parklarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Uygun İklim Özellikleri Doğal Zenginlik Mavi Bayraklı Kıyıların Varlığı Bakir Alanların Olması Ulaşım İmkanı Kolaylığı Koruma Altında Olması Yerleşim Yerlerine Yakınlıkları Zayıf Yönler Sosyal Faaliyet Alanlarının Azlığı Tanıtım Yetersizliği Mavi Bayraklı Kıyıların Azlığı Çevre Kirliliği Tehdidi Konaklama Yetersizliği Çevre Alanlarının Yapılaşması Turizm Bilincinin Yetersizliği Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Tabiat Parklarının bilinirliğinin ve değerinin arttırılması için, daha fazla tanıtım ve yatırım kaynaklarının arttırılması, Yöre insanının doğa; turizmi değerlerinin korunması açısından bilinçlendirmesi için gerekli eğitimlerin verilmesi, Üniversiteler ve STK larla işbirliği içerisinde yapılabilecek olan yatırımların doğal ortamları bozmadan ve doğru bir planlama içerisinde tamamlanması, Doğal yaşam alanlarında daha fazla çevre korumaya önem verilmeli. 62

63 Tabiat Anıtları Tabiat Anıtının Adı Yerköprü Şelalesi Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy MUT Kapladığı Alan 117 Ha. İlan Tarihi 2001 Tabiat Anıtının Özellikleri 110 milyon yıllık bir oluşumla kretase yaşlı kireç taşlarının faylanması sonucunda çok dar bir kanyon oluşmuş ve bu faylanmaya bağlı olarak ortaya çıkan bir kaynak, bol karbonatlı suyuyla traverten oluşturmaya başlamıştır. Halen bu oluşum devam etmektedir. Son derece güzel görünümü ile yaklaşık 30 metre yükseklikten, sarkıt şeklindeki yosunların üzerinden aşağıya akan bir şelale ve bu şelaleyi oluşturan su tünelinin içerisinde doğallığı bozulmamış rengârenk sarkıtlar mevcuttur. Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtında, genel alandaki kızılçam ağaçlarının yanı sıra, şelalenin üzerini oluşturan yaklaşık 3.0 Ha lık alanda ise odunsu yapıda incir, zakkum, pırnal meşesi, çınar, hayıt, akdiken, üvez, nar, erguvan, menengiç ve otsu yapıda dardağan, ılgın, kapari gibi son derece zengin bitki çeşitliliğini bünyesinde barındırmaktadır. Sahanın büyük bir bölümü Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun tarih ve 3101 sayılı kararı ile 1.derece doğal sit alanı olarak tescil edilmiştir. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler: Saha içerisinde: Sahanın 2002 yılında yapılmış 2009 yılında revize edilmiş peyzaj planı vardır. Şelalenin üzerini oluşturan kısım hariç arazi eğimi %100 ün üzerinde olduğundan, saha taşlık bir arazi yapısına sahip olduğundan ve kışın yağan kar ve şiddetli rüzgârların etkisi ile yüksek bölgelerdeki taş ve kayaların düşme riski oldukça fazla olduğundan arazi kullanımlar için fazla elverişli değildir. Bu nedenle peyzaj projesinde tam anlamıyla piknik için değil sadece uzaktan gelen ziyaretçilerin dinlenmesi amacıyla 2 hektarlık bir alan piknik alanı olarak ayrılmıştır. Sahada koruma esastır. Günübirlik geziler ve foto safari düzenlenebilir. Nasıl Ulaşılabilir: Mut Ermenek yolunun 23 Km sinden Devlet Su İşleri Gezende Baraj Müdürlüğünden ayrılan 63

64 asfalt yol ile ulaşılır. Yolun 4. Km sinden Yerköprü Şelalesi yoluna dönülerek 6. Km de Tabiat Anıtına ulaşılır. Yolu asfalttır ve sadece kara yolu ile ulaşılır. Neler Görülebilir: Ermenek Çayı üzerinde bulunan Yerköprü Şelalesinde yeşilin her tonunu görmek mümkün olup, şelalenin yeşilliği, suyun maviliği ve sudaki balıkların hareketi ile ziyaretçiler için unutamayacakları bir doğa harikasıdır. Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan:.kişi ziyaretçi sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) :. kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 80 Aileler : %10 Diğerleri : %10 Gelişlerinin Sebebi 1- Trekkin 2- Doğa Gezileri Kıyaslanabileceği Pullu 1 saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: - Orta derecede yakın; 4 saat (4-5 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler 64

65 Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Tabiat Anıtının Adı Koca Katran Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy TARSUS/SEBİL Kapladığı Alan 2,5 Ha. İlan Tarihi 1994 Tabiat Anıtının Özellikleri Sedir ağacı 620 yaşında, 40 m. boy, 2,34 m. çap ve 7,40 m. çevre genişliğine sahiptir. Nasıl Ulaşılabilir Cocakdere vadisinde bulunan Koca Katran Anıt ağacına ulaşmak için, Aslanköy de ki Kuyucak orman deposunun içinden yola devam edilerek, Tırtar köyünden batıya dönülür. Yaklaşık 7 km. kadar sedir ormanlarından tırmanarak 2000 metre rakımın üzerinde bulunan Dümbelek Düzü düzlüğüne çıkılır. 14 km. kadar bu düzlükten doğuya doğru ilerleyerek Cocakdere Vadisi nin göründüğü Demir kapılı geçit noktasına doğru gelinir. Vadiyi korumak amacıyla bu demir kapıdan geçiş izne tabidir. Kapıdan sonra yaklaşık 20 km. kadar Cocakdere vadisinde ilerlenir. Etrafta yaşlı genç sedir ormanlarıyla doludur. Sonunda Tekedağ yangın gözetleme kulesini geçerek Koca Katran anıt ağacına ulaşılır. 65

66 Tabiat Anıtının Adı Ana Ardıç Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy TARSUS/KOZPINARI Mevkii Kapladığı Alan 2,5 Ha. İlan Tarihi 1994 Tabiat Anıtının Özellikleri Ardıç ağacı 1105 yaşında, 21 m. boy, 2,75 m. çap ve 7,20 m. çevre genişliğine sahiptir. Nasıl Ulaşılabilir Çamlıyayla İlçesinden kuzeye doğru yaklaşık 20 km. kadar gidildiğinde Bolkar Dağları eteğinde ve Kadıncık vadisinin kuzeyinde Ana Ardıç a ulaşılır. Tabiat Anıtları Arz Analizi Tablosu; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M Tabiat Anıtları Adı İlçesi Bilinirlik Yerköprü Şelalesi Mut B Koca Katran Tarus/Sebil B Ana Ardıç Tarsus/Kozpınarı B Tabiat Anıtlarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Çevre Baskısının Olmayışı Uygun İklim Özellikleri Doğal Zenginlik Bakir Alanların Olması Görece Yerleşim Yerlerine Yakınlığı Zayıf Yönler Ulaşım Güçlüğü Sosyal Faaliyet Alanlarının Azlığı Tanıtım Yetersizliği Koruma Güçlüğü Konaklama Yetersizliği 66

67 Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Tabiat Anıtlarına olan ulaşım kolaylıklarının sağlanabilmesi için yatırıma ihtiyaç vardır, Tabiat Anıtları bölgelerinde kamp alanlarının yaratılması gereklidir, Tabiat Anıtlarının bilinirliğinin ve değerinin arttırılması için, daha fazla tanıtım ve yatırım kaynaklarının arttırılması, Yöre insanının doğa; turizmi değerlerinin korunması açısından bilinçlendirmesi için gerekli eğitimlerin verilmesi, Mersin İlindeki Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları: Yaban hayatı geliştirme sahası: Av ve yaban hayvanlarının ve yaban hayatının korunduğu, geliştirildiği, av hayvanlarının yerleştirildiği, yaşama ortamını iyileştirici tedbirlerin alındığı ve gerektiğinde özel avlanma plânı çerçevesinde avlanmanın yapılabildiği sahaları, olarak tanımlanmıştır. 67

68 Sahanın Adı Hisardağı-Gedikdağı Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy Silifke Kapladığı Alan 4.309,00 Ha. İlan Tarihi Kaynak Değerleri Memeliler Sahada yapılan doğrudan gözlemler ile yöre halkı ve avcılarla yapılan anketler, literatür kayıtlarının incelenmesi ve bu literatür kayıtlarına göre uygun habitatı bulunan 39 memeli türünün olduğu belirlenmiştir. Kuşlar: Saha ve çevresinde yapılan doğrudan gözlemlere, yöre halkı ve avcılarla yapılan anketlere, literatür kayıtlarının incelenmesine ve bu literatür kayıtlarına göre sahada uygun habitatı bulunan kuş türü sayısı 77 dir. Sürüngenler Saha ve çevresinde yapılan doğrudan gözlemler ile yöre halkı ve avcılarla yapılan anketler, literatür kayıtlarının incelenmesi ve literatür kayıtlarına göre sahada uygun habitatının bulunduğu sürüngen türü sayısı 29 dur. İki yaşamlılar Saha ve çevresinde doğrudan gözlemler yolu ile 5 iki yaşamlı türü olduğu belirlenmiştir. Hedef Tür YABAN KEÇİSİ (Capra aegagrus): Deniz seviyesinden 3000 m. yüksekliğe kadar sarp kayalık, ulaşılması zor dağınık çalı ve ağaçların olduğu alanlarda yaşar.yaprak, taze sürgün,dal ve meyve ile beslenirler.yaklaşık 18 yıl ömürleri vardır.toroslarda yaşayan halk 68

69 arasında geyik adı ile de bilinmektedir. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Hisardağı Gedikdağı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sarp ve kayalık bir yapıya sahiptir. Kuzey sınırında devamlı olarak akan Göksu Irmağı mevcut olup saha içerisinde mevsimsel olarak değişen küçük dere ve çeşmeler bulunmaktadır. Alanda Bakanlığımızca av turizmi faaliyetleri yürütülmektedir. Her yıl tespit edilen kota ile yerli ve yabancı avcılara sahada yaban keçisi avı yaptırılmaktadır. Ayrıca yaz aylarında Göksu ırmağında yerel turizm acentelerince rafting yapılmaktadır. Gedikdağı zirvesinde bulunan Geç Antik Dönem ören yeri kalıntılarının tescili yapılmış olmakla birlikte herhangi bir kazı çalışması yapılmamıştır. Ancak kazı çalışmalarından sonra gezilip görülmesi yönünde bir düzenleme yapılabilir. Yerel halktan alınacak bir rehber ve kurumumuzdan bir görevli eşliğinde sarp, stabilize ve orman içindeki patika yollardan 1-2 saat süren doğa yürüyüşleri de yapılabilir. Nasıl Ulaşılabilir Mersin İli Silifke İlçesi mülki sınırları içerisinde yer almakta olup, Silifke İlçesine 15 km. Mersin İline 100 km. ve en yakın adana havaalanına 180 km. uzaklıktadır. Silifke-Mut karayolu ile Silifke-Gülnar karayollarının işlek ulaşım ağının kavşağı durumundadır. Sahanın Adı Kestel Dağı Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy Mut Kapladığı Alan 4.290,00 Ha. İlan Tarihi

70 Kaynak Değerleri ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Kesteldağı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası orman ekosistemi ve akarsu-kanyon ekosisteminden teşekkül eden bir alandır. Sahanın en önemli kaynak değeri yaban keçisidir. Kesteldağı YHGS.nın arazi yapısı ve üzerindeki bitki örtüsü yaban keçisine barınma, üreme ve yaşamını devam ettirebileceği uygun bir ortam sunmaktadır. Saha içinde öncelikle yaban hayatı açısından önemli olan su kaynaklarının devamlılığının sağlanması da çok önemlidir. Alan, içerisindeki vadileri ve sarp kayaları ile, yaban hayatının barınması ve de alanın doğal peyzajı açısından büyük önem taşımaktadır. Alandaki karstik yapı birçok in ve küçük mağara oluşumuna sebep olmuştur. Kesteldağı Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında gözlenen memeli türleri LATİNCE ADI TÜRKÇE AD IUCN Capra aegagrus Yaban keçisi VU Lyn lyn Vaşak NT Rhinolophus BüyükNalburunlu Yarasa LR(nt) ferrumequinum Rhinolophus Küçük Nalburunlu Yarasa VU hiposidros Erinaseus concolor Kirpi LR(lc) Hystri indica Oklu kirpi LR(lc) Canis lupus Kurt C Martes martes Ağaç Sansarı LR(lc) Martes foina Kaya Sansarı LR(lc) Lepus auropaeus Yabani Tavşan LR(lc) Sus scrofa Yaban Domuz LR(lc Canis aureus Çakal LC Vulpes vulpes Tilki LC Meles meles Porsuk LR(lc) Sciurus anomalus Anadolu sincabı Kuşlar 70

71 Yaban keçisi envanter çalışmaları sırasında arazide yapılan gözlem, inceleme, yöre halkı ve saha bekçileri ile yapılan görüşmeler değerlendirilerek alanda bulunan kuş türleri ortaya konulmuştur. Alan içerisindeki orman, dere, kanyon, dağ, bahçe ve tarım arazilerini içeren farklı yaşam alanları kuş türleri açısından zenginliğe sebep olmaktadır. Sürüngenler YHGS nda yapılan gözlemler sonucunda alanda mahmuz bacaklı kaplumbağa (Testudo graeca) olduğu tespit edilmiştir. Bu IUCN listesinde zarar görebilir kategorisinde yer almaktadır. İkiyaşamlılar YHGS nda Lycia salamandra luschani olarak bilinen semender türü ve Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) gözlemlenmiştir. Bunlardan Lycia salamandra luschani sınırlı bir yaşam alanına sahip olması ve yaşam alanlarının bozulması dolayısıyla IUCN tarafından tehlikede olarak listelenmiştir. Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) da düşük risk/tehdit altına girebilir kategorisine alınmıştır. Hedef Tür Yaban Keçisi (Capra aegagrus): Yaban keçisi, Kesteldağının yaban hayatı geliştirme sahası olarak ayrılmasına gerekçe olan hedef türdür. Toroslarda yaşayan halk arasında geyik adı ile de bilinen yaban keçisi, memeliler (Mamalia ) sınıfının çifttoynaklılar-tırnaklılar (Artiodactyla) takımı, Gevişgetirenler (Ruminantia) alt takımı, içi boş boynuzlular (Bovidae) Familyası, Caprinae Alt familyası, keçigiller (Capra) cinsine ait Capra aegagrus Erleben., 1777 türüdür. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler Kesteldağı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sarp ve kayalık bir yapıya sahiptir. İçerisinde Kestelkapızı Deresi ve Söğütözü Deresinin oluşturduğu derin vadiler bulunmaktadır. Saha rekreasyon amaçlı kullanılmamaktadır. Alanda Bakanlığımızca av turizmi faaliyetleri yürütülmektedir. Her yıl tespit edilen kota ile yerli ve yabancı avcılara sahada yaban keçisi avı yaptırılabilmektedir. Sahada yaban hayatı gözlem turları yapılabilir. Nasıl Ulaşılabilir Mut ilçesine ortalama20 km, Mersin iline 180 km ve en yakın havaalanı olan Konya havaalanına 185 km. uzaklıktadır. Konum itibariyle Mut-Dağpazarı köyü yolu ile bağlantılıdır. 71

72 Sahanın Adı Çamlıyayla- Cehennemderesi Bölge Müdürlüğü VII. Bölge/ADANA İl MERSİN İlçe/Köy Çamlıyayla-Toroslar Kapladığı Alan ,00 Ha. İlan Tarihi Kaynak Değerleri Saha, havzayı oluşturan ana dere konumundaki Cehennemdere den adını almaktadır. Bu derenin (su kaynağının) Mersin ili ve Tarsus ilçesinin içme suyu ihtiyacının önemli bir miktarını karşılayan su kaynağı olması ve başta hedef türümüz olan Yaban Keçisi ve çevredeki tüm doğal yaşamın su ihtiyacını karşılıyor olması nedeni ile koruma hedefleri arasın alınmasına karar verilmiştir. Dere, havzanın üstlerinde Cocak; altlarında ise Pamuk dere adını alır. Saha içerisinde Cocak Derede 7 metrelik bir şelale, Altlı üstlü mevkiinde bir şelale, Cehennemdere de suyun çıktığı yerde bir, doğma mevkiinde bir olmak üzere toplam dört şelale bulunmaktadır. Suçatı, Gökbirevlek, Pınarlıbük mevkiileri dere sistemi içerisindeki özellikli yerlerdendir. Cehennemdere ve Cocakdere vadileri dere ekosistemi açısından peyzaj değeri yüksektir. Ekolojik Özellikler Biyocoğrafya YHGS bölgesinin içinde bulunduğu Bolkar dağları, iki büyük biyocoğrafik bölgenin kesişim alanında bulunmaktadır. Bunlar tüm Akdeniz havzasını içeren Akdeniz (Mediterran) ve İç 72

73 Anadolu bölgesinden başlayıp Orta Asya ya kadar uzanan İran-Turan (Irano-Turanien) bölgeleridir. Bolkar dağları çok farklı biyofiziksel özelliklere sahip bu iki bölgenin ilk kesişim noktasını oluşturmaktadır. Bu haliyle bölge Asya bozkırının Akdeniz ile kucaklaştığı alan olarak nitelendirilmektedir. Bölgenin güney yamaçları Türkiye Akdeniz vejetasyonunun, kuzey yamaçlar ve üst kesimler ise İran-Turan bölgenin özelliklerini yansıtmaktadır. Öte yandan Bolkar dağları 1500 ün üzerinde toplam bitki türü (Türkiye florasının yedide biri) ve 300 ün üzerinde endemik bitki türü (Türkiye endemik bitki türlerinin onda biri) ile ülkemizin önemli flora alanlarından birisi olarak ifade edilmektedir. Orman, Akdeniz iklimi etkisiyle Akdeniz fitocoğrafya bölgesinin vejetasyon formasyonlarını göstermektedir. Meşçere tipleri saf ve karışık yapıda verimli ve bozuk ormanlardan oluşan yapıya sahiptir. Orman alt tabakası olarak bulundukları gibi bozuk sahalarda meşçere bile oluşturdukları görülmektedir. Saha içerisinde çok sayıda pınarlar bulunmaktadır. Arazinin karsit olmasından dolayı pınarlar güney yamaçlarından erken, kuzey yamaçlarda ise daha geç kurumaktadır. Bazı pınarların suyu ise çok azalmakla beraber kurumamaktadır. Yaban hayatı geliştirme sahasının doğusunda Cehennemdere akarsuyu, batısında ise Cocakdere akarsuyu bulunmaktadır Fauna Memeliler Kurumumuzca yapılan yaban keçisi envanter çalışması ve yöre halkıyla yapılan görüşmelere dayalı olarak alanda toplam 19 memeli türü gözlemlenmiştir. Alanda görülmesi muhtemel büyük memeli hayvan türlerinde son yıl içinde önemli kayıplar olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, kurt ve vaşak artık çok seyrek görülen hayvanlardır. IUCN tarafından zarar görebilir kategorisine alınmış olan Bezoar keçisi (Capra aegagrus), alanın yaban hayatı geliştirme alanı olarak ilan edilmesine neden olan ana türüdür. Ayrıca Cehennemderesi nde Kırmızı Benekli alabalık ve sazan balığı doğal olarak bulunmaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının karstik yapısı nedeniyle gözlenen yarasa türlerinden iki tanesi IUCN listesinde yer almaktadır. Kuşlar Yaban keçisi envanter çalışmaları sırasında arazide yapılan gözlem, inceleme, yöre halkı ve saha bekçileri ile yapılan görüşmeler değerlendirilerek alanda bulunan kuş türleri ortaya konulmuştur. Alan içerisindeki orman, dere, kanyon, dağ ve meralar içeren farklı yaşam alanları kuş türleri açısından zenginliğe sebep olmaktadır. Sürüngenler 73

74 YHGS nda yapılan gözlemler sonucunda alanda mahmuz bacaklı kaplumbağa (Testudo graeca) olduğu tespit edilmiştir. Bu IUCN listesinde zarar görebilir kategorisinde yer almaktadır. Ayrıca birçok kertenkele türü ve yılan türünününde sahada yaygın olarak varlığı bilinmektedir. İkiyaşamlılar YHGS nda Lycia salamandra luschani olarak bilinen semender türü ve Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) gözlemlenmiştir. Bunlardan Lycia salamandra luschani sınırlı bir yaşam alanına sahip olması ve yaşam alanlarının bozulması dolayısıyla IUCN tarafından tehlikede olarak listelenmiştir. Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) da düşük risk/tehdit altına girebilir kategorisine alınmıştır. Balıklar Cehennemderesi havzası balıklar açısından zengindir. Karakoyak-Cehennemdere bileşimi ile Cocakdere arasında görülen dağ alabalığı, Pınarlıbük aşağılarında bulunan sazan balığı ve kırmızı benekli alabalık tür çeşitliliği açısından önemlidir. Yapılan incelemede 2 adet balık türü yaşadığı tespit edilmiştir. Yerli alabalık türü olan kırmızı benekli alabalığın (salmo trutta ) yoğun usulsüz avcılık nedeniyle son yirmi yılda büyük ölçüde azaldığı tespit edilmiştir. Dağ alabalığı ülkemizdeki akarsularda bulunan ekonomik öneme sahip doğal balık türlerinden en önemlisidir. Dağ alabalığı balıkçılık açısından etinin lezzetli olması ve çeşitli hastalıklar için tedavi edici olarak kullanılmasının yanı sıra sportif olta balıkçılığı açısından da büyük öneme sahiptir. Dağ alabalığı biyolojileri gereği birinci sınıf su kalitesine gereksinim duyarlar. Akarsularda yapılan regulasyonlar, barajlar, içme suyu alımları vb. birçok faaliyetlerle alabalık habitatları olumsuz etkilenmektedir. Akarsuların barajlarla kesilmesi de üreme habitatlarının bozulmasına yol açmaktadır. DKMPGM tarafından 2004 yılında başlatılan Orman içi suların balıklandırılması projesi kapsamında doğal alabalık üretim çalışmaları Şube Müdürlüğümüz tarafından yapılmakta ve üretilen kırmızı benekli alabalıklar bu derelere doğal ortamlarına bırakılmaktadır. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler Cehennemderesi Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sarp ve kayalık bir yapıya sahiptir. Alanda Bakanlığımızca av turizmi faaliyetleri yürütülmektedir. Her yıl tespit edilen kota ile yerli ve yabancı avcılara sahada yaban keçisi avı yaptırılmaktadır. Alanda Koca Katran Tabiat Anıtımız bulunmaktadır yılında tabiat anıtı olarak tescil edilmiştir. Mersin İli Çamlıyayla İlçesi Sebil Beldesi Atuçtuğu mevkiinde olup, toplam alanı 2,5 ha dır. Kaynak değeri; sedir ağacının 620 yaşında, 40 m. boy, 2,34 m. çap ve 7,40 m. 74

75 çevre genişliğine sahip olmasıdır. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Alanda çok yoğun turizm aktivitesi bulunmamaktadır. Alanın biyolojik zenginliği ve peyzaj değeri turizm için potansiyel oluşturmaktadır. Sahaya günübirlik kullanım gezi ve amatör fotoğrafçılık amaçlı yerli turistler gelmektedir. Ayrıca farklı il ve ilçelerden ekoturizm kapsamında (özellikle dağcılık olmak üzere doğa turu, yürüyüşler, amatör fotoğrafçılık vb.aktiviteler) gruplar İl Müdürlüğünden izin alarak sahaya gelmektedirler. Özellikle su çatı mevkii günübirlik kullanım alanı olarak tercih edilmektedir. YHGS için planda belirtilen genel prensipler doğrultusunda bu potansiyel teşvik edilmeli ve yörenin tanıtımı yapılmalıdır. Nasıl Ulaşılabilir Mersin İli Çamlıyayla İlçesi ile Toroslar İlçesi mülki sınırları içerisinde kalmaktadır. Cehennemderesi YHGS na Cocakderesi (Arslanköy),Cehennemderesi (Sebil Beldesi), Atlılar Köyü (Dikenlioluk mevkii) olmak üzere 3 noktadan giriş yapılabilmektedir. Sahanın Adı Bölge Müdürlüğü İl İlçe/Köy Kapladığı Alan Hopur-Topaşır VII. Bölge/ADANA MERSİN Tarsus/ Çukurbağ, Keşli ve Kuşcular 5.984,00 Ha. İlan Tarihi Kaynak Değerleri Hopur-Topaşır YHGS içerisinde sarp yamaçlar bulunmaktadır. Sahanın bulunduğu alan dağlık alandır. En yüksek rakımı 2167 m.ile Ziyaret tepedir. Dağlık alan içerisinde sarp ve dik yamaçlı vadi ve kapızlar bulunmaktadır. 75

76 Memeliler ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Kurumumuzca yapılan yaban keçisi envanter çalışması ve yöre halkıyla yapılan görüşmelere dayalı olarak alanda toplam 15 memeli türü gözlemlenmiştir. Alanda görülmesi muhtemel büyük memeli hayvan türlerinde son yıl içinde önemli kayıplar olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, kurt ve vaşak artık çok seyrek görülen hayvanlardır. IUCN tarafından zarar görebilir kategorisine alınmış olan Bezoar keçisi (Capra aegagrus), alanın yaban hayatı geliştirme alanı olarak ilan edilmesine neden olan ana türüdür. Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının karstik yapısı nedeniyle gözlenen çok sayıda yarasa türünün birçoğu IUCN listesinde yer almaktadır. Yaban Keçisi Kurt, Çakal, Domuz, Tilki,Yabankedisi,Kuyruksüren,Porsuk,Oklukirpi,Yumak,Kirpi,Sincap,Yarasabulunmaktadır. Kuşlardankartal,akbaba,şahin,doğan,delice,karga,kuzgun,güvercin,saksağan,baykuş,ardıç kuşları,keklik, karatavuk,bıldırcın,bülbüller bulunmaktadır. Bülbül familyasının en iyi ürediği alandır. Göçmen kuşlar Orta Anadolu ya geçişte hangi istikamete gidecekse bu alan üzerinde konaklayıp birkaç gece barındıktan sonra yollarına devam ederler. Kurbağa yılan, kertenkele, böcek,örümcek ve yumuşakçalarda yaşamaktadır. Çakıt çayında Kırmızı Benekli alabalık doğal olarak bulunmaktadır. Ayrıca burada koyu sazanı ve yılan balığı da bulunmaktadır. Kuşlar Yaban keçisi envanter çalışmaları sırasında arazide yapılan gözlem, inceleme, yöre halkı ve saha bekçileri ile yapılan görüşmeler değerlendirilerek alanda bulunan kuş türleri ortaya konulmuştur. Alan içerisindeki orman, dere, kanyon, dağ, bahçe ve tarım arazilerini içeren farklı yaşam alanları kuş türleri açısından zenginliğe sebep olmaktadır. İkiyaşamlılar YHGS nda Lycia salamandra luschani olarak bilinen semender türü ve Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) gözlemlenmiştir. Bunlardan Lycia salamandra luschani sınırlı bir yaşam alanına sahip olması ve yaşam alanlarının bozulması dolayısıyla IUCN tarafından tehlikede olarak listelenmiştir. Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) da düşük risk/tehdit altına girebilir kategorisine alınmıştır. Balıklar Çakıt çayında yapılan incelemede 3 adet balık türü yaşadığı tespit edilmiştir. Yerli alabalık türü olan kırmızı benekli alabalığın(salmo trutta ) yoğun usulsüz avcılık nedeniyle son yirmi yılda büyük ölçüde azalmıştır. Diğer tespit edilen balık türleri ise gökkuşağı alabalığı, yılan balığı ve sazan balığıdır. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler 76

77 Hopur-Topaşır YHGS içerisinde veya çevresinde rekreasyon ve turizm amaçlı yapılmış hiçbir tesis bulunmamaktadır. Sahanın Henüz ekoturizm odaklı bir plan veya strateji bulunmamaktadır. Ancak saha içerisinde ekoturizm etkinlikleri yaptırılabilir. Saha içerisinde DKMP Genel Müdürlüğü tarafından av turizmi faaliyetleri yürütülmektedir. Her yıl tespit edilen kota ile yerli ve yabancı avcılara sahada yaban keçisi avı yaptırılmaktadır. Nasıl Ulaşılabilir Hopur-Topaşır Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Mersin İli Tarsus ilçesi Çukurbağ, Keşli ve Kuşcular Köyleri mülki sınırları içerisinde yer almaktadır. Sahanın Adı Bölge Müdürlüğü İl İlçe/Köy Kapladığı Alan Kadıncık Vadisi VII. Bölge/ADANA MERSİN Tarsus/Olukkoyağı Köyü/ Çamlıyaylai 8.987,00 Ha. İlan Tarihi Kaynak Değerleri Kadıncık Vadisi ve çevresi genelde Toros Dağları nın, özelde ise Bolkar Dağları nın biyocoğrafik özelliklerinin önemli bir kısmını yansıtmaktadır. Orman, Akdeniz iklimi etkisiyle Akdeniz fitocoğrafya bölgesinin vejetasyon formasyonlarını göstermektedir. Meşçere tipleri saf ve karışık yapıda verimli ve bozuk ormanlardan oluşan yapıya sahiptir. Orman alt tabakası olarak bulundukları gibi bozuk sahalarda meşcere bile oluşturdukları görülmektedir. Çalılık özelliği yüksek bir sahadır. Saha içerisinde orman toprağı olarak büyük açıklıklar vardır. 77

78 Memeliler Havzanın memeli faunası içerisinde yaban keçisinin (Capra aegagrus) özel önemi vardır. Korumaya bağlı olarak birey sayısında artış gözlenmiştir. Barınma, beslenme ve yavrulama için sahanın farklı yerlerini habitat olarak kullanan yaban keçileri (Capra aegagrus), alanın yaban hayatı geliştirme sahası olarak ilan edilmesine gerekçe olan ana türüdür. Yaban keçisi, IUCN tarafından zarar görebilir kategorisinde değerlendirilmektedir. Vaşak (Lyn lyn), kurt (Canis lupus), tilki (vulpes vulpes), çakal (Canis aureus), tavşan (Lepus europaeus),yaban domuzu (Sus scrofa scrofa) dikkat çeken diğer memelilerdir. Alan özellikle yırtıcı kuşlar bakımından oldukça zengin görünmektedir. Bunlardan yöre insanları tarafından da çok bilinenleri; kaya kartalı (Aquila chrysaetus), şah kartal (Aquila heliaca) delice doğan (Falco subbuteo), gökdoğan (Falco peregrinus), bıyıklı doğan (Falco biarmicus), atmaca (Accipiter nisus), çakır kuşu (Accipiter gentilis), şahin (Buteo buteo), kızıl şahin (Buteo rufinus) dir. Ayrıca, ağaçlandırma sahalarında urkeklik (Tettragallus caspius) ve kınalı keklik (Alectoris chukar) populasyonlarındaki zenginleşme dikkat çekicidir. Bölgede ambifilerden Toros kurbağası (Rana Holtzi) Medetsiz Tepe nin kuzeybatısında yer alan Karagöl ve Çiniligöl e özgü endemik bir türdür. Kadıncık çayında yaşayan balık türleri bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi Kırmızı Benekli Alabalık (Salmo trutta macrostigma) ekonomik öneme sahip bir balıktır. Ayrıca tatlısu kefali (Leuciscus cephalus), siraz balığı (Capoeta capoeta angorae) ve bıyıklı balık (Barbus capito pectoralis) türleri de bulunmaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının karstik yapısı nedeniyle gözlenen yarasa türlerinin bir çoğu IUCN listesinde tehlike kategorisinde yer almaktadır. Kuşlar Arazide yapılan gözlem, inceleme, yöre halkı ve saha bekçileri ile yapılan görüşmeler değerlendirilerek alanda bulunan kuş türleri ortaya konulmuştur. Alan içerisindeki orman, dere, kanyon, yüksek dağ içeren farklı yaşam alanları kuş türleri açısından zenginliğe sebep olmaktadır. Sürüngenler Yeterli veri bulunmamaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahası nda yaşayan sürüngen türleri ayrıntılı olarak çalışılması gereken bir konudur. İkiyaşamlılar 78

79 YHGS nda Lycia salamandra luschani olarak bilinen semender türü ve Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) gözlemlenmiştir. Bunlardan Lycia salamandra luschani sınırlı bir yaşam alanına sahip olması ve yaşam alanlarının bozulması dolayısıyla IUCN tarafından tehlikede olarak listelenmiştir. Yeşil ağaç kurbağası (Hyla arborea) da düşük risk/tehdit altına girebilir kategorisine alınmıştır. Balıklar Kadıncık deresinde yapılan incelemede 5 adet balık türü yaşadığı tespit edilmiştir. Dağ alabalığı ülkemizdeki akarsularda bulunan ekonomik öneme sahip doğal balık türlerinden en önemlisidir. Dağ alabalığı balıkçılık açısından etinin lezzetli olması ve çeşitli hastalıklar için tedavi edici olarak kullanılmasının yanı sıra sportif olta balıkçılığı açısından da büyük öneme sahiptir. Dağ alabalığı biyolojileri gereği birinci sınıf su kalitesine gereksinim duyarlar. Akarsularda yapılan regulasyonlar, barajlar, içme suyu alımları vb. birçok faaliyetlerle alabalık habitatları olumsuz etkilenmektedir. Akarsuların barajlarla kesilmesi de üreme habitatlarının bozulmasına yol açmaktadır. Genel Müdürlüğümüz tarafından 2004 yılında başlatılan Orman içi suların balıklandırılması projesi kapsamında doğal alabalık üretim çalışmaları Müdürlüğümüz tarafından yapılmakta ve üretilen kırmızı benekli alabalıklar bu derelere doğal ortamlarına bırakılmaktadır. Genel Müdürlüğümüz tarafından 2004 yılında başlatılan Orman içi suların balıklandırılması projesi kapsamında Kadıncık Vadisi YHGS içinde bulunan Bahçe Alabalık Üretim İstasyonunda doğal alabalık üretim çalışmaları devam etmektedir. Kadıncık deresinde tespit edilen balık türleri ise gökkuşağı alabalığı, yılan balığı ve sazan balığıdır. Gerçekleştirilebilecek Faaliyetler Yöre, sahip olduğu özgün ve bakir doğal yapısıyla doğa turizmi bakımından önemli olanaklar sunmaktadır. Bu kapsamda sportif doğa yürüyüşü, bisiklet turları, yaban hayatı gözlemleme ve resimleme turları, flora keşif ve resimleme turları gibi ekoturizm faaliyetlerini hassas ve sürdürülebilir kullanım bölgelerinde yapılabilir. Bu faaliyetlerin kontrollü bir şekilde hayata geçirilmesi için Kültür Turizm İl Müdürlüğü ve yöre halkı ile işbirliğinde ekoturizm planlaması yapılmalıdır. Alanda Ana Ardıç Tabiat Anıtı da görülmesi gereken bir doğa harikasıdır yılında tescil edilmiştir. Kadıncık Vadisi YHGS nda Kozpınarı mevkiinde bulunmaktadır. Ayrıca saha içinde rekreasyonel amaçlı kullanılan Bahçe Mevkii (Papazın Bahçesi) 79

80 bulunmaktadır. Bahçe Mevkiinde 1 adet Alabalık Üretim İstasyonu olup; istasyonda Genel Müdürlük tarafından başlatılan Orman İçi Suların Balıklandırılması projesi kapsamında doğal alabalık üretim çalışmaları devam etmektedir. Nasıl Ulaşılabilir Kadıncık Vadisi YHGS Mersin ili, Tarsus İlçesi Olukkoyağı Köyü ile Çamlıyayla İlçesi mülki sınırları içerisinde yer almakta sınırları içerisinde yer almaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları (YHGS) Arz Analizi Tablosu; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları Adı İlçesi Bilinirlik Cehennemderesi Çamlıyayla M Hisardağı Silifke M Hopur Topaşır Tarsus M Kadıncık Vadisi Tarsus M Kestel Dağı Mut M Yaban Hayatı Geliştirme Sahalarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Yöre Halkının Korumaya Yönelik Bilinçli Olması Uygun İklim Özellikleri Doğal Zenginlik Bakir Alanların Olması Farklı Turizm Cazibe Özelliklerinin (av, yayla, trekking, mağara, akarsu) Bulunması Zayıf Yönler Kaçak Avcılık Konaklama Yetersizliği Tanıtım Yetersizliği Koruma Güçlüğü Uygulama Güçlüğü 80

81 Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Yaban Hayatı Geliştirme Sahalarında daha fazla kamp alanına ihtiyaç bulunmaktadır, Yaban Hayatı Geliştirme Sahalarınnın bilinirliğinin ve değerinin arttırılması için, daha fazla tanıtım ve yatırım kaynaklarının arttırılması, Yabancı misafirlerin ulaşım, barınma ve diğer sosyal ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için gerekli yetiştirilmiş eleman sayısının arttırılması gereklidir, Sulak Alanlar ve Ramsar Alanları Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi (Endemik Bitki Ve Kuş Gözlem Alanı) İl merkezine 80 km mesafede Silifke İlçesi sınırlarında yer alan ve tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen Göksu Deltası 1994 yılında ülkemizin Ramsar Sözleşmesine taraf olmasıyla uluslararası koruma statüsüne kavuşmuş önemli bir sulak alandır ha (1.360 hektarı su yüzeyi) yüzölçümüne sahip bölge ila arasında değişen kuş nüfusu ve 334 kuş türü, Sini Kaplumbağası (Caretta Caretta), Yumuşak Kabuklu Nil Kaplumbağası, Akdeniz Keşiş Foku (Monuchus Monuchus) ve Akdeniz Yeşil Kaplumbağası varlığı; km lik su toplama havzasıyla dünya ve ülke ölçeğinde ekolojik önemi olan bir alandır. Kuş gözlemcilerinin büyük ilgisini çeken bölge doğa turizmi açısından büyük potansiyel taşımaktadır. Bu alanda ekolojik dengeyi bozmadan, deltadaki doğal yaşamı da koruyarak kuş gözlemciliği ve botanik turizmi yapılmaktadır. Sulak Alanlar ve Ramsar Alanları Arz Analizi Tablosu; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 81

82 Tabiat Anıtları Adı İlçesi Bilinirlik Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi (Endemik Bitki Ve Kuş Gözlem Alanı) Silifke M Tabiat Anıtlarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Uygun İklim Özellikleri Doğal Zenginlik Bakir Alanların Olması Görece Yerleşim Yerlerine Yakınlığı Çevresel kirliliğin Az Olması Zayıf Yönler Küresel Isınma Tanıtım Yetersizliği Koruma Güçlüğü Konaklama Yetersizliği Sosyal Faaliyet Alanlarının Azlığı Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Gözlem istasyonlarının arttırılmasına ihtiyaç vardır, Alana gelen yerli ve yabancı misafirlere alan hakkında bilgi aktaracak çalışan alan kılavuzlarına ihtiyaç vardır, Tür tanımlamalarıyla ilgili envanter çalışmaları yapılmalıdır, Yöre insanının doğa; turizmi değerlerinin korunması açısından bilinçlendirmesi için gerekli eğitimlerin verilmesi, 82

83 4.4 MERSİN İLİNDE DOĞA TURİZİM ÇEŞİTLERİ Mersin İlinde Göller Mersin ilinde yer alan doğal göller; Silifke'de Akgöl, Paradeniz Gölü, Keklik Gölü, Gülnar'da ise Aygır Göl, Kamışlı Göl, Uzun Göl'dür. Bunlara ek olarak, yörede Gezende ve Berdan Baraj Gölleri'nin yanı sıra sulama amaçlı yapılmış çok sayıda göletler de bulunmaktadır. Krater göllerinin en büyüğü Çamlıyayla'daki Çinili Göl'dür. Şehirde ayrıca merkezde; Evcili Değirmendere, Tepeköy Gölpınarı, Tarsus'da; Çavuşlu Kaleönü, Erdemli'de; Karakız ve Esenpınar göletleri bulunmaktadır. Silifke (Akgöl, Paradeniz ve Keklik Gölü) : Bu göller denizle irtibatlı olup bol balık türleri içermektedir. Denizden ince bir kum seddiyle ayrılan Paradeniz Lagünü (492 ha) ile daha çok tatlı su gölü karakteri taşıyan Akgöl dür (820 ha). Her iki gölde oldukça sığdır. Derinlik Akgöl de en çok 1 m, Paradeniz Lagünü nde ise 1.5 m dir. Akgöl 1945 lere kadar tuz elde edilen oldukça tuzlu bir göl iken, kuzeydeki tarım alanlarının sulamaya açılarak drenaj sularının göle bağlanmasıyla tatlı su gölüne dönüşmüştür. Akgöl kuzeyden göle giren 2 drenaj kanalıyla beslenmekte, güneydoğudan Paradeniz Lagünü ne açılan bir kanalla boşalmaktadır. Gel-gitlere bağlı olarak bu kanaldan göle Paradeniz Lagünü vasıtasıyla tuzlu deniz suyu da girmektedir. Akgöl, bitki örtüsü olarak kuzeyde yoğun Phragmites ve Typha bitkilerinin kıyıya yakın yoğun bir örtü oluşturduğu kıyı zonu ve onun hemen güneyinde yer alan daha az sıklıktaki ve çoğunluğu Scirpus lardan oluşan bir iç zon a sahiptir. Bu zon doğuda ve batıda kıyı zonu olarak devam etmektedir. Batı, doğu ve güneybatıda Scirpus lardan oluşan iç zon hemen hiç yoktur. Güney kıyıları ise hemen tamamı kısa boylu (en çok 70 cm.) Scirpus ağırlıklı bitki örtüsünün çevrelediği en büyüğü 3 ha. alana sahip sığ (15-30 cm.) gölcüklerden oluşmuştur. Gölcükleri çevreleyen toprak adacıklarda yer yer Phragmites (kamış, kargı) ve Tamari ler (ılgınlar) bulunmaktadır. Bu gölcükler oldukça sığ olup Paradeniz Lagünü nden göle su geçişi olduğu zamanlarda gölcüklerdeki suların tuzluluğu artmaktadır ( Erdem, 2009; 9 ). 83

84 Paradeniz Lagünü, denizle olan bağlantısı nedeniyle tuzludur. Göl çevresinde hemen hiç bitki örtüsü bulunmamaktadır. Paradeniz Lagünü ile Akgöl arasında bulunan suları Akgöl e göre daha tuzlu olan Kuğu Gölü ve Paradeniz Lagünü nün doğusunda çok daha tuzlu Arapalanı Gölü bulunmaktadır. Ayrıca ilkbahar aylarında, yağışlara ve taşkınlara bağlı olarak alanda yazın kuruyan birçok geçici göl oluşmaktadır. Göllerdeki tuzluluk oranı gelgitlere bağlı olarak değişmektedir. Paradeniz Lagünü nü Kuğu Gölü ne ve dolayısıyla Akgöl e bağlayan kanal (yapı kanalı) ara sıra balıkçılar tarafından kapatılmaktadır. ( Erdem, 2009; 9 ). 84

85 Gülnar (Aygır Göl, Kamışlı Göl, Uzun Göl): Yer altı su seviyesinin yüksekliği durumundan dolayı oluşmuşlardır. Bu göllerdeki sular yaz aylarında bile aynı seviyede kalmaktadır. Göllerden tarımda yararlanılmaktadır. Yer altı su seviyesinin yüksekliği çevrede elma yetiştiriciliğine uygundur. Yaz aylarında göllerin çevresi bataklık görünümündedir. Akarsu vadi, taban ve yamaçlarında yer altı su seviyesi yüksektir ( ). 85

86 Gezende Baraj Gölü: İlk olarak 1992 yılında KKDF fonundan 5 adet alabalık işletmesi kurularak başlanan su ürünleri yetiştiriciliğinde 2003 yılından itibaren çok büyük bir gelişme kaydedilmiştir. Su ürünleri üretimi 2003 yılı itibari ile ton olarak gerçekleşmiş 2005 yılı itibari ile toplam üretim kapasitesi tona ulaşmıştır. Özellikle 2005 yılında Hayvancılığın Desteklenmesi kararları kapsamında Su ürünlerine (yavru balık alımı ve sofralık balık satışlarına) destek verilmesi 2005 ve 2006 yıllarında göletlerde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği Projesi yapılmasını hızlandırmıştır. Gülnar ilçesi Gezende Baraj Gölünde toplam 500 ton/yıl kapasiteli 2 adet Kafeste alabalık yetiştiriciliği işletmesi kurulmuş ve işletmeler faal halde olup 1 adet işletme kurulum aşamasında 1 adet işletme de ön izin için Bakanlığa müracaat etmiştir yılı sonu itibariyle toplam üretim kapasitesi önceki yıllara oranla % 300 artış göstermiş ve ton/yıla ulaşmıştır. 86

87 Berdan Baraj Gölü: Tarsus un kuzeyinde bulunan ovadaki bahçeleri tarım arazilerinin, Tarsus ve Mersin in içme suyunu karşılayan, yazın sıcak aylarda ise bölge halkı tarafından mesire alanı olarak kullanılır. Mesire alanının çevre düzenlemesi yapılmış içerisinde açık hava gösteri merkezi, açık hava sineması, halı saha, hayvanat bahçesi, büfeler, mescit, fırın, çocuk oyun alanlarıyla modern bir mesire alanı haline getirilmiştir ( Tarsus Kaymakamlığı, 2012 ). Obruklar: Adıyla dikkat çeken Kanlıdivane adını antik dönemden almıştır (Antik adı Kanytelleis tir. Prof. Dr. Semavi Eyice, kanlı sözcüğünün bu antik isimden gelebileceği ya da obruk içerisindeki kayaların ve kalıntıların kanlanmış gibi kırımızı renkli olmasından ileri geldiğini söylemektedir. Bundan dolayı Halk arasında suçluların burada vahşi hayvanlara parçalattırıldığı şeklinde bir efsane yakıştırılmıştır (Mersin Valiliği, 2009:128). Minarelli 87

88 suların kendine yol bulmak için kalker taşını eritmesiyle oluşan bir çökme çukura (Obruk) sahiptir. Burası hem antik dönemde, hem Hıristiyanlık hem de Türk-İslam döneminde hiç önemini kaybetmeyen bu ören yeri, son dönemlerde Mersin Valiliği öncülüğünde ve Mersin Üniversitesi bilimsel danışmanlığıyla çevre düzenlemesi yapılmaktadır. Bu sayede bölgenin arkeolojik ve kültürel çeşitliliğinin öne çıkarılması, farklı sunum teknikleriyle farkındalık kazandırılması ve alanın yerel ulusal ve uluslar arası düzeyde tanıtımının yapılması, ayrıca alanın ziyaretçiler için, flora dokusunun bozulmadan daha modern gezilebilir alanlara dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Bölgede Kanlıdivane obruğuna oluşum açısından çok benzeyen, Cennet ve Cehennem obrukları da bulunmaktadır. Mitoloji de Zeus un canavar Typhon u buraya geçici olarak hapsetmesi açısından dikkatleri üzerine çeken bu alan, Pagan (Çok tanrılı kültürler) ve Hırıstiyanlık dönemlerinde sürekli kullanılmıştır. Burada özellikle Anadolu nun en erken (MS 5 ve 6. yüzyıl) kiliselerine çokça rastlanmaktadır ( Çakıcı ve ark. 2012; ). 88

89 Mersin İlinde Mağaralar: Belli Başlı Mağaralar; Toroslar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Şekersu Mağarası(Arslanköy) Anamur Köşekbükü Mağarası Çukurpınar Mağarası Üğü Mağarası Bicikli Mağarası Aydıncık Aynalıgöl Mağarası Bozyazı Çaltı Mağarası Çamlıyayla Mehribakan Mağarası Hacı Sarının Mağarası Saydibi Mağarası Karain Mağarası Mut Dereköyü Kuzeyi Mağarası Sason Kanyonu Mağaraları Gökden Kapız Bölgesi Mağaraları Çayırhamam Mağarası Karıkoca Mağarası Kıravga Mağarası Alaoda Mağarası Karain Mağarası Yerköprü Mağarası Silifke Cennet Çöküğü Mağarası Cehennem Çukuru Astım Mağarası Ekizin Düdeni Mağarası 89

90 Sumaklı Düden Mağarası Tarsus Taşkuyu Mağarası ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Yedi Uyurlar (Eshab-Kehf) Mağarasıdır. Ziyarete Açık Mağaralarımıza İlişkin Kısa Bilgiler Cennet Çöküğü Mağarası Narlıkuyu Kasabası, Hasanaliler Mahallesinde yer almaktadır. Bir yer altı deresinin oluşturduğu kimyasal erozyonla, tavanın çökmesi sonucu meydana gelmiş büyük bir çukurdur. Çukurun tabanında 260 m. uzunluğunda bir mağara vardır. Cennet Çöküğü Mağarası; içinde yer alan Meryem Ana Kilisesi nedeniyle inanç turizmi açısından da önem taşımaktadır. Cehennem Çukuru Narlıkuyu Kasabası, Hasanaliler Mahallesinde Cennet Çöküğü ile yan yana bulunmaktadır. Bir yer altı deresinin oluşturduğu kimyasal erozyonla, tavanın çökmesi sonucu meydana gelmiş 130 m. derinliğinde büyük bir çukurdur. Astım Mağarası Narlıkuyu Kasabası, Hasanaliler Mahallesinde Cennet-Cehennem Çöküklerinin kuzeybatısındadır. İçine helezonik demir bir merdivenle inilen mağaranın oluşumu 3.jeolojik döneme kadar uzanır. Birbirine bağlantılı, toplam uzunluğu 200 m.'yi bulan galeriler silis minerallerinin birikmesiyle oluşmuş çok ilginç şekilli dev sarkıt ve dikitlerle süslüdür. Mağara nem oranı yazın % 85, kışın % 95' e kadar ulaşmaktadır. Köşekbükü Mağarası Anamur ilçesi Ovabaşı Köyündedir. İlçe Merkezine 9 km. uzaklıkta yıllık bir geçmişe sahip olan mağara 500 m2. lik bir alana oturmuştur. ağara 3 bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümün adı Huzur, ikinci bölümün adı Şifa, üçüncü bölümün adı ise Dilek'tir. Astım hastalarına iyi geldiğine inanılmaktadır. Yedi Uyurlar (Eshab-Kehf) Mağarası Tarsus ilçesinin kuzey-batısında, 14 km. uzaklıkta yer alan Dedeler köyündedir. Eshab-ı Kehf mağarası, Hıristiyan ve Müslümanlarca kutsal bir ziyaret yeri olarak kabul edilir. Mağara dört köşe olarak kayadan oyulmuştur ve 1520 basamakla girilir. Mağaranın üstünde 1873 yılında Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılan camiye sonradan üç şerefeli bir de minare eklenmiştir. Kuran-ı Kerim'de Kehf Suresinde sözü edilen mağara Müslüman ve Hıristiyanlarca kutsal sayılmaktadır. 90

91 Mersin İlinde Dini ve Kültürel Yapılar: Eski Cami Sultan Abdulmecit'in annesi Bezm-i Âlem Valide Sultan adına 1870 yılında yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı, ahşap beşik çatılı, tek minareli cami 1901 yılında onarım görmüştür yılında da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yeniden restore edilmiştir. Müftü Cami Müftü deresinde Müftü köprüsünün yanındadır. Mersin'in eski camilerindendir. Müftü Emin Efendi tarafından 1884 yılında cami ve medrese olarak inşa edilmiştir. 19. yüzyıl geç dönem tarzında süslemeli, tuğralı mihrabı vardır yılında da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yeniden restore edilmiştir. Ulu Cami 1898 yılında Sultan II. Abdulhamit zamanında, Saydalı Abdulkadir Seydavi öncülüğünde halk tarafından yaptırılan eski Gümrük Meydanı'ndaki (Günümüzde Ulu Çarşı) Yeni Cami yıktırılmış, yerine büyük ve modern Ulu Cami inşa edilmiştir. Cami üç katlıdır. Zemin katta 2000 kişilik ibadet mekânı ve son cemaat yeri bulunmaktadır. Ayrıca bodrum katında 400 kişilik konferans salonu olan caminin, iç yüzeyinde ilk defa bu camide uygulanan rumi ve hatai desenli Kütahya çinisi ile profilli ve oymalı ahşap malzeme kullanılmıştır. İbadet mekânına giriş tavanında rumi desenli renkli malakari rölyef uygulanmıştır. Mihrabı çini ve ahşap karışımıdır. Mukarnaslı alçıdan yapılmış olup, üst kavsarasının yüzeyi altın varak kaplanmıştır. 2 şerefeli iki minaresi vardır. Avniye Camii Minaresinin önceleri ahşap olması nedeniyle, Tahtalı Camii adıyla da bilinen yapı, Mahmut Şami-Sümen tarafından bağışlanan arsa üzerinde 1898 yılında inşa edilmiştir. İtalyan Katolik( Katedral) Kilisesi Sultan Abdulmecit tarafından 1853 yılında verilen bir fermana dayanılarak kilise mekânının inşaatına başlanmış ve yönetimi Capucins Rahiplerine verilmiştir. Günümüzde uray caddesi üzerinde bulunan saat kuleli kilise kompleksi, diğer birimleri ile 1898 yılında bitirilmiştir. Kesme kireç taşından avlulu anıtsal bir yapı olan İtalyan Katolik Kilisesi, Vatikan tarafından 1991 yılında İtalyan Katolik(Katedral) Kilisesi olarak değiştirilmiş ve güney, Güneydoğu Anadolu, Karadeniz Bölgesi, Suriye, Irak, İran ve Rusya'daki katolik kiliselerine bağlanmıştır. Mersin ve yöresindeki Katolik cemaat için ibadete açıktır. 91

92 Arap Ortodoks Kilisesi ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Atatürk Caddesi üzerinde bulunan Arap Ortodoks Kilisesi, Mersin'in ilk sakinlerinden, Dimitri ve Taunus Nadir tarafından bağışlanan arsa üzerine 1878 yılında inşa edilmiştir. İbadete açıktır. Hazreti Mikdat (Muğdat) Camii Ankara Kocatepe Camii'nden sonra, Cumhuriyet döneminin ikinci büyük cami Muğdat Semti'ndedir. Cemaat yeri, ana kubbe, son cemaat yeri ve mahfil katından ibaret olan ve klasik Osmanlı mimarisi tarzındaki yapı, toplam Üç er şerefeli, 6 adet minaresi, konferans salonu, kütüphane, aşevi, sağlık ocağı ve diğer birimleriyle külliye özelliği taşır. Eshab-I Kehf Camii Tarsus'un kuzeybatısında 14 km. uzaklıkta Dedeler Köyündedir. Kuran-ı Kerim'de Kehf Suresinde sözü edilen bu mağara Müslüman ve Hıristiyanlarca kutsal sayılır. Mağaraya merdivenle inilir. Eshab-ı Kehf Mağarasına ait bir efsane halk arasında anlatılır; "Mitolojik tanrılara inanışın, gücünü kaybettiği dönemlerde, tek Tanrıya inandıkları için eziyet edilmekten kaçan Hıristiyan dinine mensup Yemliha, Mekseline, Mislina, Mernuş, Sazenuş, Tebernuş ve Kefeştetayuş adında yedi genç, Putperestliğe dönmeyi kabul etmediklerinden Rum Hükümdar Dakyanus'un huzuruna çıkarılmışlar. Bu hükümdar, Putperestlik dinine bağlı kalmalarını, aksi takdirde kendilerini öldürteceğini söyleyerek birkaç günlük zaman vermiş. Köpekleri Kıtmir ile birlikte bu yedi genç ölümden kurtulmak için verilen süreden faydalanarak kaçmışlar ve bu mağaraya sığınmışlar. Allah tarafından kendilerine 300 yıl süre bir uyku verilmiştir. İlk uyanan, yiyecek almak için kente gider ama, elinde bulunan zamanı geçmiş para yüzünden yakalanır. Yakalayan parayı nerede bulduğunu ve oraya götürülmesini ister. O da yalnız olmadığını yedi arkadaşıyla beraber mağarada kaldığını söyler. Onunla birlikte mağaraya geldiğinde yedi yavru kuşun tünediği bir yuvadan başka bir şey görmemiştir. Bu nedenle burası Yedi Uyurlar Mağarası diye de anılır." Halk arasında ziyaret dağı olarak bilinen dağ, konik biçimi ve topoğrafik görünümü itibariyle doğal bir özellik arz eder. Mağara 300 m2 büyüklüğünde 10 m yüksekliğindedir. Mağaranın içinde 3 tünel mevcuttur. Eshab-ı Kehf Mağarasının yanına Osmanlı Padişahı Abdulaziz tarafından 1873 yılında bir mescit yaptırılmıştır. 92

93 Eski Cami ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Çarşıbaşındaki Kilisenin 1102 yılında St. Paul Katedrali olarak yapıldığı söylenmektedir. Roma sitilinde kalın ve yüksek duvarları, iç kısmı geniş, dışa bakan tarafı dar, derin pencereleri ve kalın sütunları ile dikkat çekicidir yılında Ramazanoğlu Ahmet Bey tarafından onarılarak camiye çevrilmiştir.. Bazı kaynaklarda Ortaçağın başlarına ait bir Ayasofya Kilisesinden söz edilir ve Papa'nın elçisi Mainz Piskoposu Konrad Von Wittelsbach'ın 6 Ocak 1198'de burada, Ruppenlerden l.leon'u Ermeni Kralı olarak tanıdığı ve taç giydirmiş olduğu anlatılır.1704'de Tarsus'a gelen P.Lucas'da burada bir Grek ve bir Ermeni Kilisesinden söz ederek Ermeni kilisesinin Paulus'un kendisi tarafından inşa edildiğini belirtir yılında Tarsus'a gelen V.Langlois de bu kiliseyi ziyaret etmiştir. Roma stilinde kalın ve yüksek duvarları iç kısmı geniş, dışa bakan tarafı dar derin pencereleri ve kalın sütunları dikkat çekicidir. Kilisenin bahçesine batı yönde bulunan ve cephesi oldukça süslü bir kapıdan girilir. Yapı bu bahçe içerisinde yaklaşık 460 m2.lik bir alanı kapsamaktadır. Kesme taşlarla inşa edilen yapının dış uzun cephelerinde kör kemerler bulunmaktadır. Batıdaki ana kapıdan girilen salonun genişliği m. uzunluğu m.dir. Girişin sağında ve solunda birer yarım plaster sütun ve bu sütunların hizasında salonu üç sahına (nef) ayıran,ikişerli iki sıra halinde dört serbest sütun yer alır.kuzey ve güney duvarlarda da yine yarım sütunlar bulunmaktadır. Aslında bu sütunlar gri renkli granit olup,antik çağ yapılarına ait olmaları muhtemeldir. Orta salonun genişliği m. olup, üzeri tonozludur. Tavanın merkezine rastlayan bölümde, ortada Hz. İsa olmak üzere doğuda Yohannes ve Mattaios, batıda Marcos ve Lucas'ın freskleri bulunmaktadır. Yapının kuzey-batı köşesinde ise bir çan kulesi yer almaktadır. Yapı ve çevresi yıl içerisinde oldukça büyük bir yenileme görmüş, çevre düzenlemesi ve istimlâk ile düzenlenmiştir. Makam-I Danyal Camii İlçe merkezinde eski müze binası olan Kubat Paşa Medresesi nin yanındaki Makam-ı Danyal Camii nde abdestlik yapmak için başlatılan hafriyat çalışmaları sırasında caminin altına doğru uzanan basık tonozlu bir yapının ortaya çıkmasıyla 2006 yılında Tarsus Müzesi tarafından kurtarma kazısı çalışmaları başlatılmıştır. Yapılan ilk kazı çalışmaları sonucunda bir köprü ortaya çıkarılmıştır. Roma Dönemi ne tarihlenen köprüye ait farklı ölçülerdeki taşlar kurşun kaplamalı demir çubuklarla birbirine tutturulmuştur. Kazı öncesinde burada yapılan kanalizasyon çalışmaları sırasında köprüde tahribatlar meydana gelmiştir. Köprünün kuzeydoğusunda yoğunlaşan çalışmalarda manastır tonozu şeklindeki üst örtüye sahip türbe 93

94 yapısı ortaya çıkarılmıştır. Bu yapının duvarları 7. yüzyıla, örtüsü ise 13. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Duvarları kalker kesme taşlardan örülen türbenin, doğu cephesinde bulunan güney pencerenin üstündeki blok taşın görünen yüzünde 7 köşeli yıldız kabartması vardır. Bu alanda yapılan kazı çalışmaları sırasında dört halife dönemine tarihlenen 4 adet bronz sikke ele geçirilmiştir. Yine türbenin doğusunda yapılan kazılarda beşik tonozlu bir yapı bulunmuştur. Bu yapının kemeri, türbenin doğusundaki pencerelerin ortasından geçmektedir. Anlaşılan bu alanda ortaya çıkarılan bir kanalın duvarları, yapıyı ikiye bölmüş, bu nedenle kanalın suyu türbenin tam ortasından geçmiştir. Beşik tonozlu yapının duvar tekniği, kanaldan önce inşa edildiğini gösterir. Yapılan kazılar sonucunda ele geçen diğer buluntular olası bir küçük hamama ait alan, farklı zemin döşemeleri, sütun başlıkları ve tamburlarıdır. Ele geçirilen küçük eseler ise Tarsus Müzesi nde sergilenmektedir. Danyal Peygamber ile ilgili önemli bir buluntu da Tarsus Müzesi ne 1984 yılında getirilen kalker levhadır. Prof. Dr. Ayşe Aydın tarafından yayınlanan ve müzede teşhirde olan, olasılıkla 6. yüzyılın ikinci yarısı ile 7. yüzyıl arasına tarihlenen levha üzerinde dört yönde bitkisel motifli bir bordürle çevrelenmiş, iki aslan arasında bir erkek figürü (Danyal) ve üst bölümde Ay Tanrısı ile Güneş Tanrısı olduğu belirtilmiştir. Danyal Peygamber e ait sembolik türbenin üzerine 1857 yılında yapılan cami, türbenin kutsallığından dolayı Makam Camii olarak adlandırılmıştır. Yahudiler, Hıristiyanlar ve Müslümanlar ın saygı gösterdiği bir peygamber olan Danyal Peygamber in yaşamıyla ilgili az yazılı kaynağın aksine, sözlü anlatım fazladır. Yüzyıllardır süregelen bu sözlü anlatımlardan yola çıkılarak Danyal Peygamber in Tarsus ta gömüldüğü halkı tarafından kabul edilir. Ulu Cami (Cami-İ Nur) Cami-i Nur adıyla anılan ve bulunduğu semte de Cami-Nur ismini veren bu cami, Tarsus merkezinde yer alan Türk-İslam sanatının önde gelen eseridir.1579 yılında Ramazanoğulları'ndan Piri Paşanın oğlu İbrahim Bey tarafından yaptırılmıştır. Selçuk- Osmanlı üslubunda tek şerefeli minaresi olan camii yapımında tümüyle kesme taş kullanılmıştır m. boyutlarında dikdörtgen plana sahip caminin iç avlusuna 10 m. yüksekliğinde, 7.20 m. genişliğinde olup, doğu, kuzey ve batı bölümlerini kapsayan 14 mermer sütunun taşıdığı revak vardır. Avlu taş levhalarla kaplı olup, ortada (H.1323) tarihli onarım kitabesi bulunan bir şadırvanı mevcuttur. Camiye kuzey yönünden abidevi portalla girilir. Bu portal Memlük mimarı özelliklerini taşıyan siyah beyaz mermerlerle süslüdür. Son cemaat yeri, doğu- batı doğrultusunda 14 adet baklava dilimli sütunların taşıdığı orijinal 94

95 kiremitlerle örtülü 16 kubbeden revaklı ve 5 kapılı avlu yer alır. Caminin iç mekân sütunları "İran Kemeri" adı verilen yarı sivri kemerlerle birbirine bağlanmıştır. Caminin minber, mihrap ve müezzin mahfili mermerden yapılmıştır. Caminin doğu bölümünde ayrı mekânda Hazreti Şit ve Lokman peygamberlerin makamları ve Abbasi Halifesi olan ve Pozantı'da 833 (H.218) yılında ölen Me'mun'un kabri bulunmaktadır. Cami Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun gün ve 696 sayılı kararı ile tescil edilmiştir yılında da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yeniden restore edilmiştir. Kubad Paşa Medresesi Tarsus Tabakhane Mahallesinde bulunmaktadır yılından bu yana Tarsus Müze binası olarak kullanılmaktadır. Yapı Ramazanoğullarından Piri Paşa'nın kardeşi Kubad Paşa tarafından 1553 tarihinde medrese olarak inşa edilmiştir. Medrese dikdörtgen planlı olup, ortada avlunun etrafında 16 oda sıralanmıştır. Orijinalinde iki katlı, tek eyvanlı, açık avlulu medreseler grubundandır yılında yapılan onarımlarda orijinal şeklini büyük ölçüde kaybetmiştir. Tamamen kesme taştan yapılan medresenin girişi batıdan görkemli, süslemeli, Selçuklu stilinde orijinal bir kapıdan sağlanmaktadır. Medrese odalarının tavanları tonozlu olup, odalarda birer ocak bulunmaktadır. Bilal-İ Habeş Makamı Ve Mescidi Bilal-i Habeşi Makamı ve Mescidi, Ulu Caminin güneybatı tarafında bulunmaktadır. Peygamberimiz Hz.Muhammed (S.A.V.)' in müezzini olan Bilal-i Habeşi'nin Hz. Ömer zamanında fetih edilen yerleri ziyareti esnasında Tarsus'a geldiği, Kırkkaşık denilen yerde, yani şimdiki makamı ve mescidi bulunan yerde ezan okuyup, namaz kıldırdığı için 7. Yüzyılda makamı, 16.yüzyılda da mescidi inşa edilmiştir. Mescid kara planlı olup, üstü büyük bir kubbeyle örtülüdür. Üç bölümlü, üç kubbeli son cemaat mahalli mevcuttur. İçeride Bilal-i Habeşi'ye ait makam kısmı vardır. Ayrıca mescidin yanına bir de kuyu inşa ettirilmiştir. Osmanlı arşiv belgelerinde, 1519 tarihinde Bilal-i Habeşi makamı adına bir vakfın kurulduğu anlaşılmaktadır. Mencek Baba Türbesi Tarsus İlçesi Merkezi, Tekke Mahallesinde bulunmaktadır. Nakşibendî Şeyhlerinden Mehmet Bey tarafından yaptırılmıştır. Halk tarafından Mencek Baba diye adlandırılan türbeye ait kitabe, güneydeki giriş kapısının üzerinde yer alır. Osmanlı Devleti arşiv belgelerinde Mencek Zaviyesi (Küçük Tekke) olarak kayıtlara giren yapının, vakfiyesinden anlaşıldığına göre İmam Kuseyrizade Şeyh Abdullah Mencek 95

96 tarafından inşa edilmiştir. Yine aynı zat tarafından H.781 (M.1379)' da vakfiyesi de tanzim edilmiştir. Vakfiyesinden Orta Asya'dan ve Doğu Türkistan'dan Anadolu'ya gelen ve gelecek Türklerin uğramaları ve konaklamaları için kurulmuş olduğu ifade edilmektedir. İçeride bir mezar sanduka yer almaktadır. Güney tarafında bir mihrabı bulunan yapının kubbesinde dekoratif anlamda renkli süslemeler görülmektedir. Duatepe Türbesi Tarsus İlçesi Merkezi, Kleopatra kapısının kuzeydoğusunda, Gözlükule Höyüğünün batı eteğinde Karamehmetler İlköğretim okulunun bahçesinde bulunmaktadır. Osmanlı Devleti zamanında yapıldığı tahmin edilen türbe, taş yığma avlu içerisinde yer almaktadır. Yapı kare planlar ve kubbelerden oluşmuş olup, bugünkü durumu bakımsız ve harap bir vaziyettedir. Mehmet Felah Türbesi Tarsus İlçesi Merkezi, Adana Caddesi üzerinde bulunan Demirkapı Camiinin içerisinde yer almaktadır. Türbe Tarsus'u Ermenilerden alan Halep Saltanat Naibi Harzemli Seyfettin Timur'un şehit düşen kumandanı Felahoğlu Nureddin adına Osmanlı Padişahı II. Abdulhamit tarafından (1903 yılında) yaptırılmıştır. ANAMUR Mamure Camii Mamure Kalesinin batı avlusunda halen ibadete açık, onarım görmüş tek minareli tarihi bir cami bulunmaktadır. İki bölümden oluşan kalede, iç içe iki sur ve surlar üzerinde kaleyi bütünüyle dolaşan ve bir taraftan bir tarafa geçişi sağlayan burçlar arasında bir yol vardır. Bu yıl üzerinde 35 normal, 4 büyük olmak üzere 39 kule bulunmaktadır. Akcami Karamanoğulları döneminde 1326 da yapılan cami, daha sonra yapılan yivli minaresi ile ilgi çekicidir. Karşısında Karamanoğullarından kalma bir han ve bir köprü bulunmaktadır. Akarca mahallesinde merkezi planlı tamamen kesme taştan kubbeli bir camidir. Camiye batı yönünde basık kemerli taş kapıdan girilir. Girişin tam karşısında fazla derinliği olmayan taş mihrap sağda orijinal olmayan ahşap minber yer alır. Yapıda köşelerde ve yan duvarlar üzerinde sağır sivri kemerli açıklıklarda duvar içine gömülmüş yuvarlak iç dolgu ile geleneksel Türk mimarisinde pek görülmeyen tarzda kubbeye geçiş sağlanmıştır. Sağır kemerlerin ayakları üçgenimsi payandalarla desteklenmiştir. Girişin solunda zamanında ahşap olan güdük minaresinin yerinde yivli tek şerefeli minaresi kaide üzerinde yükselir. 96

97 Giriş kapısının hemen üzerinde yer alan altı satırlık yazıda 1326 H. tarihi okunmakla birlikte yazıt orjinal değildir. Kızıl Kilise Anamur'un 8 km. kuzeyinde Kızılaliler köyü içerisinde yer alır. Ören yeri içerisinde üç sahınlı bazilika görülür. Yapı 5.6. yüzyıl Isaura yapılarını çağrıştırır. SİLİFKE Alaaddin Camisi Roma köprüsünün karşısında bulunan cami, Selçuklu sultanlarından Alaaddin Keykubat döneminde yapıldığı için Alaaddin Camii adını almıştır. Şehrin tam merkezinde olduğu için Merkez Camisi olarak ta bilinir. Reşadiye Camisi Padişah Sultan Mehmet Reşat zamanında, Nüzhet Paşa tarafından 1912 yılında yaptırılan caminin doğu ve batısında bulunan sundurmaları, başlık ve tabanlıkları Korint tarzında sütunlarla desteklenmiştir. Mermer ve kireçtaşından yontulmuş bu sütunlar Silifke yöresindeki eski kalıntılardan devşirilmiştir. Tevekkül Sultan Türbesi Taşköprünün hemen yanındaki türbe hakkında yazılı herhangi bir kaynak bulunmamaktadır. Selçuklu hanedanlarından birine ait olduğu rivayet edilen mezarın üzerindeki çatı daha sonradan ilave edilmiştir. ERDEMLİ Paşa Türbesi Ayaş Beldesi nde yer ala türbe Mersin-Silifke karayolunun sağında, yolun kenarında, mezarlık alanın içerisinde yer almaktadır. Türbenin üzeri altıgen piramidal bir çatı ile örtülüdür. Kare planlı olup duvarları kesme taş örgülüdür. Üzerinde yer alan kitabeden türbenin Aktaş oğlu Sinan Bey adına, 1220 yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. GÜLNAR Zeyne Türbesi Gülnar'dan Mut'a giderken 26 'ncı km. de Zeyne (Sütlüce) Kasabasındadır. Geniş bir bahçe içerisinde inşa edilen ahşap çatı örtülü ve ahşap direkli ana geçit kısmına, zaman zaman mezar odalarına ilavesi ile meydana gelmiştir. Bahçede ise mezarlar bulunmaktadır. Zeyne Türbesi olarak bilinen Şeyh Ali Semerkandi Türbesi, Beylikler dönemi eseridir. 97

98 Bir küllüye olması gereken yapı gruplarından sadece türbe ayakta kalabilmiştir. Görünüşte psikolojik rahatsızlığı olan hastaların ziyaret ettikleri ve kurban kestikleri türbenin, külliyenin bir parçası olduğuna dair yazılı bir kaynak bulunamamıştır. Ali Semerkandi ile ilgili bir efsane anlatılır. Çobanlıkta yapmış olan Semerkandi öğle sıcağında hayvanları susuzluktan yanmış vaziyette iken, yoldan geçen bir Türkmenin sert sözleri ile karşılaşır. Buna çok üzülen Semerkandi dua ederek elindeki sopasını kayaların ortasına vurur ve su fışkırır. Hayvanlarını sulayarak susuzluktan kurtarır. Bu yer halen mesire yeri olarak kullanılmaktadır. Şeyh Ömer Türbesi Gülnar İlçesi'ne bağlı Şeyh Ömer Köyündedir. Türbede Bahru'l-Ulum adlı Kur-an tefsirinin yazarı yatmaktadır. Türbe sekizgen planlı olup, düzgün kesme taşlarla örülmüştür. Üzerindeki büyük kubbe betonla tamir edildiğinden eski özelliği hakkında tam olarak bilgi alınamamıştır. MUT Dağpazarı Kilisesi (Corapissus): Mut İlçesinin 35 km kuzey batısındadır Antik ismi Corapissus olan kentin antik yol üzerinde oluşu eski kente ayrı bir önem verildiğini göstermektedir. Antik kentte hayat ağacının kollarına asılmış çok sayıda hayvan ve geometri desenlerle bezenmiş taban mozayiği göze çarpar m. ölçülerinde olan taban mozayiğinin hangi yapının taban döşemesi olduğu bilinme- mektedir. Antik kentte mozayiğin yanında 3 adet heroon tipi mezar oldukça yıpran- mıştır. Bizans dönemine ait kilisenin ise apsisi ve bazı duvarları ayakta kalabilmiştir Köyün güneyindeki vadide ise kaya mezarlarının bulunduğu nectopol sahası bulunmaktadır. Köylüler tarafından soğuk hava deposu olarak kullanılan sarnıçlar vardır. Alahan Manastırı: Milattan sonra de inşa edildiği tahmin edilen manastır, bugün yıkılmaya yüz tutmuş durumda. Manastır, batı kilisesi, doğu kilisesi, kayalara oyulmuş keşiş odaları ve çevredeki mezarlardan oluşuyor. Kilise binaları Ayasofya Müzesi ile ortak mimari özellikleri taşıyan manastırın süslemesinde ustalıklı taş oymacılığı göze çarpıyor. Alahan Manastırı nın, İsa Peygamberin havarilerinden St. Paul ve yine Tarsus ta yaşamış Hıristiyan öncülerinden Barnabas ın Anadolu da Hıristiyanlığı yaymak için yaptığı yolculuklar sırasında konakladıkları yerlerde yapılan mabetlerden biri olduğu belirtiliyor. 98

99 Kümbetler Lalaağa Camisinin doğusunda iki türbe vardır. Üzeri konik çatı ile örtülü olduğundan bunlara kümbet demek daha doğru olur. Muntazam kesilmiş küfeki taşları ile yapılmış kümbetlerin birinde üç, diğerinde dört mezar vardır. Bunlardan biri Karamanoğullarından Musa Bey'e (Lalaağa)' ya aittir. Lalaağa Camii Karamanoğlu İbrahim Bey' in emirleri ile Lalaağa tarafından yaptırılmıştır. Kare planlı ve tek kubbeli caminin son cemaat yeri, beş küçük kubbe ile örtülmüştür. Dağ Cami Mut'un 2 km güneybatısındadır. Selçuklular dönemine ait olduğu (11. yy. sonları) sanılmaktadır. Çevredeki devşirme taşlarla yapılmıştır. Kızıl Minare Rengi nedeniyle bu adı almıştır. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Karamanoğulları döneminde yapıldığı sanılmaktadır. Nure Sofi Türbesi 1228 yılında Selçuk Sultanı 1. Alaüd'- din Keykubat tarafından Ermenek Kalesi civarına yerleştirilen Karamanoğlu Beyliğinin ilk tarihi şahsiyeti Nure Sofi'dir. Karaman adını verdiği oğluna beyliği devretmesinden sonra ömrünü Mut'ta geçirmiş ve ölümü üzerine Sinanlı nahiyesi Değirmenlik Yaylası (Yalnızcabağ köyü) 'ne gömülmüştür Müzeler: Mersinde 1'i özel olmak üzere 9 adet müze bulunmakta olup, hepsi ziyarete açıktır. Bunlar; Akdeniz ilçesindeki Mersin Müzesi, Atatürk Evi Müzesi, Anamur ilçesinde Anamur Müzesi, Silifke ilçesinde Silifke Müzesi, Atatürk Evi ve Etnografya Müzesi, Narlıkuyu Mozaik Müzesi ve Taşucu Amfora Müzesi (Özel) ve Tarsus ilçesinde Tarsus Müzesi, St. Paul Anıt Müzesidir. Müzeler, pazartesi günü dışında her gün / saatlerinde ziyarete açıktır. Anamur Müzesi Anemurium antik kentinde Amerikalı ve Kanadalı arkeologlar tarafından başlatılan kazılarda çıkarılan buluntuların değerlendirilmesi amacı ile kurulan Anamur Müzesi İskele Meydanı, Adnan Menderes Caddesi nde yer almaktadır ve 1995 yılında ziyarete açılmıştır. Müze içerisinde Kelenderis kazı buluntularının sergilendiği vitrinde İ.Ö. 5.yüzyıla tarihlenen kırmızı ve siyah figürle işlenmiş lekytoslar ile Anemurium da bulunan üzerinde Athena büstü 99

100 taşıyan bronz kantar ağırlığı dikkat çeken eserler arasındadır. Sikkelerin yer aldığı vitrinlerde İ.Ö. 6.yüzyıl sonlarından itibaren basılmış altın, gümüş, nikel ve bakır sikkeler sergilenmektedir. Etnoğrafik seksiyonunda, göçebelik ve yerleşik düzene ait eşyalar bulunmaktadır. Pazartesi tüm gün, dini bayramların birinci günü yarım gün kapalı, diğer günler mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. Mersin Müzesi Müze, şehir merkezindeki Cumhuriyet Alanı nda bulunan Kültür Merkezi Binası nın doğu tarafındadır. Eski Halkevi olarak kullanılan binanın tarihi yıllarına gitmektedir. Dönemin Valisi Tevfik Sırrı Gür ün talimatıyla çifte çan kuleli Ahios Georgios Rum Ortodoks Kilisesi nin taşlarının sökülerek burada kullanılması ile yapılmıştır. Mersin Müzesi nin ilk eserleri Erdemli ilçesinde kurulmuş olan müzede toplanan eserlerden ve Adana Müzesi nden devredilenlerden oluşmuştur. Müze ilk olarak 1978 yılında Kültür Merkezi Binası nda kurulmuş, ziyarete 1991 yılında, daha sonra yenilenerek 2001 yılında açılmıştır. Müzenin üç ana teşhir salonu vardır, taş eserlerin yer aldığı birinci salonda; Roma Dönemi ne ait mermer heykel başları, heykeller, çeşitli tipte lahitler ve Nagidos antik kentine ait yazıt sergilenmektedir. Soli-Pompeiopolis kazısı, müzenin yaptığı Gayrettepe ve Bahçeli kurtarma kazılarından elde edilen eserlerde bu salonda sergilenmektedir. İkinci salonda yer alan Yumuktepe vitrininde, kazılardan çıkarılan eserler, taş ve obsidien aletler, pişmiş toprak çanak çömlekler, dokuma ağırlıkları, ağırşaklar, el baltaları, keskiler, cam bir skarabeus, İslami Döneme ait bir cam kandil bulunmaktadır. Bu salonda ayrıca Eski Tunç, Urartu, Helenistik, Roma ve Bizans Dönemleri ne ait pişmiş toprak, çanak, çömlek, cam eserler, Roma Dönemi ne ait bir vana, müzik aleti olan Plagiaulos ve bronz kaplar, bronz, gümüş ve altın sikkeler kronolojik olarak sergilenmektedir. Sikke Seksiyonu n da Küstüllü ören yerinden çıkarılan Bizans Dönemi altın define buluntusu da yer alırken, 1998 yılında oluşturulan Tabiat Tarihi-Fosil-Kayaç ve Mineral Köşesi ziyarete açılmıştır. Antik Dönem deniz ticaretinde önemli bir yere sahip olan amphoralarda aynı salonda sergilenmektedir. Bu salonda dikkati çeken diğer eserler İ.Ö. 2.bine ait kurşun figürinler, Hitit İmparatorluk Çağı mühürleri; hayvan başlı gümüş Urartu bilezikleri, çeşitli form ve büyüklükteki cam eserler, altın diadem ve küpelerdir. Adak amaçlı bronzdan yapılmış figürinler ve Bizans Dönemi ne ait çok çeşitli kandillerde değerli örneklerdendir. 100

101 Üst katta yer alan üçüncü salonda etnoğrafik eserler teşhir edilmektedir. Bunlar arasında gümüş süs eşyaları, yöresel kıyafetler, peşkirler, ahşap ve madeni ev eşyaları, dokumacılık örnekleri ve çeşitli silahlar yer almaktadır. Müze bahçesinde ise çeşitli dönemlere ait taş eserler, Soli-Pompeiopolis kazısından getirilen heykeller, kabartmalı sütun başlıkları ve pythoslar yer almaktadır. Pazartesi tüm gün, dini bayramların ise birinci günü öğlene kadar kapalı, diğer günlerde mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. Atatürk Evi Ve Müzesi Atatürk, eşi Latife Hanımla birlikte 20 Ocak- 2 Şubat 1925 tarihleri arasında Mersin i ziyaretlerinde, müze haline getirilen bu evde 11 gün boyunca Mersinlilerin konuğu olmuşlardır. Atatürk Caddesi üzerinde, kentin odak noktasında yer alan yapı, 1897 de dönemin Almanya Konsolosu Bay Christman ın, Mersinli tüccar Mavromati nin kızıyla evliliği nedeni ile konut olarak yaptırılmıştır. Mimarı bilinmeyen yapı Kristman Konağı olarak bilinmektedir. Bir süre Tahinci ailesinin mülkiyetinde kalan ev 1972 de Nebil Hayfavi tarafından alınmış ve 1976 yılına kadar Toros Koleji olarak hizmet vermiştir dan sonra boş tutulan bu yapının adı, aynı yıl belediye encümeninin aldığı bir kararla Atatürk Evi olmuştur de kamulaştırılarak 1982 yılında Kültür Bakanlığı nın mülkiyetine geçmiştir. 12 Ekim 1992 tarihinde Atatürk Evi ve Müzesi olarak resmi açılışı yapılmıştır. Mersin, Atatürk Evi ve Müzesi dıştan düzgün kesme taş ile yapılmış, iki katlı bir yapıdır. Sivil mimarinin en iyi örneklerinden birisidir. Bahçesinde var olduğu bilinen hamama ait izler günümüzde yok olmuştur. Müzenin alt katı Fotoğraflarla ve Belgelerle Atatürk Müzesi olarak hazırlanmıştır. Burada Atatürk ün Mersin i ziyaretlerinde çekilen fotoğrafları, Anıt Kabir Müzesi nden getirilen 22 adet kişisel eşyası sergilenmektedir. Bunlar arasında bornoz, gömlek, çatal, bıçak, kaşık sayılabilir. Bazı eşyalar Tarsus lu Mehmet ve Belkız Akçora ailesi ile Taki Aleksioğlu nun bağışıdır. Kahve içtiği fincan ise Erdal Akalın tarafından armağan edilmiştir. Etnoğrafik değerlerin sergilendiği üst katta, ortada bulunan büyük bir salon ve bu salona açılan yedi oda bulunmaktadır. Bu odalardan ikisi yatak odaları, birisi çalışma odası, dördü ise oturma odaları olarak değerlendirilmiştir. Girişte çeşitli fotoğrafların sergilendiği Kuvay-i Milliye köşesi bulunmaktadır. Pazartesi tüm gün, dini bayramların ise birinci günü öğlene kadar kapalı, diğer günlerde mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. 101

102 Devlet Resim Heykel Müzesi Ve Galerisi Kent merkezinde, Akdeniz Belediyesi sınırları içerisinde, Eski Camii nin kuzeyinde, 5226 Sanat Sokağı, No.6 da yer almaktadır. 19. yüzyılda inşa edilen yapı önce konut, sonra otel olarak kullanılmış ve adı uzun süre Gülnar Otel i olarak anılmıştır yılında Valilikçe kamulaştırılmıştır yılları arasında Kültür Bakanlığı nca restore edilmiş ve Mersin Devlet Resim Heykel Müzesi ve Galerisi olarak hizmete açılmıştır. Günümüzde Devlet Resim Heykel Müzesi ve Galerisi olarak hizmet veren bina kesme taştan inşa edilmiştir. Çıkmalar ise bağdadi teknikle yapılmıştır. Müze binasının giriş katı resim galerisi, birinci katı müze, ikinci katı ise ofis ve toplantı salonu olarak kullanılmaktadır. Pazar günleri hariç saatleri arasında ziyarete açıktır. Silifke Müzesi Taşucu yolu üzerindeki müze, yörenin çeşitli dönemlerine ait tarihi eserlerinin sergilendiği iki katlı modern bir yapıdır. Birinci katta çeşitli dönemlere ait mermer ve kalker heykeller ve çeşitli amphoralar sergilenmektedir. İkinci katta bulunan üç salondan birisinde Meydancık Kalesi nde bulunan define buluntusunun yanı sıra diğer sikke koleksiyonları, ikinci salonda daha çok seramik buluntuların kronolojik olarak sergilendiği vitrinler, Aydıncık İlçesi nde bulunan Kelenderis kazı buluntuları ile Kilise Tepe Höyüğe ait buluntuların teşhir edildiği özel bir vitrin, üçüncü salonda ise etnoğrafik eserler sergilenmektedir. Pazartesi tam gün, dini bayramların birinci günü yarım gün kapalı, diğer günlerde mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. Atatürk Evi ve Etnoğrafya Müzesi Atatürk, Silifke ye olan ilgisini burayı dört kez ziyaret ederek göstermiştir. Ziyaretlerinden birinde burada bir çiftlik satın almış ve merkezi bu çiftlik olmak üzere bir Tarım Kredi Kooperatifi kurulması için talimat vererek kendileri de bu kuruluşun üyesi olmuştur. Atatürk ün Silifke ye 27 Ocak 1925 tarihinde ilk gelişinde kaldığı tarihi ev restore edilerek, kullandığı eşyalarla birlikte müzeye dönüştürülmüştür. Pazartesi tam gün, dini bayramların birinci günü yarım gün kapalı diğer günler mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. Porto Calamie (Narlıkuyu), Poımenios Hamamı ve Üç Güzeller Mozaiği Silifke ye 20 km., Kızkalesi ne 5 km. uzaklıktaki Narlıkuyu, Hıristiyanlık Dönemi nde Cennet-Cehennem e gezi ve tapınmaya gelenler için bir deniz kapısı olmuştur. Buranın Orta 102

103 Çağ daki ismi Porto Calamie diye bilinmektedir. Hamam Cennet obruğu içindeki yer altı suyunun denize ulaştığı yerdeki tatlı su kaynağından yararlanılarak buraya yaptırılmıştır. Dönemin tüccarlarının banyo ihtiyacını giderdiği yer olan bu görkemli hamam yapısından yalnızca su yalağı ile yıkanma bölümündeki taban mozaiği günümüze kadar gelebilmiştir. İ.S. 4. yüzyılda Paperon kentinin ahalisi tarafından kullanılan Roma Hamamı nın tabanındaki mozaiklerde Zeus un üç güzel kızı Aglaia, Thalia ve Euphrosyne çıplak olarak kumru ve keklikler arasında dans ederken tasvir edilmiştir. Yarı tanrıça olan üç kız kardeş, güzelliği, zerafeti ve neşeyi temsil etmektedir. Kral ise Roma imparatoru Arkadios ile birlikte yönetimde olduğu Honorius olduğu sanılmaktadır. Mozaik tablonun üzerinde bulunan ve İ.S. 4. yüzyıla tarihlenen eski Yunanca yazıtın Türkçe çevirisi şöyledir: Ey misafir, eğer bugüne kadar saklı kalmış olan bu güzel yıkanma suyunun kaynağını kimin bulduğunu soracak olursan, bil ki o, kralın arkadaşı Poimenios tur ve kutsal adaları adil bir şekilde yönetmiş olan kişidir. Taşucu Amphora Müzesi (Özel Müze) Müze, Taşucu Eğitim ve Doğal Hayatı Koruma Derneği Başkanı Aslan Eyice nin koleksiyonundan oluşan amphora ve toprak eserlerin vâkıfa bağışlanması ile kurulmuştur. Antik Dönem e ait 300 kadar amphora ve çeşitli toprak figürlerin sergilendiği müze, Akdeniz deniz ticaretinde kullanılan amphora tipleri bakımından önemli özelliğe sahiptir. Müzeye no.lu telefondan ulaşılabilir. Tarsus Müzesi Ramazanoğulları ndan Kubat Paşa tarafından 1557 yılında açık avlulu medrese olarak yaptırılan Kubat Paşa Medresesi, 1971 de müze haline getirilerek ziyarete açılmıştır. Ancak olumsuz şartları nedeni ile 1998 yılında yeni yapılan Tarsus 75. Yıl Kültür Merkezi kompleksine taşınmıştır. Müzenin etnoğrafik ve arkeolojik eserlerin sergilendiği iki büyük salonu bulunmaktadır. Giriş katında yer alan Etnografya salonunda Tarsus ve yöresinde yaşayan halkın ürettiği el işi dokuma ürünleri, gümüş, bakır ve ahşap işçilik örnekleri, heybeler, nazarlıklar, kilimler, takılar, mutfak eşyaları Yörük ve Türkmen kültüründen örnekler sunulmaktadır. Müzede ayrıca günlük yaşamdan bir kesitin canlandırıldığı Tarsus Evi köşesi oluşturulmuştur. Alt katta yer alan Arkeolojik eserler salonu Tarsus yöresinde yapılan kazı çalışmaları ve satın alma yolu ile müzeye intikal eden eserlerden oluşturulmuştur. Kazılar seksiyonunda Tunç Çağı Gözlükule eserleri, Tarsus Cumhuriyet Alanı kazı buluntuları, Donuktaş-Roma Tapınağı kazısından çıkan pişmiş toprak kandiller, mermer mimari parçalar, cam bilezikler, figürin 103

104 başları, Aziz Paulus Kuyusu kazısında bulunan kandiller, Roma Anıt Mezar ı kazısından çıkan buluntular, Makam-ı Danyal Camii nde yapılan kurtarma kazısından çıkarılan sırlı seramikler, bronz haçlar, barutluklar, Bizans Dönemi ne ait sikkeler belli başlı eserleri oluşturmaktadır. Satın alma yoluyla elde edilen eserler ise kronolojik olarak sergilenmiştir. Sikke koleksiyonu ise oldukça zengindir. Pazartesi günü tüm gün, dini bayramların birinci günü öğlene kadar kapalı, diğer günlerde mesai saatleri içerisinde ziyarete açıktır. St. Paul Anıt Müzesi Cumhuriyet Mahallesi ndeki kilise Hıristiyanlarca Aziz Paulus Kilisesi olarak tanınmıştır. 18. yüzyıldan beri Tarsus a gelen gezginlerin Paulus Kilisesi olarak tanıttıkları kilisede bu olmalıdır. Paulus un kendisinin yaptığı, hatta bahçesine bir ağaç diktiği çevresinde bir mezarlık bulunan küçük bir Ermeni Kilisesi nden bahsederler. Bu kilise 1862 yılında bir fermanla yenilenerek bugünkü Paulus Kilisesi yapılmıştır. Hıristiyan cemaatin Tarsus tan ayrılması ile uzun zaman boş kalan kilise, kısa bir dönem askerlik şubesi ve lojman binası olarak kullanılmıştır. Daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı nca koruma altına alınarak onarımı yapılan kilise, Aziz Paulus Anıt Müzesi olarak ziyarete açılmıştır. Zaman zaman dini törenlerinde yapıldığı kilisenin önünde dört sütunun taşıdığı kemerli bir nartheksi yer almaktadır. İç mekâna buradaki ana kapıdan girilmektedir. Girişin sağ ve solunda birer yarım sütun ve bu sütunların hizasında salonu üç nefe ayıran iki sıra halinde dört serbest sütun yer almaktadır. Orta bölüm tonozludur. Tavanın merkezine rastlayan bölümde ortada Hz. İsa, yanlarda ise iki incil yazarları olan doğuda Ioannes ve Matteos, batıda Marcos ve Lucas ın tasvir edildiği duvar resimleri bulunmaktadır. Yan neflerin üzeri orta nefte olduğu gibi tonozludur. Nefleri birbirinden ayıran sütunların arası kemerlidir. Orta nefin doğudaki üst bölümünde bulunan pencerenin her iki yanında bir manzara ve melek resmi görülmektedir. Apsis bölümünün her iki yanında odalar yer almaktadır. Girişin üstünde ilk iki sütunun taşıdığı ahşap asma kat bulunmaktadır. Bu katın orta nefe bakan korkuluğun üzerinde manzara resimleri yapılmıştır. Bu bölüme güneyde ve dışarıda bulunan bir merdivenle çıkılmaktadır. Kilisenin kuzey doğu köşesinde ise çan kulesi yer almaktadır. 104

105 Trekking ve Yamaç Paraşütü Parkurları TREKKİNG PARKURLARI 1-Lamas Kanyonu 2-Ayva Gediği-Namrun Parkuru 3-Fındıkpınarı-Arslanköy 4-Manavşa Parkuru 5-Çukurkeşlik parkuru 6-Darboğaz-Namrun 7-Cehennem Deresi Vadisi 8-Güzeloluk-Ereğli Parkuru 9-Dümbelek Düzü-Yıldız Dağı 10-Göksu Deltası 11-Göksu Nehri Yürüyüşü 12-Ermenek Çayı 13-Dragon Çayı 14-Geçimli-Dişkeş-Köprübaşı-Kravga Parkuru 15-Çömelek Yürüyüşleri a)sason Kanyonu b)göğden Yaylası 16-Doğu Sandal-Şakna Yürüyüşü 17-Kadıncık Vadisi Parkuru 18-Atlılar (Sadiye) Köyü Parkuru 19-Karakızderesi Parkuru 20-Karagöl-Namrun Parkuru YAMAÇ PARAŞÜTÜ PARKURLARI 1-Tarsus/Kartaltepe 2-Tarsus/Çanaktepe 3-Gelincik Tepesi (Yenişehir) 4-Arslanköy-Yaylacık 5-Silifke-Yeşilovacık-Tisan Tepesi 6-Tarsus Eshab-ı Kehf 7-Erdemli-Akpınar Köyü-Göktepe RAFTİNG PARKURLARI 1-Göksu Irmağı 2-Lamas Çayı 3-Dragon Çayı ANTİK İZLENİMLİ TREKKİNG PARKURLARI 1-Sağlıklı Köyü-Roma Yolu-Tarsus 2-Şeytan Deresi Vadisi 3-Ura-Korykos 4-Kilikia Afrodisias Parkuru 5-Demircili (İmbrigon)-Sivri Kale Parkuru 6-Hançerkale-Gökburç-Tekkadın Örenyerleri Parkuru 7-Karakabaklı-Işıkkale-Sinekkale Parkuru 8-Korykos Nekropol Yolu Ve Adamkayalar Parkuru 9-Prensesin Ayak İzleri Parkuru Jeep Safari ve Su Altı Dalış Parkurları JEEP SAFARİ PARKURLARI 1-Avgadı, Güzeloluk-İvriz, Konya Ereğlisi Parkuru 2-Gözne-Ayvagediği-Cehennem Deresi-Sebil- Namrun Parkuru 3-Lamas-Esenpınar-Kızılgeçit-Uzuncaburç- Silifke Parkuru 4-Erdemli-Kırobası-Çömelek-Mut Parkuru 5-Silifke-Uzuncaburç-Kırobası-Mavga Kalesi- Dağpazarı SU ALTI DALIŞ PARKURLARI 1-Akyar (Silifke) 2-Narlıkuyu (Silifke) 3-Susanoğlu (Silifke) 4-Altınorfoz Oteli (Silifke) 5-Kızkalesi (Erdemli) 105

106 Alahan Manastırı Parkuru 6-Aydıncık-Şeyh Ömer-Gezende-Mut Parkuru 7-Anamur-Kazancı-Ermenek-Mut Parkuru 8-Dragon Çayı Parkuru 6-Paşa Türbesi (Erdemli) 7-Taşucu (Silifke) 8-Boğsak (Silifke) 9-Tisan-Mavikent (Silifke) 10-Büyükeceli (Gülnar) 11-Aydıncık Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi (Endemik Bitki Ve Kuş Gözlem Alanı) İl merkezine 80 km mesafede Silifke İlçesi sınırlarında yer alan ve tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen Göksu Deltası 1994 yılında ülkemizin Ramsar Sözleşmesine taraf olmasıyla uluslararası koruma statüsüne kavuşmuş önemli bir sulak alandır ha (1.360 hektarı su yüzeyi) yüzölçümüne sahip bölge ila arasında değişen kuş nüfusu ve 334 kuş türü, Sini Kaplumbağası (Caretta Caretta), Yumuşak Kabuklu Nil Kaplumbağası, Akdeniz Keşiş Foku (Monuchus Monuchus) ve Akdeniz Yeşil Kaplumbağası varlığı; km lik su toplama havzasıyla dünya ve ülke ölçeğinde ekolojik önemi olan bir alandır. Kuş gözlemcilerinin büyük ilgisini çeken bölge doğa turizmi açısından büyük potansiyel taşımaktadır. Bu alanda ekolojik dengeyi bozmadan, deltadaki doğal yaşamı da koruyarak kuş gözlemciliği ve botanik turizmi yapılmaktadır. Yaylalar 106

107 YAYLALAR 1-Uzuncaburç 2-Kozlar Yaylası 3-Kaş Yaylası 4-Dağpazarı Yaylası 5-Fındıkpınarı Yaylası 6-Namrun (Çamlıyayla) 7-Sartavul Yaylası 8-Kırobası (Mara Köyü) Yaylası 9-Soğucak Yaylası 10-Sorgun Yaylası 11-Küçük Sorgun Yaylası 12-Gözne Yaylası 13-Aslanköy Yaylası 14-Balandız Yaylası 15-Gökbelen Yaylası 16-Karakızderesi yaylası 17-Gülek Yaylası (Karboğazı) 18-Avgadı (Aydınlar) 19-Sunturas(Çağlarca) 20-Güzeloluk 21-Ayvagediği Kongre ve Fuar Turizmi Toplantı Salonları (200 kişi ve üzeri) İlçesi Kamuya Ait Meslek Özel TOPLAM Kuruluşlarına Ait Tesis Kapasite Tesis Kapasite Tesis Kapasite Tesis Kapasite Sayısı Sayısı Sayısı Sayısı Akdeniz Yenişehir Anamur Bozyazı Erdemli Mut Silifke Tarsus TOPLAM Mersin Kültür Merkezi 107

108 Türkiye nin en iyi 10 kültür merkezinden biri olan Mersin Kültür Merkezi, 1946 da Halkevi olarak yapılmıştır. Mülkiyeti bakanlığımızda bulunan merkezin 638 kişilik salonunda opera, tiyatro, konser ve sempozyumlar düzenlenmekte, etkinlikler tüm yıl ara verilmeden devam etmektedir. Binada Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü ve Mersin Müze Müdürlüğü de hizmet vermektedir Tarsus 75.Yıl Kültür Merkezi Bakanlığımız mülkiyetinde bulunan bina bünyesinde 475 kişilik büyük salon, 200 kişilik küçük salon, sergi salonu, kurs odaları, kafeterya, depolar yanında İlçe Halk Kütüphanesi Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü ve misafirhane bulunmaktadır. Yenişehir Fuar Merkezi Yenişehir Belediye Başkanlığınca m² alan üzerine m² alan kapalı alana sahip sergi salonları, toplantı salonları, yeme-içme tesisleri ile modern bir fuar merkezi yaptırılarak 2007 yılı Ekim ayında hizmete açılmıştır. Büyükşehir Belediyesi Kongre Merkezi Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yaptırılan kongre merkezi toplam kişi kapasiteli kongre ve toplantı salonları, sergi salonu ve diğer etkinlikler için çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Deniz Turizmi 321 km sahil şeridi boyunca yer alan plajları, koyları ve 300 güne varan güneşli gün sayısı, 37 turizm işletme belgeli ve 323 Belediye Belgeli konaklama tesisi ile Mersin; deniz turizmi açısından da önemli bir merkez durumundadır. İlimizde ilan edilen 8 adet Turizm Merkezi-Koruma ve Gelişim Bölgesinin Mersin-Tarsus- Karboğazı Kültür, Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi dışında kalan 7 tanesi sahillerimizde yer almaktadır. 1-Mersin-Tarsus-Gülek-Karboğazı Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 2-Mersin -Tarsus Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 3-Silifke-Narlıkuyu-Akyar Turizm Merkezi 4-Silifke-Taşucu-Boğsak Turizm Merkezi 5-Silifke-Kargıcık Turizm Merkezi 6-Silifke-Ovacık Turizm Merkezi 7-Gülnar-Ortaburun Tepesi Mevkii Turizm Merkezi 8-Anamur- Melleç Turizm Merkezi Konaklama 108

109 Türü Turizm İşletme Belediye Belgeli Turizm Yatırım Belgeli Belgeli Tesisin Cinsi Tesis Oda Yatak Tesis Oda Yatak Tesis Oda Yatak Otel Tatil Köyü Motel Pansiyon Apart Otel Golf Alanı 2 Butik Otel Sosyal Tesis Sağlıklı Yaşam 1 Merk. Kongre ve 1 Sergi Mer. Günübirlik 1 Tesis Mokamp Kamping Toplam Seyahat Acenteleri SEYAHAT ACENTALARI Grubu Sayısı A GRUBU MERKEZ 44 A GRUBU ŞUBE 5 AG GRUBU 8 B GRUBU 1 C GRUBU 1 TOPLAM 59 Rehberler Ülkesel Bölgesel İngilizce 70 1 Almanca 1 0 Rusça 1 0 Arapça 1 0 Deniz Sınır Kapıları Giriş-Çıkış Sayısı Yıllar Giriş Çıkış 109

110 Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yıllara Göre Müze Ve Örenyerleri Ziyaretçi Sayısı YILLAR ZİYARETÇİ SAYILARI TOPLAM YERLİ YABANCI MÜZE KARTLI ZİYARETÇİ MERSİN İLİ VE İLÇELERİNİN ÖNE ÇIKAN DOĞA TURİZMİ DEĞERLERİ MATRİSİ 110

111 Aktivite/değer Değerler toplamı Mersin 1 2 Anamur lçesi 3 3 Aydıncık İlçesi 3 1 Bozyazı İlçesi 2 3 Çamlıyayla İlçesi 3 2 Erdemli İlçesi 1 6 Gülnarİlçesi 1 7 Mut.İlçesi 2 5 Silifke.İlçesi Rafting (R) 2 8 Tarsus.İlçesi 3 4 Canyoning/kanyo n yürüyüşü (C) Mağaracılık (M) Dağ bisikletçiliği (DB) Denizel değerler (DS) Dağ-yayla gezisi imkanı ( DG) Peyzaj güzelliği/fotosafa ri (PF) Yaylada konaklama/kampi ng (YK) Düzenlenmiş doğa gezisi rotası(dgr) Pansiyonculuk(P) Kır havasında şehir merkezleri(khş M) Aktif 111

112 yaylacılık(ay) Kuş gözlemciliği imkanı(kug) Sportif olta balıkçılığı imkanı(sob) Milli park vb sahalar(mp) Kış sporları potansiyeli(ksp) Estetik bulunan yerler(eş) şelale Estetik göl/baraj olan yerler(egb) Botanik gezilerine uygun saha(bog) Tescilli avlak sahası (AvS) Yaban hayatı geliştirme sahası(yhgs) Garantili yaban hayatı gözlemi(gyhg) İzole ilginç ekosistemler(ie) Sualtı Yaşamı Gözleme İmkanı (SAG) Bakir Küçük Koylar (BKK) 112

113 Ormanaltı florası tanıma gezi imkanı(mantar ve benzeri dahil) (FGİ) Endemik Bitkilerin Gözlemi (EBG) Köy Pazarları(Orman meyvelerinden reçel marmelat, kurutulmuş meyve satılması kaydıyla) (KP) Doğal taşlardan tabiat tarihi gezisi(gezi sırasında en az değişik taş türü ve jeomorfolojik yapılar tanıtılmalıdır) (DTTTG) Bakir doğa parçaları keşif gezisi(bakir vadi ve bakir orman gibi gizli kalan değerleri keşfetme gezileri) (BDPKG) Yayla gezisi imkanı (Ya) Yaya gezi imkanı (Y) Tarihi eserler, sit 113

114 alanı (Ts) Şelale imkanı (Ş) görme Peyzaj değeri yüksek yerler,fotoğrafik yerler (P) Mağara (Mğ) gezisi Motorlu imkanı (M) gezi Jeolojik jeomorfolojik değerler (Jm) ve Kanyon görme imkanı (Cn) Botanik gezisi imkanı (Bt) Bakir orman gezisi (Bo) Atla geziye uygun (At) 114

115 5. SEÇKİN VE YÜKSEK DEĞER TAŞIYAN () YILDIZ ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POTANSİYELİNİ GELİŞTİRME İMKANLARININ ORTAYA KONULMASINA İLİŞKİN ANALİZLER Seçkin ve yüksek değer alan ilçeler sırasıyla; Tarsus, Anamur, Çamlıyayla ve Aydıncık ilçeleridir. TARSUS İLÇESİ TURİZM TALEBİ DEĞERLERİ TABLOSU Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 20 Eşler: %.10Aileler : %.40 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %.20 Diğerleri : %.10 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kıyaslanabileceği saha 1 İnanç Turizmi 2 Doğa Gezileri, 3. Fotosafari, 4 Mağaracılık, 5. Kırsal Miras Gezileri, Anamur Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 1 saat (1-2 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Toplu Taşıma Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park 115

116 kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi Restoranların Kategori Sayısı Açıklama durumu Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları, Tabiat Anıtları Neler? İnanç Turizmi Değerleri Sunduğu özellikleri Alandaki yabanıl Bayrak türler 1. Yaban Keçisi 2. Kırmızı Benekli Alabalık 116

117 varlıklar Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler, Kadıncık Çalısı Flueggea anatolica Gemici Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler Yaban Keçisi var mı? Genellikle rastlanma %20-30 ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Konaklama, yol ve Spor tesisleri sosyal tesislere Diğerleri ihtiyaç vardır. Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor 117

118 Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 118

119 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (Korunan Alanlar İçin) (1-Akıcı, Yeterli 2- İyi, 3- Fena Değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme Sayısı ve uygunluğu noktaları Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları 119

120 Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; Tüm değerlendirmeye alınan alanlarda genel olarak konaklama, fiziki tesisler ve sosyal faaliyetler açısından sıkıntılar mevcuttur. Korunan sahalara ulaşım yollarının düzeltilmesi ve gerekli yol üstü geçici park yerlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Yöre halkı tarafından turizme ve gelen turistlere karşı herhangi bir olumsuz vaka olmamaktadır. Genel olarak iç turizme yönelik hizmet verilmektedir. ANAMUR İLÇESİ TURİZM TALEBİ DEĞERLERİ TABLOSU 120

121 Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 20 Eşler: %.10Aileler : %.50 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %.10 Diğerleri : %.10 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kıyaslanabileceği saha 1 Deniz Turizmi 2 Doğa Gezileri, 3. Fotosafari, 4. Kırsal Miras Gezileri, Tarsus Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 4 saat (3-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Toplu Taşıma Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi 121

122 Restoranların Kategori Sayısı Açıklama durumu Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları, Bakir Koylar Neler? Sunduğu özellikleri Bayrak türler 1. Yaban Keçisi 2. Deniz Kaplumbağası Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler, Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) 122

123 Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler Yaban Keçisi var mı? Genellikle rastlanma %40-50 ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Konaklama, yol ve Spor tesisleri sosyal tesislere Diğerleri ihtiyaç vardır. Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek 123

124 veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, 124

125 Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yollarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (Korunan Alanlar İçin) (1-Akıcı, Yeterli 2- İyi, 3- Fena Değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme Sayısı ve uygunluğu 125

126 noktaları Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; Tüm değerlendirmeye alınan alanlarda genel olarak konaklama, fiziki tesisler ve sosyal faaliyetler açısından sıkıntılar mevcuttur. Korunan sahalara ulaşım yollarının düzeltilmesi ve gerekli yol üstü geçici park yerlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Yöre halkı tarafından turizme ve gelen turistlere karşı herhangi bir olumsuz vaka olmamaktadır. Genel olarak iç turizme yönelik hizmet verilmektedir. ÇAMLIYAYLA İLÇESİ TURİZM TALEBİ DEĞERLERİ TABLOSU 126

127 Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 10 Eşler: %.10Aileler : %.70 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %.10 Diğerleri : %. Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kıyaslanabileceği saha 1 Yayla Turizmi 2 Doğa Gezileri, 3. Fotosafari, 4. Kırsal Miras Gezileri, Tarsus Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (3-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi 127

128 Restoranların Kategori Sayısı Açıklama durumu Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Yaban Hayatı Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları, Akarsu Neler? Kadıncık Çalısı Yaban Keçisi Sunduğu özellikleri Bayrak türler 1. Yaban Keçisi 2. Kırmızı Benekli Alabalık Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler, Kadıncık Çalısı Flueggea anatolica Gemici Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) 128

129 Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler Yaban Keçisi var mı? Genellikle rastlanma %40-50 ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Konaklama, yol ve Spor tesisleri sosyal tesislere Diğerleri ihtiyaç vardır. Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra 129

130 zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yollarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir 130

131 Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (Korunan Alanlar İçin) (1-Akıcı, Yeterli 2- İyi, 3- Fena Değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme Sayısı ve uygunluğu noktaları Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; Tüm değerlendirmeye alınan alanlarda genel olarak konaklama, fiziki tesisler ve sosyal faaliyetler açısından sıkıntılar mevcuttur. Korunan sahalara ulaşım yollarının düzeltilmesi ve gerekli yol üstü geçici park yerlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. 131

132 Psikolojik Taşıma Kapasitesi: ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Yöre halkı tarafından turizme ve gelen turistlere karşı herhangi bir olumsuz vaka olmamaktadır. Genel olarak iç turizme yönelik hizmet verilmektedir. Aydıncık İlçesi Turizm Talebi Değerleri tablosu Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 20 Eşler: %.10Aileler : %.60 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %.10 Diğerleri : %. Gelişlerinin İlk 5 Sebebi Kıyaslanabileceği saha 1 Deniz Turizmi 2 Doğa Gezileri, 3. Fotosafari, 4. Kırsal Miras Gezileri, 5. Mağaracılık Anamur Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri () (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 4 saat (4-5 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel Taşıt Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park 132

133 kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı Yeme içme konaklama analizi Restoranların Kategori Sayısı Açıklama durumu Turistik Yerel Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Var Var Yaban Hayatı Neler? Aynalıgöl Mağarası Akdeniz Foku Yaban Keçisi Sunduğu özellikleri 133

134 Alandaki yabanıl varlıklar Bayrak türler 1. Akdeniz Foku 2. Yabana Keçisi Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler, Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler Akdeniz Foku var mı? Genellikle rastlanma %10-20 ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Konaklama, yol ve Spor tesisleri sosyal tesislere Diğerleri ihtiyaç vardır. Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor 134

135 İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 135

136 Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yollarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (Korunan Alanlar İçin) (1-Akıcı, Yeterli 2- İyi, 3- Fena Değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı 136

137 Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme Sayısı ve uygunluğu noktaları Aktiviteler seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; Tüm değerlendirmeye alınan alanlarda genel olarak konaklama, fiziki tesisler ve sosyal faaliyetler açısından sıkıntılar mevcuttur. Korunan sahalara ulaşım yollarının düzeltilmesi ve gerekli yol üstü geçici park yerlerinin yapılmasına ihtiyaç vardır. Psikolojik Taşıma Kapasitesi: Yöre halkı tarafından turizme ve gelen turistlere karşı herhangi bir olumsuz vaka olmamaktadır. Genel olarak iç turizme yönelik hizmet verilmektedir. 137

138 6. MERSİN İLİ VE İLÇELERİNİN KIYAS YÖNTEMİ İLE KISA DEĞERLENDİRMESİ Karşılaştırma yöntemi, kapsam dahilindeki unsurun benzerleri ve rakipleri ile arasındaki farkı görmesi ve daha ilerlemesine itici güç olması amaç edinilerek verimliliği arttırma yöntemidir. Karşılıklı bilgi alışverişi olarak değerlendirilen bu yöntemde, kopyalama değil, kendi ürünlerimize yönelik ilham almak, uyarlamak hedeftir. Gelecek eğilimlerini şimdiden görüp, müşterinin isteklerini şimdiden karşılamaya hazırlıklı olmayı gerektirir. Karşılaştırma yapılan ilçenin/ilin başarılı oluğu hususta takip ettiği yolun ilçede/ilde alınabilirliği araştırılmalıdır. KIYAS YÖNTEMİ İLE DOĞA TURİZMİ POTANSİYELİ YÜKSEK OLAN BAZI İLÇELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ MERSİN ili İlçe Kıyaslanan Kıyaslama Örnek Alınacak Deneyim İl/ilçe sebebi, Anamur Aydıncık Benzer Doğa kaynaklarına Sahip Olmaları Her iki ilçeninde doğa turizmi potansiyeli yüksek alanları vardır. Aydıncık ilçesi Anamur ilçesine nazaran çevre baskısından daha az etkilenmektedir. Tarsus Çamlıyayla Ulaşılabilirlik Tarsus ilçesi ana yola ve turizm değeri taşıyan yerlere olan yakınlığı ile Çamlıyayla ilçesine göre avantaja sahiptir. Çamlıyayla ilçesinin doğa turizmi yönünden kapasite olarak yüksek fırsatlara sahip olması ancak yapılabilecek olan yatırımlara bağlıdır. 7. MERSİN İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ Mersin Kalkınma ve İş Konseyi nin (MEKİK) kararlarıyla oluşturulan Kültür, Turizm ve Spor Alt Komisyonu SWOT analizi çalışmasının yapılmasına karar vermiştir. Bu doğrultuda, Mersin ilinin turizm açısından güçlü ve zayıf yanları ile Mersin turizmi için geçerli olabilecek fırsat ve tehditlerin (SWOT) analizi, 10 Ekim 2008 tarihinde Mersin Sanayici İş Adamları Derneğinde (MESİAD) yapılan bir çalıştay ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalıştayda ortaya çıkan fikirler üzerinde çalışılarak, Mersin turizmi için geçerli olabilecek güçlü ve zayıf yanlar ile fırsat ve tehditler belirlenmeye çalışılmıştır ( Çakıcı, 2011; ). 138

139 İlin Güçlü/Zayıf Yönleri ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Mersin İlinin Turizm Açısından Güçlü/Zayıf Yönleri ( Çakıcı, 2011; ) GÜÇLÜ YÖNLER Valinin ilgi ve desteği Yerel lezzetler Tarihi (arkeolojik) zenginlik Doğal zenginlik Kültürel zenginlik Farklı turizm cazibe unsurlarına (kış-sanat-sağlık-inanç-avyayla-ekoturizm) sahip olması Uygun iklim özellikleri Adnan Menderes Bulvarı boyunca yer alan (tematik) park Fuar alanının varlığı Limanın varlığı Teknopark çalışmaları Turizm sektörü paydaşlarının samimi çabaları ZAYIF YÖNLER Yerel yönetimlerin imarlaşmaya yönelik tutumu Çarpık yapılaşma Örgütsel, bilinçli ve hedef pazarlara odaklı tanıtımın yetersizliği Çöp fabrikası ve arıtma yatırımlarının yetersizliği Yerel yönetimlerde turizm vizyonu yetersizliği Mersin Turizm ve Tanıtma Vakfı nın olmayışı Kongre ve ziyaretçi bürosunun olmaması Şehir otelciliğine gereken önemin verilmemesi Müze ve ören yerlerinde standart düzenlemenin olmayışı Master planın olmayışı İl ve ilçeler arasında ulaşım zorlukları Yönlendirme levhalarının yetersizliği 139

140 GÜÇLÜ YÖNLER Mavi bayraklı kıyıların varlığı ve mavi bayrak alma çabaları Mersin in Ortadoğu nun lojistik üssü olmak için çalışması Sektörün ihtiyaç duyduğu yetişmiş işgücünü sağlayan eğitim kurumlarının varlığı Bakir turizm alanlarının olması İç turizmde bölgenin çekim unsuru olması Yat limanlarının oluşu Sağlık hizmetlerinin gelişmesi Üniversite-sanayi-sivil toplum işbirliği Sivil toplum örgütlerinin turizme olumlu bakışı Ulaşım imkanlarının çeşitliliği Havaalanına yakınlık Kongre turizmine dönük üst yapı tesdislerinin varlığı Spor alt yapısının yeterliliği Laik, etnik, hoşgörülü etnik yapı Halkın turizme yönelik olumlu bakışı Denizin göreli olarak temiz olması Kültür ve sanat organizasyonlarının çokluğu ZAYIF YÖNLER Şehrin olumsuz imajı Çalışmaların hedefe ulaşmadan yarım bırakılması Toplumun projelere inanç ve güven duymaması Sivil toplum örgütlerinin tabana yayılmayan tutumları Nitelikli işgücünün il dışına göçü Sanayi kuruluşlarından kaynaklanan kirlilik Kurumlar arası koordinasyon eksikliği ve otorite boşluğu Turizm bilincinin yetersizliği Mavi bayraklı kıyıların azlığı Hedef pazarların belirsizliği Tarım, sanayi ve yerleşimin iç içe geçmiş olması Tanıtım bütçesinin belirsizliği Kamu üst kurumlarının gereken desteği vermemesi Turizm geliştirme çabalarında koordinasyon eksikliği Balık çiftlikleri Kültürel ve tarihi varlıkların korunamaması Mersin il merkezinden denize girilemiyor olması 140

141 İlin Turizm Açısından Fırsatları ve Tehditleri ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Mersin İlinin Turizm Açısından Fırsatları ve Tehditleri ( Çakıcı, 2011; 14 ) FIRSATLAR Yeni havaalanının Mersin e daha yakın bir yerde yapılması Mersin Limanı nın büyümesi ve yabancı ortaklık Ortadoğu pazarına yakınlık ve bu pazarın artan ilgisi İlde üniversite sayısının artması ve mevcut üniversitelerin gelişimi Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Mersin in kongre turizminin geliştirileceği şehirler arasında kabul edilmesi AB adaylığı nedeniyle Türkiye nin bilinirliğinin artması Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Eylem Planı nda geliştirilecek yöreler içinde bulunması Alternatif turizm türlerine (yayla/inanç/kültür) olan ilginin artması Kültürel mirasın korunmasına dönük projelerin Avrupa Birliği nce desteklenmesi TEHDİTLER Terör Ekonomik kriz Göç Türkiye nin komşu ülkelerle olan sorunları Komşu ülkelerin birbirleriyle ve kendi içlerindeki sorunlar Öncelikle bir sanayi kenti olarak planlanmış olmak Nükleer santral Tarsus-Kazanlı kıyı kesimi projesinde yaşanan zorluklar Turizm yatırımlarına sağlanan teşviklerin azalması 141

142 FIRSATLAR Türkiye deki bilinen turizm destinasyonlarının turizm üst yapı ve tesisleri açısından doyum noktasına yaklaşması Akdeniz in doğusunda olan ülkelere dönük turist talebinin artması Yatırımcıların ilgisini çeken bir il olması Artan dış ticaret hacmi TEHDİTLER Enerji maliyetlerinin yükselmesi Antalya-Mersin karayolunun yetersizliği Turizm yatırımcılarının ilgisinin Mersin den kayması Dünyada ve Türkiye de muhafazakarlık eğilimlerinin artması Rusya, Çin ve Uzakdoğu kaynaklı turist akımının Akdeniz çanağına yönelmesi Antalya ya gelen 2 önemli turist grubu İç turizm hareketlerinin gelişmesi Küresel ısınma Turizm işletmeleri arasındaki rekabetin (Almanya-Rusya) arasındaki uyumsuzluk fiyat ağırlıklı olması Yatırım maliyetlerinin yüksekliği İşsizlik Ulusal savunmaya yönelik jeopolitik konum (Kıbrıs, İncirlik) ÖNEMLİ NOT: Çalışma, tarihinde gerçekleştirilmiş olup; yazarın belirttiği üzere (katılımcı bir yaklaşımla, güncel gelişmeler doğrultusunda) tabloda bazı değişimler yapılmıştır. 142

143 Şekil 4. Mersin İli Doğa Turizmi Potansiyel Alanlar Haritası Av Botanik Turizmi Balıkçılık Dağcılık Yayla Bisiklet Foto Safari İzcilik Çiftlik Tur İpek Yolu Kamping Kış Turizmi Mağara Jeep Safari Scuba Su Sporu Ornitoloji Trekking Rafting Y. Paraşütü 143

144 Tematik Eksen 1 DOĞA TURİZMİ FAALİYETLERİNİN TÜM YILA VE İL GENELİNE YAYILMASI Amaç 1 STRATEJİK AMAÇLAR Doğa Turizmi potansiyeli yüksek alanlarda altyapı eksikliğinin giderilmesi Eylem 1 Eylem 2 MERSİN DOĞA TURİZMİ EYLEM PLANI EYLEMLER Gerçekleş Sorumlu mesi Kuruluşlar Öngörüle n Yıllar Doğa Turizmi Envanterini Oluşturmak Doğa Turizmi potansiyeli bulunan alanlarda içme suyu, WC, kanalizasyon ve atık yönetim sistemini kurmak Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Açıklama/Alt Eylemler Mersin in, Doğa Turizmi potansiyeli bulunan tüm değerlerini içerecek bir envanter çalışması yapılacak, bu envanter çalışması sayısal bilgiler,resimler ve sayısal haritaları içerecek ve ileride yapılacak mezo ve mikro düzeydeki planlama çalışmaları için güvenilir veriler elde edilecektir. Gelen turistlerin imkanlarını iyileştirmek, kalış sürelerini artırmak amacıyla belli bölgelerde içme suyu,wc v.b. yardımcı tesisler oluşturulacak, mevcuttakiler yenilecektir.gelen turistlerin yaşam alanlarını iyileştirmek için alt yapı olarak en başta kanalizasyon sisteminin oluşturulması ve katı atık sisteminin kurularak doğal hayat ve eko sistemin korunması sağlanacaktır. 144

145 Doğa Turizmi ürünleri geliştirmek ve pazarlamak Eylem 1 Eylem 2 Mersin in yöresel ürünlerinin geliştirilmesi Pazar Araştırması Yapmak Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, TKDK Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Mersin Gıda,Tarım ve Hayvancılık İl Md. TKDK tarafından belirlenen Mersin' in yöresel ürünleri olan; Silifke yoğurdu, Keçi sütü ürünleri, Tantuni, Cezerye, Nar ekşisi, Sumak, Pekmez, Bandırma, Yayla balları, ürünlerin ticari olarak pazarlanması için pazar araştırması yapılacaktır. Dünya'da ve Türkiye'de ekoturizm ürünleri üzerine bir Pazar araştırması yaparak ekoturizm ürünlerinin pazarlanması üzerine girişimciler için bir kitapçık hazırlanacaktır Amaç 2 Eylem 3 Yöresel ürünlerin satışını gerçekleştirme k Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Yöresel ürünlerin satışını gerçekleştirmek için ilçelerde satış kooperatiflerinin kurulmasını sağlamak, kooperatiflerin satış reyonlarını oluşturmalarını sağlanacaktır 145

146 Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Mersin Gıda,Tarım ve Hayvancılık İl Md. Amaç 3 Doğa Turizmi konusunda farkındalık yaratmak Eylem 4 Eylem 1 Yöresel Ürünler Fuarına Katılmak Tanıtım araçlarını hazırlamak Konya Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Konya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Gıda,Tarım ve Hayvancılık İl Md. Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler İstanbul ve Antalya'da heryıl organize edilen yöresel ürünler fuarına katılımcı olarak stant açmak, satış yapılabilecek yöresel ürünler sergilenecektir. Mersin Doğa Turizmi alanlarını ve ürünlerini tanıtmak için yazılı,görsel tanıtım kitapçıkları,broşür,internet sitesi en az Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanacaktır. Eylem 2 Yöre halkını Mersin Orman Yöre Halkının ekoturizm konusunda 146

147 Amaç 4 Doğal, kültürel, tarihi ve arkeolojik değer üstyapısını geliştirmek Eylem 3 Eylem 1 Eylem 2 bilinçlendirmek 2022 Doğa Turizmi fuarı yapmak Doğa Turizmi alanları yol yapımı ve yenilenmesi projelerini gerçekleştirme k Şehir merkezi dışında basit ve ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Gıda,Tarım ve Hayvancılık İl Md., Valilik, Belediyeler Valilik, Belediyeler, Karayolları 5.Bölge Müdürlüğü Mersin Orman ve Su İşleri ilgisini ve bilgisini artırmaya yönelik Ekoturizm'i anlatan seminer,eğitim ve organizasyonlar yapılacaktır. Ayrıca yöre halkına daha kolay ulaşmak için tanıtım filmleri ve yerel televizyonlarda eğitici programlar hazırlanacaktır İlde var olan fuar altyapısı kullanılarak Doğa Turizmi fuarı gerçekleştirilecektir. Doğa Turizmi alanlarına ulaşımın rahat olarak sağlanması gerçekleştirilecektir. Gelen turistlerin konaklama imkanları genişletilecektir. 147

148 Amaç 5 Doğa Turizmi özel gelişim bölgeleri oluşturmak Eylem 3 kullanışlı konaklama birimleri yapılması Mevcut tesislerin fiziki alt yapısının iyileştirilmesi Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Turistik tesislerde fiziki altyapılar iyileştirilecektir. Eylem 1 Av Turizminin Geliştirilmesi Televizyon programları, Av Dergileri editörleri ve avcılık ile ilgili görsel ve yazılı medya ile iletişime geçilerek avlaklar tanıtılacaktır. Avcıların kullanımı için avlak sahaları yakınlarında yeme-içme imkanları artırılacaktır yakın komşu illerdeki avcılar ve avcı dernekleri, seyahat acentaları ile irtibata geçilerek şehre davet edilecek ve avlaklar tanıtılacaktır. Eylem 2 Foto Safari Mersin Orman Göksu Deltası gibi sulak alanlar ve 148

149 Eylem 3 Eylem 4 Turizmin Geliştirilmesi Mağara turizminin Geliştirilmesi Dağ ve Dağ Yürüyüşü (Trekking) Turizminin Geliştirilmesi 2017 ve Su İşleri Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler YHGS ler, komşu illerdeki amatör ve profesyonel fotoğrafçı dernekleri yöreye davet edilerek foto safari çalışmaları yapılacaktır Sosyal Medya ve internet sitelerinden şehrin foto safari için ekoturizm değerleri ön plana çıkarılarak pazarlanacaktır Turistik Mağaralarda gerekli işaretleme, levha ve aydınlatma çalışmaların yapılacaktır Mağara turizmini tanıtmak amacıyla broşür,cd hazırlanacak ve internet sitesi kurulacaktır. Tanıtımı tam olarak yapılamamış, turizm değeri zengin mağaraların tespiti tamamlanacaktır Aynalı Göl Mağarası gibi. Lamas Kanyonu, Ayva Gediği- Namrun Parkuru, Fındıkpınarı- Arslanköy gibi trekking ve doğa yürüyüşü alanlarını tanıtıcı broşür,cd hazırlanacak ve internet sitesi yaptırılacaktır Trekking ve doğa yürüyüşü alanlarının rotaları hazırlanıp, broşürleri basılacaktır. 149

150 Tematik Eksen 2 DOĞA TURİZMİ SEKTÖRÜNDEKİ İSTİHDAM VE GELİRİN ARTIRILMASI Amaç 1 STRATEJİK AMAÇLAR İldeki Mevcut Doğa Turizmi değerlerini tanıtmak Eylem 1 Eylem 2 Eylem 3 EYLEMLER Ziyaretçi Memnuniyeti belirlemek Pazar araştırması yapmak Tanıtım faaliyetleri yapmak Gerçekleşmesi Öngörülen Yıllar Sorumlu Kuruluşlar Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Valilik, Belediyeler Açıklama/Alt Eylemler Ziyaretçi memnuniyetinin belirlenmesi amacıyla her yıl düzenli olarak, bilimsel metotlar kullanılarak anket çalışmaları yapılacak ve sonuçları yayınlanacaktır Pazardaki oluşan ve oluşabilecek talepleri öngörerek bir Pazar araştırması yapılacaktır. Mersin' deki Doğa Turizmi değerlerini tanıtmak amacıyla il genelinde ve ülke genelindeki fuar,toplantı ve organizasyonlara katılmak, potansiyel acentalara ulaşmak ve Doğa Turizmi değerleri tanıtım araçları gönderilecektir. 150

151 Amaç 2 Amaç 3 Ekoturizm Marka İmajı oluşturmak Doğa Turizmi Sektörüne Nitelikli Eleman Yetiştirmek Eylem 1 Eylem 2 Eylem 3 Eylem 1 Mersin ekoturizm logosunu oluşturmak İşletmeleri çevreye duyarlı hale getirmek Ekoturizm fuarı yapmak İşletmelerde Eğitimli Personel çalıştırılmasını sağlamak Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Mersin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Mersin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Gıda,Tarım ve Hayvancılık İl Md., Valilik, Belediyeler Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Konya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi, Valilik,Belediyeler, Mersin in Doğa Turizmi imajının oluşturulması için herkesin kullanımına açık olacak bir " Doğa Turizmi logosu" hazırlanacaktır. Mersin in Doğa Turizmi imajını artıracak, Doğa Turizmi sahası içindeki ve dışındaki işletmelerin çevreye duyarlı hale getirilmesi için öncelikle çevre eğitimleri yapılacaktır İlde var olan fuar altyapısı kullanılarak Doğa Turizmi fuarı gerçekleştirilecektir. İşletmelere turizm alanında eğitimli personel çalıştırmanın önemi anlatacak farkındalık seminerlerini il merkezi ve ilçe merkezlerinde yapmak 151

152 Eylem 2 Rehberlik hizmeti yapmak Mersin Orman ve Su İşleri Müdürlüğü, Konya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Mersin Üniversitesi Öğrencilere yönelik kariyerlerini planlamak amacıyla, Doğa Turizminin il için önemli vurgulayacak ve kalifiye olarak çalışılacak iş sahalarını tanıtacak lise ve üniversite öğrencilerine yönelik seminerler organize edilecektir 152

153 SONUÇ VE ÖNERİLER: ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ Giriş kısmında da bahsedildiği üzere Mersin ilimiz coğrafi konumu, çok eski dönemlere kadar uzanan tarihsel ve kültürel yapısı ile önemli bir yerleşim yeridir ve turizm açısından yüksek potansiyele sahiptir. Mevcut potansiyel alanların değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gereken öneriler şu şekilde sıralanabilir; Yöre insanlarının Doğa Turizm değerlerine olan ilgisini ve koruma kapasitesinin arttırılmasına yönelik eğitim çalışmaları düzenlenmelidir, Doğa turizminde ülkemizde veya diğer ülkelerde yapılan güncel, başarılı çalışmaların yöre yapısına uygun olarak uygulanması gereklidir, Doğa turizmi için öne çıkan değerlerin tanıtımının sadece yöresel olarak kalmaması için daha fazla gayret gösterilmelidir, Kaybolmaya yüz tutmuş yöresel değerlerin tekrar değerlendirilmesi ve bu konuda yöre halkının teşvik edilmesi gereklidir (Örneğin, Silifke ilçesinin yoğurdu, eski yörük kültürü vb.) Çeşitli Doğa turizmi alan çalışmalarında (trekking, yamaç paraşütü, kanoculuk vb.) deneyimli ve yetişmiş elemanların eğitimleri ve turizme kazanımları gereklidir, Doğa turizmi alanlarına, ulaşımın kolay ve gelecek olan misafirlerin konaklama ve diğer ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik yatırımlara öncelikle ihtiyaç vardır. Sonuç olarak Mersin ili sadece kendi içerisinde doğa turizmi değerine sahip bir il olmaktan çıkıp uluslararası bir doğa turizmi potansiyeline sahiptir. Özellikle, Tarsus, Çamlıyayla ve Aydıncık ilçeleri barındırdıkları tarihi değerler ve doğal tabiat varlıkları ile ön plana çıkmaktadır. Çamlıyayla da bulunan Kadıncık Vadisi her yönüyle en bakir yerlerden sayılabilir ve burada yapılabilecek yatırımlarla (yol, konaklama, barınma sorunları önem arz etmekte) doğa turizmi alanı olarak yüksek değere sahiptir. Tarsus, kendi ilçe merkezinde bulunan tarihi değerler ve deniz turizmi için yapılacak olan yatırımlarla sadece yöresel ziyaretçileri değil uluslararası misafirleri de kabul edebilecek kapasiteye erişebilir. Aydıncık ilçesi, el değmemiş dokusu ve yapılaşmayla bozulmamış kıyılarıyla yüksek değere sahiptir. Özellikle ülkemiz değerlerinden olan Damlataş Mağarasının bir benzeri de bu ilçemiz sınırlarındadır (Aynalıgöl Mağarası). Ulaşım konusunda yapılan yatırımlarla yavaş yavaş turizm yatırımlarını çekebilecek kapasitededir. Tabi ki yöre halkının eğitimlerle ve katkılarla bilinçlendirilmesi ve bu doğa değerlerini koruması büyük önem arz etmektedir. 153

154 MERSİN İLİ DOĞA TURİZMİ FAALİYETLERİ İÇİN ÖNERİLEN ALANLAR Göksu Deltası; Gerçekleştirilebilecek Doğa Turizmi Faaliyetleri: Fotosafari Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği Doğa Eğitimi Programları Kayık Turları Yerköprü Şelalasi; Piknik Alanı Manzara Seyir Doğa yürüyüşü İl Dahili Tüm Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları; Doğa Gezileri Manzara seyir terasından yaban hayatı gözlemciliği Fotosafari Av turizmi Botanik Gezileri Trekking Dağcılık Sportif Balıkçılık (Özellikle Kadıncık Vadisi) Aynalıgöl Mağarası (Aydıncık); Mağara turizmi Trekking Dağcılık İl Geneli Tüm Tabiat Parkları; Piknik alanı Deniz turizmi (Kuyuluk, Çamdüzü ve Karaekşi hariç) Doğa yürüyüşü *(Ayrıca 44. sayfada Doğa Turizmi yapılabilecek tüm alanlara ilişkin ayrıntılı tablo sunulmuştur.) 154

155 HAZIRLAYAN.. İli Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürü KONTROL EDEN. Bölge Müdürlüğü/../ Şube Müdürü Uygun Takdim. Bölge Müdürü... Vali Yardımcısı Doğa Turizmi Master Planının uygulanması UYGUNDUR. VALİ HAZIRLAYAN: AR-GE Şube Müdürlüğü 2013, (Hasan SADAY, Ümit Nabi ÜLKÜTAŞIR, Haluk AKGÖNÜLLÜ) 155