Taşıyanın Zıya, Hasar ve Geç Teslimden Sorumluluğu

Transkript

1 Dr. Kübra YETİŞ ŞAMLI İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Taşıyanın Zıya, Hasar ve Geç Teslimden Sorumluluğu

2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XVII KAYNAKÇA...XXI GİRİŞ...1 A. İnceleme Planı...1 B. Türk Ticaret Kanunu nun Taşıyanın Sorumluluğuna İlişkin Hükümlerinin Kaynakları...2 C. Navlun Sözleşmesi, Niteliği ve Kurulması Navlun Sözleşmesinin Tanımı ve Unsurları Navlun Sözleşmesinin Niteliği ve Kurulması...13 I. Taşıyanın Sorumluluğunun Şartları ve Hukuki Niteliği...15 A. Taşıyan Kavramı Tanım Asıl Alt Taşıyan Ayrımı Akdi Fiili Taşıyan Ayrımı Fiili Taşıyan Kavramı...19 B. Taşıyanın Sorumluluğunun Şartları Genel Olarak Eşyanın Zıyaa veya Hasara Uğraması yahut Geç Teslim Edilmesi Sonucunda Bir Zarar Meydana Gelmesi... 28

3 X a. Eşya Kavramı b. Zıya c. Hasar d. Geç Teslim (1) Taşıyanın eşyayı zamanında teslim yükümlülüğü (2) ETTK çerçevesinde geç teslimden sorumluluk...37 (3) TTK çerçevesinde geç teslim e. Zarar Zıya, Hasar veya Geç Teslime Sebebiyet Veren Olayın Eşya Taşıyanın Hakimiyetinde İken Meydana Gelmiş Olması a. Eşyanın Taşıyanın Hakimiyetinde Bulunduğu Süre b. Sürenin Başlangıcı Eşyanın Teslim Alınması...47 c. Sürenin Sona Ermesi - Eşyanın Teslim Edilmesi Kusursuzluğun İspatlanamaması...58 a. Sorumluluk Bakımından Kusur Şartı...58 b. Kusur Kavramı ve Kusurun Türleri...59 c. Navlun Sözleşmesinin İfasında Kusur d. Tedbirli Bir Taşıyandan Beklenen Dikkat ve Özen Kriteri Çerçevesinde Kusurun Tespiti e. Taşıyanın ya da Eylemlerinden Sorumlu Olduğu Kişilerin Kusurunun Diğer Bir Sebeple Birleşmesi Fiili Taşıyanın Sorumluluğu Bakımından Özellik Arz Eden Hususlar C. Taşıyanın Sorumluluğunun Hukuki Niteliği Akdi Taşıyanın Sorumluluğu Fiili Taşıyanın Sorumluluğu...73 D. Taşıyanın Üçüncü Kişilerin Eylemlerinden Sorumluluğu Taşıyanın Eylemlerinden Sorumlu Olduğu Kişilerin Belirlenmesi...75 a. Taşımada Kullanılan Geminin Adamları...75 b. Taşıyanın Taşıma İşletmesinde Çalışan Kişiler... 77

4 c. Taşıyanın Kendisini Temsile Yetkili Kıldığı Kişiler ve Navlun Sözleşmesinin İfasında Kullandığı Diğer Kişiler...79 d. Fiili Taşıyan ve Fiili Taşıyanın Adamları Sorumluluğun Şartları a. Taşıyanın Adamının Kusurlu Olması b. Zararın Görev Vesilesiyle İka Edilmesi (1) Taşıyanın adamları bakımından (2) Fiili taşıyanın adamları bakımından c. Fiili Taşıyanın Eylemlerinden Sorumluluk Bakımından Özellik Arz Eden Hususlar II. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması...91 A. Genel Olarak...91 B. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulduğu Hâller Teknik Kusur ve Yangın...93 a. Genel Olarak...93 b. Teknik Kusur...95 (1) Geminin sevki ve başkaca teknik yönetimi...95 (2) Teknik kusurun ticari kusurdan ayırt edilmesi (3) Teknik kusurun başlangıçtaki elverişsizlikten ayırt edilmesi (4) Önlemin hem geminin hem de yükün menfaatine ilişkin bulunması c. Yangın (1) Hükmün kapsamı (2) Yangının sebebi bakımından çeşitli olasılıkların değerlendirilmesi d. Taşıyanın Şahsi Kusurunun Bulunması Denizde Kurtarma a. Genel Olarak b. Hükmün Kapsamı c. Eşyaya Yönelik Kurtarmada Makul Hareket Koşulu Rotadan Sapma XI

5 XII a. Genel Olarak b. Sapma Kavramı c. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulmasının Koşulları (1) Rotadan denizde can veya eşya kurtarma amacıyla sapılması (2) Rotadan diğer haklı bir nedenle sapılması d. Sapmanın Sonuçları Eşyanın Cins veya Değerinin Kasten Yanlış Bildirilmesi a. Genel Olarak b. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulmasının Şartları (1) Eşyanın cins veya değerinin yanlış bildirilmesi (2) Kasten gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması c. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması C. Sözleşmeye Dayanmayan Talepler III. Taşıyanın Tazminle Yükümlü Olduğu Zararın Belirlenmesi ve Sorumluluğunun Üst Sınırı A. Eşyanın Zıyaa veya Hasara Uğraması Hâlinde Zararın Belirlenmesi Genel Olarak Taşıyanın Zararı Tazmin Yükümlülüğünün Kapsamı Eşyanın Değerinin Belirlenmesi B. Eşyanın Geç Teslimi Hâlinde Zararın Belirlenmesi C. Sorumluluğun Belirli Bir Tutarla Sınırlandırılması Genel Olarak Sorumluluğun Üst Sınırı a. Eşyanın Zıyaa veya Hasara Uğraması Hâlinde (1) Eşyanın cins ve değerinin bildirilmesi (2) Eşyanın cins ve değerinin bildirilmesinin sonuçları b. Eşyanın Geç Teslim Edilmesi Hâlinde Üst Sınırın Uygulandığı Hâller Üst Sınırın Hesaplanması

6 XIII a. Koli - Ünite Kavramları ve Eşyanın Brüt Ağırlığı b. Konteyner, Palet ve Benzeri Taşıma Gereçleri ile Taşınan Eşyalara İlişkin Düzenleme c. Üst Sınırın Belirlenmesinde Esas Alınan Hesap Birimi.165 D. Sınırlı Sorumluluktan Yararlanma Hakkının Kaybı Genel Olarak Pervasızca Hareket Kavramı Pervasızca Hareket Bakımından Sefere Elverişsizlik, Haksız Sapma ve Eşyanın İzinsiz Güverteye Yüklenmesi Taşıyanın Şahsi Kusuru IV. Tazminat Talebinin İleri Sürülmesi A. Tazminat Talebinde Bulunabilecek Şahıslar B. Eşyanın İncelenmesi ve Zararın Bildirimi Genel Olarak Bildirim Külfetinin Söz Konusu Olduğu Hâller Zararın Bildirimi a. Bildirimin Zamanı (1) Haricen belli olan zıya ve hasar kavramı b. Bildirimin Şekli ve İçeriği c. Bildirimin Yapılabileceği Kişiler Eşyanın İncelenmesi Bildirim Külfetine Aykırılığın Sonuçları C. İspat Yükü İspat Yükünün Genel Dağılımı a. Tazminat Talep Eden Bakımından (1) Konişmentonun ispat işlevi (2) Yazılı beyandan sorumluluk (3) Diğer denizde taşıma senetlerinin ispat işlevi b. Taşıyan Bakımından c. Bildirim Külfetinin Yerine Getirilmemesinin İspat Yükünün Dağılımı Açısından Sonuçları Sorumluluktan Kurtulma Hâllerinde İspat Yükü

7 XIV a. Teknik Kusur ve Yangın b. Denizde Kurtarma c. Sapma d. Eşyanın Cins veya Değerinin Kasten Yanlış Bildirilmesi Sınırlı Sorumluluktan Yararlanma Hakkının Kaybı Bakımından İspat Yükü D. Taşıyanın Kusursuzluk ve Uygun İlliyet Bağı Karinelerinden Yararlanması Genel Olarak Taşıyanın Kusursuzluk ve Uygun İlliyet Bağı Karinelerinden Yararlandığı Hâller Taşıyana Sağlanan İspat Kolaylığı E. Tazminat Talebinin İleri Sürülebileceği Süre Genel Olarak Sürenin Başlangıcı ve Hesaplanması Sürenin Değiştirilmesi Yargı Yoluna Başvuru Rücu Davalarında Süre Hak Düşürücü Süre İtirazından Yararlanma Hakkının Kaybedilmesi V. Sorumluluk Hükümlerinin Emredici Niteliği ve İstisnaları A. Genel Olarak B. Emredici Nitelikte Olmanın Şartları C. Emredici Nitelikteki Hükümler D. Emredici Hükümlere Aykırılığın Sonuçları E. Emredici Hükümlerin Bu Niteliğe Sahip Olmadığı İstisnai Hâller Genel Olarak Canlı Hayvanlar Güverte Yükü

8 XV 4. Olağan Ticari Taşıma İşlerinden Olmayan Taşımalar Yüklemeden Önceki ve Boşaltmadan Sonraki Safha Müşterek Avaryaya İlişkin Kayıtlar Taşımanın Fiili Taşıyan Tarafından Gerçekleştirilen Bölümü F. Sorumsuzluk Anlaşmaları SONUÇ