ANKARA İLİ ELMADAĞ İLÇESİ HASANOĞLAN BELDESİ

Transkript

1 6612 RUHSAT NUMARALI SAHA KALKER OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSLERİ VE KİREÇ ÜRETİM TESİSİ ÇED BAŞVURU DOSYASI ANKARA İLİ ELMADAĞ İLÇESİ HASANOĞLAN BELDESİ Bahçelievler Mah. 52. Sk. (Eski 6. Sk.) No: 15/4 Çankaya/ANKARA Tel: (pbx) Faks: web: e-posta: [email protected] ANKARA TEMMUZ 2013

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENİN ADI PROJE BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ (İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE HAKTAŞ TAŞKIRMA VE MERMER HASANDERE MEVKİİ NO:73 ELMADAĞ/ANKARA TEL : FAKS : RUHSAT NUMARALI SAHA KALKER OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSLERİ VE KİREÇ ÜRETİM TESİSİ ÇED BAŞVURU DOSYASI Yatırım Tutarı TL ANKARA İLİ ELMADAĞ İLÇESİ HASANOĞLAN BELDESİ Proje Alanı Koordinatları Aşağıda Tablo Halinde Sunulmuştur Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan ÇED Yönetmeliği EK 1 Madde 28 Madencilik projeleri PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) a bendi: 25 hektar ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletmeler, d bendi: Kırma-eleme-yıkama tesisleri (3213 sayılı Maden Kanunu 1.(a) ve 2.(a) grup madenler ile hafriyat malzemeleri ton/yıl) EK 2 Madde 53 Kireç fabrikaları ve/veya alçı fabrikaları PTD RAPORUNU HAZIRLAYAN KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADI PTD HAZIRLAYAN KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI ANKATEK ÇEVRE MAD. MÜH. MÜŞ. TURZ. TAAH. VE TİC. LTD. ŞTİ. Bahçelievler Mah. 52. Sk. (Eski 6. Sk.) No: 15/4 Çankaya/ANKARA TEL : (pbx) FAKS : ÇBD SUNUM TARİHİ (GÜN, AY, YIL) Sayfa 1 / 74

3 Proje Alanı Koordinatları Koordinat Sırası Sağa Yukarı Enlem - Boylam Datum Ed-50 WGS-84 Türü UTM Coğrafi DOM ZON Ölçek 6 Derecelik --- Nokta Adı Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , Alan: 69,80 ha. Sayfa 2 / 74

4 İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... 3 TABLOLAR DİZİNİ :... 5 ŞEKİLLER DİZİNİ :... 5 EKLER LİSTESİ :... 6 BÖLÜM I. PROJENİN TANIMI VE GAYESİ :... 7 I.1. PROJE KONUSU YATIRIMIN TANIMI, ÖMRÜ, HİZMET MAKSATLARI, ÖNEM VE GEREKLİLİĞİ... 7 I.1.1. Proje Konusu Yatırımın Tanımı... 7 I.1.2. Projenin Ömrü I.1.3. Projenin Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği I.2. PROJENİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNİN, İNŞAAT VE İŞLETME SAFHALARINDA KULLANILACAK ARAZİ MİKTARI VE ARAZİNİN TANIMLANMASI I.3. ÖNERİLEN PROJEDEN KAYNAKLANABİLECEK ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİN GENEL OLARAK AÇIKLANMASI (SU, HAVA, TOPRAK KİRLİLİĞİ, GÜRÜLTÜ, TİTREŞİM, IŞIK, ISI, RADYASYON VE BENZERİ) I.3.1. Su Kirliliği I Hava Kirliliği I Toprak Kirliliği I Gürültü ve Titreşim Kirliliği I Katı Atık Kirliliği I. 4. YATIRIMCI TARAFINDAN ARAŞTIRILAN ANA ALTERNATİFLERİN BİR ÖZETİ VE SEÇİLEN YERİN SEÇİLİŞ NEDENLERİNİN BELİRTİLMESİ BÖLÜM II. PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU: II.1. PROJE YERİ VE ALTERNATİF ALANLARIN MEVKİİ, KOORDİNATLARI, YERİ TANITICI BİLGİLER BÖLÜM III. PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ:. 19 III.1. ÖNERİLEN PROJE NEDENİYLE KİRLENMESİ MUHTEMEL OLAN ÇEVRENİN; NÜFUS, FAUNA - FLORA, JEOLOJİK VE HİDROJEOLOJİK ÖZELLİKLER, DOĞAL AFET DURUMU, TOPRAK, SU, HAVA (ATMOSFERİK KOŞULLAR) İKLİMSEL FAKTÖRLER, MÜLKİYET DURUMU, MİMARİ VE ARKEOLOJİK MİRAS, PEYZAJ ÖZELLİKLERİ, ARAZİ KULLANIM DURUMU, HASSASİYET DERECESİ ( EK-V DEKİ DUYARLI YÖRELER LİSTESİ DE DİKKATE ALINARAK) VE YUKARIDAKİ FAKTÖRLERİN BİRBİRİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİ DE İÇERECEK ŞEKİLDE AÇIKLANMASI III.1.1. Nüfus III.1.2. Flora - Fauna III.1.3. Jeolojik Özellikler III.1.4. Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikler III.1.5. Doğal Afet Durumu III.1.6. Toprak Özellikleri III.1.7. Su Durumu III.1.8. Meteorolojik Durum III.1.9. Mülkiyet Durumu III Koruma Alanları ve Hassasiyet Dereceleri (Milli parklar, Tabiat parkları, Sulak alanlar, Tabiat anıtları, Tabiat koruma alanları, Yaban hayatı koruma alanları, Yaban hayvanı yetiştirme alanları, Kültür varlıkları, Tabiat varlıkları, Sit ve koruma alanları, Boğaziçi kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik rezerv alanları, Biyosfer rezervleri, Özel çevre koruma bölgeleri, İçme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm bölgeleri ve Koruma altına alınmış diğer alanlar) Projeye konu alan Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında yer almaktadır Ülkemiz Mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar: III Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları (Benzersiz özellikteki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar) III Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılmış alanlar) BÖLÜM IV. PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER : Sayfa 3 / 74

5 IV.1. ÖNERİLEN PROJENİN AŞAĞIDA BELİRTİLEN HUSUSLARDAN KAYNAKLANMASI OLASI ETKİLERİNİN TANITIMI (BU TANIM KISA, ORTA, UZUN VADELİ, SÜREKLİ, GEÇİCİ VE OLUMLU OLUMSUZ ETKİLERİ İÇERMELİDİR) IV.1.1. Proje İçin Kullanılacak Alan : IV.1.2. Doğal Kaynakların Kullanımı : IV Su Kullanımı: IV Enerji Kullanımı: IV.1.3. Kirleticilerin Miktarı (Atmosferik koşullar ile kirleticilerin etkileşimi) Çevreye Rahatsızlık Verebilecek Olası Sorunların Açıklanması ve Atıkların Minimizasyonu IV Hava Kirliliği: IV Tozlanmadan Kaynaklanan Kirlilik: IV Gürültüden Kaynaklanan Kirlilik: IV Patlatma Sırasında Meydana Gelebilecek Olan Vibrasyon Hesapları IV Sıvı Atıklardan Kaynaklanan Kirlilik IV Katı Atıklardan Kaynaklanan Kirlilik IV.2. YATIRIMIN ÇEVREYE OLAN ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILACAK TAHMİN YÖNTEMLERİNİN GENEL TANITIMI IV.3. ÇEVREYE OLABİLECEK OLUMSUZ ETKİLERİN AZALTILMASI İÇİN ALINMASI DÜŞÜNÜLEN ÖNLEMLERİN TANITIMI IV.3.1. Flora Fauna: IV.3.2. Hava: IV.3.3. Gürültü: IV.3.4. Katı Atıklar: IV.3.5. Sıvı Atıklar: BÖLÜM V. HALKIN KATILIMI V.1. PROJEDEN ETKİLENMESİ OLASI HALKIN BELİRLENMESİ VE HALKIN GÖRÜŞLERİNİN ÇED ÇALIŞMASINA YANSITILMASI İÇİN ÖNERİLEN YÖNTEMLER: V.2. GÖRÜŞLERİNİN BAŞVURULMASI ÖNGÖRÜLEN DİĞER TARAFLAR: V.3. BU KONUDA VEREBİLECEĞİ DİĞER BİLGİ VE BELGELER: BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ Sayfa 4 / 74

6 TABLOLAR DİZİNİ : Sayfa No Tablo 1. Proje Alanı Sınır Koordinatları (Tüm Alanları İçerir) Tablo 2. Haktaş-6612 Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Tablo 3. Erdem Kireç Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Tablo 4. Salih Terzi Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Tablo 5. Başkent Taşkırma ya Ait Rödevans Alanı Koordinatları Tablo 6. Başkent Taşkırma ya Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Tablo 7. Başkent Taşkırma ya Ait Stok Alanı Koordinatları Tablo 8. Erdem Kireç e Ait Rödevans Alanı Koordinatları Tablo 9. Erdem Kireç e Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Tablo 10. Erdem Kireç e Ait Kireç Üretim Tesisi Koordinatları Tablo 11. Erdem Kireç e Ait Stok Alanı Koordinatları Tablo 12. Salih Terzi ye Ait Rödevans Alanı Koordinatları Tablo 13. Salih Terzi ye Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Tablo 14. Salih Terzi ye Ait Stok Alanı Koordinatları Tablo 15. Türkiye, Ankara ve Elmadağ a Ait Nüfus Verileri Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Tablo 17. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Amphibia (İki Yaşamlı) Türleri Tablo 18. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri Tablo 19. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş (Aves) Türleri Tablo 20. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli (Mammalia) Türleri Tablo 21. Ankara İli nde Bulunan Taşınmaz Kültür Varlıkları ve Sit Alanları İstatistikleri Tablo 22. Üretim Miktarları Tablo 23. Proje Kapsamında Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Tablo 24. Üretim İle İlgili Bilgiler Tablo 25. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak SKHKKY Emisyon Faktörleri Tablo 26. Endüstriyel Tesisler için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablo 27. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan Ses Gücü Seviyeleri ŞEKİLLER DİZİNİ : Sayfa No Şekil 1. Türkiye nin Flora Bölgeleri ve Grid Kareleme Sistemi (Davis ) Şekil 2. Çalışma Alanı Çevresinde Bulunan Bitki Türlerine Ait Fotoğraflar Şekil 3. Bölgede Bulunan Bitkilerin Flora Bölgeleri Dağılımı Şekil 4. Ruhsat Sahasının Arazi Kullanımını Gösterir Harita Şekil 5. Rüzgâr Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Gülü Şekil 6. Rüzgâr Esme Hızlarına Göre Rüzgâr Gülü Şekil 7. Proje Genel İş Akım Şeması Sayfa 5 / 74

7 EKLER LİSTESİ : EK 1 EK 2 EK 3 EK 4 EK 5 EK 6 EK 7 EK 8 EK 9 EK 10 EK 11 EK 12 EK 13 EK 14 EK 15 EK 16 EK 17 EK 18 EK 19 EK 20 EK 21 EK 22 Haktaş Numaralı Sahaya Ait İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni 6612 Numaralı Sahaya Ait ÇED Muafiyet Yazısı Haktaş Başkent Taşkırma Arasındaki Rödevans Sözleşmesi Haktaş Erdem Kireç Arasındaki Rödevans Sözleşmesi Haktaş Salih Terzi Arasındaki Rödevans Sözleşmesi Erdem Kireç Numaralı Sahaya Ait İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni Salih Terzi Numaralı Sahaya Ait İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni Proje Alanını Gösterir Genel Kroki Başkent Taşkırma ya Ait A. 568 ve 569 Numaralı Parsellere Ait Tapular B. ÇED Muafiyet Yazısı C. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı D. Kapasite Raporu E. Çevre İzin Belgesi Erdem Kireç e Ait A. ÇED Muafiyet Yazıları B. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı C. Kapasite Raporu D. Çevre İzin Belgesi Salih Terzi ye Ait A. ÇED Muafiyet Yazıları B. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı C. Kapasite Raporu D. Çevre İzin Belgesi Yer Bulduru Haritası Topografik Harita Vaziyet Planı Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası Ocak Alanlarına Ait İmalat Haritası Jeoloji Haritası ve Kesitleri Ankara İli Deprem Haritası Meteorolojik Bülten 2023 Başkent Nazım İmar Planı Proje Alanını Gösterir Fotoğraflar Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüleri Sayfa 6 / 74

8 BÖLÜM I. PROJENİN TANIMI VE GAYESİ : I.1. Proje Konusu Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği I.1.1. Proje Konusu Yatırımın Tanımı Proje konusu faaliyet Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında 1/ ölçekli h30d3 paftasında yer alan 69,80 ha. lık alan içinde, iki poligondan oluşan Haktaş Taşkırma ve Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait 6612 ruhsat numaralı 59,42 ha.lık sahada ve mücavirinde, rödevansçı firmalar Başkent Taş Kırma Kireç İnşaat Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi, Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı, kırma-eleme tesisi ve kireç üretim tesisi ve Salih Terzi Karadeniz Kireç ve Kırmataş Sanayii tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi işletmeciliği kapasite artışıdır. Rapor içerisinde bundan sonraki kısımlarda Haktaş Taşkırma ve Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. için Ruhsat Sahibi veya Haktaş, Başkent Taş Kırma Kireç İnşaat Ltd. Şti. için Başkent Taşkırma, Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. için Erdem Kireç ve Salih Terzi Karadeniz Kireç ve Kırmataş Sanayii için ise Salih Terzi ifadeleri kullanılmıştır numaralı 59,42 hektar büyüklüğündeki işletme ruhsatının tarihinde temdit (uzatma) işlemleri yapılmış ve işletme ruhsatı ile 59,42 ha. büyüklüğündeki işletme izni aynı tarihte Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) tarafından yeniden düzenlenmiştir numaralı sahaya ait işletme ruhsatı ve işletme izni ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-1). Söz konusu ruhsatın ilk alınış tarihi olup, Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın ekler bölümünde sunulan tarih ve 1237 sayılı yazısında, ruhsatın tarihinden önce alınmış olması sebebiyle tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin Geçici 3. maddesi kapsamında değerlendirildiği belirtilmektedir (Bkz. Ek-2) nolu ruhsat sahasındaki üretim faaliyetleri üç ayrı rödevansçı firma tarafından yürütülmektedir. Bu firmalardan Başkent Taşkırma sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte ve sahanın batı mücavirinde kendi tapulu alanı üzerinde yer alan kırma-eleme tesisinde ise ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Başkent Taşkırma arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-3). Diğer rödevansçı firma olan Erdem Kireç sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte, sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Bu firmanın saha içerisinde ayrıca bir kireç üretim tesisi bulunmakta ve burada üretilen kireç de piyasaya satışa sunulmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Erdem Kireç arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-4). Diğer rödevansçı firma olan Salih Terzi sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte ve sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Salih Terzi arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-5). Sayfa 7 / 74

9 6612 ruhsat numaralı sahanın poligonları arasında Erdem Kireç e ait 2,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha ve Salih Terzi ye ait 1,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha yer almaktadır. Bu sahalar firmaların kendi rödevans alanları içerisinde kalmakta ve üretim çalışmaları bu sahalarda da devam etmekte olup, sahalara ait işletme ruhsatları ve işletme izinleri sırasıyla ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-6, Ek-7) ruhsat numaralı sahayı, üç rödevansçı firmanın rödevans alanlarını ve tesislerinin yerlerini ve Erdem Kireç e ait numaralı ruhsat ile Salih Terzi ye ait numaralı ruhsat sahalarını gösterir genel kroki ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-8). Başkent Taşkırma Faaliyetleri Haktaş ile Başkent Taşkırma arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Başkent Taşkırma 20,03 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın batı mücavirinde kendi tapulu alanı üzerinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Başkent Taşkırma ya ait tesisin bulunduğu alana ait tapular, ÇED muafiyet yazısı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, Kapasite Raporu ve Çevre İzin Belgesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-9). Başkent Taşkırma ya ait kırma-eleme tesisi, stok alanı ve diğer yardımcı üniteler Başkent Taşkırma ya ait 568 ve 569 numaralı parseller üzerinde yer almaktadır (Bkz. Ek- 9.A). Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın tarih ve 185 sayılı yazısında, söz konusu tesisin kuruluş tarihinin tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği tarihinden önce olduğu tespit edilmiş olduğundan tesisin ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirildiği belirtilmektedir (Bkz. Ek-9.B). Tesise ve taşocağı alanına ait Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ndan alınmış tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmaktadır (Bkz. Ek-9.C). Ankara Sanayi Odası nın vermiş olduğu tarihli Kapasite Raporu nda tesisin kapasitesi ton/yıl agrega-mıcır, ton/yıl taş tozu ve ton/yıl sönmemiş kelle kireç olarak belirtilmektedir. Bununla birlikte, tesiste kireç üretimi yapılmamaktadır (Bkz. Ek-9.D). Faaliyetle ilgili Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden tarihli hava emisyon konulu Çevre İzin Belgesi alınmıştır (Bkz. Ek-9.E). Erdem Kireç Faaliyetleri Haktaş ile Erdem Kireç arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Erdem Kireç 16,78 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Rödevans alanından ve kendisine ait ruhsat numaralı sahadan ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa Sayfa 8 / 74

10 sunmakta ve kendi kireç üretim tesisinde hammadde olarak kullanmaktadır. Kireç üretim tesisi de 6612 ruhsat numaralı saha içerisinde bulunmakta ve burada üretilen sönmemiş kireç piyasaya satışa sunulmaktadır. Erdem Kireç e ait ÇED muafiyet yazıları, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, Kapasite Raporu ve Çevre İzin Belgesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-10). Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın tarih ve 748 sayılı yazısında, kalker ocağı faaliyetinin ÇED Yönetmeliği Geçici 3. maddesi gereği yönetmelik kapsamı dışında kaldığı, tarih ve 3401 sayılı yazısında ise tesis faaliyetlerinin tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği Geçici 6. maddesi kapsamında değerlendirildiği, faaliyetle ilgili Çevresel Durum Değerlendirme Raporu nun Bakanlığa sunulduğu ve raporun nihai edilerek faaliyetin yapılmasıyla ilgili bir sakınca bulunmadığı belirtilmektedir (Bkz. Ek-10.A). Tesise ve taşocağı alanına ait Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ndan alınmış tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmaktadır (Bkz. Ek-10.B). Ankara Sanayi Odası nın vermiş olduğu tarihli Kapasite Raporu nda tesisin kapasitesi ton/yıl agrega-mıcır, ton/yıl taş tozu, ton/yıl sönmemiş kelle kireç ve ton/yıl sönmüş toz kireç olarak belirtilmektedir (Bkz. Ek- 10.C). Faaliyetle ilgili Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden tarihli hava emisyon konulu Çevre İzin Belgesi alınmıştır (Bkz. Ek-10.D). Salih Terzi Faaliyetleri Haktaş ile Salih Terzi arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Salih Terzi 15,82 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Rödevans alanından ve kendisine ait ruhsat numaralı sahadan ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Salih Terzi ye ait ÇED muafiyet yazıları, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, Kapasite Raporu ve Çevre İzin Belgesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-11). Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın tarih ve sayılı yazısında, ruhsat numaralı sahada yapılan kalker ocağı faaliyetinin, ruhsatın tarihinden önce alınmış olması sebebiyle tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği Geçici 3. maddesi kapsamında değerlendirildiği, tarih ve 3402 sayılı yazısında ise tesis faaliyetlerinin tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği Geçici 6. maddesi kapsamında değerlendirildiği, faaliyetle ilgili Çevresel Durum Değerlendirme Raporu nun Bakanlığa sunulduğu ve raporun nihai edilerek faaliyetin yapılmasıyla ilgili bir sakınca bulunmadığı belirtilmektedir (Bkz. Ek-11.A). Tesise ve taşocağı alanına ait Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ndan alınmış tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmaktadır (Bkz. Ek-11.B). Sayfa 9 / 74

11 Ankara Sanayi Odası nın vermiş olduğu tarihli Kapasite Raporu nda tesisin kapasitesi ton/yıl agrega-mıcır ve ton/yıl taş tozu olarak belirtilmektedir (Bkz. Ek-11.C). Faaliyetle ilgili Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden tarihli hava emisyon konulu Çevre İzin Belgesi alınmıştır (Bkz. Ek-11.D). Proje alanı Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında, Hasanoğlan Belde merkezinin yaklaşık olarak 1,5 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. Alana Ankara- Kırıkkale karayolundan Hasanoğlan istikametine ayrılan mevcut yollar vasıtasıyla ulaşmak mümkündür. Sahanın Hasanoğlan Beldesi merkezine uzaklığı yaklaşık olarak 1,6 km.dir. Söz konusu yollar asfalt nitelikte olup, yılın her mevsiminde kullanıma açıktır. Sahaya ulaşım güzergâhını gösterir Yer Bulduru Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-12). Proje alanına en yakın yerleşim birimi Hasanoğlan Beldesi'ne bağlı olup, alanın yaklaşık 250 m. güneybatısında yer almaktadır. Proje alanında üretilen malzemelerin nakliyesi sırasında kullanılacak nakliye yolu güzergâhı, yukarıda belirtilen ulaşım yolundan farklı olup, yerleşim birimlerinin içerisinden geçmemektedir. Hasanoğlan Beldesi nin kuzeybatısından geçen nakliye yolu asfalt nitelikte olup, Kırıkkale-Ankara karayoluna bağlanmaktadır. Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve söz konusu nakliye yolu güzergâhı ekler bölümünde sunulan Topografik Harita da gösterilmiştir (Bkz. Ek-13). Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve nakliye güzergâhının yanı sıra proje alanında bulunan tesislerin, stok alanlarının, şantiye binalarının, trafoların, kantarların ve fosseptiklerin yerini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Proje alanı büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almakta olup, tapulu parsellerin bulunduğu alanlar da yer almaktadır. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). Sahada kalker üretimi gerçekleştirilecek alanlarda cevher yüzeyde gözlenmektedir. Bu alanlarda sıyrılabilir nitelikte üst örtü tabakası bulunmamaktadır. Dolayısıyla üretim faaliyetleri öncesinde üst örtü dekapajı yapılması söz konusu değildir. Ancak, üretim sırasında pasa malzeme ortaya çıkması durumunda söz konusu malzeme üretim çalışmaları tamamlanan alanlardaki düzenlemelerde kullanılacak veya pasa döküm alanı içerisinde uygun bir alanda depolanacaktır. Depolanan malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Proje sahasından kalker üretimi açık işletme yöntemi ile patlayıcı madde kullanılarak yapılmaktadır. Üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile sahada bulunan tesislere nakledilmekte ve burada boyutlandırılmaktadır. Kırma eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının yanındaki stok alanlarında stoklanarak piyasaya satışa sunulmaktadır. Proje alanında rödevans alanlarının tamamında kalker cevherleşmesi mevcut olup, cevher gri ve bej renklidir. Sahadaki cevherin yoğunluğu ortalama 2,5 ton/m 3 olarak kabul edilmiştir. Proje alanında her bir rödevansçının kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi üretim kapasitesinin ton/yıl a, böylece sahadaki toplam üretim kapasitesinin Sayfa 10 / 74

12 ton/yıl a çıkarılması planlanmaktadır. Tesislerin mevcut makine ve ekipmanları söz konusu üretimi gerçekleştirmek için yeterlidir. Ancak yenileme maksatlı makine ekipman değişiklikleri olabilecektir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tarihinde yayınlanan sayılı genelge gereği proje kapsamındaki tesislerin emisyon kaynağı olan her bir ünitesi (bunker, kırıcılar, elekler, konveyör bantlar) kapalı ortam içerisine alınmış olup, kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (pulvarize sulama sistemi) kurulu durumdadır. Sahada üretim ve tesis işletme faaliyetleri rödevansçı firmalar tarafından yapılacaktır. Ancak ilerleyen faaliyet dönemlerinde gerekli görülmesi durumunda sahadaki faaliyetler sözleşme yapılarak taşeron firmalara devredilebilecektir. Ocak üretim faaliyetleri ve tesislerin işletilmesi sırasında sahada toplam 73 personel görev almaktadır. I.1.2. Projenin Ömrü Proje alanında her bir rödevans sahasından yılda ton kalker üretimi yapılması planlanmaktadır. Sahada bugüne kadar yapılan üretim çalışmaları sonucunda oluşmuş büyük bir ocak alanı bulunmaktadır. Sahadaki üretim durumunu gösterir İmalat Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-16). Üretim alanında kalker cevherinin tabana doğru kalınlığı ortalama 60 metre olarak belirlenmiştir. Ocak işletmeciliğinin yapılacağı alanda rezerv belirleme çalışmaları sonucunda, cevher kalınlığı da dikkate alınarak hesaplan rezerv miktarı yaklaşık olarak 80 milyon ton civarındadır. Ocak alanından yılda toplam ton ( m 3 ) kalker üretimi yapılması planlanmaktadır. İşletme ruhsat süresi 10 yıl olmakla birlikte, günün ekonomik koşulları ve rezerv durumu göz önüne alınarak ruhsat süresi sonunda temdit (süre uzatımı) taleplerinde bulunulacaktır. Böylece temdit ruhsat dönemlerinde de sahada faaliyetlere devam edilecektir. Günün ekonomik koşulları ve piyasa arz-talep durumu kapasite belirlenmesinde etken faktörlerdir. Ayrıca rezervin miktarına bağlı olarak da proje süresi değişebilecektir. Yapılan etütler ışığında belirlenen rezerv miktarına göre işletmenin ömrü 13 yıldır. I.1.3. Projenin Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği Proje sahasından kalker üretimi açık işletme yöntemi ile iş makineleri ve patlayıcı madde kullanılarak yapılmaktadır. Üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile sahada bulunan kırma-eleme tesislerine nakledilmektedir. Kırma eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının yanında bulunan stok alanlarında stoklanacaktır. Stoklanan boyutlandırılmış malzeme talebe göre piyasaya satışa sunulmaktadır. Proje alanında yapılacak çalışmalar doğrultusunda üretilecek kalker cevherinin inşaat ve alt yapı sektöründe değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Böylelikle ülke ekonomisine katkı sağlanacaktır. Yukarıda tanımlanan işin, çevre üzerine etkilerini araştırmak ve olumsuz etkileri minimize etmenin teknik koşullarını sağlamak projenin başlıca amaçlarıdır. Sayfa 11 / 74

13 I.2. Projenin Fiziksel Özelliklerinin, İnşaat ve İşletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması Proje kapsamındaki kalker ocağı faaliyetleri işletme ruhsat sahaları içerisinde rödevansçı firmalar tarafından gerçekleştirilecektir. Sahada kalker üretimi gerçekleştirilen alanlarda cevher yüzeyde gözlenmektedir. Bu alanlarda üst örtü tabakası bulunmamaktadır. Dolayısıyla üretim faaliyetleri öncesinde üst örtü dekapajı yapılması söz konusu değildir. Ancak, üretim sırasında pasa malzeme ortaya çıkması durumunda söz konusu malzeme üretim çalışmaları tamamlanan alanlardaki düzenlemelerde kullanılacak veya pasa döküm alanı içerisinde uygun bir alanda depolanacaktır. Depolanan malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. 69,80 ha.lık proje alanının 52,63 ha.lık kısmında ocak alanları, 1,77 ha.lık kısmında tesisler, 6,22 ha.lık kısmında ise stok alanları bulunmaktadır. Proje alanı içerisinde ocak, tesis, şantiye ve stok alanlarının yerleşimini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Projeye konu ruhsat sahaları büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almaktadır. Başkent Taşkırma ya ait kırma eleme tesisi ise 6612 nolu ruhsatın batı mücavirinde bulunan Başkent Taşkırma ya ait iki adet tapulu parsel üzerinde bulunmaktadır. Proje alanında yeni herhangi bir yapı inşası vb. bir çalışma planlanmadığından ve ocak alanlarının büyük kısmında yıllardır çalışıldığından yeni bir arazi kullanımı söz konusu değildir. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (su, hava, toprak kirliliği, gürültü, titreşim, ışık, ısı, radyasyon ve benzeri) Projeye konu alanda toplam 73 personel görev alacaktır. Ocak alanında kalker üretimi, açık işletme yöntemi ile basamaklarda delme patlatma yapılarak gerçekleştirilecektir. Ruhsat alanında yapılan çalışmalardan oluşabilecek çevresel etkiler aşağıdaki şekilde kısaca açıklanabilir. I.3.1. Su Kirliliği Sahada işletme faaliyetleri esnasında, sosyal ihtiyaçlar için (personelin içme ve kullanma suyu) kullanılmak üzere su ihtiyacı vardır. Ocak alanında kalker cevherinin üretim faaliyetleri için doğrudan bir su ihtiyacı bulunmamakla birlikte, ocak içi bağlantı yollarından, nakliye yol güzergâhından ve tesislerin çalışmasından kaynaklanan toz çıkışını önlemek amacıyla su kullanımı söz konusu olacaktır. Sahadaki su ihtiyacı taşıma yolu ile yakın yerleşim birimlerinden temin edilecektir. Proje alanında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı ise piyasadan ambalajlı olarak temin edilecektir. Sahada toz çıkışını önlemek amacıyla tesiste, ocak bağlantı yollarında ve nakliye yolunda kullanılacak su buharlaşma yolu ile bertaraf olacaktır. Dolayısıyla bütün bu kullanımlardan kaynaklı atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Sahada yalnızca personel Sayfa 12 / 74

14 kullanımından kaynaklanan bir atık su oluşumu söz konusudur. İşletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, alanda bulunan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecektir. Fosseptikte biriktirilen atık sular belediye imkânlarından yararlanılarak vidanjör ile tahliye edilecektir. I Hava Kirliliği Üretim sırasında proje alanında yapılan çalışmalardan kaynaklı tozlanma söz konusu olacaktır. Söz konusu kalker ocağının işletilmesi esnasında oluşan tozlanma, patlatma işlemleri sırasında, çıkarılan malzemenin kamyonlara yüklenmesi, taşınması ve kırma eleme tesisinin çalışması sırasında ortaya çıkacaktır. Sahada oluşacak tozlanma miktarı ile ilgili ayrıntılı açıklamalar ve modelleme çalışması ÇED raporunda ayrıntılı olarak verilecektir. Sahada oluşması muhtemel toz miktarı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği"nin ilgili maddesince değerlendirilecektir. Ayrıca aynı yönetmeliğinin Ek-1 c, d, e bentlerinde belirtilen esaslara uyulacaktır. Ulaşımın sağlandığı ocak içi toprak yollar tankerlerle sulanarak mümkün olduğunca nemli tutulacaktır. Nakliye güzergâhı yolu asfalt niteliktedir. I Toprak Kirliliği Üretim sırasında faaliyet alanında toprak kirliliğine neden olabilecek bir çalışma söz konusu değildir. Ocakta çalışacak iş makineleri ve araçlar ile nakliye araçlarının ve tesis ekipmanlarının bakım ve onarımları, yağlanması ve yağ değişimlerinin işletme sahasında yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine ve ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyularak yapılacaktır. Zorunlu olmayan durumlarda ise araçların bakımları ve yağ değişimleri servis istasyonlarında yapılacaktır. Ocak sahasında yapılacak bakım-onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı az miktarda atık yağ oluşumu söz konusu olabilecektir. Faaliyet sırasında ışık, ısı ve radyasyon gibi etkiler olması beklenmemektedir. I Gürültü ve Titreşim Kirliliği Projeye konu sahada yapılan üretim faaliyetleri sırasında, ocakta patlatma işlemlerinden, çalışacak makine ve ekipmanlardan ve tesisin faaliyetinden kaynaklanan gürültü söz konusu olacaktır. Ayrıca patlatma işleminden kaynaklı titreşim etkisi görülebilecektir. Sahada oluşacak gürültü ve titreşim kirliliğinin yakın yerleşim birimlerine olabilecek etkileri ÇED raporunda ayrıntılı olarak irdelenecektir. I Katı Atık Kirliliği Sahada kalker üretimi gerçekleştirilen alanlarda cevher yüzeyde gözlenmektedir. Bu alanlarda üst örtü tabakası bulunmamaktadır. Dolayısıyla üretim faaliyetleri öncesinde üst örtü dekapajı yapılması söz konusu değildir. Ancak, üretim sırasında pasa malzeme ortaya Sayfa 13 / 74

15 çıkması durumunda söz konusu malzeme üretim çalışmaları tamamlanan alanlardaki düzenlemelerde kullanılacak veya pasa döküm alanı içerisinde uygun bir alanda depolanacaktır. Depolanan malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Sahada ocak ve tesis faaliyetleri sırasında meydana gelen katı atıklar evsel nitelikli katı atıklardır. Bu atıkların bertarafında ilgili belediye imkânlarından faydalanılacaktır. Faaliyet süresince çıkacak evsel nitelikli atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı konusunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. I. 4. Yatırımcı Tarafından Araştırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenlerinin Belirtilmesi Proje sahasında ocak alanı olarak belirlenen bölgede, faaliyet dönemlerinde kalker üretimi yapılacaktır. Ocak alanının tamamında kalker cevheri bulunmaktadır. Ocak alanından üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile sahadaki kırma-eleme tesislerine nakledilecektir. Kırma eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının mücavirinde bulunan stok alanlarında stoklanacaktır. Stoklanan boyutlandırılmış malzeme talebe göre piyasaya satışa sunulacaktır. Maden üretim faaliyetlerinin, ekonomik olması ve amacına uygun olarak işletilebilmesi için cevherin bulunduğu alanda yapılması gerekmektedir. Madenler ancak bulundukları yerde işletilebilir olduğundan, bu çalışmaların, kalker cevherleşmesinin görüldüğü bu alanda yapılması gerekmektedir. Bu anlamda, proje yerinin alternatifi bulunmamaktadır. BÖLÜM II. PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU: II.1. Proje Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler Proje alanı Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında, Hasanoğlan Belde merkezinin yaklaşık olarak 1,5 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. Alana Ankara- Kırıkkale karayolundan Hasanoğlan istikametine ayrılan mevcut yollar vasıtasıyla ulaşmak mümkündür. Sahanın Hasanoğlan Beldesi merkezine uzaklığı yaklaşık olarak 1,6 km.dir. Söz konusu yollar asfalt nitelikte olup, yılın her mevsiminde kullanıma açıktır. Sahaya ulaşım şeklini gösterir Yer Bulduru Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-12). Proje alanına en yakın yerleşim birimi Hasanoğlan Beldesi'ne bağlı olup, alanın yaklaşık 250 m. güneybatısında yer almaktadır. Proje alanında üretilen malzemelerin nakliyesi sırasında kullanılacak nakliye yolu güzergâhı, yukarıda belirtilen ulaşım yolundan farklı olup, yerleşim birimlerinin içerisinden geçmemektedir. Hasanoğlan Beldesi nin kuzeybatısından geçen nakliye yolu asfalt nitelikte olup, Kırıkkale-Ankara karayoluna bağlanmaktadır. Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve söz konusu nakliye yolu güzergâhı ekler bölümünde sunulan Topografik Harita da gösterilmiştir (Bkz. Ek-13). Sayfa 14 / 74

16 Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve nakliye güzergâhının yanı sıra proje alanında bulunan tesislerin, stok alanlarının, şantiye binalarının, trafoların, kantarların ve fosseptiklerin yerini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Proje alanı büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almakta olup, tapulu parsellerin bulunduğu alanlar da yer almaktadır. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). Projeye konu ruhsat sahalarının, rödevans alanlarının, tesis alanlarının ve diğer alanların koordinatları sırasıyla aşağıdaki tablolarda verilmiştir: Tablo 1. Proje Alanı Sınır Koordinatları (Tüm Alanları İçerir) Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , P , , Alan : 69,80 ha. Sayfa 15 / 74

17 Tablo 2. Haktaş-6612 Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Poligon No Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam 1 A , , A , , A , , A , , A , , A , , A , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , B , , Alan : 59,42 ha. Tablo 3. Erdem Kireç Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam E , , E , , E , , E , , Alan : 2,40 ha. Tablo 4. Salih Terzi Numaralı İşletme Ruhsat Sahası ve İşletme İzin Alanı Sınır Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam S , , S , , S , , S , , Alan : 1,40 ha. Tablo 5. Başkent Taşkırma ya Ait Rödevans Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , RB , , Alan : 20,03 ha. Sayfa 16 / 74

18 Tablo 6. Başkent Taşkırma ya Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam TB , , TB , , TB , , TB , , Alan : m 2 Tablo 7. Başkent Taşkırma ya Ait Stok Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , SB , , Alan : m 2 Tablo 8. Erdem Kireç e Ait Rödevans Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam RE , , RE , , RE , , RE , , RE , , RE , , RE , , RE , , Alan : 16,78 ha. Tablo 9. Erdem Kireç e Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam TE , , TE , , TE , , TE , , Alan : m 2 Sayfa 17 / 74

19 Tablo 10. Erdem Kireç e Ait Kireç Üretim Tesisi Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam TE , , TE , , TE , , TE , , Alan : m 2 Tablo 11. Erdem Kireç e Ait Stok Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam SE , , SE , , SE , , SE , , SE , , SE , , Alan : m 2 Tablo 12. Salih Terzi ye Ait Rödevans Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , RS , , Alan : 15,82 ha. Tablo 13. Salih Terzi ye Ait Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam TS , , TS , , TS , , TS , , Alan : m 2 Sayfa 18 / 74

20 Tablo 14. Salih Terzi ye Ait Stok Alanı Koordinatları Koordinat Noktaları Sağa (Y) Yukarı (X) Enlem Boylam SS , , SS , , SS , , SS , , SS , , SS , , Alan : m 2 BÖLÜM III. ÖZELLİKLERİ: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL III.1. Önerilen Proje Nedeniyle Kirlenmesi Muhtemel Olan Çevrenin; Nüfus, Fauna - Flora, Jeolojik Ve Hidrojeolojik Özellikler, Doğal Afet Durumu, Toprak, Su, Hava (Atmosferik Koşullar) İklimsel Faktörler, Mülkiyet Durumu, Mimari Ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Arazi Kullanım Durumu, Hassasiyet Derecesi ( Ek-V Deki Duyarlı Yöreler Listesi de Dikkate Alınarak) Ve Yukarıdaki Faktörlerin Birbiri Arasındaki İlişkileri de İçerecek Şekilde Açıklanması Proje konusu faaliyet Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında 1/ ölçekli h30d3 paftasında yer alan 69,80 ha. lık alan içinde, iki poligondan oluşan Haktaş Taşkırma ve Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait 6612 ruhsat numaralı 59,42 ha.lık sahada ve mücavirinde, rödevansçı firmalar Başkent Taş Kırma Kireç İnşaat Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi, Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı, kırma-eleme tesisi ve kireç üretim tesisi ve Salih Terzi Karadeniz Kireç ve Kırmataş Sanayii tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi işletmeciliği kapasite artışıdır. Proje alanı Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında, Hasanoğlan Belde merkezinin yaklaşık olarak 1,5 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. Alana Ankara- Kırıkkale karayolundan Hasanoğlan istikametine ayrılan mevcut yollar vasıtasıyla ulaşmak mümkündür. Sahanın Hasanoğlan Beldesi merkezine uzaklığı yaklaşık olarak 1,6 km.dir. Proje alanına en yakın yerleşim birimi Hasanoğlan Beldesi'ne bağlı olup, alanın yaklaşık 250 m. güneybatısında yer almaktadır. III.1.1. Nüfus Ankara İli 38 33' ve 40 47' kuzey enlemleri ile 30 52' ve 34 06' doğu boylamları arasında yer almaktadır. İl İç Anadolu Bölgesi nde bulunmaktadır. Ankara İli nin 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre yıllık nüfus artış hızı % 21,37 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca 2000 yılı sayımına göre nüfusun si şehirde, i ise köyde olmak üzere ildeki toplam nüfus tır. Proje alanının içerisinde yer aldığı Ankara İli ve Elmadağ İlçesi ne ait ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine göre 2012 yılı nüfus verileri ile Türkiye nin nüfus verileri aşağıdaki tabloda karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Sayfa 19 / 74

21 Tablo 15. Türkiye, Ankara ve Elmadağ a Ait Nüfus Verileri Şehir Nüfusu Belde/Köy Nüfusu Toplam Kadın Erkek Toplam Kadın Erkek Toplam Kadın Erkek Toplam Türkiye Ankara Elmadağ *Kaynak: TUİK ADNKS, Elmadağ İlçesi nin nüfusu 2006 yılında TÜİK tarafından başlanılan ve Ağustos-2007 tarihinde Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne devredilen Adres Kayıt Sistemine göre Ocak 2008 yılında açıklanan rakamlar aşağıda gösterilmiştir. Merkez : Hasanoğlan : Yeşildere : Köyler : Toplam : Elmadağ İlçesi nde dağ ve orman içi köylerinde nüfusta azalma, karayolu ve sanayi kuruluşlarına yakın kesimlerde ise artış göze çarpmaktadır. Nüfus yoğunluğu 75 kişi/km 2 dir. III.1.2. Flora - Fauna Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında bulunan faaliyet alanı ve civarında flora fauna tespitine yönelik yapılan arazi çalışması ve Türkiye flora-faunasına ait literatür kaynaklar doğrultusunda, canlıların habitat durumları dikkate alınarak, alanda bulunma olasılıklarına göre bölgenin flora ve faunası tanımlanmıştır. Alanda yapılan arazi etüdü ile Ankara florasına yönelik bilgileri içeren TUBİVES verileri doğrultusunda flora listesi oluşturulmuştur. Bölgenin topoğrafyası, jeolojisi ve etkisi altında bulunduğu iklim çeşidine göre belirlenen bitki türleri Tablo 16 da verilmiştir. Ayrıca alanda saptanan bitki türlerinin Türkçe isimleri için Prof. Dr. Ertan TUZLACI ya ait Türkiye Bitkileri Sözlüğü nden yararlanılmıştır. Arazi etüdü sırasında, bölgede bulunan fauna elemanları, hareketliliklerinden dolayı tespit edilememiştir. Ancak arazinin özelliklerine göre hangi canlı gruplarına habitat olabileceği çeşitli kaynaklar doğrultusunda araştırılmıştır. Bu bağlamda Prof. Dr. Ali DEMİRSOY un Türkiye Omurgalıları adlı kitap serisinin, Türkiye Omurgalı Faunasının Sistematik ve Biyolojik Özelliklerinin Araştırılması ve Koruma Önlemlerinin Saptanması Amfibiler, Sürüngenler ve Memeliler eserlerine göre tespit edilmiştir. Ayrıca 2011 Yılı Ankara İli İl Çevre Durum Raporu ndan da yararlanılmıştır. Bu kaynakların dışında araştırmalarda kullanılan web sayfaları aşağıda verilmiştir. Türkiye nin anonim memelileri ( TUBİTAK-Türkiye Tür Listeleri ( Flora ve fauna listeleri, IUCN (Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği) Kırmızı Listesi kategorileri ( Bern Sözleşmesi ve Merkez Av Komisyonu Kararları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Sayfa 20 / 74

22 Fauna türleri ve bunlarla ilgili bilgiler (habitatları, koruma kategorileri) Prof. Dr. Ali DEMİRSOY UN Türkiye Omurgalıları adlı kitap serisinin, Türkiye Omurgalı Faunasının Sistematik ve Biyolojik Özelliklerinin Araştırılması ve Koruma Önlemlerinin Saptanması Amfibiler, Sürüngenler ve Memeliler eserlerinden tespit edilmiştir. Ayrıca kuşlar için Prof. Dr. İlhami KİZİROĞLU NUN Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi ile 2011 Yılı Ankara İli İl Çevre Durum Raporu ndan da yararlanılmıştır. Flora: Yurdumuz bitki coğrafyası açısından incelendiğinde, tamamıyla Holoarktik Kingdom un (Palearktik ve Nearktik bölgeleri) içerisinde yer aldığı görülmektedir. Holoarktik Kingdom un 3 floristik bölgesi yurdumuzda birleşmektedir. Bunlar, - AVRUPA SİBİRYA (Euro-Siberian) Bölgesi - AKDENİZ (Mediterrannean) Bölgesi - İRAN TURAN Bölgesi Şekil 1. Türkiye nin Flora Bölgeleri ve Grid Kareleme Sistemi (Davis ) (Açıklamalar: IR-TUR: İran-Turan Flora Bölgesi-(C.A.): İç Anadolu Bölümü- (E.A.): Doğu Anadolu Bölümü- (Mes.): Mezapotamya, MED: Akdeniz Flora Bölgesi-(W.A): Batı Akdeniz Bölümü- Doğu Akdeniz Bölümü ; (T.): Toros Sahası-(A.): Amanos Sahası, EUR-SIB. : Avrupa-Sibirya Flora Bölümü-(EUX): Öksin Bölümü-(Col.): Öksin Bölümünün Kolşik Sektörü ) Proje alanı, flora bölgeleri dikkate alındığında İran-Turan flora bölgesinin, İç Anadolu bölümü etkisi altındadır. Proje alanı ve yakın çevresi grid kareleme sistemine göre B4 karesinde yer almaktadır. Sayfa 21 / 74

23 Ankara, kışları soğuk, yazları kurak geçen karasal iklime sahiptir. Yükseklikler m arasında değişmektedir. Bu iklim şartları ve topografik yapı, Ankara ve çevresinde step ve orman bitki topluluklarının gelişmesine imkan sağlamıştır. Ankara esas olarak step flora bölgesi içinde bulunurken, aynı zamanda Kuzey Anadolu orman bölgesi geçiş kuşağı üzerinde bulunuşu doğal orman bölgelerinin oluşmasını sağlamıştır. İç Anadolu bozkırları m arasındaki yüksekliklerde yayılış göstermektedir. Türkiye deki bozkırlar Avrasya bozkırlarının devamı niteliğindedir ve genellikle 50 cm nin altında kısa bitki türleriyle kaplıdır. Hakim görüntüyü genellikle buğdaygillerin bazı baskın türleri oluşturmaktadır. İç Anadolu da 1000 m nin altındaki yerler, tamamen orman rejiminin dışındadır ve doğal ova bozkırı olma özelliği taşımaktadır. Ova bozkırlarını çevreleyen dağlık alanlarda ise tahribatlar sonucu bozuk meşe topluluklarına veya geven bozkırlarına rastlanmaktadır. Fakat en yaygın vejetasyon tipi antropojen bozkırlardır (insanların baskısıyla oluşan bozkırlar). Proje alanının bulunduğu bölgede yükseklikler m arasında değişmektedir. Bölgedeki bitkilerin büyük bir kısmı kserofit karakterlidir. Yağışlı dönemlerde yeşillenen, kurak yaz dönemlerinde sararıp kuruyan otlar bölgenin vejetasyonunu oluşturur. Projeye konu alanda çalışılmış ocak alanları bulunmaktadır. Dolayısıyla alan içerisinde herhangi bir bitki topluluğuna ait popülasyon yoğunluğu bulunmamaktadır. Ancak alanın çevresinde yapılan çalışmalar sonucu rastlanan bitki türlerine ait fotoğraflar ve bitkilerin ait oldukları familyalar aşağıda verilmiştir. Family : Rosaceae Genus :Rosa L. Sayfa 22 / 74

24 Family : Rosaceae Genus : Amygdalus L. Şekil 2. Çalışma Alanı Çevresinde Bulunan Bitki Türlerine Ait Fotoğraflar Family : Asteraceae Family : Fabaceae Genus :Scorzonera L. Genus :Lathyrus L. Family : Lamiaceae Family : Asteraceae Genus :Ajuga L. Genus :Carduus L. Sayfa 23 / 74

25 Family : Asteraceae Family : Resedaceae Genus :Taraxacum WIGGERS Genus :Reseda L. Şekil 2. Çalışma Alanı Çevresinde Bulunan Bitki Türlerine Ait Fotoğraflar (Devamı) Family : Boraginaceae Family : Asteraceae Genus :Anchusa L. Genus : Onopordum L. Family : Papaveraceae Family : Scrophulariaceae Genus :Glaucium ADANS. Genus :Verbascum L. Sayfa 24 / 74

26 Family : Asteraceae Family : Caryophyllaceae Genus :Senecio L. Genus :Minuartia L. Şekil 2. Çalışma Alanı Çevresinde Bulunan Bitki Türlerine Ait Fotoğraflar (Devamı) Bölgenin floristik listeleri arazi etüdü yanı sıra alanda daha önce yapılmış çalışmalarla ilgili literatür bilgilerine dayanılarak hazırlanmış ve alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Buna göre alanda 20 familya ve bu familyalara ait 51 tür bitki tespit edilmiştir. Alanda bulunan bitki türleri, yurdumuzda dar ve sınırlı yayılış gösteren ya da baskı altında olan türler olmayıp, aksine geniş dağılımlar arz etmektedirler. Dolayısıyla, bu projenin hayata geçirilmesiyle, kendini tekrar eden habitat özelliği gösteren alanda bulunan geniş popülasyonlu ve bol bulunuşlu türlerin nesillerinin ortadan kalkması gibi bir tehdit unsuru söz konusu olmayacaktır. Floristik listelerdeki familyalar Türkiye florasındaki sıraya göre düzenlenmiştir. Ayrıca her türün, hangi flora bölgesi elementi olduğu, yayılış gösterdiği habitatı ve eğer mevcutsa Türkçe adı, bulunduğu tehdit sınırı verilmiş, endemik türler ayrıca belirtilmiştir. Listede verilen flora bölgeleri kısaltmaları aşağıda verilmiştir. Listede Yer Alan Türlerin Fitocoğrafik Bölgeleri, Akd. : Akdeniz Bitki Coğrafyası Av. Sib : Avrupa-Sibirya Bitki Coğrafyası Ir.-Tur. : İran-Turan Bitki Coğrafyası Gen : Geniş D.Akd. : Doğu Akdeniz Flora listesi Bern Sözleşmesi Ek I listesi ve IUCN nin Kırmızı Listesi (Red Data Book) kategorileri göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Bern Sözleşmesi; Bern sözleşmesine göre flora türleri Ek I listesinde koruma altına alınmıştır. Ek I: Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Flora Türleri a) Bu bitkilerin kasıtlı olarak kopartılması, toplanması, kesilmesi veya köklenmesi, b) Bu türlerin elde bulundurulması veya alım satımı yasaktır. Sayfa 25 / 74

27 IUCN (Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği) Kırmızı Listesi (Red Data Book) 9 kategoride ele alınmıştır. EX (extinct): Şüpheye yer bırakmayacak delillerle yok olduğu kanıtlanan EW (extinct in wild): Soyu tükenmiş; ancak diğer alanlarda (yetiştirme veya sergileme amaçlı) varlığını sürdüren türler CR (critically endangered): Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi had safhada olan türler EN (endangered): Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi çok büyük olan türler VU (vulnerable): (Hassas, zarar görebilir) Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler NT (near threatened): Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler LC (least concern): (En düşük derecede tehdit altında) Yaygın bulunan türler DD (data deficient): Hakkında yeterli bilgi bulunmayan türler NE (not evaluated): Şimdiye kadar yukarıdaki kriterlere uygunluğu değerlendirilmemiş türler. Sayfa 26 / 74

28 Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Familia (Familya)/ Species (Tür) Türkçe Adı Endemizm Durumu Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı Habitat Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Bulunduğu Kareler ACANTHACEAE Ayıpençesigiller Acanthus hirsutus BOISS. Tüylü ayıpençesi --- B., G., O. Anadolu AMARANTHACEAE Ispanakgiller Amaranthus retroflexus L. Tilki kuyruğu --- APİACEAE Actinolema macrolema BOISS. Eryngium campestre L. var. virens LINK Bupleurum rotundifolium L. ASTERACEAE Maydanozgiller Sukrutor --- B., K., O., D. ve G. Anadolu İr-Tur Karasal Anadolu Bağdikeni --- Türkiye Yuvarlak yapraklı tavşan otu Papatyagiller Xanthium spinosum L. Küçük pıtrak --- Senecio ET KIT. vernalis WALDST. Anthemis cretica L. subsp. albida (BOIS S.) GRIERSON Anthemis tinctoria L. var. tinctoria L. --- K. Türkiye ve Karasal Anadolu K. Türkiye, Karasal Anadolu Ekin otu --- Türkiye Papatya --- Karasal ve G. Anadolu Papatya --- Türkiye Pinus brutia ormanları, dik kireçsiz eğimler, bozkır, nadas tarlaları Yükseklik: m. Yol kenarı, çorak yerler, kültür arazilerinde Yükseklik: m. Tarlalar, bağlar, bazı kalkerli alanlar Yükseklik: m. Orman açıklığı, taşlı tepe yanları, bozulmuş step, nadas tarlalar, kumullar Yükseklik: m. Tarlalar, kıyılar, sarp Yükseklik: m. Kurak yamaç, boş alan Yükseklik: m. Kumlu ve boş alanlar, tarla, kayalık yamaç Yükseklik: m. Kayalık yamaç, kumlu kıyılar, Çağıllık Yükseklik: m. Step, tarla, kireçtaşı kenarları, çalılıklar arası Yükseklik: m. A1, A4, A5, A6, A7, B1, B2, B3, B4, B5, B6, C2, C3, C4, C5 A2, A3, B4, B9, C3 A3, A4, A5, A8, B2, B4, B5, B6, B7, B8, C4, C6, C7, C9 A1, A2, A3, A5, A7, B1, B2, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, C4 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B7, B9, C3, C4, C5, C6 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C9 A4, A5, A7, A9, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C2, C3, C4, C6 A1, A2, A5, A6, A7, A8, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C10 Sayfa 27 / 74

29 Familia (Familya)/ Species (Tür) Carduus pycnocephalus L. subsp. albidus (BIEB.) KAZMI Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Türkçe Adı Endemizm Durumu Deve dikeni --- Onopordum acanthium L. Galagan --- Acroptilon repens (L.) DC. Kekre --- Centaurea patula DC. Çobankaldıran --- Centaurea solstitialis L. subsp. solstitialis L. Cnicus benedictus varyete kotschyi Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı Türkiye (KD. Anadolu hariç) D. Anadolu, K. Anadolu, GB. Anadolu İr-Tur Karasal Anadolu, G. Anadolu İr-Tur Karasal Anadolu Zerdali dikeni --- Türkiye Bereket dikeni --- Türkiye Cichorium intybus L. Yabani hindiba --- Türkiye Scorzonera pseudolanata GROSSH. Taraxacum serotinum (WALDST. ET KIT.) PORIET BRASSİCACEAE Yakı otu --- İr-Tur Karasal Anadolu Karahindiba --- Türkiye Turpgiller Sinapis arvensis L. Hardal otu --- Anchusa arvensis (L.) BIEB. subsp. orientalis (L.) NORDH. Sığırdili --- Trakya, KD., B., G., O. ve D. Anadolu K., G., O. ve D. Anadolu Habitat Kayalık alan, tarla, boş alan, Pinus brutia ormanı Yükseklik: m. Kayalık yamaç, çağıllık, temizlenmiş orman, yolkenarı, tarla (yaramaz ot) Yükseklik: m. Çakıllı nehir terasları, tuz gölleri kenarı, step, boş tarla Yükseklik: m. Step, tarla Yükseklik: m. Pinus ormanı, kurak yamaç, nadas tarla, boş alan Yükseklik: m. Çalılık, tepelik, step, yolkenarı Yükseklik: m. Ekili tarla, çayırlık, boş alan Yükseklik: m. Kurak kireçtaşı, kurak tebeşir, taşlık yamaç Yükseklik: m. Kurak alan, step, tarla Yükseklik: m. Yol kenarı, boş alan Yükseklik: m. Tarlalar, taşlı yerler Yükseklik: m. Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Devamı Bulunduğu Kareler A1, A2, A3, A4, A5, B1, B2, B3, B4, B7, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C10 A2, A5, A7, A8, B4, B7, B8, B9, B10, C3, C8, C9 A4, A5, A9, B2, B3, B4, B5, B7, B8, B9, B10, C1, C2, C3, C4 A4, A5, A6, A7, B3, B4, B5, B6, B7 A1, A2, A3, A4, A5, A7, A8, B1, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C9 A1, A3, A4, A5, A9, B1, B4, B7, B8, B10, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8 B4, B6, B7, C2, C3, C4, C6, C8 A1, A2, A3, A4, A5, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B8, B10, C2, C3, C5 A1, A2, A7, A9, B3, B4, B7, B9, C3, C4, C5, C6 A3, A4, A5, B2, B3, B4, B5, B6, C3 Sayfa 28 / 74

30 Familia (Familya)/ Species (Tür) CARYOPHYLLACEAE Minuartia juniperina (L.) MARIE ET PETITM. CONVOLVULACEAE Convolvulus holosericeus BIEB. subsp. holos ericeus BIEB. DİPSACACEAE Cephalaria syriaca (L.) SCHRADER FABACEAE Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Türkçe Adı Karanfilgiller Endemizm Durumu Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı K., B., O. ve D. Anadolu Tarla sarmaşığıgiller Tarla sarmaşığı --- Karasal ve G. Anadolu Tarakotugiller Acımık --- Baklagiller Karasal Anadolu ve KB. Türkiye Astragalus christianus L. Geven --- G. ve Karasal Anadolu Astragalus corrugatus BERTOL. Geven --- Lathyrus cicera L. Mürdümük --- Lotus aegaeus (GRIS.) BOISS. Ak gazal boynuzu --- İr-Tur KB. ve O. Anadolu Trakya, Dış ve O. Anadolu, D. (G. uç) Anadolu İr-Tur O. ve D. (G. uç) Anadolu Vicia ervilia (L.) WILLD. Kara burçak --- Türkiye (KD. hariç) Vicia anatolica TURRILL Fiğ --- İr-Tur Karasal ve GB. Anadolu Trifolium retusum L. Yonca --- B. ve Karasal Anadolu Habitat Kayalık yerler Yükseklik: m. Pinus brutia ormanlığı, maki, kuru bozkır, kumlu, aşınmış, şistli killi ve kalkerli tepeler Yükseklik: m. Tarlalar, çorak yerler Yükseklik: m. Bozkır, kırlar, yolkenarları Yükseklik: m. Bozkır Yükseklik: m. Meşe çalılığı, Pinus brutia ormanı, kayalık yamaçlar, bağlar, tahıl ve nadas tarlaları Yükseklik: m. Bozkır, tepe kenarları, nadas ve ekilmiş tarlalar Yükseklik: Meşe çalılığı, taşlı yamaçlar, çağıllıklar, tarlalar, bağlar, yolkenarları Yükseklik: m. Quercus aegilops çalılığı, bozkır, kuru volkanik çağıllıklar, yolkenarları Yükseklik: m. Bozkır ve orman açıklıklarında Yükseklik: m. Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Devamı Bulunduğu Kareler A2, A5, A7, A8, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B9, C2, C3, C5, C6, A2, A3, A4, A5, A6, A8, A9, B2, B3, B4, B5, B6, B7, C2, C3, C4, C5, C6 A2, A3, A5, A8, B2, B4, B6, B7, B8, C3, C4, C5, C6, C7, C8 A5, A7, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C4, C5, C6 A2, B4, C4, C5 A1, A2, A5, A9, B1, B2, B4, B5, B7, B9, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C9 A3, A4, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8, C9 A1, A2, A4, B1, B3, B4, B7, B9, C1, C4, C6, C8, C10 A5, B4, B9, C2, C9 A4, B1, B3, B4, B8, C7, C10 Sayfa 29 / 74

31 Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Devamı Familia (Familya)/ Species (Tür) Türkçe Adı Endemizm Durumu Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı Habitat Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Bulunduğu Kareler LAMİACEAE Ajuga chamaepitys (L.) SCHREBER subsp. chia (SCHR EBER) ARCANGELI var. chia(schre BER) ARCANGELI Ballıbabagiller Yer çamı --- Türkiye Lamium amplexicaule L. Ballıbaba --- Marrubium parviflorum FISCH. ET MEY. subsp. parviflorum FISCH. ET MEY. Thymus sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus L. LİLİACEAE Boz ot --- Kekik --- Zambakgiller Av.-Sib. Türkiye İr-Tur Karasal Anadolu K. Türkiye, KD., B., G. ve Karasal Anadolu Asparagus officinalis L. Kuşkonmaz --- KD. ve G. Anadolu Muscari comosum (L.) MILLER Arap sümbülü --- PAPAVERACEAE Glaucium corniculatum (L.) RUD. subsp. refractum (NAB.) CULLEN POACEAE Agropyron cristatum (L.) GAERTNER subsp. pectinatum ( BIEB.)TZVELEV var.pectinatum (L.) GAERTNER Gelincikgiller Boynuzlu gelincik Buğdaygiller --- Akd. Türkiye İr-Tur Karasal Anadolu Adi otlak ayrığı --- Trakya, Karasal Anadolu Taşlı yamaçlar bozkır bağlar, nadas tarlaları çorak ve çakıllı yerler Yükseklik: m. Tepe etekleri seyrek bozkır, ekilmiç arazi yol kenarları çorak yerler Yükseklik: m. Kurak nadas tarlalar, kalkerli ve jipsli topraklar, step, çalılık Yükseklik: m. Dağ bozkırları, kayalık yamaçlar Yükseklik: m. Stepler, kalkerli uçurumlar, volkanik ve kalkerli topraklar, kumullar, kumlu kıyılar Yükseklik: m. Pinus brutia ormanları, Quercus koruları, nehir kenarı, kayalı yamaçlar, ekili alanlar vs Yükseklik: m. Step, tarla Yükseklik: m. Kalkerli step, dağ çayırlıkları, kalkerli uçurumlar, volkanik yamaçlar, nehir vadileri Yükseklik: m. A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, B1, B2, B3, B4, B5, B7, B9, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C9 B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B9, B10, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C10 A4, A5, A7, A8, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, C2, C3, C4, C5, C6, C8 A2, A4, A5, A6, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, C2, C3, C4, C5, C6 A1, A4, A5, A6, A9, B2, B3, B4, B5, B6, B10, C5 A1, A2, A3, B1, B2, B3, B4, B5, B7, B8, B9, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8, C9 A4, A5, B4, B5, B6, B9, C4 A1, A4, A8, A9, B3, B4, B6, B8, B10, C5 Sayfa 30 / 74

32 Familia (Familya)/ Species (Tür) Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Türkçe Adı Endemizm Durumu Aegilops cylindrica HOST Sakal otu --- Secale cereale L. var. cerale L. Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı İr-Tur Karasal Anadolu Çavdar --- Türkiye Hordeum geniculatum ALL. Yabani arpa --- Cynodon dactylon (L.) PERS. var. villosus REGEL Avp-Sbr. KB. Türkiye, Türkiye Anadolu Ayrık otu --- K. ve Karasal Anadolu Poa trivialis L. Adi salkım otu --- Türkiye RANUNCULACEAE Düğünçiçeğigiller Ranunculus argyreus BOISS. Düğünçiçeği --- RESEDACEAE Muhabbet çiçeğigiller B., O., G. ve GD. Anadolu Reseda lutea L. var. lutea L. Muhabbet çiçeği --- Türkiye ROSACEAE Gülgiller Amygdalus communis L. Badem --- Anadolu Rosa canina L. Kuşburnu --- Türkiye Lokalite Taşlı ve kumlu yamaçlar, üzüm tarlası, ekilmemiş araziler, sulanmış step Yükseklik: m. Ekiliyor, yol kenarları, patikalar, tarla kenarları, güneye bakan kalkerli yamaçlarda Yükseklik: m. Tepelerdeki nemli dere yatakları, dağ otlakları, step, deniz kıyısı, tuzlu bataklıkl yol Yükseklik: m. Volkanik yamaçlar, step, meralar, tuzlu göl kenarları, kumlu nehir kıyıları, çakıllar Yükseklik: m. Koruluklar, meralar, nemli yerler, kıyıya yakın çayırlıklar, alpinik çayırlık stepler Yükseklik: m. Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Çıplak çalılık, taşlık alan, moloz Yükseklik: m. Yol kenarı, tarla, çukur, çıplak taşlık tepe yamacı Yükseklik: m. Doğal, kuru yamaçlar, kalkerli geçitler, çalı ve meşe ormanlıkları Yükseklik: m. Kıyılar, kayalık yamaçlar, çalılık, çitler, ormanlar ve açıklıkları, başlıca kireçtaşları Yükseklik: m. Devamı Bulunduğu Kareler A5, A9, B3, B4, B6, B8, B9, C3, C4, C9 A1, A2, A3, A4, A5, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C2, C3, C4 A1, A2, A4, B3, B4, B6, B7, B8, B9, C3, C4, C5, C7 A1, A2, A9, A10, B1, B2, B4, C1, C3, C5, C6 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C9, C10 A3, A5, B3, B4, C1, C2, C3, C4, C6 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B6, B7, B8, B9, C2, C3, C4, C5, C6, C8, C9, C10 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, B1, B2, B3, B4, B7, B9, C5, C6, C8 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9 Sayfa 31 / 74

33 Tablo 16. Bölgeye Ait Flora Listesi Devamı Familia (Familya)/ Species (Tür) SCROPHULARİACEAE Verbascum lasianthum BOISS. EX BENTHAM URTİCACEAE Türkçe Adı Sıracaotugiller Endemizm Durumu Fitocoğrafik Bölge ve Türkiye Dağılımı Sığırkuyruğu --- Anadolu Isırgangiller Parietaria judaica L. Yapışkanotu --- Türkiye VERBENACEAE Mineçiçeğigiller Verbena officinalis L. Mine çiçeği --- Türkiye ZYGOPHYLLACEAE Nazarotugiller Tribulus terrestris L. Demirdikeni --- B., K., O., G. ve GD. Anadolu Habitat Pinus ormanlığı, Quercus çalılığı, bozkır, kireçtaşı kayalıklar, Çağıllıklar Yükseklik: m. Kireçtaşı uçurumlar, kayalar, kovuk ağzı, duvarlar Yükseklik: m. Kaba, tahrip edilmiş arazi, kayalık yerler, kuru dere yatakları, kumullar, orman, çalılık Yükseklik: m. Tehlike Kategorileri (IUCN) Korunma Statüsü (BERN) Açık ve kumlu yerler, nadas tarlaları Yükseklik: m. Bulunduğu Kareler A1, A2, A3, A4, A5, B1, B3, B4, B5, B6, B7, B8, C1, C3, C5, C6, C8 A1, A2, A3, A5, A6, A7, A8, A9, B1, B2, B4, B5, B6, B7, B9, B10, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8, C9 A1, A2, A3, A5, A7, A8, A9, B1, B2, B3, B4, B6, B7, B8, C1, C2, C3, C5, C6, C7, C10 A1, A2, A3, A4, A5, A6, A8, A9, B1, B4, B5, B7, B10, C2, C3, C5, C6 Sayfa 32 / 74

34 Yukarıdaki listeye göre bölgede bulunan bitkilerin flora bölgeleri dağılımını gösteren grafik aşağıda verilmiştir. Şekil 3. Bölgede Bulunan Bitkilerin Flora Bölgeleri Dağılımı Alanda bulunan bitkiler, yurdumuzda karasal iklimin etkisi altında olan her yerde geniş dağılımlar göstermektedir. Söz konusu ruhsatlı saha çalışılmış bir alan olduğu için, alan sınırları içerisinde yoğun bir bitki topluluğu yoktur. Alanda yapılacak çalışmalarla alanın çevresinde yer alan bitki topluluklarının nesillerini tehlikeye düşürecek herhangi bir etki söz konusu değildir. Flora listesi incelendiği zaman Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) nin kırmızı listesi kategorileri kapsamında bir bitki türü bulunmamaktadır. Bern Sözleşmesi Ek I listesi (Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Flora Türleri) kapsamında bir bitki türüne rastlanmamıştır. Fauna: Türkiye biyocoğrafik açıdan Palearktiğin en zengin ve çeşitlilik gösteren bir ekosistem bütünüdür. Bu farklı yapı ve zenginlik tüm canlı habitatına yansımıştır. Anadolu ve Trakya, Palearktik Bölge'nin (kabaca Orta ve Kuzey Asya, Avrupa, Kuzey Afrika) içerisinde yer aldığı için, bugünkü zoocoğrafik bileşimi ve yapısı Palearktik faunanın bir parçası olarak görülür. Bununla birlikte, özellikle güneydoğu ve doğu kesimi, kuzeye doğru gittikçe azalacak şekilde, Oryental (Güney Asya) ve Etiyopya (Afrika) elemanların etkisinde kalmıştır. Proje alanı ve yakın çevresi fauna türleri literatür kaynaklarda tanımlanan habitatlara uygun, yaşama olasılığı olan türler dikkate alınarak belirlenmiştir. Liste oluşturulurken omurgasızlardan omurgalılara ve ilkelden gelişmişe doğru (iki yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler) bir sıra izlenmiştir. Sayfa 33 / 74

35 Bölgede antropojenik etkiden dolayı ormanlık alanların az, step ve ekin alanlarının fazla olması nedeni ile daha çok küçük memeliler yayılış göstermiştir. Prof. Dr. Ali DEMİRSOY eserlerinde fauna türlerinin tehlike durumunu WELLS ve arkadaşlarının (1983) önerdiği biçimde ve IUCN nin Red Data Book kriterlerini kullanarak aşağıdaki gibi sınıflandırmıştır. E EX I K nt O R V : Tehlikede : Soyu tükenmiş : Bilinmiyor : Yetersiz bilinenler : Yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan : Tehlike dışı : Nadir : Tehdit altında; zarar görebilir Kuş türlerinin belirlenmesinde Prof. Dr. İlhami KİZİROĞLU nun Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi (Red Data Book For Birds Of Turkey-2008) adlı eserinden faydalanılmıştır. İ. KİZİROĞLU nun Türkiye kuşları kırmızı listesine göre kuş popülasyonlarının tehlike durumu iki kategoride ele alınmıştır. Uluslararası doğal hayatı ve doğal kaynakları koruma birliği ölçütleri; EX EW CR EN VU NT LC DD NE : Şüpheye yer bırakmayacak delillerle yok olduğu kanıtlanan : Soyu tükenmiş : Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi had safhada olan türler : Vahşi yaşamada soyu tükenme tehlikesi çok büyük olan türler : Hassas, zarar görebilir : Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler : (En düşük derecede tehlike altında olan türler) Yaygın bulunan türler : Hakkında yeterli veri olmayan türler : Şimdiye kadar yukarıdaki kriterlere uygunluğu değerlendirilmemiş türler Türkiye Red Data Book ölçütleri; A: A kategorisine giren türler, kuluçkaladıktan sonra Türkiye yi terk eden göçmen türlerden oluşur. A.1.0 : Şüpheye yer bırakmayacak şekilde yok olan ve artık doğal yaşamda görülmeyen türlerdir. (IUCN kriterine göre EX) A.1.1 : Doğal popülasyonları şu anda tükenmiş veya en az son on beş-yirmi beş yıllık süreçte doğal yaşamda artık görülemeyen, ancak volier, kafes ve diğer yapay koşullarda yaşamını sürdüren evcilleşmiş, domestik türlerdir. (IUCN kriterine göre EW.) A.1.2 : İzlendikleri bölgelerde 1 birey-10 çift (=1-20 birey) ile temsil edilirler. Bu türlerin soyu büyük ölçüde tükenme tehdidi altında olduğu için mutlaka korunmaları gereken türlerdir. (IUCN kriterine göre CR.) Sayfa 34 / 74

36 A.2 : Bu türlerin sayıları gözlendikleri bölgelerde çift (22-50 birey) arasında değişir. Bunlar önemli ölçüde tükenme tehdidi altındadır. (IUCN kriterine göre EN.) A.3 : Bu türlerin Türkiye genelindeki nüfusları, gözlendikleri bölgelerde genel olarak çift ( birey) arasında değişir. Bunlar da tükenebilecek duyarlıkta olup, vahşi yaşamda soyu tükenme riski yüksek olan türlerdir. (IUCN kriterine göre VU.) A.3.1 : Bu türlerin popülasyonlarında, gözlendikleri bölgelerde azalma vardır. Bu türlerin nüfusu da çift ( birey) arasında değişir. (IUCN kriterlerine göre D (declining)) A.4 : Gözlendikleri bölgelerde henüz tükenme tehdidi altına girmemiş olmakla birlikte, popülasyonda lokal bir azalma olup, zamanla tükenme tehdidi altına girmeye adaylardır. Popülasyonları çift ( birey) arasında değişir. (IUCN kategorisine göre NT) A.5 : Bu türlerin gözlenen popülasyonlarında henüz azalma ve tükenme tehdidi gibi bir durum söz konusu değildir. (IUCN kriterlerine göre LC.) A.6 : Yeterince araştırılmamış ve haklarında sağlıklı veri olmayan türleri içerir. Sadece Rastlantısal Tür=RT olarak bir veya en fazla iki gözleme dayandıkları, güvenilir bir değerlendirme şansı yoktur. (IUCN kriterlerine göre DD.) A.7 : Bu türlerle ilgili Türkiye de güvenilir ve sağlıklı bir kayıt yoktur. (IUCN kategorilerine göre NE.) B: B grubundaki türler ya kış ziyaretçisi, ya da transit göçerdir. B.1.0 : Bu statüye giren, daha önce Türkiye de kışladıklarına özgü kaydı bulunduğu halde, bugün tükenen türler. (IUCN kriterlerine göre EX.) B.1.1 : Bu türler Türkiye yi kışlak veya geçit bölgesi olarak kullanır; ancak popülasyonları önemli ölçüde tükenme tehdidi altındadır. (IUCN kriterlerine göre EW.) B.1.2 : Bu türlerin nüfusları Türkiye genelinde çok azalmış olup, izlendikleri bölgelerde 1 birey-10 çift (1-20 birey) ile temsil edilirler. (IUCN kriterlerine göre CR.) B.2 : Bu türlerin sayıları, gözlendikleri bölgelerde çift (22-50 birey) arasında değişir. Bunlar önemli ölçüde tükenme tehdidi altındadır. (IUCN kriterlerine göre EN.) B.3 : Bu türlerin Türkiye genelindeki nüfusları gözlendikleri bölgelerde genel olarak çift ( birey) arasında değişir. Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türlerdir. (IUCN kriterlerine göre VU.) B.3.1 : Bu türlerin popülasyonlarında gözlendikleri bölgelerde azalma vardır. Bunların nüfusu da çift ( birey) arasında değişir. (IUCN kriterlerine göre D.) B.4 : Bu türlerin popülasyon yoğunlukları, gözlendikleri bölgelerde henüz tükenme tehdidi altına girmemiş olmakla birlikte, popülasyonlarında mevzii bir azalma vardır. Popülasyonları çift ( birey) arasında değişir. (IUCN kriterlerine göre R=rare=ileride azalması beklenen türler) B.5 : Bu türlerin gözlenen popülasyonlarında henüz bir azalma veya tükenme tehdidi gibi bir durum söz konusu değildir. (IUCN kriterlerine göre Secure=S=tehditsiz türler) Sayfa 35 / 74

37 B.6 : Az araştırılmış ve yeterince kaydı olmayan türleri içerir. Sadece RT=rastlantısal tür olarak ikiden daha az gözleme dayandıkları için güvenilir bir değerlendirme şansı yoktur. (IUCN kriterlerine göre DD) B.7 : Bu türlerle ilgili şu anda bir değerlendirme yapmak olanaklı değildir; çünkü kayıtlar çok az, emin ve sağlıklı değildir. (IUCN kriterlerine göre NE.) Kuşların mevsimsel ve kuluçkalama statüleri; Y : Yıllık kuş (yerli türler) G/KG : Göçmen türler K : Kış ziyaretçileri T : Transit göçerler R : Rastlantısal türler N : Nadir türler Türkiye deki kuş türlerinin gözlemlendiği coğrafi bölgeler; BB A M K İ D E G : Bütün bölgeler : Akdeniz : Marmara : Karadeniz : İç Anadolu : Doğu Anadolu : Ege : Güneydoğu Anadolu Bern Sözleşmesi ile Koruma Altına Alınan Türler: Bern Sözleşmesine göre fauna elemanları 2 ayrı liste halinde koruma altına alınmışlardır: Ek Liste II / Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri: a- Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri b- Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek c- Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek d- Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak e- Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. Ek Liste III / Korunan Fauna Türleri: a- Yabani faunayı yeterli popülasyon seviyesine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu kararları) T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararları doğrultusunda hazırlanan Av Dönemine ait koruma listesi aşağıda verilmiştir. Sayfa 36 / 74

38 EK -I EK- II EK -III : Orman ve Su İşleri Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları : Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları : Merkez Av Komisyonunca Avına Belli Edilen Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları Bu listelerde bulunan türler için bu komisyon kararlarında belirtilen koruma tedbirlerine uygun hareket edilecektir. Fauna listesi yukarıda verilen kaynaklar doğrultusunda, türlerin uygun habitatlarda bulunabilme durumlarına göre hazırlanmıştır. Proje alanı ve çevresi faunası aşağıdaki tablolarda sunulmuştur. Sayfa 37 / 74

39 Tablo 17. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Amphibia (İki Yaşamlı) Türleri Familia (Familya) Species (Tür) Türkçe Adı BUFONİDAE RANIDAE Endemizm Durumu Habitat Tehlike kategorileri IUCN/ RDB Popülasyon Durumu Korunma Statüsü Bern MAK Gözlem veya literatür Kara Kurbağaları Bufo viridis Gece Kurbağası --- Taş altı ve toprak içinde LC/nt BB. EK II --- Literatür Su Kurbağaları Rana ridibunda Ova Kurbağası --- Durgun ve sığ sular LC/nt BB. EK III --- Literatür Tablo 18. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri Familia (Familya) Species (Tür) Türkçe Adı AGAMİDAE Trapelus ruderata ruderata Kaya kelerleri Endemizm Durumu Bozkır keleri --- Ev kelerleri Habitat Çöl ya da yarı çöl özelliği gösteren steplerde toprak ve taşların üzerinde yaşarlar. Tehlike kategorileri IUCN/ RDB Popülasyon Durumu Korunma Statüsü Bern MAK Gözlem veya literatür nt İA., GDA., DA. EK III EK I Literatür GEKKONIDAE LACERTIDAE TESTUDINIDAE TYPHLOPIDAE Hemidactylus turcicus Geniş Parmaklı Keler Özkertenkeleler Lacerta parva Cüce kertenkele --- Ophisops eleganscentralanatoliae --- Harabeler, kaya yarıkları, taş altları LC/nt BB. EK III EK I Literatür Kuru ve bitki bakımından fakir dağ steplerinde, taşlık zeminlerde yaşarlar. LC/nt İA. EK III EK I Literatür Tarla Kertenkelesi --- Taşlık ve açık alanlarda nt Orta Anadolu EK III EK I Literatür Kara kaplumbağaları Testuda graeca Adi Tosbağa --- Kör yılanlar Typhlops vermicularis Kör Yılan --- Kumlu, çakıllı ve kuru araziler Toprak içerisinde ve taş altlarında nt nt Doğu Karadeniz bölgesi hariç BB. DA. Bölgesi hariç BB. EK II EK I Literatür EK III EK I Literatür Sayfa 38 / 74

40 Tablo 19. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş (Aves) Türleri Familia (Familya) Species (Tür) Türkçe Adı ACCIPITRIDAE CICONIIDAE COLUMBIDAE CORVIDAE FALCONIDAE MOTACILLIDAE PASSERIDAE TURDIDAE Atmacagiller Endemizm Durumu Habitat Tehlike kategorileri IUCN/ RDB Popülasyon Durumu / Statüsü Korunma Statüsü Bern MAK Gözlem veya literatür Buteo buteo Şahin --- Orman, tarla ve çayırlar LC/A.3 BB/Y EK II EK I Literatür Leylekgiller Az ağaçlı büyük ovalar, sulanmış karalar, rutubetli çayırlıklar, taşkın Ciconia ciconia Leylek --- LC/A.3.1 BB/ G-Y EK II EK I Literatür araziler, sığsulu lagünler ve havuzlar, nehirler Güvercingiller Columba livia Columba palumbus Kaya Güvercini Tahtalı Güvercin Kırlarda, tarlalarda, kayalıklarda Yerleşim yerleri ve ağaçlık alanlar LC/A.5 LC/A.4 BB/ Y BB/ Y EK III EK III EK III EK III Literatür Literatür Streptopelia turtur Üveyik --- Alçak ağaçlıklarda, su kenarlarında, ve korunaklı yerlerde, stepler ve yarı çöl alanlarda LC/A.3.1 BB/ G EK III EK III Literatür Kargagiller Corvus corax Pica pica Kuzgun Saksağan Fundalıklar ve hayvan yetiştirilen yerler Seyrek ağaçlık alanlar, park ve bahçeler LC/A.5 LC/A.5 BB/ Y BB/ Y EK III EK III EK II EK III Literatür Literatür Doğangiller Falco columbarius Boz Doğan Kuyruksallayangiler --- Açık alanlar LC/B.1.2 BB/ Y EK II EK I Literatür Motacilla alba Ak Kuyruksallayan --- Açık araziler ve su kıyıları LC/A.3.1 BB/ Y EK II EK I Literatür Ötücükuşgiller Şehirlerde, tarlalarda, çalılıklarda, ormanlarda, bitki örtüsünün yoğun Passer domesticus Serçe --- LC/A.5 BB/ Y EK III EK III Literatür olduğu alanlarda, tatlı su veya deniz kenarlarında Ardıçkuşugiller Turdus merula Turdus pilaris Kara Tavuk Ardıç Ağaçlık alanlar ve bahçeler Ağaçlık ve çayırlık alanlar LC/A.3 LC/B.2 BB/ Y BB/ K EK III EK III EK III EK II Literatür Literatür Sayfa 39 / 74

41 Tablo 20. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Memeli (Mammalia) Türleri Familia (Familya) Species (Tür) Türkçe Adı CANIDAE ERİNACEİDAE LEPORIDAE MURIDAE MUSTELIDAE RHİNOLOPHİDAE SCIURIDAE VESPERTİLİONİDAE Köpekgiller Endemizm Durumu Habitat Tehlike kategorileri IUCN/ RDB Popülasyon Durumu Korunma Statüsü Bern MAK Gözlem veya literatür Canis lupus Kurt --- Orman, step, açık araziler LC/R(V) BB EK II EK I Literatür Orman ve çalılık alanlar, tarlalar, açık BB Vulpes vulpes Tilki --- LC/nt --- EK III Literatür araziler Kirpiler Erinaceus europaeus Kirpi --- Rakımı az olan yerler LC/nt BB EK III EK I Literatür Tavşangiller Lepus europaeus Yabani Tavşan --- Otluk, ormanlık ve açık araziler LC/nt BB EK III EK III Literatür Sıçangiller Apodemus Trakya hariç BB. Kayalık faresi --- Taşlık ve kayalık alanlar LC/nt Literatür mystacinus Mus musculus Doğu faresi --- Yerleşim alanları LC/nt BB Literatür Sansargiller Meles meles Mustela navilis Porsuk Gelincik Orman, çayır, tarla, step Her türlü ortam LC/R nt BB BB EK III EK III EK II EK II Literatür Literatür Rhinolophus hipposideros Citellus xanthophrymnus Pipistrellus pipistrellus Nalburunlıyarasalar Küçük nalburunluyarasa --- Bir kısmı ağaçlık olan alanlarda LC/V BB EK II EK I Literatür Sincaplar Tarla sincabı --- Steplerde nt BB EK II EK I Literatür Düzburun yarasalar Cüceyarasa --- Orman, açık arazi, kültür alanları, parklar LC/V BB EK III --- Literatür Sayfa 40 / 74

42 Proje alanı ve yakın çevresi fauna listesi oluşturulurken, fauna türlerinin büyük kısmı, bölgede yapılmış literatür çalışmalar kontrol edilerek ve uygun habitatlarda bulunabilme durumlarına göre tespit edilmiştir. Liste oluşturulurken omurgasızlardan omurgalılara ve ilkelden gelişmişe doğru (iki yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler) bir sıra izlenmiştir. Yörede sıkça rastlanılan 2 adet iki yaşamlı türü tespit edilmiştir. Bu türler tehdit altındaki türlerin IUCN kırmızı listesi kategorisinde En düşük derecede tehlike altında olan türler kapsamında kalmaktadır. Ayrıca WELLS ve arkadaşlarının (1983) önerdiği biçimde ve IUCN Red Data Book ta kullanılan kategorilerden nt: Yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan kapsamında kalmaktadır. Bern Sözleşmesi nde ise EK II ve EK III listesine girmektedirler. Listede verilen bu türler, Türkiye için geniş yayılışa sahip türdür. Bern Sözleşmesi gereği sürüngen türlerinden 1 tanesi EK II (Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri) ve 5 tanesi EK III (Korunan Fauna Türleri) listesine göre koruma altındadır. MAK Kararlarına göre 6 sürüngen türü de EK I listesine girmektedir. Listede yer alan sürüngen türlerinden 2 tanesi tehdit altındaki türlerin IUCN kırmızı listesi kategorisinde En düşük derecede tehlike altında olan türler kapsamında kalmaktadır. Ayrıca 6 tür de WELLS ve arkadaşlarının (1983) önerdiği biçimde ve IUCN Red Data Book ta kullanılan kategorilerden nt: Yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan kapsamında kalmaktadır. Bütün sürüngen türleri, Türkiye için, NT: Tehdit altında olmayan, ancak yakın gelecekte tehdit altında olabilecek statüsündedir. BERN sözleşmesi gereği ülkemizdeki bütün amfibia ve sürüngenler (reptilia) koruma altındadır. Kuş faunası tehlike kategorisi ve koruma statüsü kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Fauna listesinde habitat durumlarına göre belirlenmiş 12 adet kuş türü verilmiştir. Kuş türleri içerisinde, 4 tür BERN kapsamında EK II ve 8 tür EK III statüsünde değerlendirilmektedir. Merkez Av Komisyonu kararına göre 4 tür EK I, 2 tür EK II ve 6 tür EK III listesi kapsamına girmektedir. Kuş türlerinin hepsi tehdit altındaki türlerin IUCN kırmızı listesi kategorisinde En düşük derecede tehlike altında olan türler kapsamında kalmaktadır. Yöre için 11 adet memeli türü literatür kaynaklar doğrultusunda belirlenmiştir. Bunlar içerisinde, Bern Sözleşmesi kapsamında 3 tür EK II listesinde ve 5 tür EK III listesinde yer almaktadır. Merkez Av Komisyonu kararı kapsamında olan 8 tür mevcuttur. Bunlardan 4 tür EK I, 2 tür EK II ve 2 tür de EK III listesinde yer almaktadır. Listede verilen memeli türlerinin 9 tanesi, tehdit altındaki türlerin IUCN kırmızı listesi kategorisinde En düşük derecede tehlike altında olan türler kapsamında kalmaktadır. Ayrıca 7 tür WELLS ve arkadaşlarının (1983) önerdiği biçimde ve IUCN Red Data Book ta kullanılan kategorilerden nt: Yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan, 2 tür V:Tehdit altında; zarar görebilir ve 2 tür de R:Nadir kapsamında kalmaktadır. Sayfa 41 / 74

43 III.1.3. Jeolojik Özellikler Ruhsat sahası ve civarını gösterir jeoloji haritası ve kesitleri ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-17). Ruhsat Sahası İçinde Bulunan Jeolojik Formasyonlar: Keçikaya Formasyonu (TRak): Birim, bölgenin güney kesimlerinde yaygın olarak izlenir. Keçikaya formasyonu; gri, beyaz, yer yer pembe renkli, orta-kalın tabakalı kireçtaşlarından oluşur. Birim, altta Elmadağ ve Ortaköy formasyonu ile geçişlidir. Üstten ise Liyas yaşlı Hasanoğlan formasyonu tarafından örtülür. Keçikaya formasyonunun gri renkli kireçtaşı düzeyleri bol fosil içerir. Keçikaya formasyonunun yaşı Orta-Üst Triyas ve Üst Triyas olarak verilmiştir. Ortaköy Formasyonu (TRo): Birim Elmadağ formasyonunun yaygın olduğu kessimde değişik boyutlarda yüzlekler verir. Ortaköy formasyonu kısmen ilksel halini koruyan, kısmen de düşük dereceli metamorfizmaya uğramış spilit, diyabaz gibi volkanik kayaçlar, bileşim yönünden benzeyen tüfler, volkanik kumtaşı, aglomeradan oluşur. Ortaköy formasyonu içinde sıkça izlenen kireçtaşı bantları İmrahor üyesi olarak ayırtlanmıştır. Volkanik kayaçlarda ender de olsa yapıların korunduğu kesimler bulunur. Spilitlerin boşluk dolgularında belirgin yönlemler izlenir. Ortaköy formasyonu içinde Permiyen yaşlı kireçtaşı, bloklar halinde görülür. Ayrıca Hasanoğlan Dere de spilitler Triyas yaşlı kireçtaşlarını sarmış ve kısmende çatlaklarını doldurmuştur. Ortaköy formasyonu, Elmadağ formasyonu ve kısmen de Keçikaya formasyonunun çökelimi süresince bölgede etkin olan volkanizmanın ürünleri olup yanal Elmadağ Formasyonu ve Keçikaya formasyonu ile giriktir. Ortaköy formasyonunun alt sınırı bölgede izlenemez. Ancak Emir formasyonu içinde ayırtlanamayan volkanitlerin varlığı, Ortaköy formasyonunu oluşturan volkanitlerin Emir formasyonunun çökelimi alanında da bölgeyi etkilediği ve çökeller arasına girdiği düşünülebilir. Üstte ise Keçikaya formasyonunun üst düzeyleri ile örtülür. Birimin yaşı Orta- Üst Triyas olarak saptanmıştır. Elmadağ Formasyonu (TRael): Elmadağ formasyonu bölgede Emir formasyonuna paralel olarak kuzey-güney yönünde yayılım gösterir. Birim alttan üste doğru metamorfizması azalan ve kısmen ilksel halini korumuş metakonglomera, metakumtaşı, kumlu kireçtaşı, kumtaşı, kireçtaşı ile volkarenit, aglomera, metasvolkanit ve metatüften oluşur. Elmadağ formasyonu içinde değişik boyutlarda Karbonifer ve Permiyen yaşlı kireçtaşı ve kırıntılı bloklarına rastlanır. Birim sarı, boz, kahverengi ve gri renkte, ince-orta tabakalanmalı ve kıvrımlıdır. Karmaşık bir iç yapı gösterir. Elmadağ formasyonu altta Emir formasyonu ile üstte ise Keçikaya formasyonu ile geçişlidir. Elmadağ formasyonu geçiş zonunda kumlu kireçtaşı, kumtaşı ardalanması Sayfa 42 / 74

44 olarak izlenir ve kireçtaşı olarak Keçikaya formasyonuna geçer. Elmadağ formasyonu yanal olarak metavolkanit, metatüf, volkarenit ve aglomeradan oluşan Ortaköy formasyonu ile giriktir. Elmadağ formasyonunun içinde bantlar halinde bulunan kireçtaşları bol fosillidir. Birimin yaşı Orta-Üst Triyas olarak saptanmıştır. Elmadağ formasyonu genel olarak kumtaşı-şeyl ardalanması olarak çökelen kaya türlerinden ve bunlar içinde gelişmiş çakıltaşlı kanal çöekllerinden oluşur. Birim çökelimine devam ederken gelişen volkanizmanın ürünleri değişik düzeylerde birimle girik olarak izlenir. Karbonifer ve Permiyen yaşlı kırıntılı ve kireçtaşları değişik boyutlarda bloklar halinde çökelme ortamına gelmiş ve çökelime katılmışlardır. Emir Formasyonu (TRae): Birim güney-kuzey yönünde uzanır. Killi, kumlu ve volkanik kayaçların bölgesel metamorfizmaya uğraması sonucu yeşil şist fasiyesinde metamorfizma geçirmişleridir. Emir formasyonu muskovit-kuvarsşist, serisit-klorit-kuvarsşist, serisit-kloritşist, fillit, kalkşist ve metavolkanit ve az olarak da metakonglomeradan oluşmaktadır. Çoğunlukla sarı, boz, kahverenginde izlenen birim sık kıvrımlıdır. Şistozite tabakalanmaya paralel olarak gelişmiştir. Emir formasyonu içinde Hasanoğlan kuzeyinde metaultramafik kayaçlar izlenir. Emir formasyonunun tabanı bölgede izlenemez. Üstte ise Orta-Üst Triyas Elmadağ formasyonu ile geçişli olup geçiş zonunda Emir ve Elmadağ formasyonlarına ait kaya türleri ardalanmaktadır. Emir formasyonunda fosil bulunamamıştır. Emir formasyonunun yaşı Alt Triyas olarak kabul edilmiştir. Emir formasyonunun çökelimi anında, çökel ortamına ultramafik kütleler gelmiş ve daha sonra çökellerle birlikte metamorfizmaya uğramışlardır. Ruhsat Sahası Çevresinde Bulunan Jeolojik Formasyonlar: Gölbaşı Formasyonu (Tg): Birim, bölgenin batı ve orta kesiminde yaygın olarak görülür. Gölbaşı formasyonu, gri, boz, kırmızı renkli, tutturulmuş, az tutturulmuş, çeşitli boyda değişik kökenli konglomera, kumtaşı ve miltaşından oluşur. Çoğunlukla tabakalanmasız olup bazı yerlerde yatay tabakalanma izlenir. Kumtaşı ve miltaşları arasında moloz akması süreçleriyle oluşmuş konglomeralar yaygındır. Gölbaşı formasyonu, altta Bozdağ bazaltı ve daha eski birimler üzerine uyumsuz olarak gelir. Birimin yaşı, stratigrafideki yeri ve eski çalışmalar da göz önüne alındığında Pliyosen olarak kabul edilmiştir. Akbayır Formasyonu (Ja): Birim, Hasanoğlan ın doğusunda Akbayır tepede izlenir. Akbayır formasyonu beyaz, krem, kırmızı renkli, ince-orta tabakalanmalı, silis bant ve yumrulu killi kireçtaşlarından ve çok az da oolitik kireçtaşından oluşur. Birim altta Liyas yaşlı Hasanoğlan formasyonu ile geçişlidir. Bölgede Akbayır formasyonunun üst sınırı izlenememiştir. Sayfa 43 / 74

45 Hasanoğlan Formasyonu (Jh): Birim bölgede Hasanoğlan doğusundfa yayılım gösterir. Hasanoğlan formasyonu, altta kötü boylanmalı konglomera ile başlar. Kumtaşı, silttaşı, kumlu kireçtaşı ardalanması olarak devam eder. En üstte sarı, siyah, nefti ve kırmızı renkli kırıntılılar ile bej ve beyaz renkli kireçtaşından oluşur. Konglomeranın çakıllarını bol granit, metakumtaşı, kuvars, metavolkanit, gnays, trakit, dasit oluşturur. Hasanoğlan formasyonu, Ankara Grubu nun Elmadağ formasyonu üzerine taban konglomerası ile uyumsuz olarak gelir. Üstte ise Dogger?-Malm yaşlı Akbayır formasyonu ile geçişlidir. Kaynak:(1 / Ölçekli Türkiye Jeoloji haritaları ANKARA H30(Çankırı-E16) paftası, MTA-Ankara) III.1.4. Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikler Proje alanı ve çevresinde yapılan gözlemlere dayanarak proje alanı içerisinde sürekli akan bir dere veya akarsu bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde, mevsimlik yağışlarla beslenen kuru dere yatakları mevcuttur. Ruhsat sahasının batı sınırından kuru dere niteliğindeki Hasanoğlan Deresi, kuzey sınırından kuru dere niteliğindeki Kısık Deresi ve güneydoğusundan kuru dere niteliğindeki Kurtin Deresi geçmektedir. Çalışma alanına en yakın akar dere, alanın kuş uçuşu yaklaşık 1,1 km güneydoğusunda yer almaktadır. Ayrıca, alanın 600 m. güneydoğusunda kuru dere niteliğindeki Bayram Deresi ve 1,4 km güneybatısında Koçocağı Deresi nin kuru dere niteliğindeki bir kolu bulunmaktadır. Bunların dışında, çalışma alanı içerisinde mevsimlik yağışlardan dolayı Hasanoğlan Deresi devamında ufak bir gölet oluşmuş durumdadır. Bu gölette biriken su pompalar vasıtasıyla tekrar dere yatağının devamına gönderilerek drene edilmektedir. III.1.5. Doğal Afet Durumu Çalışma sahasının bulunduğu alan depremsellik açısından 3. derece deprem bölgesi içinde yer almaktadır. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan Ankara İli ne ait Deprem Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-18). III.1.6. Toprak Özellikleri Çalışma alanının büyük bir kısmı çıplak kaya ve molozlar arazi niteliğindedir. Üzerinde toprak örtüsü bulunmayan veya kısmen parçalanmamış sert kaya ve taşlarla kaplı sahalardır. Genellikle bitki örtüsünden yoksundurlar. Bazen arasında toprak bulunan kaya çatlaklarında veya topraklı küçük ceplerde yetişen çok seyrek orman ağaçları, çalı ve otlar bulunabilir. Sayfa 44 / 74

46 Çalışma alanının geri kalan kısmı ise kahverengi toprak grubu üzerinde bulunmaktadır. Geri kalan kısmı ise kolüvyal toprak grubu içerisinde kalmaktadır. Kahverengi toraklar çeşitli ana maddelerden oluşan ABC profili topraklardır. Oluşumlarında kalsifikasyon rol oynar. Bu işlem sonucu profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur. Doğal drenajları iyidir. Kahverengi topraklarda bütün profil kireçlidir. B horizonunun altında beyazımsı ve çoğunlukla sertleşmiş kireç birikme katı yer alır. Bunun altında bir jips birikme katı vardır. Eğimleri çoğunlukla dik, çok dik veya sarptır. Derinlikleri daha çok sığ veya çok sığdır. Bu toprakların % 30 dan fazlası taşlı veya kayalıdır. Arazi kullanımı kabiliyeti bakımından, ruhsat sahasının büyük bir kısmı çıplak kaya ve molozlardan oluşmaktadır. Sahanın geri kalan kısmı ise VII. sınıf (toprak işlemeli tarıma elverişsiz araziler) araziler kapsamında kalmaktadır. Ayrıca saha arazi örtüsü bakımından incelendiği zaman, sahanın büyük çoğunluğu maden çıkarım sahaları ve geri kalan kısmı ise seyrek bitki alanları niteliğindedir. Söz konusu sahanın arazi kullanımını gösterir harita aşağıda verilmiştir. (Kaynak: T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Arazi İzleme Sistemi-aris.ormansu.gov.tr ve T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara İli Arazi Varlığı-1992) Şekil 4. Ruhsat Sahasının Arazi Kullanımını Gösterir Harita III.1.7. Su Durumu Sayfa 45 / 74

47 Proje alanı içerisinde herhangi bir su kaynağı bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde, mevsimlik yağışlarla beslenen kuru dere yatakları mevcuttur. Ruhsat sahasının batı sınırından kuru dere niteliğindeki Hasanoğlan Deresi, kuzey sınırından kuru dere niteliğindeki Kısık Deresi ve güneydoğusundan kuru dere niteliğindeki Kurtin Deresi geçmektedir. Sahada işletme faaliyetleri esnasında, sosyal ihtiyaçlar için (personelin içme ve kullanma suyu) ve tesislerde kullanılmak üzere su ihtiyacı vardır. Ocak alanında kalker cevherinin üretim faaliyetleri için doğrudan bir su ihtiyacı bulunmamakla birlikte, ocak içi bağlantı yollarından, nakliye yol güzergâhından ve tesislerin çalışmasından kaynaklanan toz çıkışını önlemek amacıyla su kullanımı söz konusu olacaktır. Sahadaki su ihtiyacı taşıma yolu ile yakın yerleşim birimlerinden temin edilecektir. Personelin içme suyu ihtiyacı piyasadan ambalajlı olarak temin edilecektir. Sahada toz çıkışını önlemek amacıyla tesiste, ocak bağlantı yollarında ve nakliye yolunda kullanılacak su buharlaşma yolu ile bertaraf olacaktır. Dolayısıyla bütün bu kullanımlardan kaynaklı atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Sahada yalnızca personel kullanımından kaynaklanan bir atık su söz konusudur. İşletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, alanda bulunan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek ve belirli periyotlarda vidanjör ile çektirilerek bertaraf edilecektir. III.1.8. Meteorolojik Durum Ankara, Orta Anadolu nun kuzeybatısında bulunan Kızılırmak ve Sakarya nehirlerinin kollarının oluşturduğu ovalarla kaplı bir bölgedir. İlin geniş arazisinde yer yer iklim farklılıkları görülür. Güneyde, İç Anadolu ikliminin bariz özellikleri olan step iklimi, kuzeyde ise Karadeniz ikliminin ılıman ve yağışlı halleri görülebilir. Kara ikliminin hüküm sürdüğü bu bölgede kış sıcaklıkları düşük, yaz ise sıcak geçer. En sıcak ay Temmuz- Ağustos, en soğuk ay ise Ocak ayıdır. Ankara İli ne ait uzun yıllar meteoroloji bülteni ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-19). İl bazında ortalama sıcaklık 12,02 o C arasında, aylık ortalama yağış miktarı da 33,49 mm arasındadır. Normal şartlarda günlük olarak basıncın değerlerinde fazla değişiklik görülmez. Ancak yurdumuzu etkileyen hava kütlelerine bağlı olarak değişmeler gözlenir. Uzun yıllar değerlerine göre; Ankara nın ortalama basınç değeri 913,20 hpa, tespit edilen en yüksek basınç değeri 935,1 hpa ve en düşük basınç değeri 918,80 hpa.dır. Meteorolojik veriler doğrultusunda esme sayılarına göre rüzgârgülü Şekil 5 te, esme hızlarına göre rüzgârgülü ise Şekil 6 da verilmiştir. Sayfa 46 / 74

48 Şekil 5. Rüzgâr Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Gülü Şekil 6. Rüzgâr Esme Hızlarına Göre Rüzgâr Gülü III.1.9. Mülkiyet Durumu Proje alanı büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almakta olup, tapulu parsellerin bulunduğu alanlar da yer almaktadır. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). Sayfa 47 / 74

49 Ayrıca proje alanı ve çevresini gösterir 1/ ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-20). Nazım imar planına göre proje alanı ağaçlandırılacak alanlar, marjinal ve dikili tarım alanları ve açık ve yeşil alanlar kapsamında kalmaktadır. III Koruma Alanları ve Hassasiyet Dereceleri (Milli parklar, Tabiat parkları, Sulak alanlar, Tabiat anıtları, Tabiat koruma alanları, Yaban hayatı koruma alanları, Yaban hayvanı yetiştirme alanları, Kültür varlıkları, Tabiat varlıkları, Sit ve koruma alanları, Boğaziçi kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik rezerv alanları, Biyosfer rezervleri, Özel çevre koruma bölgeleri, İçme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm bölgeleri ve Koruma altına alınmış diğer alanlar) Projeye konu alan Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında yer almaktadır. Proje alanı ve yakın civarının Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin EK- V Duyarlı Yöreler Listesi aşağıdaki kaynakların incelenmesi sonucu hazırlanmıştır. Ankara İli İl Çevre Durum Raporu T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Coğrafi Veri Portalı 2011 ( Orman ve Su İşleri Bakanlığı IX. Bölge Müdürlüğü (Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlükleri) Kaynakların incelenmesi sonucu yapılan değerlendirmeler aşağıdaki gibidir. 1. Ülkemiz Mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar: a) tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları ; Ankara İli sınırları içerisinde bir adet Milli Park Alanı (Soğuksu Milli Parkı) bulunmaktadır. Soğuksu Milli Parkı çalışma alanına uzak mesafede (yaklaşık 68 km) yer almaktadır. Ankara İli sınırları içerisinde 8 adet Tabiat Parkı bulunmaktadır. Bu parklar proje alanına uzak mesafededir ve bulundukları ilçelerle birlikte aşağıda verilmiştir. Karagöl Tabiat Parkı (Çubuk) Tekkedağı Tabiat Parkı (Beypazarı) Sayfa 48 / 74

50 Eğriova Tabiat Parkı (Beypazarı) Sorgun Tabiat Parkı (Güdül) Aluçdağı Tabiat Parkı (Çamlıdere) Şahinler Tabiat Parkı (Kızılcahamam) Kartaltepe Tabiat Parkı (Kızılcahamam) Çamkoru Tabiat Parkı (Çamlıdere) Ankara İli sınırları içerisinde Asarlık Tepeler Tabiat Anıtı ile Kabaardıç Tabiat Anıtı olmak üzere 2 adet Tabiat Anıtı yer almaktadır. Tabiat Anıtları Nallıhan İlçesi sınırlarında bulunmaktadır ve çalışma alanına uzak mesafede yer almaktadır. Proje alanının yakın çevresinde Tabiatı Koruma Alanı bulunmamaktadır. b) tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Orman ve Su İşleri Bakanlığı nca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları ; Ankara İli sınırları içerisinde; Beypazarı Kapaklı, Nallıhan Saçak, Nallıhan Davutoğlan ve Nallıhan Emremsultan Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları olmak üzere dört adet Yaban Hayatı Geliştirme Sahası bulunmaktadır. Bu sahaların tamamı proje alanına uzak mesafede yer almaktadır. Ankara İli nde 5 adet Yaban Hayvanı Yerleştirme Sahası bulunmaktadır. Bu sahalar; Çubuk İlçesi YHYS, Kazan ve Yenimahalle İlçesi YHYS, Polatlı İlçesi YHYS, Nallıhan İlçesi YHYS (A & B) dır. Söz konusu proje alanı bu sahalara uzak mesafede bulunmaktadır. Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Sahaları Merkez Av Komisyonu nun kararıyla Ava Yasaklanan Sahalar içerisinde yer almaktadır. Bunların dışında Ankara İli sınırları içerisinde 15 adet Av Dönemi MAK Kararıyla Yasaklanan Sahalar bulunmaktadır. Proje alanı, Elmadağ İlçesi sınırları içerisinde yer alan ava yasaklı saha kapsamına girmektedir. Bu ava yasaklı saha sınırları ile birlikte aşağıda verilmiştir. Elmadağ İlçesi; Doğusu: Elmadağ Kalecik ilçe sınırını takiben Ankara il sınırı. Kuzeyi: Akyurt ilçe sınırı, Batısı: Elmadağ ilçe sınırı, Güneyi: İlçe sınırının Karacahasan Kutludüğün köy yolu ile kesiştiği yerden Karacahasan Kuşçuali yolundan doğuya düz hatla il sınırı. Ayrıca Ankara İli sınırları içerisinde 5 adet Örnek Avlak Olarak Tescil Edilen ve Ava Yasaklanan Sahalar bulunmaktadır. Bu sahaların adları; Kızılcahamam Mercimekli Örnek Avlağı, Nallıhan Hocadağı Örnek Avlağı, Beypazarı Depel Örnek Avlağı, Çamlıdere Elmalı Örnek Avlağı ve Çubuk Demirci Örnek Avlağı olup bu sahalar çalışma alanına uzak mesafededirler. Bunların dışında Ankara İli sınırları içerisinde Akyurt ilçesi (Akyurt Genel Avlağı), Beypazarı ilçesi (Gönen Genel Avlağı), Nallıhan ilçesi (Andız Devlet Avlağı) ve Polatlı ilçesi (Gazi Genel Avlağı) olmak üzere 4 adet Devlet/Genel Avlağı bulunmakta olup bu sahalardan Akyurt Genel Avlağı proje alanına 5 km mesafede bulunmaktadır. Sayfa 49 / 74

51 c) tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının Tanımlar başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı olarak tanımlanan ve aynı Kanun ile tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar; Proje alanında Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit Alanı ve Koruma Alanı olarak tanımlanan özel alanlardan hiçbiri bulunmamaktadır. Tablo 21. Ankara İli nde Bulunan Taşınmaz Kültür Varlıkları ve Sit Alanları İstatistikleri Taşınmaz Kültür Varlıkları Sit Alanları Sivil Mimarlık Örneği: 1230 Dinsel Yapılar: 211 Arkeolojik Sit Alanı: 562 Kültürel Yapılar: 167 Kentsel Sit Alanı: 8 İdari Yapılar: 150 Tarihi Sit Alanı: 5 Askeri Yapılar: 7 Kentsel Arkeolojik Sit Alanı: - Endüstriyel ve Ticari Yapılar: 81 Diğer Sit Alanları (üst üste sit alanları): - Mezarlıklar: 20 Arkeolojik ve Doğal Sit: 5 Şehitlikler: 2 Tarihi ve Kentsel Sit: 1 Anıt ve Abideler: 33 Kalıntılar: 19 Korunmaya Alınan Sokaklar: - TOPLAM: 1920 TOPLAM: 581 (Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, ç) tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları; Proje alanı ve yakın civarında bu tür alanlar bulunmamaktadır. d) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar; Proje alanı içerisinde göl veya baraj bulunmamaktadır. Çalışma alanı içerisinde mevsimlik yağışlardan dolayı Hasanoğlan Deresi devamında ufak bir gölet oluşmuş durumdadır. Bu gölette biriken su pompalar vasıtasıyla tekrar dere yatağının devamına gönderilerek drene edilmektedir. e) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri ; Proje alanı içerisinde bu tür alanlar bulunmamaktadır. Sayfa 50 / 74

52 f) tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar; Ankara İli nde Tuz Gölü ve Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi yer almaktadır. Bu alanlar çalışma alanına uzak mesafede yer almaktadır. g) tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar; İlgili kanunda koordinatları verilerek tanımlanan alan ile çalışma alanının etkileşimi söz konusu değildir. ğ) tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler; Proje alanı ormanlık alan kapsamında değildir. h) tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar; Proje alanı içerisinde böyle bir alan söz konusu değildir. ı) tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun da belirtilen alanlar; Proje alanı içersinde ve yakın civarında böyle bir alan söz konusu değildir. i) tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu nda belirtilen alanlar; Proje alanı hazine arazisi ve tapulu parsellerden oluşmaktadır. j) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar; Ankara İli nde Çöl Gölü ve Çalıkdüzü, Mogan Gölü, Hirfanlı Barajı ve Sarıyar Barajı olmak üzere 4 adet sulak alan mevcuttur. Bu alanlardan çalışma alanına en yakın olan Mogan Gölü olup, alana kuş uçuşu yaklaşık 40 km uzaklıktadır. 1. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar: a) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları ; Çalışma alanı içerisinde ilgili sözleşmede belirtilen flora, fauna, deniz kaplumbağası, üreme alanlarında belirtilen I. ve II. koruma bölgeleri, Akdeniz foku yaşama ve üreme Alanları bulunmamaktadır. Sayfa 51 / 74

53 b) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınan alanlar; Çalışma alanının Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınan alanlar ile ilgisi bulunmamaktadır. ı tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol gereği ülkemizde Özel Koruma Alanı olarak belirlenmiş alanlar Proje alanı yukarıda belirtilen alanlar içerisinde kalmamaktadır. ıı tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlar Proje alanı yukarıda belirtilen alanlar içerisinde kalmamaktadır. ııı. Cenova Deklarasyonunun 17 nci maddesinde yer alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar Proje alanı çevresinde yukarıda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. c) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar; Proje alanı içerisinde Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar bulunmamaktadır. ç) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar; Proje alanı içerisinde böyle bir alan bulunmamaktadır. d) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi; Proje alanı içerisinde böyle bir alan bulunmamaktadır. 2. Korunması gereken alanlar: a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar v.b.); Sayfa 52 / 74

54 Proje alanı ve çevresini gösterir 1/ ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-20). Nazım imar planına göre proje alanı ağaçlandırılacak alanlar, marjinal ve dikili tarım alanları ve açık ve yeşil alanlar kapsamında kalmaktadır. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı; Arazi kullanımı kabiliyeti bakımından, ruhsat sahasının büyük bir kısmı çıplak kaya ve molozlardan oluşmaktadır. Sahanın geri kalan kısmı ise VII. sınıf (toprak işlemeli tarıma elverişsiz araziler) araziler kapsamında kalmaktadır. Ayrıca saha arazi örtüsü bakımından incelendiği zaman, sahanın büyük çoğunluğu maden çıkarım sahaları ve geri kalan kısmı ise seyrek bitki alanları niteliğindedir. Söz konusu ruhsat sahasının arazi kullanım kabiliyetini gösterir harita bölüm III.1.6-Şekil 4 de sunulmuştur. (Kaynak: T. C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Arazi İzleme Sistemi-aris.ormansu.gov.tr) c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketlerinin çekilme devresinde derinliği 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler; Proje alanı içerisinde yukarıda belirtilen nitelikte sulak alanlar bulunmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları; Proje alanı içerisinde göl, akarsu ve yer altı suyu işletme sahası bulunmamaktadır. Proje alanına ait hidrojeolojik ve hidrolojik bilgiler Bölüm III.1.4 te verilmiştir. d) Bilimsel araştırmalar için önem arz eden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar; Yukarıda belirtilen alanların hiçbiri proje alanı içerisinde bulunmamaktadır. Ankara İli nde 4 adet gen koruma sahası bulunmakta olup, bu sahalar çalışma sahasına uzak mesafede yer almaktadır. III Peyzaj Değeri Yüksek Yerler ve Rekreasyon Alanları (Benzersiz özellikteki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar) Proje alanı için yapılan incelemelerde peyzaj değeri yüksek doğal, rekreasyon alanları, jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlara rastlanılmamıştır. Sayfa 53 / 74

55 III Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılmış alanlar) Proje alanı ve yakın civarında askeri yasak bölgeler ile ayrıca kamu kurum ve kuruluşlara tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılmış alanlar bulunmamaktadır. BÖLÜM IV. ÖNLEMLER : PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK IV.1. Önerilen Projenin Aşağıda Belirtilen Hususlardan Kaynaklanması Olası Etkilerinin Tanıtımı (Bu tanım kısa, orta, uzun vadeli, sürekli, geçici ve olumlu olumsuz etkileri içermelidir) IV.1.1. Proje İçin Kullanılacak Alan : Proje konusu faaliyet Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında 1/ ölçekli h30d3 paftasında yer alan 69,80 ha. lık alan içinde, iki poligondan oluşan Haktaş Taşkırma ve Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait 6612 ruhsat numaralı 59,42 ha.lık sahada ve mücavirinde, rödevansçı firmalar Başkent Taş Kırma Kireç İnşaat Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi, Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı, kırma-eleme tesisi ve kireç üretim tesisi ve Salih Terzi Karadeniz Kireç ve Kırmataş Sanayii tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi işletmeciliği kapasite artışıdır numaralı 59,42 hektar büyüklüğündeki işletme ruhsatının tarihinde temdit (uzatma) işlemleri yapılmış ve işletme ruhsatı ile 59,42 ha. büyüklüğündeki işletme izni aynı tarihte Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) tarafından yeniden düzenlenmiştir numaralı sahaya ait işletme ruhsatı ve işletme izni ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-1). Söz konusu ruhsatın ilk alınış tarihi olup, Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın ekler bölümünde sunulan tarih ve 1237 sayılı yazısında, ruhsatın tarihinden önce alınmış olması sebebiyle tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin Geçici 3. maddesi kapsamında değerlendirildiği belirtilmektedir (Bkz. Ek- 2) nolu ruhsat sahasındaki üretim faaliyetleri üç ayrı rödevansçı firma tarafından yürütülmektedir ruhsat numaralı sahanın poligonları arasında Erdem Kireç e ait 2,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha ve Salih Terzi ye ait 1,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha yer almaktadır. Bu sahalar firmaların kendi rödevans alanları içerisinde kalmaktadır ruhsat numaralı sahayı, üç rödevansçı firmanın rödevans alanlarını ve tesislerinin yerlerini ve Erdem Kireç e ait numaralı ruhsat ile Salih Terzi ye ait numaralı ruhsat sahalarını gösterir genel kroki ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-8). Sayfa 54 / 74

56 Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve nakliye güzergâhının yanı sıra proje alanında bulunan tesislerin, stok alanlarının, şantiye binalarının, trafoların, kantarların ve fosseptiklerin yerini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Proje alanı büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almakta olup, tapulu parsellerin bulunduğu alanlar da yer almaktadır. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). Proje alanı ve çevresi ekte sunulan 1/ ölçekli topografik harita üzerinde gösterilmiştir (Bkz. Ek-13). IV.1.2. Doğal Kaynakların Kullanımı : Proje kapsamındaki faaliyet ocak alanından kalker üretimi ve çıkarılan cevherin kırma eleme tesislerinde boyutlandırılması ve piyasaya satışa sunulmasıdır. Proje alanında doğal kaynak olarak su ve enerji kullanımı söz konusudur. IV Su Kullanımı: Sahada işletme faaliyetleri esnasında, sosyal ihtiyaçlar için (personelin içme ve kullanma suyu) ve tesislerde kullanılmak üzere su ihtiyacı vardır. Ocak alanında kalker cevherinin üretim faaliyetleri için doğrudan bir su ihtiyacı bulunmamakla birlikte, ocak içi bağlantı yollarından, nakliye yol güzergâhından ve tesislerin çalışmasından kaynaklanan toz çıkışını önlemek amacıyla su kullanımı söz konusu olacaktır. Sahadaki su ihtiyacı taşıma yolu ile yakın yerleşim birimlerinden temin edilecektir. Personel Kullanımı İçin Gerekli Olan Su İhtiyacı Proje alanında çalışacak personel sayısı 73 kişi olup, sahada ve tesiste yılda 12 ay boyunca, ayda 26 gün ve günde 16 saat ( arası), iki vardiya halinde çalışılması planlanmaktadır. Çalışan personelin sosyal amaçlı su gereksinimi ortalama 150 lt/gün kabul edildiğinde ve 73 personel üzerinden hesaplamalar yapıldığında; Günlük Su İhtiyacı = Personel Sayısı * Günlük Ortalama Su Gereksinimi Günlük Su ihtiyacı = 73 Kişi * 150 lt/gün = lt/gün = 11 m 3 /gün dür. Yolların Sulanması Faaliyet kapsamında ocak içi ve stabilize bağlantı yollarında toz çıkışını önlemek amacıyla mevsime ve buharlaşma hızına bağlı olarak su ile spreyleme yapılacaktır. Yolların sulanması işlemi 5 ton kapasiteli sulama aracı ile günde 3 kez yapılacaktır. Buna göre günlük toplam 15 ton (15 m 3 ) su kullanımı hesaplanmıştır. Kırma-Eleme Tesisi Tozlanmaya Karşı Su İhtiyacı Kırma-eleme tesislerinde boyutlandırma işlemleri sırasında tozlanmanın en aza indirilmesi için pülvarize su ile toz indirgeme sistemi kullanılacaktır. Pülvarize su Sayfa 55 / 74

57 sisteminde 1 ton malzemenin nemlendirilmesi için yaklaşık olarak 1,5 lt suya ihtiyaç duyulacaktır. Yılda ton üretim yapılacağı düşünüldüğünde günlük üretim miktarı yaklaşık ton civarında olacaktır. Bu malzemenin tamamı kırma-eleme tesisinde işlenecek olup, nemlendirme için gerekli olan su miktarı aşağıda hesaplandığı gibidir; ton * 1,5 lt/ton = lt = 30 m 3 /gün Sahada toz çıkışını önlemek amacıyla tesiste, ocak bağlantı yollarında ve nakliye yolunda kullanılacak su buharlaşma yolu ile bertaraf olacaktır. Dolayısıyla bütün bu kullanımlardan kaynaklı atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Sahada yalnızca personel kullanımından kaynaklanan bir atık su söz konusudur. İşletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, alanda bulunan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek ve belirli periyotlarda vidanjör ile çektirilerek bertaraf edilecektir. IV Enerji Kullanımı: Proje alanında işletilen kalker ocağı ve tesisler için ihtiyaç duyulan elektrik enerjisi şehir şebekesinden temin edilmektedir. Sahada üretim esnasında çalışacak iş makineleri ve araçlar için ise motorin kullanılacaktır. IV.1.3. Kirleticilerin Miktarı (Atmosferik koşullar ile kirleticilerin etkileşimi) Çevreye Rahatsızlık Verebilecek Olası Sorunların Açıklanması ve Atıkların Minimizasyonu Proje alanında kalker ocağı kırma-eleme tesisi ve kireç üretim tesisi işletmeciliği yapılacaktır. 69,80 ha.lık proje alanının 52,63 ha.lık kısmında ocak alanları, 1,77 ha.lık kısmında tesisler, 6,22 ha.lık kısmında ise stok alanları bulunmaktadır. Proje alanı içerisinde ocak, tesis, şantiye ve stok alanlarının yerleşimini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Her bir rödevansçının ocak alanından yılda ton kalker üretimi yapması planlanmaktadır. Üretilecek cevherin yoğunluğu ortalama 2,5 ton/m 3 tür. Proje sahasından kalker üretimi açık işletme yöntemi ile patlayıcı madde kullanılarak yapılacaktır. Üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile proje alanındaki tesislere nakledilecektir. Kırma-eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının yanında belirlenen stok alanında stoklanacaktır. Stoklanan boyutlandırılmış malzeme talebe göre piyasaya satışa sunulacaktır. Ocakta yapılacak patlatma esnasında gerekli emniyet tedbirleri alınacak, patlatma işlemi eğitimli kişiler tarafından yapılacaktır. Sahada kullanılacak patlayıcı maddeler ihtiyaca göre patlatma dönemlerinde sahada bulundurulacak, bunun dışında sahada kesinlikle depolanmayacaktır. Patlatma dizaynına yönelik ayrıntılı açıklamalar ÇED raporunda sunulacaktır. Proje kapsamındaki tesislerden Başkent Taşkırma ve Salih Terzi ye ait olanların toz kaynağı olan her bir ünitesi (bunker, kırıcılar, elekler, konveyör bantlar) kapalı ortam içerisine alınmış olup, kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (pulvarize sulama sistemi) kurulu durumdadır. Sayfa 56 / 74

58 Ocak ve tesis faaliyetleri için sahada 73 kişi çalıştırılacaktır. Sahada çalışan personelin ihtiyaçları şantiye binalarından karşılanacaktır. Sahada kalker üretimi gerçekleştirilecek alanlarda cevher yüzeyde gözlenmektedir. Bu alanlarda sıyrılabilir nitelikte üst örtü tabakası bulunmamaktadır. Dolayısıyla üretim faaliyetleri öncesinde üst örtü dekapajı yapılması söz konusu değildir. Ancak, üretim sırasında pasa malzeme ortaya çıkması durumunda söz konusu malzeme üretim çalışmaları tamamlanan alanlardaki düzenlemelerde kullanılacak veya stok alanı içerisinde uygun bir alanda depolanacaktır. Depolanan malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Sahada gerçekleştirilecek üretim, kırma-eleme tesisi faaliyetlerinin önemli adımları, Şekil 7 de verilen, iş akım şemasında genel olarak gösterilmektedir. İş akımına ait detaylı bilgiler ÇED raporunda sunulacaktır. Projenin önceki kısımlarında belirtildiği üzere, rödevansçı firmalardan biri olan Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. nin saha içerisinde ayrıca bir kireç üretim tesisi bulunmakta ve burada üretilen kireç de piyasaya satışa sunulmaktadır. Ankara Sanayi Odası nın vermiş olduğu tarihli Kapasite Raporu nda tesisin kapasitesi ton/yıl sönmemiş kelle kireç ve ton/yıl sönmüş toz kireç olarak belirtilmektedir. Kireç üretiminin hammaddesi kireçtaşıdır. Kireç üretim prosesi, kireçtaşı hazırlama, kalsinasyon, söndürme ve paketlemeden oluşur. Açık işletme yöntemi ile üretilen kireçtaşı, dikey şaftlı ve eberhart tipi kireç fırınlarından dah çok 4-20 cm. boyutunda fırın taşı olarak alınmak sureti ile tasnif edilmektedir. Fırın beslemesinden fırına giren kireçtaşları, kalsinasyon zonundan çıkan ve yukarıya yükselen sıcak gazlarla (yanma ürünleri + kalsinasyondan çıkan karbondioksit + yakma havası fazlası) direkt olarak temas ederek oda sıcaklığından 800 derecenin üzerine ısıtılır. Burada yakıt, soğutma bölgesinden ısınarak gelen ikincil hava ve ilave birincil yakma havasıyla birlikte yakılır. Ortaya çıkan 900 derecenin üzerindeki ısılarda kireçtaşı sönmemiş kirece ve karbondiokside dönüşür. Kalsinasyon bölgesini 900 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda terk eden sönmenmiş kireç alttan verilen soğutma havasıyla dereceye soğutulur. Kireç üretiminde, kireçtaşı irice bloklar halinde özel fırınlarda (dikey şaftlı ve eberhart tipi) ithal Sibirya kömürü yakılarak derece sıcaklıkta kalsine edilerek CaO e dönüştürülür. Bunlar yanmış kireç veya söndürülmemiş kireçtir. Suya karşı çok aktiftirler. Suyla karıştırılıp söndürülünce Ca(OH) 2 orttaya çıkmaktadır. Bunlar sönmüş kireç olup, kireç olarak kullanılmaktadır. Sayfa 57 / 74

59 ÜRETİM (Basamaklarda Delme Patlatma Yöntemi ile Üretim) (Toz ve Gürültü) YÜKLEME (Kepçe ile Kamyonlara Yükleme) (Toz ve Gürültü) NAKİL (Kırma - Eleme Tesisleri ne Nakil) (Toz ve Gürültü) KIRMA ELEME TESİSLERİ Besleyici Primer (Çeneli) Kırıcı Konveyör Bant Ön Elek Konveyör Bant Sekonder (Darbeli) Kırıcı (Toz ve Gürültü) Konveyör Bant Konveyör Bant Elek Ünitesi Tersiyer Kırıcı Konveyör Bant Elek Üstü Konveyör Bant Elek Altı Stok Alanı Piyasaya Satış Şekil 7. Proje Genel İş Akım Şeması Sayfa 58 / 74

60 Proje alanında üretim faaliyetleri yılda 12 ay ayda 26 gün ve günde 16 saat iki vardiya olarak gerçekleştirilecektir. Üretim miktarlarına yönelik ayrıntılar aşağıdaki tabloda sunulmuştur: Tablo 22. Üretim Miktarları Cevher Üretimi Kırma Eleme Tesisleri Yıllık Üretim ton/yıl Günlük üretim (ortalama) ton/gün Saatlik üretim (ortalama) ton/saat Vardiya sayısı 2 Vardiya / 16 Saat Faaliyet kapsamında çalışacak makine ve ekipmanlar aşağıdaki tabloda sunulmuştur: Tablo 23. Proje Kapsamında Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Makine-Ekipman Adedi Wagondrill 6 Lastik Tekerlekli Yükleyici 3 Ekskavatör 6 Kamyon 30 Arazöz 3 Kırma-Eleme Tesisi 3 Kireç Üretim Tesisi 1 IV Hava Kirliliği: IV Tozlanmadan Kaynaklanan Kirlilik: Sahadaki üretim çalışmaları ve tesis faaliyetleri sırasında toz meydana gelecektir. Ocaktaki üretim aşamalarında, patlatma ile üretim, yükleme, taşıma ve tesis faaliyetleri esnasında toz yayılımı olacaktır. Sahada bulunan cevherin üretimi açık işletme yöntemi ile basamaklarda delme-patlatma yapılarak gerçekleştirilecektir. Üretim ile ilgili bilgiler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablo 24. Üretim İle İlgili Bilgiler Yılda Çalışılacak Gün Sayısı Günde Çalışılacak Saat Personel sayısı Vardiya sayısı Yıllık üretim miktarı Günlük üretim miktarı Kamyon sayısı 312 Gün 16 Saat 73 Kişi 2 Vardiya Ton Ton 30 Adet Sayfa 59 / 74

61 Proje sahasında gerçekleştirilecek işlemlerden kaynaklanan toz emisyonu kütlesel debisi, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK 12 d.1 Maddesi gereği, EK 12 Tablo 12.6 da yer alan emisyon faktörleri kullanılarak hesaplanacaktır. Hesaplamalarda kullanılan emisyon faktörleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablo 25. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak SKHKKY Emisyon Faktörleri Kaynaklar Kontrolsüz Emisyon Faktörleri Kontrollü Patlatma (kg/ton)* 0, Yükleme/Boşaltma (kg/ton)* 0,010 0,005 Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi) (kg/km/araç)* 0,7 0,35 Depolama (kg/hektar.gün)* 5,8 2,9 Birincil Kırıcı* 0,243 0,0243 İkincil Kırıcı* 0,585 0,0585 Üçüncül Kırıcı* 0,585 0,0585 * tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK 12 Tablo 12.6 ** EPA, Office of Air and Radiation Office of Air Quality Planning and Standart, Ocak 1995 Proje alanında patlatma hariç yapılacak üretim faaliyetleri sırasında (sökme, yükleme/boşaltma, kırıcı ve nakliye) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK 1 de belirtilen önlemler alınacak olduğundan, yönetmelik EK 12 d.2 maddesine istinaden toz kütlesel debi hesaplamalarında kontrollü emisyon faktörleri kullanılacaktır. Toz emisyonu hesaplamaları ÇED raporunda ayrıntılı olarak sunulacak olup, modelleme çalışması yapılacaktır. IV Gürültüden Kaynaklanan Kirlilik: Proje alanında işletme esnasında faaliyet ünitelerinden kaynaklanacak gürültü, ocak üretimi esnasında, delme patlatma ile iş makineleri ve ekipmanlarından kaynaklanacak gürültü ve tesislerin çalışmasından kaynaklanacak gürültü olacaktır. İnceleme konusu olan sahada gürültünün gerek ocak çevresinde gerekse burada çalışan işçi ve personele olumsuz etkisi olabilir. Sahada çalışan personelin kulak sağlığı ve konforu açısından maruz kaldıkları gürültü düzeyleri için, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğü giren Gürültü Yönetmeliği nin 5. maddesinde Maruziyet Sınır Değerleri ve Maruziyet Etkin Değerleri belirtilmiştir. Söz konusu yönetmeliğin 5. maddesinde çalışan personel için en yüksek maruziyet sınır değeri günde 8 saatlik çalışma süresi için 85 dba, en düşük maruziyet sınır değeri 80 dba, anlık gürültü maksimum değeri ise 140 dba olarak belirtilmiştir. Ayrıca aynı maddede, günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiği işlerde günlük maruziyet değeri yerine haftalık maruziyet sınır değeri 87 dba Sayfa 60 / 74

62 olarak kullanılabileceği belirtilmiştir. Verilen bu değerler gürültü seviyesi olup, dba ağırlıklı ortalama olarak ses basınç seviyesidir ve dba ortalama desibelin kısaltılmasıdır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin EK.7 Tablo 4 te farklı yerleşim bölgeleri için Endüstriyel Tesisler için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri verilmiştir. Bu değerler aşağıdaki tabloda sunulduğu gibidir. Tablo 26. Endüstriyel Tesisler için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Alanlar Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar Organize Sanayi Bölgesi veya İhtisas Sanayi Bölgesi içindeki her bir tesis için L gündüz (dba) L akşam (dba) L gece (dba) Çalışma yapılacak sahanın bulunduğu alan, Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar kapsamında değerlendirilebilir. Tablo 26 da görüleceği üzere Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği EK.7 Tablo 4 de bu alanlar için verilen gündüz gürültü düzeyi 65 dba olarak tanımlanmıştır. Sahada yapılacak çalışmalar sırasında oluşması muhtemel gürültü seviyesinin en yakın yerleşim biriminde bu sınır değerini aşmaması gerekmektedir. Sahada üretim çalışmalarında kullanılacak makine ekipman listeleri önceki bölümde verilmiştir. Sahada makine-ekipmanların tamamının aynı anda kullanılması söz konusu olmamakla birlikte, gürültü düzeyleri en kötü durumda bütün makinelerin aynı anda çalışacağı varsayımı yapılarak hesaplanacaktır. Sahada oluşacak gürültünün, muhtemel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanıp, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik in 5. maddesinde verilen tabloda tanımlanan motor gücü seviyelerine göre verilen formüller yardımıyla bulunmaktadır. 5. maddede sunulan tabloda belirtilen makine ekipman listesinden, bu sahada kullanılacak olan ekipman tipleri ve bunların motor güçlerine göre tanımlanan formüller ise Tablo 27 de sunulmaktadır. Sayfa 61 / 74

63 Tablo 27. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan Ses Gücü Seviyeleri Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyesi Teçhizatın Tipi Net Kurulu Güç P (kw), Uygulama Kütlesi m (kg) ten itibaren dan itibaren Tekerlekli Dozerler, Tekerlekli Yükleyiciler, Tekerlekli Kazıcı Yükleyiciler, Damperli Kamyonlar, Greyderler, Yükleyici Tipli Toprak Doldurmalı Sıkıştırıcılar P P > log P log P m Elle Tutulan Beton Kırıcılar ve Deliciler 15 < m < og m log m m og m log m Kompresörler P P > og P log P Sahada kullanılan ekipmanların ses gücü düzeyleri, ekipmanların motor güçleri ile ilgili olup ekipmanların ses gücü düzeylerinin hesaplanabilmesi için yukarıdaki tabloda belirtilen formüller kullanılacaktır. Sahada gerçekleştirilen faaliyetler sırasında oluşacak ses gücü düzeyinin hesaplanması ve mesafelere göre dağılımı ve yerleşim yerinde hangi seviyelerde hissedileceği, ÇED raporunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği gereğince hesaplanarak değerlendirilecektir. IV Patlatma Sırasında Meydana Gelebilecek Olan Vibrasyon Hesapları Patlatma sonucu oluşan şok dalgalar havada ve ateşlenen kaya birimi içinde belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi göstermektedir. Patlatma esnasında her türlü çevre emniyeti alınacak, tüm saha çevresine gerekli ikaz levhaları asılarak ve patlatma yapılmadan önce siren ile uyarı yapılacaktır. İşletmede tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve işlerde alınacak tedbirler hakkındaki tüzük hükümlerine uyulacaktır. Patlayıcı madde kullanımı Tekel dışı bırakılan patlayıcı maddelerle av malzemesi ve benzerlerinin üretim ithali, taşınması, saklanması, depolanması, satışı, kullanılması, yok edilmesi, denetlenmesi usul ve esasları na ilişkin 29 Eylül 1987 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 87/12028 karar sayılı tüzüğe uygun olarak yapılacaktır. Sahada yapılacak patlatmalar ile ilgili olarak vibrasyon hesapları ÇED raporunda ayrıntılı olarak sunulacaktır. Sayfa 62 / 74

64 IV Sıvı Atıklardan Kaynaklanan Kirlilik Proje alanında kullanım durumlarına göre ihtiyaç duyulacak su miktarları Bölüm IV de hesaplanmış olup, bütün kullanımlar göz önüne alındığında işletmede günlük toplam su ihtiyacı 56 m 3 olacaktır. Sahada toz çıkışını önlemek amacıyla tesislerde, ocak bağlantı yollarında ve nakliye yolunda kullanılacak su buharlaşma yolu ile bertaraf olacaktır. Dolayısıyla bütün bu kullanımlardan kaynaklı atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Sahada yalnızca personel kullanımından kaynaklanan bir atık su söz konusudur. İşletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, alanda bulunan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek ve belirli periyotlarda vidanjör ile çektirilerek bertaraf edilecektir. IV Katı Atıklardan Kaynaklanan Kirlilik Evsel Nitelikli Katı Atıklar: Sahada ocak faaliyetleri ve tesis faaliyetleri sırasında, meydana gelecek katı atıklar evsel nitelikli katı atıklardır yılı T.U.İ.K. verilerine göre, kişi başına günde atılacak evsel atık miktarı 1,15 kg/kişi-gün olarak kabul edilmektedir. Bu değer kullanılarak çalışacak personelden kaynaklanan toplam evsel nitelikli katı atık miktarları aşağıda hesaplanmıştır. 1,15 kg/kişi/gün * 73 kişi = 83,95 kg/gün İşletmede çıkan katı atıklar, evsel nitelikli ve geri kazanılabilir nitelikte olan kâğıtkâğıt ürünleri ile plastik atıklardır. Faaliyet süresince çıkacak evsel nitelikli atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı konusunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (KAKY) hükümlerine uyulacaktır. Evsel atıklarla oluşması muhtemel geri kazanılabilir nitelikli atıkların bertarafı söz konusu olduğunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin hükümlerine uyulacaktır. Ocak faaliyetleri sırasında pasa malzeme ortaya çıkması durumunda, bu atıkların bertarafı ile ilgili olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Atık Yağlar: Üretim sırasında faaliyet alanında toprak kirliliğine neden olabilecek bir çalışma söz konusu değildir. Ocakta çalışacak iş makineleri ve araçlar ile nakliye araçlarının ve tesis ekipmanlarının bakım onarımları, yağlanması/yağ değişimlerinin işletme sahasında yapılması zorunlu olduğu durumlarda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili Sayfa 63 / 74

65 hükümlerine ve ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyularak yapılacaktır. Zorunlu olmayan durumlarda ise araçların bakımları ve yağ değişimleri servis istasyonlarında yapılacaktır. Ocak sahasında yapılacak bakım-onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı az miktarda atık yağ oluşumu söz konusu olabilecektir. IV.2. Yatırımın Çevreye Olan Etkilerinin Değerlendirilmesinde Kullanılacak Tahmin Yöntemlerinin Genel Tanıtımı Madencilik ve taşocağı faaliyetlerinde en önemli çevresel problemler, üretim ve nakliye aşamasında meydana gelecek toz emisyonları ve gürültüdür. Ocak açık işletme yöntemiyle işletilecek olup kalker patlatma ile gevşetilerek alınacaktır. Sahada oluşacak tozlanma için hesaplamalar Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ndeki değerlere göre yapılacak ve ÇED raporunda bu yönetmeliğe göre değerlendirilecektir. Oluşacak tozlanma için Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen bütün hususlara uyulacaktır. Sahada yapılacak faaliyetlerden kaynaklanacak gürültü hesapları, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği göz önüne alınarak yapılacak ve ÇED raporunda bu yönetmeliği göre değerlendirilecektir. Ayrıca vibrasyon değerleri ise yayılım hesapları göz önüne alınarak yapılacaktır. IV.3. Çevreye Olabilecek Olumsuz Etkilerin Azaltılması İçin Alınması Düşünülen Önlemlerin Tanıtımı Sahada yapılacak faaliyetler esnasında doğal olarak çevreye bazı olumsuz etkiler olacaktır. Bunlar, toz, gürültü, flora kaybı, faunanın yer değiştirmesi, sıvı ve katı atıklar gibi etkilerdir. IV.3.1. Flora Fauna: Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Köyü civarında bulunan faaliyet alanı ve civarında flora fauna tespitine yönelik yapılan arazi çalışması ve Türkiye flora-faunasına ait literatür kaynaklar doğrultusunda, canlıların habitat durumları dikkate alınarak, alanda bulunma olasılıklarına göre bölgenin flora ve faunası tanımlanmıştır. Proje alanı, flora bölgeleri dikkate alındığında İran-Turan flora bölgesinin, İç Anadolu bölümü etkisi altındadır. Ankara, kışları soğuk, yazları kurak geçen karasal iklime sahiptir. Yükseklikler m arasında değişmektedir. Bu iklim şartları ve topografik yapı, Ankara ve çevresinde step ve orman bitki topluluklarının gelişmesine imkan sağlamıştır. Ankara esas olarak step flora bölgesi içinde bulunurken, aynı zamanda Kuzey Anadolu orman bölgesi geçiş kuşağı üzerinde bulunuşu doğal orman bölgelerinin oluşmasını sağlamıştır. İç Anadolu bozkırları m arasındaki yüksekliklerde yayılış göstermektedir. Türkiye deki bozkırlar Avrasya bozkırlarının devamı niteliğindedir ve genellikle 50 cm nin altında kısa bitki türleriyle kaplıdır. Hakim görüntüyü genellikle buğdaygillerin Sayfa 64 / 74

66 bazı baskın türleri oluşturmaktadır. İç Anadolu da 1000 m nin altındaki yerler, tamamen orman rejiminin dışındadır ve doğal ova bozkırı olma özelliği taşımaktadır. Ova bozkırlarını çevreleyen dağlık alanlarda ise tahribatlar sonucu bozuk meşe topluluklarına veya geven bozkırlarına rastlanmaktadır. Fakat en yaygın vejetasyon tipi antropojen bozkırlardır (insanların baskısıyla oluşan bozkırlar). Proje alanının bulunduğu bölgede yükseklikler m arasında değişmektedir. Bölgedeki bitkilerin büyük bir kısmı kserofit karakterlidir. Yağışlı dönemlerde yeşillenen, kurak yaz dönemlerinde sararıp kuruyan otlar bölgenin vejetasyonunu oluşturur. Projeye konu alanda çalışılmış ocak alanları bulunmaktadır. Dolayısıyla alan içerisinde herhangi bir bitki topluluğuna ait popülasyon yoğunluğu bulunmamaktadır. Bölgenin floristik listeleri arazi etüdü yanı sıra alanda daha önce yapılmış çalışmalarla ilgili literatür bilgilerine dayanılarak hazırlanmış ve alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Buna göre alanda 20 familya ve bu familyalara ait 51 tür bitki tespit edilmiştir. Alanda bulunan bitkiler, yurdumuzda karasal iklimin etkisi altında olan her yerde geniş dağılımlar göstermektedir. Söz konusu ruhsatlı saha çalışılmış bir alan olduğu için, alan sınırları içerisinde yoğun bir bitki topluluğu yoktur. Alanda yapılacak çalışmalarla alanın çevresinde yer alan bitki topluluklarının nesillerini tehlikeye düşürecek herhangi bir etki söz konusu değildir. Alan için tespit edilen fauna elemanları geniş yayılış göstermektedir. Alanın sahip olduğu fauna türlerinin, çalışmalar sırasında oluşan gürültüden etkilenip, bölgede bulunan daha sakin habitatlara çekileceği düşünülmektedir. Bern sözleşmesinin II. ve III. listesinde yer alan fauna türleri için sözleşmenin 6. ve 7. maddeleri uygulanacaktır. Sahada işletme faaliyetleri sırasında, Merkez Av Komisyonu kararlarına da uygun şekilde hareket edilecektir. Buna ilaveten IUCN tehlike kategorilerine giren türler ve diğer fauna türleri üzerine faaliyet ile avlanma, yumurtalara zarar verme gibi olumsuz baskılar yapılmayacaktır. Bu yüzden mevcut yaban hayatının nesli tehdit edilmemiş olacaktır. IV.3.2. Hava: Ocaktaki üretim aşamalarında, delme-patlatma, yükleme ve taşıma faaliyetleri esnasında toz yayılacaktır. Tesisler Bakanlık genelgesi gereği kapalı sisteme geçmiş olduğundan toz çıkışı minimize edilmiştir. 1. Patlatma esnasında oluşacak toz için: Patlatmalar sonrası oluşacak toz iri taneli olacağı için fazla dağılmadan ocak sahası içerisinde çökecektir. Patlatma sonucu oluşacak tozun içeriği doğadakinin aynı olduğu ve kimyasal bir maddenin karışımı söz konusu olmadığı için yeryüzüne düştüğünde bu bölgeyi olumsuz etkilemesi söz konusu değildir. Sayfa 65 / 74

67 2. Malzemenin kamyona yüklenmesi esnasında oluşacak tozlanmayı azaltmak için: Tozlanmaya karşı önlem olarak savurma yapılmadan yükleme yapılmasına dikkat edilecektir. Ayrıca yükleme işlemlerinin yavaş yapılması toz çıkışında bir miktar azalmaya sebep olacaktır. 3. Malzemenin stok alanında depolanması esnasında oluşacak tozlanmayı azaltmak için: Tesislere boyutlandırılan malzeme stok alanlarında depolanacaktır. Depolanan malzemeden kaynaklı toz oluşumunun engellenmesi amacıyla malzeme yüzeyi düzenli aralıklarla sulanacaktır. 4. Malzemenin nakli esnasında oluşacak tozlanmayı azaltmak için alınacak önlemler: Proje alanındaki ocak içi ve asfalt yola bağlantı yolları periyodik olarak sulanacaktır. Nakliye esnasında hız kurallarına riayet edilecektir. Kamyonların üstü branda ile örtülecektir. 5. Tesislerde oluşacak tozlanmayı azaltmak için alınacak önlemler: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tarihinde yayınlanan sayılı genelge gereği proje kapsamındaki tesislerin emisyon kaynağı olan her bir ünitesi (bunker, kırıcılar, elekler, konveyör bantlar) kapalı ortam içerisine alınmış olup, kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (pulvarize sulama sistemi) kurulu durumdadır. Toz emisyonu hesaplamaları ayrıntılı olarak ÇED raporunda sunulacak olup, modelleme çalışması yapılacaktır. Proje alanında gerçekleştirilecek ocak üretimi ve malzeme nakli esnasında oluşacak tozlanmanın emisyon debisi alınacak önlemler sayesinde daha düşük mertebelere indirilmiş olacaktır. Faaliyet süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen UVS ve KVS sınırları aşılmayacak ve yönetmeliğin EK 1 c, d, e bentlerinde belirtilen esaslara uyulacaktır. Proje alanında oluşabilecek toz emisyonlarının asgariye indirilmesi için Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili maddelerine uyulacaktır; Ocak içi yolları kurak zamanlarda periyodik olarak su tankerleriyle sulanarak % 10 nemde tutulacak, Savurma yapmadan yükleme yapılacak, Kamyonlara yüklenen malzeme üstü naylon branda ile kapatılarak nakledilecek, Bağlayıcı maddelerle sıkıştırılması yapılacak, Stabilize yolda kamyonlara hız sınırı getirilmesi ile tozlanma asgariye indirilecektir. Sayfa 66 / 74

68 Erdem Kireç'e ait kireç tesisinde yakıt olarak kömür kullanılmakta olup, yakıttan kaynaklı emisyon hesaplamaları ÇED raporunda ayrıntılı olarak sunulacak olup, modelleme çalışması yapılacaktır. Faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası vs.) bulundurulacak, ocak alanı hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sürekli bir bekçi görev alacaktır. Faaliyet sahasında bir telsiz telefon bulundurulacaktır. Yangın konusunda hassas davranılacak olup sahada ateş yakılmayacak, çalışan işçiler sürekli kontrol edilecek ve uyarılacaktır. IV.3.3. Gürültü: Proje alanında işletme esnasında faaliyet ünitelerinden kaynaklanan gürültü, ocak üretimi esnasında iş makineleri ve ekipmanlarından ve tesislerdeki faaliyetlerden kaynaklanan gürültüdür. İnceleme konusu olan kalker üretiminin yapılacağı ocak alanında gürültünün gerek ocak çevresinde, gerekse burada çalışan işçi ve personele olumsuz etkisi olabilir. Sahada üretim çalışmaları sonucunda oluşan gürültü seviyelerinin mesafelere göre dağılımı ve yerleşim yerlerinde hangi seviyelerde hissedileceği, ÇED raporunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği gereğince hesaplanacak ve değerlendirilecektir. Sahada yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere seçilecek ekipmanların düşük ses gücü seviyelerine sahip olmasına dikkat edilecektir. Gürültünün kaynağında en aza indirilmesi için makine ekipmanın periyodik muayene ve bakımları yapılacak, böylelikle tüm makinelerin uygun işleyişi sağlanacaktır. Makine ekipmanın yağ, su, filtre, lastik ve kasa kontrolleri operatörler tarafından yapılacak ve düzenli olarak makinelerin su, yağ, filtre değişimleri yaptırılacaktır. Yapılacak bu tür düzenli bakımlarla makine ekipmanın gürültü seviyeleri % 50 ye varan oranlarda düşürülebilecektir. Gerektiğinde iş makinelerinin egzoz kısımlarına susturucu ekipman takılacak ve gürültü düzeylerinin azaltılması sağlanacaktır. Sahada makine ekipman rölantide bırakılmayacak; araç ve ekipman operatörlerine bu konuda gerekli eğitimler verilecektir. Çalışan personelin gürültüden etkilenmemesi için gerektiğinde ses seviyesi düşürücü kulaklık kullanmaları sağlanacaktır. Ocak alanında yüksek gürültü düzeylerinin bulunduğu bölgelere uyarı levhaları asılacaktır. Alınacak bu önlemlerle ocak faaliyetleri sırasında oluşacak gürültü en az seviyeye indirilmeye çalışılacak ve yakın çevrenin gürültüden etkilenmesi önlenecektir. Gürültülü ortamda çalışacak personele ise tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu ile kanuna bağlı ilgili yönetmeliklerin öngördüğü hükümlere uyulacaktır. Sayfa 67 / 74

69 IV.3.4. Katı Atıklar: Evsel Nitelikli Katı Atıklar: Faaliyet süresince çıkacak evsel nitelikli atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı konusunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Oluşacak evsel nitelikli katı atıklar, KAKY Madde-18 e göre biriktirilecektir. Bunun için ağzı kapaklı çöp bidonları kullanılacaktır. Evsel nitelikli katı atıklar, belediye çöp toplama merkezine belirli periyotlarla boşaltılacaktır. Kullanılacak malzemelerin paketleri, karton, kâğıt, çuval ve hatalı üretimden kaynaklanan atıklar sınıflandırılarak stoklanacaktır. Sınıflandırma sırasında atıkların kimyasal özellikleri göz önünde tutularak kâğıt ve kâğıt ürünleri ayrı, plastik atıklar ayrı toplanarak belirli miktarlara ulaştığında evsel atıklarla birlikte değerlendirilecektir. Evsel atıklarla oluşması muhtemel geri kazanılabilir nitelikli atıkların bertaraftı durumunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin hükümlerine uyulacaktır. Pasa atıkların bertarafı için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe gire Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin hükümlerine uyulacaktır. Atık Yağlar: Ocakta çalışacak iş makineleri ve araçlar ile nakliye araçlarının ve tesis ekipmanlarının bakım onarımları, yağlanması/yağ değişimlerinin işletme sahasında yapılması zorunlu olduğu durumlarda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine ve ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyularak yapılacaktır. Zorunlu olmayan durumlarda ise araçların bakımları ve yağ değişimleri servis istasyonlarında yapılacaktır. Ocak sahasında yapılacak bakım-onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı az miktarda atık yağ oluşumu söz konusu olabilecektir. Ekskavatör gibi iş makinelerinin yakıt ikmali ve yağ değişimi sırasında oluşacak az miktardaki atık yağlar, sızdırmasız ve kapalı kaplar içerisinde biriktirilecek ve lisanslı alıcı firmalara verilecektir. Bu işlemler sırasında tarih ve (96/18) sayılı ve tarih ve (97/22) sayılı Petrol Atıkları ve Atık Yağlar Genelgesi nin ilgili maddelerine uyulacaktır. IV.3.5. Sıvı Atıklar: Sahada işletme faaliyetleri esnasında, sosyal ihtiyaçlar için (personelin içme ve kullanma suyu) kullanılmak üzere su ihtiyacı vardır. Ocak alanında kalker cevherinin Sayfa 68 / 74

70 üretim faaliyetleri için doğrudan bir su ihtiyacı bulunmamakla birlikte, ocak içi bağlantı yollarından, nakliye yol güzergâhından ve tesislerin çalışmasından kaynaklanan toz çıkışını önlemek amacıyla su kullanımı söz konusu olacaktır. Sahada toz çıkışını önlemek amacıyla tesiste, ocak bağlantı yollarında ve nakliye yolunda kullanılacak su buharlaşma yolu ile bertaraf olacaktır. Dolayısıyla bütün bu kullanımlardan kaynaklı atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Sahada yalnızca personel kullanımından kaynaklanan bir atık su söz konusudur. İşletmede oluşan evsel nitelikli atık sular, alanda bulunan sızdırmasız fosseptiklerde biriktirilecek ve belirli periyotlarda vidanjör ile çektirilerek bertaraf edilecektir. İşletme faaliyete kapandıktan sonra ve işletme sırasında herhangi bir yan ürün olmadığından civarda yer alan dere yataklarına atık su deşarjı olmayacak; herhangi bir etki, katkı veya madde karışımı söz konusu olmayacaktır. BÖLÜM V. HALKIN KATILIMI V.1. Projeden Etkilenmesi Olası Halkın Belirlenmesi Ve Halkın Görüşlerinin ÇED Çalışmasına Yansıtılması İçin Önerilen Yöntemler: Projeden etkilenebilecek en yakın yerleşim birimi, merkezi sahaya yaklaşık 1,5 km. mesafedeki Hasanoğlan Beldesi dir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği uyarınca, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek ve projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere proje sahibi tarafından halkın katılımı toplantısının düzenlenmesi gerekmektedir. Halkın katılım toplantısı için, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin ilgili maddeleri gereğince toplantı tarihi Bakanlıkça, yer ve saat tespiti ise ilgili Valilikçe belirlenmektedir. Toplantı tarihi, saati, yeri ve konusu, ulusal düzeyde yayımlanan bir gazete ve yerel düzeyde yayımlanan bir gazetede verilen ilanlar ile halkın katılımı toplantısından en az on gün önce halka bildirilecektir. Halkın bilgilendirme toplantısında meydana gelebilecek problemlerin ve ortaya çıkabilecek olan etkileri en aza indirmek amacıyla ne tür bir işlem veya teknik uygulanacağının anlatılması gerekmektedir. V.2. Görüşlerinin Başvurulması Öngörülen Diğer Taraflar: Faaliyet ile ilgili olarak bazı kamu kurum ve kuruluşların, görüş bildirmeleri istenebilir. Ruhsatlı sahada gerçekleştirilecek kapasite artışı için ilgili kurumların görüşleri doğrultusunda gerekli çalışmalar yapılacaktır. V.3. Bu Konuda Verebileceği Diğer Bilgi ve Belgeler: Konu ile ilgili olarak bu aşamada verilebilecek başka bilgi bulunmamaktadır. Sayfa 69 / 74

71 BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ Proje konusu faaliyet Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında 1/ ölçekli h30d3 paftasında yer alan 69,80 ha. lık alan içinde, iki poligondan oluşan Haktaş Taşkırma ve Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait 6612 ruhsat numaralı 59,42 ha.lık sahada ve mücavirinde, rödevansçı firmalar Başkent Taş Kırma Kireç İnşaat Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi, Erdem Kireç ve Kırmataş İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan kalker ocağı, kırma-eleme tesisi ve kireç üretim tesisi ve Salih Terzi Karadeniz Kireç ve Kırmataş Sanayii tarafından yapılmakta olan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi işletmeciliği kapasite artışıdır numaralı 59,42 hektar büyüklüğündeki işletme ruhsatının tarihinde temdit (uzatma) işlemleri yapılmış ve işletme ruhsatı ile 59,42 ha. büyüklüğündeki işletme izni aynı tarihte Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) tarafından yeniden düzenlenmiştir numaralı sahaya ait işletme ruhsatı ve işletme izni ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-1). Söz konusu ruhsatın ilk alınış tarihi olup, Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı nın ekler bölümünde sunulan tarih ve 1237 sayılı yazısında, ruhsatın tarihinden önce alınmış olması sebebiyle tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin Geçici 3. maddesi kapsamında değerlendirildiği belirtilmektedir (Bkz. Ek- 2) nolu ruhsat sahasındaki üretim faaliyetleri üç ayrı rödevansçı firma tarafından yürütülmektedir. Bu firmalardan Başkent Taşkırma sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte ve sahanın batı mücavirinde kendi tapulu alanı üzerinde yer alan kırma-eleme tesisinde ise ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Başkent Taşkırma arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-3). Diğer rödevansçı firma olan Erdem Kireç sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte, sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Bu firmanın saha içerisinde ayrıca bir kireç üretim tesisi bulunmakta ve burada üretilen kireç de piyasaya satışa sunulmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Erdem Kireç arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-4). Diğer rödevansçı olan Salih Terzi sahada rödevans koordinatları dahilinde kalker ocağı faaliyetlerini sürdürmekte ve sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde ürettiği malzemeyi boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Ruhsat sahibi firma ile Salih Terzi arasında yapılan rödevans sözleşmesi ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek- 5) ruhsat numaralı sahanın poligonları arasında Erdem Kireç e ait 2,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha ve Salih Terzi ye ait 1,40 ha. büyüklüğündeki ruhsat numaralı II-A grubu saha yer almaktadır. Bu sahalar firmaların kendi rödevans alanları içerisinde kalmakta olup, sahalara ait işletme ruhsatları ve işletme izinleri sırasıyla ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-6, Ek-7). Sayfa 70 / 74

72 Haktaş ile Başkent Taşkırma arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Başkent Taşkırma 20,03 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın batı mücavirinde kendi tapulu alanı üzerinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Haktaş ile Erdem Kireç arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Erdem Kireç 16,78 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Rödevans alanından ve kendisine ait ruhsat numaralı sahadan ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa sunmakta ve kendi kireç üretim tesisinde kullanmaktadır. Kireç üretim tesisi de 6612 ruhsat numaralı saha içerisinde bulunmakta ve burada üretilen kireç piyasaya satışa sunulmaktadır. Haktaş ile Salih Terzi arasında yapılan rödevans sözleşmesi gereği, Salih Terzi 15,82 ha. büyüklüğünde bir alanda kalker üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Rödevans alanından ve kendisine ait ruhsat numaralı sahadan ürettiği malzemeyi, 6612 ruhsat numaralı sahanın içerisinde yer alan kırma-eleme tesisinde boyutlandırarak piyasaya satışa sunmaktadır. Proje alanı Ankara İli, Elmadağ İlçesi, Hasanoğlan Beldesi civarında, Hasanoğlan Belde merkezinin yaklaşık olarak 1,5 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır. Alana Ankara- Kırıkkale karayolundan Hasanoğlan istikametine ayrılan mevcut yollar vasıtasıyla ulaşmak mümkündür. Sahanın Hasanoğlan Beldesi merkezine uzaklığı yaklaşık olarak 1,6 km.dir. Söz konusu yollar asfalt nitelikte olup, yılın her mevsiminde kullanıma açıktır. Sahaya ulaşım şeklini gösterir Yer Bulduru Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-12). Proje alanına en yakın yerleşim birimi Hasanoğlan Beldesi'ne bağlı olup, alanın yaklaşık 250 m. güneybatısında yer almaktadır. Proje alanında üretilen malzemelerin nakliyesi sırasında kullanılacak nakliye yolu güzergâhı, yukarıda belirtilen ulaşım yolundan farklı olup, yerleşim birimlerinin içerisinden geçmemektedir. Hasanoğlan Beldesi nin kuzeybatısından geçen nakliye yolu asfalt nitelikte olup, Kırıkkale-Ankara karayoluna bağlanmaktadır. Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve söz konusu nakliye yolu güzergâhı ekler bölümünde sunulan Topografik Harita da gösterilmiştir (Bkz. Ek-13). Projeye konu ruhsatlar, rödevans alanları ve nakliye güzergâhının yanı sıra proje alanında bulunan tesislerin, stok alanlarının, şantiye binalarının, trafoların, kantarların ve fosseptiklerin yerini gösterir Vaziyet Planı ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-14). Proje alanı büyük ölçüde hazine arazileri kapsamında yer almakta olup, tapulu parsellerin bulunduğu alanlar da yer almaktadır. Sahanın mülkiyet durumunu gösterir Proje Alanı Mülkiyet Durumu Haritası ekler bölümünde sunulmuştur (Bkz. Ek-15). Proje alanını gösterir fotoğraflar ve uydu fotoğrafları ekler bölümünde sırasıyla sunulmuştur (Bkz. Ek-21, Ek-22). Proje alanında her bir rödevansçının kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi üretim kapasitesinin ton/yıl a, böylece sahadaki toplam üretim kapasitesinin ton/yıl a çıkarılması planlanmaktadır. Tesislerin mevcut makine ve ekipmanları söz konusu üretimi gerçekleştirmek için yeterlidir. Ancak yenileme maksatlı makine ekipman değişiklikleri olabilecektir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tarihinde Sayfa 71 / 74

73 yayınlanan sayılı genelge gereği proje kapsamındaki tesislerin emisyon kaynağı olan her bir ünitesi (bunker, kırıcılar, elekler, konveyör bantlar) kapalı ortam içerisine alınmış olup, kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (pulvarize sulama sistemi) kurulu durumdadır. Proje alanında üretim faaliyetleri yılda 12 ay, ayda 26 gün ve günde 16 saat iki vardiya halinde gerçekleştirilecektir. Sahada kalker üretimi gerçekleştirilecek alanlarda cevher yüzeyde gözlenmektedir. Bu alanlarda sıyrılabilir nitelikte üst örtü tabakası bulunmamaktadır. Dolayısıyla üretim faaliyetleri öncesinde üst örtü dekapajı yapılması söz konusu değildir. Ancak, üretim sırasında pasa malzeme ortaya çıkması durumunda söz konusu malzeme üretim çalışmaları tamamlanan alanlardaki düzenlemelerde kullanılacak veya pasa döküm alanı içerisinde uygun bir alanda depolanacaktır. Depolanan malzeme daha sonra ocak rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Proje sahasından kalker üretimi açık işletme yöntemi ile patlayıcı madde kullanılarak yapılmaktadır. Üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile sahada bulunan tesislere nakledilmekte ve burada boyutlandırılmaktadır. Kırma eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının yanındaki stok alanlarında stoklanarak piyasaya satışa sunulmaktadır. Patlatma esnasında gerekli emniyet tedbirleri uygun şekilde alınacaktır. İşletmede tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük hükümlerine uyulacaktır. Proje alanında üretim ve tesis faaliyetleri sırasında toplam 73 kişi çalışacaktır. Personelin sosyal ihtiyaçları mevcut şantiye binalarından karşılanacaktır. Sahada yapılacak faaliyetler sırasında çevreye bazı olumsuz etkiler olacaktır. Sahada çalışmalardan dolayı toz, gürültü, flora kaybı, faunanın yer değiştirmesi, ortaya çıkacak sıvı ve katı atıklar gibi etkiler olacaktır. Ocaktaki üretim aşamalarında, patlatma ile üretim, yükleme, taşıma ve tesis faaliyetleri esnasında toz yayılımı olacaktır. Sahada bulunan cevherin üretimi açık işletme yöntemi ile basamaklarda delme-patlatma yapılarak gerçekleştirilecektir. Tesisler Bakanlık genelgesi gereği kapalı sisteme geçmiş olduğundan toz çıkışı minimize edilmiştir. Toz emisyonu hesaplamaları ÇED raporunda ayrıntılı olarak sunulacak olup, modelleme çalışması yapılacaktır. Faaliyet süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen UVS ve KVS sınırları aşılmayacak ve yönetmeliğin EK 1 c, d, e bentlerinde belirtilen esaslara uyulacaktır. Sahada üretim faaliyetleriyle ilgili olarak delme-patlatma, iş makinelerinin çalışması esnasında ve tesislerin çalışmasından kaynaklı gürültü oluşumu söz konusudur. Araçların çalışması esnasında çıkabilecek olan gürültünün teknik olarak azaltılması mümkün değildir. Gürültünün beklenenden çok olmaması için, araç ve makinelerin bakımları rutin olarak yapılacaktır. Bu alanda çalışacak personele 4857 sayılı iş kanununda Sayfa 72 / 74

74 belirtilen koruyucu elbise ve gereçler (başlık, kulaklık vb.) firma tarafından sağlanacaktır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen bütün esaslara faaliyet süresince riayet edilecektir. Gürültü ile ilgili hesaplamalar ÇED raporunda yapılacaktır. Alanda tespit edilen fauna türlerinin bir kısmı BERN Sözleşmesi kapsamında olmasına rağmen geniş yayılış göstermektedir. Proje sahası içindeki fauna türleri alandaki hareketlilik ve gürültüden dolayı, alanı terk ederek yakın çevredeki daha sakin alanlara göç edecektir. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Bern sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. Faaliyet süresince çıkacak evsel nitelikli atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı konusunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Oluşacak evsel nitelikli katı atıklar yönetmeliğin 18. maddesi ne göre biriktirilecektir. Bunun için ağzı kapaklı çöp bidonları kullanılacaktır. Ocakta çalışacak iş makineleri ve araçlar ile nakliye araçlarının ve tesis ekipmanlarının bakım onarımları, yağlanması/yağ değişimlerinin işletme sahasında yapılması zorunlu olduğu durumlarda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine ve ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyularak yapılacaktır. Zorunlu olmayan durumlarda ise araçların bakımları ve yağ değişimleri servis istasyonlarında yapılacaktır. Ocak sahasında yapılacak bakım-onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı az miktarda atık yağ oluşumu söz konusu olabilecektir. Proje alanında oluşması muhtemel ambalaj atıkların bertaraftı durumunda, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin hükümlerine uyulacaktır. Proje alanı ve çevresinde yapılan gözlemlere dayanarak proje alanı içerisinde sürekli akan bir dere veya akarsu bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde, mevsimlik yağışlarla beslenen kuru dere yatakları mevcuttur. Ruhsat sahasının batı sınırından kuru dere niteliğindeki Hasanoğlan Deresi, kuzey sınırından kuru dere niteliğindeki Kısık Deresi ve güneydoğusundan kuru dere niteliğindeki Kurtin Deresi geçmektedir. Çalışma alanına en yakın akar dere, alanın kuş uçuşu yaklaşık 1,1 km güneydoğusunda yer almaktadır. Ayrıca, alanın 600 m. güneydoğusunda kuru dere niteliğindeki Bayram Deresi ve 1,4 km güneybatısında Koçocağı Deresi nin kuru dere niteliğindeki bir kolu bulunmaktadır. Bunların dışında, çalışma alanı içerisinde mevsimlik yağışlardan dolayı Hasanoğlan Deresi devamında ufak bir gölet oluşmuş durumdadır. Bu gölette biriken su pompalar vasıtasıyla tekrar dere yatağının devamına gönderilerek drene edilmektedir sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkartılmış ve yayınlanmış olan tüzük ve yönetmeliklere uyulacaktır. Sayfa 73 / 74

75 5491 Sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 2872 Sayılı Çevre Kanunu ile bu kanuna istinaden yürürlüğe giren ilgili diğer yönetmeliklerin ilgili hükümlerine uygun olarak faaliyetlere devam edilecektir. Ruhsatlı sahada yapılacak faaliyetler sırasında, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Faaliyetler için çevre izni alınmış durumdadır. Ruhsat sahası köşe noktalarına poligon taşları dikilerek çalışma alanı sınırları belirlenmiştir. Faaliyet sahasında çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve yangın söndürme ekipmanı (kazma, kürek, balta, su kovası vs.) bulundurulacaktır. Çalışanların topluca bulunduğu alanlara Yangın Söndürme Talimatnamesi asılacak ve talimatnamenin eksiksiz uygulanması konusunda hassas davranılacaktır. Proje fizibil bir projedir. Projeye konu faaliyet alanında belirlenen ocak alanlarından kalker üretimi yapılacaktır. Üretilen kalker cevheri, kamyonlar vasıtası ile sahada bulunan kırma-eleme tesislerine nakledilecektir. Kırma eleme tesislerinde istenilen ebatlara getirilen malzeme tesis alanlarının mücavirinde bulunan stok alanlarında stoklanacak ve stoklanan boyutlandırılmış malzeme talebe göre piyasaya satışa sunulacaktır. Proje alanında yapılacak çalışmalar doğrultusunda üretilen kalker cevherinin inşaat ve alt yapı sektöründe değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Böylelikle ülke ekonomisine katkı sağlanacaktır. Sayfa 74 / 74

76 NOTLAR VE KAYNAKLAR Merkez Av Komisyon Kararı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. - Arıoğlu E., Çözümlü Madencilik Problemleri, TMMOB Maden Mühendisleri Odası, Ankara, BERN Sözleşmesi - Davis, Flora of Turkey and East Aegean Islands, 1965, Demirsoy A., Türkiye Omurgalı Faunasının Sistematik ve Biyolojik Özelliklerinin Araştırılması ve Koruma Önlemlerinin Saptanması Memeliler, Sürüngenler ve Amfbiler. - Endemik ve Endemik Olmayan Bitkilerin Tehlike Kategorileri RED DATA BOOK - Kirizoğlu İ., Türkiye Kuşları, Orman Genel Müdürlüğü, Ankara, Madencilik Faaliyetleri İçin Hazırlanan Proje Tanıtım Dosyalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar, Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü. - Seçmen ve bşk., Tohumlu Bitkiler Sistematiği, E.Ü Matbaası, İzmir, Türkiye nin Tehlike Altındaki Nadir ve Endemik Bitki Türleri, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Yayını, Ankara, Türkiye Maden İhracatcıları Birliği Yayınları, İstanbul, Türk Çevre Mevzuatı ( Cilt I ve Cilt II. Çevre Vakfı Yayını ) - Yarar M., Magnin G., Türkiye nin önemli Kuş alanları, Doğal Hayatı Koruma Derneği Yayınları, İstanbul, Yaşamın Temel Kuralları Omurgalılar. Amniyota (Sürüngenler, Kuşlar, Memeliler) (Cilt III Kısım II ) - Ankara Meteorolojik Veriler Bülteni , Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Ankara İl Çevre Durum Raporu, Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Ankara İlinin Jeolojik Özellikleri ve Afet Tehlikeleri Üzerine Genel Değerlendirme ve Öneriler (JMO Yayınları) - Kasapoğlu, Ankara ve Çevresi Genelleştirilmiş Stratigrafik Dikme Kesiti, Tarımsal Araştırma Genel Müdürlüğü, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Ens. CBS UA Bölümü, 2010

77 - Ankara Valiliği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü Resmi Web Sitesi, - Devlet Su İşleri Resmi Web Sitesi, - Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü Resmi Web Sitesi, - Türkiye İstatistik Kurumu Resmi Web Sitesi, Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı

78 İLGİLİ KANUN, YÖNETMELİK, TEBLİĞ VE ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik Tarihinde Yayınlanan TS ISO Standardı Akustik - Çevre Gürültüsünün Tarifi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi - Bölüm 2: Çevre Gürültü Seviyelerinin Tayini Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlan" 5491 Sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan ÇED Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Gürültü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği Tarih ve 4857 Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan İş Kanunu Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Tarih ve 1489 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

79 Tarihli Resmi Gazete de Yayımlanan Sayılı İş Kanunu, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ve değişen Tarihli Resmi Gazete de Yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Tarihli 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Değişiklik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 5995 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin tüzük Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Maden ve Taşocağı İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle ilgili Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi

80