ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Aşkın BAHAR BAZI ÖNEMLİ GEÇCİ NEKTARİN ÇEŞİTLERİNİN SOĞUKTA MUHAFAZALARI SÜRESİNCE GÖRÜLEN FİZYOLOJİK BOZULMALAR ÜZERİNE DEĞİŞİK DERİM SONRASI IN ETKİSİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAZI ÖNEMLİ GEÇCİ NEKTARİN ÇEŞİTLERİNİN SOĞUKTA MUHAFAZALARI SÜRESİNCE GÖRÜLEN FİZYOLOJİK BOZULMALAR ÜZERİNE DEĞİŞİK DERİM SONRASI IN ETKİSİ Aşkın BAHAR DOKTORA TEZİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Bu tez.../.../ 2006 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği ile Kabul Edilmiştir. İmza... İmza... İmza... Prof. Dr.Ömür DÜNDAR Prof. Dr. İ. Tayfun AĞAR Prof. Dr. Rahmi TÜRK DANIŞMAN ÜYE ÜYE İmza... Prof. Dr. Ali KÜDEN ÜYE İmza... Yrd. Doç. Dr. A. Erhan ÖZDEMİR ÜYE Bu tez Enstitümüz Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. Aziz ERTUNÇ Enstitü Müdürü Bu çalışma Ç.Ü. Araştırma Fonu Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: FBE 2002-D 95 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ DOKTORA TEZİ BAZI ÖNEMLİ GEÇCİ NEKTARİN ÇEŞİTLERİNİN SOĞUKTA MUHAFAZALARI SÜRESİNCE GÖRÜLEN FİZYOLOJİK BOZULMALAR ÜZERİNE DEĞİŞİK DERİM SONRASI IN ETKİSİ Aşkın BAHAR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI DANIŞMAN: Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Yıl: 2006, Sayfa: 288 Jüri : Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Prof. Dr. İbrahim Tayfun AĞAR Prof. Dr. Rahmi TÜRK Prof. Dr. Ali KÜDEN Yrd. Doç. Dr. Ahmet Erhan ÖZDEMİR Bu araştırmayla hızlı solunum yapan depolama ömrü kısıtlı olan geçci Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinin çeşitli uygulamalarla kalite kriterlerinin korunabilmesi, fizyolojik ve mantarsal bozuklukların azaltılabilmesi, raf ömürlerinin uzatılabilmesi için değişik yöntemler ortaya koyma amaçlanmıştır. Nektarinler derim sonrası önsoğutma, aralıklı ısıtma, modifiye atmosferde paketleme () ve bu uygulamaların kombinasyonları ile muamele edilerek viyollere ve ayrıca karton kutular içine yerleştirilmiştir. Uygulamalardan sonra meyveler 0 o C sıcaklık ve %90 oransal nem içeren soğuk hava depolarında 50 gün muhafaza edilmiştir. Ayrıca raf ömrünü belirlemek için, meyveler 20 o C sıcaklık ve %50-60 oransal nem koşullarında 4 gün bekletilmiştir. süresi boyunca meydana gelen değişiklikler fiziksel ve kimyasal analizlerle saptanmıştır. Sonuçta her iki nektarin çeşidinde uygulamalarında 30. gün süresince meyve eti sertliği, renk korunurken, ağırlık kaybı, SÇKM, ph, fizyolojik bozulmalar ve mantarsal hastalıklar tanık meyvelerine göre daha az yükselmiştir. uygulamalarında 20. günden sonra ethanol artışından dolayı duyusal test değerinde azalma olmuş ve muhafaza süresi 20 gün ile sınırlı kalmıştır. Aralıklı ısıtma ve önsoğutma uygulamaları fizyolojik bozuklukların ve meyve eti sertliğinin korunması için olumlu etki yapmıştır. Maria Aurelia ve Orion nektarin meyvelerinin ambalajları içerisinde muhafazasında mantarsal hastalıklar ve fizyolojik bozukluklara 20 gün sonunda rastlanmamıştır. Fakat bu kriterler tanık uygulamalarında sırasıyla %12 ve %7.50 olarak ölçülmüştür. Anahtar Kelimeler: Nektarin,, Aralıklı,, Bozulma I

4 ABSTRACT Ph.D. THESIS THE EFFECT OF DIFFERENT POSTHARVEST TREATMENTS ON PHYSIOLOGICAL DISORDERS DURING COLD STORAGE OF SOME IMPORTANT LATE NECTARINES CULTIVARS Aşkın BAHAR DEPARTMENT OF HORTICULTURE INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF CUKUROVA SUPERVISOR: Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Year: 2006, Page: 288 Jury : Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Prof. Dr. İbrahim Tayfun AĞAR Prof. Dr. Rahmi TÜRK Prof. Dr. Ali KÜDEN Assoc. Prof. Dr. Ahmet Erhan ÖZDEMİR This research aims to bring out different methods for the Maria Aurelia and Orion nectarines cultivars with postharvest treatments after harvesting for keeping the quality, reducing the physiological disorders and fungal diseases, extending the shelf life. After harvest nectarine fruits were subjected to precooling, intermittent warming, modified atmosphere packaging () or combination of these treatments and fruits were pleaced into viols inside carton boxes. After the treatments fruits were stored for 50 days at 0 o C and 90 % relative humidity in cold storage. In addition fruits were kept at 20 o C and % relative humidity for 4 days to determine shelf life. Changes of during storage periods on the fruits were investigated with physical and chemical analysis. In conclusion, for two nectarines cultivar fruit flesh firmness and skin color were maintained, but weight loss, TSS, ph, physiological disorders and fungal diseases slightly increased in fruits from tereatments compared to control fruits during 30 days of storage. Sensory test scores decreased to cause increasing of ethanol after the 20th day of storage in the treatments and fruits were stored 20 days. The treatments of intermittent warming and precooling affected positive fort he control of physiological disorders and fruit flesh firmness. End of 20 days the fungal diseases and physiological disorders were not investigate in Maria Aurelia and Orion nectarine fruits stored in modified atmosphere packages. But these criterions were mesaured % and 7.50 % in control treatments. Key : Nectarines,, Intermittent Warming, Precooling, Disorders II

5 TEŞEKKÜR Bu çalışmayı bana veren, bilgi ve deneyimleriyle bana yol gösteren Prof. Dr. Ömür DÜNDAR a, yardımcı olan Prof. Dr. İbrahim Tayfun AĞAR a, Uludağ Üniversitesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Rahmi TÜRK e, Mustafa Kemal Üniversitesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. A. Erhan ÖZDEMİR ve Yrd. Doç. Dr. Elif ERTÜRK e, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma Görevlisi Zir. Yük. Müh. Okan ÖZKAYA ya, çalışmam boyunca maddi ve manevi desteğini esirgemeyen başta Malek Nass DUCE ve Atnan TUĞ olmak üzere tüm Mersin Unifrutti A.Ş. çalışanlarına, Niğde Uni Tarım A.Ş. çalışanlarına, Mersin Narpak. A.Ş. ve çalışanlarına, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü öğrencisi Doruk YILMAZ a en içten dileklerimle teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ... I ABSTRACT... II TEŞEKKÜR... III ÇİZELGELER DİZİNİ... VI ŞEKİLLER DİZİNİ... XXI SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.. XXVII 1. GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Şeftali ve Nektarinlerin Derim Sonrası Fizyolojileri Araştırmaları Şeftali ve Nektarinlerde Kimyasal, Fiziksel ve Sıcaklık Uygulamaları Üzerine Araştırmalar Şeftali ve Nektarinlerin Kontrollü Atmosferde ve Modifiye Atmosferli Ambalajlarda Depolanması ve Taşınması Üzerine Araştırmalar MATERYAL VE METOD Materyal Denemede Kullanılan Nektarin Çeşitlerinin Özellikleri Denemede Kullanılan Soğuk Hava Depolarının Özellikleri Denemede Kullanılan Modifiye Atmosfer Paketlerinin Özellikleri Denemede Kullanılan Sisteminin Özellikleri Metod Meyvelerin Derimi Meyvelere Derim Sonrası Yapılan Uygulamalar Meyvelerin Ambalajlanması ve Depolanması Meyve Örneklerinin Alınması Fiziksel ve Kimyasal Analizler Ağırlık Kaybı(%) Suda Çözünebilir Kuru Madde Oranı (SÇKM) (%) Titre Edilebilir Asit Oranı ( % Malik asit) ph Değişimi IV

7 Meyve Eti Sertliği (libre-kuvvet)(lb-k) Meyve Kabuk Rengi Değişimi ( o h) Duyusal Test Değerlendirmesi (1-10) Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) Fizyolojik Bozulma Oranı (%) Mantarsal Bozulma Oranı (%) Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Ethanol Miktarı (ppm) Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/ mg protein/saat) İstatistiksel Analizler ARAŞTIRMA BULGULARI ve TARTIŞMA Ağırlık Kaybı (%) Suda Çözünebilir Kuru Madde Oranı (SÇKM) Titre Edilebilir asit Oranı (% malik asit) ph Değişimi Meyve Eti Sertliği (libre-kuvvet)(lb-k) Meyve Kabuk Rengi Değişimi ( o h) Duyusal Test Değerlendirmesi (1-10) Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) Fizyolojik Bozulma Oranı (%) Mantarsal Bozulma Oranı (%) Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Ethanol Miktarı (ppm) Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonik asit/mg protein/saat) SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ V

8 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA 1.1. Türkiye de Sert Çekirdekli Meyvelerin Üretim Alanı ve Miktarı Dünyada Yıllara Göre Şeftali ve Nektarin Üretimi Dünya da Ülkeler Göre Şeftali ve Nektarin Üretimi Dünyada Şeftali ve Nektarin İthalat ve İhracatı Türkiye ve Diğer Ülkelerde Yıllara Göre Şeftali ve Nektarin İthalat ve İhracatı Uygulanan Sulama ve Gübreleme (Fertigasyon) Programı Orion ve Maria Aurelia Nektarin Çeşitlerinin 2003 ve 2004 Yılların da I. Derim ve II. Derim Olumundaki Kalite Kriteri Değerleri I. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) I. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde ve Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) II. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) II. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) I. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) I. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) II. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) II. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf ömrü Sırasında Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf ömrü VI

9 Sırasında Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme VII

10 Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) VIII

11 4.38. I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları(%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde IX

12 Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları X

13 4.65. I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan M Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 131 XI

14 4.78. I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi(h o ) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi(h o ) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) XII

15 4.91. II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme XIII

16 Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı XIV

17 II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme XV

18 Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri XVI

19 nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri XVII

20 nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I.Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) I. Derim Olumundaki Mania Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Mania Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) XVIII

21 II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II.Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II.Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) XIX

22 II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Miktarı (ml/kg/saat) XX

23 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA 1.1. Türkiye de Yıllara Göre Meyve Veren Yaştaki Ağaç Sayısı Niğde İlinde Bulunan Bahçedeki Nektarin Ağaçlarının Çiçeklenme Durumu Orion Çeşidi Nektarin Ağacı Orion Çeşidi Nektarin Ağaç ve Meyvesi Orion Meyvesi Maria Aurelia Nektarin Çeşidi Meyve Ağacı Maria Aurelia Nektarin Çeşidi Meyve ve Ağacı Maria Aurelia Nektarin Meyvesi Nektarin Meyvelerinin Derimi Paketleri Meyve Eti Sertliği Ölçümü Maria Aurelia ve Orion Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve % 95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan Yünlüleşmenin Görünümü Maria Aurelia ve Orion Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve % 95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan İçsel Kahverengileşme ve Mürekkepleşmenin Görünümü Maria Aurelia ve Orion Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve % 95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan İçsel Kahverengileşme Görünümü Günde Raf Ömrü Kontrollerinde Maria Aurelia Nektarin Çeşidinde Gri Küf Gelişimi Günde Raf Ömrü Kontrollerined Maria Aurelia Nektarin Çeşidinde Yeşil Küf Gelişimi Günde Raf Ömrü Kontrollerined Maria Aurelia Nektarin Çeşidinde Rhizopus Gelişimi I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) XXI

24 4.8. I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı XXII

25 (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı XXIII

26 (ppm) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ppm) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme XXIV

27 Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ml/kg/saat) Ambalajının Ağzının Klipsle Hava Geçirmeyecek Şekilde Bağlanması Hava ile Orion Çeşidi Nektarin Meyvelerinde Yapılan Uygulamaların Meyvelerin Genel Görünüşüne Etkileri Maria Aurelia Çeşidi Nektarin Meyvelerinde Yapılan Uygulamala- XXV

28 rın Meyvelerin Genel Görünüşüne Etkileri Gün dan Sonra Orion Nektarin Çeşidi Meyvelerinin Görünüşü Gün dan Sonra Maria Aurelia Nektarin Çeşidi Meyvelerinin Görünüşü Soğuk Hava Deposundaki Deneme Meyvelerinin sı 270 XXVI

29 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ MES : (Meyve Eti Sertliği) TEA : (Titre Edilebilir Asitlik) SÇKM : (Suda Çözünebilir Kuru Madde) PP : (Polipropilen) PE : (Polietilen, Pektinesteraz) PVDC : (Polivinilidinklorid) : (Modifiye Atmosfer Paketleri) MA : (Modifiye Atmosfer) NA : (Normal Atmosfer) N : (Normal) CO : (Karbonmonoksit) CO 2 : (Karbondioksit) O 2 : (Oksijen) N 2 : (Azot) KA : (Kontrollü Atmosfer) KmnO 4 : (Potasyum permanganat) Fe(SO 4 ) 2 : (Demir sülfat) K 2 CO 3 : (Potasyum karbonat) PG : (Poligalakturonaz) 1-MCP : (1-Metilsiklopropan) AVG : (Aminoetoksivinilglisin) PME : (Pektinmetilesteraz) NYDA : (Besin Maya Ortamı) CaCO 3 : (Kalsiyum karbonat) AgNO 3 : (Gümüş nitrat) CaCl 2 : (Kalsiyum klorür) NaOH : (Sodyum hidrooksit) NaCl : (Sodyum klorür) GC : (Gaz kromatografi) XXVII

30 PEG : (Polietilenglikol) mrna : (Mesajcı Ribonukleikasit) GA 3 : (Gibberellikasit) o C : (Santigrat Derece) ÖD : (Önemli Değil) RH : (Relative Humidity)(Bağıl Nem) FID : (Flame Ionization Detector)(Gaz Kromatografi Dedektörü) TCD : (Thermal Conductivity Detector) (Gaz Kromatografi Dedektörü) atm : (Atmosfer) m : (Metre) cm : (Santimetre) mm : (Milimetre) ml : (Mililitre) nm : (Nanometre) mm : (Milimolar) µ : (Mikron) µm : (Mikromol) µg : (Mikrogram) mg : (Miligram) g : (Gram) kg : (Kilogram) lb : (Libre) sn : (Saniye) dk : (Dakika) L : (Litre) % : (Yüzde) ha : (Hektar) m 3 : (Metreküp) ppm : (Milyonda Bir Kısım) ha : (Hektar) XXVIII

31 h o : (Renk Derecesi arctan (b/a)) L* : (Renk Derecesi (Parlaklık)) a* : (Renk Derecesi (Yeşilden Kırmızıya Dönüşüm)) b* : (Renk Derecesi (Maviden Sarıya Dönüşüm)) kda : (Kilodalton) XXIX

32 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR 1. GİRİŞ Ülkemiz özellikle şeftali ve nektarin üretimi bakımından son istatistiklere göre ton ile dünya üretiminde önemli bir paya sahiptir (Çizelge 1.1) (Anonymous, 2006). Ülkemiz meyve üretiminin genel dağılımına baktığımızda, sert çekirdekli meyvelerin bu dağılımda % 23' lük payla üzümsü meyvelerden sonra ikinci sırayı aldığı görülmektedir (Anonymous, 1997). Bununla birlikte, sert çekirdekli meyveler gurubunda yer alan şeftali ve nektarin üretim potansiyeli diğer sert çekirdeklilere göre önemli bir yer tutmaktadır. Dünya toplam üretimi hektardan ton dur (Çizelge 1.2) (Anonymous, 2005a). Çizelge 1.1. Türkiye' de Sert Çekirdekli Meyvelerin Üretim Alanları ve Miktarları (Anonymous, 2006) Meyve Türü Üretim Alanı (Hektar) Meyve Üretimi (Ton) Erik Kayısı Kiraz ve Vişne Şeftali ve Nektarin Ülkemizde şeftali ve nektarin üretimi bakımından Ege Bölgesi birinci sırada, bu bölgemizi sırayla Marmara ve Akdeniz Bölgesi izlemektedir (Anonymous, 1996). FAO nun 2005 yılı verilerine göre; Türkiye, dünya şeftali ve nektarin üretiminin % 2.40 ını sağlamaktadır. Şeftali ve nektarin üretiminde en önemli ülkeler Çin, İtalya, A.B.D., İspanya ve Yunanistan dır (Çizelge 1.3). Dünya şeftali ve nektarin üretimi 1995 yılında 10.9 milyon ton iken, 2004 yılına gelindiğinde 15.5 milyon tona ulaşmıştır (Anonymous, 2005a). Çizelge 1.2. Dünyada Yıllara Göre Şeftali ve Nektarin Üretimi (Anonymous, 2005a) TÜRKİYE DÜNYA Yıllar Üretim Miktarı(ton) Alan (hektar) Verim (kg/ha) Üretim Miktarı (ton) Alan (hektar) Verim (kg/ha)

33 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR 10 yıllık dönem içerisinde Türkiye deki şeftali ve nektarin üretimi 340 bin tondan, 485 bin tona yükselmiştir. Meyve veren yaştaki ağaç sayısı ise 11 milyondan 13.5 milyon adete yükselmiştir (Şekil 1.1) (Anonymous, 2002a). Çizelge 1.3. Dünya da Ülkelere Göre Şeftali ve Nektarin Üretimi (Anonymous, 2005a) ÜLKELER Üretim (ton) Alan (hektar) Verim (kg/ha) Çin İtalya Amerika İspanya Yunanistan İran Fransa Türkiye Şili Toplam (Dünya) Ağaç Sayısı (1000 adet) Yıllar Şekil 1.1. Türkiye de Yıllara Göre Meyve Veren Yaştaki Ağaç Sayısı (Anonymous, 2002a). 2

34 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR Çizelge 1.4. Dünyada Şeftali ve Nektarin İthalat ve İhracatı (Ton) (Anonymous, 2005a) Türkiye Dünya Yıllar İhracat (ton) İhracat (1000$) İthalat (ton) İthalat (1000$) İhracat (ton) İhracat (1000$) İthalat (ton) İthalat (1000$) FAO nun 2005 yılı verilerine göre; Türkiye dünya şeftali ve nektarin ihracatının % 1.68 ini sağlamıştır. Şeftali ihracatında en önemli ülkeler (Çizelge 1.4 ve 1.5); İtalya, İspanya, Şili, A.B.D., Yunanistan ve Fransa dır (Anonymous, 2005a). Çizelge 1.5. Türkiye ve Diğer Ülkelerde Şeftali ve Nektarin İthalat ve İhracatı (Ton) (Anonymous, 2005a) İhracat İthalat Ülkeler Miktar (ton) 1000 $ Ülkeler Miktar (ton) 1000 $ İtalya Almanya İspanya İngiltere Şili Fransa Amerika Rusya Yunanistan Amerika Fransa Polonya Türkiye Türkiye Türkiye 2005 yılında ise dünya şeftali ithalatı içinde ise % oranında çok az bir pay almıştır. Şeftali ithalatında en önemli ülkeler (Çizelge 1.5); Almanya, İngiltere, Fransa, Rusya Amerika ve Polanya dır (Anonymous, 2005a). Görüldüğü gibi ülkemizde şeftali ve nektarın üretimi potansiyelinin oldukça yüksek olması, derim, ambalaj, muhafaza ve taşıma işlemlerinin özen kazanmasına neden olmuştur. Nektarinler hızlı solunum yapan ve yapıları gereği uzun süre soğukta muhafazaya dayanıklı olmadığından, muhafaza süresinin uzatılması büyük önem taşımaktadır. 3

35 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR Türkiye de 35 milyon tonu aşan yaş meyve sebze üretimine karşın, dış satımın 1 milyon tona 1990 lı yıllardan sonra ulaşması ülkemizin üretim açısından sahip olduğu avantajları dış satımda aynı şekilde kullanamadığını göstermektedir. Toplam dış satımımızın üretime oranla % 3-4 civarında olması yaş meyve ve sebze sektöründe birçok sorunun varlığını göstermektedir. Bu sorunların başında kalite gelmektedir. Kaliteli ürün eldesi; yetiştiricilik, derim ve derim sonrası uygulamaların gereğince yerine getirilmesine bağlıdır (Özdemir ve ark., 1999). Özellikle nektarinlerde soğuk depoda uzun süre depolandığında meyvelerde etilen üretimi artmakta, dolayısı ile yaşlanma sonucunda meyve eti sertliği, meyve suyu miktarı azalmakta, içsel ve dışsal poligalakturonaz enzim aktivitesi ise artmaktadır. Bunun sonucunda da meyvelerde yünlüleşme, içsel kahverengileşme gibi fizyolojik bozulmalar öne çıkarak meyve kalitesi korunamamaktadır (Burmeister ve Harman, 1997). koşullarının tam olarak bilinmemesi ve imkanların kısıtlı olması bu meyve türünün ihracat şansını çok zor duruma sokmaktadır. Oysa ki meyve üretim muhafaza ve ihracatında ileri gitmiş ülkelerde ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçen süre içerisindeki kayıp oranları önemli ölçüde düşürülmüştür. Bunun asıl nedeni her şeyden önce bu ülkelerde özellikle sert çekirdekli meyvelerin muhafazası konusunda yapılmış pratik sonuçları amaçlayan çalışmaların önemli bir sayıya ulaşmış olmasıdır. Ayrıca bu çalışmalar özellikle şeftali ve nektarinlerin muhafazasında MA (Modifiye Atmosfer) ve KA (Kontrollü Atmosfer)'de muhafaza gibi yeni tekniklerin, sıcaklık, fungusit, çok düşük O 2, farklı derim tarihleri, aralıklı ısıtma gibi uygulamaların gelişmesine neden olmuştur (Akbudak 1999; Akbudak ve Eriş, 2004). Değişik veya başka bir deyişle modifiye atmosfer; ürünleri çevreleyen atmosfer bileşiminin bazı gazların uzaklaştırılması veya ilavesi sonucunda havadaki atmosfer bileşiminden farklı olmasını ifade eder. MA' de muhafaza terimi depo atmosferi koşullarının sıkı bir şekilde kontrol edilmediği, örneğin plastik film ambalajlar kullanıldığında ve atmosfer bileşimindeki değişimin isteyerek veya istemeyerek meydana geldiği durumlarda kullanılır. Kısaca MA ile KA yalnızca kontrol derecesi bakımından birbirinden farklıdır ki, KA' de kontroller daha kesindir. 4

36 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR MA' in kullanımı, uygun sıcaklık ve oransal nemden yararlanma işlemlerine bir tamamlayıcı olarak düşünülmelidir. MA kullanımından elde edilecek fayda veya zarar, ürün, çeşit, fizyolojik durum, atmosfer bileşimi ve muhafaza sıcaklığı ile muhafaza süresine bağlıdır. MA' de muhafaza, eğer uygun sıcaklıkla beraber kombine edilirse, bazı bahçe bitkileri ürünlerinin derim sonrası işleme ve muhafazası sırasında kayıpların azaltılması bakımından faydalar sağlayabilir (Debney ve ark. 1980, Kader 1985). Ayrıca uzak pazarlara veya ihracata yönelik nektarin için derim yeşil/sarı dönemde, iç piyasaya yönelik ise kırmızı/sarı dönemde yapılarak kalite unsurlarının da piyasa durumuna göre korunması da mümkündür (Burmeister ve Harman, 1997). Nektarinler erken derildiklerinde hiç olgunlaşamayabilecekleri gibi olgunlaşsalar dahi anormal olgunlaşma nedeniyle istenen kaliteye ulaşamazlar. Öte yandan, ham meyveler yeterince gelişmiş kütikula tabakasına sahip olmadıkları için olgun meyvelere kıyasla su kaybına çok daha duyarlıdır. Erken derim meyvenin lezzet ve aromasını da olumsuz yönde etkilemektedir. Nitekim bu tip meyveler, içlerindeki şeker/asit (düşük şeker/yüksek asit) dengesinin aşırı derecede bozulması nedeniyle olgunlaştıklarında istenilen lezzet ve aromaya ulaşamazlar. Erken derim nektarinlerin fizyolojik bozuklukları üzerinde de olumsuz etki yaparak onların muhafaza sürelerini sınırlandırmaktadır (Ertan ve ark., 1993; Karaçalı, 2004). Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitleri ile yapılan bir çalışmada 10 : 2 KA bileşimi ve 45 mikron kalınlığındaki PE plastik örtü ile oluşturulan MA koşullarında 45 gün meyvelerin başarılı bir şekilde muhafaza edilebildiği saptanmıştır (Akbudak, 1999; Akbudak ve Eriş, 2004). Özellikle nektarinlerde soğuk depoda uzun süre depolamada meyvelerde etilen üretimi artmakta, dolayısı ile yaşlanma sonucunda meyve eti sertliği, meyve suyu miktarı azalmakta, içsel ve dışsal poligalakturonaz enzim aktivitesi ise artmaktadır. Bunun sonucunda da meyvelerde yünlüleşme, içsel kahverengileşme gibi fizyolojik bozulmalar öne çıkarak meyve kalitesi korunamamaktadır (Burmeister ve Harman, 1997). Şeftali ve nektarinlerin kontrollü atmosferli ortamda tutulmaları ile ilgili yapılan çalışmalarda ağırlık kayıplarının azaldığı, meyve eti sertliklerinin korunduğu, 5

37 1. GİRİŞ Aşkın BAHAR fizyolojik ve mantarsal bozulmaların en aza indirildiği, etilen üretiminin azaldığı, TEA miktarının düşmesinin yavaşladığı ve meyve suyu miktarının korunduğu bulunmuştur (Streif ve ark., 1992; Ağar ve ark., 1994a; Lurie ve ark., 1994b; Levin ve ark., 1996; Burmeister ve Harman, 1997; Zhou ve ark., 2000). Plastik filmlerin kullanılarak modifiye atmosfer paketleme ve depolamanın yapıldığı çalışmalarda benzer şekilde sonuçlar elde edilmiştir. Fakat bu çalışmalarda plastik filmler içerisinde etanol ve asetaldehit gibi hidrokarbon oranının arttığı saptanmıştır (Fernandez ve ark., 1998; Akbudak, 1999; Akbudak ve Eriş, 2004). Günümüzde gelişen teknolojiye paralel olarak plastik ambalaj sektörü de ilerlemiştir. Ticari hayatta Freshapack veya Freshahold olarak adlandırılan, gaz geçirgenliği olan, çeşitli kalınlıkta plastik filmler kullanılmaya başlanmıştır. Böylelikle ürünlerin etrafında kontrollü bir atmosfer oluşturarak kalite kaybını en aza indirmek, muhafaza süresini uzatmak mümkündür. Nektarinlerde kısıtlı olan muhafaza sürelerinin uzatılması için en önemli sorunlar arasında yer alan üşüme zararından ileri gelen içsel kahverengileşme, yünlüleşme, mürekkepleşme (inking) gibi fizyolojik bozulmaları önleyebilmek ve pratiğe aktarabilecek yeni uygulamaların sağlanması amacıyla yapılan bu çalışmada bazı uygulamaların nektarin meyvelerinin muhafaza ve kalitesine etkileri incelenmiştir. Çalışmada fizyolojik bozulmaların yanı sıra mantarsal bozulmalar (Kahverengi çürüklük, gri küf, Rhizopus çürüklüğü gibi.) da incelenmiştir. Çalışmada kimyasal ilaç yerine aralıklı ısıtma, modifiye atmosfer plastik filmleri ve önsoğutma işlemlerinin yapılması meyve sebze işleme, paketleme ve depolama tesisleri için elde edilen sonuçlar, gün geçtikçe üzerinde durulan organik tarımın bir parçası olarak önem arz etmektedir. 6

38 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2.1. Şeftali ve Nektarinlerin Derim Sonrası Fizyolojileri Araştırmaları Smith ve Anderson (1975), şeftali çeşitlerinin çoğunun, sert-olgun dönemde hasat edildiklerinde, 0 C' de yaklaşık 3 hafta başarılı bir şekilde muhafaza edilip, daha sonra da yüksek sıcaklıklarda olgunlaştırılabileceklerini belirlemişlerdir. Fakat bu meyveler daha uzun sürelerle muhafaza edildiklerinde ve meyveler olgunlaşma sıcaklığına aktarıldığında, meyve etinde yünlüleşme (woolliness) ve yine meyve etinde kırmızımsı veya kahverengimsi renk bozulmaları görülmektedir. Böyle meyveler, ideal meyve suyu ve aromadan yoksun olurlar. Bununla beraber, meyveler 0 o C yerine 5 C' de muhafaza edilecek olurlarsa, gerek meyve etindeki yapı bozulması ve gerekse renk bozulması daha erken ve daha büyük oranlarda oluşmuştur. Bu şekilde, meyvelerde içsel olarak meydana gelen bu tip bozulmaların tersine, her iki muhafaza sıcaklığında depolanan meyveler, genellikle depodan çıkarıldıklarında ve daha yüksek sıcaklıklarda olgunlaştırıldıklarında dışsal olarak normal görünmektedir. Lurie ve ark. (1987), Flavortop ve Flamekist nektarin çeşitlerinin, 0 C' de 3 hafta muhafazalarından sonra, meydana gelen kalite kayıplarını inceledikleri bir çalışmada, geç hasat edilen meyvelerin, erken hasat edilen meyvelerden daha hassas olduklarını bulmuşlardır. Böyle meyvelerde meydana gelen zararlanmalar, çoğunlukla meyve etinde kırmızılaşma, yünlüleşme ve kahverengileşme şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu zararlanmalar, meyvelerin 25 C' de 24 saat tutulması şeklinde yapılan aralıklı ısıtma ile azaltılmıştır. Bu uygulamalar Flavortop çeşidinin, Flamekist çeşidinden daha fazla yumuşamasına neden olmuştur. Ayrıca bu çalışmada nektarinlere Follicote gibi antitranspirant madde uygulamalarının meyvelerin içsel kalitesi üzerine olumlu etkilere sahip olabileceği de vurgulanmıştır. Dodd ve ark. (1988), Peregrine, Fantasia şeftali ve Flamekist, Sunlite nektarin çeşitleri ile 2 yıl süreli yaptıkları bir çalışmada, farklı muhafaza sıcaklıklarının yünlüleşme üzerine etkilerini incelemişlerdir. Araştırma sonucunda, meyvelerin soğukta muhafazalarının 1-2 gün geciktirilmesi ve meyvelerin aralıklı olarak 20 C' de bekletilmesinin muhafaza başarısı açısından olumlu sonuçlar verdiği 7

39 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR saptanmıştır. King ve ark. (1990), Armking ve Fantasia nektarin çeşitleri ile yaptıkları bir denemede, meyvelerin 20 C' de olgunlaştırılması, hızlı yumuşama ile karekterize edilen hücre duvarının yoğun bir şekilde erimesi ve yüksek su içeriğinin meydana gelmesi şeklinde gerçekleşmiştir. nın 4 hafta sonrasında ise, her iki çeşidin hücre duvarı, hasatta elde edilen hücre duvarı yapısıyla benzer olmuştur. Armking nektarin çeşidi meyveleri muhafazadan 4 hafta sonra normal olarak olgunlaşırken, Fantasia nektarin çeşidi meyveleri üşüme zararı ile birleşen anormal yapı değişiklikleri meydana getirmiş ve düşük bir meyve suyu içeriğine sahip olmuştur. Kurnaz ve Kaşka (1992), bazı şeftali çeşitlerinin farklı sıcaklıklardaki muhafaza süreleri üzerine yaptıkları çalışmalarda; Flavorcrest şeftali çeşidi meyvelerinin 4 hafta süre ile 0 C' de başarılı bir şekilde muhafaza edilebileceğini tespit etmişlerdir. Aynı araştırıcılar, çok sert olumda hasat edilen şeftalilerin uzun bir olgunlaştırma periyodundan sonra bile optimum kaliteye erişemediklerini, soğuk odada bekletilen sert olumdaki meyvelerin, kalite değerlerinden çok fazla kaybetmeksizin, 21 C' de 10 gün dayandıklarını belirlemişlerdir. Mollendorff ve ark. (1992), Flavortop ve Independence nektarin çeşitleri ile yaptıkları çalışmada, meyveleri -0.5, 3, 5 ve 7 C' lerde 4 hafta süre ile depolamışlar ve daha sonra 15 C de olgunlaştırarak MES, yünlüleşme ve mezokarp dokusunun kararma durumlarını incelemişlerdir. Her iki çeşitte de depo sıcaklığı yükseldikçe, MES değerleri azalmış ve meyvelerin 3 C' de depolanmalarından sonra, olgunlaştırma sırasında şiddetli mezokarp kararmaları görülmüştür. Araştırıcılar nektarinleri -0.5 C ve 3 C' de 1, 2, 3 ve 4 hafta muhafaza ettikten sonra 15 C' de olgunlaştırmışlardır. Araştırıcılar olgunlaşma süresince meyve örneklerini 2 gün aralıklarla meyve suyu, içsel bozulma ve yünlüleşme bakımından değerlendirmişlerdir. Araştırmada, olgunlaşma süresince ekstrakte edilebilir su yüzdesindeki değişim, muhafaza periyoduyla çok az farklılık göstermiştir. Ayrıca, soğukta muhafaza edilen ve edilmeyen meyvelerde olgunlaşma boyunca içsel bozulmalarda hızlı bir artış meydana gelmiş ve muhafaza süresinin uzamasıyla bu bozulmalar ilerlemiştir. 1-2 hafta süreyle muhafaza edilen meyvelerde yünlüleşme görülmezken, 3-4 hafta süreyle muhafaza edilen meyvelerde olgunlaşmanın 8

40 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR ilerlemesine paralel olarak yünlüleşme artmaya başlamıştır. Ayrıca, 3 C' de muhafaza edilen meyveler genellikle daha erken yünlüleşme gelişimi göstermiş ve mezokarp dokusunun kahverengileşmesi durumu 3 C' de muhafaza edilen meyvelerde, -0.5 C' de muhafaza edilen meyvelerden daha fazla olmuştur. Lurie ve ark. (1993), nektarinlerin olgunlaşma fizyolojileri üzerine yaptıkları çalışmalarda, meyvelerde, hücre duvarlarının orta lamellerindeki polisakkaritlerin muntazam dizilişlerinin çözülmesine bağlı olarak yumuşamaların meydana geldiğini belirtmişlerdir. Ayrıca, nektarinler uzun süreli muhafaza edildikten sonra, unluluk olarak bilinen bir bozukluk meydana gelmiştir ki, bu tip meyveler normal olarak yumuşamayıp, sulu olmak yerine, kuru, unlu bir yapı kazanmışlardır. İşte, bu fizyolojik bozukluk, pektin maddelerinde görülen bozulmalara bağlı bulunmuştur. Fakat, KA' de muhafaza bu bozulmayı hafifletmiştir. Normal atmosferde (NA) muhafazadan sonra olgunlaşan meyveler sulu bir yapıya sahip olmayıp, unluluk olayı gelişirken; KA' de muhafaza edilen meyvelerde bu tür sorunlar görülmemiştir. Meyvelerin suda çözünebilir pektin kapsamı ise, gerek hasattan gerekse muhafazadan sonra olgunlaşma sırasında artmış, ancak 0 C' de, NA' de muhafaza edilen meyvelerde bu artış çok az olmuştur. Bu fraksiyondaki nötr şekerlerin üronik asitlere oranı, KA'de muhafazadan sonra olgunlaşan meyvelerde azalırken, NA' de depolamadan sonra olgunlaşan meyvelerde artmıştır. Bu durumun nedeni, galaktozdaki azalma olup, NA' de depolanan meyvelerde bu azalma meydana gelmemiştir. Ayrıca, pektin maddelerinin moleküler ağırlığı olgunlaşma esnasında azalmış ve NA' de muhafazadan sonra olgunlaşan meyvelerde en düşük olmuştur. Ağar ve ark. (1994a), Redglobe şeftali çeşidinde, meyvelerin hasat sonrası fizyolojik olgunlukları üzerine yaptıkları çalışmada, hasat olgunluğu ile muhafaza sıcaklığını ayarlamanın en önemli faktörler arasında yeraldığı, ayrıca şeftalilerde en önemli kalite kriterinin de MES olduğu belirtilmiştir. Araştırmada şeftalilerin en iyi muhafaza sıcaklığının 0 C ve oransal nemin %85-90 olması gerektiği ve olgun meyvelerin bu koşullarda 2-4 hafta muhafaza edilebileceği de saptanmıştır. Nektarinlerin kısıtlı olan muhafaza sürelerinin uzatılması amacıyla Stark Redgold nektarinleri ile yaptıkları bir denemede, farklı önsoğutma yöntemlerini kullanarak, 9

41 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR nektarinler 20 ve 40 gün soğukta, farklı muhafaza yöntemleri ile muhafaza etmişler ve muhafaza sonrası 3 gün 20 C' de bırakılan meyvelerde olgunluk, ağırlık kaybı, çürüme, iç bozulması ve lezzet durumlarını incelemişlerdir. Denemede, suyla önsoğutma (hydrocooling) uygulamasını izleyen ve 40 gün soğukta depolanan nektarinlerin çürüme oranlarında önemli artışlar kaydedilmiş, ancak ağırlık kayıpları önemli bulunmamıştır. Fakat çalışmada, en iyi sonuçlar, meyvelerin hasat sonrasında soğuk hava ile önsoğutmalarının yapılıp 0 C de KA'de muhafaza edilmesinden alınmıştır. Ayrıca, Nectared-6 çeşidi kullanılarak önsoğutma ve kısmi olgunlaştırma yöntemleri ile ilgili yapılan muhafaza çalışmalarında, nektarinlerin muhafaza sürelerinin hasat olumuna, soğutma hızına ve meyvelere uygulanan muhafaza yöntemlerine bağlı olarak değiştiği bildirilmiştir. Nektarinlerde pazarlama süresi; kısmi olgunlaştırma ve önsoğutma yöntemlerinin birlikte uygulanması ile uzatılabileceği ve sonuçta, bu durum taze meyve ihracatçıları açısından faydalı olacağı belirtilmiştir. Mollendorff ve ark. (1994), yaptıkları çalışmada Flavortop nektarinlerini 0.5 C' de 4 hafta muhafaza etmişler ve daha sonra meyveleri 15 C' de olgunlaştırmışlardır. Çalışmada, bu iki uygulama arasındaki kalite değişimleri belirlenmiştir. Nitekim, olgunlaşma süresince iki uygulamada meyve suyu içeriği olgunlaşmanın artmasıyla azalmıştır. Ayrıca, nektarin meyvelerinde yünlüleşme olayı 2. günde başlamış ve 4 hafta muhafaza edilen meyvelerde olgunlaşmanın 6. gününde maksimuma ulaşmıştır. Bununla beraber, meyvelerin MES değerlerinde azalmalar, çözünebilir pektin konsantrasyonunda artışlar meydana gelmiştir. edilen meyvelerde pektin yoğunluğu olgunlaşmanın 6. gününe kadar düzenli olarak artmış, 6. günden sonra pektin yoğunluğu başlangıç değerlerinden daha düşük seviyelere kadar düşmüştür. Ekstarkte edilebilir meyve suyu içeriği ise, çözünebilir pektinlerin yoğunluğuna bağlı olarak, yünlüleşme gösteren meyve yüzdesi en yüksek olduğunda, en düşük olarak bulunmuştur. Kurnaz ve Kaşka (1995), Blazingold, Cardinal, Redhaven ve J.H.Hale şeftali çeşitlerinin hasat sonu fizyolojilerini inceledikleri çalışmada, meyveler 0 C sıcaklık ve %85-90 oransal nemde 1-3 hafta muhafaza edilmiştir. Daha sonra, meyvelerde ağırlık kaybı, yumuşama oranı ve SÇKM içeriğinin soğukta muhafaza 10

42 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR süresinin uzamasına paralel olarak artış gösterdiği, meyvelerin asit içeriklerinin ise, devamlı olarak azaldığı belirlenmiştir. Bu değişimlerin, kontrol meyvelerinde daha hızlı gerçekleştiği de saptanmıştır. Kunsang ve ark. (1996), Yu-Lu şeftali çeşidinin meyvelerini, %70-80 olgunlukta derimi ve oda sıcaklığında 3 gün süre ile beklettikten sonra, meyvelerde etilen üretimi en üst noktaya ulaşmıştır. Dolayısıyla, meyvelerde yaşlanma daha hızlı olmuştur. Buna karşılık, daha sert bir olgunlukta hasat edilen şeftali meyveleri, 3 C' de muhafaza edildiğinde ise, meyvelerin etilen üretiminde en üst noktaya ulaşmada gecikmelere neden olduğu tespit edilmiştir. Dündar (1997), Çukurova Bölgesi nden derimi yapılan J.H. Hale şeftali çeşidinin derim sonrası fizyolojisini belirlemek amacıyla meyveleri 0 o C sıcaklık ve %85-90 oransal nemde 5 hafta süreyle muhafaza etmiştir. süresince meyvelerin ağırlık kaybı, SÇKM, titre edilebilir malik asit içeriği, ph ve meyve et rengi bakımından analizlemiştir. Araştırıcı ağırlık kaybı ve SÇKM içeriğinin muhafaza süresince arttığını, titre edilebilir asitlik ve meyve eti sertliğinin azaldığını saptamış; sonuçlar dikkate alındığında J.H.Hale şeftali çeşidi meyvelerinin 4-5 hafta başarılı bir şekilde muhafaza edilebileceğini bildirmiştir. Zhang ve ark. (1997), Gamet Beauty, Red Haven ve Sentinal şeftali çeşitleri ile yaptıkları bir çalışmada, meyvelerde muhafaza süresince meydana gelen ağırlık kayıpları ve MES değerlerini belirlemişlerdir. Bu şeftali çeşitlerinde, muhafazanın ilk 9 günlük periyodunda, günlük ortalama ağırlık kayıpları sırasıyla % 1.72, 2.19 ve 2.22 olarak tespit edilmiştir. Araştırmada, muhafazanın 9 gün sonrasında meyvelerin dış yüzeyindeki su içeriğinin, iç kısımlarından daha az olduğu da belirlenmiştir. Çalışmada, MES değerleri ise; muhafazanın ilk 3 günü boyunca önemli derecede azalmış ve bu azalma muhafaza süresince de devam etmiştir. Fakat, MES değerlerinde görülen bu azalma muhafaza sonuna doğru gittikçe küçülmüştür. Tonini ve ark. (1998), 6 şeftali ve 12 nektarin çeşidi ile yaptıkları çalışmada, çeşitlerin muhafaza kabiliyetleri ve meyve kalite özellikleri belirlemişlerdir. Çalışmalarda, tüm çeşitlerin 8 gün başarılı bir şekilde muhafaza edilebilecekleri, fakat muhafaza sürelerinin uzamasıyla kalitelerinde bazı kayıpların meydana gelebileceği belirlenmiştir. Bununla beraber, hiçbir çeşidin meyve kalitesinin meyve 11

43 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR iriliği veya hasat tarihi ile ilgili olmadığı ve hasat sonrası meydana gelen zararlanmalara, özellikle C' de raf ömrü ile artan M. laxa' nın neden olduğu belirlenmiştir. Villanueva ve ark. (2000), Flordagold çeşidi şeftali meyvelerinin 2 o C ve 5 o C sıcaklık ve %85 oransal nemde 2 ve 4 hafta muhafazaya tepkilerini araştırmışlardır. Depolamadan sonra meyveleri 20 o C sıcaklık ve %50-60 oransal nemde oda koşullarında tutmuşlardır. Depolamadan sonra 0., 3. ve 6. günlerde meyveleri ağırlık kaybı, meyve eti sertliği, malik asit içeriği, SÇKM, renk, yünlüleşme ve çürümeler açısından incelemişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre bu çeşidin özellikle 5 o C de 4 hafta depolandıktan sonra ağırlık kaybına çok duyarlı olduğunu, 6 gün oda koşullarında bekletme sonunda meyve eti sertliği ve malik asit içeriğinde azalma, SÇKM ve renkte artış olduğunu saptamışlardır. Zerbini ve ark. (2001) İtalya da yaptıkları çalışmada erkenci şeftali çeşitlerinden Rich May, Ruby Rich ve Big Top nektarini ile geçci şeftalilerden Flaminia çeşitlerinin deriminde ethanol ve asetaldehit seviyesini derim kriteri olarak kullanmışlardır. Big Top nektarinlerinde sert olum ve uzak pazarlar için yapılan ilk deriminde, yakın pazarlar için yapılan ikinci derimine göre ethanol ve asetaldehit oranı daha fazladır. Fakat tüm diğer çeşitlerde olgunlukla beraber ethanol ve astaldehit miktarı artmıştır. Bu maddelerdeki artış diğer aroma maddelerininde artışına neden olmuştur. Crisosto ve Labavitch (2002), yaptıkları çalışmada 135 şeftali ve nektarin çeşidinin 120 tanesinde üşüme zararının meydana geldiğini bulmuşlardır. Bunların çoğunluğunda içsel kahverengileşme ve yünlüleşmeyi birlikte saptamışlardır. Rombaldi ve ark. (2002), Chiripa şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmada üşüme zararı belirtilerini azaltmak için açık yeşil zemin rengi olana kadar derimi geciktirmişlerdir. Derimi renk için hue açı değeri o, meyve eti sertliği ise N arasında yapmışlardır. Meyveleri 0 o C de, %90-95 hava oransal nemi içeren soğuk hava deposunda gün muhafaza etmişlerdir. Depolama sonucunda yünlüleşme oranı %30-40 arasında olmuştur. Yünlüleşme PG (poligalakturonaz) ın pektin içeren polisakkaritleri parçalamasından olmuştur. 12

44 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Obenland ve ark. (2003), olgun Autumn Red şeftalisinin Kaliforniya Fresno da bulunan bahçeden her hafta olmak üzere toplam 6 haftada derimini yapmışlardır. Bu derim dönemi olgun yeşil dönemden başlamış meyve eti sertliğinin 16 N oluncaya kadar olan döneme kadar devam etmiştir. Bu meyvelerin meyve eti sertliklerini hemen ölçtükten sonra genetik analizler için sıvı azottan geçirmişler, sonra 80 o C de meyve dokularını saklamışlardır. Ayrı bir grup olarak Summer Lady ve O Henry şeftali çeşitleri Kaliforniya Parlier de bulunan bahçeden derimini yapmışlar, bekletmeden 5 o C de depolamışlardır. Bu meyvelerde de 3-4 gün 20 o C de raf ömrü için bekletildikten sonra yaklaşık 18 N olarak meyve eti sertliği ölçüldüğünde yünlüleşme ve ekstrakte edilebilir su miktarlarını ölçmüşlerdir. Daha sonra bu meyvelerden alınan dokularda sıvı azotla muamele ettikten sonra genetik analizler için -80 o C de saklamışlardır. Sonuçta meyve eti sertliği 4 hafta boyunca 80 N dan 65 N a yavaş yavaş düşmüş fakat son iki hafta 20 N a kadar hızlı bir düşüş göstermiştir. Çalışmada yumuşamanın LeEx1 mrna sentezlenmesi ile arttığı bulunmuştur. Yapılan çalışmada serbest su miktarının düşmesinin yünlüleşmenin artmasıyla olduğunu bulmuşlardır. O Henry çeşidinde serbest su miktarı 35 gün 5 o C de depolama sonucu %65.4 ten %13.3 e, Summer Lady çeşidinde %66.3 ten %15.6 ya inmiştir. Serbest su miktarındaki bu azalmayla yünlüleşmenin O Henry çeşidinde %38 e, Summer Lady çeşidinde ise %46 ya çıktığını bulmuşlardır. Hayama ve ark. (2003), Akatsuki ve Manami şeftali çeşitleri ile yaptıkları çalışmada sadece meyve dokusunda bulunan ve bitkinin diğer kök, sürgün, tomurcuk gibi organlarında bulunmayan, olgunlaşmada etkisinin bulunduğu tespit edilen, PpExp1, PpExp2 ve PpExp3 cdna larını bulmuşlardır. PpExp1 meyvenin erken döneminde meyve olgunluğuna etki etmiştir. Özellikle meyve yumuşaması ve olgunlaşmasında PpExp3 cdna sının en etkili olduğu bulunmuştur. Crisosto ve ark. (2005), Ivory Princess düşük meyve asitli ve beyaz meyve etli şeftali çeşidi, Honey Kist düşük meyve asitli ve sarı meyve etli nektarin çeşidi, Elegant Lady yüksek meyve asitli ve sarı etli şeftali çeşidi, Spring Bright yüksek meyve asitli ve sarı meyve etli nektarin çeşitleri ile yaptıkları çalışmada, olgunluk durumundaki titre edilebilir asitlik ve SÇKM değerlerinin yüksek olması tüketici tercihinin yanında meyvenin görünüşünün de olumlu olarak etkilenmesini 13

45 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR sağlamıştır. % oranında titreedilebilir asitlik ve SÇKM nin yüksek olması tüketici tercihinin %90 oranında artmasını sağlamıştır. Elegant Lady ve Spring Blight çeşitlerindeki olgunluktaki %10-12 SÇKM değeri tüketici tercihini %90 a, %15-16 SÇKM değeri ise tüketici tercihini %100 e çıkarmıştır. Tüketici testleri Kaliforniya daki değişik yaşlardan ve etnik gruplardan oluşan kişilik gruplara her süpermarket için ayrı ayrı uygulanmıştır. Müşteriler meyveleri güzel (5-9 puan), kötü(1-4 puan) ve orta (5 puan) olarak puanlama yapmışlardır. Meyveleri %85 oransal nemde ve 20 o C de olgunlaştırarak meyve eti sertliğinin 17.8 N dan küçük değerlere inmesini sağlamışlardır. Meyve eti sertliğini 7.9 mm uca sahip penetrometreyle ölçmüşlerdir. Özellikle SÇKM miktarının artmasında yaz budama uygulamalarının, geç derimin, iyi taşıma koşullarının ve bahçe bakımının iyi yapılmasının etkili olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca depolamanın 7-10 günden az yapılması durumunda üşüme zararı belirtilerinin de azaldığını bulmuşlardır. Peace ve ark. (2005), Amerika da Kearney tarım merkezinde 225 adet nektarin ve şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmada, yünlüleşmeye karşı meyvelerin, özellikle genetik yapılarını araştırarak hassasiyetlerine bakmışlardır. Yumuşak olamayan çeşitlerde maskelenmiş yünlüleşmeye karşı dayanıklı genler tespit etmişlerdir. Sert etli meyvelerde yünlüleşme genetik olmayan çevre ve bakım koşullarından ortaya çıkmıştır. Crisosto ve ark. (2006), kalite kriterleri olarak nektarin ve şeftalilerde, meyve eti sertliği, titere edilebilir asitlik ve SÇKM oranlarına bakarak yaptıkları araştırmada, SÇKM nin bu kalite kriterleri arasında en önemli olarak yer aldığını derim ve depolamada tek başına bile kullanılabileceğini belirtmişlerdir. Yaptıkları çalışmada sadece bu kalite kriterleri değil ayrıca, organoleptik olarak tatlılık-ekşilik, meyve dokusu ve aromaya bakmışlardır. 23 şeftali ve 26 nektarin çeşidi ile yapılan çalışmada kontrol meyvesi olarak Sweet Dream şeftalisini seçmişlerdir. Meyvelerdeki olgunluktaki SÇKM ve titre edilebilir asit miktarı sınıflandırmada etkili olmuştur. Meyveleri tat durumu, ekşilik, asitlilik, aroma ve doku olmak üzere beş ayrı sınıfa ayırmışlardır. Bu sınıflandırma özellikle pazarlamada farklı etnik gruplardan oluşan müşterilerin hangi çeşit meyveyi tercih edeceğini göstererek satış oranlarının artmasını sağlamıştır. 14

46 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Hongshun ve ark. (2006), elektron mikroskobu ile pektin ve bunun polimerlerinin direk olarak fotoğraflarını alarak inceleme yapmışlardır. Çalışmada sarı etli bir çeşit olan Jinxiu şeftali meyvelerinin Çin de tam olgunluktan önce derimi yapılmış, 2 o C de depolanmıştır. Araştırıcılar %2 O 2, %10 CO 2 ve %5 O 2, %5 CO 2 gaz içeriği bulunan kontrollü atmosfer ortamını kullanmışlardır. Ortam hava oransal nemi % 95 olmuştur. Zhou ve ark., (2000) nın belirttiği yöntemle şelatlı suda çözünebilir pektin örneklerini hazırlayarak 18 o C de muhafaza etmişlerdir. Bu örneklerin %30-40 nemde o C steril eldiven kutusu içerisinde fotoğraflarını çekmişlerdir. Çalışmada NanoScope IIIa elektron mikroskobu (Vecco Meterology Group, Digital Instruments, USA) nu kullanmışlardır. Fotoğrafların analizlerini ise elektron mikroskobu için geliştirilen bilgisayar programı (Version 5.30b4) ile incelemişlerdir. Bu incelemeleri depolamanın 15. ve 45. günü yapmışlardır. Her grupta küçük ve dağılmış şekilde şelatlı suda çözünebilen pektin molekülleri artmıştır. Kontrollü atmosferde depolama ise normal atmosfere göre belirgin bir şekilde bu pektin moleküllerinin dağılımını sınırlandırmıştır. Manganaris ve ark. (2006), sert meyve etine sahip, Andross şeftali çeşidinin ticari bahçeden derimini meyvenin boyutlarına, zemin rengine bakarak yapmışlar, ayrıca seçme işlemini yaptıktan sonra meyveleri 5 o C de 4 hafta depolamışlardır. Örnekleri ayrıca raf ömrü kontrolleri için 5 gün 20 o C de tutmuşlardır. Meyveleri dikey olarak ikiye ayırarak, az (%25 den az), orta (%25-50 arası), yüksek (%50 den çok) olmak üzere içsel kahverengileşme kontrollerini yapmışlardır. Meyvelerde ayrıca üronik asit, nötral şeker ve selüloz miktarlarına, hücre duvarlarındaki katyon durumlarına, pektin parçalanmasına neden olan enzim aktivitelerine bakmışlardır. İçsel kahverengileşmenin olduğu meyvelerdeki, suda çözünebilen veya çözünemeyen pektinlerde üronik asit miktarı %26 olarak yüksek bulmuşlardır. Ayrıca bu meyvelerde galaktoz, arabinoz ve glikoz miktarı artış göstermiştir. PG (poligalakturonaz) ve PME (pektinmetilesteraz) enzimleri hücre duvarlarında katyon bağlarındaki bozulmayla azalmıştır. Kahverengi renkli bozuk dokudaki kalsiyum ve magnezyum oranını fazla olarak tespit etmişlerdir. Bu katyonlar bozulduktan sonra hücre duvarının yapısından doku içerisinde yeralmıştır. 15

47 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR 2.2. Şeftali ve Nektarinlerde Kimyasal, Fiziksel ve Sıcaklık Uygulamaları Üzerine Araştırmalar Smith ve Bassett (1964), yaptıkları bir çalışmada, meyve yüzeyindeki Monilia ve Rhizopus sporlarının çoğu ve bu organizmaların şeftali kabuğu altındaki vegetatif büyüme yapıları, meyveler 3 dk süreyle 54 C'deki suya daldırıldığında, oldukça önemli derecede yavaşlamıştır. Benzer başka bir araştırmada ise, şeftalilere Monilia fructicola ve Rhizopııs stolonifer sporları inoküle edilip, bir saat sonra da 24, 48 ve 54 C'de sıcak su uygulanmıştır. Çalışmada, 48 ve 54 C'lik sıcak su ile uygulama gören şeftalilerde, 24 C'lik sıcak su ile uygulama gören şeftalilere oranla, çok daha az çürüme meydana gelmiştir Ertan ve ark. (1982), yaptıkları çalışmada Benomyl'in oda sıcaklığındaki su ile hazırlanan çözeltisinin 100 ve 500 ppm' lik dozu, Monilia çürüklüğünü kısmen kontrol ettiği, oysa Benomyl' in sıcak su (46 ve 51 C) uygulaması ile olan kombinasyonlarından %90 a varan başarılı bir sonuç aldığını bildirmişlerdir. Bu çalışmalarda Benomyl'in etkisinin doz, sıcaklık ve süreyle doğru orantılı olarak artış gösterdiği belirlenmiştir. Nitekim, Benomyl'in 100 ppm 'lik dozunun 1.5 ve 3 dk' lık sürelerle 46 C' deki sıcak su uygulaması kombinasyonuyla, Monilia çürüklüğüne karşı sırasıyla %30 ve %50 oranlarında bir sonuç alınırken, Benomyl' in 500 ppm' lik dozunun aynı sürelerde ve aynı sıcaklık derecelerindeki uygulamalarında %50 ve %90 oranına varan bir kontrol sağlanmıştır. Öte yandan şeftalilerin sıcak su ve Benomyl'in değişik dozlardaki kombinasyonlarıyla uygulamalarından sonra, meyvelerde yapılan gözlemler sonucu, bu uygulamaların meyve kalitesi üzerine olumsuz hiçbir yan etkisi görülmemiştir. Şeftali ve nektarinlerde, düşük sıcaklıklarda meydana gelen bazı fizyolojik bozuklukların meyvelerin muhafazadan önce kısmen olgunlaştırılmaları suretiyle azaltılabileceklerini amaçlayan çalışmada, Peregrine şeftali çeşidi 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5 ve 3 gün 23.9 C' de ve daha uzun bir zaman periyodunda da 10 C ve 18.3 C' de kısmen olgunlaştırıldıktan sonra -0.6 C, 1.1 C ve 2.8 C' de depolamışlardır. Denemeden elde edilen veriler, meyvelerin iki gün C' de kısmen olgunlaştırılmalarının, 1.1 ve 2.8 C' de depolanan şeftalilerdeki unlu yapıya sahip meyve sayısını önemli derecede azalttığını, ancak 18.3 C' de 4 gün ve 16

48 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR 10 C' de 8 günlük kısmen olgunlaştırma periyotlarının meyve yapılarındaki unlulaşmayı etkili bir şekilde önleyemediğini ortaya koymuştur. Kerbel ve ark. (1985), doymuş hava kullanıldığında şeftalilerin 43 C' de 30 dk, %85' in üzerindeki oransal nem kullanıldığında 40 C' de 24 saat bırakılmasının başarılı sonuçlar verebileceğini belirtmişlerdir. Ayrıca, aynı araştırıcılar, şeftalileri 43 C' deki sıcak havada 30 dk veya 43 C' deki sıcak suda 24 dk tutmanın başarılı olabileceğini de bildirmişlerdir. Yapılan çalışmalarda, şeftalilerin, muhafaza öncesi 38 C, 40 C, 42 C' de sıcak su ve sıcak havanın kullanıldığı farklı sıcaklık uygulamalarına toleransları değerlendirilmiştir. Çalışmalarda, 42 C' deki sıcaklık uygulamalarından alınan meyvelerde önemli derecede zararlanmalar meydana gelmiştir. Şeftali gibi çabuk bozulabilir ürünler için yine karantina yetkilileri tarafından önerilen sıcaklık uygulamasının, meyveyi 43 C' deki doymuş su buharına, meyvenin merkezi bu dereceye erişene kadar bırakılması yoluyla meyve sıcaklığını arttırmak, sonra da meyveyi en az 8 saat 43 C' de tutmak şeklindeki uygulamanın meyve kalitesi açısından olumlu sonuçlar verebileceğini tespit etmişlerdir. Şeftali ve nektarin muhafazasında ayrıca böcek zararının meyvede oluşturduğu zararlanmalar da muhafaza süresi ve kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Nitekim, şeftali meyvesi, özellikle Akdeniz meyve sineği (Ceratitis capitata) nın birincil konukçularından birisi olarak bilinir. İthalatçı ülkelerdeki karantina yetkilileri tarafından, fümigasyon, soğuk ve sıcaklık uygulamaları Akdeniz meyve sineğine karşı mücadele yöntemleri olarak kabul edilmiştir. Bununla birlikte, günümüzde kullanılan fümigantların tescili, insanlara toksik olması nedeniyle iptal edilmiştir. Ayrıca, soğuk uygulamalarının (0 C veya altında 10 gün ya da 2.2 C veya altında 16 gün) şeftali ve diğer sert çekirdekli meyveler gibi yüksek oranda bozulabilir ürünler için kullanımının yeterli olmadığını da belirtmişlerdir. Lill (1985), Redglobe nektarin çeşidi ile yaptığı bir denemede; meyvelerin yeme kalitesi, 1 C' de muhafaza süresince aralıklı ısıtma uygulamaları ile 6 hafta süresince incelemiştir. Çalışmada, en iyi uygulamaların, her 2 haftada bir 2 gün ve her hafta boyunca 1 gün 20 C sıcaklık uygulamasının olduğunu saptamıştır. Ayrıca her hafta 2 gün 12 C sıcaklık uygulaması da içsel kahverengileşmeyi önlemiş, fakat çok etkili olmamıştır. Aralıklı ısıtma uygulamaları, meyvelerde kısmen 17

49 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR yumuşamalara neden olsa da yünlüleşmenin önlenmesinde etkili olmuştur. Çalışmada devamlı 1 C' de 4 hafta muhafaza edilen meyvelerde yünlüleşmeyi yüksek düzeylerde belirlemiştir. Mollendorff ve Villiers (1988), yaptıkları denemede meyvelerin, 2 C'de muhafazasını takiben l0 C' de 12 gün olgunlaştırılması süresince, yünlüleşme göstermiş ve bu zararın gelişimi, -0.6 C' de muhafaza edilen meyvelerde %75 civarında bulunmuştur. Aynı çalışmada, şeftalilerin muhafaza öncesi 48 saat 23 C' de tutulmasının, yünlülük belirtileri gösteren meyvelerin oranını %6' lara kadar düşürdüğü de tespit edilmiştir. Bryan ve ark. (1989), 40 dk süreyle 38 C deki suya daldırma 38 C' deki havada 24 veya 30 saat tutma ve 40 dk süreyle 40 C' deki suya daldırma 40 C' deki havada 12 veya 24 saat tutma gibi bazı uygulamaların şeftalilerde başarılı bir şekilde kullanılabileceğini tespit etmişlerdir. Douglas (1989), plastikle sarılmış şeftali ve nektarin meyveleri ile yaptıkları bir denemede, meyveleri oransal nemi yüksek bir fırında 15 dk süre ile meyve yüzeyi 46 C' ye ulaşıncaya kadar ısıtmışlar, daha sonra, meyveleri 0 C' de 2 hafta ve 20 C' de 4 gün tutmuşlar ve ısıtılan meyvelerin %4 'ü, ısıtılmayan meyvelerin ise, % 16' sı çürümüştür. Ayrıca, 21 C' de, 2 saat, 48 g/m 3 metil bromid ile zararlı kontrolü amacıyla fümige edilen nektarin meyvelerine aynı zamanda sıcaklık uygulaması da yapmışlar ve çürüme yüzdeleri bakımından değerlendirmişlerdir. Araştırma sonucunda, sıcaklık uygulaması yapıldıktan sonra fümige edilen meyvelerin %14' ünün, sıcaklık uygulaması yapılmayan meyvelerin ise %37' sinin çürüme gösterdiği bulunmuştur. Nanos ve Mitchell (1991b), O'Henry, Fairtime ve Red Jim şeftali çeşitlerinin depolamadan önce 2 gün süreyle 20 C' de tutulmasının muhafaza süresini uzattığını bildirmişlerdir. Salmeron ve ark. (1991), Maruja şeftali ve Armking nektarin çeşitleriyle yaptıklar bir araştırmada, olgunlaşmanın hızlandırılması üzerine çalışmışlardır. Pektinmetil esteraz ve poligalakturonaz aktivitelerinin artması, her iki türde de meyve yapılarının bozulmasına izin veren pektinlerin küçülmesine neden olmuştur. Araştırıcılar nektarinler için 10 günün ve şeftaliler için de 9 günün üzerinde, %20 18

50 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR CO 2 bileşiminde ve 20 C' de tutulan meyvelerin solunum oranları ve etilen değişimlerini de belirlemişlerdir. Etilen değişimi şeftalilerde nektarinlerden çok daha erken meydana gelirken, %20 CO 2 bileşiminde tutulan nektarinler şeftalilerden daha fazla zararlanmıştır. Kurnaz ve Kaşka (1992), şeftalilerin soğuk muhafazaya alınmadan önce, 0 C' de 1-2 gün bekletilmesinin veya 1.7 C sıcaklığında soğuk su kullanılarak meyve sıcaklığının düşürülmesi şeklinde yapılan önsoğutma uygulamasının meyvelerin metabolik aktivitelerini geciktirdiğini ve aynı zamanda meyvelerde su kaybını azalttığını belirlemişlerdir. Ayrıca, şeftalilerin 0 C' de depolamadan önce, 2-3 gün 26 C' lik oda sıcaklığında bekletilmesinin, tüm olgunluk devrelerinde toplanan meyvelerin depo ömrünü gün arttırdığı, depolama sırasında şeftalilerin periyodik olarak oda sıcaklığına alınmasının meyvelerde içsel bozulmaları geciktirdiği saptanmıştır. Lurie ve Pesis (1992), 3 farklı şeftali çeşidi (Almong, Hermosa ve Texas) meyvelerine hasattan sonra hızla asetaldehid buharı (2 000 ve ppm), %86 CO 2 ve %97 N 2 ile 24 saat süre ile uygulamışlar ve meyveler daha sonra, 0 C sıcaklık ve %90 oransal nem koşullarında 2.5 hafta tuttuktan sonra, 20 C' de 7 gün bekletmişlerdir. Sonuçta; uygulama gören meyvelerdeki yumuşamanın, uygulama görmeyen kontrol meyvelerinden daha yavaş meydana geldiği görülmüştür. Benzer şekilde, uygulama gören meyvelerde erimeyen pektin içeriği kalıntısı ve poligalakturonaz aktivitesi kontrol meyvelerinden daha yavaş artmıştır. Ayrıca, uygulamadan hemen sonra meyvelerdeki ethanol içeriğinin daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. Fakat ethanol içeriği, 20 C' de bekletme periyodu boyunca azalmış ve 7 gün sonunda kontrol meyvelerindekine benzer şekilde kalmıştır. Kontrol meyvelerinin ethanol içeriği ise, olgunlaşma boyunca artmıştır. Bu arada, meyvelerdeki etilen üretiminin de hem CO 2 hem de N 2 tarafından engellediğini göstermişlerdir. Tat testleri değerlendirildiğinde ise 20 C' de 5 gün sonunda, uygulama yapılmış meyvelerin, kontrol meyvelerine göre üstünlük sağladığını göstermişlerdir. Nitekim, N 2 uygulaması yapılan meyvelerin tat bakımından genellikle en yüksek değerleri aldığını saptamışlardır. Nanos ve Mitchell (1992a), O'Henry ve Fairtime şeftali çeşitlerinde 19

51 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR yaptıkları bir denemede bu çeşitlerin, hasat sonu ömrü ve içsel kahverengileşmedeki gelişme farklılıkları bakımından, 0 C' de muhafazaları, 5 C' de muhafazalarından daha iyi olduğunu bulmuşlardır. 0 C ve 5 C' de muhafazadan önce meyvelerin 20 C' de 2 gün bekletilmesi bu çeşitlerin muhafaza ömrünü uzatmıştır. Bununla birlikte, yükseltilmiş CO 2 konsantrasyonunun kullanılması, meyve eti sertliğini korumuş, 6 haftaya kadar içsel kahverengileşme belirtileri görülmemiştir. MES' nin korunmasında %5 CO 2 uygulaması en iyi sonucu vermiştir. Ayrıca, O 2 içeriğinin azaltılması da, muhafazadan sonra yüksek meyve eti sertliğini sağlarken, içsel kahverengileşmeyi önemli derecede engellememiştir. Kurnaz ve ark. (1993), Redhaven ve J.H.Hale şeftali çeşitlerinin, uzun süreli soğukta muhafazaları (0 C) sonunda, yeme kalitesini korumak ve yünlüleşmeyi önlemek amacıyla yaptıkları çalışmada, depolama sırasında meyveler periyodik olarak 20 C' de 48 saat süre ile olgunlaştırılmıştır. Çalışmada, depolamanın 4. haftasında olgunlaştırılan meyvelerin, 2. haftasında olgunlaştırılan meyvelere göre ağırlık kaybı ve MES değerleri üzerine daha olumlu etki yaptığı belirlenirken, depolama sırasında periyodik olarak olgunlaştırılan meyvelerle, olgunlaştırılmayan meyveler arasında SÇKM ve TEA içerikleri bakımından önemli farklılıklar bulunmamıştır. Ayrıca, soğukta muhafaza sırasında periyodik olarak 20 C de olgunlaştırma, meyve eti yumuşamasını az da olsa hızlandırmış, meyvelerde uzun süre depolama sonucu ortaya çıkan yünlüleşme gibi içsel bozulmaları önemli ölçüde azaltmıştır. Şeftalilerin soğukta muhafazası sırasında, yüksek sıcaklıklarda periyodik olarak olgunlaştırılmasının, fizyolojik meyve eti bozulmalarını azalttığı saptanmıştır. Ağar ve ark. (1994b), şeftalilerde olduğu gibi, nektarinlerde de sıcaklık uygulamalarına ait değişik çalışmalar yapmışlar ve bu çalışmaların birinde, O'Henry, Fairtime, Red Jim şeftali ve September Grand nektarin çeşitlerinin depolamadan önce 2 gün süre ile 20 C' de tutulmasının, muhafaza süresini uzattığını saptamışlardır. Pesis (1995), Slor şeftali çeşidinin meyvelerini, uçucu aromatik madde olan asetaldehid, ethanol, etil asetat ve etil butiratı oluşturmak için muhafazanın 24 saat öncesi asetaldehid ve anaerobik koşullara (N 2 ve CO 2 ) bırakmıştır. Çoğunlukla bu 20

52 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR uçucu aromatiklerde artışların meydana gelmesi, SÇKM ve SÇKM/TEA oranında herhangi bir değişiklik meydana getirmemiştir. Bununla beraber, Hermosa şeftali çeşidi meyvelerinin asetaldehid ile uygulamasında ise, 20 C' de depolama boyunca kabuk renginin değişimi gecikmiş, olgunlaşma engellenmiş ve yumuşama daha yavaş olmuştur. Ayrıca, uygulama yapılmış meyveler tat bakımından kontrol meyvelerinden daha iyi bulunmuştur. Buna neden olarak da uçucu aromatiklerin üretiminin azalması ve aşırı olgunluktaki kötü tat oluşumunun engellediğini göstermiştir. Artes ve ark. (1996), şeftalilerin 0 C' de muhafazası süresince 8 günde bir, 24 saat 15 ve 20 C de aralıklı ısıtma uygulaması esnasında enzim aktivitelerini incelemişlerdir. Çalışmada, muhafaza süresince, pektinesteraz aktivitesinin artışının, 2 hafta sonra sabit bir düzeye ulaştığı, oysa poligalakturonaz aktivitesinin ise, 2 haftadan sonra azaldığını tespit etmişlerdir. Enzim aktivitesindeki bu değişim, 15 C sıcaklık uygulaması yapılan meyvelerde ortaya çıkarken, 20 C sıcaklık uygulaması yapılan meyvelerde ise; poligalakturonaz aktivitesi artış göstermiş ve pektinesteraz aktivitesi muhafazanın 2 hafta sonrasında azalmıştır. Araştırma sonucunda, bu durumun üşüme zararı ile ilişkili olabileceği düşünülmüş ve 15 C sıcaklık uygulaması yapılan meyvelerde üşüme zararı azalmazken, 20 C sıcaklık uygulaması yapılan meyvelerde üşüme zararının azaldığını saptamışlardır. Dawson ve ark. (1996), Fantasia çeşidi nektarin meyvelerindeki hücre duvarı bileşimindeki değişimler, aralıklı ısıtma (2 hafta aralıklarla 48 saat 20 C) ve ısıtmasız olarak 0 C' de muhafazaları ve daha sonra olgunlaştırılmaları süresince belirlemişlerdir. 6 hafta 0 C' de muhafaza edilen meyvelerde olgunlaşma boyunca unlulaşma meydana gelirken, aralıklı ısıtılan meyvelerde olgunlaşma normal olarak gerçekleşmiştir. Hasattan sonra hemen olgunlaştırma, hücre duvarlarından galaktoz kalıntılarının kaybı ve pektin polimerlerinin depolimerizasyonu ile çözünebilirliği gerçekleşmiştir. Hücre duvarından pektin polimerlerinin parçalanmaması 0 C' de muhafaza süresince sağlanmıştır. Böylece, aralıklı ısıtılan meyvelerde yumuşama görülmesine rağmen, yünlüleşme olayı önemli ölçüde engellenmiştir. Lurie ve ark. (1996), şeftali ve nektarinlerin hasat sonrası sıcak suya daldırılması işlemi, meyve çürümelerinin kontrol edilmesi amacı ile kullanmışlardır. 21

53 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Şeftalilerin 52 C lik sıcak suya 2.5 dk süre ile daldırılması, meyvelerde Monilia fructicola ve Rhizopus stolonifer' in neden olduğu çürümeleri etkin bir şekilde önlemiştir. Ayrıca nektarinlerde yapılan sıcak su uygulaması da, meyvelerde olgunlaşmayı yavaşlatmıştır. Sharma (1996), şeftalilerin hasat sonu periyodunda önemli bir epidemiye sahip olan Monilia laxa ve Monilia fructigena nın değişik sıcaklıklardaki etkilerini araştırmıştır. Araştırmada, Monilia laxa ve Monilia frııctigena' nın kontrolü bakımından, C' de muhafaza edilen meyveler, 5 C' de muhafaza edilen meyvelerle karşılaştırıldığında; hastalığın kontrolünün 5 C' de muhafaza edilen meyvelerde daha başarılı olduğunu bulmuştur. Ayrıca çalışmada, 20 C ve 30 C' lerde muhafaza edilen meyvelerde hastalığın gelişmesinin önemsiz olduğu, 25 C' de depolananlarda zararın maksimum olduğu da belirtilmiştir. 35 C' de muhafaza edilen şeftalilerde ise, kahverengi çürüklüğün yayılışı kontrol edilmiş, fakat bu sıcaklıkta meyvelerde aşırı derecede su kaybının meydana geldiği görülmüştür. Çalışmada, araştırıcı düşük sıcaklıkta muhafaza edilen meyvelerde M. fructigena'nın M. laxa'dan daha etkili olduğunu ve 5 C' de muhafaza edilen meyvelerde bile az da olsa bozulmaların meydana geldiğini tespit etmiştir. Sholberg ve Gaunce (1996), tarafından, Harbite şeftali çeşidine çok az bir oranda M. fructicola ve R. stolonifer bulaştırılmıştır. Daha sonra ise aynı meyvelere 1.4 mg/litre ve 2.7 mg/litre oranında asetik asit fümigasyonu uygulanmıştır. 2.7 mg/litre oranında asetik asit uygulanan meyvelerde bozulma önemli oranda azalmış, içsel kahverengileşme ve fitotoksik dokular azalmıştır. Daha fazla asetik asit uygulaması ise bozulmayı arttırmıştır. Kluge ve ark. (1997), yarı olgun BR-6 şeftali çeşidi meyveleri ile yaptıkları araştırmada, meyvelerin ocak ayı sonunda derimini yaptıktan sonra ve 0 C sıcaklık ile %90-95 oransal nem koşullarında muhafaza etmişlerdir. Çalışmada, 0 C' de muhafaza edilen meyvelere, muhafaza süresince, 7, 21, 25 ve 45 saat C sıcaklık uygulaması da yapmışlardır. Bu şekilde, aralıklı ısıtılan meyvelerin SÇKM ve TEA değerlerinde önemli derecede değişiklik olmamış, fakat aralıklı ısıtma sonrasında meyvelerde MES değerlerinde azalmalar meydana gelmiştir. 45 saat süre ile ısıtılan meyvelerde ise, %88' den fazla bozulmalar görülürken, 21 ve 25 saat süre 22

54 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR ile ısıtılan meyvelerde meyve eti kahverengileşmesi %67.8' lerden %0-2.3' lere kadar azalmıştır. Margosan ve ark. (1997), 46 o C lik sıcak su içerisinde şeftalileri 2-8 dakika bekletmişler, olgun meyvelerde enfeksiyona karşı varolan hassasiyeti yok etmiştir. Derim sonrası bozulmaları önlemede bu yöntemin alternatif bir yöntem olduğunu bulmuşlardır. Sıcaklık uygulamaları genelde etilen üretimini durdurmakta, yumuşamayı geciktirmekte, hücre duvarının yapısını bozan enzim aktiviteleri azalmaktadır. Tao ve ark. (1997), şeftalilerin muhafazaya alınmadan önce, yüksek sıcaklıklarda bekletilmesi şeklinde yaptıkları çalışmada, Beijing, China ve Tuhua şeftali çeşitlerini muhafaza öncesi 33, 37 ve 41 C sıcaklıkta 48 saat bekletmişler ve sonuçta, 37 C sıcaklık uygulamasının meyveler üzerine olumlu etki yaptığını belirlemişlerdir. Uygulamadan sonra meyvelerin solunum oranında, membran geçirgenliğinde, malondialdehyde (MDA) birikiminde, polifenol oksidaz (PPO) aktivitesinde ve TEA içeriklerinde azalmalar meydana gelmiştir. Ayrıca, sıcaklık uygulaması ile meyvelerin MES değerleri korunmuş, böylece bazı fıziksel değişiklikler sınırlandırılarak meyvelerin muhafaza süreleri artmıştır. Trujillo ve Artes (1997), yaptıkları çalışmada aralıklı ısıtma ile modifiye atmosferde paketleme uygulaması Paraguayo şeftali meyvelerinin kalitesini koruyucu olarak fazla bir etki yapmamıştır. Sadece raf ömrünü bir hafta kadar modifiye atmosfer paketi uygulaması arttırmıştır. Araştırıcılar meyvelerin yeme kalitesine gelebilmesi için bu uygulamada raf ömründe fazladan üç gün beklemesi gerektiğini bulmuşlardır. Brar ve ark. (1998), Shan-I-Punjap şeftali çeşidinde, derim öncesi kalsiyum nitrat (%1, 1.5, 2 ve 2.5) uygulamasının depolama ömrüne etkisini araştırmışlardır. Derilen meyveleri 3 ve 3.5 o C sıcaklık ve %85-90 oransal nemde depolayan araştırıcılar; %2.5 kalsiyum nitrat uygulamasının minimal derecede bozulma ve ağırlık kaybı gösterdiğini, organik asit, meyve eti sertliği ve su kaybını azalttığını, SÇKM ve şeker içeriğini arttırdığını bildirmişlerdir. Droby ve ark. (1998), sıcak su ile fırçalama uygulamasının şeftali ve nektarinlerde uygulanabilirliğini araştırmışlardır. Flamekist ve Flavortop nektarinleri 23

55 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR ile Maxim ve Swelling şeftali çeşitlerinin ticari olumda derimleri yapılmış ve 0 o C de uygulamalar yapılıncaya kadar depolanmıştır. Penicillium expansum u meyvelere patates dekstroz agarı ile bulaştırmışlardır. Steril su içerisinde 2-3 hafta boyunca ml de 105 adet olacak şekilde sporlar geliştirilmiştir. Maya antagonisti Candida oleophila yı domates yüzeyinden izole etmişlerdir. Candida spp yi ise üzüm yüzeyinden izole etmişlerdir. Bu maya antagonistlerini 24 o C de 48 saat süreyle besin maya ortamı (NYDA) içerisinde her ml sinde 108 adet olacak şekilde santifrüj edilerek geliştirmişlerdir. Penicillium expansum ve Monilia fructicola yı sıcak su ile fırçalamanın etkisini bulmak için meyveleri üç yerinden 3 mm x 3 mm çapında yaralamışlar, 20 mikrolitre sporu kuru olarak 2 saat süre ile yara yerinden bulaştırmışlardır. Yaralı bulaştırılmış meyveleri iki kısıma ayırmışlar, birinci gruba hemen sıcak su ile uygulama yapmışlar, diğerine ise 20 o C de 24 saat süre gelişimden sonra sıcak su ile fırçalama yapmışlardır. Bulaşık meyveler nemli ortamda 0 o C de 30 gün, 24 o C de raf ömrü için 10 gün tutulduktan sonra bozuklukları gözlemişlerdir. Sıcak su ile fırçalama ve Candida spp. uygulamalarının her biri bozukluk oranının ticari olarak kabul edilebilirlik düzeyi olan %5 in altında kalmasını sağlamıştır. Her iki uygulama birlikte kullanıldığı zaman en etkili uygulama olmuştur. Özellikle bu uygulamalar Monilia fructicola kontrollerinde çok etkili olmuştur. Sıcak su ile fırçalama ve Candida oleophila nın birlikte uygulanması sonucu en kötü olan uygulamadır. Penicillium expansum un özellikle bu uygulamaya çok dayanıklı olduğunu bulmuşlardır. Çalışmada Penicillium expansum için daha sıcak su kullanılması önermişlerdir. Penicillium expansum için bulaşmadan 2 saat sonra sıcak su ile fırçalama uygulaması kontrol meyvelerine göre bozulmaları %50 oranında azaltmıştır. Diğer maya antagonisti Candida oleophilia, Monilia fructicola ve Penicillium expansum bozulmalarına diğer Candida spp. türlerine göre daha az etkili olmuştur. Candida spp. ve sıcak su ile fırçalama uygulaması birlikte kullanıldığı zaman, tek olarak sıcak su uygulamasına göre daha az etkili olduğunu bulmuşlardır. Tek başına sıcak su ile fırçalama uygulaması Monilia fructicola oranını çok aşağıya çekmiştir. Bu çalışma kimyasal olmayan bir uygulama olarak biyolojik kontrolle birlikte kullanılabilen alternatif çalışma olmuştur. 24

56 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Kim ve ark. (1998), Yumyung şeftali çeşidi meyvelerinin, soğukta muhafazası süresince, aralıklı ısıtılmasının, üşüme zararı, muhafaza süresi, meyve kalitesi, içsel kahverengileşme ve unlulaşma olayları üzerine etkilerini belirlemişlerdir. Çalışmada, herhangi bir uygulama yapılmayan kontrol meyvelerinin, muhafazanın 3. haftasından sonra %50 üşüme zararı gösterdiği ve haftada 24 saat aralıklarla ısıtılan meyvelerin ancak muhafazanın 5. haftasından sonra üşüme zararı gösterdiği ve muhafaza süresinin uzadığı saptanmıştır. Ayrıca, kontrol meyvelerinde meyve eti yumuşaması meydana gelirken, 24 saat aralıklarla ısıtılan meyvelerde meyve eti yumuşaması gecikmiştir. Bununla beraber, hiçbir uygulama yapılmayan kontrol meyvelerinde ağırlık kayıpları da diğer meyvelerden daha yüksek bulunmuştur. SÇKM değerleri ise, kontrol ve uygulama gören meyvelerde muhafaza başlangıcında hızla artmış, fakat 2 hafta sonra, uygulama gören meyvelerde biraz düşmesine rağmen kontrol meyvelerindeki değeri değişmemiştir. Tüm meyvelerdeki TEA değerleri ise, başlangıç değerlerine göre, %30 ve 40' a varan oranlarda azalmıştır. Obenland ve Aung (1998), May Grand, Mayglo, Red Diamond, Rose Diamond, Spring Bright ve Summer Grand nektarin çeşidi meyvelerinde sıcak su ve sodyum klorür uygulamalarının etkilerini değerlendirmişlerdir. Sıcak su uygulaması, tüm çeşide ait meyvelerin toleranslarında farklılıklar meydana getirmesine rağmen, genel olarak meyveleri zararlandırmıştır. 25 dk 50 C' lik sıcaklık uygulaması, pazarlanamayan meyve oranını yükseltmiş, 200 mm konsantrasyonundaki sodyum klorür uygulaması 6 çeşitte de ortalama zararlanma oranını 3.9' dan (şiddetli zaralanma) 1.9' a (az zararlanma) azaltmıştır. Bununla birlikte, 46 C 'lik sıcak su uygulamasında meyvelerin zararlanmaları daha az olurken, meyve eti yumuşaması bakımından 46 C ve 50 C değerlendirildiğinde; yumuşamanın 50 C' de biraz daha fazla olduğunu tespit etmişlerdir. Sodyum klorür uygulaması ile birlikte, suyun meyveye giriş miktarının azalması zararlanma derecesini etkili biçimde azaltmıştır. Böylece sodyum klorürün yüzey dezenfeksiyonu için kullanılan sıcak su uygulamalarındaki zararın azaltılmasında etkili bir şekilde kullanılabileceğini tavsiye etmişlerdir. Sitrit ve Bennet (1998), meyve içerisinde poligalakturonaz enzimi 25

57 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR sentezinden sorumlu mrna oluşumunda meyve içerisinde etilen oranının etkili olduğunu göstermişlerdir. PE mrna transkripti yaralama ve bozulmaların artmasına, PG ise yumuşama şeklinde olgunluğa neden olmuştur. Sungbok ve ark. (1998), Yumyong şeftali çeşidinde aralıklı ısıtma uygulamasının üşüme zararı, depolama ömrü ve kalitesine etkilerini araştırmışlardır. Araştırıcılar kontrol meyvelerinin % 50 sinin depolamadan 4 hafta sonra üşüme zararı gösterdiğini, 24 saat/hafta sıcaklık uygulanan meyvelerde üşüme zararının 6 hafta sonra görüldüğünü ve önerilen muhafaza süresini uzattığını bildirmişlerdir. Artes ve ark. (1999), Paraguayo şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmada, meyveleri 0.5 o C de depoladıktan sonra, 6 günde bir 20 o C de 24 saat aralıklı ısıtmaya bırakmışlardır. Aralıklı ısıtma uygulaması meyvelerde yumuşama ve yünlüleşmeyi azaltmıştır. Olgunlukla beliren yünlüleşme ile ekstrakte edilebilir su miktarı azalarak meyvelerdeki sulu görünüş azalmıştır. Aralıklı ısıtma uygulaması hücre duvarındaki pektin parçalayan enzimlerin mekanizmasına durdurucu etki etmiştir. Yünlüleşmenin meyvede çok fazla artması meyve suyu miktarını doğru orantılı olarak azaltmıştır. Sonego ve ark. (1999), Hermosa şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmada dışardan etilen uygulaması neticesinde etilenin yumuşamaya etkisinin önemli olmadığını bulmuşlardır. Fakat bu uygulamanın özellikle markette satış süresince çok büyük problem olabilecek olan yünlüleşme gibi fizyolojik bozuklukların artmasında önemli olduğunu göstermişlerdir. Ferguson ve ark. (2000), ağaç üzerinde veya derimden sonra yapılan sıcaklık uygulamasının sıcak şoku proteininin (HSPs) oluşumu için mrna yazılımını arttırdığını bulmuşlardır. Hücre içinde HSPs konsantrasyonunun fazla olması, aynı zamanda sıcaklıkla ilgili olan hücre içerisindeki diğer meyve olgunluğu ile ilgili metabolik olaylarında etkilenmesini sağlamıştır. Bunlar genelde etilen sentezi, yumuşama, solunum oranı, hücre duvarı metabolizması, pigment metabolizması, karbonhidrat metabolizması şeklinde sıralanabilir. Özellikle meyvede yaralama ile PAL ve PPO enzim seviyelerinin artmasının önlenmesi sıcaklığa bağlı fizyolojik nedenler gibi bir stres oluşturarak sıcaklık şoku oluşturan proteinlerin artmasını sağlamıştır. Sıcaklık uygulaması fiziksel etki olarak, sıcak su ve sıcak su 26

58 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR ile beraber fırçalama uygulaması mum uygulamasına yardımcı olarak, özellikle mikro düzeyde oluşan yaralardaki, hastalık etmenlerinin çimlenmesini azaltarak bazı sporların ölmesini sağlamıştır. Bu da meyve yüzeyinde oluşabilecek lezyonların çaplarını azaltmıştır. Özellikle kontrollü atmosferle beraber yapılan sıcaklık uygulamalarının böcek zararı başta olmak üzere birçok bozulmaları azalttığını tespit etmişlerdir. Dong ve ark. (2001), Flavortop nektarininin ticari bahçelerden derimini yapmışlar, bir kısmını kontrol grubu olarak herhangi bir işleme tutmadan hemen, diğer bir kısmı ise 24 saat süreyle 20 o C de 0,1 ppm 1-MCP (metilsiklopropan) ile muamele ettikten sonra ve en son olarak diğer bir kısmı ise, depolama sırasında 15 ppm etilen sürekli akış olarak meyvelerin üzerine vererek depolamışlardır. Ayrıca kontrol ve 1-MCP uygulanmış meyveleri 20 o C de 10 gün süre ile olgunlaştırmışlardır. Diğer tüm meyveleri ise 0 o C de 30 gün süre ile depolamışlar ve depodan çıkarıldıktan sonra 7 gün süre ile raf ömrü için 20 o C de tutmuşlardır. Olgunlaşma süresince etilen ve CO 2 miktarları günlük olarak izlemişler, diğer kalite kriterleri, ekstrakte edilebilir su, meyve eti sertliğini depodan çıkarıldıktan sonra 5. günde ölçmüşlerdir. Etilen ve CO 2 ölçümü için 600 ml lik kavanozun içerisine 5 adet meyve konulmuş 20 o C de 1 saat tutulmuş, 5 ml gaz örneği alınarak gaz kromatografi cihazında ölçümlerini yapmışlardır. Depodan çıkarılarak 5 gün süre ile raf ömründe tutulan 40 meyve görsel olarak fizyolojik bozukluk oranlarının tespiti için incelemişlerdir. %25 e kadar bozukluk olanlar az, %25-50 arası orta, % 50 den fazla olanlar ise ağır olarak ölçülmüştür. Genel olarak bozukluklardan yünlüleşme ve kırmızılaşma için bir indeks geliştirilmiştir. Bu indeks; Bozulma Yüzdesi = [(% az bozukluk x 1)(% orta bozukluk x 2)(% ağır bozukluk x 4)]/4 olarak hesaplamalarda kullanmışlardır. 1-MCP uygulaması meyvelerin yumuşamasını durdurmuştur. Derimde 140 N olan meyve eti sertliği 5 günlük raf ömrü sonucunda 30 N a düşerken, 1-MCP uygulananlarda ise 50 N olarak ölçmüşlerdir. Depodan çıkarılan kontrol meyvelerinde meyve eti sertliği 100 N, etilen uygulananlarda ve 1- MCP uygulananlarda 120 N ölçülmüşken, 5 gün raf ömründen sonra bu değerleri sırasıyla 30, 32 ve 60 N olarak ölçmüşlerdir. Meyve eti sertliği içsel etilen miktarından etkilenmemiştir. Yünlüleşme ve kırmızılaşma oranları 1- MCP %

59 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR arasında değişirken, etilen uygulamasında sadece %10 yünlüleşmeye rastlanmış, kırmızılaşmayı ise hiç görmemişlerdir. Depodan çıkarıldıktan sonra raf ömrü kontrolü sonucunda Kontrol meyvelerinde % 20, 1-MCP uygulanmış meyvelerde % 0, etilen uygulanmış meyvelerde ise % 70 oranında sağlıklı meyve bulmuşlardır. Ekstrakte edilebilir su miktarını ise, 1-MCP uygulanmış meyvelerde etilen uygulanmış ve kontrol meyvelerine göre % 10 daha az bulmuşlardır. 1-MCP uygulanmış meyvelerde uygulamanın ilk 4 günü etilen sentezi yavaşlamış, fakat bu zamandan sonra etilen sentezi artmıştır. Etilen uygulanmış meyvelerde ise içsel etilen miktarı artmıştır, fakat solunumda bir değişim söz konusu olmamıştır. Wang ve ark. (2001a), yaptıkları çalışmada meyve hacminin ve ısınma ortamının meyve içerisinde ısının iletilmesinde büyük etkiye sahip olduğunu bulmuşlardır. Suyun havaya göre daha etkili bir ısı iletimine sahip olduğu ayrıca hızlandırılmış havanında ısı iletiminde etkili olabileceği bulunmuştur. Sıcak su ve sıcak hava ile kombine olmuş düşük düzeyli elektromagnetik enerji ortamı diğer yöntemlere göre önemli olup ısı bu yöntemde direkt meyve içerisine bırakıldığını bulmuşlardır. Sıcak hava ve sıcak su gibi termal uygulamaların yerini genelde meyvelerde zararlı kontrolü için kimyasal fümigasyon almıştır. Bu metodun uygulamasındaki zorluklar, yavaş ısınma oranı nedeniyle uzun süreli uygulama ve meyve kalitesinde meydana gelen zararlı etkilerdir. Isınma zamanına birçok faktör etkilidir. Bu faktörlerin bilinmesi istenilen uygulama metodunun seçiminde yardımcı olur. Modelde ısı transfer çalışmaları küresel meyvelerde termal özelliklere, meyve boyutuna, ısıtma ortamı ve ısıtma ortamındaki ısı yayılma hızına bağlı olarak gelişmiştir. Similasyon çalışmalarında meyvelerin arasındaki sıcaklığın diffüzyonundaki ufak bir değişiklik ısınma süresinde de çok az bir değişikliğe neden olmuştur. Zhou ve ark. (2001), içsel ve dışsal etilenin depolama bozukluklarının azalmasında büyük rol oynadığını saptamışlardır. Depolama süresince etilen uygulaması veya etilen oranını arttırabilecek diğer uygulamalar nektarinlerde yünlüleşmeyi azaltmıştır. ACO enzimi aktivitesi 5 gün süreyle etilen verilerek olgunlaştırılan meyvelerde kontrol meyvelerine göre daha fazla olduğunu göstermişlerdir. Buna göre enzim artışı etilen artışına neden olmaktadır. 1-MCP 28

60 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR uygulaması yumuşamayı azaltmış fakat yünlüleşme, mürekkepleşme gibi bozuklukların artmasını durduramamıştır. Bu çalışmalar etilenin bozuklukları önlemesi ve yünlüleşme sırasında hücre duvarının yapısını bozan genler üzerinde yapılan çalışmalar gelecekte özellikle 1-MCP la yapılan çalışmaların daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu kimyasal etilen inhibitörü olup, depolama süresince yumuşamayı önlemiş ve depolama sonrası meyve içi kalitesinin korunmasını sağlamıştır. Crisosto ve Labavitch (2002), Rich Lady, Elegant Lady, Zee Lady ve O Henry şeftali ve Summer Grand nektarin çeşitlerini 0 o C de depolandıktan sonra üşüme zararına bakmışlardır. Her çeşitten 100 adet örnek almışlar, 12 saat süreyle meyve içi sıcaklığı 0-2 o C oluncaya kadar hava ile önsoğutma yapmışlar, 0-5 o C de % 90 oransal nemde 3 hafta süreyle depolamışlardır. Deneme üç tekerrürlü olarak yapılmış, her tekerrürde 40 g meyve dokusu kullanmışlardır. Özel yapılmış bir basınç uygulayan aletle 222 N ile 890 N arasında meyve dokularına 1-10 dakika arasında farklı farklı olacak şekilde basınç uygulamışlardır. Elde edilen sıvı kısım 10 dakika süreyle 6000 devirde santifrüj edildikten sonra meyve ağırlığındaki serbest su yüzdesini bulmuşlardır. Yünlüleşme ölçümü için 6 adet jüri üyesi seçilmiş, bunlar sulu veya kuru (yünlü) olarak yarıya bölünmüş olan meyveleri % olarak kontrol etmişlerdir. Yünlüleşmede depodan her hafta 10 ar adet meyve çıkarmışlar, meyve eti serliği10-18 N a düşene kadar 20 o C lik ortamda olgunlaştırmışlardır. Sonuçta serbest su miktarı geliştirilen bu alette basınç arttıkça artmıştır. En fazla serbest suyun olduğu basınç miktarının 445 N olduğu saptanmıştır N arası basınçta serbest su miktarında önemli bir artış olmamıştır. Serbest su miktarını Kaliforniya da yetişen O Henry şeftalisinde yüksek, Elegant Lady ve Şili de yetiştirilen Summer Grand nektarinlerinde orta, Şili de yetiştirilen Elegant Lady çeşidinde ise düşük bulmuşlardır. Bu şekilde önemli düzeyde su miktarının farklı olması üşüme zararı diğer bir ifadeyle yünlüleşme ile ilgili olduğunu tespit etmişlerdir. Ayrıca bahçe faktörleri, olgunluk durumu, iklim, derim zamanı, derim metodu, depolama süresi de serbest su miktarında etkilidir. Üşüme zararında depolama süresince su, meyve etinde tutularak meyve eti kahverengileşmiştir. Kahverengileşmenin nektarinlerin genetik yapısı ile ilgili olduğunu tespit etmişlerdir. Meyve içerisinde yünlüleşme 29

61 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR arttıkça serbest su miktarı ekstrakte edilebilir su miktarına göre daha hızlı düşüş göstermiştir. Yünlüleşme %100 seviyesine çıktığı durumda, serbest su miktarı %5-10 arasında, ekstrakte edilebilir su miktarını ise %35-40 olarak bulmuşlardır. Karabulut ve Baykal (2002), Bursa Yenişehir Bölgesinde el ile ticari olumda derimini yaptıkları J. H. Hale çeşidi şeftaliye Penicillium expansum ve Botrytis cinerea mantarlarını enfekte etmişlerdir. Mikrodalga uygulaması 2450 MHz Samsung marka mikrodalga fırınıyla 0.4 kw gücünde 30 saniye olarak uygulanmıştır. 1.5 mm derinliğinde yaralanmış meyvelere 20µl (105 spor/ml) olarak bu hastalık etmeni yaralardan içeri verilmiştir. Bu meyveler fırın içerisinde 2 dakika tutulduktan sonra, oda sıcaklığında 2 saat tutulan hastalık etmenleri meyveye bulaştırıldıktan sonrada 20 dakika oda sıcaklığında bekletilmiştir. Karton kutulara ambalajlandıktan ve 30. ve 45. gün 0 o C de depolandıktan sonra analizler yapılmıştır. Ayrıca meyveler depodan çıkarıldıktan sonra 5 gün 24 o C de tutularak raf ömrü kontrolleri yapılmıştır. Sonuçta hem depolamadan çıkarıldıktan sonra hemde raf ömrü kontrollerinde mikrodalga uygulaması yapılan meyvelerde Botrytis cinerea ve Penicillium expansum oranları belirgin miktarda azalmıştır. Bu çalışmalara benzer bu konuda yapılan çalışmalarda genellikle 50 o C de 2-3 dakika veya 60 o C de 20 saniye sıcak su uygulaması, fungusit ve maya uygulamaları bu bozuklukları belirli oranlarda azaltmıştır. Mikrodalga uygulamalarının yüzey bozulmalarının sebebi olmadığı bulunmuştur. Meyve eti sertliği kontrol meyvelerine göre hem depolamadan hemen sonra hem de raf ömürleri kontrollerinde yüksek olarak bulunmuştur. Suda erir kuru madde miktarı ise kontrol meyveleriyle aynı veya yakın oranlarda bulunmuştur. Bu uygulama meyve kabuğu ve et rengine de etki etmemiştir. Droby ve ark. (2003), Loring şeftali ve Golden Delicious elma çeşitlerinde Candida oleophila mayasından elde edilen ve ticari ismi Aspire olan maya antagonistinin hastalık etmenleri üzerine etkilerini incelemişlerdir. Aspire çözeltisi oda sıcaklığında magnetik karıştırıcı içerisinde ml de 2.4 g olacak şekilde 20 dakika karıştırılarak elde edilmiştir. Meyvede açılan her bir yaraya her bir µl sinde 10 8 koloni içeren 25 µl Aspire verilmiştir. Ayrıca bu çalışmada soyum bikarbonat, kalsiyum propinat, sodyum etilendiamin-tetraasetikasit ve di-sodyum tuzu tek tek 30

62 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR veya Aspire ile birlikte kullanılmıştır. Her bir meyvedeki yaraların derinlikleri 3 mm çap ve derinliktedir. Hazırlanan hastalık etmenleri en az bir hafta süreyle geliştirilmiştir. Tuz çözeltileri ise 0.45 µm gözenekli filtre kağıdından geçirilmiş ve otoklavdan geçtikten sonra 55 o C de tutulmuştur. Yaralar açıldıktan sonra 2 saat süreyle kurutulmuş daha sonra uygulamalar yapılmıştır. Koruyucu olarak kullanılacak olan Aspire ve diğer tuzların karışımları patojenlerin bulaşımından 2 saat önce, hastalık etmenlerini tamamen yok edecek olanlar ise 24 saat önce kullanılmıştır. 3 hafta boyunca 2. ve 6. günlerde hastalık etmenlerinin gelişme durumları kontrol edilmiştir. Denemelerin sonucunda şeftalilerde en iyi sonuç %2 lik sodyum bikarbonat ve Aspire ın birlikte kullanıldığı uygulama da bulunmuştur. Bu uygulamaların olduğu meyvelerde çürüklük %20 civarında kalırken kontrol meyvelerinde %90 oranına çıkmıştır. Etilendiamin-tetraasetikasit uygulamasında ise fitotoksik etkilere rastlandığından muhafaza için uygun bulunmamıştır. Bu çalışma ile Aspire uygulamalarının hastalıkların kontrolünde iyi bir biyokontrol metodu olduğu ve sentetik fungusitlere alternatif olabileceği gösterilmiştir. Palou ve ark. (2003), birçok çalışmada dışsal etilen uygulaması patojenlerin kendilerine veya konukçularına etki ederek, hastalıklara karşı meyvenin dayanımını arttırmıştır. Monilia fructicola denilen kahverengi çürüklük özellikle sert çekirdekli meyvelerde etilen uygulayarak azaltılmıştır. Depolama süresince bozulmaya etilenin etkisini araştırmak için, Amerika da San Joaquin Vadisi nden organik üretim yapan ticari bir bahçeden beş adet şeftali, bir adet erik, bir adet nektarin, iki adet kayısı, üç adet çilek ve üç adet üzüm çeşidinin derimini yapmışlar ve meyveleri bir dakika süreyle %0.5 lik sodyumhipokloritle yıkamışlardır. Meyveleri temiz sudan geçirerek kurumasını sağlamışlardır. Daha sonra 2x10 4 oranında meyvelerin ekvatoral bölgesinde açılan yaralara her yaraya 20µl Monilia fructicola bulaştırmışlardır. Daha sonra meyveleri 14 ile 28 gün süreyle 0 o C de depolamışlardır. Bozulan meyvelerin haftalık olarak kontrollerini yapmışlardır. Etilen oranını gaz kromatografi cihazı ile, bozulmayı ise görünüşe bakarak % olarak tespit etmişlerdir. Ayrıca meyve eti sertliklerini, titre edilebilir asitliği, SÇKM oranını, meyve rengini kontrol etmişlerdir. Sonuçta kahverengi çürüklük miktarı, 0, 1, 10, 100 µl dışsal etilen uygulamaları 5-10 o C de 7, 14, 21 ve 28 gün depolamada Elegant Lady şeftali ve August Red nektarin 31

63 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR çeşitlerinde farklılık göstermemiştir. Bu uygulama renkte, SÇKM miktarında, titre edilebilir asitlik miktarında ve meyve eti sertliğinde fazla etki göstermemiştir. Elegant Lady şeftali çeşidinde dışsal etilen uygulaması belirgin olarak yünlüleşmeyi geciktirmiştir. 2 hafta depolamada yünlüleşme %13 olurken, kontrol meyvelerinde bu oran %60 olmuştur. O Henry, Fairtime, Autumn Flame şeftali çeşitlerinde ise etkisi bulunmamıştır. Liguori ve ark. (2004), İsrail de yaptıkları çalışmada beyaz etli erkenci şeftalilerden Oded çeşidini tam olgunlaştığı zaman, Almong ve sarı etli erkenci nektarin çeşitleri ise 8 gün ara ile erken ve geç olmak üzere ticari bahçeden derimini yapmışlardır. Meyvelere 20 veya 0 o C de 1-MCP (İtalyan Rhom ve Hass ticari isimli) uygulanmıştır. Meyvelerde 20 o C de 1-MCP uygulaması sırasında CO 2 miktarı artmıştır. 0 o C de ise O 2 miktarı azalmıştır. 20 o C de 20 saat bekletme özellikle kapalı ortamda anaerobik faaliyetlerin artmasına neden olmuştur. 20 o C de 20 saat meyvelerin bekletilmesi sonucu ortalama CO 2 %18.4 bulunurken, 0 o C de %5.4 olarak bulunmuştur. Etilen miktarı zaman ve sıcaklığın değişmesi ile değişmemiş, ortalama 2.15 ml/dakika olarak bulmuşlardır. 20 o C de 20 saat süreyle meyveler bekletildiğinde CO 2 arttığı için etilen üretimi yavaşlamıştır. Fakat 0 o C de 5 saat meyvelerin tutulması ile etilen az da olsa bulunmuştur. 1-MCP miktarı ve uygulama zamanı arttıkça meyve eti yumuşaması azalmıştır. 7 gün olgunlaştırma süresince SÇKM ortalama %11.9, titre edilebilir asit oranı ortalama %0.31 olarak bulunmuştur. 1-MCP titre edilebilir asitlik ve SÇKM oranlarına etki yapmamıştır. Bu uygulamada yünlüleşme, içsel kahverengileşme ve kırmızılaşma görülmemiştir. Torrigiani ve ark. (2004), İtalya da Stark Red Gold nektarin çeşidine derim öncesi ağaçlara ReTain ticari isimli ve %15 AVG (aminoetoksivinilglisin) içeren kimyasal veya poliaminli putrisin ve spermidin (Sigma-Aldrich) kimyasalı uygulamışlardır. Meyve derimini tam çiçeklenmeden 115 gün sonra meyve eti sertliği 10 N olduğunda yapmışlardır. Ticari olarak ise derim N olduğunda yapılmıştır. Kontrol meyvelerinde etileni ilk defa tam çiçeklenmeden 107 gün sonra bulmuşlardır. Etilen ikici derimde ise düzgün şekilde azalmıştır. Bütün yapılan uygulamalar kontrol meyvelerine göre etilen düzeyini azaltmıştır. Meyve dökümünü ise putrisin ve AVG (aminoetoksivinilglisin) uygulamaları dökümü azaltmıştır. 32

64 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Putrisin uygulamasının 5, 10 mm lık düşük dozda uygulaması meyve yumuşamasını geciktirmiş, SÇKM oranını ise arttırmıştır. Spermidin uygulaması ise SÇKM oranını azaltmıştır. Erken dönemde AVG (aminoetoksivinilglisin) uygulaması derimi geciktirmiştir. Fakat meyvelerin yumuşamasına neden olmuştur. Her üç kimyasalda SÇKM miktarını azaltmıştır. Deneme sonucunda poliaminler ve aminoetoksivinilglisinler etilen sentezi için antagonist etki etmişlerdir. Zhang ve ark. (2004), şeftalide yara yerlerine Rhizopus stolonifer bulaştırdıktan sonra yaralı doku sonra 2 dakika süre ile 2,450 MHz olarak mikrodalga uygulaması yapmışlardır. Bu işlemden sonra Crytococcus laurentii maya antagonisti ve mikrodalga uygulamalarını birlikte veya ayrı ayrı olacak şekilde meyvelere uygulamışlardır. Kontrol meyvelerinde %95 oranında olan bozukluk mikrodalga uygulamasında %42.1 e düşmüştür. Yalnızca maya uygulamasında bozukluk %75 olurken iki uygulama birlikte olması durumunda bozukluk %23.7 oranında olmuştur. Arana ve ark. (2005), Fairlane ve Festina nektarinlerini 6 o C de depolayarak yünlüleşme belirtilerinin ortaya çıkmasını sağlamışlardır. Farklı derim olum zamanlarından sonra meyvelerin 5 cm yukarısından ve meyveye fazla zarar vermeyen mekanik etkilerle yünlüleşme miktarı incelenmiştir. Sonuçta yünlüleşme ile diğer faktörler arasında örneğin depolama süresi ve çeşit gibi ilişki oluşturularak bir metodoloji geliştirilmiştir. Yünlüleşme özel üretilen aletlerden gönderilen sinyallerin yünlüleşmiş dokudaki hareketi ölçülerek sınıflandırma yapmışlardır. 20 mm çapındaki metal bir uç meyveden 52 g ağırlığında dokuyu kaldırmış, buraya özel mürekkep bulaştırılarak 5 cm yukarısından ölçümler yapılmıştır. Sonuçlar bilgisayara yazılarak, basınç, deformasyon ve enerjiden oluşan bir grafik oluşturmuşlardır. Ayrıca incelemelerde stereo mikroskoplar kullanmışlardır. Tüketiciler yünlüleşmiş meyveleri tercih etmemektedirler. Günümüzde yünlüleşmiş meyveleri paketleme bandında seçen bir sistem mevcut değildir. Bu geliştirilen sistemde araştırıcılar yünlüleşme oranı, buruşma, meyve eti sertliği, meyve suyu miktarı ve olgunlaşma değerlerini ayrı ayrı kaydetmişlerdir. Her bir değer için 10 adet meyve, toplam 50 adet meyve test etmişlerdir. Bu ölçümü 5 jüri yapmış ve 1-9 arasında puanlama yapmışlardır. Böylelikle en düşük değeri 5, en yüksek değeri ise 45 olarak tespit 33

65 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR etmişlerdir. Bütün meyvelerdeki mevcut yünlüleşmeyi satılabilir ve satılamaz olmak üzere iki kategoriye ayırmışlardır. Satılabilir meyve için bu değeri 20 olarak kabul etmişlerdir. Yünlüleşme ile meyve eti sertliği, buruşma, meyve suyu miktarının artması arasında olumsuz, olgunluk arasında ise olumlu ilişki bulmuşlardır. Bregoli ve ark. (2005), İtalya da yaptıkları çalışmada Bologna Üniversitesi ne ait çiftlikten 6 yaşındaki Stark Red Gold çeşidi nektarin meyvelerini 30 N meyve eti sertliğinde ve 1 nl/g/saat etilen üretiminde derimini yapmışlardır. Erken derimin sertliği koruduğu fakat tad oluşumunun iyi olmadığı tespit edilmiştir. Meyveler 30 litrelik 2 plastik bidona, herbirinde 45 er adet olacak şekilde yerleştirilmiştir. Ticari ismi SmartFresh olan ve % MCP (Metilsiklopropan) içeren kimyasalı, 1 ppm olarak 12 saat süreyle 25 o C lik ortamda uygulamışlardır. Daha sonra 3 gün süre ile meyveleri 25 ve 4 o C lik ortamda bekletmişler, sonuçta etilen miktarı ve SÇKM kontrol meyvelerinde yükselirken, 1-MCP uygulanan meyvelerde bu değerlerin yükselmesi yavaşlamıştır. Ayrıca titere edilebilir asitlik ve meyve eti sertliği değerlerindeki azalış daha yavaş olmuştur. 25 o C lik ortamda 3 gün süreyle tutulan meyvelerdeki bu değerler 4 o C lik ortamda 3 gün süreyle tutulan meyvelere oranla daha iyi sonuç vermiştir. 25 o C lik ortamda tutulan meyvelerde 4 o C lik ortamda depolanan ve kontrol grubu meyvelere göre daha az ACS (1- aminosiklopropan 1-karboksilatsentaz) ve ACO (1-aminosiklopropan 1- karboksilatoksidaz) enzimi sentezi ile daha az etilen üretimi olduğunu tespit etmişlerdir. Bunun sebebinin de kontrol meyveleri ve 4 o C lik ortamda depolanan meyvelerde SAMDC (S-adenosilmetionindekarboksilaz) enzim geninden ve stres koşulları nedeniyle putrisin oluşumundan kaynaklandığı bulunmuştur. McGlasson ve ark. (2005), Avustralya Victoria da beyaz meyve etine sahip, 6 yaşındaki Arctic Snow nektarin ağaçlarına ReTain ticari isimli 125 mg/l oranında AVG (aminoetoksivinilglisin) içeren kimyasal uygulamışlardır. Meyvelerde renk ve meyve eti sertliğine bakılarak ticari olumdan 7 gün önce kimyasal uygulaması yapılmıştır. Tam olumdan 3 gün sonra birinci derimi 7. gün ise ikinci derimi yapmışlardır. Meyveler 5 hafta süreyle o C de depolanmıştır. Tüm meyvelere 500 mg/l DuPont firmasına ait iprodine içeren Rovral fungusitini bir dakika süreyle uygulamışlardır. Daha sonra 30 ppm oranında etilen uygulamışlardır. Her hafta 34

66 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR meyveleri depodan çıkarıp 6 gün raf ömrü için oda koşullarında bekletmişlerdir. Sonuçta eken derimi yapılarak hiçbir uygulama yapılmayan meyveler ReTain uygulaması yapılmış meyvelere göre hacimsel olarak %13 oranında daha küçük kalmışlardır. Meyve eti sertliği ve SÇKM her üç derimde de fazla değişiklik göstermemiştir. Meyve eti sertliği AVG (aminoetoksivinilglisin) uygulanan meyvelerde korunmuştur. Meyve suyu miktarı 2 hafta depolamadan sonra bütün uygulamalarda artmıştır. Meyve etindeki kırmızılaşma ilk karşılaşılan fizyolojik bozukluk olmuştur. Çekirdeğe yakın yerlerde başlamış ve kabuğa doğru ilerlemiştir. Jelleşme ve içsel kahverengileşme ise 4. veya 5. hafta depolamadan sonra ortaya çıkmıştır. Meyve eti kahverengileşmesi kabuktan başlayıp, çekirdeğe doğru ilerlerken, meyve eti jelleşmesi, çekirdekten başlayıp dışarıya doğru ilerlemiştir. Manganaris ve ark. (2005), Caldesi 2000 nektarinlerin sert olum döneminde derimini yapmışlar, her grupta 30 meyve olacak şekilde 8 adet grup oluşturmuşlardır. Birinci grup bir gün sonra 20 o C de, ikinci grup 5 gün 20 o C de, diğer gruplar ise 0 o C de %95 oransal nemde 2, 4 ve 6 hafta bekletilmiştir. Sonuçta meyve eti sertliği yönünden uygulamalar arasındaki fark önemsiz bulunmuştur. Fakat özellikle meyvelerin 5 günlük raf ömrü kontrollerinde yumuşama oranı %70 olmuştur. Hücre duvarının yapısında çözünmüş olarak bulunan toplam kalsiyum miktarı uzun süre depolama sonucunda artış göstermiştir. Depolama sonucunda nektarinlerdeki kalsiyum miktarı %34, pektin miktarı ise %38 e kadar çıkmıştır. Araştırıcılar ekstrakte edilebilir su miktarı ile yünlüleşme arasında bir ilişkinin olduğunu bulmuşlardır. Yünlüleşme olayını dördüncü ve altıncı haftada görmüşlerdir. Buna bağlı olarak meyvelerdeki su miktarı azalmıştır. Çalışmada yünlüleşmenin depolama süresinin artmasına paralel olarak arttığını tespit etmişlerdir. Araştırıcalar çalışmada Zhou ve ark., (2000) nın belirttiği şekilde PG (poligalakturonaz) ile PE (pektinesteraz) enzimleri arasındaki dengesizliğin uzun süre depolama sonucunda arttığını, hücre duvarında pektinle birlikte bulunan ve bağ yapan kalsiyumun çözündüğünü ve su ile kalsiyumun bağ kurarak daha susuz bir doku oluşturarak yünlüleşmeye neden olduğunu tespit etmişlerdir. Depolama süresince nektarin meyvelerindeki magnezyum miktarıda artış göstermiş fakat bu artış kalsiyumdaki artışın yarısından bile düşük bir oranda olmuştur. PE (pektin 35

67 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR esteraz) enziminin aktivitesi derimden hemen sonra fazla olmuştur. Fakat depolamayla birlikte bu aktivite azalmış ve olgunluğa etkiside azalmıştır Şeftali ve Nektarinlerin Kontrollü Atmosferde ve Modifiye Atmosferli Ambalajlarda Depolanması Üzerine Araştırmalar Wankier ve Salunkhe (1972), Elberta şeftali çeşidinin, %5 O 2 ile çeşitli CO 2 konsantrasyonlarında yaptıkları muhafaza çalışmasında; muhafaza boyunca meyvelerde, sertlik, perikarp rengi, toplam pektinler, toplam şeker, ph, TEA, amino asit ve tanen değişimlerini belirlemişlerdir. Sonuçta, meyvelerin sertlik, toplam pektin, TEA, toplam şeker ve tanen içerikleri muhafaza süresi boyunca genellikle azalmış, renk ve ph değerleri muhafaza süresi ile birlikte artmış, amino asit içerikleri ise, muhafaza süresinin uzunluğuna ve uygulamalara göre değişiklik göstermiştir. Ayrıca, yüksek CO 2 uygulaması, alanin birikimine ve aspartik asit azalışına da neden olmuştur. Kajiura (1976), Okuba şeftali meyveleri ile yaptığı bir araştırmada, meyveleri 3 hafta boyunca l C' de, KA (3:3 ve 0:3) ve düşük basınç (1/7 atm ve 6/7 atm) koşullarında depolamış ve muhafaza sonrası 20 C' de olgunlaştırmıştır. Soğukta muhafaza esnasında meyvelerde düşük sıcaklık zararına ait bazı belirtiler (meyve eti kahverengileşmesi, anormal kabuk soyulması vb.) görülmüştür. dan sonra olgunlaşma, CO 2 ' siz %3 O 2 ' de tutulan meyvelerde, direkt olarak 20 C' de tutulan meyvelerden daha hızlı meydana gelmiş ve düşük sıcaklık zararları kontrol edilememiştir. Buna karşılık 3:3 (CO 2 :O 2 ) atmosfer bileşiminde ise, muhafazadan sonra olgunlaşma oranı, direkt olarak olgunlaşmış meyvelerden farklı olmamış, fakat zararlanmalar bu bileşimde tutulan meyvelerde hemen hemen tam olarak kontrol altına alınmıştır. Deily ve Rizvi (1983), şeftalide, 5 C' de ve çeşitli MA koşullarında 1 ay süre ile depolama şeklinde yaptıkları çalışmada, MES, SÇKM, TEA ve genel görünüm parametreleri belirlemişlerdir. Sonuçta, MA'de muhafaza edilen meyvelerin bulunduğu ortamda %15-25 CO 2 ve %10-15 O 2 atmosfer bileşiminin, çalışmada belirlenen parametreler açısından en iyi sonuçları verdiğini bulmuşlardır. 36

68 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Kader ve ark. (1983), Fay Elberta şeftali çeşidi meyveleri; kontrol, NA % 11 CO, %4 O 2, %5 CO 2 ve % 11 CO' in çeşitli kombinasyonlarında ve 5 C' de 14 gün muhafaza ettikten sonra, 20 C' de 3 gün bekletmişlerdir. CO ve %4 O 2 ' de tutulan meyvelerde Monilia fructicola gelişimi engellenmiş, CO, CO 2 ve etilen oluşumu uyarılmış, tüm uygulamalar yumuşamayı hızlandırmıştır. Buna karşılık, içsel kahverengileşme ve MES değerleri, CO tarafından azaltılırken, CO 2 tarafından arttırılmıştır. Sandho ve ark. (1983), olgun Flordasun şeftali çeşidini samanla doldurulmuş, kağıt esaslı ambalajlara yerleştirmişlerdir. Bu şekilde muhafazaya alınan meyveler, kontrollerle karşılaştırıldığında önemli farklılıklar görülmüş ve bu meyveler kontrol meyvelerine göre daha iyi bir görünüme sahip olmuşlardır. Çalışmada, SÇKM, toplam asit ve toplam şeker seviyelerinde muhafaza süresince azalmalar görülürken, samanla doldurularak ambalajlanan olgun şeftali meyvelerinde SÇKM içeriği en yüksek olarak belirlenmiştir. Tonini ve Bertolini (1983), iki nektarin çeşidinin (Stark Redgold ve Flavortop) KA'de muhafazası (2.5-15:2) ile ilgili yaptıkları bir çalışmada; meyveleri 0 C sıcaklık ve %80-90 oransal nemde 20 ve 40 güne kadar başarılı bir şekilde depolamışlardır. Bu atmosfer bileşiminde (10:2) muhafaza edilen meyvelerde içsel kahverengileşme, bozulma, aşırı olgunlaşma ve meyve eti yumuşaması azalırken, SÇKM içeriği artmıştır. CO 2 konsantrasyonunun % 10' dan daha yüksek olduğu durumlarda ise, meyvelerde muhafazanın 20. gününden sonra tat bozulması meydana gelmiştir Wang ve Anderson (1985), şeftalilerin bozulması üzerine yine KA' de muhafaza, aralıklı ısıtma ve fungisit uygulamalarının meyve kalitesi ve meyve bileşimi (şeker ve asit içeriği) üzerine etkileri araştırmışlar ve başarılı sonuçlar elde etmişlerdir. Şeftalileri 6.8 ve 5.5 kg olmak üzere 2 farklı MES' de hasat etmişler ve 2.5 dk 100 ppm Benomyl uygulaması yapıldıktan sonra, 0 C sıcaklıkta ve 5:1 içeren atmosfer bileşiminde muhafaza etmişlerdir. Meyveleri, 4 hafta sonra KA'den çıkarmışlar ve 18.3 C sıcaklıkta 2 gün beklettikten sonra tekrar KA koşullarına almışlardır. Ayrıca, her ısıtmadan sonra Benomyl uygulamasını tekrarlamışlardır. Bu şekilde, aralıklarla ısıtılan, Benomyl uygulaması yapılan ve KA' de muhafaza edilen 37

69 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR meyvelerin kaliteleri oldukça iyi bulunmuştur. Çalışmada uygulama yapılan meyvelerin daha yüksek asit ve şeker içeriğine, daha düşük solunum oranına sahip olduğunu tespit etmişlerdir. Bryan ve ark. (1989), Fantasia ve Flamekist nektarin meyvelerini fungal çürümeyi önlemek üzere 30 sn süre ile Benomyl (0.6g aktif madde/l) ve 2,6 dikolora 4 nitroanilin (1.6 g aktif madde/l) çözeltilerine daldırmışlar ve kurutulduktan sonra, MA'de muhafaza etmişlerdir. Daha sonra, nektarinleri 52 C' deki nemli havada 0, 15, 30 ve 45 dk sürelerle beklettikten sonra, 0 C' de muhafaza etmişlerdir. Meyvelerin plastik örtü materyali ile sarılması ve sıcaklık uygulaması, meyve tarafından üretilen etileni önemli ölçüde düşürmüştür. Sıcaklık uygulama süresinin arttırılması etilen miktarını önemli ölçüde yavaşlatmıştır. Ayrıca, MA' de muhafaza edilen meyveler, kontrol meyvelerine göre önemli düzeyde daha az CO 2 üreterek, daha az O 2 kullanmıştır. MA 'de muhafaza uygulaması etilen üretimini %75, solunum hızını %12 oranında azaltmış ve plastik örtü materyali ile kaplama uygulaması sıcaklık uygulaması ile bir1eştirildiğinde, istenmeyen meyve eti kahverengileşmesi de önlenmiştir. Araştırmada, 5 veya 10 dk süre ile sıcaklık uygulamasının çürüme gelişimini yavaşlattığını bulmuşlardır. Tonini ve ark. (1989), Stark Redgold nektarin çeşidi ile yapılan araştırmalarda, suyla soğutulan, 0 C' de ve %9-10 CO 2 ve % O 2 atmosfer bileşimlerinde muhafaza edilen meyvelerde O 2 (%0.5) ve CO 2 (% ) oranlarının etkilerini incelemişlerdir. 20 ve 40 gün süre ile muhafaza ettikleri nektarinleri, meyve olgunluğu, ağırlık kaybı, meyve çürümesi, içsel kahverengileşme ve tat bakımından incelemişlerdir. Ayrıca, suyla soğutulan meyvelerde özellikle 40 günlük bir muhafaza sonrasında çürümüş meyve oranında artışın meydana geldiği, ağırlık kaybının nispeten biraz azaldığı; %0.5 O 2 ile kombine edilmiş %10 veya %0.5 CO 2 ' nin meyve kalitesinin korunmasına yönelik belirgin etkilerinin olmadığını tespit etmişlerdir. Araştırma sonunda, Stark Redgold nektarin çeşitlerinin muhafazası için en iyi sonuçların, meyvelerin hasattan hemen sonra hava ile önsoğutulmasını takiben, 0 C' de %9-10 CO 2 ve % O 2 ' den oluşan KA koşullarında muhafaza edilmesi ile elde edilebileceğini belirtmişlerdir. Harman ve ark. (1990), Redgold ve Fantasia nektarin çeşitleri ile yaptıkları 38

70 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR bir araştırmada, meyve kalitesi üzerine, hasat sonrası fumigasyonun ve KA' de muhafazanın etkisini incelemişlerdir. Nektarin meyvelerini hiç fumige edilmeden ve 64 g/m 3 metil bromid ile 12 C' de 2 saat süreyle fumige edildikten sonra, NA ve KA koşullarında 6 haftaya kadar muhafaza etmişlerdir. KA'de muhafazanın, fumige edilmemiş Redgold ve Fantasia nektarinleri üzerindeki ana etkileri; meyve eti yumuşamasını ve yeşil rengin kayboluşunu geciktirme, SÇKM oranını koruma ve unluluk ile içsel kahverengileşme gibi bozulmaların görülme süresini geciktirme şeklinde olmuştur. Bununla birlikte, fumigasyon uygulaması, 3 haftadan fazla depolanan nektarinlerde meyve yumuşamasını geciktirmiş, SÇKM oranını azaltmış ve unlulaşma ile içsel kahverengileşmenin şiddetini arttırmış, fakat, bu uygulama, meyve eti rengi gelişimini ise önemli düzeyde etkilememiştir. KA' de muhafaza, fumigasyonun SÇKM ve içsel bozulmaların şiddeti üzerindeki etkisini azaltmamıştır. Gerek NA' de, gerekse KA' de depolanan ve fumige edilmiş Redgold nektarinleri, 2 haftalık muhafazadan sonra kabuk zararlanması belirtileri göstermiş, zararlanmanın şiddeti, depolama süresinin uzamasıyla artmıştır. Fantasia nektarinlerinde ise, kabuk zararlanmasını yalnızca fumigasyondan hemen sonra basınçlı havayla soğutulan ve KA' de depolanan meyvelerde saptamışlardır. Brash (1991), Yeni Zelenda' da üretimi yapılan Firebrite nektarin çeşidi ile yaptığı denemede, meyvelere metil bromid uygulaması (12 C' de 2 saat, 64 g/m 3 ) yaptıktan sonra 0 C' de 4, 5 ve 6 hafta tutmuş ve daha sonra da 20 C' de 5 gün olgunlaştırmıştır. Sonuçta, bu şekilde nektarinlerin 4 hafta kadar başarılı bir şekilde muhafaza edilebileceğini belirtmişlerdir. Ke ve ark. (1991), %1-5 CO 2 ve O 2 ' den oluşan uygulamaların şeftali ve nektarinlerde meyve eti yumuşaması ve meyve rengi gelişimini geciktirdiği, solunum ve etilen üretim oranlarının yanında, içsel bozulma ile çürümeyi de azalttığını belirlemişlerdir. Şeftali ve nektarinlerin, aralıklı ısıtma ile birlikte 5: 1' de depolanması, meyvelerde içsel bozulmayı azaltmış, muhafaza süresini uzatmış ve şekerlerle birlikte asitlerin yüksek seviyelerde tutulmasını sağlamıştır. Eğer meyveler tolere edebilecekleri sürenin üzerinde düşük O 2 veya yüksek CO 2 ' li ortamlarda tutulursa, meyvelerde anormal olgunlaşma, meyve eti kahverengileşmesi ve ethanol ile asetaldehid içeriklerinde büyük artışlar gibi zararlı etkilerin meydana geldiği 39

71 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR göstermişlerdir. Düşük O 2 uygulamaları, 5 C' de depolanan şeftalilerde içsel bozulmayı geciktirerek, şiddetini hafifletmiş, ayrıca çürümeyi de önlemiştir. Düşük O 2 li atmosfer, kabuk rengi, MES ve SÇKM içeriklerindeki değişimleri önemli düzeyde etkilememiş, fakat TEA kaybını ve ph artışını geciktirmiştir. 0 C ve 5 C' de %0.02 O 2 ' de veya 5 C' de %0.25 O 2 ' de tutulan şeftalilerde ethanol ve asetaldehid birikmesi meydana gelmiştir. 0 C' de NA'de veya %0.25 O 2 de 40 gün kadar tutulan meyveler ile, 0 C' de %0.02 O 2 de veya NA'de ve 5 C' de %0.25 veya %0.02 O 2 ' de 14 güne kadar depolanan meyvelerde tat iyi ile mükemmel arasında değişmiş, ancak, 5 C' de 29 günden fazla depolanan meyvelerin aromasını kabul edilemez düzeyde bulmuşlardır. Kerbel ve ark. (1991), Fantasia nektarin çeşidinde yaptıkları denemede, meyveleri NA (kontrol) ve %4, 2, 1, 0.5 ve 0 O 2, %10, 20 ve 40 CO 2, 20:2 gibi farklı atmosfer bileşimlerinde, NA' e aktarmadan önce, 5 C' de 8 gün bekletmişler ve daha sonra 4 gün 20 C' de olgunlaştırmışlardır. Ayrıca meyvelerin bir kısmını, %0.5 ve %0 O 2 ' de 2 ve 4 gün ve sonra 5 C' de 8 gün tutmuşlar, daha sonra da olgunlaşma için 20 C' ye aktarmışlardır. Düşük O 2 ve yüksek CO 2 uygulamalarının hiçbiri yüzeysel zararlanma, kabuk-et rengi, MES, SÇKM içeriği ve TEA gibi meyve kalite değişimlerinde önemli değişiklikler meydana getirmemiştir. Yalnız, KA uygulamalarının hepsi, meyve solunum ve etilen üretim oranını önemli derecede azaltmıştır. %10, 20 CO 2 ile %4, 2, 1 ve 0.5 O 2 uygulamaları ethanol ve asetaldehid uygulamalarını önemli derecede etkilemezken, 20:2, 40:0 uygulamaları ethanol içeriğini arttırmıştır. Bununla beraber, bazı meyveleri, sadece 2 gün %0 O 2 ' de muhafaza etmişler ve 20 C' ye aktarmadan önce 6 gün 5 C' de tutmuşlardır. Bu şekildeki bir uygulamada ise, ethanol içeriğini %5 olarak tespit etmişlerdir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, Fantasia nektarin çeşidinin kısa süreli düşük O 2 /yüksek CO 2 stresine maruz kalmaları, zararlanmaların kontrolü açısından önemli olduğunu bulmuşlardır. Nanos ve Mitchell (1991a), şeftalilerde, soğuk muhafaza sonrası KA' de yüksek sıcaklık uygulamalarının, içsel bozulmaları erteleyebilecek bir uygulama olabileceğini bildirmişlerdir. Ayrıca, yine aynı araştırıcılar, şeftalileri 20 C' de 4 gün NA' de tutmanın veya %20 CO 2 içeren ortamda bırakmanın, meyve kalitesini 40

72 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR bozduğunu, meyvelerin yumuşamasına ve aroma kaybına neden olduğunu da belirtmektedirler. Ayrıca şeftali meyvelerinin, yüksek sıcaklık uygulamasından sonra KA' de (yüksek CO 2 /düşüko 2 ) muhafazasının içsel kahverengileşmeyi önlemesi üzerine etkilerini araştırmışlardır. Sonuçta, %5-15 CO 2 ve %1-5 O 2 içeren atmosfer bileşimi ve 2 gün 20 C sıcaklık uygulaması, meyve eti yumuşaması ve yeşil renk kaybı ile meyve olgunluğunu geciktirdiği saptanmıştır. Blednykh (1992), yaptığı çalışmada 4 şeftali çeşidinin farklı %C0 2 :%O 2 konsantrasyonlarında muhafazaları boyunca, şeker, TEA ve vitamin C değişimleri incelemiştir. Özellikle muhafaza başlangıcında, 4:8 atmosfer bileşimi, meyve içeriğinde önemli yapısal değişikliklere neden olmuş ve kaliteyi düşürmüştür. Bu nedenle muhafaza süresini uzatmak ve muhafaza başlangıcında metabolik değişimleri geciktirmek için KA uygulama programını tavsiye etmiştir. Bu amaçla, meyvelerin KA' de muhafazasına, düşük (%4) CO 2 atmosfer bileşimi ile başlanması ve daha sonra bu oranın arttırılması önermiştir. El-Shiekh (1992), 10 farklı şeftali çeşidinin sert olgun meyvelerinde yaptığı bir çalışmada, meyvelerdeki toplam ve bireysel fenolik asitlerin, içsel kahverengileşme potansiyeli ile ilişkileri araştırmıştır. Bu amaçla, fenolik asit ayrışımı 5 farklı sütun tipi arasında yapmıştır. A Lichrosorb RP-18 sütunu, şeftali meyvelerinin mezokarp dokusunda bulunan fenolik asitlerin en iyi ayrışmasını sağlamıştır. Klorogenik asit, gentisik asit ve toplam fenoliklerin yüksek konsantrasyonu, yüksek oranda içsel kahverengileşmeye neden olmuştur. KA'de muhafazanın (%5 C0 2 :%1, 4, 7 ve 20 O 2 ), sert olgun dönemde hasat edilmiş şeftali meyvelerinin, fıziksel ve kimyasal değişimleri üzerine etkilerini de incelemiş, 5:1 ve 5:4 atmosfer bileşimlerinde muhafaza edilen meyvelerde şeker konsantrasyonu daha düşük bulmuştur. Kontrol meyvelerinde ise, yüksek oranlarda sakkaroz belirlemiştir. Bununla birlikte, 40 günlük muhafaza sonunda meyvelerin TEA değerleri azalırken, ph değerleri yükselmiştir. 5:1 ve 5:4 atmosfer bileşimlerinde muhafaza edilen meyveler, sitrik ve malik asit içeriği bakımından, kontrol meyvelerinden daha yüksek bulunmuştur. Bu nedenle, 5:1 atmosfer bileşiminde muhafaza edilen meyvelerin daha asidik ve genel görünümlerinin daha iyi olduğunu belirlemiştir. MES bakımından da yine KA' de muhafaza edilen meyvelerin kontrol meyvelerinden daha yüksek 41

73 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR değerlere sahip olduğunu da tespit etmiştir. Bununla beraber, 5:1 atmosfer bileşiminin ve 2 gün 22 C sıcaklık uygulamasının, meyvelerde daha az içsel kahverengileşme gelişimini sağladığı ve kalitelerinin daha iyi olduğunu da bulmuştur. Çalışmada, en yüksek meyve bozulma oranı ise, 0 C' de 5:20 uygulamasından elde etmiştir. Eriş ve ark. (1992), Hale Haven şeftali çeşidinin KA' de muhafazası üzerine yaptıkları bir çalışmada, bu meyveler 0 C sıcaklık ve %90-95 oransal nem koşulları ile 0:21 (kontrol), 5:2, 10:2 ve 10:4 atmosfer bileşimlerinde depolamışlardır. Çalışmada, Hale Haven şeftali çeşidinin farklı atmosfer bileşimleri içerisinde, 5:2 ve 10:2 atmosfer bileşimlerinde, 30 gün depolamaya ilaveten, 4 gün oda koşullarında bekletilmesi durumunda bile kalite faktörlerinin ve olgunlaşma durumlarının kabul edilebilirlik sınırları içinde korunabileceğini saptamışlardır. Lurie (1992), yaptığı çalışmada, Fantasia, Flavortop ve Flamekist nektarin çeşidi meyvelerinde KA' de muhafazanın etkilerini araştırmış ve bu amaçla nektarin çeşitlerini 0 C' de ve %10:10 atmosfer bileşiminde 6 haftaya kadar başarılı bir şekilde muhafaza etmiştir. Ayrıca, hepsi olmasa da, bazı nektarin çeşitlerini 5:2 veya 5:10' den oluşan atmosfer bileşiminde de iyi düzeyde muhafaza edebilmiştir. Buna karşılık, fizyolojik depo hastalıklarından olan içsel bozulma ve meyve eti kırmızılaşması, 10:l0'da tutulan meyvelerde çok az oranda meydana gelmiştir. KA'den alınan Fantasia çeşidi nektarinler, 5 haftalık muhafazayı takiben, 20 C' de 3 gün tutulduktan sonra benzer derecede yumuşama göstermiş, fakat KA uygulamaları meyve eti bozukluklarının şiddetini azaltmış ve kontrole oranla sağlam meyve yüzdesini arttırmıştır. 5 gün süreyle 5:10 uygulamasında tutulan meyvelerde içsel bozulma ve meyve eti kırmızılaşması, 10:10 uygulamasında tutulan meyvelere oranla daha fazla meydana gelmiştir. Fantasia çeşidi nektarin meyveleri, gerek 10:10 ve gerekse 5:2 atmosfer bileşimlerinde 4 ve 6 hafta muhafazalarından sonra, içsel bozulma ve içsel kırmızılaşma bakımdan iyi sonuçlar verirken, 5:10 atmosfer bileşiminde tutulan meyveler1e birlikte kontrol meyveleri de kötü sonuçlar vermiştir. Flavortop çeşidi nektarin meyveleri ise, 10:10' da depolandıklarında, diğer KA koşullarına ve kontrol meyvelerine göre önemli düzeyde daha düşük içsel bozulma ve içsel kırmızılaşma oranlarına sahip olmuşlardır. Flamekist çeşidi nektarinleri de 42

74 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR her üç atmosfer koşulunda 6 hafta süreyle eşit derecede depolanırken, kontrol meyvelerinin meyve eti % 100 oranında bozulma göstermiştir. Nanos ve Mitchell (1992b), şeftalilerde içsel bozulmayı geciktirmek için, muhafaza boyunca yüksek sıcaklık ve KA (yüksek CO 2 /düşük O 2 ) koşullarının etkilerini araştırmışlardır. Araştırmada, yine %5-15 CO 2 ile %1-5 O 2 atmosfer bileşiminin ve 20 C' de 2 gün bekletilen Sun Crest ve Elegant Lady şeftali çeşitlerinin soğukta muhafazaları boyunca olgunluklarının geciktiği ve bozulmaların azaldığını belirlemişlerdir. Bununla beraber, NA' de ve NA %20 CO 2 bileşiminde ve 20 C' de 4 gün bekletilen şeftalilerde meyve kalitesinin azaldığı, meyve etinin yumuşadığı ve meyvelerin tatlarının bozulduğunu da tespit etmişlerdir. Retamales ve ark. (1992), July Red ve Autumn Grand nektarin çeşidi meyvelerinde yaptıkları denemede düşük sıcaklıkta depolamanın meyvelerde neden olduğu hastalıkların önlenmesi üzerine, çalışmışlardır. Bu amaçla, meyveleri ya hasattan hemen sonra soğutmuşlar, ya da 0 C' deki KA koşullarına aktarılmadan önce, 20 C' de 48 saat süreyle bekletmişlerdir. Denemede, KA koşulları olarak, %0, 10, 15 ve 20 CO 2, %8 ve 16 O 2 kombinasyonlarını kullanmışlardır. Meyvelerde, 31 günlük soğuk depolamayı takiben, 4 ve 8 günlük raf ömrü değerlerini (15-18 C' de) incelemişlerdir. Soğuk muhafazadan önce, meyvelerin 20 C' de ısıtılması, yüksek CO 2 seviyeleri olmadığında yünlülüğü önlemiş, fakat içsel kahverengileşmeyi etkilememiştir. Tersine, yüksek CO 2 koşulları, meyve olgunlaşmasını geciktirmiş, meyveyi daha sert tutarak, olgunlaşma esnasında yünlüleşme, içsel kahverengileşme ve kırmızı renk bozulmasını önlemiştir. Araştırma sonunda, en iyi sonuçlar %20 CO 2 ile elde edilirken, O 2 düzeyleri belirgin etkiler göstermemiş, fakat yüksek CO 2 'nin yokluğunda O 2 konsantrasyonunun azalması, July Red nektarin çeşidini nispeten olumlu etkilemiştir. Dolayısıyla, KA koşullarında yüksek O 2 'nin hastalıkların kontrolünde ve aşırı olgunlaşmanın önlenmesinde ümitvar olduğunu tespit etmişlerdir. Streif ve ark. (1992), yaptıkları çalışmada %17-20 arasında yüksek oranda CO 2 uygulaması 27 gün süre ile yapmışlar, sonuçta nektarinlerde meyve olgunlaşması gecikerek fizyolojik bozukluklar önemli oranda düşüş göstermiştir. Meyve muhafazasını sağlayacak yöntemlerden biri O 2 seviyesini %1 in altında, CO 2 43

75 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR seviyesini ise %3.5 in üzerinde tutmaktır. Bu uygulama özellikle yumuşamayı azaltmış böceklerin tamamen yok olmasını sağlamıştır. Fakat meyve içerisinde ethanol ve asetaldehit oluşumu artmıştır. Sass (1993), Fairtime şeftali çeşidi meyvelerini 0 C' de ve %0.25 O 2 de 40 güne kadar başarılı bir şekilde depolamış, sıcaklığın 5 C' ye çıkması meyvelerde 14 günde içsel kahverengileşmeye neden olmuştur. Düşük O 2 ve yüksek CO 2 ' li uygulamaların şeftali ve nektarinlerde yumuşamayı ve renk değişimini geciktirdiği, solunum ve etilen üretim oranlarını azalttığını tespit etmiştir. KA' de depolama tekniklerinin uygulandığı çalışmalarda, bu sistemde depolamanın, özellikle de çok düşük O 2 nin, NA' de depolamaya oranla, birçok meyve ve sebzede, meyvenin sertlik, asitlik, klorofil ve şeker içeriklerindeki kayıpları azaltmada, olgunlaşmanın başlamasını ve yaşlanmayı geciktirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Streif ve ark. (1993), yünlüleşme ve içsel kahverengileşme gibi zararlanmaların önlenmesine yönelik olarak yaptıkları bir çalışmada, L 316, Flamekist ve Autumn Grand nektarin çeşitlerini kullanmışlardır. Çalışmada, meyveleri derimden hemen sonra soğutmuşlar ve 0 C' de KA ünitelerine aktarmadan önce 20 C' de 48 saat bekletmişlerdir. KA'de muhafazada ise, %0, 10, 15 ve 20 CO 2 ile %8 ve 16 O 2 kombinasyonlarını kullanmışlardır. Ayrıca, KA' de muhafazada, muhafaza öncesi yüksek CO 2 uygulaması da (48 saat %25 ve %40 CO 2 ) yaparak farklı CO 2 :O 2 seviyelerinin ve muhafaza periyodu öncesi yüksek CO 2 uygulamalarının meyveler üzerindeki etkilerini belirlemişlerdir. Bu şekilde meyveleri, 17 ve 27 gün muhafaza edildikten sonra, 4-7 gün 20 C' de raf ömrü için bekletmişlerdir. Araştırma sonunda, soğuk muhafaza öncesi meyvelerin 20 C' de tutulmasının ve yüksek CO 2 uygulamalarının yünlüleşmeyi engellediği, fakat içsel kahverengileşme üzerine etkili olmadığını tespit etmişlerdir. Bununla beraber, muhafaza öncesi yüksek CO 2 uygulamalarının zararlanmaları önlemede daha az önemli olduğu, özellikle düşük O 2 uygulamaları ile birlikte (17:4) meyve olgunluğunu önemli derecede geciktirdiği, MES' ni koruduğu ve yünlüleşme gelişimini, içsel kahverengileşmeyi ve raf ömrü süresince meyve eti kırmızılaşmasını da engellediği bulunmuştur. Ağar ve ark. (1994a), Flardasun şeftali çeşidi meyveleri ile yaptıkları bir 44

76 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR çalışmada, meyveler kağıt ve çeltik samanıyla sararak, 15 gün soğuk muhafazada depolamışlardır. sonrasında SÇKM ve toplam asitliğin düştüğü, ayrıca çeltik samanıyla sarılan meyvelerin SÇKM oranının en yüksek düzeyde kaldığını belirlemişlerdir. Flavorcrest, Tropic Sweet ve Maygold şeftali çeşitleri ile yaptıkları bir denemede, meyvelerin soğukta muhafaza süresi ve raf ömrü koşullarını incelemişlerdir. Delikli plastik torbalara yerleştirdikleri şeftalileri 1, 2, 3, 4 hafta sürelerle 0 C ve %85-90 oransal nem koşullarına sahip araştırma deposunda muhafaza etmişlerdir. Bazı meyveleri de hasattan hemen sonra 0 C'de değişik sürelerle muhafaza edip, raf ömrü koşullarına (20 C) almışlardır. Denemeye alınan meyvelerde ağırlık kayıpları (%), SÇKM (%), TEA (%), meyve eti ve meyve kabuk rengi (L*, a*, b*) ile MES (lb) gibi kalite kriterlerini incelemişlerdir. Araştırmada, değişik sürelerle soğukta muhafaza edilen şeftalilerin SÇKM içeriklerinde başlangıç değerlerine göre artışlar tespit etmişlerdir. Soğukta muhafaza ve raf ömrü koşullarında bekletme süresince şeftalilerin MES değerleri ve TEA içerikleri sürekli azalırken, ağırlık kayıpları da artış göstermiştir. Deneme sonuçlarına göre; şeftali muhafazasında en önemli sorunun ağırlık kaybı olduğunu bulmuşlardır. Bu çalışmada Flavorcrest şeftali çeşidinin plastik torba içerisinde ve 0 C' de 4 hafta süre ile, Maygold ve Tropic Sweet çeşitlerinin de, aynı koşullarda, 2-3 hafta süre ile muhafaza edilebileceğini saptamışlardır. Ağar ve ark. (1994b), nektarinlerin MA' de muhafazaları ile yaptıkları bir denemede, Weinberger, Snow Queen, Cherokee ve Maygrand nektarin çeşidi meyveleri delikli plastik torbalara yerleştirmişler ve 1, 2, 3, 4 hafta sürelerle 0 C' de, %85-90 oransal nem koşullarına sahip soğuk hava deposunda muhafaza etmişler ve daha sonra raf ömrü koşullarına (20 C) almışlardır. Denemede, muhafaza süresince tüm çeşitlerde MES değerlerinin ve TEA içeriklerinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca, nektarin çeşitleri SÇKM içerikleri bakımından incelendiğinde Weinberger ve Cherokee çeşitlerinde 4 hafta sonundaki SÇKM değeri, başlangıç değerine göre artış gösterirken, Snow Queen ve Maygrand çeşitlerinde ise azalmalar kaydedilmiştir. Denemeden elde edilen sonuçlara göre, denemeye alınan çeşitlerden en sert olanı Weinberger, en yumuşak olanı ise Maygrand olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber, soğukta muhafaza süresi uzadıkça ve raf koşullarında bekleme sırasında meyvelerde 45

77 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR ağırlık kayıpları artış göstermiştir. Yine, yapılan deneme sonuçlarına göre, SÇKM bakımından en yüksek değer Maygrand çeşidinde, en düşük değer Snow Queen çeşidinde bulunurken, en parlak rcnkli nektarin çeşidi Cherokee, en mat renkli nektarin çeşidi ise Maygrand olarak saptanmıştır. Çalışmada, Weinberger çeşidinin 3-4 hafta, Snow Queen, Maygrand ve Cherokee çeşitlerinin ise, 2-3 hafta soğuk depoda güvenli bir şekilde muhafaza edilebileceğini de tespit etmişlerdir. Ke ve ark. (1994), Red Haven şeftali çeşidinde, meyveler %0 O 2 içeren 15.5 C' deki odada 4 gün bekletildiklerinde tatlarının bozulduğu, oysa O 2 oranının %1' e çıkarıldığında yine aynı sıcaklık derecesinde meyvelerin 10 gün tatlarının korunduğunu belirlemişlerdir. Bu şartlarda meyvelerde kahverengi çürüklük yüzdesi de azalırken, kontrol meyvelerinde kahverengi çürüklüğü %40 olarak tespit etmişlerdir. Bununla birlikte, KA koşullarında, meyveler tolerans gösterebilecekleri süreden daha uzun süre O 2 veya CO 2 seviyelerine maruz kaldıklarında, meyvelerde aroma gelişimi engellenmekte, anormal olgunlaşma, meyve eti kahverengileşmesi, ethanol ve asetaldehid birikimi gibi zararlı etkiler görülmüştür. Meyvelerde uçucu bileşikler, meyvelerin aromalarının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle, düşük O 2 uygulamalarının en önemli zararlı etkisi, meyvelerin ethanol içeriği ile logaritmik ilişkili olan bir alkol, istenmeyen bir kokunun gelişimine neden olduğu, depolama esnasında ethanol içeriğindeki birikimin, meyvelerin düşük O 2 ' li atmosfere toleransını belirleyen temel faktör olduğu saptanmıştır. Lurie ve ark. (1994b), Hermoza Somerset şeftali ve Flavortop, Flamekist nektarin çeşitlerine ait meyvelerin KA' de muhafaza potansiyellerini araştırdıkları bir çalışmada; tüm çeşitlerin %10 CO 2 ve %10 O 2 atmosfer bileşiminde 6 haftaya kadar başarılı bir şekilde muhafaza edilebileceği belirlemişlerdir. Ancak, bazı çeşitlerin %5 CO 2 ve %2 O 2 ile %5 CO 2 ve % 10 O 2 atmosfer bileşimlerinde de başarılı olarak depolanabileceğini tespit etmişlerdir. Bu atmosfer bileşimlerinde muhafaza edilen meyvelerde, içsel kahverengileşme ve meyve eti kırmızılaşması şeklinde meydana gelen bozulmalar ile SÇKM değerlerindeki artışlar önlenmiştir. Nektarin meyvelerinin pektin fraksiyonlarındaki şeker içeriği ve moleküler boyutlardaki değişimler, 0 C' de normal ve KA' de (10:15) 8 hafta muhafaza ve 5 gün de 20 C' de olgunlaştırma süresince yaptıkları çalışmayla belirlemişlerdir. Meyvelerin şeker 46

78 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR içerikleri KA' de muhafazadan sonra olgunlaştırılan meyvelerde azalırken, NA' de muhafaza edilen meyvelerde tersi bir durum ortaya çıkmış ve meyvelerin şeker içerikleri artmıştır. Benzer şekilde, NA' de muhafaza edilen meyvelerde su kaybı, KA' de muhafaza edilenlerden daha fazla meydana gelmiştir. Ayrıca, suda çözünebilir pektinler ise, olgunlaşma süresince artarken, 0 C' de muhafaza edilen meyvelerde en düşük seviyelerde kalmıştır. Tavares ve ark. (1994), Delicia ve Talisma şeftali çeşidi meyvelerini yüksek yoğunluklu (15 µm) plastik örtü materyali ile 0 C sıcaklık ve %85-90 oransal nem koşullarında 5 hafta depolamışlardır. dan sonra, meyve kalitesi (meyve çapı, ağırlık kaybı, meyve yapısı, su içeriği, asit ve sçkm:asit oranı) kontrol meyveleri ile karşılaştırılmış ve meyve kalitesi, MA oluşturulmuş meyvelerde 5 hafta süresince korunurken, kontrol meyvelerinde 2 hafta sonra bozulmalar tespit etmişlerdir. Sonego ve ark. (1995), yaptıkları çalışmada muhafaza amaçlı olarak soğuk hava deposuna konulan nektarinlerde yünlüleşme olayını gözlemek için pektin yapısını bozarak zararlı olabilen ve zararlı olmayan değişik yöntemler kullanmışlardır. Zararlı olmayan yöntemlerden kullanılanları NMR fotoğraf ve X- ray tomografi yöntemidir. 2 o C lik depolama sıcaklığı, 0 o C lik depolama sıcaklığına göre yünlüleşmeyi azaltmıştır. Ayrıca %10 O 2 ve %10 CO 2 içeren atmosferde meyvelerdeki yünlüleşmeyi engellemiştir. Kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde depolimerizasyonla sağlıklı meyvelerdeki suda pektinin çözülebilmesi %60 değerinin altına inmiştir. NMR fotoğraf metoduyla yünlüleşme olan meyvedeki koyu bölgelerde, gaz değişiminden dolayı düşük proton yoğunluğu ile, tomografi metodunda da NMR metoduna benzer yöntemle tespit etmişlerdir. Pektinin biyokimyasal olarak değişimini bu aletlerle yünlüleşme olan bölgelerde suyun tutulması, gaz değişimi ve renk değişimi ilkelerine göre tespit etmişlerdir. EI-Shiekh ve Habiba (1996), Early Grand şeftali çeşidinin hasat sonrası ve raf ömrü kalitelerinin belirlenmesi amacıyla yaptıkları çalışmada, farklı örtü materyalleri kullanılarak meyveleri, açık alüminyum kaplara, delikli ve deliksiz kağıt torbalara ve delikli PE torbalara koyarak 2 C' de %85-95 oransal nem koşullarında depolamışlardır. Delikli PE torbalarda, 30 gün depolama sonunda, TEA değerlerinde 47

79 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR artışlar görülürken, ağırlık kaybında meydana gelen değişimler önemsiz bulunmuştur. TEA' de meydana gelen değişimler, diğer materyallerin kullanıldığı meyvelerde de benzerlik göstermiştir. ph' daki değişimler, TEA değişimlerinin aksine azalmıştır. SÇKM değişiminde ise, alüminyum kaplarda ve delikli kağıt torbalarda muhafaza edilen meyvelerde büyük oranlarda artışlar meydana gelirken, delikli PE torbalarla muhafaza edilen meyvelerde bu artış daha az miktarlarda gerçekleşmiştir. Toplam şeker ve toplam fenolikler değerlendirildiğinde, bu parametrelerin muhafazanın 30. gününden sonra önemli derecede arttığını belirlemişlerdir ve 1993 yıllarında yapılan bu araştırmada, polifenol oksidaz (PPO) aktivitesi ise, hasat esnasında yükselmiş, ancak muhafazanın ilk 30 günü boyunca azalmıştır. Daha sonra, paketlenmemiş kontrol meyveleri ile delikli ve deliksiz kağıt torbalarda depolanan meyvelerde polifenol oksidaz aktivitesi artmaya başlamıştır. Polifenol oksidaz aktivitesi, PE torbalada depolanan meyvelerde, 1992 yılında yapılan çalışmada muhafaza süresince azalırken, 1993 yılında yapılan çalışmada ise artmıştır. Folchi ve ark. (1996), 6 C' de muhafaza ettikleri Independent nektarin çeşidi meyveleri üzerine çok düşük O 2 konsantrasyonunun (%0.1 'den küçük CO 2 :%0.3 O 2 ) etkilerini incelemişlerdir. Araştırma süresince meyvelerde meydana gelen ethanol, asetaldehid ve methanol içeriklerini belirlemişlerdir. Ayrıca, çok düşük O 2 ' de bırakılan meyvelerde tat, aroma ve olgunluk durumlarını da tespit etmişlerdir. Nektarinlerin muhafazası süresince ethanol ve asetaldehid içerikleri artarken, methanol içerikleri çok değişken değerler almış ve bazen kontrollerden daha yüksek bir değere ulaşmıştır. Levin ve ark. (1996), Fiesta nektarin çeşidi ile yaptıkları bir denemede, nektarinleri 2 ve 6 Temmuzda derimini yaptıktan sonra, 0 C' de %0, 5, 10 ve 20 CO 2 ile %3 ve 15 O 2 içeren atmosfer bileşimlerinde muhafaza etmişlerdir. Ayrıca, meyveleri muhafazanın 4, 6 ve 8. haftasından sonra soğuk hava deposundan çıkarılarak, 20 C' de 5 gün raf ömrü için bekletmişlerdir. Araştırma sonunda, meyvelerde üşüme zararı belirtileri (yünlüleşme ve kırmızılaşma) geç hasat edilmiş meyvelerde daha fazla meydana gelmiş ve her iki hasat tarihi için de yüksek CO 2 konsantrasyonun bu bozulmaları azalttığı bulunmuştur. Yüksek CO 2 ve düşük O 2 48

80 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR konsantrasyonları meyve yumuşamasını azaltıcı yönde rol oynamış ve MES bakımından ise; erken hasat edilen meyvelerin MES değerlerinin daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. Tian ve ark. (1996), Independence nektarin meyveleri ile yaptıkları bir denemede, meyveleri normal ve çok düşük O 2 koşullarında (%0.1 'den küçük CO 2 :%0.3 O 2 ) 0 C ve 6 C' de 12, 21, 29 ve 36 gün muhafaza etmişlerdir. Meyvelerin ethanol ve asetaldehid içeriği, özellikle 6 C' de muhafaza süresinin artmasıyla yükselmiştir. Bu şekilde, ethanol ve muhafaza süresi arasındaki ilişki istatistiksel olarak da önemli bulunmuştur. Bunun yanında, düşük O 2 uygulaması methanol içeriği üzerine önemli derecede etkili olmamıştır. Nektarinlerin MES ve TEA değerleri, muhafaza periyodunun uzamasıyla azalmış, fakat düşük O 2 uygulaması ile bu azalmalar geciktirilmiştir. Benzer şekilde, meyvelerin SÇKM değerlerindeki değişimler yine düşük O 2 uygulamasında sınırlı düzeylerde gerçekleşmiştir. Sonuçta, Independence nektarin çeşidini meyvelerini 0 C ve 6 C' de ve %0.3 O 2 ' de 36 gün başarılı bir şekilde muhafaza etmişlerdir. Nektarin meyvelerinin %0.3 O 2 li atmosferde depolanması süresince, MES ve TEA değerleri ise, belirli oranlarda azalmıştır. Ancak, %0.3 O 2 içeren atmosferde depolanan nektarinler NA' de depolanan nektarinlere göre, meyve eti daha sert ve asit değeri de daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, düşük O 2 ' li atmosferde depolanan nektarinlerin, depolama periyodu süresince, SÇKM içeriklerinde daha yavaş bir artış meydana gelmiştir. Tonini ve ark. (1996), Stark Redgold nektarini ile yaptıkları bir araştırmada çürüme (özellikle Monilia spp.) ve içsel kahverengileşme üzerine çeşitli CO 2 konsantrasyonları ile KA' de muhafazanın etkilerini araştırmışlardır. KA' de muhafazada CO 2 oranları % ve 10 olarak belirlenirken, O 2 oranları % 1.5 ve 2 olarak belirlenmiştir. Belirtilen koşullarda meyveleri 40 gün depolamışlar ve kontrol meyveleri ile KA' de muhafaza edilen meyveleri, ayrıca 20 C' de 2-3 gün de raf ömrü için bekletmişlerdir. Araştırma sonunda, Stark Redgold nektarin çeşidinin, çürüme ve içsel kahverengileşme bakımından, %5 ve 10 CO 2, %2 O 2 içeren atmosfer bileşiminde en iyi sonucu verdiğini saptamışlardır. Truter ve ark. (1996), Olympia, Zaigina, Nectared-9 ve Flamekist nektarin 49

81 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR meyvelerinde muhafaza öncesi bazı uygulamaların etkilerini araştırmışlar ve bu amaçla; 5.5 kg MES' de derimi yapılan meyveler, standart atmosfer bileşimlerinde, -0.5 C' de 10 gün bekletildikten sonra, 1 gün 20 C' de bekletilmiş; yine aynı sertlikte hasat edilen meyveler 5: 2 atmosfer bileşiminde, -0.5 C' de 12 gün bekletildikten sonra, 1 gün 20 C' de bekletmişler; 7.3 kg MES' de hasat edilen meyveler -0.5 C' de muhafaza öncesi 5:21 atmosfer bileşiminde, 20 C' de 2 gün bekletmişlerdir. Bu uygulamalar ile meyveler, 5-8 hafta başarılı bir şekilde muhafaza edildikten sonra, 7 günlük de raf ömrüne sahip olmuşlardır. Çeşitler bazında bir değerlendirme yapıldığında Olympia çeşidinin diğer çeşitlerden daha kısa süreli muhafaza edildiğini bulmuşlardır. Henze ve ark. (1997), şeftali ve nektarinlerin aralıklı ısıtmayla birlikte 5:1' de depolanması, içsel bozulmayı azaltmış, depolama süresini uzatmış, şeker, asit ve doymamış yağ asidi seviyelerinin korunmasını sağlamıştır. Seyoung ve ark. (1997), Yumyung şeftali çeşidi meyvelerini 42 gün süre ile 4 C' de muhafaza etmişlerdir. Meyveler muhafazaya alınmadan önce, 18 µm yoğunluklu anti-fog filmi, 20 ve 30 µm yoğunluklu PVDC (polivinilidinkloride), 20 µm yoğunluklu PE film ve MES' ni koruyucu değişik uygulamalar [odun kömürü, KMnO 4 Zeolite ve odun kömürü ve Fe 2 (SO 4 ) K 2 CO 3 ] ile muamele etmiş ve bu uygulamaların meyve kalitesi üzerine etkileri araştırmıştır. Ayrıca, hiçbir uygulama yapılmayan kontrol meyvelerini de kağıt torbalarda muhafaza etmiştir. Araştırmada kullanılan tüm uygulamalarda, meyve kalitesi (genel görünüm, ağırlık kaybı, MES ve SÇKM içeriği) muhafaza süresince azalmıştır. Gerek MES' ni korumaya yönelik uygulama yapılarak, gerekse uygulama yapılmadan direkt olarak MA' e alınan meyvelerin kalite kriterleri, kağıt torbalarda muhafaza edilen kontrol meyvelerinden daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte, PVDC film (30 µm) ile muhafaza edilen torbalarda CO 2 konsantrasyonu daha yüksek bulunurken, O 2 konsantrasyonu da diğer film torbalarda muhafaza edilenlerden daha düşük bulunmuştur. Uygulama yapılan meyvelerde, MES değerlerinin korunmasına paralel olarak etilen üretimi de engellenmiştir. Fernandez ve Artes (1998), sert olum dönemde hasat edilen Paraguayo şeftali çeşidi meyvelerini PP (polipropilen) ile kaplayarak plastik kutularda ve 0.5 C' 50

82 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR de 3 hafta muhafaza etmişlerdir. Ayrıca, bazı meyvelere aralıklı ısıtma (6 gün ara ile 2 kez olmak üzere 1 gün 20 C) uygulaması da yapılmış ve muhafaza sonrası meyveler, 20 C' de 3 gün süre ile olgunlaştırılmıştır. Çalışma sonunda, PP ve PP aralıklı ısıtma uygulamaları meyve kalitesini korumuştur. Aralıklı ısıtma uygulaması meyvelerin daha yavaş bir şekilde yaşlanmasına neden olurken, raf ömrü süresini de uzatarak meyvelerin iyi bir renk ve tat almasını sağlamıştır. Tonutti ve ark. (1998), 4 gün süre ile %30 CO 2 ve %1 in altında O 2 uygulaması yaptıkları Springcrest şeftali çeşidinde meyvelerde yumuşamayı çok önemli düzeyde düşürmüşlerdir. Fakat asetaldehit ve ethanol oluşumu ayrıca alkoldehidrogenaz mrna oluşumu hızlı bir şekilde yükseliş göstermiştir. Trujilio ve ark. (1998), yaptıkları çalışmada Paraguayo şeftali çeşidi meyvelerini 2 o C de gün süre ile delikli ve deliksiz polipropilenden yapılmış ambalaj içerisinde muhafaza etmişlerdir. Delikli olan ambalajdaki depolama süresince oluşan gaz oranları normal atmosferde bulunan gaz oranına oldukça yakın olduğunu bulmuşlardır. Deliksiz olan polipropilenden yapılmış olan ambalajda ise depolamanın 6-9. günleri arasında 1. derim yani tam olgunlaşmadan derimi yapılan meyveler için bu değeri % 12 CO 2 ve %3 O 2, 2. derim yani tam olgunlukta derimi yapılan meyveler için ise %22 CO 2 ve %3 O 2 olarak bulmuşlardır. 14 gün soğuk hava deposunda depolama ve 3 gün raf ömrü kontrolü için meyveler 20 o C de bekletildikten sonra yünlüleşme ve içsel kahverengileşme büyük delikli olan ambalajda deliksiz ambalaja göre daha fazla olmuştur. Modifiye atmosferde şeftalilerin depolanması, ağırlık kaybının, üşüme zararının, çürümelerin azalmasına ve raf ömrü süresince meyvelerin olgunluğunun gecikmesine neden olmuştur. Xue ve ark. (1998), şeftalilerin MA' de muhafazaları konusunda yaptıkları bir çalışmada, 0 C ve yüksek oransal nem ile birlikte MA' de muhafaza, şeftalilerin solunumunu ve besin kaybını azaltmıştır. Düşük sıcaklıkla beraber MA' de muhafaza kombinasyonu meyve şekeri, vitamin C ve meyve suyu değişimini korumuş, meyve zararlanma ve kahverengileşme oranını azaltmış ve muhafaza süresini uzatmıştır. Zoffoli ve ark. (1998), Elegant Lady şeftali çeşidi meyvelerini, farklı geçirgenliklere sahip örtü materyalleri ile oluşturulan MA' de depolamışlar ve MA 'deki atmosfer bileşimleri % CO 2 ve % O 2 olarak belirlemişlerdir. 51

83 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Meyveleri, belirtilen atmosfer bileşimlerinde ve 1 C sıcaklıkta 21 gün süre ile muhafaza etmişlerdir. Çalışma sonunda, meyve eti kahverengileşmesi ve unlulaşmanın önlenmesi için en ideal gaz konsantrasyonlarının %15-20 CO 2 ve % O 2 uygulaması olduğunu bulmuşlardır. Bu gaz bileşimlerinde, tat bozulması şeklinde herhangi bir kalite bozulması meydana gelmemiştir. Ayrıca, başka bir çalışmada da, O'Henry şeftali meyveleri benzer şekilde MA' e alınmış ve kalite değişimlerini belirlemişlerdir. Bu şeftali çeşidinde, çalışmanın 20. günü sonunda, meyve eti yumuşaması ve meyve eti kahverengileşmesinin yüksek CO 2 içeren tüm paketlerde azaldığı görülmüş ve unlulaşmanın %30 CO 2 ve %1 O 2 atmosfer bileşimlerinde %70 oranında azaldığı bulunmuştur. Bonghi ve ark. (1999), İtalya Padova Üniversitesi nin araştırma bahçesinde yetiştirilen, Springcrest şeftalisini 60 N ve 45 N meyve eti sertliğine sahip iki farklı derim olumundayken derimini yapmışlar, meyveleri bir ön seçme işleminden geçirmişlerdir. Kontrol meyvelerinin yanında ayrıca 24 ve 48 saat süre ile %1 den aşağı oranda O 2 ve %30 dan fazla oranda CO 2 meyvelere uygulamışlardır. Meyveleri 8 gün süre ile 20 o C lik ortamda tutmuşlardır. Her iki derim olumundaki kontrol grubu meyvelerde genelde yumuşama çok fazla olmuştur. 1. derimdeki meyvelerde kontrol meyveleri hariç meyve eti sertliği N seviyesinde kalırken, 4. günden itibaren kontrol meyvelerinde meyve eti sertliği 15 N seviyelerine inmiştir. 2. derim olumunda derimi yapılan meyvelerde ise 2. ve 3. günden itibaren bütün uygulamalarda kontrol meyvelerindeki gibi N arasına kadar bir düşüş olmuştur. Etilen oranı 1. derimi yapılan kontrol meyvelerinde çok hızlı artış göstererek 23 nl.h -1 g fw -1 e kadar çıkmıştır. 2. derim olumundaki etilen artışı ise yavaş yavaş diğer uygulamalarla beraber olmuştur. 1. derimde asetaldehit 8 gün süresince giderek düşüş göstermiştir. 8. günde ise 50 µg.g fw -1 seviyesine gelmiştir. Kontrol uygulamasında ise ilk 6 gün asetaldehit çok az bulunurken son iki günde artış göstererek diğer uygulamaların seviyesine gelmiştir. 2. derim yapılan meyvelerde ise asetaldehit giderek artış göstermiş ve 8. gün sonunda µg.g fw -1 arasında değişen değerler göstermiştir. Ethanol miktarı hem 1. hem 2. derim olumunda derimi yapılan meyvelerde kontrol haricindeki meyvelerde düşüş gösterirken, kontrol meyvelerinde artış olmuştur. 52

84 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR Zhou ve ark. (2000), Flavortop nektarin meyvelerine geç depolama ve KA de depolama uygulamaları yapmışlardır. Geç depolama ve kontrollü atmosferde depolama yünlüleşmeyi azaltmıştır. Ekstrakte edilebilir su miktarını sağlam kalan meyvelerde daha fazla olarak bulmuşlardır. Ekstrakte edilebilir su miktarını ise Lill ve ark. (1988) nın belirttiği metoda göre tespit etmişlerdir. Geç depolanan meyvelerdeki 4. ve 6. hafta depodan çıkarıldıktan sonra analizi yapılan meyvelerdeki meyve eti sertliğini, kontrol ve kontrollü atmosferde depolanan meyvelere oranla daha düşük bulmuşlardır. Geç depolanan ve kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde SÇKM yönünden benzer sonuç bulmuşlardır. Titre edilebilir asit oranı geç depolanan ve KA de depolanan meyvelerde korunmuştur. Çalışmada geç depolanan meyvelerde Exo ve Endo PG miktarlarını diğer meyvelere göre daha fazla oranda bulmuşlardır. ExoPG geç depolanan ve kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde kontrol meyvelerine oranla 4. hafta depodan çıkartılıp, 5 gün süre ile raf ömründe bekletilen meyvelerde çok yükseliş göstermiştir. Bu çalışmada kontrollü atmosfer şartlarının, enzim sentezini gerçekleştiren mrna transkriptini azalttığını bulmuşlardır. Depodan meyveler çıkarıldığında PG mrna sı çok az bulunurken, olgunlukla beraber hızlı artış göstermiştir. Pesis ve ark. (2002), litchi meyvelerini 1 ay süre ile 2 o C de modifiye atmosfer paketleri içerisinde paketlemişlerdir. Raf ömrü kontrolleri için 3 gün 20 o C de meyveleri bekletme neticesinde çok aşırı şekilde asetaldehit ve ethanol oluşumu gözlemişlerdir. Petracek (2002), kirazlarda yaptıkları çalışmada modifiye atmosfer paketleri içerisinde 0-25 o C de depolama ile özellikle sıcaklığın artmasıyla beraber asetaldehit ve ethanol oranları artmıştır. Bu da solunumu hızlandırmış ve raf ömrünü azaltmıştır. Girardi ve ark. (2005), Brezilya da Chiripa çeşidi şeftalilerini 6 değişik uygulama yaparak depolamışlardır. Bunlar; T1: 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama, T2: µl/l depolama öncesi etilen uyguladıktan sonra 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama, T3: Depolamanın 15. gününde µl/l etilen uyguladıktan sonra 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama, T4: 0,9 µl/l 1- MCP (metilsiklopropan) 25 o C de %75 hava oransal neminde 24 saat süreyle 53

85 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR uyguladıktan sonra 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama, T5: 25 o C de %75 hava oransal neminde 24 saat süreyle 15. günde aralıklı ısıtma yaparak, 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama, T6: 1,5 kpa O 2 ve 5 kpa CO 2 içeren, kontrollü atmosferde 0 o C de %90 hava oransal neminde depolama uygulamalarıdır. Depolama toplam 35 gün olmuştur. Ayrıca her uygulama için depodan çıkarıldıktan sonra 5. gün 22 o C ve %75 hava oransal nemi içeren oda koşullarında raf ömrü kontrollerini yapmışlardır. Bu çalışmada meyve derimi erken yapıldığında çürümeler artmış, fakat yünlüleşme %100 oranında azalmıştır. Erken derim ürün muhafazasını 15 günün altına indirmiştir. Bu çalışmada bütün uygulamalarda meyve eti sertliği azalmıştır. Fakat bu azalış en fazla aralıklı ısıtma uygulamasında (T5) olmuştur. Etilen üretiminin ise depolamada dışsal etilen uygulamasında (T3) en fazla, 1-MCP (metilsiklopropan) (T4) uygulamasında ise en az olduğunu bulmuşlardır. Hiçbir uygulamanın yapılmadığı kontrol meyvelerinde (T1) 35 gün depolandıktan sonra yünlüleşme %19, 5 gün raf ömrü kontrollerinde ise %100 olmuştur. Malakou ve Nanos (2005), Yunanistan da Caledsi 2000 nektarin ve Royal Glory şeftali çeşitlerine 200 mm NaCl içeren 46 o C lik sıcak suyu meyve soğuk depoya alınmadan önce 25 dakika süreyle uygulamışlardır. ambalaj içerisindeki patojenlerin gelişimini engellerken, Captan (6 g/litre) meyvelere koruma amaçlı olarak uygulamışlardır. Kuruma işleminden sonra, 35 µm kalınlığındaki PE (polietilen) i ambalaj paketi olarak kullanmışlardır. 0-1 o C de %90-95 hava oransal neminde, 1-2 hafta depolamışlardır. Meyveler 1-2 hafta depolandıktan sonra, meyveler 22 o C de %50-55 hava oransal neminde, bir gün bekletilerek raf ömrü kontrollerini yapmışlardır. Sonuçta sıcak su uygulaması fungal mikroorganizmaların üremesini önlemiş, toplam fenol miktarlarına etki etmemiştir. Sıcak su nektarinlerde meyve eti sertliğinin kaybının fazla olmasına neden olmuştur. Kalınlığı fazla olmayan paketi içerisindeki, %15 ten büyük O 2 ve %5 ten küçük CO 2 oranları depolama süresince olgunluğu geciktirmiştir. Fakat depodan çıkarıldıktan sonra 10 saat süreyle oda koşullarında bekleyen ambalajlarda O 2 %3 ün altına düşmüş, CO 2 ise %13 ün üzerine çıkmıştır. ise meyve muhafazasına olumsuz etki yapmıştır. SÇKM, ph, titre edilebilir asitlik, depolama öncesi veya sonrası sıcak su uygulamasından olumlu olarak etkilenmişlerdir. Sıcak su ile 54

86 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Aşkın BAHAR uygulamalarının birlikte kombinasyonunda kalite değerleri depolama boyunca ve depolamadan 1 hafta sonrada korunmuştur. Pesis (2005), meyveler ağaç üzerinde olgunlaşırken veya derimden sonra anaerobik solunum neticesinde asetaldehit ve ethanol ortaya çıkmaktadır. Bu maddeler özellikle aromaya etki etmektedir. Asetaldehit hemen hemen her meyvede oksijenin bulunduğu koşullarda ortaya çıkabilen bir aroma maddesidir. Fakat çok daha fazla oksijen olmayan koşullarda ortaya çıkabilen bir maddedir. Oksijensiz koşullar ise daha çok mumlama, filmle kaplama, kontrollü atmosferde depolama ve modifiye atmosferde paketleme işlemleriyle olmaktadır. Ethanol miktarının artması özellikle olgun meyvelerde mitokondri aktivitesinin düşmesi ile ve hücre duvarı için gerekli enerji üretilmemesine bağlıdır. Bundan dolayı sitoplazmada oksijensiz solunumla enerji elde edilmektedir. Yüksek oranda karbondioksit asetaldehit miktarını arttırmakta bu da olgun olmayan meyvelerdeki astrijen taneninin azalmasını sağlamaktadır. Asetaldehit ve ethanol meyvede yaşlılığı geciktirmede, renk maddelerinin sentezinin azaltılmasında, etilen sentezinin, hücrelere sertlik kazandıran pektin moleküllerinin bozulmasını sağlayan PG (poligalakturonaz) sentezinin azaltılmasında, meyve eti sertliğinin ise korunmasında kullanılmaktadır. Asetaldehit miktarının artması şeker birikimine neden olmakta, organik asit miktarının, üşüme zararının ve içsel kahverengileşme gibi fizyolojik bozulmaların azalmasına neden olmaktadır. Derim sonrası bu maddelerin uygulanması uçucu maddelerin ve aroma miktarının artmasına neden olmaktadır. Ayrıca asetaldehitin böcek öldürücü, mantari hastalıkları önleyici özelliği olduğu bulunmuştur. 55

87 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR 3. MATERYAL VE METOD 3.1. Materyal Denemede materyal olarak Orion ve Maria Aurelia çeşitleri kullanılmıştır. Bu çeşitler ülkemize İtalya'dan getirilmiş Niğde'de Uni Tarım A.Ş.' ye ait bahçede yetiştirilmeye başlanmıştır. Ağaçlar deneme yılında 5. ve 6. yaşındadırlar. Modern tekniklerle kurulmuş olan bahçenin üzeri, kuş, güneş yanığı ve dolu zararının önlenmesi amacıyla tamamen plastik file ile örtülmüştür. Bahçede açık toprak işlemesi yapılmakta ve damlama sulama tekniği kullanılmaktadır. Gübreleme de damlama sulama sistemi kullanılarak yapılmaktadır. Çizelge 3.1. Uygulanan Sulama ve Gübreleme (Fertigasyon) Programı (Anonymous, 2002b) Tarih Gübre Miktar Süre Uygulama (kg/ha) (saat) 1-30 mayıs Amonyum Sülfat her gün Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 her 15 günde bir Mayıs ortası Sequestrene 5 bir defa 1-27 haziran Amonyum Sülfat her gün Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 her 15 günde bir Potasyum Nitrat haziran Amonyum Sülfat saat her 3.5. gün Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 her 15 günde bir Potasyum Nitrat 2 Her 3.5. gün 1-20 temmuz Amonyum Sülfat her 3.5. gün Potasyum Nitrat 2 Organik Gübre temmuz Amonyum Sülfat her 3.5. gün Potasyum Nitrat 2 Organik Gübre ağustos Amonyum Sülfat her 2.5. gün Potasyum Nitrat eylül Amonyum Sülfat 4 4 her 3.gün Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 her 15 günde bir 1-30 ekim Amonyum Sülfat 4 4 her 3.gün Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 her 15 günde bir 1-30 kasım Amonyum Sülfat 4 4 Bir defa Fosforik Asit 1 Borik Asit 1 Bir defa 56

88 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Nektarin bahçesi sıra üzeri 4.5 m ve sıra arası 4.5 m olarak tesis edilmiştir. Anaç her iki çeşit için de GF-677 dir. Mikado terbiye sisteminin kullanıldığı bahçede her yıl düzenli olarak kış ve yaz budamaları yapılmaktadır. Bahçede küçük meyve döneminde ortalama meyve/ağaç kalacak şekilde seyreltme yapılmıştır Denemede Kullanılan Nektarin Çeşitlerinin Özellikleri Orion: İri, parlak kırmızı bir çeşit olup İtalya, Roma Dell' ISF Laboratuarı orijinlidir. Orta verimli bir ağacı vardır. Meyve orta sertlikte, meyve et rengi sarıdır. İtalya Lazio Bölgesi ekolojisinde orta mevsimci bir çeşit olan Big Top çeşidinden 34 gün sonra 8-18 ağustos arasında olgunlaşmaktadır (Anonymous, 2000). Niğde koşullarında çiçeklenme başlangıcı 7-10 nisan tarihleri arasında, bitimi ise nisan tarihleri arasında olmuştur (Anonymous, 2002b). Şekil 3.1. Niğde İlinde Bulunan Bahçedeki Nektarin Ağaçlarının Çiçeklenme Durumu. 57

89 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Şekil 3.2. Orion Çeşidi Nektarin Ağacı. 58

90 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Şekil 3.3. Orion Çeşidi Nektarin Ağaç ve Meyvesi. ORION Şekil 3.4. Orion Meyvesi. 59

91 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Maria Aurelia: Orta irilikte, parlak kırmızı bir çeşit olup İtalya Di Firenze Üniversitesi kökenlidir. Orta verimli bir ağacı vardır. Meyve sert, et rengi sarıdır. Meyve kalitesi yönünden tercih edilen bir çeşittir. Monilia hastalığına hassastır. İtalya Lazio Bölgesi ekolojisinde orta mevsimci bir çeşit olan Big Top çeşidinden 27 gün sonra 3-13 ağustos arasında olgunlaşırlar (Anonymous, 2000). Niğde koşullarında çiçeklenme başlangıcı 7-10 nisan tarihleri arasında, bitimi ise nisan tarihleri arasında olmuştur (Anonymous 2002b). Şekil 3.5. Maria Aurelia Nektarin Çeşidi Meyve Ağacı. 60

92 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Şekil 3.6. Maria Aurelia Nektarin Çeşidi Meyve ve Ağacı. MARIA AURELIA AAAIA Şekil Maria Aurelia Nektarin Meyvesi. 61

93 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Derim tarihleri ülkemiz koşullarında biraz geç olup derim kriterleri Çizelge 3.2 ' de verilmiştir. Çizelge 3.2. Orion ve Maria Aurelia Nektarin Çeşitlerinin 2003 ve 2004 Yıllarında I. Derim ve II. Derim Olumundaki Kalite Kriteri Değerleri Deneme Yılı Derim Zamanı Nektarin Çeşidi Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) SÇKM (%) Titre Edilebilir Asit Miktarı (%) Meyve Eti Sertliği (Libre) Renk ( o h) 2003 I. Derim M. Aurelia II. Derim M. Aurelia I. Derim M. Aurelia II. Derim M. Aurelia I. Derim Orion II. Derim Orion I. Derim Orion II. Derim Orion Şekil 3.8. Nektarin Meyvelerinin Derimi. 62

94 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Denemede Kullanılan Soğuk Hava Depolarının Özellikleri Denemelerde Adana da Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ne ait yaklaşık 20 m 3 hacimli ve 4 ton kapasiteli makineli, Freon 12 ile doğrudan soğutmalı soğuk hava depoları ile Mersin de özel bir işletmeye ait yaklaşık 500 m 3 hacimli makineli NH 3 ile doğrudan soğutmalı soğuk hava depoları kullanılmıştır. Denemelerin her iki yılında ve her iki yerdeki depolarda sıcaklık 0 o C ye oransal nem %90 a ayarlanmıştır. Depolara denemeler süresince günün belirli zamanlarında taze hava girişi sağlanmıştır. Ayrıca, depolarda optimal düzeyde bir hava hareketi sağlanmıştır. Denemelerde kullanılan depoların sıcaklık ve oransal nem durumları sürekli olarak kontrol edilmiştir Denemede Kullanılan Modifiye Atmosfer Paketlerinin Özellikleri MA (Modifiye Atmosfer)' de muhafaza için nektarin meyveleri için özel yapılmış İsrail den getirilmiş StePac Xtend Kg lık 30 mµ kalınlıkta polipropilen ambalajlar kullanılmıştır. Ambalajların TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi, Gıda Enstitüsü nde analizleri yapılmıştır. Bu filmler 12.17±2.5ml/m 2.gün.atm. oksijen geçirgenliği bulunan ambalajdır (Anonymous, 2005b). Şekil 3.9. Paketleri. 63

95 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Denemede Kullanılan Sisteminin Özellikleri Denemede hava ile önsoğutma yapan ve soğuk hava deposunun içerisine kurulabilen fanlı tünel tipi makine kullanılmıştır. Meyveler makinenin fanının önünde paletlerle oluşturulan üzeri ve son kısmı branda bezi ile örtülerek oluşturulan havanın hareket ettiği ve karton kutular arasında dolaştığı sisteme yerleştirilmiştir. 12 saat süreyle yapılmış, bu süre sonunda meyve içi sıcaklık 20 meyvede yapılan ölçümlerle ortalama olarak 28.3 o C den 1.4 o C ye düşürülmüştür Metod Meyvelerin Derimi Meyve rengi, meyve eti sertliği, boy, ağırlık, SÇKM değerleri gibi derim kriterleri seyreltmeden sonra 15 günde bir, derim olgunluğuna yaklaştıkça haftada bir olmak üzere ölçülerek meyvelerin derimi yapılmıştır. Ölçümlerde bahçenin ait olduğu firmanın kalite kontrol bölümünün önceki yıllardaki analiz raporları (çap, renk, ağırlık, meyve eti sertliği, SÇKM oranı)(anonymous 2002b), nektarinlerin derimi konusunda araştırıcıların yayınları (Crisosto ve ark., 2002), Avrupa Birliği ve Türkiye yaş meyve sebze standartlarında bulunan değerler (Anonymous, 1995) dikkate alınmıştır. Şeftali ve nektarin meyvelerinin derimi geç yapıldığında meyvelerdeki kalite kriterleri artmaktadır. Şeftali ve nektarinde SÇKM nin %11 in üzerine çıkması meyvelerde aromayı da arttırmakta ve tüketici tercihinin olumlu olmasını sağlamaktadır (Claypool, 1977). Denemedeki kullanılan meyvelerin alındığı ağaçlar iki yıllık deneme süresince aynı ağaçlar olmuş ve her sene ağaçlara aynı uygulamaların (gübreleme, mücadele v.b.) yapılmasına dikkat edilmiştir. Meyvelerin derimi yapılan ağaçlar literatürlere göre meyve kalitesi için en iyi değerlere sahip olan ağaçlardan seçilmiştir. Denemeler 2003 ve 2004 yıllarında olmak üzere iki yıl yinelemeli olarak yapılmıştır. Birinci yıl tarihinde birinci derim, tarihinde ikinci derim, ikinci yıl ise tarihinde birinci derim, tarihinde ikinci derim yapılmıştır. Derimde işletmede bir yıl önceki tam olum dönemindeki renk, çap, ağırlık, meyve eti sertliği, SÇKM oranı dikkate alınmıştır. 64

96 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Meyvelerde Derim Sonrası Yapılan Uygulamalar Denemede uygulamalar her iki derim olumundaki (sert olgunluk dönemi ve tam olgunluk dönemi) meyveler için; 1- açıkta ve 2- içerisinde ayrı ayrı olmak üzere; a) tanık (plastik viyoller içerisinde), b) ön soğutma (12 saat hava ile) ve c) aralıklı ısıtma (24 saat 20 C de) uygulamaları yapılmıştır. Denemede etkileri incelenmiş olan uygulamalar aşağıda verilmiştir: 1. TANIK 2. ÖNSOĞUTMA 3. ISITMA 4. ÖNSOĞUTMA ISITMA ÖNSOĞUTMA 7. ISITMA 8. ÖNSOĞUTMA ISITMA Denemede meyvelerin bulunduğu ambalajlarının ağzı kıvrılmış, kıvrılan kısım aşağı doğru bükülmüş ve bu iki kat olan ambalajın ağız kısmı özel plastik kelepçelerle hava almayacak şekilde kapatılmıştır. Ön soğutma uygulaması için hava ile önsoğutma metodu kullanılmış ve nektarinlerin meyve iç sıcaklıkları ön soğutma başlangıcında ve ön soğutmadan çıktıktan sonra ayrı ayrı ölçülmüştür. Aralıklı ısıtma uygulaması için ise meyveler muhafazalarının 15. ve 30. günlerinde soğuk hava deposunun dışına çıkarılarak 24 saat 20 C' lik sıcaklıkta ve %50-60 oransal nemde bekletilmiştir (Lurie ve ark., 1987; Akbudak, 1999; Akbudak ve ark., 2004). Modifiye atmosferde paketleme ve depolama öncesi sıcaklık uygulaması, SÇKM değerinin %10 a ulaşması başta meyve eti yumuşaması olmak üzere, olgunluğu 1-2 hafta süreyle geciktirerek daha uzun süreli olarak meyvelerin muhafazasına ve uzak pazarlara gönderilmesine imkan sağlamaktadır (Kader, 1999). 65

97 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Meyvelerin Ambalajlanması ve Depolanması Derimden sonra orta irilikte, sağlam, yarasız ve ezilme olmayan meyveler için 3 farklı ambalaj malzemesi kullanılmıştır. Bunlar; 1. 60x40x30 cm ebatlarındaki plastik kasalarda dökme olarak uygulamalardan önce, 2. 40x30x14 cm ebatlarındaki karton kutulara plastik viyoller içerisinde uygulamalardan sonra, 3. 46x70 cm ebatlarında polipropilen modifiye atmosfer paketleri uygulama olarak kullanılmıştır. Farklı uygulamalar yapılan meyveler 50 gün süre ile %90 oransal nemde ve 0 C sıcaklıkta depolanmıştır. Raf ömrü için meyveler her 10 günde bir 4 gün 20 C de % oransal nemde tutulmuştur Meyve Örneklerinin Alınması Derim sonrası değişik uygulamalar yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarinlerin meyvelerinde her 10. günde ve ayrıca 4 gün oda koşullarında (20 C ve % oransal nem) bekletildikten sonra raf ömürleri kontrolleri ile muhafaza sırasında oluşan çeşitli değişmeler incelenmiştir. sırasında her 10. günde bir defa alınan meyve örneklerinde her seferinde, her uygulamada 5 er adet meyve 4 yinelemeli olarak analizlenmiştir. Analizlerde etilen, ethanol ve karbondioksit analizleri için kullanılan meyveler hariç 2 yıl x 2 çeşit x 2 derim olumu x 8 uygulama x 4 yineleme x 5 adet meyve x 5 (her 10. günde analiz olmak üzere 50 gün toplam muhafaza) x 2 (2 yıl raf ömrü kontrolleri) =12800 adet meyve kullanılmıştır. Ethanol ve PG (poligalakturonaz) içeriği tayini için alınan meyve suyu örnekleri kalite kaybı olmaması için kaynama derecesi çok düşük (-196 C) olan sıvı azot içerisinde dondurularak derin dondurucuda analizleri yapılana kadar tutulmuştur. 66

98 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Meyvelerin ön soğutma, paketleme ve depolanması Uni Meyve ve Sebze Tic.ve San. A.Ş. tesislerinde, laboratuar analizleri ise Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Derim Sonrası Fizyolojisi Laboratuarı' nda yapılmıştır Fiziksel ve Kimyasal Analizler Ağırlık Kaybı (%) 0.1g' a duyarlı teraziyle başlangıç ağırlığıyla karşılaştırılarak hesaplanmıştır. Başlangıç Ağırlığı Son Ağırlık %Ağırlık Kaybı = Χ 100 Başlangıç Ağırlığı % olarak Suda Çözünebilir Kuru Madde Oranı (SÇKM) (%) Sıkılan 5 er meyvenin suları süzüldükten sonra bir el refraktometresi yardımıyla meyve sularının % SÇKM oranları ölçülmüştür Titre Edilebilir Asit Oranı (% malik asit) Meyve sularından 5 er ml çekilip, 100 ml ye saf su ile tamamlanmıştır. Daha sonra 0.1 N NaOH kullanılarak hazırlanan meyve suyu ph metre'den 8.1 değeri okunana kadar titre edilmiş ve sonuçlar malik asit cinsinden hesaplanmıştır (Cemeroğlu, 1992). Elde edilen harcanan NaOH değerleri; Harcanan NaOH % Asitlik = NaOH x Faktörü x Malik asit sabiti x 100 (g malik asit/100ml usare)(1ml meyve suyu için) (0.0067) formülünde yerine konarak % asitlik değerleri hesaplanmıştır. 67

99 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR ph Değişimi Sıkılan meyve suları süzüldükten sonra ph ları digital ph metre yardımıyla saptanmıştır Meyve Eti Sertliği (libre-kuvvet)(lb-k) Meyve eti sertliği için 5 er meyvenin ekvatoral düzleminden karşılıklı olacak şekilde 0.8 cm çapında iki taraftan kabuk çıkarılmış, sertlikleri 0.79 cm çapında uca sahip penetrometreyle ölçülmüş ve ortalamaları hesaplanmıştır (1 libre = 1 pound = 4.45 N =0.454 kg.kuvvet/ cm 2 ). Şekil Meyve Eti Serliği Ölçümü Meyve Kabuk Rengi Değişimi (h o ) Renk kromometresi (Minolta C300) ile meyvelerin tam koyu kırmızı olan ekvatoral bölgesinde üç farklı okuma şeklinde L*, a*, b* değerleri okunmuş ve renk tonunda olan değişimler açı değeri olan h o derece cinsinden ifade edilmiştir. Kullanılan cihaz iki fonksiyonlu olup hem mum ışığı hemde gün ışığına göre değerler verebilen bir mikro değerlendiriciye, optik bir fiber kablo ile bağlı, içine 68

100 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR xneon lamba yerleştirilmiş bir ölçme kısmından oluşmuştur. Ölçüm öncesi cihaz beyaz renkle kalibre edilmiştir. Ölçüm alanı 8 mm çapındadır. Her meyvede iki işaretlenen sabit bölge ölçülmüştür. L* rengin parlaklığında meydana gelen değişimleri göstermektedir. L* değeri 100 e yaklaştıkça parlaklık artmaktadır. a* değeri yeşilden kırmızıya, b* değeri maviden sarıya renk değişimini ifade etmektedir. sonuç h o (h o =arctan(b/a)) cinsinden verilmiştir (Abbot,1999) Duyusal Test Değerlendirmesi (1-10) Meyvelerde muhafaza ve raf ömürleri süresince dış görünüşündeki ve tat durumundaki değişimler 5 kişiden oluşan jüriden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Jüri 0-2 çok kötü, 3-4 kötü, 5-6 orta 7-8 iyi, 9-10 çok iyi şeklinde puanlama yapmıştır (Akbudak, 1999) Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) Meyveler blenderde parçalanarak 100 g ağırlığında meyve tartılarak sıcak C lik su banyosunda 5 dakika tutulmuş ve santfirüjde devirde katı kısmı suyundan ayrılarak ölçülmüştür (Lill ve Van Der Mespel, 1988) Fizyolojik Bozulma Oranı (%) Depolama süresince görülen fizyolojik nedenli bozulmalar görsel olarak incelenmiş, 0.01 g a duyarlı terazilerde tartılarak % olarak hesaplanmıştır. Fizyolojik bozulmalardan Yünlüleşme (Wooliness), Mürekkepleşme (Inking) ve İçsel Kahverengileşme (Internal Browning) tespit edilmiş ve bunlar ayrı ayrı hesaplanarak ortalamaları ele alınmıştır Mantarsal Bozulma Oranı (%) Depolama süresince görülen mantarsal nedenli bozulmalar görsel olarak incelenmiş, 0.01 g a duyarlı hassas terazilerde tartılarak % olarak hesaplanmıştır. 69

101 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Mantarsal hastalıklardan Kahverengi Çürüklük (Monilia fructicola), Gri Küf (Botrytis cinerea), Rhizopus (Rhizopus stolonifer) ve Penicillium (Penicillium expansum) tespit edilmiş ve bunlar ayrı ayrı hesaplanarak ortalamaları ele alınmıştır Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) 3 adet 1000 ml lik ağzı kapaklı olan kavanoza her kavanoza ağırlıkları tartıldıktan sonra 2 meyve konarak ağzı kapatılmıştır. 20 o C lik ortamda 30 dakika süre ile bu şekilde bırakıldıktan sonra dijital karbondioksit analizatörü (Isollcell) nün ucu kavanozun kapağına batırılarak içerideki değer günlük % olarak ölçülmüştür (Zhou ve ark., 2000). Ölçülen değerler; Karbondioksit miktarı = %CO 2 x 18.4 x Serbest Hacim 0,5 x meyve ağırlığı formülünde yerine konularak ml/kg/saat olarak sonuç hesaplanmıştır. Günlük ölçümler yapılıp çalışmada 10 ar günlük değerler verilmiştir Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3 adet 1000 ml lik ağzı kapaklı olan kavanoza her kavanoza ağırlıkları tartıldıktan sonra 2 meyve konarak ağzı kapatılmıştır. 20 o C lik ortamda 30 dakika süre ile bu şekilde bırakılmış ve sonra dijital Toximeter TX11 Havker Oldham (France) Etilen analizatörü ile ucu kavanozun kapağına batırılarak içerideki değer günlük ppm olarak ölçülmüştür (Zhou ve ark, 2000). Ölçülen değerler; Etilen miktarı = X ppm x Serbest Hacim 0,5 x meyve ağırlığı formülünde yerine konularak ml/kg/saat olarak sonuç hesaplanmıştır. Günlük ölçümler yapılıp çalışmada 10 ar günlük değerler verilmiştir. 70

102 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR Ethanol Miktarı (ppm) Meyve içerisinde bulunan ethanol miktarı gaz kromatografi cihazı ile ölçülmüştür (Özdemir, 1999). Alınan örneklerde içerisinde kalite kaybı olmaması için 196 C' lik sıvı azot ile dondurulduktan sonra -30 C' lik derin dondurucu içerisinde saklanmıştır. Meyve dokusundan elde edilen 10 ml meyve suyu homojenizatör yardımıyla soğuk (4 C) saf su içerisinde homojenize edilmiş ve 100 ml ye saf su ile tamamlanmıştır. 2 kez filtrasyon işleminden sonra 2 µl meyve suyu örneği GC Aggilent Technologies 6890N Network GC System gaz kromatografi cihazına enjekte edilmiştir. Örneklerin cihaz tarafından incelenmesi toplam 7 dakikada gerçekleşmiştir. 3. dakikadan sonra grafikte ethanolden dolayı ani yükseliş olmuştur. Elde edilen değerler ppm olarak hesaplanmıştır. Gaz kromatografisinin çalışma koşulları; Kolon: Aggilent 19091J C max HP-5 %5 Phenyl Methyl Siloxane Capilary 30m x 320µm x 0.25µm Giriş Enjektörü (Front dedektör): 200 C sıcaklık, 5.42 psi, 8.1ml/dak. Toplam akış, 4.7ml/dak. çıkış hızı, 1 ml/dak. Kolon akış hızı. Front Dedektör (FID): 250 C, hidrojen 40ml/dak., oksijen 400ml/dak., azot 45ml/dak. Fırın: 70 C den 130 C ye dakikada 10 C arttırarak çıkmıştır. 130 C de 1 dakika beklemiştir. Fırın sıcaklığı 70 C dir Poligalakturonaz Enzim Değişimi (mg galakturonikasit/mg/saat) 15g donmuş meyve eti 2 dakika süreyle 85 ml %12 lik PEG (polietilenglikol) 4000 ve %0.2 lik sodyumbisülfit içerisinde tutulduktan sonra, doku 10 dakika süreyle 5000 devirde santifürüj edilmiştir. Bu doku 1 saat süreyle eşit miktardaki 4 C lik 50 mm lık ph ı 5 olan sodyumasetat ve 0.5 M Na Cl ile sallayıcıda karıştırılmıştır. Böylelikle örnek ph ı 5 olan sodyumasetat bufferi ile seyreltik hale getirilmiştir. Örnekten 15 ml alınarak, 15 ml %0.5 lik poligalaktronik asit ile 50 mm ph ı 4.4 olan sodyumasetat içerisinde 30 C de 18 saat süreyle tutulmuştur. Daha 71

103 3. MATERYAL VE METOD Aşkın BAHAR sonra galaktronikasitin çözünmesi için örnek içerisine 2 ml (0.1 M lık ph 9) borat ve 0.3 ml %1 lik siyanoasetemit ilave edilerek kaynatılmış daha sonrada soğutularak 274 nm de spektrofotometrede ölçümleri yapılmıştır. Standart olarak galaktronikasit kullanılmıştır. Sonuç µg galakturonikasit/mg/saat olarak ifade edilmiştir. Elde edilen değerler dışsal poligalakturonaz enzim değerleridir (Gross, 1982; Zhou ve ark., 2000) İstatistiksel Analizler Denemede elde edilen sonuçların istatistiksel analizleri Bek ve Efe (1988) nin belirttiği şekilde tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre kurulmuş ve elde edilen sonuçların aynı şekilde istatistik analizleri yapılmıştır. F testi sonunda önemli bulunan varyasyon kaynaklarına ait ortalamalar Tukey testi ile karşılaştırılmış ve sonuçlar çizelgelerde verilmiştir. Çizelgelerde yanlarında aynı harf bulunmayan ortalamalar birbirlerinden istatistiksel olarak farklı bulunmuş değerlerdir. 72

104 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA 4.1. Ağırlık Kaybı (%) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama ağırlık kayıpları artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ağırlık kayıpları bakımından uygulamaları diğer uygulamalara göre daha başarılı bulunmuştur ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinden elde edilen ağırlık kaybı değerleri Çizelge 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, ve 4.8 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi %5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ağırlık kaybının arttığı görülmektedir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.67 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 9.06 ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.51 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde ve uygulamalarında (% 0.15), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 22.15) elde edilmiştir (Çizelge 4.1) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.79 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 9.85 ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.54 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.10), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 26.14) elde edilmiştir (Çizelge 4.2). 73

105 Çizelge 4.1. I.Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) 10 2,77 2,96-0,15-0, ,51e 20 4,66 3,26 4,20 0,80 3,72 0,20 0,83 0,62 2,29d 30 8,14 5,24 6,20 1,60 5,60 0,85 2,03 0,95 3,83c 40 14,05 8,46 7,46 2,80 7,82 1,20 2,75 2,07 5,83b 50 22,15 15,81 11,25 3,00 10,86 2,70 3,25 3,42 9,06a Ort. 10,35a 7,15b 7,28b 1,67d 7,00b 1,02e 2,22c 1,77cd D%5 Uygulama:0.54 :0.43 Çizelge 4.2. I.Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) 10 2,86 3,03-0,10-0, ,54e 20 3,96 3,48 4,27 0,77 3,56 0,32 0,92 0,57 2,23d 30 9,43 5,62 6,73 2,01 6,12 0,92 2,19 1,03 4,26c 40 15,26 7,93 8,17 2,95 8,60 1,24 2,75 2,15 6,13b 50 26,14 16,27 12,16 3,14 11,22 2,92 3,44 3,48 9,85a Ort. 11,53a 7,27c 7,83b 1,79e 7,38c 1,11f 2,33d 1,81e D%5 Uygulama:0.44 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 8.51 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.14 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 8.27 ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.73 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.11), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 18.26) elde edilmiştir (Çizelge 4.3) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 9.04 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.53 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 8.80 ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.77 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde 74

106 en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.14), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 19.10) elde edilmiştir (Çizelge 4.4). Çizelge 4.3. II. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) 10 1,17 1,49-0,11-0, ,73e 20 3,27 2,46 3,40 0,75 2,85 0,19 0,75 0,38 1,76d 30 7,65 4,27 5,21 1,25 4,25 0,88 1,95 1,04 3,31c 40 12,21 7,56 6,27 2,65 6,25 1,25 3,71 2,19 5,26b 50 18,26 13,20 12,24 3,05 8,65 3,22 3,96 3,56 8,27a Ort. 8,51a 5,80c 6,78b 1,56g 5,50d 1,14h 2,59e 1,79f D%5 Uygulama:0.20 :0.16 Çizelge 4.4. II. Derim Olumunda Maria Aurelia Meyvelerinde DenemeYılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%) 10 1,25 1,53-0,14-0, ,77e 20 3,46 2,35 2,95 1,13 2,97 1,13 0,84 0,35 1,90d 30 8,14 4,96 6,12 1,35 4,35 1,20 2,14 1,00 3,66c 40 13,26 8,14 6,35 2,92 6,48 1,95 3,93 2,25 5,66b 50 19,10 15,12 13,10 3,24 9,25 3,20 4,12 3,27 8,80a Ort. 9,04a 6,42c 7,13b 1,76f 5,76d 1,53g 2,76e 1,72fg D%5 Uygulama:0.20 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.40 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.75 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.60), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 30.41) elde edilmiştir (Çizelge 4.5) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, 75

107 en küçük değer ise % 2.47 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.96 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde ve uygulamalarında (% 0.65), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 30.05) elde edilmiştir (Çizelge 4.6). Çizelge 4.5. I. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 10 3,26 2,47-0,60-0, ,75e 20 5,42 3,24 6,04 1,34 5,43 1,45 1,65 1,62 3,27d 30 7,85 6,61 10,24 2,10 8,64 2,00 3,09 3,02 5,44c 40 15,48 18,23 19,27 3,11 14,27 2,95 3,65 3,60 10,07b 50 29,38 29,37 30,41 5,12 23,34 4,95 6,15 6,21 16,87a Ort. 12,28bc 11,98c 16,49a 2,45e 12,92b 2,40e 3,64d 3,61d D%5 Uygulama:0.64 :0.51 Çizelge 4.6. I. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 10 3,48 3,06-0,65-0, ,96e 20 5,16 3,62 7,30 1,42 5,88 1,78 1,68 1,77 3,58d 30 8,10 6,06 10,03 1,99 7,92 1,85 3,16 2,93 5,26c 40 14,93 13,46 18,26 2,95 15,33 3,06 3,82 3,95 9,47b 50 28,50 28,33 30,05 5,33 22,65 5,10 6,10 5,96 16,50a Ort. 12,03c 10,91d 16,41a 2,47f 12,95b 2,49f 3,69e 3,65e D%5 Uygulama:0.49 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.84 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.33 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.45), en büyük değer ise

108 günde uygulamasında (% 33.64) elde edilmiştir (Çizelge 4.7) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.90 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 1.31 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 0.38), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 32.46) elde edilmiştir (Çizelge 4.8). Çizelge 4.7. II. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%). 10 2,18 2,20-0,45-0, ,33e 20 4,22 4,04 6,14 1,03 4,17 0,85 1,25 1,33 2,88d 30 6,18 5,23 8,23 3,03 7,44 1,56 3,25 2,48 4,68c 40 15,27 13,39 17,40 3,15 17,10 2,97 5,35 3,29 9,74b 50 28,36 25,26 33,64 5,12 30,27 3,31 6,58 6,14 17,34a Ort. 11,24c 10,02d 16,35a 2,56g 14,75b 1,84g 4,11e 3,31ef D%5 Uygulama:0.67 :0.53 Çizelge 4.8. II. Derim Olumunda Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları(%). 10 2,05 2,33-0,38-0, ,31e 20 3,98 4,16 7,30 0,98 4,25 0,92 1,25 1,48 3,04d 30 5,75 5,42 9,27 2,95 8,47 1,68 2,95 2,16 4,83c 40 16,16 13,57 18,46 3,24 18,20 3,00 4,46 3,20 10,04b 50 31,33 26,60 32,46 5,35 31,16 3,44 5,76 6,83 17,87a Ort. 11,85c 10,42d 16,87a 2,58fg 15,52b 1,90g 3,61e 3,42ef D%5 Uygulama:1.00 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde 77

109 edilen ağırlık kaybı değerleri Çizelge 4.9, 4.10, 4.11, 4.12, 4.1., 4.14, 4.15, ve 4.16 da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ağırlık kaybının arttığı görülmektedir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 7.85 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 6.13 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 2.24), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 34.52) elde edilmiştir (Çizelge 4.9) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 7.40 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 6.46 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 1.98), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 36.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.10). Çizelge 4.9. I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü Sırasında Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 8,74 8, ,78d 104 9,42 9,61-3,26-2, ,13e ,23 15,48 18,46 5,41 16,24 4,64 7,65 6,48 11,32c ,32 26,34 30,24 8,24 23,48 8,47 11,49 13,22 18,60b ,35 32,14 34,42 11,24 29,34 10,64 18,34 17,66 23,14a ,26 32,28 34,52 11,34 31,66 13,24 19,23 17,72 24,28a Ort. 21,22c 20,78c 29,41a 7,90e 25,18b 7,85e 14,18d 13,77d D%5 Uygulama:1.14 :

110 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü Sırasında Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%). 04 8,85 8, ,87cd ,68 9,70-3,48-1, ,46d ,36 14,16 17,25 5,00 17,36 3,82 7,40 7,16 11,19c ,43 24,14 31,34 8,29 22,40 7,55 12,16 14,25 18,70b ,16 30,30 33,25 10,27 31,25 11,15 18,30 17,31 23,12a ,40 30,84 34,40 11,48 32,48 12,50 20,14 18,10 24,54a Ort. 22,65c 19,67d 29,06a 7,70f 25,87b 7,40f 14,50e 14,21e D%5 Uygulama:1.45 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 9.19 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 3.22 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (% 3.16), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 26.21) elde edilmiştir (Çizelge 4.11) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 9.24 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 3.38 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (% 3.14), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 26.83) elde edilmiştir (Çizelge 4.12). 79

111 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) Sırasında 04 3,27 3, ,22e 104 8,75 8,24-4,16-3, ,25e ,25 12,35 16,20 7,15 12,24 7,20 8,25 8,42 10,88d ,36 18,24 18,25 9,14 15,24 9,10 10,25 9,45 13,50c ,25 22,62 25,23 10,25 20,16 10,25 15,26 17,33 18,04b ,28 25,14 26,21 15,23 23,34 16,23 17,58 17,22 20,78a Ort. 15,69c 14,96c 21,47a 9,19e 17,75b 9,33e 12,84d 13,11d D%5 Uygulama:1.30 :1.13 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü Sırasında Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 3,40 3, ,38f 104 7,65 7,10-3,60-3, ,37e ,25 12,45 17,16 8,05 12,24 7,41 8,16 7,95 11,21d ,98 17,29 17,90 8,98 15,24 8,93 11,36 10,05 13,47c ,16 21,38 26,05 11,16 20,16 11,16 16,20 16,85 18,39b ,400 23,10 26,83 14,40 23,34 16,31 17,62 17,16 20,52a Ort. 15,81c 14,11d 21,99a 9,24f 17,75b 9,39f 13,34de 13,00e D%5 Uygulama:0.83 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 8.62 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 5.33 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 3.25), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 33.50) elde edilmiştir (Çizelge 4.13) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 8.70 ile 80

112 uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 4.55 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 3.16), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 34.16) elde edilmiştir (Çizelge 4.14). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 5,23 5, ,33e 104 9,12 7,65-3,25-3, ,88e ,23 15,28 19,26 4,65 19,85 4,05 5,24 6,24 11,48d ,35 18,65 21,33 8,64 22,50 7,95 9,54 8,33 14,54b ,45 26,45 25,23 12,52 25,65 13,33 11,65 10,32 18,83c ,21 32,34 33,50 14,45 32,54 14,25 21,20 15,20 24,59a Ort. 18,27b 17,63b 24,83a 8,70e 25,14a 8,62e 11,91c 10,02d D%5 Uygulama:1.16 :1.00 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 4,95 4, ,55e 104 8,19 7,40-3,16-3, ,48e ,40 14,50 18,46 4,40 20,14 4,16 4,93 6,14 11,27d ,56 17,90 22,34 8,70 23,30 8,65 10,24 7,98 14,71c ,95 27,12 27,60 12,10 26,62 14,41 11,70 11,04 19,69b ,16 31,32 32,20 15,16 33,14 14,25 22,00 15,65 24,74a Ort. 18,30b 17,07c 25,15a 8,70f 25,80a 8,93f 12,22d 10,20e D%5 Uygulama:1.00 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 4.69 ile 04. günde elde edilmiştir. 81

113 Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde ve 104. günde uygulamalarında (% 4.10), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 34.25) elde edilmiştir (Çizelge 4.15) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 5.79 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 3.95), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 36.14) elde edilmiştir (Çizelge 4.16). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 5,27 4, ,69f ,58 10,56-4,27-4, ,88e ,20 19,10 22,00 8,33 18,78 8,50 10,33 10,52 14,60d ,35 20,33 25,66 15,21 20,20 12,40 13,25 12,65 17,76c ,33 25,54 29,35 18,20 26,66 17,35 18,93 19,23 23,07b ,25 31,20 33,48 19,25 30,58 18,33 23,30 20,30 26,34a Ort. 20,50c 18,47d 27,62a 13,05f 24,06b 12,14g 16,45e 15,68e D%5 Uygulama:0.87 :0.76 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) 04 6,60 4, ,79e ,26 11,25-4,44-3, ,23e ,32 18,46 21,00 8,92 19,03 7,92 9,40 8,03 14,26d ,90 19,85 25,23 16,14 21,12 12,30 14,16 11,16 17,86c ,57 26,33 31,40 19,49 25,98 17,51 17,91 19,45 23,46b ,14 33,41 32,45 22,14 29,50 18,65 24,14 21,35 27,22a Ort. 21,63c 19,05d 27,52a 14,23f 23,91b 12,07g 16,40e 15,00f D%5 Uygulama:1.38 :

114 Ağırlık kaybında li uygulamalarda meyve etrafında plastik filmin oluşturduğu atmosfer su kaybını önleyerek ağırlık kaybını en aza indirmiştir. Nektarin ve şeftali meyveleri kabuk yüzeyinin diğer meyvelere göre daha ince ve hassas olmasından dolayı hızlı solunum yapmaktadır. Bu da su kaybını arttırmaktadır. Özellikle ve uygulaması yapılan meyvelerde 30. günden itibaren çok hızlı bir ağırlık kaybı söz konusudur. Fernandez ve ark.(1998); Trujilio ve ark. (1998) nın şeftalilerde ile yaptığı çalışmada ve Ağar ve ark.(1994b) nın KA de yaptığı çalışmalarda benzer şekilde meyve etrafında modifiye atmosfer oluşturulduğu için ağırlık kaybı en aza inmiştir. En iyi sonuç uygulamasından elde edilmiştir. İlk 10 günde uygulamalarında önsoğutma işlemindeki hava akımının etkisiyle ağırlık kaybı yüksek bulunmuş sonraki günlerde ise bu farklılık ortadan kaybolmuştur. Raf ömrü kontrolünde li uygulamalardan en iyi sonuç elde edilmiştir. Orion nektarin çeşidi meyvelerinde Maria Aurelia çeşidinden ağırlık kaybı daha fazladır. I. derim olumundaki meyvelerde II. derim olumundaki meyvelere göre daha fazla ağırlık kaybı olmuştur. Trujilio ve ark. (1998), yaptıkları çalışmada Paraguayo şeftali çeşidi meyvelerini 2 o C de gün süre ile polipropilenden yapılmış ambalaj içerisinde muhafaza etmişlerdir. 14 gün soğuk hava deposunda depolama ve 3 gün raf ömrü kontrolü için meyveler 20 o C de bekletildikten sonra modifiye atmosferde şeftalilerin depolanması, ağırlık kaybının ve raf ömrü süresince meyvelerin olgunluğunun gecikmesine neden olmuştur. Akbudak (1999); Akbudak ve Eriş (2004), Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitlerini 45 mikron kalınlıktaki ambalajları içerisinde 0 o C ve %90 oransal nemde 4510 gün muhafaza etmişler, sonuçta ağırlık kaybı tanık ve diğer uygulamalara göre çok düşük seviyede kalmıştır. Ağar ve ark.(1994a), Şeftalilerin ambalajları içerisinde muhafazası ve rafömrü sonrasında en önemli problemin ağırlık kaybı olduğu, özellikle tanık uygulamasında ağırlık kaybının en yüksek seviyede olduğunu belirtmişlerdir. Çalışmamızda da her iki çeşit için raf ömrü sonrasında ağırlık kaybının tanık ve ısıtma uygulamalarında olduğu belirlenmiştir. Bizim çalışmalarımızdan elde edilen ağırlık kayıpları sonuçları bu çalışmalar ile paralellik göstermektedir. Bizim çalışmalarımızdan elde edilen sonuçlara göre içeren 83

115 uygulamalardaki meyvelerde ağırlık kaybı diğer aralıklı ısıtma, önsoğutma uygulamalarına göre daha az bulunmuştur. Bu sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir (Tonini ve ark., 1989; Kurnaz ve Kaşka, 1992; Kurnaz ve ark., 1993; Ağar ve ark., 1994b; EI-Shiekh ve Habiba, 1996; Dündar, 1997; Brar ve ark., 1998; Zhang ve ark., 1997; Kim ve ark., 1998; Villanueva ve ark., 2000, McGlasson ve ark., 2005) Suda Çözünebilir Kuru Madde Oranı (%) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) oranı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan uygulamaları SÇKM oranındaki yükselişi diğer uygulamalara göre sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinden elde edilen SÇKM oranı değerleri Çizelge 4.17, 4.18, 4.19, 4.20, 4.21, 4.22, 4.23, ve 4.24 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.22 haricinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle SÇKM oranının 30. ve 40. günlere kadar arttığı daha sonra ise azaldığı görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 12.20), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 14.75) elde edilmiştir (Çizelge 4.17) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer 84

116 ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 12.25), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 14.75) elde edilmiştir (Çizelge 4.18). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 12,00 12,00 12,00 12,00 12,00 12,00 12,00 12,00 12,00e 10 12,75 12,20-12,80-12, ,53d 20 13,20 13,00 13,15 12,80 13,00 12,75 12,75 12,80 12,93c 30 14,55 14,75 14,55 13,00 13,75 13,00 13,60 13,40 13,83a 40 13,80 14,60 14,20 13,15 13,60 13,60 13,80 13,35 13,76a 50 13,80 13,20 13,55 12,95 13,35 13,15 13,20 13,60 13,35b Ort. 13,35ab 13,29abc 13,49a 12,78f 13,14bcd 12,81ef 13,07cd 13,03de D%5 Uygulama:0.14 :0.12 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 12,25 12,25 12,25 12,25 12,25 12,25 12,25 12,25 12,25d 10 13,00 12,60-12,45-12, ,58cd 20 13,40 13,75 13,80 12,80 13,20 12,40 13,00 12,65 13,13bc 30 14,75 14,10 14,75 13,05 13,65 12,65 13,05 13,00 13,63a 40 13,40 14,55 13,25 13,05 14,10 12,80 13,70 13,00 13,48ab 50 14,65 12,60 11,70 13,20 14,15 13,00 13,45 13,40 13,27ab Ort. 13,58a 13,31ab 13,15ab 12,80bc 13,47a 12,56c 13,09abc 12,86bc D%5 Uygulama:0.35 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde ve uygulamalarında (% 14.00), en büyük değer ise 40. günde uygulamasında (% 14.75) elde edilmiştir (Çizelge 85

117 4.19) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 13.45), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 14.65) elde edilmiştir (Çizelge 4.20). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 13,80 13,80 13,80 13,80 13,80 13,80 13,80 13,80 13,80d 10 14,15 14,10-14,00-14, ,06c 20 14,35 14,15 14,40 14,20 14,40 14,00 14,15 14,00 14,21bc 30 15,20 14,75 14,60 14,20 14,55 14,15 14,20 14,20 14,48a 40 14,35 13,35 14,75 14,55 14,20 14,40 14,40 14,15 14,27b 50 14,60 13,60 13,75 13,75 14,20 14,40 14,15 14,35 14,10c Ort. 14,41a 13,96c 14,26ab 14,08bc 14,23ab 14,13bc 14,14bc 14,10bc D%5 Uygulama:0.12 :0.11 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 13,40 13,40 13,40 13,40 13,40 13,40 13,40 13,40 13,40d 10 13,75 14,15-13,60-13, ,74bc 20 14,05 13,95 14,60 13,85 14,35 13,60 14,35 13,35 14,01b 30 14,80 14,60 14,65 14,45 14,60 13,75 14,40 13,60 14,36a 40 14,70 13,15 14,45 14,20 12,60 14,00 14,25 13,80 13,89b 50 12,95 11,15 13,75 14,25 12,75 14,00 14,55 14,20 13,45cd Ort. 13,94ab 13,40d 14,17a 13,96ab 13,54cd 13,70bc 14,19a 13,67cd D%5 Uygulama:0.19 :

118 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 40. günde, en küçük değer ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 12.55), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 15.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.21) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamalarında (% 13.05), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 15.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.22). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 12,40 12,40 12,40 12,40 12,40 12,40 12,40 12,40 12,40e 10 13,55 13,20-12,60-12, ,98d 20 13,80 13,75 14,00 13,00 13,35 12,75 13,75 13,75 13,52c 30 15,40 14,75 14,00 13,35 14,40 13,20 13,80 14,00 14,11b 40 14,75 15,15 15,35 13,40 15,15 13,95 14,20 14,15 14,51a 50 14,15 14,55 14,60 13,55 14,80 14,00 14,35 14,20 14,28ab Ort. 14,01ab 13,97ab 14,07a 13,05c 14,02ab 13,14c 13,70b 13,70b D%5 Uygulama:0.20 :

119 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 0 13,00 13,00 13,00 13,00 13,00 13,00 13,00 13,00 13, ,45 13,95-13,05-13, , ,85 14,15 14,75 13,25 14,20 13,25 14,30 13,25 13, ,80 15,20 14,75 13,40 14,05 13,45 14,55 13,60 14, ,85 13,60 13,20 13,40 12,45 13,65 14,50 13,60 13, ,15 11,25 13,00 13,80 13,60 13,65 14,80 13,75 13,25 Ort. 13,52 13,53 13,74 13,32 13,46 13,35 14,23 13,44 D%5 Uygulama:Ö.D. :Ö.D deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 40. günde, en küçük değer ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 14.15), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 15.75) elde edilmiştir (Çizelge 4.23) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 13.75), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 15.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.24). 88

120 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%). 0 14,00 14,00 14,00 14,00 14,00 14,00 14,00 14,00 14,00e 10 14,55 14,20-14,35-14, ,31d 20 14,80 14,75 15,00 14,60 14,75 14,35 14,35 14,00 14,58c 30 15,75 15,15 14,80 14,80 15,00 14,80 14,75 14,15 14,90ab 40 15,15 15,20 15,20 14,75 15,00 15,00 14,80 14,75 14,98a 50 14,75 14,75 14,35 15,00 14,75 14,95 14,95 14,80 14,79b Ort. 14,83a 14,68ab 14,67ab 14,58b 14,70ab 14,54bc 14,57b 14,34c D%5 Uygulama:0.13 :0.05 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%). 0 13,65 13,65 13,65 13,65 13,65 13,65 13,65 13,65 13,65d 10 13,95 13,80-13,75-13, ,84cd 20 14,65 14,60 15,35 13,80 14,10 14,00 14,15 13,80 14,31b 30 15,40 14,80 14,65 14,20 14,65 14,25 14,60 14,20 14,59a 40 15,20 14,60 13,05 14,20 14,75 14,65 14,65 14,35 14,43ab 50 13,35 14,20 12,10 14,40 14,75 14,45 14,35 14,40 14,00c Ort. 14,37a 14,28ab 13,76d 14,00cd 14,38a 14,14abc 14,28ab 14,08bc D%5 Uygulama: 0.17 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen SÇKM değerleri Çizelge 4.25, 4.26, 4.27, 4.28, 4.29, 4.30, 4.31, ve 4.32 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.25 de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle SÇKM miktarının 30. ve 40. günlere kadar arttığı daha sonra ise azaldığı görülmüştür. 89

121 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 404. günde, en küçük değer ise % ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. (% 13.20), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (% 16.35) elde edilmiştir (Çizelge 4.25) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 304. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 13.35), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (% 15.85) elde edilmiştir (Çizelge 4.26). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 13,80 13, ,50e ,40 14,15-13,75-13, ,03d ,20 14,20 15,20 14,15 15,60 14,20 15,15 14,75 14,81c ,35 15,40 16,00 15,20 16,15 15,40 15,20 15,15 15,61a ,35 14,55 15,60 15,60 15,40 15,00 15,60 15,55 15,33b ,40 14,35 15,20 15,20 15,20 15,00 15,00 14,80 15,02c Ort. 15,08c 14,31f 15,50ab 14,78de 15,59a 14,68e 15,24bc 15,06cd D%5 Uygulama:0.18 :

122 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 14,15 14, ,25b ,05 15,20-13,40-13, ,26b ,20 15,35 15,20 13,65 15,75 13,45 14,60 13,35 14,57b ,40 15,80 15,15 15,85 14,95 15,65 13,25 13,70 14,97a ,20 12,25 12,20 14,80 14,05 12,10 15,60 14,10 13,54c ,55 13,20 12,15 13,20 11,10 14,20 14,20 14,80 13,05d Ort. 14,09ab 14,36a 13,68c 14,18ab 13,96bc 13,76c 14,41a 13,99bc D%5 Uygulama:0.20 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 304. günde, en küçük değer ise % ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (% 14.00), en büyük değer ise 304. günde ve uygulamasında (% 16.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.27) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 04. günde, en küçük değer ise % ile 404. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında (% 13.55), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 15.95) elde edilmiştir (Çizelge 4.28). 91

123 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 15,20 14, ,70c ,15 15,35-14,40-14, ,98c ,55 15,55 15,35 14,95 15,55 14,15 14,80 15,00 15,24b ,40 16,00 16,20 15,15 16,20 15,20 15,40 15,40 15,62a ,00 15,15 16,00 15,00 15,20 15,55 15,60 15,40 15,36b ,60 15,40 14,80 15,20 14,55 15,00 15,40 14,75 14,96c Ort. 15,48ab 15,28bc 15,59a 14,94d 15,38abc 14,78d 15,30bc 15,14c D%5 Uygulama:0.14 :0.12 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 15,60 14, ,18a ,80 15,20-13,85-13, ,60b ,95 15,85 15,80 14,05 15,75 13,90 15,20 14,20 15,09a ,45 14,05 15,45 14,60 15,85 14,20 15,25 14,80 14,96ab ,00 11,10 11,35 14,80 13,20 14,80 12,50 15,25 13,13c ,10 13,25 13,80 14,45 12,00 13,75 14,00 15,40 13,59c Ort. 14,48bc 14,03d 14,10cd 14,35bcd 14,20bcd 14,04d 14,24ab 14,91a D%5 Uygulama:0.24 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 404. günde, en küçük değer ise % ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 12.75), en büyük değer ise 404. günde uygulamasında (% 16.80) elde edilmiştir (Çizelge 4.29) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile 92

124 uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 304. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 12.40), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 16.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.30). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 14,15 14, ,18d ,40 15,55-12,80-12, ,38cd ,75 15,80 15,75 13,40 15,20 13,35 13,15 13,00 14,55c ,55 16,40 16,15 14,55 16,40 15,60 15,20 14,75 15,70a ,40 15,40 16,80 15,60 16,15 15,55 15,60 15,60 15,76a ,00 14,75 15,20 15,80 14,95 15,20 14,80 15,20 15,11b Ort. 15,71a 15,35b 15,98a 14,43c 15,68ab 14,49c 14,69c 14,64c D%5 Uygulama:0.19 :0.17 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 14,45 13, ,85c ,80 15,00-12,40-12, ,93c ,00 15,25 15,85 12,95 15,10 13,00 14,30 13,45 14,49b ,40 15,60 15,40 13,20 15,60 13,20 15,20 15,00 14,83a ,00 15,00 12,00 14,00 13,25 14,30 14,40 14,25 13,65c ,20 13,20 12,40 14,05 13,40 14,30 14,65 14,10 13,54c Ort. 14,31ab 14,55a 13,91b 13,32c 14,34ab 13,46c 14,64a 14,20ab D%5 Uygulama:0.25 :

125 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 304. günde, en küçük değer ise % ile 04. ve 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamalarında (% 14.35), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 16.55) elde edilmiştir (Çizelge 4.31) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 11.00), en büyük değer ise 304. günde, ve uygulamalarında (% 15.85) elde edilmiştir (Çizelge 4.32). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 15,20 14, ,98d ,75 16,00-14,35-14, ,18cd ,35 16,55 15,95 14,80 15,60 15,00 15,20 15,40 15,61ab ,20 15,35 15,80 15,75 16,15 15,40 15,75 15,80 15,78a ,40 14,55 15,80 15,00 15,75 15,20 15,80 15,80 15,41bc ,60 14,60 15,00 15,15 15,35 15,00 15,20 14,95 14,98d Ort. 15,58ab 15,30bc 15,64a 15,01c 15,71a 15,04c 15,49ab 15,49ab D%5 Uygulama:0.19 :

126 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan SÇKM Oranları (%) 04 15,80 13, ,63ab ,75 15,00-13,40-13, ,41b ,45 15,05 15,55 13,90 15,55 14,25 15,35 14,55 14,96a ,10 15,40 15,85 14,20 15,85 14,40 15,30 15,85 14,87a ,15 15,20 12,30 14,80 12,10 14,75 13,20 15,20 13,84c ,90 11,30 11,00 14,80 12,50 15,25 12,80 14,10 12,96d Ort. 14,03bc 14,23b 13,68c 14,22b 14,00bc 14,43b 14,16b 14,93a D%5 Uygulama:0.25 :0.22 Crisosto ve ark. (2006), kalite kriterleri olarak nektarin ve şeftalilerde, meyve eti sertliği, titere edilebilir asitlik ve SÇKM oranlarına bakarak yaptıkları araştırmada, SÇKM nin bu kalite kriterleri arasında en önemli olarak yer aldığını derim ve depolamada tek başına bile kullanılabileceğini belirtmişlerdir. ve önsoğutma uygulamalarının Maria Aurelia meyvelerinde SÇKM oranı yükselişini azalttığı tespit edilmiştir. Benzer şekilde Crisosto ve ark. (2005), düşük meyve asitli ve sarı meyve etli Honey Kist nektarin çeşidi, yüksek meyve asitli ve sarı meyve etli Spring Bright nektarin çeşidi ile yaptıkları çalışmada, olgunluk durumundaki SÇKM değerlerinin yüksek olması tüketici tercihinin yanında meyvenin görünüşünün de olumlu olarak etkilenmesini sağlamıştır. SÇKM nin yüksek olması tüketici tercihinin %90 oranında artmasını sağlamıştır. Spring Bright çeşidinin olgunluktaki %10-12 SÇKM değeri tüketici tercihini % 90 a, %15-16 SÇKM değeri ise tüketici tercihini %100 e çıkarmıştır. Özellikle SÇKM miktarının artmasında yaz budama uygulamalarının, geç derimin, iyi taşıma koşullarının ve bahçe bakımının iyi yapılmasının etkili olduğunu bildirmişlerdir. ve uygulamaları SÇKM oranında Orion çeşidinde etkili olmadığı bulunmuştur. Girardi ve ark. (2005), Brezilya da Chiripa çeşidi şeftalide, 25 o C de %75 oransal nemde 24 saat süreyle 15. günde aralıklı ısıtma yaparak, 0 o C de % 90 oransal nemde 35 gün süre ile depolamışlardır. Depodan çıkarıldıktan sonra 5. gün 22 o C ve %75 oransal nem içeren oda koşullarında raf ömrü kontrollerini 95

127 yapmışlardır. Bütün uygulamaların SÇKM üzerine etkisi bulunmamıştır. Derimde %11.30 olan değer, ortalama olarak bütün uygulamalarda 35 gün depolamadan sonra %13.00, 5 gün raf ömrü kontrollerinden sonra ise %13.50 olmuştur. Malakou ve Nanos (2005), Caledsi 2000 nektarin çeşidi ve Royal Glory şeftali çeşidine 46 o C lik sıcaklığa sahip su meyve soğuk depoya alınmadan önce 25 dakika süreyle uygulanmıştır. 35 µm kalınlığındaki PE (polietilen) ambalajı paketi olarak kullanılmıştır. Meyveler bu plastik film 2-3 saat içerisinde 0-1 o C de %90-95 oransal nemde, 1-2 hafta depolanmışlardır. Sıcak su ile uygulamalarının birlikte kombinasyonunda SÇKM depolama boyunca ve depolamadan 1 hafta sonrada korunmuştur. (Fernandez ve Artes, 1998), sert olum döneminde derimi yapılan Paraguayo şeftali çeşidi meyvelerini PP ile kaplayarak plastik kutularda ve 0.5 C' de 3 hafta muhafaza etmişlerdir. Ayrıca, bazı meyvelere aralıklı ısıtma (6 gün ara ile 2 kez olmak üzere 1 gün 20 C) uygulaması da yapılmış ve muhafaza sonrası meyveler, 20 C' de 3 gün süre ile olgunlaştırılmıştır. Çalışma sonunda, PP ve PP aralıklı ısıtma uygulamaları SÇKM oranını korumuştur. Orion meyvelerindeki sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir (Harman ve ark., 1990; Kerbel ve ark., 1991; Kluge ve ark., 1997; McGlasson ve ark., 2005). nın 30. gününden itibaren özellikle raf ömrü kontrollerinde fizyolojik ve mantarsal bozulmalardan dolayı SÇKM değerleri düşüş göstermiştir. Bu düşme bozulmalardan dolayı muhafaza sürelerine göre düzenli bir şekilde olmamıştır. Bu sonuç benzer bir çalışma tarafından da desteklenmektedir. (Kim ve ark., 1998), Yumyung şeftali çeşidi meyvelerinin, soğukta muhafazası süresince aralıklı ısıtılma uygulaması, SÇKM değerlerinin, kontrol ve uygulama gören meyvelerde muhafaza başlangıcında hızla artmasını sağlamış, fakat 2 hafta sonra, uygulama gören meyvelerde biraz düşmesine rağmen kontrol meyvelerindeki değeri değişmemiştir. SÇKM kaybı en az li uygulamalarda görülmüştür. I. Derim olumundaki Maria Aurelia ve Orion meyvelerinde daha fazla değişim söz konusudur., ve uygulamaları yapılan meyvelerde en yüksek değişim bulunmuştur. li uygulamalarda ise düzenli bir artış söz konusudur. II. derimdeki meyvelerde ise suda çözünebilir kuru madde oranı daha fazla olup, artış I. 96

128 derimdeki gibidir. Orion meyvelerinde suda çözünebilir kuru madde oranı daha fazla bulunmuştur Bizim çalışmamızda elde ettiğimiz bu sonuçlar bir çok araştırıcının bulduğu sonuçlarla paralellik göstermektedir (Tonini ve Bertolini, 1983; Ağar ve ark., 1994a; Ağar ve ark., 1994b; Lurie ve ark., 1994; Tavares ve ark., 1994; Kurnaz ve Kaşka, 1995; EI-Shiekh ve Habiba, 1996; Tian ve ark., 1996; Dündar, 1997; Kluge ve ark., 1997; Brar ve ark., 1998; Villanueva ve ark., 2000; Zhou ve ark., 2000; Torrigiani ve ark., 2004; Bregoli ve ark., 2005) Titre Edilebilir Asit Oranı (% Malik Asit) (g malik asit / 100 ml usare) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama titre edilebilir asit oranları azalmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ve Önsğutma uygulamaları tire edilebilir asitlik oranındaki azalışı diğer uygulamalara göre sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinden elde titre edilebilir asit miktarı değerleri Çizelge 4.33, 4.34, 4.35, 4.36, 4.37, 4.38, 4.39, ve 4.40 da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.37 ve 4.39 da Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle titre edilebilir asit oranının muhafaza süresinin sonuna kadar azalma gösterdiği görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 2.07 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.70 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.33 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.98 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.70), en büyük değer ise 10. günde ve uygulamasında (% 2.37) elde edilmiştir (Çizelge 4.33). 97

129 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 2.09 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.70 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.28 ile 10. günde, en küçük değer ise % 1.04 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.73), en büyük değer ise 20. günde uygulamasında (% 2.36) elde edilmiştir (Çizelge 4.34). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,51 2,51 2,51 2,51 2,51 2,51 2,51 2,51 2,51a 10 2,30 2,27-2,37-2, ,33b 20 2,02 2,15 2,02 2,19 2,16 2,26 2,20 2,35 2,17c 30 1,95 2,05 1,87 2,18 2,10 2,14 1,97 2,14 2,05d 40 1,25 1,65 1,10 1,65 1,30 2,00 1,40 1,63 1,50e 50 0,80 0,87 1,00 1,10 1,10 1,14 0,70 1,12 0,98f Ort. 1,81d 1,92bc 1,70e 2,00ab 1,83cd 2,07a 1,76de 1,95b D%5 Uygulama:0.06 :0.05 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,47 2,47 2,47 2,47 2,47 2,47 2,47 2,47 2,47a 10 2,26 2,21-2,34-2, ,28a 20 2,04 2,10 2,03 2,25 2,2 2,25 2,21 2,36 2,18b 30 1,87 1,98 1,92 2,15 2,1 2,18 1,96 2,10 2,03c 40 1,14 1,7 1,13 1,71 1,37 1,96 1,51 1,95 1,56d 50 0,82 0,84 0,95 1,03 1,19 1,21 0,73 1,56 1,04e Ort. 1,77cd 1,88bc 1,70d 1,99 1,87bc 2,06a 1,78cd 2,09a D%5 Uygulama:0.08 :

130 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.85 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.51 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.16 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.84 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.65), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (% 2.24) elde edilmiştir (Çizelge 4.35) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.86 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.55 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.10 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.93 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.72), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (% 2.16) elde edilmiştir (Çizelge 4.36). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30a 10 2,10 2,24-2,14-2, ,16b 20 1,87 1,95 1,87 2,02 1,84 2,10 1,87 1,90 1,93c 30 1,65 1,72 1,62 1,96 1,68 2,04 1,63 1,78 1,76d 40 1,02 1,11 1,02 1,65 1,33 1,49 1,17 1,46 1,28e 50 0,68 0,86 0,74 0,87 0,90 1,04 0,65 0,94 0,84f Ort. 1,60c 1,70b 1,51d 1,82a 1,61c 1,85a 1,52d 1,68bc D%5 Uygulama:0.04 :

131 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,23 2,23 2,23 2,23 2,23 2,23 2,23 2,23 2,23a 10 2,00 2,12-2,16-2, ,10b 20 1,92 2,02 1,93 2,07 1,96 2,08 1,98 2,08 2,01c 30 1,71 1,83 1,61 1,91 1,77 1,92 1,73 1,86 1,79d 40 1,18 1,31 1,20 1,72 1,43 1,65 1,23 1,63 1,42e 50 0,72 0,84 0,76 0,96 0,95 1,12 0,92 1,15 0,93f Ort. 1,63d 1,73c 1,55e 1,84ab 1,67cd 1,86a 1,62d 1,79b D%5 Uygulama:0.03 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 2.10 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.59 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.49 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.85 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.62), en büyük değer ise 10. günde ve uygulamasında (% 2.52) elde edilmiştir (Çizelge 4.37) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 2.16 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.58 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.36 ile 10. günde, en küçük değer ise % 1.21 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamalarında (% 0.54), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (% 2.41) elde edilmiştir (Çizelge 4.38). 100

132 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52a 10 2,43 2,48-2,52-2, ,49b 20 1,98 2,15 1,96 2,35 2,10 2,47 2,10 2,02 2,14c 30 1,67 1,95 1,60 2,00 1,80 2,18 1,91 1,82 1,87d 40 1,20 1,68 1,27 1,85 1,11 1,68 1,60 1,40 1,47e 50 0,65 0,77 0,62 1,20 0,65 1,23 0,81 0,88 0,85f Ort. 1,74d 1,93b 1,59f 2,07a 1,64e 2,10a 1,79c 1,73d D%5 Uygulama:0.02 :0.02 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43a 10 2,24 2,37-2,40-2, ,36a 20 1,84 2,14 1,87 2,27 2,15 2,35 2,23 2,34 2,15b 30 1,55 1,72 1,61 2,04 1,70 2,21 2,03 2,24 1,89c 40 1,30 1,65 1,33 1,87 1,66 1,87 1,73 1,88 1,66d 50 0,54 1,02 0,65 1,62 0,95 1,69 1,52 1,71 1,21e Ort. 1,65e 1,89c 1,58f 2,11a 1,78d 2,16a 1,99b 2,12a D%5 Uygulama:0.05 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.78 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.49 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.18 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.67 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.60), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (% 2.25) elde edilmiştir (Çizelge 4.39) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.87 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.53 ile uygulamasından elde edilmiştir. 101

133 süresi yönünden ise en büyük değer % 2.16 ile 10. günde, en küçük değer ise % 0.77 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 0.62), en büyük değer ise 10. günde ve uygulamalarında (% 2.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.40). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,33 2,33 2,33 2,33 2,33 2,33 2,33 2,33 2,33a 10 2,15 2,10-2,22-2, ,18b 20 2,02 1,98 1,82 2,10 1,85 2,15 1,98 1,85 1,97c 30 1,85 1,75 1,64 1,92 1,65 2,02 1,90 1,70 1,80d 40 1,05 1,02 1,05 1,03 1,12 1,10 1,05 1,10 1,07e 50 0,60 0,71 0,61 0,66 0,70 0,81 0,65 0,65 0,67f Ort. 1,67b 1,65bc 1,49e 1,71b 1,53de 1,78a 1,58cd 1,53de D%5 Uygulama:0.04 :0.04 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 0 2,27 2,27 2,27 2,27 2,27 2,27 2,27 2,27 2,27a 10 2,05 2,19-2,18 2,20 2, ,16b 20 1,96 2,05 1,85 2,07 2,02 2,15 2,03 2,15 2,04c 30 1,66 1,89 1,71 2,00 1,80 2,03 1,98 2,05 1,89d 40 1,22 1,35 1,20 1,66 1,30 1,65 1,52 1,73 1,45e 50 0,62 0,83 0,64 0,73 0,82 0,91 0,80 0,82 0,77f Ort. 1,63e 1,76bc 1,53f 1,82ab 1,74cd 1,87a 1,72de 1,80abc D%5 Uygulama:0.04 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen titre edilebilir asit değerleri Çizelge 4.41, 4.42, 4.43, 4.44, 4.45, 4.46, 4.47, ve 102

134 4.48 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.41 ve 4.47 de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.50 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.89 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.02 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.58 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. ve uygulamalarında (% 0.50), en büyük değer ise 04. günde uygulamasında (% 2.11) elde edilmiştir (Çizelge 4.41) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.54 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.93 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.02 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.62 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 0.50), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 2.17) elde edilmiştir (Çizelge 4.42). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,93 2, ,02a 104 1,87 1,92-2,04-2, ,98a 204 1,61 1,60 1,42 1,87 1,49 2,05 1,62 1,70 1,67b 304 0,87 0,86 0,92 1,20 1,02 1,72 1,03 1,16 1,10c 404 0,65 0,65 0,65 0,89 0,65 1,03 0,90 0,65 0,76d 504 0,52 0,50 0,58 0,80 0,57 0,64 0,54 0,50 0,58e Ort. 1,24c 1,27c 0,89e 1,36a 0,93e 1,50a 1,02d 1,00d D%5 Uygulama:0.03 :

135 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,88 2, ,02a 104 1,78 1,93-2,02-2, ,98a 204 1,62 1,72 1,62 1,75 1,64 2,01 1,76 2,01 1,77b 304 0,79 0,82 0,96 1,32 1,05 1,80 1,27 1,80 1,23c 404 0,63 0,71 0,65 0,84 0,68 1,00 0,88 0,84 0,78d 504 0,51 0,62 0,50 0,73 0,52 0,71 0,73 0,65 0,62e Ort. 1,20c 1,33b 0,93d 1,33b 0,97d 1,54a 1,16c 1,33b D%5 Uygulama:0.03 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.69 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.78 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.02 ile 104. günde, en küçük değer ise % 0.78 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 0.42), en büyük değer ise 104. uygulamasında (% 2.25) elde edilmiştir (Çizelge 4.43) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.70 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.73 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 1.97 ile 104. günde, en küçük değer ise % 0.80 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 0.41), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 2.17) elde edilmiştir (Çizelge 4.44). 104

136 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,85 2, ,94b 104 1,66 1,95-2,23-2, ,02a 204 1,03 1,23 1,29 2,04 1,16 2,15 1,33 1,54 1,47c 304 0,65 0,65 0,75 1,65 0,95 1,85 1,42 1,42 1,17d 404 0,58 0,65 0,52 1,25 0,80 1,22 0,98 1,25 0,91e 504 0,42 0,50 0,54 1,16 0,66 0,98 0,87 1,08 0,78f Ort. 1,03d 1,17c 0,78f 1,67a 0,89e 1,69a 1,15c 1,32b D%5 Uygulama:0.04 :0.03 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,79 2, ,92a 104 1,63 1,92-2,14-2, ,97a 204 1,15 1,21 1,24 2,00 1,25 2,03 1,87 2,02 1,60b 304 0,71 1,01 0,70 1,48 1,02 1,92 1,45 1,51 1,33c 404 0,53 0,68 0,55 1,23 0,71 1,25 1,25 1,33 7,75d 504 0,41 0,56 0,43 1,15 0,55 1,12 1,08 1,10 0,80e Ort. 1,04e 1,37d 0,73g 1,60ab 0,88f 1,70a 1,41c 1,49b %5 Uygulama:0.06 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.67 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.69 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.30 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.58 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 0.42), en büyük değer ise 04. günde uygulamasında (% 2.38) elde edilmiştir (Çizelge 4.45). 105

137 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.67 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.74 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.26 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.56 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 0.45), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 2.41) elde edilmiştir (Çizelge 4.46). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 2,22 2, ,30a 104 1,56 1,58-2,04-2, ,87b 204 1,02 1,10 0,82 1,87 1,15 2,15 1,75 1,85 1,46c 304 0,85 0,90 0,80 1,85 1,03 1,98 1,24 1,10 1,22d 404 0,65 0,64 0,58 1,25 0,67 1,27 1,03 1,06 0,89e 504 0,44 0,51 0,54 0,68 0,42 0,64 0,69 0,75 0,58f Ort. 1,12d 1,19c 0,69f 1,54b 0,82e 1,67a 1,18cd 1,19c D%5 Uygulama:0.03 :0.03 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oraları (%) 04 2,16 2, ,26a 104 1,66 1,71-2,12-2, ,98b 204 1,10 1,28 1,05 1,85 1,23 2,05 1,60 1,70 1,48c 304 0,87 1,03 0,83 1,74 1,11 1,82 1,35 1,52 1,28d 404 0,60 0,73 0,61 1,33 0,80 1,34 0,74 1,00 0,89e 504 0,45 0,61 0,48 0,65 0,51 0,72 0,50 0,59 0,56f Ort. 1,14e 1,29c 0,74h 1,54b 0,91g 1,67a 1,05f 1,2d D%5 Uygulama:0.03 :

138 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.37 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.85 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.02 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.52 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamalarında (% 0.45), en büyük değer ise 04. günde ve 104. günde uygulamalarında (% 2.05) elde edilmiştir (Çizelge 4.47) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % 1.40 ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0.90 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % 2.03 ile 04. günde, en küçük değer ise % 0.53 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde ve uygulamalarında (% 0.43), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 2.12) elde edilmiştir (Çizelge 4.48). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,98 2, ,02a 104 1,66 1,68-1,88-2, ,82b 204 1,25 1,20 1,13 1,52 1,22 1,80 1,54 1,66 1,42c 304 1,19 1,15 1,02 1,15 1,03 1,54 1,23 1,32 1,20d 404 0,68 0,75 0,75 0,87 0,75 0,90 0,85 0,87 0,80e 504 0,45 0,49 0,51 0,55 0,50 0,58 0,53 0,51 0,52f Ort. 1,20b 1,22b 0,85d 1,19b 0,88d 1,37a 1,04c 1,09c D%5 Uygulama:0.02 :

139 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Titre Edilebilir Asit Oranları (%) 04 1,96 2, ,03a 104 1,71 1,83-1,92-2, ,90b 204 1,33 1,41 1,27 1,63 1,40 1,71 1,6 1,70 1,51c 304 1,17 1,33 1,21 1,33 1,30 1,55 1,35 1,52 1,35d 404 0,65 0,73 0,68 0,93 0,77 1,02 0,74 1,00 0,82e 504 0,43 0,54 0,43 0,63 0,50 0,62 0,50 0,59 0,53f Ort. 1,21d 1,32b 0,90g 1,29c 0,99f 1,40a 1,05e 1,20d D%5 Uygulama:0.02 :0.02 Titre edilebilir asit kaybının en düşük olduğu uygulamalar her iki çeşit ve her iki yıl denemeleri içinde ve uygulamaları olmuştur. Diğer uygulamalarda ise özellikle ve uygulamalarında başta olmak üzere 3. haftadan sonra asitlik kaybı giderek artmıştır. Raf ömürleri kontrolünde ise organik asit kaybı 504. gün sonunda bütün uygulamalarda çok fazla olmuştur. II. Derim olumundaki meyvelerde ve Maria Aurelia çeşidinde titre edilebilir asit kaybı daha fazla olmuştur. Bu konuda yapılan önceki çalışmalarda Crisosto ve ark. (2006), Pazarlamada tüketici tercihini saptayabilmek için 23 şeftali ve 26 nektarin çeşidi ile yapılan çalışmada meyvelerin olgunluktaki titre edilebilir asit oranının meyvelerin sınıflandırmada ve pazar seçiminde etkili olduğunu bulmuşlardır. Meyveleri tat durumu, ekşilik, asitlilik, aroma ve doku olmak üzere beş ayrı sınıfa ayırmışlardır. Crisosto ve ark. (2005), düşük meyve asitli ve sarı meyve etli Honey Kist ve yüksek meyve asitli ve sarı meyve etli Spring Bright nektarin çeşitleri ile yaptıkları çalışmada, olgunluk durumundaki titre edilebilir asitlik ve SÇKM oranlarının yüksek olması tüketici tercihinin yanında meyvenin görünüşünün de olumlu olarak etkilenmesini sağlamıştır. % oranında titre edilebilir asitlik tüketici tercihinin % 90 oranında artmasını sağlamıştır. Kim ve ark. (1998), Yumyung şeftali çeşidi meyvelerinin, soğukta muhafazası süresince, aralıklı ısıtılmasının, tüm meyvelerdeki TEA değerleri ise, başlangıç değerlerine göre, %30 ve 40'a varan oranlarda 108

140 azalmıştır. Girardi ve ark. (2005), Brezilya da Chiripa çeşidi şeftali, meyvelerini 25 o C de % 75 oransal nemde 24 saat süreyle 15. günde aralıklı ısıtma yaparak, 0 o C de % 90 oransal nemde depolama uygulaması, titre edilebilir asitlik oranını depolama süresince düşürmüştür. En çok düşüş etilen uygulamaları ile aralıklı ısıtma uygulamasında olmuştur. 1-MCP (metilsiklopropan) uygulamasında ise titre edilebilir asitliği en üst seviyede bulmuşlardır. Bunun nedenin ise 1-MCP (metilsiklopropan) ın etilenin üretimini durdurduğunu, solunumu azalttığını ve bunun neticesinde organik asitlerin bozulmasını önlediğini bulmuşlardır. Bizim araştırma sonuçlarında da benzer şekilde aralıklı ısıtma uygulaması tanık meyveleri ile birlikte en fazla titre edilebilir asitlik oranının düşmesine neden olmuştur. Farklı bir şekilde ise EI-Shiekh ve Habiba (1996), Early Grand şeftali çeşidinin hasat sonrası ve raf ömrü kalitelerinin belirlenmesi amacıyla yaptıkları çalışmada, delikli PE torbalarda, 30 gün depolama sonunda, TEA değerlerinde artışlar bulmuşlardır. Diğer araştırıcıların bulduğu sonuçların tersine bu titre edilebilir asitliğin muhafaza süresiyle artması duırumu derim olumunun tam zamanından önce olmasından kaynaklanmaktadır. Zhou ve ark. (2000), Flavortop nektarinlerinin ticari olgunlukta derimini yaparak, aralıklı ısıtma ve kontrollü atmosferde depolama işlemi yapmışlardır. Titre edilebilir asit oranını kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde 4. haftada depodan çıkarıldıktan hemen sonra % 0.81, geç depolananlarda ise % 0.89, kontrol meyvelerinde % 0.70, 6. hafta depodan çıkarıldıktan sonra ise sırasıyla kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde % 0.89, geç depolananlarda % 0.90, kontrol meyvelerinde ise % 0.67 olarak bulmuşlardır. Bu durum çalışmalarımızda bulduğumuz sonuçlarla benzerlik göstermektedir. Malakou ve Nanos (2005), Caledsi 2000 nektarin çeşidinin ve Royal Glory şeftali çeşidini 46 o C lik sıcaklığa sahip su ile soğuk depoya alınmadan önce 25 dakika süreyle ısıtma uygulamışlardır. Titre edilebilir asitlik, depolama öncesi veya sonrası sıcak su uygulamasından olumlu olarak etkilenmişlerdir. Sıcak su ile uygulamalarının birlikte kombinasyonunda kalite değerleri depolama boyunca ve depolamadan 1 hafta sonrada korunmuştur. Bizim çalışmalarımızda da uygulamaları titre edilebilir asitlik düşüşünü sınırlandırmıştır. Tavares ve ark. (1994), Delicia ve Talisma şeftali çeşidi meyvelerini yüksek 109

141 yoğunluklu (15 µm) plastik örtü materyali ile 0 C sıcaklık ve %85-90 oransal nem koşullarında 5 hafta depolamışlardır. Titre edilebilir asitlik değerleri MA oluşturulmuş meyvelerde 5 hafta süresince korunurken, kontrol meyvelerinde 2 hafta sonra bozulmalar tespit etmişlerdir. Bizim elde ettiğimiz sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir (Wankier ve Salunkhe, 1972; Deily ve Rizvi, 1983; Sandho ve ark., 1983; Ke ve ark., 1991; Kluge ve ark., 1997; Torrigiani ve ark., 2004). Akbudak (1999); Akbudak ve Eriş (2004), Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitlerini 45 mikron kalınlıktaki ambalajları içerisinde 0 o C ve %90 oransal nemde 4510 gün muhafaza etmişler, sonuçta titre edilebilir asitlik oranı muhafaza ve raf ömrü süresince azalmıştır. Sadece uygulamalarında titre edilebilir asitlik oranının daha yüksek olması, bu meyvelerde olgunlaşmanın diğer uygulama meyvelerine göre çok daha geç olmasından kaynaklanmaktadır. Bu sonuç bu konuda yapılan diğer uygulamalarla benzerlik göstermektedir. Tüm araştırıcılar şeftali ve nektarinlerin muhafaza ve raf ömrü koşullarında bekletme sürelerinin uzamasına paralel olarak titre edilebilir asitlik içeriklerinin azaldığını belirtmişlerdir (El-Shiekh, 1992; Ağar ve ark., 1994a; Ağar ve ark., 1994b; Ke ve ark., 1994; Dündar, 1997; Tao ve ark., 1997; Villanueva ve ark., 2000; Liguori ve ark., 2004; Bregoli ve ark., 2005) ph Değişimi ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama ph miktarı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ve uygulamaları ph miktarındaki artışı diğer uygulamalara göre sınırlandırmıştır. ve uygulamaları ise ph artışını hızlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinden elde ph miktarı değerleri Çizelge 4.49, 4.50, 4.51, 4.52, 4.53, 4.54, 4.55, ve 4.56 da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.56 haricinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. 110

142 Çizelge 4.56 da Uygulamalar ve Uygulama x etkileşimi ise önemsiz bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ph miktarının muhafaza süresinin sonuna kadar artış gösterdiği görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 2.93 ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.70 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.22 ile 50. günde, en küçük değer ise 2.55 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde ve uygulamasında (2.48), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.60) elde edilmiştir (Çizelge 4.49) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 2.99 ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.78 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.25 ile 50. günde, en küçük değer ise 2.54 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (2.47), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.64) elde edilmiştir (Çizelge 4.50). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları. 0 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30 2,30f 10 2,70 2,48-2,48-2, ,55e 20 2,89 2,70 2,90 2,74 2,86 2,70 2,82 2,75 2,80d 30 3,02 3,01 3,00 3,04 3,10 2,70 3,05 2,79 2,96c 40 3,02 3,07 3,07 3,04 3,12 2,93 3,05 3,00 3,04b 50 3,60 3,20 3,40 3,15 3,17 3,03 3,14 3,05 3,22a Ort. 2,92ab 2,79c 2,93a 2,79c 2,91ab 2,70d 2,87b 2,78c D%5 Uygulama:0.02 :

143 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları. 0 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43 2,43f 10 2,65 2,47-2,51-2, ,54e 20 2,92 2,73 2,91 2,75 2,84 2,65 2,76 2,71 2,78d 30 3,08 2,98 3,05 2,91 3,02 2,93 3,04 2,85 2,98c 40 3,06 3,08 3,10 3,03 3,07 3,02 3,05 3,01 3,05b 50 3,64 3,18 3,48 3,12 3,17 3,11 3,21 3,12 3,25a Ort. 2,96b 2,81de 2,99a 2,79ef 2,91c 2,78f 2,90c 2,82d D%5 Uygulama:0.02 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.83 ile ve uygulamalarında, en küçük değer ise 3.70 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.92 ile 50. günde, en küçük değer ise 3.67 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.62), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (4.14) elde edilmiştir (Çizelge 4.51) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.68 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.47 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.90 ile 50. günde, en küçük değer ise 3.34 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.24), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (4.10) elde edilmiştir (Çizelge 4.52). 112

144 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,60 3,60 3,60 3,60 3,60 3,60 3,60 3,60 3,60e 10 3,62 3,65-3,70-3, ,67d 20 3,68 3,65 3,80 3,72 3,84 3,72 3,75 3,79 3,74c 30 3,70 3,68 3,85 3,72 3,90 3,72 3,78 3,83 3,77c 40 3,73 3,74 3,85 3,75 3,90 3,84 3,88 3,92 3,83b 50 4,14 3,85 3,89 3,75 3,92 3,86 3,94 4,01 3,92a Ort. 3,75b 3,70c 3,80a 3,71bc 3,83a 3,74b 3,79a 3,83a D%5 Uygulama:0.03 :0.02 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,14 3,14 3,14 3,14 3,14 3,14 3,14 3,14 3,14e 10 3,48 3,24-3,31-3, ,34d 20 3,53 3,41 3,65 3,45 3,45 3,44 3,62 3,43 3,50c 30 3,74 3,48 3,72 3,47 3,53 3,53 3,69 3,45 3,58c 40 3,91 3,75 3,82 3,70 3,74 3,72 3,80 3,68 3,77b 50 4,10 3,80 4,05 3,82 3,85 3,77 3,95 3,83 3,90a Ort. 3,65abc 3,47c 3,68a 3,48c 3,54abc 3,49c 3,64ab 3,51bc D%5 Uygulama:0.09 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.84 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.63 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.97 ile 50. günde, en küçük değer ise 3.61 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde ve uygulamalarında (3.60), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (4.14) elde edilmiştir (Çizelge 4.53) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.78 ile uygulamasında, en 113

145 küçük değer ise 3.64 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.96 ile 50. günde, en küçük değer ise 3.50 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.49), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (4.12) elde edilmiştir (Çizelge 4.54). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,52 3,52 3,52 3,52 3,52 3,52 3,52 3,52 3,52f 10 3,62 3,62-3,60-3, ,61e 20 3,70 3,65 3,72 3,50 3,37 3,65 3,82 3,87 3,66d 30 3,70 3,73 3,72 3,67 3,95 3,67 3,82 3,90 3,77c 40 3,84 3,85 3,95 3,67 3,95 3,70 3,95 3,96 3,86b 50 4,11 3,92 4,14 3,82 4,12 3,70 4,04 3,93 3,97a Ort. 3,75d 3,72e 3,81b 3,63f 3,78c 3,64f 3,83ab 3,84a D%5 Uygulama:0.01 :0.01 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,38 3,38 3,38 3,38 3,38 3,38 3,38 3,38 3,38f 10 3,51 3,49-3,50-3, ,50e 20 3,68 3,65 3,71 3,60 3,65 3,65 3,80 3,63 3,67d 30 3,72 3,79 3,81 3,70 3,90 3,66 3,80 3,80 3,77c 40 3,85 3,84 4,02 3,75 3,95 3,73 3,90 3,92 3,87b 50 4,07 3,85 4,12 3,92 3,95 3,85 4,01 3,93 3,96a Ort. 3,70d 3,67e 3,81a 3,64ef 3,77bc 3,63f 3,78ab 3,73cd D%5 Uygulama:0.02 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.94 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.73 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.08 ile 50. günde, en 114

146 küçük değer ise 3.65 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.62), en büyük değer ise 50. günde edilmiştir (Çizelge 4.55). uygulamasında (4.14) elde deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.23 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.68 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.98 ile 50. günde, en küçük değer ise 3.62 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.58), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (4.07) elde edilmiştir (Çizelge 4.56). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,53 3,53 3,53 3,53 3,53 3,53 3,53 3,53 3,53f 10 3,62 3,70-3,65-3, ,65e 20 3,70 3,74 3,92 3,67 3,95 3,67 3,87 3,85 3,80d 30 3,70 3,74 4,01 3,71 4,02 3,70 3,89 4,00 3,85c 40 3,84 3,85 4,05 3,85 4,07 3,82 4,05 4,05 3,95b 50 4,03 4,02 4,12 4,02 4,12 4,05 4,10 4,14 4,08a Ort. 3,74c 3,76c 3,93a 3,74c 3,94a 3,73c 3,89b 3,91ab D%5 Uygulama:0.02 :0.01 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 0 3,41 3,41 3,41 3,41 3,41 3,41 3,41 3,41 3,41d 10 3,58 3,61-3,64-3, ,62abc 20 3,65 3,68 3,73 3,65 3,75 3,65 3,73 3,76 3,95c 30 3,70 3,69 3,96 3,68 4,01 3,68 3,80 3,76 3,79bc 40 3,92 3,78 4,02 3,75 4,01 3,78 3,87 3,84 3,87ab 50 4,07 3,98 4,02 3,98 3,98 3,89 4,01 3,91 3,98a Ort. 3,72 3,69 4,23 3,69 3,83 3,68 3,76 3,74 D%5 Uygulama:Ö.D. :

147 ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen ph değerleri Çizelge 4.57, 4.58, 4.59, 4.60, 4.61, 4.62, 4.63, ve 4.64 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.61 ve 4.63 de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ph miktarının muhafaza süresinin uzaması ile arttığı görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde rafömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.30 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.06 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.51 ile 504. günde, en küçük değer ise 2.99 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. ve 104. günde uygulamalarında (2.95), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (3.75) elde edilmiştir (Çizelge 4.57) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde rafömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 3.43 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.15 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 3.55 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.02 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (2.94), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (3.82) elde edilmiştir (Çizelge 4.58). 116

148 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,07 2, ,01d 104 3,08 2,98-2,96-2, ,99d 204 3,10 3,12 3,07 3,02 3,06 3,06 3,06 3,07 3,07d 304 3,50 3,41 3,07 3,04 3,07 3,07 3,07 3,15 3,17c 404 3,70 3,52 3,33 3,15 3,22 3,45 3,14 3,22 3,34b 504 3,75 3,66 3,64 3,15 3,66 3,42 3,38 3,40 3,51a Ort. 3,30a 3,27b 3,28bc 3,06f 3,25bcd 3,19de 3,16e 3,21cde D%5 Uygulama:0.04 :0.03 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,11 3, ,07e 104 3,11 3,05-2,94-2, ,02f 204 3,19 3,19 3,08 3,66 3,06 3,05 3,06 3,06 3,17d 304 3,62 3,64 3,08 3,07 3,08 3,09 3,10 3,12 3,23c 404 3,71 3,64 3,61 3,19 3,19 3,18 3,15 3,14 3,35b 504 3,82 3,65 3,79 3,23 3,65 3,45 3,40 3,39 3,55a Ort. 3,43a 3,37b 3,39b 3,22c 3,25e 3,15c 3,18de 3,18d D%5 Uygulama:0.02 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.26 ile ve uygulamalarında, en küçük değer ise 4.02 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.27 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.84 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (3.72), en büyük değer ise 104. uygulamasında (4.35) elde edilmiştir (Çizelge 4.59) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.27 ile 117

149 uygulamasında, en küçük değer ise 3.99 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.24 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.82 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (3.75), en büyük değer ise 504. günde ve uygulamalarında (4.36) elde edilmiştir (Çizelge 4.60). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,85 3, ,84e 104 4,27 4,02-3,85-3, ,97d 204 4,23 4,23 4,02 4,05 4,14 3,95 4,18 4,22 4,13c 304 4,26 4,25 4,21 4,12 4,15 4,12 4,25 4,21 4,20b 404 4,28 4,32 4,25 4,15 4,25 4,17 4,25 4,29 4,25a 504 4,33 4,25 4,25 4,15 4,32 4,15 4,35 4,33 4,27a Ort. 4,20b 4,15c 4,18bc 4,06d 4,22b 4,02e 4,26a 4,26a D%5 Uygulama:0.02 :0.02 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,79 3, ,82e 104 3,92 3,92-3,82-3, ,85e 204 4,13 4,10 4,14 3,95 4,14 3,90 4,12 3,91 4,05d 304 4,24 4,19 4,25 4,10 4,21 4,03 4,20 4,01 4,15c 404 4,24 4,29 4,31 4,12 4,23 4,10 4,29 4,07 4,21b 504 4,36 4,30 4,36 4,15 4,30 4,15 4,17 4,14 4,24a Ort. 4,11c 4,11c 4,27a 4,03d 4,22b 3,99e 4,20a 4,03a D%5 Uygulama:0.02 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.22 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.82 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.23 ile 504. günde, en küçük değer 118

150 ise 3.77 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (3.55), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (4.52) elde edilmiştir (Çizelge 4.61) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.22 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.85 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.27 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.73 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (3.58), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (4.54) elde edilmiştir (Çizelge 4.62). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,89 3, ,77e 104 4,06 3,75-3,58-3, ,74e 204 4,25 3,86 3,85 3,65 3,95 3,72 3,85 3,87 3,88d 304 4,28 4,22 4,00 3,77 3,98 3,75 3,85 4,05 3,99c 404 4,32 4,25 4,20 4,02 4,25 4,07 3,95 4,12 4,15b 504 4,52 4,25 4,25 4,07 4,25 4,07 4,15 4,29 4,23a Ort. 4,22a 4,00d 4,08c 3,82f 4,11b 3,83f 3,95e 4,08bc D%5 Uygulama:0.02 :0.02 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,79 3, ,75f 104 3,92 3,79-3,61-3, ,73e 204 4,12 3,91 3,98 3,80 3,91 3,72 3,87 3,78 3,89d 304 4,25 4,18 4,20 3,81 4,12 3,79 3,90 3,78 4,00c 404 4,30 4,25 4,20 4,03 4,22 4,08 4,14 4,01 4,15b 504 4,54 4,40 4,50 4,11 4,23 4,08 4,23 4,08 4,27a Ort. 4,15b 4,04d 4,22a 3,87f 4,12c 3,85g 4,04d 3,91e D%5 Uygulama:0.01 :

151 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.17 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.81 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.19 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.62 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (3.58), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (4.42) elde edilmiştir (Çizelge 4.63) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.12 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.80 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 4.19 ile 504. günde, en küçük değer ise 3.61 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (3.59), en büyük değer ise 504. günde ve uygulamarında (4.38) elde edilmiştir (Çizelge 4.64). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,65 3, ,62f 104 3,70 3,67-3,62-3, ,65e 204 3,75 3,75 3,82 3,70 3,82 3,68 3,85 3,84 3,78d 304 4,01 4,02 4,12 3,84 4,15 3,85 3,93 3,98 3,99c 404 4,12 4,05 4,33 4,01 4,22 3,92 4,02 4,02 4,09b 504 4,42 4,20 4,40 4,05 4,30 4,00 4,08 4,10 4,19a Ort. 3,94d 3,88e 4,17a 3,84f 4,12b 3,81g 3,97c 3,99c D%5 Uygulama:0.01 :

152 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan ph Miktarları 04 3,63 3, ,61f 104 3,72 3,72-3,61-3, ,67e 204 3,81 3,72 3,82 3,68 3,81 3,70 3,80 3,68 3,75d 304 4,08 4,05 3,97 3,72 3,98 3,70 4,02 3,70 3,90c 404 4,29 4,11 4,31 4,00 4,10 3,91 4,03 3,98 4,09b 504 4,38 4,15 4,38 4,06 4,23 4,06 4,22 4,03 4,19a Ort. 3,99c 3,89d 4,12a 3,81f 4,03b 3,80f 4,02b 3,85e D%5 Uygulama:0.02 :0.01 ph yükselişinin en fazla olduğu uygulamalar her iki çeşit ve her iki yıl denemeleri için ve uygulamaları olmuştur. Bunda özellikle olgunlaşmanın rolü büyüktür. uygulamaları ve özellikle uygulaması ph yükselişini diğer uygulamalara göre azaltmıştır. Orion çeşidinde hem I. Derim olumunda hem de II. Derim olumunda bu yükselme daha fazla olmuştur. Raf ömrü kontrollerinde ise uygulamalar arasındaki yükseliş değerleri ve uygulamalarında fazla, diğer uygulamalarda ise ph yükselişi daha sınırlıdır. Bu konuda yapılan benzer çalışmalarda Malakou ve Nanos (2005), Caledsi 2000 nektarin ve Royal Glory şeftali çeşidine Yunanistan da 46 o C lik sıcaklığa sahip suyu meyveye soğuk depoya alınmadan önce 25 dakika süreyle uygulamışlar, PE (polietilen) i ambalaj paketi olarak kullanmışlar ve 0-1 o C de %90-95 oransal nemde, 1-2 hafta meyveleri depolamışlardır. ph depolama öncesi veya sonrası uygulamasından olumlu olarak etkilenmiştir. Bizim araştırma sonuçlarımız da benzer şekilde olmuştur. Akbudak (1999); Akbudak ve Eriş (2004), Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitlerini 45 mikron kalınlıktaki ambalajları içerisinde 0 o C ve %90 oransal nemde 4510 gün muhafaza etmişler, sonuçta ph değeri muhafaza ve raf ömrü süresince artmıştır. Sadece uygulamalarında ph değerinin artışının düşük olması, bu meyvelerde olgunlaşmanın diğer uygulama meyvelerine göre çok daha geç olmasından kaynaklanmaktadır. Bu sonuç bu konuda yapılan diğer uygulamalarla ve bizim denememizle benzerlik göstermektedir. Tüm araştırıcılar 121

153 şeftali ve nektarinlerin herhangi bir uygulama yapmadan veya ısıtma uygulamaları yaparak muhafaza ve raf ömrü koşullarında bekletme sürelerinin uzamasına paralel olarak ph nın yükseldiğini belirtmişlerdir (Wankier ve Salunkhe, 1972; El-Shiekh, 1992; Dündar, 1997). Bizim çalışmamızla paralellik gösteren özellikle ve kontrollü atmosferde depolama uygulamaları ph değerindeki bu yükselmeyi sınırlandırmıştır. Bizim çalışmalarımızda bulduğumuz sonuçlar, araştırıcılar tarafından bulunan sonuçlarla benzerlik göstermektedir (Bryan ve ark., 1989; Ke ve ark., 1991; Ke ve ark., 1994; EI-Shiekh ve Habiba, 1996) Meyve Eti Sertliği (libre)(lb) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama meyve eti sertliği azalmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan uygulamaları meyve eti sertliği miktarındaki azalışı diğer uygulamalara göre önemli ölçüde sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinde elde edilen meyve eti sertliği değerleri Çizelge 4.65, 4.66, 4.67, 4.68, 4.69, 4.70, 4.71, ve 4.72 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.67 de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle meyve eti sertliği değerlerinin muhafaza süresinin sonuna kadar azalma gösterdiği saptanmıştır deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 4.68 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (2.03 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (15.80 lb) elde edilmiştir 122

154 (Çizelge 4.65) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 9.70 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 5.31 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (1.77 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (15.91 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.66). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 16,08 16,08 16,08 16,08 16,08 16,08 16,08 16,08 16,08a 10 15,58 14,82-15,79-15, ,50a 20 13,39 14,20 13,95 13,55 13,64 14,21 14,22 15,00 14,02b 30 9,22 12,10 10,80 11,20 11,37 12,50 11,01 12,24 11,31c 40 7,15 9,60 8,02 9,12 9,19 9,75 7,60 8,25 8,59d 50 2,03 4,03 3,10 6,42 3,83 6,80 5,35 5,88 4,68e Ort. 10,58d 11,81abc 10,39d 12,03ab 10,82cd 12,52a 10,85cd 11,49bc D%5 Uygulama:0.59 :0.51 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 15,97 15,97 15,97 15,97 15,97 15,97 15,97 15,97 15,97a 10 15,43 15,03-15,85-15, ,56a 20 13,58 14,71 13,75 15,06 13,72 15,28 14,84 15,20 14,52b 30 9,16 12,24 9,61 13,46 11,28 13,92 11,84 13,70 11,90c 40 6,98 10,12 7,03 11,54 9,03 11,06 9,27 10,29 9,42d 50 1,77 4,46 2,14 7,21 3,95 8,02 7,34 7,59 5,31e Ort. 10,48d 12,09c 9,70ab 13,18 10,79d 13,36a 11,85c 12,55bc D%5 Uygulama:0.40 :

155 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 8.70 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.91 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 3.05 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (1.02 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (11.02 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.67) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 9.60 ile uygulamasında, en küçük değer ise 6.23 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 3.28 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (0.96 lb), en büyük değer ise 10. uygulamasında (11.90 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.68). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 11,07 11,07 11,07 11,07 11,07 11,07 11,07 11,07 11,07a 10 10,43 10,58-10,92-11, ,74a 20 8,55 9,01 8,40 8,63 8,37 10,22 9,20 9,55 8,99b 30 6,07 7,10 5,62 7,27 6,22 8,04 7,57 8,19 7,01c 40 5,10 5,12 3,15 7,02 3,80 6,77 4,27 5,31 5,07d 50 1,02 2,82 1,32 4,56 1,88 5,10 3,59 4,07 3,05e Ort. 7,04c 7,62bc 5,91d 8,25ab 6,27d 8,70a 7,14c 7,64bc D%5 Uygulama:0.44 :

156 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 12,03 12,03 12,03 12,03 12,03 12,03 12,03 12,03 12,03a 10 10,21 11,66-11,73-11, ,38b 20 7,98 8,46 8,03 10,02 7,95 10,44 9,24 9,79 8,99c 30 5,96 7,33 6,04 8,10 7,80 9,04 7,77 8,34 7,55d 40 5,21 5,94 3,92 7,48 4,02 8,02 5,06 7,62 5,91e 50 0,96 2,95 1,12 5,33 2,11 6,14 3,79 3,81 3,28f Ort. 7,06ef 8,06cd 6,23g 9,12ab 6,78fg 9,60a 7,58de 8,32bc D%5 Uygulama:0.42 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 8.61 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 4.75 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (1.07 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (18.02 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.69) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 8.40 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 4.91 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamalarında (1.06 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (17.43 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.70). 125

157 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 18,38 18,38 18,38 18,38 18,38 18,38 18,38 18,38 18,38a 10 17,20 17,56-18,02-18, ,70b 20 11,42 14,02 12,96 16,51 13,20 16,54 12,19 11,95 13,60c 30 9,33 9,72 7,60 14,20 9,19 14,01 7,88 8,47 10,05d 40 3,31 3,64 3,02 10,34 3,72 11,16 7,01 7,10 6,16e 50 1,46 1,49 1,07 8,61 1,77 10,16 6,43 7,04 4,75f Ort. 10,18c 10,80b 8,61e 14,34a 9,25d 14,71a 10,38bc 10,59bc D%5 Uygulama:0.35 :0.30 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 17,49 17,49 17,49 17,49 17,49 17,49 17,49 17,49 17,49a 10 16,32 17,04-17,10-17, ,97b 20 12,10 13,12 12,48 16,54 13,35 16,82 13,05 13,20 13,83c 30 8,92 10,33 7,95 14,46 10,31 15,03 10,96 9,44 10,93d 40 3,14 5,46 3,02 11,06 4,21 11,35 6,48 7,24 6,50e 50 1,43 2,34 1,06 8,92 2,24 10,37 5,92 7,00 4,91f Ort. 9,90d 10,96c 8,40f 14,26b 9,52e 14,75a 10,78c 10,87c D%5 Uygulama:0.18 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 7.11 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 4.36 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (1.02 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (15.37 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.71) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 6.85 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. 126

158 süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 10. günde, en küçük değer ise 4.84 lb ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (1.02 lb), en büyük değer ise 10. günde uygulamasında (14.85 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.72). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 15,58 15,58 15,58 15,58 15,58 15,58 15,58 15,58 15,58a 10 15,03 15,06-15,18-15, ,16b 20 11,16 12,08 11,28 15,00 11,80 15,12 12,77 11,83 12,63c 30 4,57 5,16 4,55 13,81 9,57 14,16 10,60 10,65 9,13d 40 3,37 3,20 3,11 11,40 7,17 12,04 9,03 9,34 7,33e 50 1,75 1,61 1,02 8,59 1,34 8,91 6,40 5,23 4,36f Ort. 8,58e 8,78de 7,11f 13,26a 9,09d 13,53a 10,88b 10,53c D%5 Uygulama:0.24 :0.21 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 0 14,92 14,92 14,92 14,92 14,92 14,92 14,92 14,92 14,92a 10 14,02 11,48-14,80-14, ,79b 20 10,27 12,49 10,12 14,05 10,49 13,92 10,26 11,20 11,60c 30 5,20 6,36 5,15 13,49 8,74 13,06 9,48 10,34 8,98d 40 3,12 4,48 3,06 11,34 7,05 12,40 8,06 9,14 7,33e 50 1,14 2,21 1,02 7,92 2,04 9,48 7,04 7,90 4,84f Ort. 8,11e 8,66d 6,85f 12,75a 8,65d 13,11a 9,95c 10,70b D%5 Uygulama:0.28 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen meyve eti sertliği değerleri Çizelge 4.73, 4.74, 4.75, 4.76, 4.77, 4.78, 4.79, ve 4.80 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.74, 4.75, 4.76 ve 127

159 4.79 da Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde meyve eti sertliğinin muhafaza süresinin uzaması ile azaldığı görülmektedir. ve uygulamaları özellikle raf ömrü kontrollerinde meyve eti sertliğinin azalmasını sınırlandırmıştır deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.96 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 104. günde, en küçük değer ise 1.95 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. uygulamasında (0.08 lb), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (13.19 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.73) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 9.95 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.64 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 04. günde, en küçük değer ise 2.48 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.14), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (13.03 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.74) Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb). 04 7,56 12, ,05b 104 6,40 9,11-13,19-13, ,47a 204 4,20 4,17 3,43 10,30 3,50 11,33 6,60 7,69 6,40c 304 2,18 3,37 3,02 9,22 3,37 10,30 4,48 6,46 5,30d 404 0,63 1,21 1,20 8,24 2,07 7,70 4,40 5,14 3,82e 504 0,08 0,35 0,20 6,03 0,30 6,0 2 3,10 3,56 1,95f Ort. 3,51f 5,12d 1,96h 9,40b 2,31g 10,63a 4,65e 5,71c D%5 Uygulama:0.18 :

160 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 7,52 11, ,75b 104 7,01 9,27-12,96-13, ,57a 204 4,41 4,94 3,36 11,05 3,96 12,24 7,24 8,24 6,93c 304 1,96 3,98 2,04 9,19 3,21 9,92 5,42 6,54 5,28d 404 0,42 1,26 0,98 7,48 1,96 8,03 4,31 5,03 3,68e 504 0,14 0,34 0,17 6,21 0,33 6,51 2,34 3,76 2,48f Ort. 3,58f 5,30d 1,64h 9,38b 2,37g 9,95a 4,83e 5,89c D%5 Uygulama:0.21 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.02 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.81 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.06 lb ile 04. günde, en küçük değer ise 1.10 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.29 lb), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (9.50 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.75) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.33 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.64 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.21 lb ile 04. günde, en küçük değer ise 1.55 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.10 lb), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (9.14 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.76). 129

161 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 8,62 9, ,06a 104 7,18 8,61-9,20-9, ,61a 204 5,57 5,75 6,02 7,82 6,14 7,62 5,63 6,00 6,32b 304 3,15 3,21 3,05 5,92 4,22 6,04 4,53 5,20 4,42c 404 1,60 1,54 1,87 4,50 1,75 4,56 2,39 3,11 2,67d 504 0,41 0,52 0,29 2,45 0,43 2,45 1,07 1,17 1,10e Ort. 4,42c 4,86b 2,81e 5,98a 3,14de 6,02a 3,41d 3,87c D%5 Uygulama:0.29 :0.26 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 7,49 8, ,21a 104 6,66 7,95-8,48-9, ,06a 204 5,43 6,04 5,25 7,92 6,29 8,12 5,12 5,48 6,21b 304 3,25 2,96 3,06 6,03 5,03 6,24 4,52 4,64 4,47c 404 2,16 2,03 2,12 4,12 2,14 5,04 2,60 3,20 2,93d 504 0,10 0,82 0,13 2,85 1,18 3,10 1,82 2,42 1,55e Ort. 4,18d 4,79c 2,64g 5,88b 3,66ef 6,33a 3,52f 3,94de D%5 Uygulama:0.23 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.16 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 04. günde, en küçük değer ise 1.86 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.10 lb), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (17.78 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.77). 130

162 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.20 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 104. günde, en küçük değer ise 2.14 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.12 lb), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (17.34 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.78). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 14,18 16, ,28a ,63 13,45-17,78-17, ,13a 204 4,52 6,78 4,80 15,20 5,22 16,17 12,54 13,35 9,82b 304 2,77 3,16 2,92 12,84 3,10 13,52 10,61 11,19 7,51c 404 1,10 1,06 0,75 7,77 0,97 9,62 7,50 6,20 4,37d 504 0,10 0,12 0,17 4,24 0,22 5,42 2,60 2,03 1,86e Ort. 5,72e 6,82d 2,16f 11,57b 2,38f 12,47a 8,31c 8,19c D%5 Uygulama:0.22 :0.19 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 13,46 16, ,83a ,24 13,24-16,92-17, ,94a 204 4,71 7,92 4,92 15,34 5,02 16,88 12,35 13,24 10,05b 304 2,65 4,04 2,71 13,04 2,93 14,24 11,66 10,48 7,72c 404 1,14 1,85 1,00 8,20 1,14 10,00 6,92 5,96 4,53d 504 0,14 0,20 0,15 4,77 0,12 6,42 2,12 3,20 2,14e Ort. 5.69e 7.24d 2.20f 11.65b 2.30f 12.98a 8.26c 8.22c D%5 Uygulama:0.23 :

163 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.52 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.62 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer lb ile 04. günde, en küçük değer ise 0.99 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde ve uygulamalarında (0.13 lb), en büyük değer ise 04. günde ve 04. günde uygulamasında (12.22 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.79) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 7.69 lb ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.60 lb ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.40 lb ile 104. günde, en küçük değer ise 1.34 lb ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (0.09 lb), en büyük değer ise 04. günde uygulamasında (13.24 lb) elde edilmiştir (Çizelge 4.80). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 10,83 12, ,53a 104 6,26 7,21-9,62-10, ,32b 204 4,20 6,42 5,45 7,36 6,14 7,79 6,63 6,72 6,34c 304 3,11 3,37 4,24 6,45 3,49 6,47 4,05 4,27 4,43d 404 0,60 0,76 0,60 4,23 1,06 5,16 2,10 2,54 2,13e 504 0,13 0,13 0,20 2,21 0,21 3,00 0,87 1,20 0,99f Ort. 4,19d 5,02c 2,62f 5,97b 2,73f 6,52a 3,41e 3,68e D%5 Uygulama:0.27 :

164 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Meyve Eti Sertliği (lb) 04 11,16 13, ,20a 104 7,40 9,16-10,24-10, ,40b 204 5,60 7,30 5,48 8,33 5,24 8,76 7,60 7,92 7,03c 304 3,34 4,65 4,25 7,92 4,06 8,15 4,55 5,30 5,28d 404 1,00 1,26 1,12 5,16 0,94 6,48 2,44 2,99 2,67e 504 0,09 0,17 0,12 3,34 0,17 4,26 1,24 1,31 1,34f Ort. 3,10d 5,96c 2,74g 7,00b 2,60g 7,69g 3,96f 4,38e D%5 Uygulama:0.21 :0.19 Yapılan uygulamalar arasında uygulamaları setliği çok iyi korumuştur. Raf ömürleri kontrolünde de her iki meyve için en iyi uygulama uygulamaları olup, bunların arasında ise en iyisi uygulamasıdır.,, ve uygulamalarının raf ömrü kontrolünde ise 304. günden itibaren meyve eti sertliği bazı meyvelerde ölçülemeyecek kadar düşmüştür. Meyve eti sertliği kaybı en fazla raf ömrü kontrollerinde olmuştur. Özellikle II. Derim olumundaki meyvelerde bu azalma oranı daha fazla olmuştur. Maria Aurelia çeşidinde Orion çeşidine göre meyve eti sertliği daha fazla oranda azalma göstermiştir. Meyve eti sertliğinin en fazla korunduğu uygulama her iki çeşit için ve her iki yıl denemeleri için uygulamasından elde edilmiştir. Diğer uygulamalarda ise özellikle ve uygulamaları başta olmak üzere 3. haftadan sonra meyve eti sertliği kaybı giderek düzenli olarak azalmıştır. Raf ömürleri kontrolünde ise organik asit kaybı 504. gün sonunda li uygulamalar hariç bütün uygulamalarda çok fazla olmuştur. ve uygulamalarında her iki çeşit her iki derim olumu ve her iki yıl için, meyvelerde ölçülemeyecek kadar yumuşama olmuştur. Başta olmak üzere diğer uygulamaları meyve eti sertliğindeki bu düşüşü belirgin şekilde önlemiştir. Bu konuda yapılan önceki çalışmalarda Crisosto ve ark. (2005), nektarin meyvelerini %85 oransal nemde ve 20 o C de olgunlaştırarak meyve eti sertliğinin 17.8 N dan küçük değerlere inmesini sağlamışlardır. Bu da SÇKM miktarını 133

165 arttırmış ve müşterilerin tercihinin artmasına neden olmuştur. Bonghi ve ark. (1999), İtalya da Springcrest şeftalisini 60 N ve 45 N meyve eti sertliğine sahip iki farklı derim olumundayken derimini yapmışlar, %1 den aşağı oranda O 2 ve %30 dan fazla oranda CO 2 meyvelere uygulamışlardır. Meyveleri 8 gün süre ile 20 o C lik ortamda tutmuşlardır. Her iki derim olumundaki meyvelerinde genelde yumuşama çok fazla olmuştur. 1. derimde meyve eti sertliği daha iyi korunmuştur. Malakou ve Nanos (2005), Caledsi 2000 nektarin çeşidine sıcak su ve 35 µm kalınlığındaki PE (polietilen) i paketi olarak kullanmışlardır. uygulaması meyve eti sertliğini korumuştur. Bizim araştırma sonuçlarında da benzer şekilde uygulamaları meyve eti sertliğini korurken, aralıklı ısıtma ve tanık uygulamaları en fazla meyve eti sertliğinin düşmesine neden olmuştur. Bizim elde ettiğimiz sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir 1-MCP, AVG, ve Kontrollü atmosfer uygulamalarının, meyve eti sertliğini koruduğu bildirilmiştir. (Deily ve Rizvi, 1983; Kader ve ark., 1983; Tonini ve Bertolini, 1983; Nanos ve Mitchell, 1991a ; Nanos ve Mitchell, 1992a; Nanos ve Mitchell, 1992b; Streif ve ark., 1992; Retamales ve ark., 1992 ; Streif ve ark., 1993; Levin ve ark., 1996; Tian ve ark., 1996 ; Seyoung ve ark., 1997; Dong ve ark., 2001; Torrigiani ve ark., 2004; Manganaris ve ark., 2005; McGlasson ve ark., 2005). Araştırıcılar moleküler biyoloji alanında yapılan çalışmalarda çeşitlerin genetik yapılarının meyve yumuşamasında etkili olduğunu bulmuşlardır. Obenland ve ark. (2003), olgun Autumn Red, Summer Lady ve O Henry şeftali çeşitlerini 5 o C de depolamışlardır. Bu meyveler haftalık olarak 3-4 gün 20 o C de raf ömrü için bekletildikten sonra, meyve eti sertliği 4 hafta boyunca 80 N dan 65 N a yavaş yavaş düşmüş fakat son iki hafta 20 N a kadar hızlı bir düşüş göstermiştir. Çalışmada yumuşamanın LeEx1 mrna sentezlenmesi ile arttığı bulunmuştur. Hayama ve ark. (2003), özellikle meyve yumuşaması ve olgunlaşmasında PpExp3 cdna sının en etkili olduğunu bulmuşlardır. Sitrit ve ark. (1998), PE mrna transkripti yaralama ve bozulmaların artmasına, PG ise yumuşama şeklinde olgunluğa neden olmuştur. Akbudak (1999); Akbudak ve Eriş (2004), Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitlerini 45 mikron kalınlıktaki ambalajları içerisinde 0 o C ve %90 oransal 134

166 nemde 4510 gün muhafaza etmişler, sonuçta meyve eti sertlik oranı muhafaza ve raf ömrü süresince azalmıştır. Sadece uygulamalarında meyve eti sertlik oranının daha yüksek olması, bu meyvelerde olgunlaşmanın diğer uygulama meyvelerine göre çok daha geç olmasından kaynaklanmaktadır. Nektarin ve şeftalilerde herhangi bir uygulamanın yapılmadığı normal soğuk hava depolarında meyveleri uzun süre depolama ve aralıklı ısıtma uygulaması bizim denememizde olduğu gibi yumuşamayı arttırmıştır (Mol1endorff ve ark., 1992; Kurnaz ve ark., 1993; Ağar ve ark., 1994a; Mollendorff ve ark., 1994; Kluge ve ark., 1997; Tao ve ark., 1997; Zhang ve ark., 1997; Brar ve ark., 1998; Villanueva ve ark., 2000; Zhou ve ark., 2000) Meyve Kabuk Rengi Değişimi (h o ) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama renk değişimi artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında uygulamaları renk değişimindeki artışı diğer uygulamalara göre sınırlandırmıştır. ve uygulamaları ise renk değişimi artışını hızlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinde renk değişimi değerleri Çizelge 4.81, 4.82, 4.83, 4.84, 4.85, 4.86, 4.87, ve 4.88 de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.83 ve de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle renk değişimi değerlerinin muhafaza süresinin 30. gününe kadar artış gösterdiği görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 30. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi 135

167 etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (31.15 o h), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (41.47 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.81) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 30. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (32.16 o h), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (43.15 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.82). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 34,23 34,23 34,23 34,23 34,23 34,23 34,23 34,23 34,23d 10 33,41 36,10-37,46-35, ,52c 20 38,44 38,26 35,25 38,10 39,17 35,18 38,40 40,10 37,86b 30 41,47 40,20 38,25 40,25 39,48 35,25 40,13 37,25 39,04a 40 38,24 40,17 37,17 39,22 36,47 36,15 35,12 34,25 37,10b 50 35,40 34,25 36,00 38,10 39,55 35,20 31,15 36,15 35,73c Ort. 36,87abc 37,20ab 36,18cde 37,89a 37,78a 35,19e 35,81de 36,40bcd D%5 Uygulama:0.68 :

168 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi(h o ) 0 31,16 31,16 31,16 31,16 31,16 31,16 31,16 31,16 31,16d 10 33,74 32,95-32,40-32, ,81c 20 37,66 36,44 37,92 35,14 36,14 33,48 36,14 33,31 35,78b 30 42,60 38,64 42,66 36,10 43,15 34,65 39,16 34,20 38,90a 40 37,46 40,14 38,64 39,35 37,65 37,24 39,05 36,44 38,25b 50 37,34 34,16 37,70 40,60 38,40 38,60 33,24 38,15 37,27c Ort. 36,66ab 35,58bc 37,62a 35,79bc 37,30a 34,55d 35,75bc 34,65cd D%5 Uygulama:0.80 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 50. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (34.20 o h), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (39.70 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.83) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 40. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (35.44 o h), en büyük değer ise 40. günde uygulamasında (41.63 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.84). 137

169 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 34,26 34,26 34,26 34,26 34,26 34,26 34,26 34,26 34,26c 10 35,16 34,66-34,25-34, ,57cd 20 35,29 34,70 35,20 35,20 35,88 34,48 35,24 35,40 35,17c 30 37,42 35,26 36,27 35,28 35,93 36,25 36,50 36,85 36,22b 40 39,10 35,48 37,41 35,35 36,36 36,49 36,40 37,24 36,73b 50 39,70 36,20 37,95 36,68 37,42 37,25 38,10 38,44 37,72a Ort. 36,82a 35,09d 36,22abc 35,17d 35,97bc 35,49cd 36,10abc 36,44ab D%5 Uygulama:0.46 :0.40 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 35,46 35,46 35,46 35,46 35,46 35,46 35,46 35,46 35,46d 10 36,24 35,65-35,51-35, ,73cd 20 37,34 35,84 36,48 35,64 36,92 35,58 36,92 36,05 36,35c 30 38,65 36,16 37,65 35,96 36,69 35,92 38,16 36,10 36,91b 40 40,64 38,95 41,63 36,64 39,64 36,72 39,64 37,61 38,93a 50 35,44 35,77 40,16 37,16 35,15 38,55 38,65 38,14 37,38b Ort. 37,3bc 36,31de 38,28a 36,06e 36,77cd 36,29de 37,77ab 36,67cd D%5 Uygulama:0.41 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 50. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (21.65 o h), en büyük değer ise 40. günde uygulamasında (32.43 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.85) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. 138

170 süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 50. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (23.75 o h), en büyük değer ise 40. günde uygulamasında (33.28 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.86). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 21,46 21,46 21,46 21,46 21,46 21,46 21,46 21,46 21,46e 10 25,61 23,43-21,65-22, ,21d 20 28,32 27,61 26,65 22,00 25,33 23,03 24,33 23,47 25,09c 30 30,26 28,36 27,88 23,16 28,34 22,31 28,41 29,33 27,26b 40 32,43 29,45 30,26 22,76 31,27 24,65 32,01 28,45 28,91a 50 31,61 30,16 30,16 24,00 31,33 28,42 29,34 27,26 29,04a Ort. 28,28a 26,75bc 27,28b 22,51e 27,55ab 23,67d 27,11b 25,99c D%5 Uygulama:0.44 :0.43 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 23,75 23,75 23,75 23,75 23,75 23,75 23,75 23,75 23,75d 10 25,42 24,48-23,81-23, ,37d 20 27,64 27,60 28,16 24,01 26,33 23,91 27,91 23,88 26,18c 30 31,34 28,28 30,41 24,19 28,96 24,05 30,02 24,12 27,67b 40 33,28 29,55 29,36 24,89 30,30 24,50 28,17 24,45 28,06ab 50 30,65 30,03 30,20 25,12 30,11 25,23 30,16 25,15 28,33a Ort. 28,68a 27,28c 28,38ab 24,30d 27,89bc 24,20d 28,00b 24,27d D%5 Uygulama:0.41 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 40. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (28.75 o h), en büyük değer ise 139

171 40. günde uygulamasında (33.86 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.87) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 30. günde, en küçük değer ise o h ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (29.37 o h), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (35.03 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.88). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 28,72 28,72 28,72 28,72 28,72 28,72 28,72 28,72 28,72c 10 30,25 28,75-28,87-28, ,16c 20 33,24 31,25 33,09 31,42 32,24 32,22 32,14 31,14 32,09b 30 33,46 32,25 33,42 33,25 33,25 30,43 31,45 32,25 32,47ab 40 32,15 32,97 33,46 33,81 33,86 32,20 33,16 32,48 33,01a 50 32,25 32,29 33,20 33,86 33,52 32,10 33,20 33,14 32,95a Ort. 31,68abc 31,04bc 32,38a 31,66ab 32,32a 30,74c 31,73ab 31,55abc D%5 Uygulama:0.58 :0.50 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 0 29,05 29,05 29,05 29,05 29,05 29,05 29,05 29,05 29,05c 10 30,19 29,75-29,37-29, ,76c 20 34,17 31,48 34,12 30,22 34,24 30,04 33,27 30,09 32,20b 30 34,27 32,16 35,03 32,65 34,41 30,61 34,16 30,66 32,99a 40 33,15 30,24 31,16 33,40 33,25 31,60 33,24 31,73 32,22ab 50 34,22 31,17 32,17 32,51 34,64 32,03 31,43 33,44 32,70ab Ort. 32,51a 30,64bc 32,31a 31,20b 33,12a 30,51c 32,23a 30,99bc D%5 Uygulama:0.62 :

172 ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen renk değişimi değerleri Çizelge 4.89, 4.90, 4.91, 4.92, 4.93, 4.94, 4.95, ve 4.96 da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge 4.91, 4.93, 4.94 ve 4.96 da Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde renk değişimi değerlerinin muhafaza süresinin uzaması ile arttığı görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 304. günde, en küçük değer ise o h ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamalarında (32.14 o h), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (39.25 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.89) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 404. günde, en küçük değer ise o h ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamalarında (31.93 o h), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (38.44 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.90). 141

173 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 34,42 33, ,86bc ,25 33,41-34,12-32, ,73c ,42 35,68 36,17 34,10 35,50 33,25 35,18 32,18 34,81b ,48 37,48 39,25 34,00 36,65 33,15 34,16 36,27 36,18a ,64 34,20 32,40 37,12 34,27 32,24 34,27 34,23 34,55b ,42 31,16 33,21 34,25 34,16 33,16 33,41 32,18 33,49c Ort. 36,44a 34,21de 35,26b 34,72bcd 35,15bc 32,79f 34,26cde 33,72e D%5 Uygulama:0.48 :0.41 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 33,24 32, ,72d ,42 33,02-33,31-31, ,67d ,32 36,64 38,14 34,16 34,40 32,64 34,19 33,16 34,83c ,44 35,43 35,26 35,20 36,51 32,79 37,41 34,27 35,66ab ,41 37,61 37,40 38,43 35,53 35,44 33,16 35,43 36,30a ,33 34,21 38,41 35,16 36,50 33,00 36,21 32,41 35,15bc Ort. 36,03b 34,85c 37,30a 35,25bc 35,74bc 33,16d 35,24bc 33,82d D%5 Uygulama:0.58 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 404. günde, en küçük değer ise o h ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (35.10 o h), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (38.95 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.91). 142

174 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 304. günde, en küçük değer ise o h ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (34.11 o h), en büyük değer ise 404. günde uygulamasında (38.75 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.92). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 37,82 35, ,54bc ,25 36,45-35,10-35, ,23c ,48 36,23 37,25 35,25 36,28 35,28 36,23 36,45 36,43c ,65 35,28 38,45 36,45 37,33 36,25 36,89 37,21 37,06ab ,62 37,25 38,69 36,98 37,35 36,54 37,45 37,59 37,56a ,46 36,22 38,95 36,26 38,46 36,60 37,98 38,10 37,50ab Ort. 38,21ab 36,11d 38,34a 36,01d 37,36c 35,96d 37,14c 37,34bc D%5 Uygulama:0.50 :0.43 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 38,04 34, ,26bc ,66 37,61-34,43-34, ,95c ,43 35,41 37,74 36,44 36,65 35,27 36,41 35,16 36,06c ,61 37,55 38,12 36,17 38,43 36,45 37,02 36,10 37,31a ,43 36,61 38,75 35,96 37,11 36,92 37,19 36,93 36,99a ,00 38,16 38,14 36,10 35,42 36,02 36,00 38,00 36,61b Ort. 36,86b 36,64b 38,19a 35,82c 36,90b 35,75c 36,66b 36,55b D%5 Uygulama:0.36 :

175 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 304. günde, en küçük değer ise o h ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (27.33 o h), en büyük değer ise 304. günde Ösoğutma uygulamasında (30.60 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.93) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 404. günde, en küçük değer ise o h ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (28.12 o h), en büyük değer ise 404. günde uygulamasında (30.48 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.94). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 27,33 27, ,50c ,88 28,34-27,65-27, ,88c ,48 30,21 29,20 28,12 29,95 28,50 29,14 30,23 29,35ab ,43 28,43 28,72 28,64 30,23 29,00 30,22 30,60 29,53a ,37 27,92 29,34 28,10 29,35 28,41 30,03 28,74 28,78b ,43 29,25 29,44 29,42 28,54 27,10 28,65 29,32 28,77b Ort. 28,65bcd 28,64bcd 29,18abc 28,39cd 29,52ab 28,13d 29,51ab 29,72a D%5 Uygulama:0.53 :

176 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 28,12 28, ,27bc ,49 28,92-27,32-27, ,99c ,35 29,34 30,16 27,99 30,27 27,80 28,16 27,96 28,88bc ,24 28,16 29,31 28,43 29,33 28,96 30,14 30,24 29,48ab ,24 30,14 30,24 28,12 30,48 30,12 29,24 29,38 29,50a ,35 28,37 29,34 29,00 28,93 29,02 29,71 30,05 29,10ab Ort. 28,97abc 28,89abc 29,76ab 28,17c 29,75ab 28,62bc 29,31abc 29,41a D%5 Uygulama:0.66 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 304. günde, en küçük değer ise o h ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (29.25 o h), en büyük değer ise 304. günde ısıtma uygulamasında (37.26 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.95) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer o h ile uygulamasında, en küçük değer ise o h ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer o h ile 304. günde, en küçük değer ise o h ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (29.12 o h), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (36.34 o h) elde edilmiştir (Çizelge 4.96). 145

177 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 29,25 29, ,55d ,28 32,25-29,36-29, ,33d ,56 35,64 34,25 33,25 33,25 30,02 34,25 35,45 33,71b ,89 34,28 33,54 32,45 34,26 34,65 36,28 37,26 34,95a ,57 33,56 35,65 34,65 32,56 32,56 32,54 33,34 33,68b ,11 34,25 31,15 31,56 31,31 32,78 31,65 30,56 31,92c Ort. 32,78bc 33,31b 33,65ab 32,25cd 32,85bc 31,88d 33,68ab 34,15a D%5 Uygulama:0.52 :0.45 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Renk Değişimi (h o ) 04 29,16 29, ,22c ,34 31,36-29,12-29, ,06c ,27 34,48 34,56 31,29 34,41 30,14 33,16 32,16 33,18b ,24 34,40 35,16 34,16 34,23 33,24 36,10 36,34 34,98a ,14 33,20 34,48 33,22 35,22 32,16 33,00 34,48 33,61b ,74 34,15 33,61 32,20 33,13 32,41 32,07 33,77 33,14b Ort. 32,98c 32,81c 34,45a 32,00d 34,25ab 31,47d 33,58bc 34,19ab D%5 Uygulama:0.47 :0.40 Maria Aurelia çeşidi daha koyu kırmızı bir renge sahiptir. Orion ise biraz daha açık bir renge sahiptir. nın 30. gününden sonra her iki meyve çeşidine ait li uygulamalar hariç renkte değişim fazla olmuştur. Fakat renk kaybı li uygulamalarda raf ömürleri de dahil daha yavaş olmuştur. 30. günden sonra raf ömrüde dahil değerlerdeki artış durmuş ve bozulmalardan dolayı renklerdeki değişimde farklı sonuçlar elde edilmiştir. ve uygulamalarında renkteki değişim artış şeklinde diğer uygulamalara göre daha fazla görülmüştür. İkinci derim olumundaki meyvelerde değişim daha fazla olmuştur. Daha koyu kırmızı renkli meyveler elde edilmiştir. Bu konuda daha önce yapılan çalışmada Rombaldi ve ark., (2002), Chiripa şeftali çeşidinde hue açı değeri o olana kadar meyve derimini 146

178 geciktirmişlerdir. Geç derim meyve kalitesini arttırmıştır. Bizim çalışmamızda da ikinci derimde meyvelerde renk artışı daha fazladır. Bu konuda yapılan benzer çalışmada Fernandez ve Artes, (1998), Paraguayo şeftali çeşidi meyvelerini PP ile kaplayarak plastik kutularda ve 0.5 C'de 3 hafta muhafaza etmişlerdir. Ayrıca, bazı meyvelere aralıklı ısıtma (6 gün ara ile 2 kez olmak üzere 1 gün 20 C) uygulaması da yapılmış, PP ve PP aralıklı ısıtma uygulamaları meyve renginin korunmasını sağlamıştır. Bu sonuç bu konuda yapılan diğer uygulamalarla ve bizim denememizle benzerlik göstermektedir. Tüm araştırıcılar şeftali ve nektarinlerin herhangi bir uygulama yapmadan muhafaza ve raf ömrü koşullarında bekletme sürelerinin uzamasına paralel olarak renk değişiminin yükseldiğini, meyvelerde renk kaybı ve matlaşma olduğunu belirtmişlerdir. Bizim çalışmamızla paralellik gösteren özellikle, aralıklı ısıtma, etilen ve kontrollü atmosferde depolama uygulamaları renk değişimindeki bu yükselmeyi sınırlandırmıştır. Bulduğumuz sonuçlar, araştırıcılar tarafından bulunan sonuçlarla benzerlik göstermektedir (Harman ve ark., 1990; Kerbel ve ark., 1991; Nanos ve Mitchell, 1991a; Nanos ve Mitchell, 1992b; Sass, 1993; Ağar ve ark., 1994a; Lurie ve Pesis, 1992; Pesis, 1995; Villanueva ve ark., 2000; Karabulut ve Baykal, 2002; Palou ve ark., 2003) Duyusal Test Değerlendirmesi (1-10) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinde meyvelerin muhafaza süreleri uzadıkça ortalama duyusal test değişim oranı azalmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de ve uygulamaları duyusal test değerlerindeki azalışı diğer uygulamalara göre belirgin şekilde sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinde duyusal test değerlerindeki değişim Çizelge 4.97, 4.98, 4.99, 4.100, 4.101, 4.102, 4.103, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde 147

179 duyusal test değerlendirmesindeki değişim muhafaza süresinin sonuna kadar azalma gösterdiği görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 7.73 ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.56 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.75 ile 10. günde, en küçük değer ise 2.43 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.97) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 8.97 ile uygulamasında, en küçük değer ise 6.04 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ile 10. günde, en küçük değer ise 3.63 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.98). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 9,00 10,00-10,00 10, ,75b 20 8,00 9,00 9,00 8,00 8,00 8,00 8,00 6,60 8,08c 30 6,20 7,00 5,00 3,00 7,00 3,40 4,00 3,00 4,83d 40 5,60 6,00 4,80 1,00 5,40 1,00 2,00 2,20 3,50e 50 4,00 4,40 3,00 1,00 4,00 1,00 1,00 1,00 2,43f Ort. 7,13b 7,73a 6,36d 5,50e 6,88c 5,57e 5,00f 4,56g D%5 Uygulama:0.12 :

180 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 10,00 10,00-10,00-10, ,00a 20 9,00 10,00 8,40 8,40 10,00 9,00 9,00 10,00 9,23b 30 7,80 8,60 8,00 7,20 9,00 8,00 7,20 8,00 7,98c 40 7,00 8,20 8,00 2,00 8,00 3,00 3,00 2,00 5,15d 50 5,40 7,00 6,60 1,00 6,00 1,00 1,00 1,00 3,63e Ort. 8,20c 8,97a 8,20c 6,43e 8,60b 6,83d 6,04f 6,20f D%5 Uygulama:0.13 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 7.67 ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.80 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.75 ile 10. günde, en küçük değer ise 2.65 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.99) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 9.00 ile uygulamasında, en küçük değer ise 6.12 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ile 10. günde, en küçük değer ise 3.85 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.100). 149

181 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 9,00 10,00-10,00-10, ,75b 20 8,00 9,00 8,00 9,00 9,00 10,00 9,00 9,00 8,88c 30 6,00 8,00 7,40 7,00 7,00 7,80 6,00 7,80 7,13d 40 5,20 5,00 5,00 3,00 5,00 4,20 3,00 3,00 4,18e 50 4,00 4,00 4,20 1,00 4,00 1,00 1,00 2,00 2,65f Ort. 7,03bc 7,67a 6,92c 6,67d 7,00c 7,17b 5,80f 6,36e D%5 Uygulama:0.09 :0.08 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 10,00 10,00-10,00-10, ,00a 20 10,00 10,00 10,00 8,00 8,20 9,00 9,00 10,00 9,28b 30 9,40 9,00 8,00 7,20 8,20 8,00 8,40 8,20 8,30c 40 7,00 8,00 8,00 2,00 4,00 4,20 2,20 3,60 4,88d 50 6,80 7,00 7,00 1,00 2,00 3,00 1,00 3,00 3,85e Ort. 8,87a 9,00a 8,60b 6,37e 6,48e 7,37c 6,12f 6,96d D%5 Uygulama:0.14 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.72 ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.44 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.25 ile 10. günde, en küçük değer ise 2.28 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.101) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 8.50 ile uygulamasında, en küçük 150

182 değer ise 4.64 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ile 10. günde, en küçük değer ise 3.58 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde,, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.102). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 9,00 8,00-10,00-10, ,25b 20 7,00 8,00 9,00 9,00 8,00 8,00 8,00 9,00 8,25c 30 5,00 5,00 6,00 4,00 4,80 3,00 2,20 3,00 4,13d 40 4,40 3,00 4,60 3,40 4,00 1,00 1,00 1,00 2,80e 50 3,00 3,20 4,00 1,00 4,00 1,00 1,00 1,00 2,28f Ort. 6,40b 6,20c 6,72a 6,23bc 6,16c 5,50d 4,44f 4,80e D%5 Uygulama:0.11 :0.09 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 10,00 10,00-10,00-10, ,00a 20 9,00 9,20 10,00 8,00 10,00 8,60 6,20 8,00 8,63b 30 7,20 8,40 8,00 6,20 8,00 6,00 5,00 7,00 6,98c 40 6,60 7,00 7,00 2,00 7,60 2,00 1,00 2,60 4,48d 50 5,00 6,40 6,60 1,00 6,60 1,00 1,00 1,00 3,58e Ort. 7,97b 8,50a 8,32a 6,20c 8,44a 6,27c 4,64e 5,72d D%5 Uygulama:0.17 :

183 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 7.60 ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.60 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ile 10. günde, en küçük değer ise 2.13 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde,, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.103) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer 8.60 ile uygulamasında, en küçük değer ise 6.28 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.75 ile 10. günde, en küçük değer ise 3.60 ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde,, ve uygulamalarında (1.00), en büyük değer ise 10. günde, ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.104). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 10,00 10,00-10,00-10, ,00a 20 9,00 8,00 9,00 9,00 10,00 9,00 9,00 9,00 9,00b 30 5,80 8,00 7,00 3,00 8,20 3,00 2,00 3,40 5,05c 40 4,00 4,00 5,60 2,00 5,80 1,00 1,00 1,00 3,05d 50 4,00 1,00 4,00 1,00 4,00 1,00 1,00 1,00 2,13e Ort. 7,13b 6,83c 7,12b 5,83d 7,60a 5,67e 4,60g 4,88f D%5 Uygulama:0.09 :

184 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 0 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00 10,00a 10 10,00 10,00-9,00-10, ,75b 20 10,00 9,00 9,00 9,00 10,00 10,00 9,00 10,00 9,50b 30 8,00 8,00 8,20 8,00 9,00 8,00 8,60 7,00 8,10c 40 7,20 7,00 6,40 3,40 7,00 2,60 4,20 3,40 5,15d 50 6,00 6,20 5,60 1,00 7,00 1,00 1,00 1,00 3,60e Ort. 8,53ab 8,37b 7,84c 6,73e 8,60a 6,93d 6,56de 6,28f D%5 Uygulama:0.11 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen duyusal test değişimi değerleri Çizelge 4.105, 4.106, 4.107, 4.108, 4.109, 4.110, 4.111, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge ve de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde duyusal test değerlerinin değişim oranlarının muhafaza süresinin uzaması ile azaldığı görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.20 ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.50 ile ve uygulamalarından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.25 ile 104. günde, en küçük değer ise 1.00 ile 404. ve 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 304. günde,, ve uygulamalarında (0.00), en büyük değer ise 104. günde ve uygulamarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.105) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.73 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.55 ile 153

185 uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.00 ile 04. günde, en küçük değer ise 1.58 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 404. günde,, uygulamalarında (0.00), en büyük değer ise 04. günde ve, 104. günde, ve uygulamalarında (9.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.106). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 8,00 8, ,00b 104 6,00 7,00-10,00-10, ,25a 204 4,00 4,00 4,00 4,00 7,40 8,00 8,00 8,00 5,93c 304 2,00 2,00 3,20 0,00 4,00 3,00 2,00 2,00 2,28d 404 2,00 2,00 2,00 0,00 2,00 0,00 0,00 0,00 1,00e 504 2,00 2,00 2,00 0,00 2,00 0,00 0,00 0,00 1,00e Ort. 4,00b 4,17a 2,80d 2,80d 3,85c 4,20a 2,50e 2,50e D%5 Uygulama:0.05 :0.05 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 9,00 9, ,00a 104 8,00 9,00-9,00-9, ,75a 204 7,40 8,00 7,60 8,00 7,80 7,00 7,60 8,00 7,68b 304 7,00 7,00 7,20 7,00 7,00 5,00 6,60 7,40 6,78c 404 3,60 4,00 5,00 0,00 5,00 0,00 0,00 1,00 2,33d 504 3,00 3,40 3,20 0,00 3,00 0,00 0,00 0,00 1,58e Ort. 6,33b 6,73a 5,75c 4,80d 5,70c 4,20f 3,55e 4,10e D%5 Uygulama:0.15 :

186 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 4.83 ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.00 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.50 ile 04. günde, en küçük değer ise 1.00 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 304. günde uygulamasında (0.00), en büyük değer ise 104. günde ve uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.107) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.73 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.20 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ile 04. günde, en küçük değer ise 1.35 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 404. günde,, uygulamalarında (0.00), en büyük değer ise 04. günde ve, 104. günde uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.108). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 8,00 9, ,50a 104 6,00 7,00 8,00 10,00-10, ,20b 204 5,00 5,00 6,00 9,20 7,00 7,00 8,00 8,00 6,90c 304 3,80 4,00 3,00 4,00 4,60 1,00 0,00 1,00 2,68d 404 2,00 2,00 3,20 0,00 3,00 0,00 0,00 0,00 1,28e 504 2,00 2,00 2,00 0,00 2,00 0,00 0,00 0,00 1,00f Ort. 4,47c 4,83a 4,44c 4,64b 4,15d 3,60e 2,00g 2,25f D%5 Uygulama:0.07 :

187 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 10,00 10, ,00a 104 9,00 9,00 9,00 10,00-9, ,20b 204 7,40 8,00 8,00 9,00 9,00 8,00 7,80 8,00 8,15c 304 6,00 7,00 7,00 6,20 7,60 5,60 5,00 5,00 6,18d 404 4,00 3,40 4,00 0,00 4,20 1,00 0,00 0,00 2,08e 504 2,20 3,00 3,00 0,00 2,60 0,00 0,00 0,00 1,35f Ort. 6,43b 6,73a 6,20c 5,04e 5,85d 4,72f 3,20g 3,25g D%5 Uygulama:0.12 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 5.77 ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.75 ile ve uygulamalarından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.50 ile 04. günde, en küçük değer ise 0.63 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 404. günde,,, ve uygulamalarında (0.00), en büyük değer ise 04. günde Ösoğutma ve 104. günde ve uygulamalarında (9.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.109) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.63 ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.25 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 9.50 ile 04. günde, en küçük değer ise 0.98 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde,,, ve uygulamalarında (0.00), en büyük değer ise 04. günde ve 104. günde uygulamalarında (10.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.110). 156

188 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 8,00 9, ,50a 104 6,00 8,00-9,00-9, ,00b 204 4,00 8,00 5,00 5,00 6,00 7,20 7,00 6,00 6,03c 304 3,80 5,00 4,80 1,00 1,00 2,20 1,00 1,00 2,48d 404 2,00 2,60 2,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,83e 504 2,00 2,00 1,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,63f Ort. 4,30b 5,77a 3,20de 3,00e 1,75f 3,68c 2,00de 1,75d D%5 Uygulama:0.11 :0.10 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 9,00 10, ,50a 104 7,40 9,00-8,00-10, ,60b 204 7,00 7,60 6,40 7,00 7,60 8,00 7,20 7,00 7,23c 304 5,00 6,00 5,00 6,60 6,00 6,00 5,00 5,00 5,58d 404 2,00 4,00 5,00 1,00 3,00 1,00 2,00 1,00 2,38e 504 0,00 3,20 1,60 0,00 3,00 0,00 0,00 0,00 0,98f Ort. 5,07b 6,63a 4,50d 4,52d 4,90c 5,00bc 3,55e 3,25f D%5 Uygulama:0.09 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 5.83 ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.75 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.50 ile 04. günde, en küçük değer ise 1.00 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 304. günde uygulamasında (0.00), en büyük değer ise 04. günde ve 104. günde ve uygulamalarında (9.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.111) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion 157

189 çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer 6.23ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.45 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 8.70 ile 04. günde, en küçük değer ise 0.95 ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 404. günde uygulamasında (3.58), en büyük değer ise 04. günde ve 104. günde ve uygulamalarında (9.00) elde edilmiştir (Çizelge 4.112). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 8,00 9, ,50a 104 6,00 8,00-9,00-9, ,00a 204 4,00 7,80 5,00 6,00 6,00 7,20 7,00 6,00 6,13b 304 3,60 5,00 5,00 0,00 4,20 3,00 1,00 1,00 2,85c 404 2,00 3,20 2,00 0,00 3,00 0,00 0,00 0,00 1,28d 504 2,00 2,00 2,00 0,00 2,00 0,00 0,00 0,00 1,00e Ort. 4,27b 5,83a 3,50d 3,00e 3,80c 3,84c 2,00f 1,75g D%5 Uygulama:0.06 :0.05 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Duyusal Test Değerindeki Değişimler 04 8,40 9, ,70a 104 8,00 8,00-9,00-9, ,50a 204 7,00 7,00 4,60 8,00 7,00 8,00 7,00 7,00 6,95b 304 5,60 5,00 4,20 5,00 5,00 5,00 6,00 5,00 5,10c 404 4,00 4,00 1,00 1,00 4,20 0,00 2,00 2,00 2,28d 504 1,20 4,40 0,00 0,00 1,00 0,00 0,00 1,00 0,95e Ort. 5,70b 6,23a 2,45f 4,60c 4,30d 4,40d 3,75e 3,75e D%5 Uygulama:0.10 :

190 Kontrol, ve uygulamaları duyusal test sonuçları yönünden giderek yavaş yavaş değer kaybetmiştir. Fakat özellikle raf ömrü kontrolünde olmak üzere li uygulamaların tümünde 30. günden sonra tat bakımından tüketime sunulamayacak kadar kötü bir durum söz konusudur. Bu kötü tadın nedeninin ethanol olduğu bulunmuştur. Fernandez ve ark., (1998); Tonutti ve ark., (1998); Pesis ve ark., (2002); Petracek, (2002) in uyguladıkları meyvelerdeki gibi oksijensiz solunum sonucunda ethanol oluşumu söz konusudur. uygulanmış meyvelerde görünüm çok iyi olmasına rağmen, uçucu hidrokarbonların tada etkisiyle yeme kalitesi düşmüştür. Bizim çalışmamızda bu tat değişimi genel olarak duyusal test değerlerinin değişimini çok fazla azaltarak 30. günden sonra meyvelerin satılamayacak duruma gelmesine neden olmuştur. Daha önce aynı konuda benzer bir çalışmada Crisosto ve ark. (2006), Meyveleri farklı derim tarihlerini kullanarak tat durumuna göre sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma özellikle pazarlamada farklı etnik gruplardan oluşan müşterilerin hangi çeşit meyveyi tercih edeceğini göstererek satış oranlarının artmasını sağlamıştır. Ke ve ark. (1991), 0 C'de şeftalilerde 40 gün muhafazada tat kaybı olmazken, 5 C de 29 gün sonucunda tat kötüleşmektedir. Kontrollü atmosferde ve düşük sıcaklıkta depolama tat kaybını önlemiştir. Bizim çalışmalarımızdaki sonuçlarda bu sonuçlarla paralellik göstermektedir. Akbudak (1999); Akbudak ve Eriş (2004), Fantasia ve Fairlane nektarin çeşitlerini 45 mikron kalınlıktaki ambalajları içerisinde 0 o C ve %90 oransal nemde 4510 gün muhafaza etmişler, sonuçta duyusal test değişimi muhafaza ve raf ömrü süresince özellikle kontrol uygulamasında çok fazla oranda azalmıştır. Kontrol uygulamasında günde 2-3, PE ambalajda 5-6.5, PP ambalajda ise arasında değerler bulmuşlardır. Bizim sonuçlarımızla araştırıcıların sonuçları arasında plastik ambalajındaki meyvelerin duyusal test değerleri arasında farklılık bulunmaktadır. Bunda özellikle ambalaj tipi, kalınlığı ve çeşit faktörleri etkili olmuştur. uygulamalarındaki sonuçlar ise benzerlik göstermektedir. Orion çeşidinde duyusal test değişimindeki düşüş Maria Aurelia çeşidine göre daha fazla olmuştur. İkinci yıl denemelerinde ise duyusal test değişimindeki düşüş birinci yıl denemelerine göre daha az olmuştur. 159

191 Bizim çalışmamızla paralellik gösteren özellikle aralıklı ısıtma ve kontrollü atmosferde depolama uygulamaları hakkındaki çalışmalarda araştırıcıların bulduğu sonuçlar bizim sonuçlarımızla benzerlik göstermektedir (Lurie ve Pesis, 1992; Ke ve ark., 1994; Pesis, 1995; Seyoung ve ark., 1997; Fernandez ve Artes, 1998; Zoffoli ve ark., 1998; Zerbini ve ark., 2001; Malakou ve Nanos, 2005) Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve % 90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça göstermiş oldukları ortalama ekstrakte edilebilir su oranı muhafazanın 30. gününe kadar artmış, daha sonra ise azalmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ekstrakte edilebilir su oranı bakımından ve uygulamaları diğer uygulamalara göre daha başarılı bulunmuştur ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerinde elde edilen ekstrakte edilebilir su oranları Çizelge 4.113, 4.114, 4.115, 4.116, 4.117, 4.118, 4.119, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle 30. güne kadar ekstrakte edilebilir su miktarının arttığı, daha sonra ise azaldığı görülmektedir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (% 30.84), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 56.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.113) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde 160

192 edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 33.22), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 54.41) elde edilmiştir (Çizelge 4.114). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 44,40 44,40 44,40 44,40 44,40 44,40 44,40 44,40 44,40c 10 45,26 46,55-45,00-44, ,25bc 20 48,72 51,39 44,22 47,20 45,14 49,43 45,21 46,18 47,19b 30 50,03 52,00 48,42 56,40 48,40 54,44 48,55 49,45 50,96a 40 40,09 38,13 41,30 50,90 34,96 53,20 49,57 49,20 44,67c 50 30,84 32,88 32,50 43,20 31,17 54,02 48,02 50,11 40,34d Ort. 43,22cd 44,23c 42,17de 47,85ab 40,81e 49,95a 47,15b 47,87ab D%5 Uygulama:1.26 :1.09 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 45,10 45,10 45,10 45,10 45,10 45,10 45,10 45,10 45,10b 10 46,71 45,96-45,51-45, ,86b 20 48,14 50,61 53,91 46,94 51,13 48,12 51,14 51,34 50,17a 30 49,32 52,04 50,51 54,34 50,14 54,41 49,11 49,24 51,14a 40 39,16 38,71 46,54 51,22 44,33 51,16 49,77 48,65 46,19b 50 33,22 34,16 43,16 44,05 41,10 54,35 46,50 49,50 43,26c Ort. 43,61d 44,43cd 47,84bcd 47,86abc 46,36bcd 49,73a 48,32ab 48,77ab D%5 Uygulama:2.08 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi 161

193 etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 34.62), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 57.22) elde edilmiştir (Çizelge 4.115) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 36.24), en büyük değer ise 30. günde uygulamasında (% 55.44) elde edilmiştir (Çizelge 4.116). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 48,19 48,19 48,19 48,19 48,19 48,19 48,19 48,19 48,19d 10 50,42 49,00-48,33-48, ,94d 20 51,61 51,58 52,02 51,04 52,98 51,40 53,22 54,55 52,30b 30 57,22 52,44 56,45 52,87 54,01 53,48 55,02 54,83 54,54a 40 48,09 50,60 42,10 52,52 49,19 54,02 54,81 56,05 50,92c 50 34,62 40,02 38,20 52,57 40,11 54,18 55,17 53,21 46,01e Ort. 48,36c 48,64c 47,39c 50,92b 48,90c 51,55b 53,28a 53,37a D%5 Uygulama:1.05 :0.91 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 47,64 47,64 47,64 47,64 47,64 47,64 47,64 47,64 47,64cd 10 51,33 49,88-48,16-47, ,32bc 20 53,20 52,64 53,14 50,61 54,14 50,60 49,33 52,10 51,97ab 30 55,44 51,20 54,96 51,47 53,27 51,04 53,64 53,24 53,03a 40 47,92 50,15 53,24 52,16 49,34 52,00 49,51 51,63 50,74b 50 36,24 41,10 45,17 52,25 43,55 52,18 45,20 50,02 45,71d Ort. 48,63b 48,77ab 50,83a 50,38a 49,59ab 50,23a 49,06ab 50,93a D%5 Uygulama:1.70 :

194 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 22.45), en büyük değer ise 40. günde uygulamasında (% 54.95) elde edilmiştir (Çizelge 4.117) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 30. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 27.33), en büyük değer ise 20. günde uygulamasında (% 53.64) elde edilmiştir (Çizelge 4.118). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 47,63 47,63 47,63 47,63 47,63 47,63 47,63 47,63 47,63c 10 51,42 49,15-48,55-48, ,34b 20 52,25 50,03 54,00 48,98 52,60 49,89 51,03 52,33 51,39a 30 50,01 53,42 54,00 50,14 54,11 50,00 52,04 53,39 52,14a 40 33,15 34,19 32,04 49,82 34,37 50,22 52,51 54,95 42,66d 50 22,45 31,03 31,88 48,01 35,49 49,90 48,30 47,20 39,28e Ort. 42,82d 44,24cd 43,91cd 48,86b 44,84c 49,31b 50,30ab 51,10a D%5 Uygulama:0.90 :

195 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 46,33 46,33 46,33 46,33 46,33 46,33 46,33 46,33 46,33c 10 50,61 48,21-47,10-47, ,35b 20 51,14 49,54 52,64 48,24 53,24 49,14 53,64 51,24 51,10a 30 51,05 51,35 50,48 50,50 52,16 50,05 51,27 52,35 51,15a 40 31,14 37,69 33,14 46,20 35,55 50,82 48,16 53,30 42,00d 50 27,33 32,14 34,23 45,00 35,16 46,20 39,35 40,14 37,44e Ort. 42,93b 44,21b 43,36b 47,23a 44,49b 48,33a 47,75a 48,67a D%5 Uygulama:0.97 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 20. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 27.20), en büyük değer ise 20. günde uygulamasında (% 59.30) elde edilmiştir (Çizelge 4.119) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 20. günde, en küçük değer ise % ile 50. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 50. günde uygulamasında (% 31.30), en büyük değer ise 20. günde uygulamasında (% 56.61) elde edilmiştir (Çizelge 4.120). 164

196 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 50,98 50,98 50,98 50,98 50,98 50,98 50,98 50,98 50,98c 10 56,20 53,19-51,33-51, ,01b 20 57,36 54,25 59,00 52,40 59,30 53,26 56,58 55,22 55,92a 30 48,28 53,57 58,20 52,03 54,21 53,91 57,03 58,30 54,44b 40 45,12 49,30 50,21 54,57 48,27 56,60 54,30 55,56 51,74c 50 27,20 34,23 36,25 54,44 38,30 55,02 55,11 54,69 44,41d Ort. 47,52f 49,25e 50,93d 52,63c 50,21de 53,52bc 54,80a 54,95ab D%5 Uygulama:0.77 :0.67 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 0 49,65 49,65 49,65 49,65 49,65 49,65 49,65 49,65 49,65c 10 53,27 51,33-50,20-51, ,51b 20 56,61 53,27 54,64 52,14 53,35 52,05 53,23 53,14 53,55a 30 47,71 51,35 55,24 53,05 55,43 52,96 54,10 55,16 53,13ab 40 43,20 48,20 49,27 51,10 41,24 54,27 49,16 54,15 48,82c 50 31,30 37,10 40,00 49,17 38,16 52,15 46,00 50,03 42,99d Ort. 46,96e 48,48d 49,76cd 50,89bc 47,57e 52,06ab 50,43c 52,43a D%5 Uygulama:0.81 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen ekstrakte edilebilir su değerleri Çizelge 4.121, 4.122, 4.123, 4.124, 4.125, 4.126, 4.127, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde ekstrakte edilebilir su oranının 30. gün depolamaya kadar arttığı sonra ise azaldığı görülmüştür. 165

197 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 104. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 23.90), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 56.27) elde edilmiştir (Çizelge 4.121) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 104. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 22.25), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında (% 55.35) elde edilmiştir (Çizelge 4.122). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 54,62 50, ,47b ,27 53,20-54,22-54, ,47a ,30 48,00 51,20 55,04 50,43 54,34 53,22 52,11 51,83b ,97 38,55 42,20 52,12 45,00 51,55 46,88 50,00 45,16c ,22 29,82 33,85 48,58 36,33 49,00 45,44 44,02 39,53d ,90 24,33 28,03 44,17 26,31 40,27 43,36 46,41 34,60e Ort. 41,55c 40,70cd 38,82e 50,83a 39,52de 49,87a 47,23b 48,14b D%5 Uygulama:0.86 :

198 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 52,21 49, ,06b ,35 53,14-53,26-53, ,74a ,65 46,25 52,14 54,34 51,24 54,14 52,20 53,25 51,90ab ,23 37,13 44,25 51,25 39,27 54,96 53,16 51,34 45,20c ,20 28,10 35,27 47,26 35,05 49,50 46,20 42,05 38,83d ,25 27,55 33,66 45,30 33,51 45,20 45,10 41,39 36,75e Ort. 39,82d 40,35d 41,33d 50,28ab 39,77d 51,40a 49,17bc 47,01c D%5 Uygulama:1.18 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 30.13), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 59.33) elde edilmiştir (Çizelge 4.123) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 28.21), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 59.23) elde edilmiştir (Çizelge 4.124). 167

199 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 53,61 51, ,46b ,39 55,52-49,10-49, ,26b ,20 59,33 58,31 50,23 58,21 51,02 53,81 51,64 55,09a ,42 51,04 52,28 53,29 51,33 52,32 53,14 58,45 52,53b ,40 40,18 40,30 54,02 41,18 51,43 48,04 48,33 44,86c ,13 32,29 32,95 54,20 34,42 49,98 48,21 49,03 41,40d Ort. 46,86d 48,28c 45,96d 52,10a 46,29d 50,75b 50,80b 51,86ab D%5 Uygulama:0.85 :0.74 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 55,16 50, ,71b ,22 54,34-51,00-50, ,17b ,41 57,12 59,23 53,20 56,17 52,20 55,26 53,60 55,65a ,16 49,10 57,17 52,15 50,49 53,99 50,15 55,21 51,43b ,26 35,14 41,24 46,64 45,24 45,24 41,33 44,16 41,16c ,21 35,00 38,21 47,15 36,10 43,77 39,05 41,00 38,56d Ort. 45,40d 46,83cd 48,96ab 50,03a 47,00bcd 49,07a 46,45cd 48,49abc D%5 Uygulama:1.09 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 21.28), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 59.02) elde edilmiştir (Çizelge 4.125). 168

200 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 20.14), en büyük değer ise 304. günde uygulamasında (% 57.42) elde edilmiştir (Çizelge 4.126). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 54,62 53, ,97bc ,62 56,64 53,20-53, ,17ab ,28 57,40 55,28 54,00 57,61 54,40 59,02 58,17 56,52a ,39 47,60 48,22 55,24 53,33 57,60 57,61 58,40 53,30c ,31 38,22 35,40 51,33 44,22 48,90 55,10 52,36 45,11d ,28 25,45 34,03 45,44 32,84 46,49 45,42 44,53 36,94e Ort. 45,58cd 46,44cd 43,23d 51,84b 47,00c 52,12b 54,29a 53,37ab D%5 Uygulama:1.11 :0.96 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 56,02 51, ,69ab ,71 51,10-52,44-51, ,90b ,20 56,35 57,03 53,24 56,20 53,24 56,16 56,60 55,13a ,24 47,26 57,16 55,35 51,33 56,75 55,49 57,42 52,38b ,32 31,31 41,20 48,26 34,21 37,94 47,15 45,31 39,09c ,14 30,30 25,11 44,00 30,26 38,12 41,01 39,20 33,52d Ort. 41,77e 44,61cd 45,13c 50,66a 43,00de 47,48b 49,95a 49,63a D%5 Uygulama:0.90 :

201 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 204. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 25.60), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 61.23) elde edilmiştir (Çizelge 4.127) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 04. günde, en küçük değer ise % ile 504. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 504. günde uygulamasında (% 23.12), en büyük değer ise 204. günde uygulamasında (% 59.25) elde edilmiştir (Çizelge 4.128). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 58,43 54, ,70b ,27 58,02-53,17-53, ,93bc ,88 60,20 61,23 55,99 59,26 55,02 58,60 57,10 58,41a ,28 50,25 58,30 55,02 54,03 57,20 59,27 58,19 55,19c ,53 38,15 46,55 50,46 39,85 49,60 53,98 52,90 45,88d ,60 31,11 33,22 48,59 30,31 48,21 47,85 48,72 39,20e Ort. 48,00d 48,78cd 49,83c 52,65b 45,86e 52,66b 54,93a 54,23a D%5 Uygulama:0.71 :

202 Çizelge 128. II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Ekstrakte Edilebilir Su Oranı (%) 04 58,65 56, ,35a ,47 58,12-54,10-52, ,66ab ,20 56,00 57,53 55,20 57,03 54,80 59,12 59,25 56,77a ,21 54,20 56,60 53,40 57,04 55,20 54,10 56,18 54,24b ,30 36,16 40,24 51,36 42,61 46,61 43,14 45,45 42,11c ,12 29,33 35,21 49,25 36,00 47,51 42,29 41,00 37,96d Ort. 45,49f 48,31de 47,40e 52,66a 48,17de 51,42ab 49,66cd 50,47bc D%5 Uygulama:0.91 :0.79 Özellikle muhafazanın 30. gününden sonra ekstrakte edilebilir su oranı fizyolojik bozukluklardan yünlüleşmenin artmasıyla azalmıştır. Özellikle bu durum li uygulamalar haricindeki uygulamalarda her iki meyve çeşidi için de geçerlidir. Bu azalmayı en iyi olarak uygulaması sınırlandırmıştır. ve uygulamalarında ise depodan meyveleri çıkardıktan sonra ve raf ömrü kontrollerinde muhafazanın 30. gününden sonra yünlüleşme olayının artmasıyla ekstrakte edilebilir meyve suyu miktarı fazla oranda azalmıştır. Şeftali ve nektarinler ile yapılan önceki çalışmalarda hiçbir uygulamanın yapılmadığı kontrol uygulamalarında yünlüleşme ve diğer fizyolojik bozukluklar % oranına kadar yükselmiştir (Zhou ve ark., 2000; Fernandez ve ark., 1998; Levin ve ark.,1996). Bu konuda benzer çalışmalarda araştırıcıların daha önce yaptıkları çalışmalarda Crisosto ve Labavich (2002), şeftalilerde serbest su miktarı arttıkça yünlüleşme azalmıştır. Yünlüleşme %100 seviyesine çıktığı zaman, ekstrakte edilebilir su oranını ise %35-40 olarak bulmuşlardır. Manganaris ve ark. (2005), Yünlüleşme olayını dördüncü ve altıncı hafta depolamadan sonra görmüşlerdir. Buna bağlı olarak meyvelerdeki su miktarı azalmıştır. Mol1endorff ve ark. (1992); Mollendorff ve ark. (1994); Artes ve ark. (1999); Arana ve ark. (2005), yaptıkları aralıklı ısıtma uygulamaları sonucu nektarin ve şeftalilerde ekstarkte edilebilir meyve suyu içeriği, yünlüleşme olayı arttıkça azalmıştır. Benzer şekilde Obenland ve ark. (2003) nın yaptıkları çalışmada olgun 171

203 Autumn Red şeftalisinin serbest su miktarının düşmesinin yünlüleşmenin artmasıyla olduğunu bulmuşlardır. O Henry çeşidinde serbest su miktarı 35 gün 5 o C de depolama sonucu %65.4 ten %13.3 e, Summer Lady çeşidinde %66.3 ten %15.6 ya indiğini tespit etmişlerdir. Serbest su miktarındaki bu azalmayla yünlüleşmenin O henry çeşidinde %38 e, Summer Lady çeşidinde ise %46 ya çıktığını bulmuşlardır. Bizim çalışmamızda bu oran çok fazla düşüş göstermemiştir. Bunun nedeni özellikle denememizde kullandığımız nektarin meyvelerinin derim zamanında araştırıcıların kullandığı şeftali çeşitleri kadar meyve suyu içeriği bulundurmamasından kaynaklanmaktadır. Elde ettiğimiz sonuçlara göre Orion çeşidinde daha fazla olmak üzere her iki çeşit, iki farklı derim olumu ve iki yıl deneme süresince içeren uygulamalardaki meyvelerde ekstrakte edilebilir meyve suyu oranı diğer tanık ve ısıtma uygulamalarına göre daha iyi korunmuştur Bu sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir (King ve ark., 1990; Xue ve ark., 1998; Zhou ve ark., 2000; Dong ve ark., 2001) Fizyolojik Bozulma Oranı (%) Genelde her iki çeşitte en fazla görülen fizyolojik bozukluklar yünlüleşme (wooliness), mürekkepleşme (inking) ve içsel kahverengileşme (internal browning) dir. Özellikle tanık meyvelerinde görülen yüksek seviyedeki yünlüleşme poligalakturonaz enzim aktivitesinin dolayısıyla hücre çeperlerinin çabuk parçalanmasıyla olmuştur (Zhou ve ark., 2000; Lurie ve ark.,1994a; Levin ve ark.,1996; Ağar ve ark., 1994a; Burmeister ve Harman, 1997). Şeftali ve nektarinlerde depolama sonrasında anormal yumuşama ve yünlüleşme hücre duvarı pektinlerinin çözülmesi ile olur. Bu çözülme işlemi ise Poligalakturonaz ve Pektinesteraz enzimlerinin çalışmasına bağlıdır. Yünlüleşme meyvenin uzun süre soğuk hava deposunda bekletilmesinden kaynaklanan bir üşüme zararıdır. Depodan çıkarıldıktan sonra belirti görülmese bile markette ortaya çıkabilir. Yünlüleşmeyi önlemek için modifiye atmosferde paketleme, aralıklı ısıtma, ve geç depolama gibi teknikler kullanılır. Ayrıca bu metodlar taşıma sırasındada kullanılabilmektedir. Yünlüleşme olayını daha iyi anlayabilmek için poligalakturonaz ve pektinesteraz enzimlerinin hücre içerisindeki durumuna bakmak 172

204 gerekir. Bu enzimler hücre duvarında bulunan pektinin kolayca su ile parçalanmasını arttırırlar. Pektin molekülleri düşük esterleşme reaksiyonları ile bozulurlar ve jel haline dönüşürler. Hücre duvarında bulunan kalsiyum serbest su ile bağ oluşturarak yünlüleşme denilen fizyolojik bozulma ortaya çıkar. Kontrollü atmosferde depolama, geç depolama ve aralıklı ısıtma metodları bu enzim oranlarında bir denge oluşturarak yünlüleşmeyi geciktirir. Bu enzimlerin oluşumu ise PG ve PE genleri ile kontrol edilir. Çalışmada derimde pektinesteraz (PE) enzim miktarı çok fazla olarak bulunmuştur. Poligalakuronaz (PG) enzimi ise henüz daha yeni sentezlenmeye başlanmıştır. Daha sonra ise PE olgunlukla beraber azalmaya başlamıştır. PG mrna transkripti hücre içersinde giderek artış göstermiştir (Zhou ve ark., 2000). Nektarin ve şeftali meyveleri 2-5 o C de 1-2 hafta depolandıkları zaman veya 3 haftadan fazla 0 o C de depolandıklarında üşüme zararları ortaya çıkmaktadır. Kuru, yünlü, susuz, kahverengileşmiş doku veya meyve içerisinde kırmızılaşma, yüzeyde kahverengi lekeler şeklinde üşüme zararı tespit edilebilir. Meyvelerin içinde meydana gelen et kırmızılaşması tada etki etmemektedir. Meyvenin çekirdeğe yakın bölgesinde antosiyanin meydana geldiği için içsel kırmızılaşma olmaktadır. Özellikle yaşlılıkla bu olay meydana gelmektedir. Ayrıca bu renklenmiş dokuda organik asit miktarı düşmektedir. Kontrollü atmosferde meyvelerin depolanması bozulmayı azaltmaktadır. Bu belirtiler beyaz etli şeftali ve nektarinlerde daha fazla ortaya çıkmaktadır. Nektarinler şeftalilere göre üşüme zararına daha dayanıklıdırlar. Şeftalilerde ise sert etli çeşitler yumuşak etli çeşitlere göre daha dayanıklıdırlar. Üşüme zararını önleyebilmek için özellikle bahçede azotlu gübreyi az kullanmak gerekmektedir. Kalsiyumun ise fazla bir etkisi görülmemiştir. Sulamanın tam ve zamanında yapılması gerekmektedir. Sulamanın az yapılması durumunda meyvelerde yünlüleşme görülmektedir. Küçük meyvelerde üşüme zararı daha sonra gerçekleşmektedir. Bunun için üşüme zararına karşı derim erken yapılmalıdır. Düşük ışık şiddeti altında yetişen meyvelerde üşüme zararı daha çok olmaktadır. Meyveler yetiştirilirken budama sistemi ile iyi ışık alması sağlanmalıdır. Nektarinlerde derim öncesi hormonlardan gibberellik asit uygulaması üşüme zararını depolama ve sonrasında azaltmaktadır. Gibberellik ast ayrıca derimi geciktirdiği için meyve hacmini arttırmakta meyve eti sertliğininde korunmasını sağlamaktadır. Fakat 173

205 olumsuz olarak bu hormon bir yıl sonra oluşacak olan meyve gözlerinin azalmasına neden olmaktadır. AVG (aminoetoksivinilglisin) derim öncesi uygulandığında etilen sentezini azaltmakta, meyve eti sertliğni korumakta ayrıca üşüme zararının düşük seviyede kalmasını sağlamaktadır. Fakat bu kimyasal meyve etinde kırmızılaşmaya ve derimsi görünüme neden olmaktadır. Ayrıca kontrollü atmosferde veya modifiye atmosfer paketleri içerisinde meyveleri depolama, başta içsel kırmızılaşma ve kahverengileşme olmak üzere üşüme zararını azaltmaktadır. Karbondioksit miktarının fazla olması bunda etkilidir. Yüksek karbondioksit solunumu azaltmakta fakat olumsuz olarak tüm yüzeyin tamamen kahverengileşmesine veya siyah renkli yüzeyde içeriye doğru çöküntülerin olmasına neden olmuştur. Kontrollü atmosferde PG (poligalakturonaz) ve PE (pektinesteraz) enzim aktivitesini azaltmakta, etilen sentezini düşürerek olgunluğu geciktirmektedir. Çekirdeğe yakın yerlerdede kahverengi ve siyah renkte dokularar görülmektedir. Fakat bu dokularda yünlüleşme görülmemektedir. Etilen genelde meyve muhafazasında yumuşamaya ve olgunluğun artmasına neden olduğundan olumsuz etkiye sahiptir. Fakat depolama süresince dışarıdan ilave etilen uygulaması yünlüleşmeyi azaltmıştır. Geç depolama ve aralıklı ısıtma teknikleri etilen miktarını arttıracağından dolaylı olarak yünlüleşmeyi azaltacaktır. Depolama süresince uygulanan düşük dozdaki etilen depolamada yumuşamaya etki etmemekte, depodan çıktıktan sonra raf ömründe yumuşamaya neden olmaktadır. Etilen inhibitörü olan 1-MCP (metilsiklopropan) uygulaması yünlüleşmeyi, içsel kahvereengileşmeyi ve içsel kırmızılaşmayı arttırmakta, meyve eti sertliğini korumakta, ekstrakte edilebilir su oranını ise azaltmaktadır. Geç depolama (kontrollü olgunlaştırma) ılık koşullarda meyveyi 0 o C de depolamadan önce 1-2 gün süre ile bekleterek yapılır. Bu uygulama gelişmiş ülkelerde uygulanmakta ve meyvelerin market ömrü iki katına çıkarılmaktadır. Fungusitle birlikte uygulandığında başarı artmaktadır. Fakat bu işlemden sonra meyveler hemen önsoğutma ile soğutulmalıdır. Yoksa yumuşama, ağırlık kaybı, yaşlanma ve bozulmalara rastlanır. Aralıklı ısıtma ise meyveleri depoya hemen yerleştirdikten sonra gün 20 o C de bir gün süre ile tutmak şeklinde uygulanır. Bu iki uygulamada yünlüleşme ve diğer üşüme zararlarını azaltır (Lurie ve Crisosto, 2005) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion 174

206 nektarin çeşitlerine ait 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama fizyolojik bozulma oranı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ve uygulamaları fizyolojik bozulma oranındaki yükselişi diğer uygulamalara göre önemli oranda sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde edilen fizyolojik kayıp değerleri Çizelge 4.129, 4.130, 4.131, 4.132, 4.133, 4.134, 4.135, ve da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle fizyolojik bozulma oranının muhafazanın 30. gününden sonra ortaya çıktığı ve muhafaza sonuna kadar artış gösterdiği bulunmuştur deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.28 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10., 20. ve 30. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. günde,, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 43.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.129) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 5.14 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. ve 20. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde,, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 65.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.130). 175

207 Çizelge I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00c 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 30 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 40 8,40 6,00 0,00 2,30 0,00 2,60 0,00 0,00 2,41b 50 43,20 15,90 12,60 10,90 18,20 8,40 5,10 9,40 15,49a Ort. 10,32a 4,38b 3,15bc 2,64bc 4,61b 2,20bc 1,28c 2,35bc D%5 Uygulama:1.70 :1.34 Çizelge I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00c 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 30 8,40 6,00 0,00 2,30 0,00 2,60 0,00 0,00 2,41c 40 43,20 15,90 12,60 10,90 18,20 8,40 5,10 9,40 15,46b 50 65,40 45,00 16,60 12,50 22,30 23,10 14,60 14,40 26,74a Ort. 23,40a 13,38b 7,30bc 5,14c 10,13bc 6,82c 4,93c 5,95c D%5 Uygulama:3.72 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.06 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. ve 20. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. günde,, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 42.80) elde edilmiştir (Çizelge 4.131) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 3.98 ile uygulamasından elde edilmiştir. 176

208 süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde Önsoğtma, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 75.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.132). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00c 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 30 2,80 0,00 2,00 0,00 3,20 0,00 0,00 0,00 1,00c 40 10,90 0,00 6,20 0,00 9,60 0,00 2,40 0,00 4,59b 50 42,80 33,20 20,00 8,60 20,40 5,30 16,80 20,10 20,87a Ort. 11,30a 6,64bc 8,96ab 1,73de 8,24abc 1,06e 4,80cde 5,03bcd D%5 Uygulama:2.32 :1.83 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 2,80 0,00 2,00 0,00 3,20 0,00 0,00 0,00 1,00cd 30 10,90 0,00 6,20 0,00 9,60 2,20 2,40 0,00 3,91c 40 42,80 33,20 20,00 8,60 20,40 5,30 16,80 20,10 20,90b 50 75,20 56,40 20,20 20,10 20,40 12,40 22,30 25,60 31,58a Ort. 26,34a 17,92b 12,10bc 5,74de 13,40bc 3,98e 10,38cd 11,43bc D%5 Uygulama:2.82 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 0,97 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10., 20. ve 30. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en 177

209 büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 42.50) elde edilmiştir (Çizelge 4.133) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.80 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. ve 20. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 74.60) elde edilmiştir (Çizelge 4.134). Çizelge I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00c 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 30 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 40 10,60 9,60 0,00 2,30 8,90 2,00 0,00 6,60 5,00b 50 42,50 42,40 9,30 5,60 9,00 4,00 15,40 15,60 17,59a Ort. 10,63a 10,40a 2,33bc 0,97c 4,48b 1,20c 3,85bc 5,55b D%5 Uygulama:1.91 :1.51 Çizelge I Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00d 30 10,60 9,60 0,00 2,30 8,90 2,00 0,00 6,60 5,00c 40 42,50 42,40 9,30 5,60 9,00 4,00 15,40 15,60 17,98b 50 74,60 68,60 27,10 12,70 21,00 8,00 17,90 15,40 30,66a Ort. 25,54a 24,12a 9,10b 4,12cd 9,73b 2,80d 8,33bc 9,40b D%5 Uygulama:2.79 :

210 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.00 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. ve 20. günlerde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 71.10) elde edilmiştir (Çizelge 4.135) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.64 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 81.90) elde edilmiştir (Çizelge 4.136). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00c 20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00c 30 12,00 0,00 2,30 0,00 5,50 0,00 0,00 3,20 2,88c 40 20,50 9,30 10,60 2,30 8,30 0,00 8,20 9,10 8,54b 50 71,10 59,60 20,70 5,50 12,60 4,00 16,20 19,70 26,18a Ort. 20,72a 13,78b 8,40c 1,56d 6,60c 1,00d 6,10c 8,00c D%5 Uygulama:2.40 :

211 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 12,00 0,00 2,30 0,00 5,50 0,00 0,00 3,20 2,88d 30 20,50 9,30 10,60 2,30 8,30 0,00 8,20 9,10 8,54c 40 71,10 59,60 20,70 5,50 12,60 4,00 16,20 19,70 26,18b 50 81,90 75,40 20,90 19,60 32,10 4,20 27,90 30,50 36,56a Ort. 37,10a 28,86b 13,63c 5,48d 14,63c 1,64d 13,08c 15,63c D%5 Uygulama:2.56 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen fizyolojik kayıp değerleri Çizelge 4.137, 4.138, 4.139, 4.140, 4.141, 4.142, 4.143, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle fizyolojik bozulma oranının uygulaması ile hemen ortaya çıktığı, ve li uygulamalar ile 304., 404. günlerde ortaya çıktığı ve bu uygulamalarla bozulmalardaki artışın sınırlandığı görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 6.78 ile ve uygulamalarından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 2.75 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204.,, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 79.50) elde edilmiştir (Çizelge 4.137) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 6.78 ile ve 180

212 uygulamalarından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 2.75 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 89.50) elde edilmiştir (Çizelge 4.138). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 5,50 0, ,75d ,60 10,60-0,00-0, ,05d ,30 8,90 2,60 0,00 3,60 0,00 0,00 0,00 6,80d ,60 35,50 18,70 3,20 28,70 3,00 2,20 4,50 17,72c ,50 74,60 32,40 15,00 31,10 14,50 8,90 6,70 31,95b ,50 73,30 39,50 15,70 33,50 16,40 20,90 18,90 37,22a Ort. 42,68a 33,40b 23,27c 6,78d 24,23c 6,78d 7,98d 7,53d D%5 Uygulama:2.06 :1.79 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 5,50 0, ,75d ,60 10,60-0,00-0, ,80d ,30 8,90 2,60 0,00 3,60 0,00 0,00 0,00 6,05d ,60 35,50 18,70 3,20 28,70 3,00 2,20 4,50 18,05c ,50 74,60 32,40 15,00 31,10 14,50 8,90 6,70 31,96b ,50 88,30 39,50 15,70 33,50 16,40 20,90 18,90 40,34a Ort. 44,33a 36,32b 23,30c 6,78d 24,23c 6,78d 8,00d 7,53d D%5 Uygulama:2.23 :

213 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 6.90 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 77.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.139) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 6.90 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde, ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 87.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.140). Çizelge II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 0,00 0, ,00e 104 8,60 4,20-0,00-0, ,20e ,90 19,90 1,30 0,00 2,60 0,00 0,00 2,50 7,78d ,00 38,40 15,60 5,00 15,80 10,00 5,40 3,30 16,11c ,50 68,20 35,70 12,00 29,90 8,00 12,20 10,70 31,39b ,20 65,40 35,50 18,40 32,20 16,50 22,00 20,80 36,00a Ort. 38,20a 32,68b 22,64c 7,08d 20,13c 6,90d 9,87d 9,33d D%5 Uygulama:2.14 :

214 Çizelge II.Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 0,00 0, ,00e 104 8,60 4,20-0,00-0, ,20e ,90 19,90 1,30 0,00 2,60 0,00 0,00 2,50 7,78d ,00 38,40 15,60 5,00 15,80 6,00 5,40 3,30 15,81c ,50 68,20 35,70 12,00 29,90 8,00 12,20 10,70 31,40b ,20 75,40 35,50 18,40 43,20 16,50 22,00 20,80 39,88a Ort. 39,87a 34,35b 22,03c 7,08d 22,88c 6,90d 9,90d 9,33d D%5 Uygulama:2.74 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 5.90 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 79.30) elde edilmiştir (Çizelge 4.141) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 6.90 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 89.30) elde edilmiştir (Çizelge 4.142). 183

215 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 6,60 7, ,90e ,50 9,10-3,00-0, ,90e ,00 17,20 9,10 9,60 12,60 10,50 10,80 11,50 12,04d ,60 46,50 14,30 22,30 14,20 12,30 16,40 14,20 22,97c ,60 51,50 28,40 21,60 17,50 20,60 17,90 17,60 29,96b ,30 65,40 27,60 24,00 29,30 24,40 21,60 22,10 36,71a Ort. 36,77a 32,82b 19,84c 16,10d 18,40cd 13,57e 16,68d 16,35d D%5 Uygulama:1.39 :1.20 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 6,60 7, ,90e ,50 9,10-3,00-0, ,90e ,00 17,20 9,10 9,60 12,60 10,50 10,80 11,50 12,04d ,60 46,50 14,30 22,30 14,20 12,30 16,40 14,20 22,98c ,60 51,50 28,40 21,60 17,50 20,60 17,90 17,60 29,96b ,30 75,40 27,60 24,00 53,30 24,40 21,60 22,10 42,21a Ort. 38,43a 34,48b 19,85d 16,10ef 24,40c 13,56f 16,68de 16,35ef D%5 Uygulama:1.69 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 6.00 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 81.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.143). 184

216 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 6.00 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 81.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.144). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 8,40 6, ,60e ,60 7,00-4,40-0, ,00e ,20 15,90 12,60 10,40 13,20 11,40 11,70 12,70 13,89d ,00 42,00 15,40 15,40 15,60 12,00 17,60 15,50 21,69c ,60 62,30 25,00 22,30 18,30 20,00 19,40 18,50 31,55b ,40 77,40 28,30 25,90 30,00 26,50 23,30 22,30 39,39a Ort. 38,78a 35,15b 20,33c 15,69de 19,28c 13,98e 18,00cd 17,25cd D%5 Uygulama:1.76 :1.52 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömrü nce Deneme Yılında Saptanan Fizyolojik Bozulma Oranı (%) 04 8,40 6, ,35e ,60 7,00-4,40-0, ,00e ,20 15,90 12,60 10,40 13,20 11,40 11,70 12,70 13,89d ,00 42,00 15,40 15,40 15,60 12,00 17,60 15,50 21,69c ,60 62,30 25,00 22,30 18,30 20,00 19,40 18,50 31,55b ,40 67,40 28,30 25,90 44,00 26,50 23,30 22,30 39,89a Ort. 38,70a 33,48b 20,33cd 15,68e 22,78c 13,98e 18,00de 17,25de D%5 Uygulama:2.39 :

217 Fizyolojik bozukluklar ayrı ayrı yüzey ve çekirdek evinde ölçülmüş ve % olarak hesaplanmıştır. Meyveler iki parçaya ayrılarak çekirdek evi kontrol edilmiştir. Her bir fizyolojik bozukluk ayrı ayrı kontrol edilerek ortalamaları alınmıştır. Özellikle Orion meyvelerinde raf ömrü kontrolünde 2. haftadan itibaren ve uygulamalarında fizyolojik bozukluklar artmıştır. Bunda da yünlüleşmenin büyük bir etkisi mevcuttur. Olgun meyvelerde yünlüleşme ve dolayısıyla fizyolojik bozukluk daha fazladır. Su oranı az olan meyvelerde yünlüleşme çok fazla görülmüştür. ve li uygulamalar özellikle başta yünlüleşme olmak üzere fizyolojik bozuklukları azaltmıştır. I. derim olumunda ve raf ömrü kontrollerinde Maria Aurelia nektarin çeşidi meyvelerinde Orion nektarin çeşidi meyvelerine göre fizyolojik bozulmalar daha fazla olmuştur. II. derim olumunda ise soğukta muhafaza edilen Orion meyvelerinde Maria Aurelia çeşidi meyvelerinden daha fazla fizyolojik bozulmalar olmuştur. Bozulmalardan yünlüleşme ilk sırada yer alırken içsel kahverngileşme diğer önemli fizyolojik bozulma olmuştur. Bazı meyvelerde her iki bozukluk birlikte görülmüştür. Fizyolojik bozulmaların artışını sınırlayan en önemli uygulamalar ve uygulamalarıdır. Raf ömürleri kontrolünde uygulamasında fizyolojik bozulmalar hemen 4. günde başlamış, diğer uygulamalarda ise 30. veya 34. veya 44. günlerde ortaya çıkmıştır. uygulaması özellikle raf ömrü kontrollerinde fizyolojik bozulmaları geciktirmiştir. Nektarinlerde ve aralıklı ısıtma uygulaması, fizyolojik bozuklukların oluşumu 4-6 hafta arasında geciktirmiştir. süresi uzadıkça ekstrakteedilebilir su miktarı azalmış, başta yünlüleşme olmak üzere fizyolojik bozukluklar artmıştır. Bizim çalışmamızda elde ettiğimiz bu sonuçlar bir çok araştırıcının bulduğu sonuçlarla paralellik göstermektedir (Smith ve Anderson, 1975; Lill, 1985; Dodd ve ark., 1988; Tonini ve ark., 1989; King ve ark., 1990; El-Shiekh, 1992; Lurie, 1992; Mol1endorff ve ark., 1992; Nanos ve Mitchell, 1992a; Retamales ve ark., 1992; Streif ve ark., 1992; Kurnaz ve ark., 1993; Streif ve ark., 1993; Ke ve ark., 1994; Mollendorff ve ark., 1994; Tavares ve ark., 1994; Sonego ve ark., 1995; Artes ve ark., 1996; Dawson ve ark., 1996; Levin ve ark., 1996; Henze ve ark., 1997; Kluge ve ark., 1997; Kim ve ark., 1998; Mollendorff ve Villiers, 1988; Sungbok ve ark., 1998; Trujilio ve ark., 1998; Xue ve ark., 1998; Zoffoli ve ark., 1998 Artes ve ark., 1999; Zhou ve ark., 186

218 2000; Crisosto ve Labavitch, 2002; Obenland ve ark., 2003; Manganaris ve ark., 2005) Benzer şekilde Crisosto ve Labavitch (2002), yaptıkları çalışmada 135 şeftali ve nektarin çeşidinin 120 tanesinde üşüme zararının meydana geldiğini bulmuşlardır. Bunların çoğunluğunda içsel kahverengileşme ve yünlüleşmeyi birlikte tespit etmişlerdir. Peace ve ark. (2005), yaptıkları çalışmalarda sert etli meyvelerde yünlüleşmeye karşı dayanımın fazla olduğunu bulmuşlar ve çevre şartlarının da yünlüleşmede etkili olabileceğini belirtmişlerdir. Lurie ve ark. (1987); Rombaldi ve ark. (2002), nektarin ve şeftalilerde geç derim uygulamalarının fizyolojik bozuklukları azalttığını tespit etmişlerdir. Sonego ve ark. (1999); Dong ve ark. (2001); Zhou ve ark. (2001); McGlasson ve ark. (2005); Pesis, (2005), yaptıkları çalışmada nektarinlerde etilen, asetaldehit ve ethanol uygulaması yünlüleşmeyi azaltmış, 1-MCP ve AVG uygulaması ise yumuşamayı önlemiş fakat fizyolojik bozukluklara etki etmemiştir. Arana ve ark. (2005), nektarinlerde yünlüleşmeyi özel sinyaller gönderen elektronik araçlarla doku içerisinde ölçmüşlerdir. YÜNLÜLEŞME (wooliness) Şekil 4.1. Maria Aurelia ve Orion Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve %95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan Yünlüleşmenin Görünümü. 187

219 MÜREKKEPLEŞME (inking) İÇSEL KAHVERENGİLEŞME (internal browning) Şekil 4.2. Maria Aurelia ve Orion Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve %95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan İçsel Kahverengileşme (internal browning) ve Mürekkepleşmenin (inking) Görünümü. İÇSEL KAHVERENGİLEŞME (internal browning) Şekil 4.3. Maria Aurelia Meyvelerinde 50 Gün 0 o C ve %95 Oransal Nem Koşullarında Sonrasında Fizyolojik Bozulmalardan İçsel Kahverengileşme (internal browning) Görünümü. 188

220 4.10 Mantarsal Bozulma Oranı (%) Mantarsal hastalıklardan Kahverengi Çürüklük (Monilia fructicola), Gri Küf (Botrytis cinerea), Rhizopus (Rhizopus stolonifer) ve Penicillium (Penicillium expansum) tespit edilmiş ve bunlar ayrı ayrı hesaplanarak ortalamaları ele alınmıştır. Sonuçta en fazla kayıp her iki çeşitte sırasıyla aralıklı ısıtma ve tanık uygulamalarında olmuştur. li uygulamaların hepsinde mantarsal hastalıklardan oluşan kayıp 50. günde bile çok az orandadır. Bu sonuca paralel olarak raf ömürleri kontrolünde de aynı sonucu görmek mümkün olmuştur. Düşük oksijen içeren li ortamlar hastalık etmenlerinin gelişimini yavaşlatmaktadır. Derim sonrası bozukluklar şeftali ve nektarinlerde depo ömürlerini sınırlayan en önemli faktörlerdir. Geçmişte nektarin ve şeftaliler depolama öncesi Iprodine (Rowral 50WP, Rhone Poulenc) ve/veya dicloran (Alisan 50WP, Agan Chemicals) ilaçlarına batırılarak depoda çürümelere karşı önlemler alınıyordu yılından itibaren iprodine uygulaması azalmıştır. Dicloran ise Penicillium expansum ve Monilia fructicola ya karşı etkisi azalmaya başlamıştır. Kimyasal uygulamaların yerine biyolojik uygulamaların geçmesiyle beraber sıcak su ile meyvelerin fırçalanması, aralıklı ısıtma,, KA ve ticari maya antagonistleri olan Candida türlerinin kullanılması bir çok paketleme evinde ve araştırma kuruluşlarında denenmeye başlanmıştır (Droby ve ark., 1998; Spotts ve ark., 1998). GRİ KÜF (Botrytis cineria) Şekil Günde Raf Ömrü Kontrollerinde Maria Aurelia Nektarin Çeşidinde Gri Küf (Botrytis cineria) Gelişimi. 189

221 YEŞİL KÜF (Penicillium spp.) Şekil Günde Raf Ömrü Kontrollerinde Orion Nektarin Çeşidinde Yeşil Küf (Penicillium spp.) Gelişimi. RHIZOPUS (Rhizopus stolonifer) Şekil Günde Raf Ömrü Kontrollerinde Maria Aurelia Nektarin Çeşidinde Rhizopus (Rhizopus stolonifer) Gelişimi. 190

222 ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama mantarsal kayıp miktarı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan uygulamaları mantarsal kayıp miktarındaki yükselişi diğer uygulamalara göre önemli oranda sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde edilen mantarsal bozulma değerleri Çizelge 4.145, 4.146, 4.147, 4.148, 4.149, 4.150, 4.151, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle mantarsal bozulma oranlarının muhafazanın 30. gününden sonra ortaya çıktığı ve muhafaza sonuna kadar artış gösterdiği bulunmuştur deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.64 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 39.60) elde edilmiştir (Çizelge 4.145) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.46 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 34.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.146). 191

223 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 7,60 0,00 5,90 0,00 0,00 0,00 3,50 4,30 2,59d 30 10,40 8,50 8,30 2,30 7,40 0,00 12,50 12,60 7,73c 40 16,60 15,40 12,30 10,40 8,60 2,00 13,60 15,40 11,66b 50 39,60 22,30 37,20 15,50 29,40 11,20 15,30 18,10 23,54a Ort. 14,80ab 9,2c 15,93a 5,60e 11,35c 2,64d 11,10c 12,33bc D%5 Uygulama:1.96 :1.55 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 0,00 0,00 8,10 0,00 3,30 0,00 0,00 0,00 1,43d 30 7,10 1,20 11,40 0,00 9,40 0,00 8,30 8,40 5,71c 40 27,00 8,10 16,50 11,20 21,30 4,30 14,40 11,30 14,23b 50 33,20 19,10 27,30 14,30 34,20 7,90 19,30 15,20 21,17a Ort. 13,46ab 5,66de 15,77a 5,10e 16,74a 2,46e 10,50bc 8,73cd D%5 Uygulama:2.07 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 4.84 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 35.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.147). 192

224 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.26 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 33.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.148). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00 0, ,00d 20 4,10 0,00 6,20 0,00 2,90 0,00 0,00 0,00 1,65d 30 4,00 0,00 8,30 0,00 8,60 0,00 4,50 4,60 3,74c 40 15,30 10,50 19,30 5,00 19,50 16,50 14,50 17,20 14,73b 50 35,40 23,30 37,10 19,20 29,40 13,60 23,30 19,10 24,89a Ort. 11,51b 6,76c 17,69a 4,84e 15,10a 6,02c 10,58b 10,23b D%5 Uygulama:1.88 :1.49 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 2,30 0,00-0,00-0, ,58d 20 6,50 0,00 7,40 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1,73d 30 7,901 3,10 10,30 0,00 11,20 0,00 0,00 3,40 4,49c 40 19,40 9,48 21,30 0,00 23,30 0,00 12,30 5,50 11,41b 50 30,30 17,30 30,90 11,30 33,40 14,10 25,10 14,30 22,09a Ort. 13,28b 5,98d 17,48a 2,26e 16,98a 2,82e 9,35c 5,80d D%5 Uygulama:1.41 :

225 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.74 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 38.80) elde edilmiştir (Çizelge 4.149) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 1.80 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 40. uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 40.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.150). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 2,20 0,00 2,00 0,00 2,30 0,00 3,30 2,10 1,49d 30 12,30 2,40 3,50 2,90 7,30 0,00 5,60 7,60 5,11c 40 21,40 35,30 23,50 6,00 15,90 2,60 12,90 22,40 17,50b 50 33,30 32,60 34,60 10,60 38,80 6,60 19,60 21,50 24,64a Ort. 13,84a 14,54a 15,90a 3,92c 16,08a 1,74c 10,35b 13,40a D%5 Uygulama:1.66 :

226 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 5,50 2,10 6,50 0,00 7,70 0,00 0,00 0,00 2,88d 30 9,70 5,80 9,20 0,00 11,50 0,00 3,20 0,00 4,93c 40 31,40 20,20 30,10 0,00 21,20 5,00 21,40 14,30 17,92b 50 36,10 35,20 40,20 9,00 29,30 11,70 23,20 15,30 25,00a Ort. 16,79b 12,66c 21,50a 1,80e 17,39b 3,34e 11,93c 7,40d D%5 Uygulama:1.56 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.76 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.00 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (% 41.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.151) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 2.04 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 50. günde, en küçük değer ise % 0.65 ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 30. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 50. günde ve uygulamalarında (% 30.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.152). 195

227 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 10 0,00 0,00-0,00-0, ,00d 20 4,60 0,00 6,20 0,00 2,30 0,00 0,00 0,00 1,64d 30 4,90 0,00 5,40 0,00 4,40 5,70 5,60 4,60 3,95c 40 12,40 10,50 18,50 3,20 14,60 12,60 5,10 8,40 10,64b 50 33,00 30,50 41,40 10,60 21,20 10,00 23,20 21,30 23,90a Ort. 11,18b 8,20d 17,87a 2,76f 10,59bc 5,66e 8,48cd 8,58cd D%5 Uygulama:1.35 :1.06 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Kayıp Miktarı (%) 10 2,70 0,00-0,00-0, ,65e 20 5,50 3,30 9,10 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 2,24d 30 9,20 9,50 11,26 2,00 5,20 0,00 2,44 0,00 4,95c 40 21,30 16,30 20,50 4,20 20,20 2,30 6,40 3,30 11,81b 50 30,20 24,20 30,10 9,30 30,20 7,90 27,50 16,20 21,95a Ort. 13,75b 10,66c 17,75a 3,10e 13,90b 2,04e 9,08c 4,88d D%5 Uygulama:1.04 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerinden elde edilen mantarsal kayıp değerleri Çizelge 4.153, 4.154, 4.155, 4.156, 4.157, 4.158, 4.159, ve da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle mantarsal bozulma oranının ve uygulamaları ile hemen ortaya çıktığı, li uygulamalar ile ve özellikle uygulaması ile 304., 404. günlerde ortaya çıktığı ve bu uygulamalarla bozulmalardaki artışın sınırlandığı görülmüştür. 196

228 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 6.45 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 1.05 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 73.30) elde edilmiştir (Çizelge 4.153) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 9.58 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 3.15 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 78.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.154). Çizelge I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 2,10 0, ,05e ,40 7,60-0,00-0, ,00d ,00 8,90 5,20 0,00 6,60 0,00 0,00 2,10 5,10d ,50 28,00 12,00 2,20 10,20 6,00 12,60 10,50 13,38c ,30 57,00 23,50 8,60 41,30 6,00 18,40 15,40 26,41b ,30 68,20 71,50 25,30 52,90 20,50 23,30 28,60 45,45a Ort. 28,77a 28,28a 28,05a 7,22c 27,75a 6,45c 13,58b 14,15b D%5 Uygulama:1.42 :

229 Çizelge I Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 4,20 2, ,15e ,90 9,20-2,20-0, ,33d ,50 12,30 11,20 4,60 8,20 3,20 4,00 0,00 8,37d ,80 16,00 16,30 8,20 14,30 7,90 16,30 12,50 14,66c ,60 51,30 51,40 16,40 51,10 17,40 24,50 20,20 35,86b ,40 71,40 73,50 22,10 60,70 19,40 29,20 23,20 47,24a Ort. 34,05b 27,05c 38,10a 10,70ef 33,58b 9,58f 18,50d 13,98e D%5 Uygulama:1.81 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 8.34 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 0.51 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 79.80) elde edilmiştir (Çizelge 4.155) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 3.20 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 76.60) elde edilmiştir (Çizelge 4.156). 198

230 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 1,00 0, ,51e 104 8,30 1,00-0,00-0, ,32e ,40 12,40 19,60 0,00 5,40 0,00 6,00 5,00 8,23d ,20 20,40 25,50 5,00 16,60 5,00 21,40 16,40 17,38c ,40 62,40 58,40 14,40 34,50 17,40 32,30 25,40 38,15b ,80 73,20 66,80 22,30 42,90 20,30 38,70 33,40 47,21a Ort. 32,52b 28,23c 42,58a 8,34e 24,98c 8,54e 24,60c 20,11d D%5 Uygulama:2.17 :1.88 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 5,20 1, ,20e ,60 9,60-0,00-0, ,30e ,30 14,50 22,50 4,20 11,10 5,00 4,20 0,00 10,60c ,50 21,40 35,70 9,20 24,50 12,20 15,50 17,90 21,05c ,80 48,30 59,30 21,30 29,40 17,20 41,30 21,10 36,58b ,60 70,00 75,10 25,20 60,50 18,10 43,10 24,30 49,80a Ort. 33,83b 27,50c 48,13a 11,98e 32,50b 10,50e 26,03c 16,20d D%5 Uygulama:1.85 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 2.15 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde 199

231 uygulamasında (% 81.30) elde edilmiştir (Çizelge 4.157) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 7.10 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 0.60 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 304. günde uygulamasında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 77.90) elde edilmiştir (Çizelge 4.158). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%). 04 4,30 0, ,15e 104 9,10 5,40-0,00-0, ,63e ,60 10,20 19,60 0,00 18,60 0,00 9,50 8,00 10,44d ,50 25,40 35,40 22,30 28,00 4,00 14,20 15,00 22,03a ,60 52,10 59,60 20,90 49,60 21,00 23,30 24,40 38,69b ,30 69,30 75,40 23,50 68,20 25,40 20,10 21,30 48,07a Ort. 34,07c 27,07d 47,13a 13,34f 41,10b 10,08g 16,78e 17,18e D%5 Uygulama:1.29 :1.12 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 0,00 1, ,60f ,50 6,60-0,00-0, ,28e ,30 12,20 22,20 0,00 20,10 0,00 8,00 0,00 10,48d ,50 26,10 38,10 11,40 31,50 0,00 13,20 12,30 19,67c ,00 40,40 52,20 23,10 45,10 16,10 16,90 21,80 33,19b ,90 56,50 69,30 31,20 65,10 19,40 49,30 26,50 49,43a Ort. 31,41c 23,83d 44,43a 13,19e 40,45b 7,10f 21,84d 15,15e D%5 Uygulama:1.41 :

232 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 9.62 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 1.11 ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 78.20) elde edilmiştir (Çizelge 4.159) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer % ile uygulamasında, en küçük değer ise % 7.88 ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer % ile 504. günde, en küçük değer ise % 3.40 ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde ve uygulamalarında (% 0.00), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (% 85.40) elde edilmiştir (Çizelge 4.160). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 2,30 0, ,11e 104 8,30 5,00-0,00-0, ,33e ,60 8,70 19,30 2,30 13,00 0,00 10,20 9,30 9,68d ,30 15,40 33,00 19,20 21,20 5,30 15,60 15,90 18,61c ,90 44,30 48,30 15,40 35,40 16,90 24,30 31,40 33,11b ,20 67,80 59,60 32,00 58,60 25,90 20,10 21,80 44,90a Ort. 28,43c 23,53d 40,10a 13,78f 32,05b 9,62g 17,55e 19,60e D%5 Uygulama:1.38 :

233 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Mantarsal Bozulma Oranı (%) 04 12,30 3, ,90d 104 9,50 4,20-0,00-0, ,40e ,30 11,30 10,10 0,00 14,50 2,20 9,20 0,00 9,79d ,50 27,40 35,20 16,40 24,40 4,30 12,50 13,20 22,06c ,60 61,20 55,00 21,40 48,60 1,90 20,10 24,20 36,24b ,40 64,20 62,20 35,70 64,70 29,20 42,10 40,40 52,96a Ort. 39,23ab 28,73c 40,73a 14,72e 38,05b 7,88f 21,04d 19,45d D%5 Uygulama:1.22 :1.06 I. derim olumunda ve raf ömrü kontrollerinde Maria Aurelia nektarin çeşidi meyvelerinde Orion nektarin çeşidi meyvelerine göre mantarsal bozulmalar benzer şekilde artış göstermiştir. II. derim olumunda ise soğukta muhafaza edilen ve raf ömrü kontrolleri yapılan Orion meyvelerinde Maria Aurelia çeşidi meyvelerinden daha fazla mantarsal bozulmalar olmuştur. Bozulmalardan kahverengileşme ilk sırada yer alırken gri küf ve penicillium diğer önemli mantarsal bozulma olmuştur. Bazı meyvelerde bozukluklar birlikte görülmüştür. Mantarsal bozulmaların artışını sınırlayan en önemli uygulamalar uygulamasıdır. Raf ömürleri kontrolünde uygulamasında mantarsal bozulmalar genelde 04. günde başlamış, li uygulamalarda ise 304. günde ortaya çıkmıştır. Bizim çalışmamızda elde ettiğimiz bu sonuçlar bir çok araştırıcının bulduğu sonuçlarla paralellik göstermektedir. Araştırıcılar şeftali ve nektarinlerde mantarsal hastalıklara karşı fungisit (benomyl), asetik asit fümigasyonu, maya antagonisti (Candida oleophila, Crytococcus laurenti ve Candida spp.), MA, KA, mikrodalga, etilen ve sıcak su uygulaması yapmışlardır. Monilia fructicola, Rhizopus stolonifer, Penicillium expansum, Botrytis cineria bozulma oranı azalmıştır (Smith ve Bassett, 1964; Ertan ve ark., 1982; Kader ve ark., 1983; Bryan ve ark., 1989; Douglas, 1989; Lurie ve ark. 1995; Lurie ve ark., 1996; Sharma, 1996; Sholberg ve ark., 1996; Tonini ve ark., 1996; Margossan ve ark. 1997; Droby ve ark., 1998; Tonini ve ark., 1998; Trujilio ve ark., 1998; Xue ve ark., 1998; Akbudak ve Eriş, 1999; Schirra ve 202

234 ark. 2000; Wang ve ark., 2001; Karabulut ve Baykal, 2002; Droby ve ark., 2003; Palou ve ark., 2003; Akbudak ve Eriş, 2004; Zhang ve ark., 2004; Malakou ve Nanos, 2005). Benzer şekilde Ferguson ve ark. (2000), yaptıkları çalışmada ağaç üzerinde veya derimden sonra yapılan sıcaklık uygulamasının sıcak şoku proteininin (HSPs) oluşumu için mrna yazılımını arttırdığını bulmuşlardır. Sıcaklık uygulaması fiziksel etki olarak, sıcak su ve sıcak su ile beraber fırçalama uygulaması wax uygulamasına yardımcı olarak, özellikle mikro düzeyde oluşan yaralardaki, hastalık etmenlerinin çimlenmesini azaltarak bazı sporların ölmesini sağlamıştır. Bu da meyve yüzeyinde oluşabilecek lezyonların çaplarını azaltmıştır Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama karbondioksit miktarı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ve uygulamaları karbondioksit miktarındaki yükselişi diğer uygulamalara göre önemli oranda sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde edilen karbondioksit miktarları Şekil 4.7, 4.8, 4.9, 4.10, 4.11, 4.12, 4.13, ve 4.14 de verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle karbondioksit miktarındaki yükselişin muhafazanın gününden sonra ortaya çıktığı ve muhafaza sonuna kadar artış gösterdiği bulunmuştur. içeren uygulamalar karbondioksit miktarındaki artışı sınırlandırmıştır. Her iki çeşit için ve uygulamalarında karbondioksit miktarları, diğer uygulamalara göre daha fazla miktarda saptanmıştır deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.62 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.18 ml/kg/saat ile 203

235 uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.88 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 3.72 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.67 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (8.48 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.7) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.59 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.13 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.92 ml/kg/saat ile 50. günde en küçük değer ise 3.66 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.32 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (8.26 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.8). Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.34 D %5 : 0.37 Şekil 4.7. I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 204

236 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.42 D %5 : 0.37 Şekil 4.8. I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 6.26 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.93 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.83 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 4.68 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (4.48 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (8.62 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.9) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 6.22 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.73 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.64 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 4.34 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 20. günde uygulamasında (4.17 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (7.98 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.10). 205

237 10 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.29 D %5 : 0.27 Şekil 4.9. II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.22 D %5 : 0.33 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 206

238 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.95 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.61 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.01 ml/kg/saat ile 40. günde, en küçük değer ise 3.14 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.10 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (7.65 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.11) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.51 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.09 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.15 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 3.32 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.22 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (7.34 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.12). 9 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.36 D %5 : 0.44 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 207

239 8 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.43 D %5 : 0.40 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.63 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.08 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 5.99 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 3.93 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.62 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (7.12 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.13) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 5.40 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.08 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 6.05 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 3.71 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (3.29 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (7.10 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.14). 208

240 8 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.37 D %5 : 0.40 Şekil II.Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 8 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 0.43 D %5 : 0.43 Şekil II.Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 209

241 ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve % oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen karbondioksit değerleri Şekil 4.15, 4.16, 4.17, 4.18, 4.19, 4.20, 4.21, ve 4.22 de verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle karbondioksit miktarının hızlı solunum neticesinde hemen ortaya çıktığı, li uygulamalar ile karbondioksit miktarındaki artışın sınırlandığı görülmektedir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.58 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.04 ml /kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.04 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 4.28 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (4.17 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.80 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.15) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.35 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.29 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.24 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 4.12 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (4.00 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.44 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.16). 210

242 10 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Muhafaz Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.41 D %5 : 0.47 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.27 D %5 : 0.33 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 211

243 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.99 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.84 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.16 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 4.47 ml /kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (4.32 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.85 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.17) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.82 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.14 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.14 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 4.23 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (4.12 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.56 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.18). Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.34 D %5 : 0.34 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 212

244 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0,23 D %5 : 0,25 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.59 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 4.70 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.13 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 3.11 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (3.00 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.69 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.19) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 7.81 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.41 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 3.27 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (3.00 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.69 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.20). 213

245 10 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.41 D %5 : 0.36 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 9 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.40 D %5 : 0.44 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 214

246 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 8.06 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.57 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.41 ml/kg/saat ile 404. günde, en küçük değer ise 4.27 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (4.03 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.45 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.21) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 8.04 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 5.75 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 7.63 ml/kg/saat ile 404. günde, en küçük değer ise 4.59 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamalarında (4.40 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (8.59 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.22). Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.29 D %5 : 0.29 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). 215

247 Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0.37 D %5 : 0.41 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Karbondioksit Miktarı (ml/kg/saat). Nektarinler diğer sert çekirdekli meyveler gibi yapıları gereği çok hızlı solunum yaparlar. Bunun neticesinde depolama ve raf ömürleri kısıtlıdır. Çalışmamızda özellikle ve uygulamalarının yapıldığı meyvelerde hızlı solunum sonucunda daha fazla karbondioksit miktarı tespit edilmiştir. Raf ömrü kontrolünde li uygulamaların haricinde özellikle 20. günden itibaren karbondioksit üretiminin arttığı tespit edilmiştir. Orion çeşidinde Maria Aurelia çeşidine göre karbondioksit miktarı fazla tespit edilmiştir. Ayrıca her iki çeşit için II derim olumundaki meyvelerde karbondioksit miktarı I. derim olumundaki meyvelere göre daha fazla olarak tespit edilmiştir. Zoffoli ve ark. (1998); Malakou ve Nanos (2005), Caledsi 2000 nektarin, Royal Glory ve Elegant Lady şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmalarda, ambalajı patojenlerin gelişimi ve meyve olgunluğunu engellerken, meyveler depodan çıkarıldıktan sonra 10 saat süreyle oda koşullarında bekletildiğinde ambalajlarda O 2 %3 ün altına düşmüş, CO 2 ise %13 ün üzerine çıkmıştır. Farklı olarak Liguori ve ark. (2004), nektarin ve şeftalilerde 1-MCP uygulamasının CO 2 miktarını arttırdığını göstermişlerdir. Bu konuda araştırıcıların daha önce yaptıkları benzer çalışmalarda nektarin ve 216

248 şeftali meyvelerinde KA uygulamaları, yüksek CO 2 koşulları, bizim çalışmamızdaki gibi meyve olgunlaşmasını geciktirmiştir (Wang ve Anderson, 1985; Kerbel ve ark., 1991; Ke ve ark., 1994; Retamales ve ark., 1992; Burmeister ve Harman, 1997; Akbudak, 1999; Akbudak ve Eriş; 2004) Etilen Miktarı (ml/kg/saat) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama etilen miktarı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan ve uygulamaları etilen miktarındaki yükselişi diğer uygulamalara göre önemli oranda sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde edilen etilen miktarları Şekil 4.23, 4.24, 4.25, 4.26, 4.27, 4.28, 4.29, ve 4.30 da verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Şekil 4.25 de Uygulama x Muhafza etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle etilen miktarındaki yükselişin muhafazanın gününden sonra ortaya çıktığı ve muhafaza sonuna kadar artış gösterdiği bulunmuştur. içeren uygulamalar etilen miktarındaki artışı sınırlandırmıştır. Her iki çeşit için ve uygulamalarında etilen miktarları, diğer uygulamalara göre daha fazla miktarda tespit edilmiştir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 0.72 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 0.33 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 1.22 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.12 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.09 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (2.16 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.23) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia 217

249 çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 0.75 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 0.39 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 1.34 ml/kg/saat ile 50. günde en küçük değer ise 0.16 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.14 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (1.98 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.24). Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.04 D %5 : 0.06 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 2,5 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.07 D %5 : 0.07 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 218

250 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.89 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.26 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 2.30 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.92 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.68 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.47 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.25) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.83 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.25 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 2.32 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.89 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.75 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.66 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.26). 4 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.06 D %5 : 0.04 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 219

251 4 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0,09 D %5 : 0,07 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.09 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 0.68 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 2.11 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.10 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.08 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (2.98 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.27) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.17 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 0.68 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 1.98 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.19 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.16 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.05 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.28). 220

252 3,5 3 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.06 D %5 : 0.06 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 3,5 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.06 D %5 : 0.06 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 221

253 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.93 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.21 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 2.66 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.95 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.47 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.25 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.29) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 1.87 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 1.34 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 2.41 ml/kg/saat ile 50. günde, en küçük değer ise 0.83 ml/kg/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (0.50 ml/kg/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında (3.20 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.30). 3,5 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.07 D %5 : 0.04 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 222

254 3,5 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) 3 2,5 2 1,5 1 0, Uygulama D %5 : 0.06 D %5 : 0.08 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat) ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen etilen değerleri Şekil 4.31, 4.32, 4.33, 4.34, 4.35, 4.36, 4.37, ve 4.38 de verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle etilent miktarının hızlı önemli bulunmuştur. li uygulamalar ile etilen miktarındaki artışın sınırlandığı görülmektedir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.89 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.06 ml /kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 5.24 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 2.14 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (1.86 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (5.98 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.31). 223

255 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.92 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.15 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 5.15 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 2.27 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (1.77 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (5.77 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.32). 7 6 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Uygulama D %5 : 1.02 D %5 : 1.00 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 224

256 7 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 1.04 D %5 : 1.05 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.92 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.13 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 4.84 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 2.45 ml /kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (1.98 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (6.95 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.33) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.60 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.14 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 4.80 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 2.84 ml/kg/saat ile 14. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (2.10 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (5.70 ml/kg/saat) 225

257 elde edilmiştir (Şekil 4.34). 8 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 1.03 D %5 : 0.09 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 6 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Muhafza Raf Ömrü Uygulama D %5 : 0,07 D %5 : 0,09 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 226

258 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.22 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.40 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 4.70 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 1.53 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (1.28 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (6.12 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.35) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.25 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 2.37 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 4.62 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 1.74 ml/kg/saat ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 104. günde uygulamasında (1.22 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (5.66 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.36). 7 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 1.00 D %5 : 1.04 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 227

259 7 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 1.02 D %5 : 1.05 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.71 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.63 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 5.38 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 3.02 ml/kg/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde ve uygulamalarında (2.95 ml/kg/saat), en büyük değer ise 404. günde uygulamasında (6.35 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.37) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 4.73 ml/kg/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise 3.62 ml/kg/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi ortalamaları yönünden ise en büyük değer 5.31 ml/kg/saat ile 504. günde, en küçük değer ise 3.31 ml/kg/saat ile 104. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamalarında (2.66 ml/kg/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (5.96 ml/kg/saat) elde edilmiştir (Şekil 4.38). 228

260 7 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Süreasi Uygulama D %5 : 0.09 D %5 : 0.07 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 7 Etilen Miktarı (ml/kg/saat) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 1.03 D %5 : 1.01 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Etilen Miktarı (ml/kg/saat). 229

261 Olgunlukla beraber özellikle kontrol meyvelerinde ve 30. günden itibaren etilen miktarı artmıştır. içeren uygulamalarda her iki meyve için etilen miktarı oldukça düşük olarak hesaplanmıştır. Raf ömrü kontrolünde de aynı sonuç tespit edilmiştir. Nektarin meyvelerinde II. derim olumundaki meyvelerde etilen üretimi I. derim olumundaki meyvelere göre daha fazla olmuştur. Benzer bir çalışmada Burmeister ve Harman, (1997), herhangi bir uygulama yapılmayan şeftali ve nektarinlerde kontrollü atmosfer veya uygulanan meyvelere göre etilen miktarının arttığını göstermiştir. Zhou ve ark. (2001), yaptıkları çalışmada içsel ve dışsal etilenin depolama bozukluklarının azalmasında büyük rol oynadığı tespit etmişlerdir. Depolama süresince etilen uygulaması veya etilen oranını arttırabilecek diğer uygulamalar nektarinlerde yünlüleşmeyi azaltmıştır. Bu sonuç bizim çalışmamızla da paralellik göstermektedir. Özellikle uygulaması ile etilen miktarı bütün meyvelerde uygulamalarından sonra fazla miktarda bulunmuştur. Etilen miktarının fazla olması ise yünlüleşmeyi azaltmıştır. Girardi ve ark. (2005), Brezilya da Chiripa çeşidi şeftalide, kontrollü atmosferde depolama, aralıklı ısıtma, dışsal etilen uygulaması yapmışlardır. Bütün bu uygulamalar etilen üretimini azaltarak, muhafaza süresini arttırmıştır. Nektarinler klimakterik meyvelerdir. Klimakterik meyvelerde meyve dokusunda çok belirgin şekilde meydana gelen aroma, renk, tat ve diğer biyokimyasal olaylara bağlı olarak olgunlukla etilen biyosentezi artar. Klimakterik meyvelere dışarıdan etilen verildiğinde olgunluk artar fakat buda depolama süresini ve raf ömrünü azaltarak meyvede bozulmaları arttırır, meyve kalitesini düşürür. Transgenik bitkilerde yaşlılığı önleyen ACC Oksidaz (ACO) geni etilen üretimini durdurarak meyvenin depolama ve raf ömrünü maksimum düzeye çıkarır (Grierson, 1992; Lelivere ve ark., 1997). Kunsang ve ark.(1996); Sisler ve ark. (1996); Bonghi ve ark.(1999); Liguori ve ark. (2004); Torrigiani ve ark. (2004); Girardi ve ark.(2005), Nektarin ve şeftalilerde uygulanan diğer PA (poliamin) ve AVG (aminoetoksivinilglisin), 1-MCP (metilsiklopropan) uygulaması ve erken derim kontrol meyvelerine göre etilen düzeyini azaltmıştır. Bizim çalışmamızda da benzer şekilde erken derim yapılan Maria Aurelia ve Orion meyvelerinde etilen miktarlarının düşük olduğu görülmüştür. 230

262 4.13. Ethanol Miktarı (ppm) Meyveler ağaç üzerinde olgunlaşırken veya derimden sonra anaerobik solunum neticesinde asetaldehit ve ethanol ortaya çıkmaktadır. Bu maddeler özellikle aromaya etki etmektedir. Asetaldehit hemen hemen her meyvede oksijenin bulunduğu koşullarda ortaya çıkabilen bir aroma maddesidir. Fakat çok daha fazla oksijen olmayan koşullarda ortaya çıkabilen bir maddedir. Oksijensiz koşullar ise daha çok mumlama, filmle kaplama, kontrollü atmosferde depolama ve modifiye atmosferde paketleme işlemleriyle olmaktadır. Ethanol miktarının artması özellikle olgun meyvelerde mitokondri aktivitesinin düşmesi ile ve hücre duvarı için gerekli enerji üretilmemesine bağlıdır. Bundan dolayı sitoplazmada oksijensiz solunumla enerji elde edilmektedir. Yüksek oranda karbondioksit asetaldehit miktarını arttırmakta bu da olgun olmayan meyvelerdeki astrijen taneninin azalmasını sağlamaktadır. Son 15 yıldır Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi asetaldehiti tad arttırıcı bir madde olarak güvenle kullanılabilmesine izin vermiştir. Asetaldehit ancak kapalı sistemlerde uygulanabilmektedir. Ethanol ise sıvı çözeltilere batırılarak ta uygulanabilmektedir. Asetaldehit ve ethanol meyvede yaşlılığı geciktirmede, renk maddelerinin sentezini azaltılmasında, etilen sentezinin, hücrelere sertlik kazandıran pektin moleküllerinin bozulmasını sağlayan PG (poligalakturonaz) sentezinin azaltılmasında, meyve eti sertliğinin ise korunmasında kullanılmaktadır. Asetaldehit miktarının artması şeker birikimine neden olmakta, organik asit miktarının, üşüme zararının ve içsel kahverengileşme gibi fizyolojik bozulmaların azalmasına neden olmaktadır. Üşüme zararı hücre zarındaki lipitlerin alkollerle bozulması ve bunun sonucu viskozitenin azalması ile ortaya çıkmaktadır. Bu maddeler incirde ağaç üzerinde olumu sağlamak için, muz ve persimonda suda çözünebilen tanen olan astrijen miktarını azaltmak için, üzümde ise antosiyanin miktarını azaltmak için kullanılmaktadır. Derim sonrası bu maddelerin uygulanması uçucu maddelerin ve aroma miktarının artmasına neden olmaktadır. Ayrıca asetaldehitin böcek öldürücü, mantari hastalıkları önleyici özelliği olduğu bulunmuştur. Özellikle asetaldehit Rhizopus stolonifer, Penicillium expansum, Botrytis cineria gelişimini geciktirmektedir. Bitki ayrıca asetaldehit uygulaması ile antifungal madde üretimini arttırmaktadır. Asetaldehit örümcekgillerde, thripslerde, yeşil şeftali biti 231

263 mücadelesinde etkilidir. Ethanol ise turunçgiller ve sert çekirdeklilerde Botrytis cineria, Monilia fructicola gelişimini önlemektedir. Kırmızı örümcek ve elma iç kurdu mücadelesinde kullanılmaktadır. Asetaldehit ethanole göre mantari etmenler ve zararlılarla mücadelede daha etkilidir. Asetaldehit ve ethanol yaşlılığı geciktirdiği, etilen üretimini azalttığı ve üşüme zararını düşük düzeyde tuttuğu bilinmektedir. Fakat tüm bu özelliklere karşılık aset aldehit ve ethanol kullanılırken çeşit ve tür özelliklerini iyi bilmek gerekmektedir. Özellikle subtropik meyvelerde yüksek dozda asetaldehit uygulaması, anaerobik ortam nedeniyle tüm meyvelerde fitotoksik bozulmalar oluşmaktadır (Pesis, 2005) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait 0 o C ve % 90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama ethanol miktarı artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan li uygulamalar ethanol miktarındaki yükselişi hızlandırmıştır. içerisindeki oksijensiz koşullarda nektarin meyvesindeki şekerler ethanole dönüşmüştür. Bu durum özellikle muhafazanın 30. gününden sonra belirgin olarak ortaya çıkmıştır. Ethanol tat durumuna etki etmiş ve yeme kalitesi çok fazla oranda azalmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde edilen ethanol değerleri Şekil 4.39, 4.40, , 4.43, 4.44, 4.45, ve 4.46 da verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ethanol miktarındaki yükselişin muhafazanın 30. gününden sonra ortaya çıktığı ve muhafaza sonuna kadar artış gösterdiği bulunmuştur. Özellikle içeren uygulamlarda 20. günden sonra oksijensiz solunum neticesinde ethanol miktarı çok fazla oranda artmıştır. Ethanol miktarının çok fazla olması her iki nektarin çeşidinde yeme olumunu olumsuz şekilde etkilemiştir deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer 570,06 ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer 232

264 ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (53.21 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.39) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (46.67 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.40) Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 5.12 D %5 : 4.13 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 233

265 Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 4.20 D %5 : 6.40 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (58.44 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.41) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (76.23 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.42). 234

266 Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 5.05 D %5 : 5.13 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm) Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 4.19 D %5 : 5.22 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 235

267 deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (98.29 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.43) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (76.23 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.44) Ethanol Miktarı (ppm) Muhafaz Uygulama D %5 : 5.20 D %5 : 5.45 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 236

268 Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 5.33 D %5 : 6.21 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (88.40 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.45) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 50. günde, en küçük değer ise ppm ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (70.40 ppm), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.46). 237

269 1400 Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 4.44 D %5 : 4.26 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm) Ethanol Miktarı (ppm) Uygulama D %5 : 5.13 D %5 : 5.25 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 238

270 ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen ethanol değerleri Şekil 4.47, 4.48, 4.49, 4.50, 4.51, 4.52, 4.53, ve 4.54 de verilmiştir. Şekillerin tümü incelendiğinde Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle ethanol miktarının oksijensiz solunum neticesinde içeren uygulamalarda özellikle çok fazla oranda artış göstermiştir. Raf ömrü kontrollerinde muhafaza sonrasında bulunan ethanol miktarları azalmıştır deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 404. günde, en küçük değer ise 4.21 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (3.46 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında (521.98) elde edilmiştir (Şekil 4.47) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise 4.12 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. uygulamasında (4.03 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.48). 239

271 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 6.34 D %5 : 7.12 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 600 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 7.17 D %5 : 7.93 Şekil I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 240

272 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise 4.38 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (3.89 ppm), en büyük değer ise 404. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.49) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise 4.39 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (4.27 ppm), en büyük değer ise 404. günde ve 504. günde ısıtma uygulamalarında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.50). 600 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 8.03 D %5 : 7.90 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 241

273 600 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 7.21 D %5 : 6.83 Şekil II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (10.21 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.51) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (16.34 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.52). 242

274 600 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 6.16 D %5 : 7.10 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 700 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 8.44 D %5 : 7.37 Şekil I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 243

275 deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise 9.67 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamalarında (8.67 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.53) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamaların ortalamaları arasında en büyük değer ppm ile uygulamasında, en küçük değer ise ppm ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer ppm ile 504. günde, en küçük değer ise 7.32 ppm ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 04. günde uygulamasında (6.98 ppm), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( ppm) elde edilmiştir (Şekil 4.54) 700 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 7.14 D %5 : 6.41 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). 244

276 700 Ethanol Miktarı (ppm) Raf Ömrü Uygulama D %5 : 8.21 D %5 : 7.34 Şekil II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Saptanan Ethanol Miktarı (ppm). Orion ve Maria Aurelia nektarin çeşitlerinde muhafaza süresi uzadıkça meyvelerde ethanol miktarı artış göstermiştir. Fakat özellikle içeren uygulamalarda bu artış önemli ölçüde fazla olmuştur. Ethanol miktarının artmasının nedeni ambalaj içerisinde bulunan atmosferle ilgilidir. Derim sonucunda ambalaj içerisinde oksijen miktarı solunumla azaldığı için meyvelerin şekerleri oksijensiz solunuma maruz kalmıştır. Oksijensiz solunumda ethanol oluşmuştur. Ethanol miktarının fazla oluşu uygulamalarının yapıldığı meyvelerin yeme kalitelerini düşürmüştür. II. derim olumundaki meyvelerde ethanol oranı daha fazla olmuştur. Raf ömürleri boyunca ethanol oranları ise ambalajlarının açık olmasından dolayı muhafaza süresindeki miktarlarına göre daha az olmuştur. Malakou ve Nanos (2005), Yunanistan da Caledsi 2000 nektarin ve Royal Glory şeftali çeşidi ile yaptıkları çalışmada ambalajı kalite kriterlerini korumuş fakat raf ömrü kontrollerinde oksijen miktarı çok fazla oranda azalmış, sonuçta asetaldehit ve ethanol miktarı artmıştır. Liguori ve ark. (2004), Şeftali ve nektarin meyvelerine 20 o C de 1-MCP uygulaması sırasında CO 2 miktarı artmıştır. 0 o C de ise O 2 miktarı azalmıştır. 20 o C de 20 saat bekletme özellikle kapalı 245

277 ortamda anaerobik faaliyetlerin artmasına neden olmuştur. Pesis ve ark. (2002), Litchi meyvelerini 1 ay süre ile 2 o C de modifiye atmosfer paketleri içerisinde paketlemişlerdir. Raf ömrü kontrolleri için 3 gün 20 o C de meyveleri bekletme neticesinde çok aşırı şekilde asetaldehit ve ethanol oluşumu gözlemişlerdir. Petracek, (2002), kirazlarda yaptıkları çalışmada modifiye atmosfer paketleri içerisinde 0-25 o C de depolama ile özellikle sıcaklığın artmasıyla beraber asetaldehit ve ethanol oranları artmıştır. Bu da solunumu hızlandırmış ve raf ömrünü azaltmıştır. Şeftali ve nektarinlerde ethanol oluşumu ile ilgili daha önce yapılmış çalışmalarda elde edilen sonuçlarla, bizim denemelerimizde elde ettiğimiz sonuçlar benzerlik göstermektedir. Nektarin ve şeftalilerin, KA (düşük oranda oksijen (% 1 den az), yüksek oranda karbondioksit (%3 den fazla)' de muhafazaya tolerans sınırlarını belirlemek amacıyla araştırmacıların yaptıkları çalışmalarda, meyvelerde muhafaza süresince meydana gelen görsel zararlanmalar ve yabancı koku oluşumunu değerlendirmişlerdir. Kontrollü atmosferde uzun süre depolama, meyvelerde aroma gelişimini engellemekte, anormal olgunlaşma, meyve eti kahverengileşmesi, ethanol ve asetaldehid birikimi gibi zararlı etkiler görülmektedir. Meyvelerde uçucu bileşikler, meyvelerin aromalarının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle, düşük O 2 uygulamalarının en önemli zararlı etkisi, meyvelerin ethanol kapsamı ile logaritmik ilişkili olan bir alkol, istenmeyen bir kokunun gelişimine neden olduğu, depolama esnasında ethanol kapsamındaki birikimin, meyvelerin düşük O 2 'li atmosfere toleransını belirleyen temel faktör olduğu saptanmıştır (Ke ve ark., 1991; Kerbel ve ark., 1991; Lurie ve Pesis, 1992; Streif ve ark., 1992; Ke ve ark., 1994; Folchi ve ark., 1996; Tian ve ark., 1996; Tonutti ve ark., 1998; Bonghi ve ark,, 1999; Zerbini ve ark., 2001) Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) Nektarinlerde fizyolojik bozuklukların en fazla olduğu yünlüleşme olayı poligalakturonaz miktarı ve pektinesteraz enzimlerinin hücre içerisindeki durumu ile ilgilidir. Bu enzimler hücre duvarında bulunan pektinin su ile parçalanmasını arttırmaktadırlar. Pektin molekülleri düşük esterleşme reaksiyonları ile bozulurlar ve jel haline dönüşürler. Hücre duvarında bulunan ve pektinle birlikte çözünen kalsiyum serbest su ile bağ oluşturarak yünlüleşme denilen fizyolojik bozulma ortaya 246

278 çıkmaktadır (Zhou ve ark., 2000; Manganaris ve ark., 2005) ve deneme yıllarında derimi yapılarak farklı derim sonrası uygulamalar yaptıktan sonra muhafaza edilen Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşitlerine ait meyvelerin 0 o C ve %90 oransal nemde muhafaza süreleri uzadıkça ortalama poligalakturonaz miktarları artmıştır. Her iki yılda ve her iki çeşitte de muhafaza sırasında saptanan uygulamaları poligalakturonaz miktarındaki artışı diğer uygulamalara göre önemli ölçüde sınırlandırmıştır ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidinde elde poligalakturonaz enzim miktarı değerleri Çizelge 4.161, 4.162, 4.163, 4.164, 4.165, 4.166, 4.167, ve de verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde muhafaza süresiyle poligalakturonaz enzim miktarının muhafaza süresinin sonuna kadar artış gösterdiği görülmüştür deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (35.90 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.161) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer

279 günde uygulamasında (39.44 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.162). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,25e ,79d ,39d ,44c ,18b ,22a Ort. 141,95a 131,10b 76,90d 54,51e 91,54c 61,03e 59,84e 63,60e D%5 Uygulama:6.43 :5.57 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) 0 38,41 38,41 38,41 38,41 38,41 38,41 38,41 38,41 38,41e 10 75,84 56,27-39,44-47, ,65d 20 88,05 86,04 47,44 43,38 61,32 52,04 42,46 52,24 59,12d ,01 100,72 57,96 52,63 68,64 57,77 61,51 67,94 71,77c ,54 152,88 97,22 80,01 97,04 88,79 70,36 85,55 108,74b ,38 291,18 135,03 89,73 150,27 99,72 84,86 100,46 161,58a Ort. 141,54a 120,91b 75,21d 57,27g 83,135c 63,97ef 59,52fg 68,82de D%5 Uygulama:4.26 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg 248

280 protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (47.45 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.163) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (51.83 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.164). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,53e ,20d ,95d ,59c ,22b ,80a Ort. 143,95a 133,43a 81,56b 61,70c 93,07b 63,27c 65,24c 65,63c D%5 Uygulama:7.14 :

281 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) 0 49,04 49,04 49,04 49,04 49,04 49,04 49,04 49,04 49,04e 10 73,71 63,48-56,48-51, ,25d 20 99,50 83,26 58,39 55,79 61,80 56,38 63,00 56,02 66,77d ,67 115,98 65,89 61,05 70,63 62,53 74,67 64,72 78,02c ,11 139,43 101,76 78,98 87,67 85,82 81,92 78,53 101,90b ,98 314,22 153,14 91,49 157,32 97,49 91,35 97,19 171,52a Ort. 143,59a 127,56b 85,64c 65,47d 85,30c 67,18d 72,00d 69,10d D%5 Uygulama:4.07 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (50.41 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.165) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamalarında (38.05 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.166). 250

282 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,49f ,41e ,37d ,42c ,53b ,39a Ort. 141,37a 132,37b 83,39d 58,55e 97,30c 60,52e 60,87e 60,51e D%5 Uygulama:5.52 :4.78 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) 0 30,95 30,95 30,95 30,95 30,95 30,95 30,95 30,95 30,95f 10 53,33 45,2-38,31-38, ,72e 20 82,04 71,21 47,96 44,63 52,19 40,40 48,65 49,95 54,63d ,57 83,58 50,04 49,83 61,63 51,87 51,05 51,31 63,34c ,24 129,64 99,91 87,19 112,90 93,02 73,56 81,61 100,51b ,89 270,26 157,71 94,75 145,42 100,99 99, ,10a Ort. 124,17a 105,13b 73,32c 57,61d 80,62c 59,25d 60,68d 61,03d D%5 Uygulama:6.27 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x 251

283 süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (47.40 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.167) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 50. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 10. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 10. günde uygulamasında (53.73 μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 50. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.168). Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,91e ,48d ,54d ,75c ,25b ,86a Ort. 143,48a 147,17a 89,80c 69,85e 97,03b 67,98e 78,60d 80,47d D%5 Uygulama:2.77 :

284 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) 0 51,68 51,68 51,68 51,68 51,68 51,68 51,68 51,68 51,68e 10 90,70 80,99-53,73-55, ,11d ,69 99,64 62,69 59,71 60,76 61,08 58,10 58,10 70,47d ,74 117,55 66,16 63,46 82,53 63,47 66,19 79,56 80,71c ,24 161,31 118,73 105,94 118,27 118,00 96,10 108,70 123,91b ,34 380,00 197,89 152,18 195,66 172,53 132,25 136,74 219,32a Ort. 149,06a 148,53a 99,43b 82,78c 101,78b 86,96c 80,86c 86,96c D%5 Uygulama:4.10 : ve deneme yıllarında, I. ve II. Derim olumunda derimi yapılan depolamadan sonra 4 gün süre ile oda koşullarında (20 o C ve %50-60 oransal nem) tutulan Maria Aurelia ve Orion nektarin çeşidi meyvelerden elde edilen poligalakturonaz enzim miktarı değerleri Çizelge 4.169, 4.170, 4.171, 4.172, 4.173, 4.174, ve da verilmiştir. Çizelgelerin tümü incelendiğinde Çizelge ve de Uygulama x etkileşimi önemsiz bulunurken, diğer Uygulamalar, Süreleri ve Uygulama x etkileşimi % 5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Meyvelerde poligalakturonaz enzim miktarının muhafaza süresinin uzaması ile 304. güne kadar arttığı görülmektedir. uygulamaları özellikle raf ömrü kontrollerinde poligalakturonaz enzim miktarının artışını hızlandırmıştır deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 304. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama 253

285 x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 104. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.169) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 204. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.170). Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,77b ,64a ,89a ,36a ,06a ,25a Ort. 217,77c 209,66c 174,55d 438,96b 182,05d 444,67ab 461,30a 461,62a D%5 Uygulama:10.39 :

286 Çizelge I. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,19 213, ,11c ,92 267,23-374,31-374, ,39b ,23 281,28 160,03 402,92 205,52 416,16 429,73 453,72 331,49a ,05 206,97 186,55 424,02 215,06 430,22 433,18 456,51 323,58ab ,03 194,51 191,20 432,67 191,76 456,03 454,37 458,24 320,60b ,62 186,51 200,69 450,74 165,97 455,38 456,94 461,74 319,45b Ort. 228,09d 224,93d 184,62e 416,93c 194,58e 426,55bc 439,80b 457,55a D%5 Uygulama:8.34 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 204. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.171) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Maria Aurelia çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 104. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde 255

287 uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.172). Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,93c ,30a ,38ab ,17b ,33c ,29c Ort. 285,93b 282,73b 176,46c 448,94a 186,30c 453,48a 449,48a 464,87a D%5 Uygulama:8.90 :7.70 Çizelge II. Derim Olumundaki Maria Aurelia Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,76 291, ,69d ,06 317,76-408,78-420, ,96a ,37 385,65 178,20 419,84 173,03 429,83 432,52 442,20 355,70b ,68 279,10 190,12 450,50 194,52 450,00 451,75 448,67 345,83c ,71 193,20 183,43 449,19 188,29 438,68 465,41 470,03 325,68c ,55 187,21 199,18 455,19 204,81 467,55 460,30 473,16 330,41c Ort. 302,60d 275,71e 187,74f 436,70c 189,87f 441,27bc 452,48ab 458,51a D%5 Uygulama:7.73 : deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer 256

288 ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.173) deneme yılında I. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 104. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.174). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,46c ,98a ,98b ,07b ,17b ,40b Ort. 214,71c 215,28c 178,34d 442,39b 193,92b 459,35a 464,46a 451,08ab D%5 Uygulama:9.43 :

289 Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,30 258, ,90a ,53 290,21-387,27-173, ,69a ,47 248,50 160,47 405,78 247,67 412,48 428,00 414,40 320,35b ,13 180,93 173,25 421,98 220,00 457,63 429,75 425,97 314,83b ,97 178,96 195,75 435,69 181,68 465,39 459,18 449,55 318,90b ,09 170,09 211,38 438,20 170,74 470,73 445,06 466,47 320,44b Ort. 234,75c 221,21d 184,94f 417,98b 205,02e 436,00a 444,25a 439,09a D%5 Uygulama:7.50 : deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 104. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 504. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.175) deneme yılında II. derim olumunda derimi yapılan Orion çeşidinde raf ömrü kontrollerinde uygulamalar arasında en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasında, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile uygulamasından elde edilmiştir. süresi yönünden ise en büyük değer μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 104. günde, en küçük değer ise μg galakturonikasit/mg protein/saat ile 04. günde elde edilmiştir. Uygulama x süresi etkileşiminde en küçük değer 204. günde uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat), en büyük değer ise 404. günde 258

290 uygulamasında ( μg galakturonikasit/mg protein/saat) elde edilmiştir (Çizelge 4.176). Çizelge I. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz Enzim Miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,31d ,04a ,89b ,69c ,46d ,86d Ort. 302,08b 302,70b 190,25c 459,63a 197,28c 462,01a 467,20a 465,55a D%5 Uygulama:7.08 :6.13 Çizelge II. Derim Olumundaki Orion Meyvelerinde Raf Ömürleri nce Deneme Yılında Saptanan Poligalakturonaz miktarı (μg galakturonikasit/mg protein/saat) ,73 282, ,05d ,43 299,72-414,36-417, ,69a ,92 345,56 169,82 430,48 175,17 424,18 427,77 422,91 343,44b ,67 275,59 214,25 456,15 211,04 438,21 441,93 432,14 345,51b ,42 199,19 207,93 455,55 217,58 455,49 465,97 437,86 338,87bc ,71 192,19 193,04 459,88 190,47 461,10 444,39 457,74 330,57c Ort. 307,31b 263,69c 196,26d 443,69a 200,65d 439,05a 445,01a 437,66a D%5 Uygulama:9.57 :8.29 Yapılan uygulamalar arasında aralıklı ısıtma uygulaması soğukta muhafazadan sonra ve raf ömrü kontrollerinde PG (poligalakturonaz) enzim miktarındaki artışı önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Poligalakturonaz miktarındaki artış en fazla raf ömrü kontrollerinde olmuştur. Orion çeşidinde Maria Aurelia 259

291 çeşidine göre PG artışı daha fazla olmuştur. Özellikle II. Derim olumundaki meyvelerde bu artış oranı daha fazladır. Raf ömrü kontrollerinde ise uygulamaları her iki çeşit için PG miktarını arttırmıştır. Diğer uygulamalarda ise 204. güne kadar PG miktarında bir artış olup, daha sonra ise azalma olmuştur. Aralıklı ısıtma uygulama ise artışı sınırlandırmıştır. Aralıklı ısıtma uygulaması etilen oluşumunu arttırmış, etilen ise PG oluşumunu sınırlandırmıştır. Bu konuda Zhou ve ark. (2000), Flavortop nektarinleri ile kontrollü atmosferde depolama, geç depolama ve aralıklı ısıtma metodları PG ve PE enzim oranlarında bir denge oluşturarak yünlüleşmeyi geciktirir. Bu enzimlerin oluşumu ise PG ve PE genleri ile kontrol edilir. Çalışmada derimde pektinesteraz (PE) enzim miktarı çok fazla olarak bulunmuştur. Poligalakuronaz (PG) enzimi ise henüz daha yeni sentezlenmeye başlanmıştır. Daha sonra ise PE olgunlukla beraber azalmaya başlamıştır. PG mrna yumuşama vardır. Bunun nedeni hücre duvarlarının yapısında bulunan pektin moleküllerinin PG enzimi ile parçalanmasından kaynaklanmaktadır. Çalışmada geç depolanan meyvelerde PG miktarını diğer meyvelere göre daha fazla oranda bulmuşlardır. PG geç depolanan ve kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde kontrol meyvelerine oranla 4. hafta depodan çıkartılıp, 5 gün süre ile raf ömründe bekletilen meyvelerde çok yükseliş göstermiştir. Fakat depodan çıkarıldığı zaman yapılan analizlerde kontrollü atmosferde depolanan meyvelerde PG az bulunmuştur. Manganaris ve ark. (2005), Caldesi 2000 nektarinlerinde PG (poligalakturonaz) enzim miktarı nektarin meyveleri depodan çıkarıldıktan bir gün sonra düşük düzeyde bulunmuştur (36.1 µg/mgprotein/saat). 5 gün raf ömründen sonra ise artış fazla olmuştur (236.6 µg/mg protein/saat). Bizim araştırma sonuçlarında da benzer şekilde aralıklı ısıtma uygulaması en fazla poligalakturonaz enzim miktarının artışına engel olmuştur. Bizim çalışmamızda da uygulamaları depodan çıkarıldığı dönemde PG miktarı fazla artış göstermemiştir. Fakat raf ömrü kontrollerinde ise PG miktarının fazla artmasına neden olmuştur. Bizim elde ettiğimiz sonuçlar bu konuda yapılmış bir çok çalışmanın sonuçları ile uyum içindedir. Nektarinlerde fizyolojik bozukluklardan özellikle yünlüleşme, pektin maddelerinde görülen bozulmalara bağlı bulunmuştur. Fakat aralıklı ısıtma, ve KA uygulamaları PG miktarındaki artışı sınırlandırmış, 260

292 sonuçta fizyolojik bozulmalar azalmıştır (Salmeron ve ark., 1991; Lurie ve ark., 1993; Mollendorff ve ark., 1994; Sonego ve ark., 1995; Artes ve ark., 1996; Dawson ve ark., 1996; Margason ve ark., 1997; Artes ve ark., 1999; Rombaldi ve ark., 2002; Girardi ve ark., 2005; Hongshun ve ark., 2006; Manganaris ve ark., 2006). Farklı olarak yapılan 1-MCP, etilen, asetaldehit ve ethanol uygulamaları nektarin meyvelerinde hücrelere sertlik kazandıran pektin moleküllerinin bozulmasını sağlayan PG (poligalakturonaz) sentezinin azaltılmasını sağlamıştır (Lurie ve Pesis, 1992; Sitrit ve ark., 1998; Dong ve ark., 2001; Pesis, 2005). 261

293 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR 5. SONUÇ VE ÖNERİLER 1. Gelişen plastik ambalaj teknolojisiyle beraber çeşitli ürünler için, çeşitli kalınlıkta imal edilen ve ticari hayatta değişik isimleri bulunan Modifiye Atmosfer Paketleri () taşıma, kısa süreli depolama ve tüketiciye sunulana kadar meyvelerin muhafazası için tercih edilmelidir. Bu plastik filmlerin belli bir oranda gaz ve nem geçirgenlikleri olup bir müddet sonra nektarinlerın dışında, farklı bir atmosfer oluşturmaktadırlar. Ambalajların ağzı ısıyla yapıştırılmalı veya özel klipslerle katlanarak bağlanmalı (Şekil 5.1) ve özellikle ağzından hava giriş çıkışının olmadığı kontrol edilmelidir. Şekil 5.1. Ambalajının Ağzının Klipsle Hava Geçirmeyecek Şekilde Bağlanması. 2. Ağırlık kaybı nektarin muhafazasında en önemli problemlerden biridir. Özellikle nektarinlerin kabuk yüzeylerinin diğer meyvelere göre daha ince ve hassas olması su kaybını dolayısıyla ağırlık kaybını arttırmaktadır. İki yıllık deneme süresince Orion çeşidinde daha fazla olmak üzere Maria Aurelia çeşidinde de uygulamaların yapılmadığı ve uygulamalarında 262

294 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR ağırlık kaybı fazla olmuştur. uygulamalarında kullanılan plastik filmler ürün etrafında sınırlayıcı değişik atmosfer oluşturduğu için meyve içinden dışarıya doğru diffüzyonla su kaybı nedeniyle ağırlık kaybı az olmuştur. uygulamalarında başlangıçta ürün etrafında hava hareketi yoğun olduğundan ağırlık kaybı fazla olmuş, daha sonra diğer uygulamalardaki ağırlık kaybı ile parallellik göstermiştir. Raf ömrü süresince ağırlık kaybı daha da artmıştır. II. Derim olumunda meyvede SÇKM miktarı fazla, su oranı az olduğundan bu derim olumunda meyveler daha az ağırlık kaybı oranı göstermişlerdir. Nektarinlerin II. derimi ağırlık kaybının azalması nedeniyle denememiz sonucunda tavsiye edilebilir niteliktedir. 3. uygulamasında meyve içindeki sıcaklık alındığından solunum azalmakta bu da nektarin meyvelerinin depo ve raf ömrünü arttırmaktadır. Nektarinlerde hava ile önsoğutma özellikle su ile önsoğutma uygulamasına göre, meyve yüzeyinin hassas olmasından dolayı tercih edilmiştir. Su ile önsoğutmada uygulama sırasında ve sonrasında oluşabilecek aşırı nem ve su basıncı hassas olan yüzeyde fizyolojik ve mantarsal kayıpların artmasına neden olabilecektir. Bizim denememizde kimyasal herhangi bir ilaç kullanılmadığından meyvelerde oluşabilecek bozulmalara karşı hava ile önsoğutma uygulaması yapılmıştır (Şekil 5.2). Bu uygulama li uygulamalardan sonra kalite değerlerlerinin korunmasında etkili olmuştur. Özellikle tünel tipi fanlı ve soğuk hava depolarının içine kolayca kurulabilen önsoğutma makineleri meyve kalitesinin korunması için önerilebilir. Bu makinelerin ürün yetiştirilen bölgelerde yerel koşullarda soğuk hava depolarının bulunması durumunda kullanılması gerek üretim ve gerekse pazarlama konusunda avantajlar sağlayacaktır. Hava ile önsoğutma uygulamasında nektarin etrafında oluşabilecek fazla hava hareketini önleyebilmek için karton kutu veya kısmen kapalı ambalajlar ağırlık kaybının önlenmesi amacıyla kullanılmalıdır. 263

295 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR Şekil 5.2. Hava ile önsoğutma. 4. Elde edilen bu sonuçlara göre muhafazaya alınacak nektarin çeşitleri iyi seçilmeli, depolanma yetenekleri yüksek olmalıdır. Bunun için özellikle yetiştiricilikte Maria Aurelia ve Orion gibi geçci ve iri çeşitler seçilmelidir. Üretici ve tüketici açısından geç zamana kadar pazarda nektarin meyvelerinin bulunması bir avantajdır. Bakım işlerini kolaylaştırmak ve kaliteyi arttırmak için ise, bodurlaşmayı sağlayan alçaktan taçlandırma yöntemi kullanılmalıdır. Bunun yanında verimliliği arttırmak için bahçe kurulurken çeşit karışımı yapılmalıdır. Nektarin yetiştiriciliği yapılan yerlerde su problemi olmaması gerekir. Fertigasyon (damla sulama ile gübreleme) yöntemi kullanılmalıdır. Soğukta muhafaza için seçilecek olan nektarinlerin hastalıksız olması, sulu, renginin iyi, meyve eti sertliğinin yüksek olması gerekmektedir. 5. Derim öncesi ağaçlarda uygulanan seyreltme uygulaması meyve iriliğini, kalitesini arttırmıştır. her ağaçta adet meyve bırakılmıştır. Meyve seyreltmesi iri olan çeşitlerin daha da gösterişli olmasını ve soğuk hava deposu ve raf ömrünün daha fazla olmasını sağlayacaktır. 264

296 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR 6. Nektarinler işlenirken derim, ambalajlama, önsoğutma gibi depolama öncesi yapılan işlemlere çok dikkat edilmelidir. Özellikle sert darbelerden ve berelenmelerden meyveler korunmalıdır. Deneyimli işçiler çalıştırılmalı, paketleme evlerinde döner bantlara yavaş boşaltılmalıdır işlemi mutlaka yapılmalıdır. 7. Tüketiciler rengi parlak meyveleri tercih etmektedirler. Özellikle depolamanın uzun sürmesiyle beraber, 30. günden sonra meyve renginde matlaşmalar ve parlaklık kaybına rastlanmıştır. Meyve kabuk rengi yönünden de en iyi uygulama olarak li uygulamalar belirlenmiştir (Şekil 5.3 ve 5.4). Parlaklık yönünden ise uygulamalar arasında sadece ve uygulamalarında matlaşma gözlenmiştir. ORION (50.GÜN, 1. DERİM) (ISITMAÖNSOĞUTMA) ORION (50.GÜN, 2. DERİM) (ISITMAÖNSOĞUTMA) Şekil 5.3. Orion Çeşidi Nektarin Meyvelerinde Yapılan Uygulamaların Meyvelerin Genel Görünüşüne Etkileri. 265

297 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR MARIA AURELIA (50.GÜN, 1. DERİM) (ISITMAÖNSOĞUTMA) MARIA AURELIA (50.GÜN, 2. DERİM) (ISITMAÖNSOĞUTMA) Şekil 5.4. Maria Aurelia Çeşidi Nektarin Meyvelerinde Yapılan Uygulamaların Meyvelerin Genel Görünüşüne Etkileri. 8. Meyvede ekstrakte edilebilir su miktarı özellikle muhafazanın 30. gününden sonra uygulamalarında raf ömrü kontrollerinde azalma göstermiştir. Bu azalışta fizyolojik bozulmalardan yünlüleşmenin rolü büyüktür. Yünlüleşen meyvelerde enzim faliyetleri artmakta, hücre çeperinin yapısında bulunan pektin bozulmakta kalsiyum ve magnezyum gibi elementler su ile bağ kurarak meyveyi susuz ve yumuşak bir duruma dönüştürmektedir. ve ısıtma uygulamaları ekstrakte edilebilir su miktarının fazla olmasını sağlamıştır. Tüketiciler meyve suyu fazla olan nektarin meyvelerini tercih etmektedir. 9. Çalışma sonucunda içeren uygulamaların hepsinde 30 gün süresince meyve eti sertliği, titre edilebilir asit, ph, oranları çok iyi korunmuştur. uygulamalarında ise tam tersi durum söz konusu olmuştur. Her iki çeşit meyvelerinde ısıtma uygulamasında meyve eti sertliği ve ekstrakte edilebilir su oranı korunmuş ve yünlüleşme azaltılmıştır. Titre edilebilir asitlik, ph değişimi, tanık meyveleri ile depolama süresince paralellik göstermiştir. 266

298 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR 10. Nektarinlerde görülen en önemli mantarsal hastalıklar kahverengi çürüklük (Monilia fructicola, Monilia laxa), gri küf (Botrytis cinerea), mavi küf (Penicillium expansium) ve Rhizopus çürüklüğü (Rhizopus spp.) dür (Şekil 5.5 ve 5.6). uygulamaları 30 gün süresince patojenlerin girişini engellediği gibi, birçok patojenin gelişimi için gerekli olan oksijen ambalaj içinde bulunmadığından bahçeden bulaşan patajenler bile gelişmemiştir. Her iki nektarin çeşidinde mantarsal bozulmalar özellikle 504. günde raf ömrü kontrollerinde % 70 lere çıkmıştır. 11. li uygulamalar fizyolojik bozulmalardan yünlüleşme miktarını 30 gün muhafaza süresince düşük seviyede tutmuş, dolayısıyla ekstrakte edilebilir su miktarı da yüksek bulunmuştur. En önemli fizyolojik bozukluklar ise yünlüleşme (woolliness), içsel kahverengileşme (internal browning), mürekkepleşme (inking) dir (Şekil 5.5 ve 5.6). Her iki çeşit için başlangıçta 0 olan bozukluklar 50. gün sonunda % 5 e çıkmıştır. grubunda ise %20 olmuştur. uygulamasında raf ömrü kontrolünde 504. günde yünlüleşme % 80 oranına yükselmiştir. li uygulamalarda bu oranlar 504. günde % 20 seviyelerinde kalmıştır. ORION (50. GÜN) KONTROL ORION (504. GÜN) KONTROL Şekil Gün dan Sonra Orion Nektarin Çeşidi Meyvelerinin Görünüşü. 267

299 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR MARIA AURELIA (50. GÜN) KONTROL MARIA AURELIA (504 GÜN) KONTROL Şekil Gün dan Sonra Maria Aurelia Nektarin Meyvelerinin Görünüşü. 12. Çalışmada özellikle uygulamaları ağırlık kaybını, meyve yumuşamasını, renk ve parlaklık kaybını önlemiştir. Fakat 20. günden sonra ambalaj içerisinde anaerobik solunum, meyvede bulunan şekerlerden ethanol oluşumunu sağlamıştır. Ethanol oranının çok olması meyve tadının ve duyusal test sonuçlarının bozulmasını sağlamıştır. Deneme 50 gün olarak uygulanmasına rağmen 20. güne kadar bu li uygulamalar kalite kriterlerini koruduğu için nektarin muhafazasında kullanılması tavsiye edilebilir niteliktedir. 20. günden sonra plastik filmlerin mutlaka ağız kısımlarının açılması ve havalandırılması gerekmektedir. Böylelikle oksijensiz solunum durdurulmuş ve ethanol artışı önlenmiş olacaktır. Fakat bu işlem işçilik giderlerinden dolayı küçük işletmelerde yapılabilir niteliktedir. Çalışmada özellikle günden sonra ethanol oluşumundan dolayı meyvelerde keskin bir alkol tadı oluşmuştur. 13. Etilen birçok meyvede meyve olgunluğu ve renklenmeye etki eder. Ayrıca yaşlılığın artmasına neden olur. Çalışmada li uygulamalar haricinde etilen miktarı artmıştır. Aralıklı ısıtma uygulamasında etilen artışı diğer 268

300 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR uygulamalara göre fazladır. Fakat etilenin artışı fizyolojik bozuklukların önlenmesini ve meyvede ekstrakte edilebilir su miktarının artmasına neden olmuştur. Etilen hücre duvarının yapısında bulunan pektinin bozulmasını sağlayan enzim aktivitesini azaltmaktadır. Bu da yünlüleşmeye olumlu etki yapmaktadır. Fakat aralıklı ısıtma yapılmış meyvelerde yumuşama oranı tanık meyvesiyle benzer şekilde artış göstermiştir. II. derim olumundaki meyvelerde de benzer şekilde olgunluk arttığı için yünlüleşmenin önlenmesine olumlu etkisi olduğu bulunmuştur. 14. Ülkemizde şeftali ve nektarin üretiminin artması, derim, ambalaj, muhafaza ve taşıma işlemlerinin gün geçtikçe önem kazanmasına neden olmuştur. Nektarinler hızlı solunum yapan ve yapıları gereği uzun süre soğukta muhafazaya dayanıklı olmadığından, özellikle geçci çeşitlerde muhafaza sürelerinin birkaç gün uzatılması bile büyük önem taşımaktadır. sırasında şeftali ve nektarinlerde en büyük problemler üşüme zararından ve uzun süre soğukta muhafazadan kaynaklanan fizyolojik bozukluklardır. Gelecekte özellikle modifiye atmosferde paketleme ve aralıklı ısıtma uygulamaları konusunda çalışmalar yoğunluk kazanmalı ve bunların sonuçları pratiğe aktarılmalıdır. Unutulmaması gereken en önemli husus, herhangi bir paketleme sistemiyle nektarin meyvelerinde kalite artışı söz konusu değildir. Amaç var olan kaliteyi korumaktır. Bu kalite kaybını en aza indirebilmek için paketleme ve depolama işlemleri önceden planlanarak yapılmalıdır. 15. Sonuç olarak Orion ve Maria Aureli çeşide nektarin meyveleri 0 o C ve %90 oransal nemde uygulamalarında 20 güne kadar soğuk hava depolarında kalite kriterlerinde fazla kayıp olmadan tüketiciye sunulabilecek durumda muhafaza edilebilir (Şekil 5.7). Araştırmada Maria Aurelia çeşidinde Orion çeşidine göre kalite kriterleri daha iyi korunmuştur. Çalışmada tam olgunlukta derim ve aralıklı ısıtma meyve kalitesini uygulamasından sonra diğer uygulamalara göre daha fazla korumuştur. uygulaması özellikle meyve eti sertliğini her iki çeşit için 20 gün süresince, uygulaması ise 40 gün süresince korumuştur. 269

301 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Aşkın BAHAR Şekil 5.7. Soğuk Hava Deposundaki Deneme Meyvelerinin sı. 16. Herhangi bir kimyasal uygulama olmaması insan ve çevre sağlığı açısından organik tarıma önem kazandırmaktadır. Çalışmamızda yapılan uygulamalarda da kimyasal kullanılmadığı için, önsoğutma ve aralıklı ısıtma uygulamaları gelecekte şeftali ve nektarin muhafazasında organik tarım için önerilebilecek muhafaza metodları arasında yeralabilir. 270

302 KAYNAKLAR ABBOT, J.A., Quality Measurement of Fruits and Vegetables. Postharvest Biology and Technology, 15, AĞAR, İ.T., L. SON ve N KAŞKA 1994a. Ülkemiz İçin Yeni Bazı Şeftali Çeşitlerinin Olanakları. Çukurova Üniv.Zir.Fak.Dergisi, 9 (1): , L. SON ve N. KAŞKA 1994b. Bazı Nektarin Çeşitlerinin Derim Sonrası Fizyolojileri. Çukurova Üniv.Zir. Fak.Dergisi, 9 (2): AKBUDAK, B Şeftali ve Nektarinlerin Kontrollü ve Değişik Atmosferde ları. U.Ü. Fen Bil. Enst. Doktora Tezi, AKBUDAK, B. and ERİŞ, A., Physical and Chemical Changes in Peaches and Nectarines During the Modified Atmosphere Storage. Food Control, Volume 15, pages ANONYMOUS, Yaş Meyve Sebze Standartları (Avrupa Birliği ve Türkiye), Akdeniz İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği Yayınları. Sayfa , Tarımsal Yapı, Üretim, Fiyat ve Değer. TC Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Yay. No: 2097, 591 s., Tarımsal Yapı, Üretim, Fiyat ve Değer. TC. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Yay. No: 2110, 630 s., Caledario di Maturazione Nettarine a Polpa Gialla e Bianca.Vivai F. Zanzi di Carlo Zanzi e C. s.s. 2000, Italia. P , 2002a. DİE Türkiye İstatistik Yıllığı, Yayın No:2690., 2002b. Unifrutti of Turkey, 2002 Yılı Nektarin Üretim Raporu., 2005a. FAO Agricultural Statistical Database b. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi, Gıda Enstitüsü Raporu.., FAO Agricultural Statistical Database. ANTHONY, B.R., PHILLIPS, D.J., BADR, S., and AHARONI, Y Decay Control and Quality Maintenance After Moist Air Heat Treatment of Individually Plastic Wrapped Nectarines. Journal of the Amer.Soc.for Hort.Sci. (1989) 114 (6): 271

303 ARANA, I., JAREN, C, ARAZURI, S., Nectarine Woolliness Detection by Nondestructive Mechanical Impact. Biosystem Engineering, Volume 90 (1), pages ARTES, F., A. CANO and J.P. FERNANDEZ- TRUJILLO Pectolytic Enzyme Activity During Intermittent Warming Storage of Peaches. Journal of Food Sci. 61 (2): Postharvest News and Inf. Vol 8 (2): 582., TRUJILLO, J.P.F., CANO, A., Juice Characteristics Related to Woolliness and Ripening During Postharvest Storage of Peaches. European Food Research and Technology, Volume 208, issue 4, BEK, Y. ve E. EFE, Araştırma Deneme Metodları I Ç.Ü.Ziraat Fakültesi Ders Kitabı, No:71, 395.s BLEDNYKH, A.A., Changes in the Biochemical Composition of Peach Fruits when Stored in Controlled Atmosphere. Sbornik Nauchnykh Trudov- Gosudarstvennyi Nikitski Botanicheskii Sad (1989) No. 109: Hort. Abst. 62 (12): BONGHİ, C., RAMINA, A., RUPERTI, B., VIDRIH, D., TONUTTI, P., Peach Fruit Ripening and Quality in Relation to Picking Time and Hypoxic and High CO 2 Short-Term Postharvest Treatments. Postharvest Biology and Technology 16, BRAR, S.S., SIMNANI, S.S.A., KAUNDAL, G.S., Effect of Preharvest Spray of Calcium Nitrate on the Storage Life of Shan-I-Punjap Peach. Horticultural Abst., Volume 68(8), p 867. BRASH, D., Looking for Storage Characteristics to Equal Firebrite. Orchardist of New Zeland (1990) 63 (11): 7. Postharvest News and Inf Vol 2 (3): BREGOLI, A.M., ZIOSI, V., BIONDI, S., RASORI, A., CICCIONI, M., COSTA, G., TORRIGIANI, P., Postharvest 1- Methylcyclopropane Application in Ripening Control of Stark Red Gold Nectarines: Temperature-Dependent Effects on Ethylene Production and Biosynhetic Gene Expression, Fruit Quality, and 272

304 Polyamine Levels. Postharvest Biology and Technology, Volume 37, Pages BRYAN, R.A., D.J. PHILLIPS, S. BADR and Y. AHARANI, Decay Control and Quality Maintenance After Moist Air Heat Treatment of Individually Plastic- Wrapped Nectarines. Journal Amer. Soc. Hort. Sci. 114 (6): BURMEISTER, D.M. and J.E. HARMAN Effect of Fruit Maturity on the Success of Controlled Atmosphere Storage of Fantasia Nectarines. Acta Horticulturae, 254: CEMEROĞLU, B Meyve ve Sebze İşleme Endüstrisinde temel Analiz Metodları. Biltav Üniv. Kitapları Serisi No:02-2, Ankara, 381 s. CLAYPOOL, L.L., Plant Nutrition and Deciduous Fruit Crop Quality. Hort Science, Volume 10, pages CRISOSTO, C.H., ELIZABETH J. MITCHAM, and ADEL A. KADER Nectarine and Peaches Maturity Incidens. Department of Pomology, University of California, html and LABAVITCH, J.M., Developing a Quantative Method to Evaluate Peach (Prunus persica) Flesh Mealiness. Postharvest Biology and Technology, 25, and CRISOSTO, G.M., Relatioship Between Ripe Soluble Solids Concentration and Consumer Acceptance of High and Low Acid Melting Flesh Peach and Nectarine Cultivars. Postharvest Biology and Technology, Volume 38, pages , CRISOSTO, G.M., ECHEVERRIA, G., PUY, J., Segregation of Peach and Nectarine Cultivars According to Their Organoleptic Characteristics. Postharvest Biology and Technology, Volume 39, pages DAWSON, D.M.,. WATKINS C.B. and L.D. MELTON Intermittent Warming Affects Cell Wall Composition of Fantasia Nectarines During Ripening and Storage. Journal of the Amer.Soc. for Hort.Sci. (1995) 120 (6): Hort. 273

305 Abst. 66 (3): DEBNEY, H.G., BLACKER, K.J. REDDING, B.J., and WATKINS J.B Handling and Storage Practices for Fresh Fruit and Vegetables. Copyright Australian United Fresh Fruit Vegetable Association, 101 p. DEILY, K.R. and RIZVI, S.S.H Optimisation of Parameters for Packaging of Fresh Peaches in Polymeric Films. J.Fd Process Engng 5 (1): Hort. Abst. 53 (6): DODD, M.C, HARTMANN, P.E.O. and KOEK V.A., Influence of Temperature Manipulations on the Storage Quality of Peaches and Nectarines. Deciduous Fruit Grower 36 (12): Hort. Abst. 58 (5): DONG, L., ZHOU, H.W., SONEGO, L., LERS, A. and LURIE, S., Ethylene Involvement in The Cold Storage Disorder of Flavortop Nectarine. Postharvest Biology and Technology, Volume 23, Issue 2, Pages DOUGLAS, J.P., Evaluation of a Moist Air Heat- Treatment of Individually Plastic Wrapped Nectarines and Peaches. Journal Amer. Soc. Hort. Sci. 114 (6): DROBY, S., CHOEN, L., DAUS, A., WEISS, B., HOREV, B., CHALUTZ, E., KATZ, H., KEREN-TZUR, H., SHACHNAI, A., Commercial testing of Aspire: A yeast Preparation for the Biological Control of Postharvest Decay of Citrus. Biol. Cont. 12, , WISNIEWSKI M., GHAOUTH A.E., and WILSON C., Influence of Food Additives on The Control of Postharvest Rots of Apple and Peach Efficacy of The Yeast-Based Biocontrol Product Aspire. Postharvest Biology and Technology, 27, DÜNDAR, Ö., Investigation of Cold Storage and Postharvest Physiology of J.H. Hale Peach, Preceedings of Fifth International Symposium and Temperature Zone Fruits in Tropics and Subtropics. Acta 441, p EI-SHIEKH, A., Quantitation of Phenolic Acids and Effect of Controlled 274

306 Atmosphere Storage on Peach Fruit Quality. Dissertation Abstracts International, 52 (7): and HABIBA R.A., Effect of Storage Time on the Quality of Peach Fruit Held in Cold Storage in Different Types of Packaging. Gartenbauwissenschaft (1996) 61 (1): Postharvest News and Inf. 7 (3): ERİŞ, A., TÜRKBEN, C. ve ÖZER, M.H., Hale Haven Şeftali Çeşidinin Kontrollü Atmosferde (KA) sı Üzerine Bir Araştırma. Türkiye I.Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi (13-16 Ekim 1992), İzmir, s ERTAN, Ü., ÖZELKÖK,S., YÜREKTÜRK, M. ve DEMİRÖREN, S., Marmara Bölgesinin Muhtelif Yörelerinde Yetiştirilen Bazı Standart Şeftali Çeşitlerinin Hasat Sonrası Fizyolojisi Üzerinde Araştırmalar (Redhaven). Sert Çek. Mey. Araş. Projesi Sonuç Raporu, 132 s., ÖZELKÖK,S., KAYNAŞ K., ve DEMİRÖREN, S., Marmara Bölgesinin Muhtelif Yörelerinde Yetiştirilen Bazı Standart Şeftali Çeşitlerinin Hasat Sonrası Fizyolojisi Üzerinde Araştırmalar (J.H.Hale). Sert Çek. Mey.Araş. Projesi Sonuç Raporu, 76 s. FERGUSON, I.B., BEN-YEHOSHUA, S., MITCHAM, E.J., MCDONALD, R.E., LURIE, S., Postharvest Heat Treatments: Introduction and Workshop Summary. Postharvest Biology and Technology, 21, 1-6. FERNANDEZ, T.J.P. and ARTES, F., Intermittent Warming During Cold Storage of Peaches Packed in Perforated Polypropylene. Lebensmittel- Wissenschaft and Technology (1998), 31 (1): Postharvest News and Inf. Vol 9 (5): FOLCHI, A., PRATELLA, G.C., BERIOLINI, P. and CAZZOLA, P.P., Effects of Oxygen Stress on Stone Fruits. Proceedings of a Workshop, Milan, ltaly April 1993,Brussels, Belgium; Commission of the European Communities (1994): Postharvest News and Inf. Vol 7 (5): GIRARDI, C.L., CORRENT, A.R., LUCCHETTA, L., ZANUZO, M.R., DACOSTA, T.S., BRACKMANN, A., TWYMAN, R.M., NORA, F.R., NORA, L., SILVA, J.A., 275

307 ROMBALDI, C.V., Effect of Ethylene, Intermittent Warming and Controlled Atmosphere on Postharvest Quality and Occurrance of Woolliness in Peach (Prunus persica cv. Chiripa) During Cold Storage. Postharvest Biology and Technology, 38, GRIERSON, D., Control of Ethylene Syntehesis and Ripening by Sense and Antisense Genes in Transgenic Plants. Proc. R. Soc. Edinburgh Sec. B Biol. Sci. 3-4, GROSS, K.C., A Rapid and Sensitive Spectrophotometric Method for Assaying Polygalacturonase Using 2-cyanoacetamide. HortScience 17, HARMAN, J.E., LAY-YEL, M., BILLING, D.P., YEARSLEY, C.W. and JACKSON, P.J., Effects of Methyl Bromide Fumigation, Delayed Cooling and Controlled Atmosphere Storage on the Quality of Redglobe and Fantasia Nectarine Fruit. New Zealand Journal of Crop and Hort. Sci.(1990) 18 (4): HAYAMA, H., ITO, A., MORIGUCHI, T., KASHIMURA, Y., Identification of A New Gene Closely Associated with Peach Softening. Postharvest Biology and Technology, Volume 29, Issue 1, Pages HENZE, J., ERİŞ, A. and ÖZER, M.H., Controlled Atmosphere (CA) Storage of Some Fruits and Vegetables. Deutsch-Türkische Agrarforschung. 5. Symposium vom 29.September-4.0ktober 1997, an der Akdeniz Universitat in Antalya. Türkei, p HONGSHUN, Y., SHAOJUAN, L., HONGJIE, A.N, YUNFEI, L., Atomic Force Microskopy Study of The Ultratructural Changes of Chelate-Soluble Pectin in Peaches Under Controlled Atmosphere Storage. Postharvest Biology and Technology, Volume 39, pages KADER A.A., EL-GOORANI, M.A. and SONMER, F., Postharvest Decay, Respiration, Ethylene Production and Quality of Peaches Held in Controlled Atmospheres with Added Carbon Monoxide. Journal of the Amer. Soc. for Hort. Sci. (1982) 107 (5): Hort. Abst. 53 (4):

308 , Postharvest Technology of Horticultural Crops. Library of Congres Catalog Number: p., Postharvest Technology of Horticultural Crops. University of California Division of Agriculture and Natural Resourches. Pub p , Fruit Maturity, Ripening and Quality Relationships. Acta Hort. 485, KAJIURA, I., CA Storage and Hypobaric Storage of White Peach "Okubo". Sci. Hort.(1975) 3 (2): KARABULUT, Ö.A. and BAYKAL N., Evaluation of The Use of Microwave Power for The Control of Postharvest Diseases of Peaches. Postharvest Biology and Technology, 26, , COHEN, L., WIESS, B., DAUS, A., LURIE, S. and DROBY, S., Control of Brown Rot and Blue Mold of Peach and Nectarine by Short Hot Water Brushing and Yeast Antagonists. Postharvest Biology and Technology, 24, pp KARAÇALI, İ., Bahçe Ürünlerinin sı ve Pazarlanması. Ege Üniv.Zir. Fak.Yay. No: 494. Ege Üniv. Basımevi. İzmir s. KE, D., RODRIGUEZ-SINOBAS, L. and KADER, A.A., Physiological Responses and Quality Attributes of Peaches Kept in Low Oxygen Atmospheres. Sci. Hort.(1991) 47 (3): , EL- WEZIR, F., COLE, B., MATEOS, M. and KADER, A.A., Tolerance of Peach and Nectarine Fruits to Insecticidal Controlled Atmospheres as Influenced by Cultivar, Maturity and Size. Postharvest Biology and Technology (4): KERBEL, E.L., MITCHELL, F.G. and MAYER, G., Effect of Postharvest Heat Treatments for Insect Control on the Quality and Market Life of Peaches. Hort. Sci. 20 (4): , KE, D. and KADER, A.A., Tolerance of Fantasia Nectarines to low O 2 and High CO 2 Atmospheres. Paper Presented at a Conference Held in Davis, California, USA, 9-12 July 1989, Paris, International Institute of Reffigeration, p. 277

309 KIM, S., SEONGHO, H., DONGHYEON, H., SUNGKU, K. and CHANGHOO, L., Effect of Intermittent Warming on Peach Fruit Quality in Cold Storage. Journal of the Korean Soc. for Hort.Sci.(1998) 39 (1): KING, G.A, HENDERSON, K.G. and LILL, R.E., Ultrastructural Changes in the Nectarine Cell Wall Accompanying Ripening and Storage in a Chilling-Resistant and Chilling-Sensitive Cultivar. New Zealand Journal of Crop and Hort. Sci (1989) 17 (4): HortAbst 60 (7): KLUGE, R.A, HOFFMANN, A., NACHTIGAL, J.C., BILHALVA, A.B. and FACHINELLO, J.C., Intermittent Warming of Cold-Stored Peach cv. BR-6. Pesquisa Agrapecuara Brasileira (1996) 31(8): Hort. Abst. 67 (10): KUNSANG, C., SHANGLONG, Z., JUNLIANG, L., GANQING, S. and YIZHU, L., Studies on Postharvest Physiology and Technology of Storage and Transport of Yu-Lu Peach Fruits. Journal of Zhejiang Agricultural Univ. (1994) 20 (2) Postharvest News and Inf. Vol 7 (4): KURNAZ, Ş., ve KAŞKA, N., Adana'da Yetiştirilen Bazı Şeftali Çeşitlerinin Derim Sonrası Fizyolojileri Üzerinde Araştırmalar. Doğa Türk Tarım ve Ormancılık Dergisi, 17 s., and KAŞKA, N., Investigations on the Postharvest Physiology of Some Peach Varieties Grown in Adana. Postharvest News and Inf. Vol 6 (2): 567., AĞAR, İ.T. ve KAŞKA, N., Red Haven ve J.H.Hale Şeftalilerinde Periyodik Sıcaklık Uygulamalarının Yünlüleşme ve Diğer Bazı Kalite Özelliklerine Etkileri. Çukurov Üniv. Zir. Fak.Dergisi, 8 (1): LELIEVERE, J.M., LATCHE, A., JONES B., BOUZAYEN, M., PECH, J.C., Ethlene and Fruit Ripening. Physiol. Planta. 101, LEVIN, A, LURIE, S., ZUTKHI, Y. and BEN-ARIE, R., Physiological Eff ects of Controlled Atmosphere Storage on Fiesta Red Nectarines. Acta Hort. (1995) 379:

310 LIGUORI, G., WEKSLER, A., ZUTAHI, Y., LURIE, S., KOSTO, I., Effect of 1- MCP on Ripening of Melting Flesh Peaches and Nectarines. Postharvest Biology and Technology. Volume 31, LILL, R.E., Alleviation of Internal Breakdown of Nectarines During Cold Storage by Intermittent Warming. Sci. Hort(1985) 25 (3): Hort. Abst. 55 (7) and VEN DER MESPEL, G.J., A Method for Measuring the Juice Content of Meally Nectarines. Sci. Hort. 36, LURIE, S., BEN-ARIE, R., ZUTHI, Y., ZEIDMAN, M., Keeping Quality of Nectarines During Export by Sea to Distant Ports. Hassadeh (1987) 67(9): Hort. Abst. 57 (11): 8311., Controlled Atmosphere Storage to Decrease Physiological Disorders in Nectarines. International Journal of Food Sci. and Tech. 27 (5) and PESIS E., Effect of Acetaldehyde and Anaerobiosis as Postharvest Treatments on the Quality of Peaches and Nectarines. Postharvest Biology and Technology (1992) 1 (4): Hort. Abst. 62 (9): 7174, Postharvest News and Inf. Vol 7 (1): 193., GREVE, C. and LABAVITCH, J., Cell Wall Changes in Ripening Nectarines from Air and Controlled Atmosphere Storage. Acta Horticulturae (1993) 343: , LEVIN, A., GREVE, L.C., LABAVITCH, J.M., 1994a. Pectic Polymer Changes in Nectarines During Normal and Abnormal Ripening. Phytochemistry36, , ZEIDMAN, M. ZUTHI, Y. and ARIE, R., 1994b. Controlled Atmosphere Storage to Decrease Physiological Disorders in Peaches and Nectarines. Hassadeh (1992) 72 (9): Hort. Abst. 64 (6): 4304., CHALIPOWICZ, L. and CHALUTUZ, E., Efficacy of Candida oleophila Starain 182 in preventing Penicillium expansum infections of nectarine fruits. Phytoparasitica 23,

311 , ZEIDMAN, M., ZUTHI, Y. and ARIE, R., Controlled Atmosphcre Storage to Decrease Physiological Disorders in Peaches and Nectarines Hassadeh (1992) 72 (9): Postharvest News and Inf. Vol 7 (3): 1106., and CRISOSTO, C.H., Chilling Injury in Peach and Nectarine. Postharvest Biology and Technology, Volume 37, pages MALAKOU, A. and NANOS, G.D., A Combination of Hot Water Treatment and Modified Atmosphere Packaging Maintains Quality of Advanced Maturity Caldesi 2000 Nectarines and Royal Glory Peaches. Postharvest Biology and Technology, Volume 38, pages MANGANARIS, G.A., VASILAKAKIS, M., DIAMANTIDIS, Gr., MIGNANI, I., Cell Wall Cation Composition and Distribution in Chilling-Injured Nectarine Fruit. Postharvest Biology and Technology, Volume 37, pages , VASILAKAKIS, M., DIAMANTIDIS, GR., MIGNANI, I., Cell Wall Physicochemical Aspects of Peach Fruit Related to Internal Breakdown Symptoms. Postharvest Biology and Technology, Volume 39, pages MARGOSAN, D.A., SMILANIC, J.L., SIMMONS, G.F., HENSON, D.J., Combination of Hot Water and Ethanol to Control Postharvest Decay of Peaches and Nectarines. Plant Dis. 81, MCGLASSON, W.B., RATH, A.C., LEGENDRE, L., Preharvest Application of Aminoethoxyvinylglycine (AVG) Modifies Harvest Maturity and Cool Storage Life of Arctic Snow Nectarines. Postharvest Biology and Technology, Volume 36, pages MOLLENDORFF, L.J. and VILLIERS, O.T., Physiological Changes Associated with the Development of Wool1iness in Peregrine Peaches During Low- Temperature Storage. Journal of Hort. Sci. (1988) 63 (1): Hort. Abst. 58 (5): 2681., JACOBS, G. and VILLIERS, O.T., The Effects of Storage Temperature and Fruit Size on Firmness, Extractable Juice, Woolliness and Browning in Two 280

312 Nectarine Cultivars. Journal of Hort.Sci. (1992) 67 (5): , VILLIERS, O.T., JACOBS, G. and WESTRAAD, I., Molecular Characteristics of Pectic Constituents in Relation to Firmness, Extractable Juice, and Woolliness in Nectarines. Journal of the Amer.Soc. for Hort.Sci. (1993) 118 (1): Hort.Abst. 64 (2): 941. NANOS, G.D. and MITCHELL F.G., 1991a. Carbondioxide Injury and Flesh Softening Following High Temperature Conditioning in Peaches. Hort. Sci. 26 (5): and MITCHELL, F.G., 1991b. High Temperature Conditioning to Delay Internal Breakdown Development in Peaches and Nectarines. Hort. Sci. 26 (7): , and MITCHELL, F.G., 1992a. High-Temperature Conditioning to Delay Internal Breakdown Development in Peaches and Nectarines. Hort. Sci. (1991) 26 (7): Hort.Abst 62 (4): 2797., and MITCHELL, F.G., 1992b. Carbondioxide Injury and F1esh Softening Following High Temperature Conditioning in Peaches Hort. Sci. (1991) 26 (5): Hort. Abst. 62 (3): OBENLAND, D.M. and AUNG, L.H., Sodium Chloride Reduces Damage to Nectarines Caused by Hot Water Treatments. Postharvest Biology and Technology (1997) 12 (1): Hort. Abst. 68 (2): 983., CRISOSTO, C.H., ROSE, J.K.C., Expansion Protein Levels Decline with The Development of Mealiness in Peaches. Postharvest Biology and Technology, Volume 29, ÖZDEMİR, A.E., Farklı Derim Sonrası Uygulamaların Kozan Yerli ve Valencia Portakallarının sına Etkisi, Ç.Ü. Fen Bil. Enst. Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi, s.49., DÜNDAR, Ö., DİLBAZ, R., Adana ve İçel Yörelerinde Yetiştirilen Mandarinlerde Derim Öncesi ve Derim Sonrasında Görülen Kayıplar. Türkiye III. Bahçe Bitkileri Kongresi, Eylül 1999,Ankara, s PALOU, L., CRISOSTO, C.H., GARNER, D., BASINAL, L.M., Effect of Continuous Exposure to Exogenous Ethylene During Cold Storage on Postharvest 281

313 Decay Development and Quality Attributes of Stone Fruits and Table Grapes. Postharvest Biology and Technology, Volume 27, pages PEACE, C.P., CRISOSTO, C.H., GRADZIEL, T.M., Endopolygalacturonase: a Canditate Gene for Freestone and Melting Flesh in Peach. Mol. Breeding, Volume 15, pages PESIS, E., Enhancement of Fruit Aroma and Quality by Acetaldehyde or Anaerobic Treatments Before Storage. Acta Horticulturae (1994) 368: Postharvest News and Inf. Vol 6 (4): 1609., DVIR, O., FEYGENBERG, O., BEN-ARIE, R., ACKERMAN, M., LICHTER, A., Production of Acetaldehyde and Ethanol During Maturation and Modified Atmosphere Storage of Litchi Fruit. Postharvest Biology and Technology, Volume 26, pages , The Role of the Anaerobic Metabolites, Acetaldehyde and Ethanol, in Fruit Ripening, Enhancement of Fruit Quality and Fruit Deterioration. Postharvest Biology and Technology, Volume 37, Pages PETRACEK, P.D., JOLES, D.W., SHIRAZI, A., CAMERON, A.C., Modified Atmosphere Packaging of Sweet Cherry Fruit: Metabolic Responses to Oxygen, Carbondioxide and Temperature. Postharvest Biology and Technology, Volume 24, pages RETAMALES, J, COOPER, T., STREIF, J. and KANIA, J.C., Preventing Cold Storage Disorders in Nectarines. Journal of Hort. Sci. (1992) 67 (5): ROMBALDI, C.V., SILVA, J.A., MACHADO, A.L., PARUSSOLO, A., LUCCHETTA, L., ZANUZZO, M.R., GIRARDI, C.L., CANTILLANO, R.F., Storage of Chiripa Peach in Controlled Atmosphere. Ciencia Rural, Volume 31, pages SALMERON, M.C, ARTES, F. and RUIZ, J.M., Changes in Enzym Activities, Texture, Respiration and Ethylene Emission in Nectarines and Peaches During Ripening at 20 C. Production Vegetal (1989) 20 (83) Postharvest News and Inf. Vol 2 (3):

314 SANDHO, S.S., RANDHAWA, J.S. and DILLON, B.S., Storage Life of Flordasun Peach Fruits. Indian Fd Pckr (1982) 36 (5): Hort. Abst. 58 (12): SASS, P., Fruit Storage Mezogazda Kiado, Budapest Koronafürt u. 44 (Pub1isher: Lajos Leikes), ISBN: , 348 p. SCHIRRA, M., D HALLEWIN, G., BEN-YEHOSHUA, S. and FALLIK, E., Host Pathogen Interactions Modulated by Heat Treatment. Postharvest Biology and Technology, 21, SEYOUNG, O., SEUNGSIK, S. and CHONGCHON, K., Effect of Packaging Films and Freshness Keeping Agents on Fnıit Quality of Yumyung Peaches During MA Storage. Journal of the Korean Society for Hort. Sci. (1996) 37 (6): Postharvest News and Inf. Vol 8 (4): SHARMA, R.K., Temperature Effect on the Development of Brown Rot on Stone Fruits. Plant Disease Research (1995) 10 (1): Postharvest News and Inf. Vol 7 (4): SHOLBERG, P.L., GAUNCE, A.P., Fumigation of Stonefruit with Acetic Acid to Control Postharvest Decay. Crop Protection, Volume 15, Issue 8, SISLER, E.C., JUPILLE, E., SEREK, M., Effects of 1-Methylcyclopropane and Methylenecyclopropane on Ethylene Binding and Ethylene Action on Cut Carnations. Plant Growth Regul. 18, SITRIT, Y., BENNET, A.B., Regulation of Tomato Fruit Poligalacturonase mrna Accumulation by Ethylene: A Re-Examination. Plant Physiol SMITH, W. L. and BASSETT, R.D., Reduction of Postharvest Decay of Peaches and Nectarines with Heat Treatments. United States Department of Agriculture, Agricultural Marketing Service, Market Quality Research Division, p and ANDERSON, R.E., Decay Control of Peaches and Nectarines During and After Controlled Atmosphere and Air Storage. J. Amer. Soc. Hort. Sci 100 (1):

315 SONEGO, L., BEN-ARIE, R., RAYNAL, J., PECH, J.C., Biochemical and Physical Evaluation of Textural Characteristics of Nectarines Exhibiting Woolly Breakdown: NMR Imaging, X-ray Computed Tomography and Pectin Composition. Postharvest Biology and Technology. Volume5, Issue 3, , LERS, A., KHALCHITSKY, A., ZUTKHI, Y., ZHOU, H., LURIE, S., BEN- ARIE, R., Biology and Biotechnology of the Plant Hormone Ethylene II. Kluwe Academic, Dorderecth, The Netherlands, pp SPOTTS, R.A., CERVANTES, T.J., FACTEAU, T.J., CHANG-GOYAL, T., Control of Brown Rot and Blue Mold of Sweet Cherry with Preharvest Iprodine, Postharvest Cryptococcus infirmo-minatus, and Modified Atmosphere Packaging. Plant Dis. 82, STREIF, J., RETAMALES, J., COOPER, T., KANIA, J.C., Preventing Physiological Disorder in Nectarines by CA and High CO 2 Storage. Gartenbauwissenschaft 57, , RETAMALES, J. and COOPER, T., Preventing Cold Storage Disorders in Nectarines. Postharvest'93 International Symposium (30th August-3rd September 1993), Kecskemet, Hungary, p SUNGBOK, K., SEONGHO, H., DONGHYEON, H., SUNGKU, K., CHANGHUO, L., Effect of Intermittent Warming on Peach Fruit Quality in Cold Storage. Hort. Abst. Volume 68(8), P TAO, H., LIPING L. and XING, G., Physiological Effect of Heat Shock Treatment on Peach Fruit Stored at Low Temperature. Plant Physiology Communications (1996) 32 (3): Postharvest News and Inf. Vol 8 (4): TAVARES, L.B.B., CHITARRA, M.I.F. and CHITARRA, A.B., Use of Modified Atmosphere for Storage of Two Peach (Prunus persica (L.) Batsch) Cultivars: 1. Storage Potential and Quality. Arquivos de Biologia e Tecnologia (1991) 34 (3-4): Hort. Abst. 64 (6): TIAN, S.P., FOLCHI, A., PRATELLA, G.C. and BERTOLINI, P., The 284

316 Correlations of Some Physiological Properties During Ultra Low Oxygen Storage in Nectarine. Acta Horticulturae (1996) 374: TONINI, G. and BERTOLINI, P CO 2 Level in CA Storage of Nectarines to Delay and Reduce Internal Breakdown, Flesh Softening and Parasitic Diseases. XVI th International Congress of Refrigeration. Paris, Vol 3: , BRIGATI, S. and CACCIONI, D., CA Storage of Nectarines: Influence of Cooling Delay, Ethylene Removal, Low O 2 and Hydrocooling on Rots, Overripening, Internal Breakdown and Taste of Fruits. Acta Horticulturae (1989) 254: , CACCIONI, D. and CdERONI, G., CA Storage of Stone Fruits: Effects on Diseases and Disorders. Proceedings of a Workshop, Milan, Italy April 1993, Brussels, Belgium; Commission of the European Communities (1994): Postharvest News and Inf. Vol 7 (5): 2270., SPAGNOLELLO, M. and CAPRIOTTI, M., Peaches and Nectarines: Cultivars as An Instrument for Improving Postharvest Quality. In XXII Convegno Peschicolo, Cesena, Italy, (1997), Postharvest News and Inf. Vol 9 (5): TONUTTI, P., BONGHI, C., RAMINA, A., VIDRIH, R., Molecular and Biochemical Effects of Anoxia, Hypoxia and CO 2 enriched Atmosphere on Springcrest Peaches. Acta Hort. 465, TORRIGIANI, P., BREGOLI, A.M., ZIOSI, V., SCARAMAGLI, S., CIRIACI, T., RASORI, A., BIONDI, S., COSTA, G., Pre-harvest Polyamine and Aminoethoxyvinylglycine (AVG) Applications Modulate Fruit Ripening in Stark Red Gold Nectarines. Postharvest Biology and Technology, Volume 33, pages TRUJILLO, J.P.F., ARTES, F., Quality Improvement of Peaches by Intermittent Warming and Modified-Atmosphere Packaging. European Food Research and Technology, Volume 205, issue 1,

317 , MARTINEZ, J.A., ARTES, F., Modified Atmosphere Packaging Affects The Incidence of Cold Storage Disorders and Keeps Flat Peach Quality. Food Research International, Volume 31, Issue 8, TRUTER, A.B., COMBRINK, J.C. and MOLLENDORFF, L.J., Controlled Atmosphere Storage of Apricots and Nectarines. Deciduous Fruit Grower (1994) 44 (11) Postharvest News and Inf. Vol 7 (1) 176. VILLANUEVA, A.R., SAUCEDO, V.C., CHAVEZ, F.S., RODRIGUEZ, A.J., MENA, N.G., Cold Storage of Flordagold Peach, Hort. Abst., Volume 70(1), p. 13. VON MOLLENDORFF, L.J., JACOBS, G., DE VILLIERS, O.T., Cold Storage Influences Internal Characteristics of Nectarines During Ripeninig. HortScience 27, WANG, C.Y.and ANDERSON, R.E., Progress on Controlled Atmosphere Storage and Intermittent Warming of Peaches and Nectarines. Symposium Series. Oregon State University. School of Agriculture. (1) WANG, S., TANG, J. and CAVALIERI, R.P., 2001a. Modeling Fruit Internal Heating Rates for Hot Air and Hot Water Treatments. Postharvest Biology and Technology, Volume 22, Issue 3, Pages , IKEDIALA, J.N., TANG, J., HANSEN, J.D., MITCHAM, E., MAO, R. VE SWANSON, B., 2001b. Radio Frequency Treatments to Control Codling Moth in In-Shell Walnuts. Postharvest Biology and Technology, 22, WANKIER, B.N. and SALUNKHE, D.K., Effects of Controlled Atmosphere Storage on Biochemical Changes in Apricot and Peach Fruit. J. Amer. Soc. Hort. Sci. 95 (5): XUE, W., LITE, L. and ZHAO, F., Research on the Storage of Peaches in Ice Temperature Conditions. Transactions of the Chinese Society of Agricultural Engineering (1997) 13 (4): Postharvest News and Inf. Vol 9 (5): ZERBINI, P.E., GIUDDETTI, G., RIZZOLO, A., GRASSI, M., Harvest and Quality Indexes of Peeach. Informatore Agrario 57, ZHANG, X., BRUSEWITZ, G.H. and PUCHALSKI, C., Postharvest Peach 286

318 Weight Loss, Water Content and Outer Layer Firmness. International Agrophysics (1996) 10 (2): Postharvest News and Inf. Vol8 (5):2084., FU, C., ZHENG, X., XI, Z. JIANG, W., WANG, Y., Control of Postharvest Rhizopus Rot of Peach by Microwave Treatment and Yeast Antagonist. European Food Research and Technology, 218 (6), ZHOU, H.W., LURIE, S., LERS, A., KHATCHITSKI, A., SONEGO, L., BEN-ARIE, R., Delayed Storage and Controllled Atmosphere Storage of Nectarines: Two Strategies to Prevent Woolliness. Postharvest Biology and Technology, 18, , DONG, L., BEN-ARIE, R., LURIE, S., The Role of Ethylene in Prevention of Chilling Injury in Nectarines. J. Plant Physiol. 158, ZOFFOLI, J.P., ALDUNCE J.R.P. and CRISOSTO, C.H., Modified Atmosphere in Fruits of Elegant Lady and Ohenry Peaches. Revista Fruticola (1997) 18 (2): Postharvest News and Inf. Vol 9 (3):

319 ÖZGEÇMİŞ Mersin ilinin Gülnar ilçesinde 1973 yılında doğdu. İlkokulu Trabzon Çaykara da, ortaokulu ve liseyi Mersin Mut ta bitirdi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü nü 1990 yılında kazandı.1994 yılında mezun oldu. Aynı yıl Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Bölümü nde yüksek lisans yapmaya başladı.1998 yılında yüksek lisans çalışmalarını tamamlayarak, aynı yıl doktora yapmaya başladı Yılları arasında İsrail Hebrew Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü nde ikinci yüksek lisansını tamamladı. Halen doktora çalışması devam etmektedir. 288