DONDEN BUGÜNE. ForoGRAF

Transkript

1 DONDEN BUGÜNE. ForoGRAF Güler ERTAN' PHOTOGRAPHY FROM PASTTlll TADAY L The hlstorical past of the art of photography is handled in this study. fojlowing the nrst studies on photography, the first photography exhibitions are dealt with. Besides, differences between photography andı picture are induded in the present study. The state of the art of photography which indicate the realitles to day besides a rich narrator constitutes another part of this study_ Key Words: Photographs, the history of photographs, todays photographs Anahtar Kelimeler: fotoğraf, fotoğrafm tarihi, günümüzde fotoğraf Niepce, fotoğraf tarihinin ilk fotoğrafını 8 Aralık 1827 tarihinde İngiltere'deki Royal Society'ye bildirdi. Gerek bu fotoğrafgerekse daha önceki fotoğraflar güneş ışığı ile elde edildiğinden "Heliography" olarak adlandırılır. Genelde 1826 yılı fotoğrafın başlangıcı olarak alınmaktadır. fakat bazılarına göre Niepce'in çalışmalarından farklı olduğuna inandığı ve "Daguerreoty[De" adını verdiği yöntem, Fransız Bilimler Akademisi ile Güzel Sanatlar Akademisi'nin 19 Ağustos 1839'daki ortak toplantısında, Bilimler Akademisi Sekreteri françois Arago tarafından açıldandı. Halbuki Hippolyte Bayard 1837 yılından beri kağıt üzerinde fotoğraf elde etmekteydi. Daguerreotype'in resmen kabuıünden bir ay önce 30 adet fotoğrafı ile ilk fotoğrafsergisini açmıştı. Bu dönemde olduğu gibi her dönemde de düş kırıklığı yaşanabiliyorve adil olmayan davranışlarla karşılaşılabiliyordu. Yukarıdaki tarihlere baktığımız zaman, bir sanat dalı için çok kısa sayılan bu süreçte, fotoğraf hızla gelişerek günlük yaşantımızdan sanata, tarihsel izleme biçimlerinden bilimsel çalışmalara kadar pek çok alanda gelişti. fotoğraf sanatsal bir nitelik kazanarak geneııikle günümüze ağırlığını koydu. Halbuki karanlık kutu "Camera Obscura Steno/?e" Rönesans devrindeki sanatçılar tarafından resimde perspektif kullanılmaya başlanınca bulunmuştu. Böylece, ışığın girdiği ufak bir delik aracılığı ile karanlık kutunun öbür ucunda konunun ters çevrilmiş bir görüntüsü görülebiliyordu. fotoğrafönceleri resim sanatı açısından bazı kuşkulara neden oldu ise de daha sonra- Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi fotograf Bölümu i

2 ki teknik gelişimler, meslek türlerinin artması ve mesleklerde branşlaşmalar. fotoğrafın başlı başına bir dal haline gelmesine yardımcı oldu. Fotoğrafın bu denli bir kişilik ve değer kazanması,ondan yararlanılmayollarının çok akıllıca ve bilinçli biçimlerde araştırılması ile gerçekleşti. fotosraf ile resmi karşılaştırdığımızda. fotoğrafın resim karşısındaki gücü onun gerçeklik ile kurduğu ilişkisindendır. GerçekJik kimi zaman nesnel bir gerçekliği tanıyan bir tutum, kimi zaman da bir anlatım yolu ya da bir yöntem olarak tanımlanır. Gerçeldik insanın yaşantı ve anlayış yeteneğiyle sanatçının bireysel ve toplumsal görüşünü belirler. Yapılan iş gerçeldilde hayal gücünü birleştirir. fotoğraf zengin bir anlatım dili olmasının yanı sıra gerçeği de ortaya koyar. fotoğraf yardımı ile pek çok duygu, düşünce veya mesajı farldı teknilder kullanarak insanlara ulaştırabiliriz. Estetik ölçüler ise bu uğraşta sadece yardımcı olurlar. Çünkü fotoğraf fiziksel bir kayıttır. Resim ressamın yorumudur. Başlangıçta her ne kadar fotoğraf, gerçeğin mekanik aracılık ile yeniden sunumudur diye tanımlansada, fotoğrafgerçekleri kaydederkent fotoğrafı çeken kişinin alt yapı birikiminin sonucu olan. kişisel görüşü de çekmiş olduğu karenin içindedir. Sonuçta, çeken kişinin yorumu da vardır tarihinde Alfred Stieglitz'in yayımladığı wcamera Work" dergisinde, fotoğrafiçin E. Steichen şöyle yazar: "Aslında her fotoğraf başından sonuna sahtedir. Pratik olarak üzerinde oynanmamışgibi bir özellikten uzak bir fotoğrafın çekilmesi mümkün değildir." Çünkü fotoğrafın teknik açıdan pek çok olanakları vardır. Örneğin objektif seçimi pozlandırma sırasında değişik uygulamalar ve karanlık odada banyo ve fotoğraf ~ıdı seçimi v.b. Bunlar uygulandığı zaman sonuçtaki görsel anlatım da tamamen değişik olacaktır. fotoğrafın görsel bir dil olduğuna inanan bir kişi olarak; doğru bilgi doğru sonuç verirken çekilen fotoğraf izleyiciye de doğru bilgileri yansıtacağından. onlarla iletişim kuracaktır. Fotoğraf ilk çalışmalarda. bazı konumların belgelenmesi. daha sonralan ise, anıların yaşatılması için bir araç olarak kullanılmış, böylece tarihsel bir kuşku ile çalışmalar geliştirilmiştir. Tarihselolayların, genellemelerinin fotoğraf ile gerçekleşmesi. birdenbire önem kazanmasınaneden olmuştur. Böylece iletişimdeki anlatım güçlüğü, ortadan kalkarken, foto muhabirliği önem kazanmıştır. Bundan yararlanan basın, daha ilgi çekici sayfalar düzenlemiştir. Böylece, toplum bu değerlerden yararlanarak. bu gününü yarına aktarmayıya da bu gününü yann da yaşamayı düşünerek konuya ilgi ile eğilerek, olanakjan içerisinde her fırsatta kendisii

3 ni belgelemeye çalışmıştır. Sinema, televizyon gibi geniş kitlelere dönük, görsel iletişime neden olan ve bunların temelini oluşturan fotoğraf, yavaş yavaş sanatsal yapıtlarla dikkatleri çekmeye başlarken, tutucu düşünceler etkisi ile "fotograf sanat değildir" kanısı ortaya çıkmıştır. Bu kanı giderek tartışmaya dönüşmüş, sanat oldugunu savunan gurup bireylerinin yapıtları ile kendilerini savunmaları, ağırlıklarının kabul edilmelerine yardjmcı olmuştur. Giderek gelişen bu sanatsal kuşku,,kendisini kabul ettirmiş ve fotoğraf sanatçılarını daha yetkin yapıtlar vermeye zorlarnıştır. Artık günümü~e fotoğrafın sanat olup olmadığı konuşulmuyor. Çünkü uzun tartışmalar sonucu bunun gereksizliği saptanmıştır. Bugün artık fotograflarda sanatsal veriler tam anlamı ile verilmekte ve bu değerler üzerinde bilinçli olarak önemle durulmaktadır. fotoğrafın diğer bir 'boyutu ise endüstri fotoğrafıdır. Tüketim ekonomisinin hızla geliştigi günümüzde fotoğrafın grafik boyutlar içerisinde değer kazanması ve yorumlanması endüstri fotoğrafçılığına geçiş sağlamış ve rekıamcılık kendisini fotoğraftan soyutlayamaz bir duruma gelmiştir. Endüstri fotoğrafçılığının güncelliği sanatsal kuşkuyu ve rekabeti ortaya çıkartarak gerek teknik gerekse estetik açıdan çok daha kalite ve titizlik örnegi yapıtlara ulaşılmıştır. Eskiden, belgesel fotoğraf için olayları, kusursuz bir dogrulukla yorumlayarak aktarabilen tek sanat dalıdır, diyebiliyorduk. Genel kanı olarak da, sanatçının kendi yorum anlayış! ve doğayı kendı dünya görüşü çizgisi üzerirıde değerlendirmesi fotoğraflanna öznel değerler getirir, diye tanımlarken günümüzde yerin~ alan ve güncel konu olan sayısal (dijital) fotoğraf bütün bunları değiştirmektedir yılına kadar insanoğlu, heykel, resim ve baskı sanatlarıyla ilgileniyordu. Halbuki günümüze kadar hiçbir sanat dalında görülmeyen bir hızla fotoğraf, değişik aşamalar geçirdi. Ömeğin sinema sanatı, insan saglığı için pek çok değişik hizmette bulundu. insan vücudunda dolaşabilen flaşlı çok küçük fotoğraf makineleri üretildi. Uzayın detayını görebilmek için çok büyük mercekler sistemi ile hayalolan göruntüler elde edildi. Şimdiye kadar büyük deneyimler sonucu elde edilen film bir kenara bırakılarak filmsiz dijital fotoğraf makineleri geliştiriidi. Çekilen fotoğraflar uydu aracılığı ile bir kıtadan diger kıtaya anında gönderilebiliyor. Bütün bunların yanı sıra fotoğrafı "teknik ve estetiğin buluşması" diye tanımlarsak, "fotoğrafınüzerinde oynanarak fotografın yeniden yaratılması"yöntemine acaba yenı bir isim mi bulmak gerekir? Bu sorunun yanıtı için sayısal fotoğrafın tanımı ile başlamak gerekir. Çünkü genelde "sayısalı fotoğraf" demek dijital fotoğraf makinesi ile çekılerı fotograf anlamına geliyor. Halbuki bu bence yanlış, çünkü sayısal fotoğraf, çekim sonrasında bilgisayar aracılıgı ile yapılan "görüntü işleme"dir. İster geleneksel yöntemle çekilmişolsun ister dijital fotoğraf

4 mal<inesi ile bilgisayara aktarılan görüntüde aynı işlemler yapılabilir. En önemli nokta, bu işlemin yapılabilmesi için konu hakkında doğru bilgiye sahip olmak gerekir. "Bilgisayar ortamında yapılan sayısal fotoğraf, geleneksel fotoğrafın yerine geçecek" şeklinde düşünmek yanlıştır. Sadece. kimyasal fotoğrafı tamamlayan ve zaman kaybını ortadan kaldıran bir teknolojik gelişme olarak görülmelidir. Haıbuki ister dijital ister analog fotoğrafın alt yapısı olan tekniği öğrenmektemel ilkelerden birisidir. Tekniği öğrenmeden ve uygulamadan doğru fotoğraf üretilemez. Estetik ise fotoğrafin üst yapısını oluşturur. Çünkü fotoğraf çok aşamalıdır. Sadece deklanşöre basmak yeterli değildir. Çünkü fotoğraf üretılir. Dikkat edilecek nokta kaliteli üretimdir. Genelde, dijital fotoğrafayeni başlayan kişiler aynı anda bilgisayarla çalışmaya da yeni başlıyor. Alt yapı. bilgi donanımi olmadığı zaman üretilen işler de yozlaşmış oluyor. Çok küçük olan dijital fotoğrafmakineleri. gözlemlediğim kadarı ile tekrar büyümeye ve film kullanan analog fotoğraf makinelerinin boyutlarına ulaşmaya başladı. Henüz bu teknoloji için kesin bir şey konuşmamakgerekir. Çünkü her bir yeniliğe karşı önce bir tepki uyanır. Bu da çok normaldir. Bu olayı zamana bırakmak doğru olacaktır. Kanımca yeni teknoloji bilgili ve bilinçli kullanıldığı zaman olumlu ve başarılı olacaktır. i

5

6

7

8

9

10 i