ÖZYÖRÜK MADEN SAN. VE TİC. A.Ş.

Transkript

1 ÖZYÖRÜK MADEN SAN. VE TİC. A.Ş. KALKER OCAĞI VE KIRMA ELEME TESİSİ (KAPASİTE ARTIŞI) PROJESİ (İ.R.:74170, İ.R.:50840) ANKARA İLİ, SİNCAN İLÇESİ, MALIKÖY MAH, KARAGEDİK MEVKİİ NİHAİ OCAK-2014 AK-TEL MÜHENDİSLİK EĞT.TUR.GD.SAN.TİC.LTD. ŞTİ. Adres:1330. Sokak No: 16/16 Aşağı Öveçler Posta Kodu 06460, ANKARA, TÜRKİYE Telefon : Faks : Mobil : e-posta : [email protected] web : Bu rapor, ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemine uygunluğu TR1210-QC lisans nolu sertifika ile TQCSI tarafından belgelendirilmiş olan AK-TEL MÜHENDİSLİK Eğt. Tur. Gd. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır. This report is prepared by AK-TEL ENGINEERING CO. whose ISO 9001:2000 Quality Management System is certified by TQCSI. (License no: TR1210-QC)

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ÖZYÖRÜK MADEN SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ADRESİ Taşkent Caddesi No: 3/12 Bahçelievler/ANKARA TELEFON VE FAKS NUMARALARI Telefon : (0312) Fax : (0312) PROJENİN ADI KALKER OCAĞI VE KIRMA ELEME TESİSİ (KAPASİTE ARTIŞI) PROJESİ (İ.R:74170, İ.R.:50840) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN ADI, MEVKİİ ANKARA İLİ, SİNCAN İLÇESİ, MALI KÖYÜ, KARAGEDİK MEVKİİ PROJE BEDELİ TL Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZON : : : : : : : : : : : : : : : : : Nolu Ruhsat Alanı : : : : : Alanı : 100 hektar ( m 2 ) Nolu Ruhsat Alanı : : : : : : : : : : : : Alanı : 99,93 hektar ( m 2 ) i

3 : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : ÇED ALANI : : : : : : : : : : : : : : : : Alanı : 69,22 hektar ( m 2 ) OCAK ALANI : : : : : : : : : Alanı : 14,19 hektar ( m 2 ) B.TOPRAK DEPOLAMA ALANI-1 Alanı : m : : : : B.TOPRAK DEPOLAMA ALANI-2 Alanı : m 2 PASA ALANI-1 Alanı : m : : : : : : : : ii

4 : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : Ankara I28 b4 PASA ALANI-2 Alanı :3.211 m : : : : STOK ALANI : : : : Alanı : m 2 SOSYAL TESİS ALANI Alanı : 440 m 2 KIRMA ELEME TESİSİ Alanı : m 2 MEKANİK PLENT Alanı : m : : : : : : : : : : : : RUHSAT NUMARASI İ.R.:74170, İ.R.:50840 EK-I: PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ VE SEKTÖRÜ MADDE 28- MADENCİLİK PROJELERİ; RUHSAT HUKUKU VE AŞAMASINA BAKILMAKSIZIN, A) 25 HEKTAR VE ÜZERİ ÇALIŞMA ALANINDA (KAZI VE DÖKÜM ALANI TOPLAMI OLARAK) AÇIK İŞLETMELER, D) KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSLERİ (3213 SAYILI MADEN KANUNU 1(A) VE 2(A) GRUP MADENLER İLE HAFRİYAT MALZEMELERİ TON/YIL), iii

5 RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN/ KURULUŞUN ADI RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN/ KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI NU HAZIRLAYAN KURULUŞUN YETERLİK BELGESİ NO SU, TARİHİ AK-TEL MÜH. EĞT. TRZ. GD. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. ADRESİ : SOKAK NO: 16/16 AŞAĞI ÖVEÇLER / ANKARA TEL. : (312) FAKS : (312) e-posta : [email protected] 47 / RAPORUN HAZIRLANIŞ TARİHİ (GÜN, AY, YIL) iv

6 İÇİNDEKİLER LİSTESİ SAYFA NO Bölüm 1: Projenin Tanımı ve Amacı Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem Ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu...1 Bölüm 2:Proje Alanı ve Etki Alanına Ait Mevcut Durumun Belirlenmesi ve Özellikleri (***) Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Faaliyet Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan faaliyet yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı Onaylı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) Genel Konum Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Tanımı Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) Proje İçin ÇED Çalışması Yapılan Sahanın Sınırlarını Gösterir Topografık Harita Proje Kapsamındaki Üniteler Ocak Bitkisel Toprak Depo Alanı Stok Alanı Şantiye/İdari Bina Nakliye Güzergahı Diğer Projenin Özellikleri Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri ve Seçilme Nedenleri Üretim Miktarları İş Akım Şeması Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri, Çalışacak Personel Sayısı Üretim sırasında tehlikeli, toksik, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin kullanım durumları, taşınmaları ve depolanmaları, Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (ulaştırma güzergahı, şekli, güzergah yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.) Bölüm 3: Projenin Ekonomik ve Sosyal Boyutları: Proje Ve Etki Alanının Mevcut Ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) İnsan Sağlığı Ve Çevre Açısından Riskli Ve Tehlikeli Faaliyetler Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri v

7 3.1.6 Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri) Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Faaliyet Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşebilmesi İçin Zorunlu Olan ve Faaliyet Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri Çalışacak Personelin Ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut Ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı ihtiyaçları Projenin Fayda-Maliyet Analizi Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Projenin Ekonomik Ömrü Diğer hususlar Bölüm 4. Mevcut Çevresel Özellikler Ve Doğal Kaynakların Kullanımı (Bölgesel ve çalışma alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir) Arazi Kullanım Ve Mülkiyet Durumu Tarım ve Hayvancılık Sulu Ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü Ürün Desenleri Ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Hayvancılık Türleri, Adetleri Ve Beslenme Alanları Orman Alanları Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür Ve Sayıları, Orman Yangınları Ve Alınacak Önlemler, Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti, Etkilenecek Tabii Bitki Türleri Ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı Proje Alanında Kültür Ve Tabiat Varlıkları Durumu, Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Toprak Özellikleri Toprak Yapısı Ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması Yamaç Stabilitesi Erozyon Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Jeolojik Özellikler Bölge Jeolojisi Proje Alanı Jeolojisi Cevherleşme Depremsellik Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) vi

8 4.4 Hidrojeolojik Özellikler Bölgesel Hidrojeolojik Özellikler Proje Sahasının Hidrojeolojisi Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeoljik Özellikleri Yeraltısuyu Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Hidrolojik Özellikler, Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu Ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut Ve Planlanan Kullanımı (içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar), Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Meteorolojik Ve İklimsel Özellikler Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik Ve İklimsel Etkiler İle Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Flora-Fauna Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Faunası Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Koruma Alanlarına Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Sınırlandırılmış Alanlar" v.b.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Bölüm 5. Proje Kapsamındaki Faaliyetlerin Değerlendirilmesi (ilgili yönetmelikler kapsamında arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olacak şekilde, kümülatif olarak gerekli değerlendirme yapılacaktır.) Emisyon hesaplamaları Su Kullanımı Ve Bertarafı (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanımı sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) Atıklar (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri, miktarları, bertarafı) Gürültü Kaynakları Ve Seviyeleri Sağlık Koruma Bandı Mesafesi vii

9 5.6 Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Risk Analizi Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Analizi Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Risk Durumlarında Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Diğer hususlar Bölüm 6: Projenin Alternatifleri Bölüm 7: izleme Programı Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri" başlığının 4. maddesinde yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program Bölüm 8: Halkın Katılımı Bölüm 9:Sonuçlar: viii

10 TABLOLAR LİSTESİ SAYFA NO Tablo 1:Zamanlama Tablosu...2 Tablo 2:Ruhsat Alanları Koordinatları...4 Tablo 3:Proje Alanı(ÇED Alanı) Koordinatları...5 Tablo 4:Ocak Alanı Koordinatları...7 Tablo 5:B.Toprak Depolama Alanları Koordinatları...7 Tablo 6:Stok Alanı Koordinatları...8 Tablo 7:Sosyal Tesis Alanı Koordinatları...8 Tablo 8:Pasa Alanları Koordinatları...9 Tablo 9:K.E.T. Alanı Koordinatları Tablo 10:Mekanik Plent Koordinatları Tablo 11:Patlatma deliği şarj yoğunluğu (gr/cm 3 ) Tablo 12:Patlatma Paterni Tablo 13: Sincan İlçesi, yaş grubu ve cinsiyete göre nüfusu Tablo 14:İşçilik giderleri Tablo 15:Akaryakıt giderleri Tablo 16:Amortisman hesabı Tablo 17:Elektrik giderleri Tablo 18:Giderler toplamı Tablo 19:Gelir-gider hesabı Tablo 20:Devlet kazancı Tablo 21:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri Tablo 22:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklık değerleri Tablo 23:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen yağış değerleri Tablo 24:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değerleri Tablo 25:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Tablo 26:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Tablo 27:Ankara Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri Tablo 28:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda yönlere göre ölçülen rüzgar esme sayıları Tablo 29:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Tablo 30:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Tablo 31:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Tablo 32:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Kuvvetli Günler Sayısı Ortalaması Tablo 33:Proje alanı ve etki alanı florası Tablo 34:Proje alanı ve etki alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel Ikiyaşamlı (Amphibia) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri Tablo 35:Proje alanı ve etki alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel Tablo 36:Proje alanı ve etki alanında Habitat Özelliği Nedeniyle Bulunması Muhtemel Kuş(Aves) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri Tablo 37:Proje alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunma olasılığı yüksek olan Memeli (Mammalia) türleri, korunma durumları Tablo 38:Saatlik Toz Modeli için Yıl Seçim Tablosu Tablo 39:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Asılı Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Kons. Değeri Tablo 40:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Çöken Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Kons. Değeri Tablo 41:Üretim Esnasında Havada Asılı Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Konsantrasyon Değeri Tablo 42:Üretim Esnasında Havada Çöken Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Konsantrasyon ix

11 Değeri Tablo 43:Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu Tablo 44:Kullanılacak makineler ve özellikleri Tablo 45:Motorinin Özellikleri Tablo 46:Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Yayın Faktörleri (gr/lt) Tablo 47:İş makinelerinden kaynaklanacak kirletici değerleri Tablo 48:Teçhizat tiplerine göre müsaade edilen ses gücü seviyesi Tablo 49:İşletme aşamasında kullanılacak makinelerin gücü ve gürültü düzeyleri Tablo 50:Tüm kaynaklardan oluşacak ses seviyelerinin mesafelere göre dağılımı Tablo 51:Şantiye alanı için çevresel gürültü sınır değerleri Tablo 52:Mesafeye göre titreşim hızı değerleri (W=52,5 kg) Tablo 53:Dinamit atımıyla hasar görecek bina türleri Tablo 54:K katsayısı asgari ve azami değerleri Tablo 55:Yersarsıntısı Üzerinde Etkili Değişkenler GRAFİKLER LİSTESİ SAYFA NO Grafik 1:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu basınç değişimi Grafik 2:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu sıcaklık değişimi Grafik 3:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu yağış miktarı değişimi Grafik 4:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu nem değişimi Grafik 5:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Grafik 6:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Grafik 7: Ankara Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri Grafik 8:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu yıllık hakim rüzgar yönü Grafik 9:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu mevsimlik hakim rüzgar yönü Grafik 10:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu aylık hakim rüzgar yönü Grafik 11:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Grafik 12:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Grafik 13:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu fırtınalı günler sayısı ortalaması Grafik 14:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen kuvvetli günler sayısı ortalaması Grafik 15:2008 yılı ve Uzun Yıllar Ortalaması Rüzgar Esme Sayıları Grafikleri Grafik 16: İşletme esnasında gürültü dağılımı Grafik 17:Patlatma esnasında gürültü dağılımı ŞEKİLLER LİSTESİ SAYFA NO Şekil 1:Patlayıcı madde şarjı Şekil 2:Kalker Ocağı İş Akım Şeması Şekil 3:Kırma Eleme Tesisi İş Akım Şeması Şekil 4:Ankara İli Maden Haritası Şekil 5:Ankara için Ana Deprem Kaynak Bölgeleri Şekil 6:Kümülatif Toz Emisyonu Değerlendirme Uydu Görüntüsü Şekil 7:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Asılı Toz Emisyon Dağılımı Şekil 8: Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada ÇökenToz Emisyon Dağılımı Şekil 9: Kontrollü Üretim Esnasında Havada Asılı Toz Emisyon Dağılımı Şekil 10: Kontrollü Üretim Esnasında Havada Çöken Toz Emisyon Dağılımı Şekil 11:Özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlatma uzaklığı Şekil 12:İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri x

12 EKLER LİSTESİ EK 1 : YER BULDURU HARİTASI EK 2 : TOPOGRAFİK HARİTA EK 2A : VAZİYET PLANI EK 3 : PROJE ALANI FOTOĞRAFLARI EK 3A : UYDU GÖRÜNTÜSÜ EK 4 : JEOLOJİ HARİTASI EK 5 : ÜRETİM PLANI EK 6 : RESTORASYON PLANI EK 7 : DEPREMHARİTASI EK 8A : NOLU RUHSAT EK 8B : NOLU RUHSAT EK 9 : ARAZİ ETÜT ÇALIŞMASI ÜSTYAZISI EK 10 : YABAN HAYATI VERİ TABANI GÖRÜNTÜSÜ EK 11 : CBS VERİ TABANI GÖRÜNTÜSÜ EK 12 : ACİL MÜDAHALE PLANI EK 13 : ÇEVRESEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ EK 14 : DOĞAYA YENİDEN KAZANDIRMA PLANI EK 15A : STANDART ZAMANLARDA GÖZLENEN EN BÜYÜK YAĞIŞ DEĞERLERİ EK 15B : TEKERRÜR EĞRİLERİ EK 15C : FEVK HADİSELERİ EK 16 : METEOROLOJİK BÜLTEN EK 17 : ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI EK 18 : TAPU EK 19 : SİNCAN BELEDİYESİ GÖRÜŞÜ xi

13 Bölüm 1: Projenin Tanımı ve Amacı 1.1 Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem Ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğün tarafından Özyörük Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye ait ve nolu İşletme Ruhsatlı alanların 24,45 hektarlık kısmında işletilmesi planlanan Kalker Ocağı faaliyeti için tarih ve 2003 sayılı kararla Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir kararı verilmiştir. Bu kapsamda proje revize edilerek, yıllık ton ( m 3 )kapasite ile aynı ruhsat alanlarında çalışılacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen Kırma Eleme Tesisinin de kapasite artışı planlanmaktadır. Kalker Ocağındaki alan artışı ve nolu ruhsat alanlarını kapsayacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen yıllık ton ( m 3 ) kapasiteli Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin ÇED Gerekli Değildir kararı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-17). Proje kapsamında kalker ocağında yıllık ton kapasite ile mevcutta ton kapasite ile çalışan Kırma Eleme Tesisinde kapasite artışı yapılarak yıllık ton kapasite ile çalışılması planlanmaktadır. Söz konusu proje alanı şahıs ve hazineye kayıtlı tescil harici taşlık alanlardan oluşmaktadır. Proje kapsamında herhangi bir inşaat aşaması söz konusu değildir. Mevcuttaki Kırma eleme tesisindeki kapasite artışı makine ekipman revizyonu ile olacaktır nolu ruhsat alanı 100 hektar, nolu ruhsat alanı 99,93 hektardır. Bu kapsamda T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen işletme ruhsatları eklerde sunulmuştur(bkz.ek-8a, 8B). Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır nolu 100 hektarlık ruhsat alanının 24,50 hektarlık kısmında yıllık ton kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi üretim faaliyetine devam etmektedir. 24,50 hektarlık alan için Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ÇED Gerekli değildir kararı ekte sunulmuştur(bkz.ek-17) Proje kapsamında yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi işletilecektir. Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği en fazla 12 m, basamak genişliği 20 m, şev açısı 85 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında sunulan işletme planı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5). Üretim delme patlatma işlemi gerçekleştirilecek, patlatma ile çıkarılan malzeme kamyonlar ile kırma-eleme tesisine sevk edilecektir. Boyutlandırma işlemi sonrasında malzeme, altyapı ve hazır beton tesislerinde kullanılmak üzere satışa sunulacaktır. Proje kapsamında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Yılda 10 ay, ayda 26 gün günde 16 saat çalışma yapılacaktır. 1

14 Proje kapsamında hazırlanan 1/ ölçekli topografik harita, yerbulduru haritası ve ruhsat alanının, proje alanının, pasa döküm alanının, bitkisel toprak ve malzeme stok alanının, kırma eleme tesis alanının koordinatları ile işlendiği 1/7.500 ölçekli vaziyet planı ekte sunulmuştur(bkz. Ek-2, Ek-1, Ek-2A). Çalışma süresi Yılda Ayda Günde 10 ay 26 gün 16 saat Üretim miktarı Yılda ton m 3 Ayda ton m 3 Günde ton m 3 Saatte 288 ton 115 m 3 Söz konusu proje kapsamında mülga Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği kurulması planlanan kırma-eleme tesislerinde, -Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması, -Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (torbalı filtre) kurulması zorunluluğu getirilmiştir. Proje kapsamında kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan ünitelerin üzeri kapatılmış olup, kırma eleme tesisinde oluşacak tozun önlenebilmesi ve çevreye yayılmaması için Spreyleme yöntemiyle su püskürtülecektir. Yağmurlama (spreyleme) sistemi ile kırma eleme tesisinin çalışmasından oluşacak toz önlenecektir. Faaliyet alanı yollarından kaynaklanan toz içinde sulama tankeri ile sulama yapılacaktır. Tablo 1:Zamanlama Tablosu Yıllar Aylar ÇED Gereklidir verilen PTD nin ÇED Başvuru Dosyası olarak Bakanlığa Sunulması ÇED Başvuru Dosyası çoğaltmasının Bakanlığa sunulması Halkın Katılımı Toplantısı Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısı Bakanlıkça verilen Özel Format Doğrultusunda ÇED Raporunun Hazırlanması ve Bakanlığa Sunulması 1.İDK Toplantısı ÇED Raporunun Revize edilmesi Revize ÇED Raporunun Bakanlığa Sunulması 2.İDK Toplantısı ÇED süreci sonu (öngörülen) Gerekli izinlerin alınması Kapasite artırımlı üretime geçiş 2

15 Bölüm 2:Proje Alanı ve Etki Alanına Ait Mevcut Durumun Belirlenmesi ve Özellikleri (***) (Proje yeri ve etki alanının mevcut durumu ve planlanan durumu ile ilgili olarak çevresel özelliklerin belirtilmesi) 2.1 Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde, Ankara I28 b4 paftasında yer almaktadır. Proje kapsamında hazırlanan 1/ ölçekli topografik harita, yerbulduru haritası eklerde sunulmuştur(bkz. Ek-2, Ek-1). Mevcutta nolu ruhsat alanında yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi faaliyeti yürütülmektedir. Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Malıköy Ankara il merkezine 35 km olup, proje bölgesine Ankara-Eskişehir Devlet Karayolunun yaklaşık 32 km den sağa Malıköy yoluna sapılarak ulaşılabilmektedir. Daha sonra Malıköy içerisinden proje alanına köy yolundan gidilmektedir. Malıköy yolu asfalttır. Malıköy içerisinden ocak alanına giden yaklaşık 3 km lik yol ise stabilizedir Faaliyet Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan faaliyet yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı Onaylı Çevre Düzeni Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa mevcut arazi kullanım haritası üzerinde gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Söz konusu proje alanı şahıs ve hazineye kayıtlı tescil harici taşlık alanlardan oluşmaktadır. Proje kapsamında herhangi bir inşaat aşaması söz konusu değildir. Mevcuttaki Kırma eleme tesisindeki kapasite artışı makine ekipman revizyonu ile olacaktır nolu ruhsat alanı 100 hektar, nolu ruhsat alanı 99,93 hektardır. Bu kapsamda T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen işletme ruhsatları eklerde sunulmuştur(bkz.ek-8a, 8B). Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Malıköy Ankara il merkezine 35 km olup, proje bölgesine Ankara-Eskişehir Devlet Karayolunun yaklaşık 32 km den sağa Malıköy yoluna sapılarak ulaşılabilmektedir. Daha sonra Malıköy içerisinden proje alanına köy yolundan gidilmektedir. Malıköy yolu asfalttır. Malıköy içerisinden ocak alanına giden yaklaşık 3 km lik yol ise stabilizedir. Proje kapsamında 69,22 hektarlık ÇED alanında; m 2 B.toprak depo alanı(2), m 2 pasa alanı(2), m 2 Mekanik Plent alanı ve 14,19 hektarlık ocak alanı bulunmaktadır. 3

16 Proje kapsamında nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 B.toprak depo alanı(1), m 2 pasa alanı(1), m 2 K.E.T.alanı, m 2 stok alanı, 440 m 2 sosyal tesis alanı da kullanılacaktır. Tesis ve depolama alanlarının koordinatları ile gösterilen 1/7.500 ölçekli Vaziyet Planı ekte sunulmuştur(bkz. Ek-2A). Tablo 2:Ruhsat Alanları Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : R1.1 R1.2 R1.3 R1.4 R1.5 R2.1 R2.2 R2.3 R2.4 R2.5 R2.6 R2.7 R2.8 R2.9 R2.10 R2.11 R Nolu Ruhsat Alanı : : : : : Alanı : 100 hektar ( m 2 ) Nolu Ruhsat Alanı : : : : : : : : : : : : Alanı : 99,93 hektar ( m 2 ) : : : : : : : : : : : : : : : : :

17 Tablo 3:Proje Alanı(ÇED Alanı) Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİ D.O.M. : 33 D.O.M. : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç5 Ç6 Ç7 Ç8 Ç9 Ç10 Ç11 Ç12 Ç13 Ç14 Ç15 Ç : : : : : : : : : : : : : : : : Genel Konum Alanı : 69,22 hektar ( m 2 ) : : : : : : : : : : : : : : : : Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Malıköy Ankara il merkezine 35 km olup, proje bölgesine Ankara-Eskişehir Devlet Karayolunun yaklaşık 32 km den sağa Malıköy yoluna sapılarak ulaşılabilmektedir. Daha sonra Malıköy içerisinden proje alanına köy yolundan gidilmektedir. Malıköy yolu asfalttır. Malıköy içerisinden ocak alanına giden yaklaşık 3 km lik yol ise stabilizedir. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Tanımı Proje alanını doğu, güney ve batı yönünden çevreleyerek akan Ankara çayı bulunmaktadır. Proje alanının Ankara çayına en yakın mesafesi batı yönünde kuşuçuşu 500 m dir. Proje alanı çevresinde tarım alanları mevcuttur. Proje alanının doğusunda kuşuçuşu 800 m mesafede Başkent OSB, kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri bulunmaktadır Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) Proje kapsamında 69,22 hektarlık ÇED alanında; m 2 B.toprak depo alanı(2), m 2 pasa alanı(2), m 2 Mekanik Plent alanı ve 14,19 hektarlık ocak alanı bulunmaktadır. Proje kapsamında nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 B.toprak depo alanı(1), m 2 pasa alanı(1), 3.045

18 m 2 K.E.T.alanı, m 2 stok alanı, 440 m 2 sosyal tesis alanı da kullanılacaktır. Tesis ve depolama alanlarının koordinatları ile gösterilen 1/7.500 ölçekli Vaziyet Planı ekte sunulmuştur(bkz. Ek-2A). Proje alanı içerisindeki sosyal tesisler geçici tesis olup tek katlı prefabrik yapılardır Proje İçin ÇED Çalışması Yapılan Sahanın Sınırlarını Gösterir Topografık Harita Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır nolu ruhsat alanı 100 hektar, nolu ruhsat alanı ise 99,93 hektardır. Ruhsat alanlarını, ÇED alanını, depolama alanlarını ve sosyal tesisi gösterir 1/ ölçekli topografik harita Ek-2 de sunulmuştur Proje Kapsamındaki Üniteler Proje kapsamında yıllık ton( m 3 ) kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi işletilecektir. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin de kapasite artışı planlanmaktadır. Kalker Ocağındaki alan artışı ve nolu ruhsat alanlarını kapsayacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen yıllık ton ( m 3 ) kapsiteli Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin ÇED Gerekli Değildir kararı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-17). Proje kapsamında herhangi bir inşaat aşaması söz konusu değildir. Mevcuttaki Kırma eleme tesisindeki kapasite artışı makine ekipman revizyonu ile olacaktır. Proje kapsamında 69,22 hektarlık ÇED alanında; m 2 B.toprak depo alanı(2), m 2 pasa alanı(2), m 2 Mekanik Plent alanı ve 14,19 hektarlık ocak alanı bulunmaktadır. Proje kapsamında nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 B.toprak depo alanı(1), m 2 pasa alanı(1), m 2 K.E.T.alanı, m 2 stok alanı, 440 m 2 sosyal tesis alanı da kullanılacaktır. Tesis ve depolama alanlarının koordinatları ile gösterilen 1/7.500 ölçekli Vaziyet Planı ekte sunulmuştur(bkz. Ek-2A). 6

19 Ocak Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği en fazla 12 m, basamak genişliği 20 m, şev açısı 85 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında sunulan işletme planı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5). Tablo 4:Ocak Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik O1 O2 O3 O4 O5 O6 O7 O8 O : : : : : : : : : Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : : : : : Alanı : 14,19 hektar ( m 2 ) Bitkisel Toprak Depo Alanı Proje kapsamında 69,22 ha ÇED alanında; m 2 B.toprak depo alanı(2), ve nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 B.toprak depo alanı(1) kullanılacaktır. B.toprak depolama alanı toplamı m 2 olacaktır. Tablo 5:B.Toprak Depolama Alanları Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİ D.O.M. : 33 D.O.M. : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : BT1 BT2 BT3 BT4 B1 B2 B3 B4 B.Toprak Depolama Alanı : : : : Alanı : m 2 B.Toprak Depolama Alanı : : : : Alanı : m : : : : : : : :

20 Stok Alanı Mevcutta nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 lik alana sahip stok alanı kullanılacaktır. Tablo 6:Stok Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik ST1 ST2 ST3 ST : : : : Şantiye/İdari Bina Alanı : m 2 Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : Mevcutta nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında kurulu bulunan 440 m 2 lik sosyal tesis alanı kullanılacaktır. Sosyal tesisler geçici tesis olup tek katlı prefabrik yapılardır. Tablo 7:Sosyal Tesis Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİ D.O.M. : 33 D.O.M. : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : S1 S2 S3 S : : : : Nakliye Güzergahı Alanı : 440 m : : : : Proje kapsamında, proje alanı içerisinden geçen yaklaşık Malıköy e kadar 3 km lik stabilize köy yolu nakliye yolu olarak kullanılmaktadır. Yoldaki trafik yoğunluğunu ocaktan malzeme taşıyan kamyonlar oluşturmaktadır. Malıköy de bu trafik yoğunluğuna Başkent OSB trafik yükü de dahil olmaktadır. Proje kapsamında nakliye yolu olarak kullanılan 3 km lik stabilize yol ocak sahasında üretilen altyapı malzemeleri ile gerekli iyileştirmesi ve düzenlemesi yapılacaktır. Bu kapsamda stabilize yolun sulama tankeri ile sulanarak makine ekipmanlarla sıkıştırılması sağlanacaktır. Nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla sulama tankeri ile sulama işlemi yapılacaktır. 8

21 Diğer Pasa Alanı Proje kapsamında 69,22 ha ÇED alanında; m 2 pasa alanı(2), ve nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 pasa alanı(1) kullanılacaktır. Pasa alanı toplamı m 2 olacaktır. Tablo 8:Pasa Alanları Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik PS1 PS2 PS3 PS4 P1 P2 P3 P4 Pasa Alanı : : : : Alanı : m 2 Pasa Alanı : : : : Kırma Eleme Tesisi Alanı : m 2 Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : : : : Proje kapsamında Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından Özyörük Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye ait ve nolu İşletme Ruhsatlı alanların 24,45 hektarlık kısmında işletilmesi planlanan Kalker Ocağı faaliyeti için tarih ve 2003 sayılı kararla Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir kararı verilmiştir. Bu kapsamda Proje revize edilerek, yıllık ton ( m 3 )kapasite ile aynı ruhsat alanlarında çalışılacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında işletilen Kırma Eleme Tesisinin de kapasite artışı planlanmaktadır. Kalker Ocağındaki alan artışı ve nolu ruhsat alanlarını kapsayacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen yıllık ton ( m 3 ) kapasiteli Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin ÇED Gerekli Değildir kararı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-17). Proje kapsamında kırma eleme tesisinin kapasitesi ton ( m 3 ) olarak planlanmaktadır. 9

22 Tablo 9:K.E.T. Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik KE1 KE2 KE3 KE : : : : Mekanik Plent Tesisi Alanı : m 2 Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : Proje kapsamında mekanik plent 69,22 ha ÇED alanının m 2 lik kısmında çalıştırılması planlanmaktadır. Kapasitesi 400 ton/saat tir. Tablo 10:Mekanik Plent Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik MP1 MP2 MP3 MP : : : : Projenin Özellikleri Alanı : m 2 Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : Proje kapsamında kapasite artışıyla yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile üretim yapılması planlanmaktadır. Ocak sahasındaki üretim, delme işlemini takiben patlatma ile çıkarılan kalker ekskavatör vasıtasıyla kamyonlara yüklenerek kırma eleme tesisine boyutlandırmak için sevk edilecektir. Sahadaki kalker, oluşumu itibariyle topraklıdır. Dolayısıyla çıkan kalkerin %25 lik kısmı hafriyat atığı olacaktır. Bu malzeme faaliyet sahasında uygun bir alanda (pasa alanı) depolanacaktır. Basamakların hazırlık çalışmalarının tamamlanmasının ardından patlatma işlemi gerçekleştirilecek, patlatma ile çıkarılan malzeme kamyonlara yüklenerek kırma-eleme tesisine sevk edilecektir. Boyutlandırma işlemi sonrasında malzeme stok alanına, oradan da kullanılacağı alana götürülecektir. Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği en fazla 12 m, basamak genişliği 20 m, şev açısı 85 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında sunulan işletme planı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5). 10

23 Çalışma süresi Yılda 10 ay Ayda 26 gün Günde 16 saat Üretim miktarı Yılda ton m 3 Ayda ton m 3 Günde ton m 3 Saatte 288 ton 115 m 3 Proje kapsamında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Faaliyetin Ömrü: Ocak Alanı(m 2 ) (A) Basamak sayısı (Bs) Basamak Yüksekliği(m) (Bh) Görünür Rezerv Miktarı(m 3 ) (Grez) Kalker in Yoğunluğu (Ton/m 3 ) (d) Görünür Rezerv Miktarı (Ton) (Grez) = A x Bs x Bh = x 5 x 12 = ,5 = d x Grez = 2,5 x = Görünür Rezerv Miktarı(Ton) (Grez) Üretim Kaybı (%) (Ük) İşletilebilir Rezerv Miktarı (Ton) (İrez) = Grez x Ük = x (25/100) = = = İşletilebilir Rezerv Miktarı(Ton) (İrez) Yıllık Üretim Miktarı(Ton) (Yüm) FAALİYETİN ÖMRÜ (FÖ) (YIL) FÖ = (İrez) / Yüm = / = 13,3 yıl Hafriyat, Üretim Kaybından Çıkan Pasa Miktarı; Görünür Rezerv Miktarı(Ton) (Grez) Üretim Kaybı (%) (Ük) Hafriyat Miktarı (Ton) (H) = Grez x Ük = (25/100) = Hafriyat Miktarı(Ton) (H) Basamak Sayısı (Bs) Toplam Çalışma Zamanı(Yıl) (Tz) Yıllık Hafriyat Miktarı (Ton) (YHm) = H / (Bs x Tz) = / (10 x 5) =

24 Patlatma Dizayn Hesabı Delici makinelerle açılan deliklerin patlayıcı madde ile doldurulmasını takiben patlatılması sonunda serbest kalan parçalar kullanım büyüklüğüne göre kırılacaktır. Elde edilen malzeme kırma eleme tesisine sevk edilecektir. Patlatma Dizaynı ve Kullanılacak Patlayıcı Miktarı; Söz konusu proje kapsamında şarj konsantrasyonu (l b ) 88,9 mm delik çapı ve yoğunluğu 0,80 gr/cm 3 olan anfo için 4,97 kg/m olarak aşağıdaki tablodan seçilmiştir. Tablo 11:Patlatma deliği şarj yoğunluğu (gr/cm 3 ) Delik Çapı Patlayıcı Madde Yoğunluğu Inch mm ¼ / ½ / ¾ ¼ ½ ¾ ½ ¼ (Kaynak: LANGEFORS, V. ve KIHLSTRÖM.B, 1979; "The Modern Technique of RockBlasting", Almquist- Wiksell, Uppsala, Sweden.) Yıllık üretim miktarı m 3 ( ton) olarak planlanmaktadır. Kalkerin yoğunluğu 2,5 ton /m 3 olarak kabul edilmiştir. Delik Delme ve Ateşleme Düzeni; Söz konusu proje kapsamında ocak sahasına ilişkin, derelerin yakın çevresinin doğal yapısı bozulmayacak, çalışma sırasında dere ve civarına çöp, moloz, hafriyat vb. atıklar verilmeyecektir. Yıllık Üretim = m 3 Çalışma Süresi = yılda 10 ay, ayda 26 gün ve günde 16 saat Aylık üretim = m 3 Delik Çapı = 88,9 mm (3,5 inç) Delik Yükü (Bmax) = Deliğin Basamak Aynasına Olan Uzaklığı Anfo için = (1,36 x (l b ) ) (Kaynak:Langefors, U.,Kihlström, 1963) Lb (kg/m) = Şarj konsantrasyonu Şarj Konsantrasyonu (l b ) = 4,97 Delik Yükü (Bmax) = (1,36 x 4,97)m = 3,04 m = 3 m olarak kabul edilmiştir. 12

25 Şekil 1:Patlayıcı madde şarjı Proje kapsamında 1 delikten, patlatma ile alınabilecek malzeme miktarı; Basamak Yüksekliği (K) = Basamak Yüksekliği 2 x Bmax = 2 x 3 m = 6 m = 12 m olarak seçilmiştir. Basamak Eğim Açısı = 85 0 Delik aralığı (S) = 2 m Delik Taban Payı (u) = Basamak Yüksekliği (K) x 0,1 = 12 m x 0,1 = 1,2 m Delik Boyu (H) = Basamak Yüksekliği (K) + Delik taban Boyu (u) = 12 m + 1,2 m = 13,2 m Sıkılama Boyu (ho) = h O = Bmax Şarj Boyu (Q) = 3 m = H-h O = 13,2 m 3 m = 10,20 m 1 Delikteki Şarj Miktarı = Şarj Boyu (Q) x 4,97 =10,2x4,97 = ~51 kg/delik Yemleme Dinamiti = 1,5 kg Toplam Şarj Miktarı = 51+1,5 = 52,5 kg Elektrikli Gecikmeli kapsül = 1 adet Elektriksiz Gecikmeli kapsül = 2 adet/delik 1 Delikten Alınacak Malzeme Miktarı (V) = B x S x K = 3 x 2 x 12 = 72 m 3 Yıllık m 3 lük kapasite için ; / 72 = delik/yıl açılacaktır. Kalker ocağında üretim 10 ay (260 gün) yapılacaktır. Proje kapsamında yılda 60 patlatma, ayda 6 patlatma yapılacaktır. Bir patlatmada patlatılacak delik sayısı = delik/yıl / 60 patlatma/yıl = 112 delik / patlatma 13

26 Bir patlatmada patlatılacak delik sayısı teorik olarak 112 dir. Arazi topoğrafyasına bağlı olarak delik sayısı değişiklik gösterebilecektir. Basamak yüksekliği min10 m max17 m olacaktır. Basamak genişliği min10 m max25 m olacaktır. Patlatma delik başına 51 kg. ANFO, 1,5 kg. dinamit, 2 adet elektriksiz kapsül ve her patlatmada elektriksiz kapsülleri ateşlemek için 2 adet elektrikli kapsül kullanılacaktır. 1 Patlatmada 51 kg x 112 delik = kg ANFO, 1 Patlatmada 1,5 kg dinamit x 112 delik = 168 kg dinamit 1 Patlatmada 2 adet kapsül x 112 delik = 224 adet kapsül kullanılacaktır. 1 Patlatmada 2 adet kapsül x 60 patlatma = 120 adet elektrikli kapsül kullanılacaktır. Patlatma başına m infilaklı, 10 m PVC (emniyetli fitil) olmak üzere toplamda 2010 m fitil kullanılacaktır. İnfilaklı fitil kullanılan patlatmalarda kapsül sayısı değişiklik gösterebilecektir. Kapsül sayısı arasında olabilecektir. Toplam yıllık ; Anfo miktarı Dinamit miktarı Kapsül İnfilaklı fitil Emniyetli fitil (PVC) = 51 kg/delik x delik/yıl = kg Anfo/yıl = 1,5 kg/delik x delik/yıl = kg Dinamit/yıl =2 adet/delik x delik/yıl + 2 x 60 patlatma = adet Kapsül/yıl =60 patlatma x2.000 m = m/yıl =60 patlatma x10 m =600 m/yıl kullanılması planlanmaktadır. Dinamit Anfo Kapsül Fitil 1 Delik için 1, patlatmada m infilaklı, 10 m PVC (emniyetli fitil) olmak üzere toplamda 2010 m fitil Yıllık patlatma m İnfilaklı fitil, 600 m Emniyetli fitil (PVC), ayda 6 patlatma, 10 ayda(yılda) toplam 60 patlatma yapılacaktır. Şekil-4:Patlatmada kullanılacak şeşbeş delik düzeni 14

27 Tablo 12:Patlatma Paterni PARAMETRELER Formasyon Mevcut durum Talep edilen Birim Kayaç Yoğunluğu : 2500 kg/m 3 Yıllık Çalışma Süreleri : 260 gün/yıl Yıllık Üretim Miktarı : ton/yıl Aylık Üretim Miktarı : ton/gün Aylık Üretim Miktarı : m³/gün Günlük Üretim Miktarı : ton/gün Günlük Üretim Miktarı : m³/gün Kaç günde bir patlatma yapacağı : 4 gün Aylık Patlatma Sayısı : 6 adet Yıllık Patlatma Sayısı : 60 adet Delik Paterni Delik Çapı : 88,9 mm Delik Eğimi : 85 Basamak Boyu : 12 m Dip Delgi : 1,2 m Delik Boyu : 13,2 m Sıkılama Boyu : 3 m Yük Mesafesi : 3 m Delikler Arası Mesafe : 2 m Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme süreleri : 17-25/500 ms Sıralar Arası Gecikme Süresi : ms Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim : 72 m 3 Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim : 180 ton Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları Ana Şarj (ANFO) Miktarı : 51 kg Yemleyici (Dinamit) Miktarı : 1,5 kg Elektriksiz Kapsül Miktarı : 2 adet Bir delikteki toplam patlayıcı madde miktarı : 52,5 kg Birim Tüketimler ANFO : 0,7 kg/m 3 Yemleyici (Dinamit) : 0.02 kg/m 3 Elektriksiz Kapsül : 0,02 ad/m 3 Elektrikli Kapsül : 0,0002 ad/m 3 Sıralar Arası Gecikme Kapsülü : 0,0001 ad/m 3 Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için) : 0.33 m/m 3 Delgi : 0,1833 m/m 3 Bir Atımdaki Tüketimler o Bir atımdaki üretim : m³/atım 15

28 ANFO : kg/atım Dinamit : 168 kg/atım Elektriksiz Kapsül : 224 adet/atım Elektrikli Kapsül : 2 adet/atım Sıralar Arası Gecikme Kapsülü : 1 adet/atım Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için) : m/atım Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı Delik Sayısı : 112 adet/atım Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları ANFO : kg/yıl Dinamit : kg/yıl Elektriksiz Kapsül : adet/yıl Elektrikli Kapsül : 120 adet/yıl Sıralar Arası Gecikme Kapsülü : 60 adet/yıl Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için : m/yıl Proje kapsamında üretime başlanmadan Çevresel düzenleme ve yaptırımlara uyulacak, her deliğe farklı gecikme süresi ile ateşleme imkânı tanıyan kısa gecikmeli elektriksiz kapsül (Non Electric) kullanacak, sadece ilk ateşleme sırasında elektrikli kapsül kullanılacaktır. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen limitlere uyularak çalışma yapılacaktır. Patlatmalardan kaynaklı sarsıntı ölçümlerinin sismograf cihazıyla ilk patlatmada ve yılda bir periyodik olarak ve yapılacak ve sonuçlarının cihaz çıktıları ile birlikte rapor halinde Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulacaktır sayılı Çevre Kanununa istinaden yürürlüğe giren ilgili yönetmeliklere ve diğer meri mevzuat kapsamında çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli izinler alınacaktır Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri ve Seçilme Nedenleri Proje kapsamında yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi işletilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim delme patlatma işlemi gerçekleştirilecek, patlatma ile çıkarılan malzeme kamyonlar ile kırma-eleme tesisine sevk edilecektir. Boyutlandırma işlemi sonrasında malzeme, altyapı ve hazır beton tesislerinde kullanılmak üzere satışa sunulacaktır. Proje kapsamında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Yılda 10 ay, ayda 26 gün günde 16 saat çalışma yapılacaktır. Proje kapsamında üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği en fazla 12 m, basamak genişliği 20 m, şev açısı 85 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında sunulan işletme planı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5). Proje kapsamında bölgede kalker malzemesi üretiminin temel taşlarından olması ve alt yapı hizmetleri gerekli olan malzemesinin üretimi için yeni teknoloji alternatiflerinden ziyade 16

29 söz konusu projenin çalışma prensibi günümüzde yerleşmiş bir standardı olması nedeniyle farklı bir teknoloji kullanılmayacaktır Üretim Miktarları Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen Kırma Eleme Tesisinin de kapasite artışı planlanmaktadır. Kalker Ocağındaki alan artışı ve nolu ruhsat alanlarını kapsayacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen yıllık ton ( m 3 ) kapsiteli Kırma Eleme Tesisinin ÇED Gerekli Değildir kararı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-17). Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır. Çalışma süresi Yılda Ayda Günde 10 ay 26 gün 16 saat Üretim miktarı Yılda ton m 3 Ayda ton m 3 Günde ton m 3 Saatte 288 ton 115 m 3 17

30 İş Akım Şeması ÜST TOPRAĞIN SIYRILMASI VE DEKAPAJ İŞLEMLERİ KALKERİN DELME PATLATMA YÖNTEMİ İLE SÖKÜLMESİ VE KAMYONA YÜKLEME KALKERİN KIRMA ELEME TESİSİNE TAŞINMASI KALKERİN KIRMA ELEME TESİSİNDE İŞLENMESİ Şekil 2:Kalker Ocağı İş Akım Şeması MALZEMENİN KAMYONLARDAN BUNKERE YÜKLENMESİ TİTREŞİMLİ BESLEYİCİ ELEK ALTI (BYPASS) KIRICI ÖN ELEK ELEK ÜSTÜ ÇENELİ KIRICI ÖN ELEK ELEK ÜSTÜ ÇENELİ KIRICI TİTREŞİMLİ BEK TERSİYER KIRICI ELEK ÜSTÜ BEK ALTI (0-5 mm) BEK ALTI (5-7 mm) BEK ALTI (7-14 mm) BEK ALTI (14-22 mm) MALZEMENİN NAKLİ Şekil 3:Kırma Eleme Tesisi İş Akım Şeması 18

31 2.2.2 Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri, Çalışacak Personel Sayısı Projede üretim ve lojistik destek ihtiyacı ile makine ve ekipman kullanımı söz konusudur. Proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanlar; Ekskavatör Yükleyici Kamyon Kırma Eleme Tesisi Delici (Wagon Drill) Sulama Tankeri : 2 Adet : 2 Adet : 6 Adet : 1 Adet : 1 Adet : 1 Adet Ekskavatör; malzemenin kazılmasında ve yüklenmesi esnasında lojistik destek amaçlı kullanılacaktır. Teknik özellikleri; Çalışma Ağırlığı : kg Motor Tipi ve Gücü : 85 hp (63kW) Turbo Kol Kopartma Kuvveti : kgf Boşaltma Yüksekliği : mm Kepçe Kapasitesi : 0,55 m³ Kepçe Kopartma Kuvveti : kgf Max. Kazı Derinliği : mm Yükleyici; ekskavatörün taşımasına olanak tanımayan büyük kayaç bloklarının taşınması amacıyla kullanılacaktır. Yükleyici bum koluna kırma işlemi için kırıcı uç takılabilir. Teknik özellikleri; Ekskavatör Bölümü Kepçe Kapasitesi : 610 mm/0,17 m³ Kazı Derinliği : mm Kepçe Kopartma Kuvveti : kgf Kol Kopartma Kuvveti : kgf Yükleyici Bölümü Kepçe Kapasitesi : mm/1,0 m³ Boşaltma Yüksekliği : mm Kol Kopartma Kuvveti : kgf Kepçe Kopartma Kuvveti : kgf Proje kapsamında her türlü malzeme nakli kamyonlar ile yapılacaktır. Kullanılacak 6 adet kamyonun 25 ton kapasiteli olması planlanmaktadır. Motor Gücü Istiap Haddi Şanzıman Yakıt Deposu : 300 HP turbo intercoolingdiesel : kg : 16 ileri ve 2 geri vitesli : 300 lt yakıt deposu Kırma eleme tesisi; Söz konusu proje kapsamında mülga Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği kurulması planlanan kırma-eleme tesislerinde, 19

32 -Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması, -Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (torbalı filtre) kurulması zorunluluğu getirilmiştir. Proje kapsamında kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan ünitelerin üzeri kapatılmış olup, kırma eleme tesisinde oluşacak tozun önlenebilmesi ve çevreye yayılmaması için Spreyleme yöntemiyle su püskürtülecektir. Yağmurlama (spreyleme) sistemi ile kırma eleme tesisinin çalışmasından oluşacak toz önlenecektir. Faaliyet alanı yollarından kaynaklanan toz içinde sulama tankeri ile sulama yapılacaktır. Söz konusu proje kapsamında kullanılacak olan kırma eleme tesisinin teknik özellikleri; Kırma eleme tesisi darbeli kırıcı özelliklidir. Genellikle çeneli kırıcı tarafından kaba olarak kırılmış sert malzemeleri, asfalt veya beton agregası iriliğine kolaylıkla indiren bir sekonder kırıcı tipidir. Bu kırıcılardaki kübik kırma işlemi, rotor üzerindeki vurucu paletlerin taşa çarpması ve kırıcının tavanını oluşturan kırıcı çubuklara savurması ile defalarca tekrarlanır. Doğal olarak, malzeme bünyesindeki zayıf noktalardan kırıldığından, sağlam, kübik görünüşlü ve kararlı yapıda bir ürün elde edilmektedir. Diğer kırıcılara göre avantajları şunlardır; Vurucu palet ve kırıcı çubukların zamanla aşındığı hallerde bile sürekli kübik malzeme elde edilir. Diğer kırıcılara oranla küçültme oranı fazladır. Beslenen malzemenin yaklaşık %80 ini mıcır iriliğine indirebilmektedir. Vurucu paletler, rotor disklerine kamalarla bağlandığından, değiştirilmeleri çok kolaydır. Ağır rotor, aynı zamanda volan görevi de yaparak rulmanları ani zorlamalardan korur. Rotor hızı benzerlerine göre daha düşüktür. Kırıcı üç değişik hızda çalıştırılabilir. Düşük enerji girdisi ile yüksek üretim kapasitesine ulaşmak mümkündür. Bakım masraflarının da az olması yatırımın kısa zamanda amorti edebilmesini sağlar. Delici (Wagon Drill); Üretim çalışmalarında sert formasyonlarda yapılacak delme patlatma esnasında delici kullanılacaktır. Sulama Tankeri; Üretim aşamasında toz emisyonunun olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla ocak içi yolların sulanması amacıyla sulama tankeri kullanılacaktır. Proje kapsamında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Yılda 10 ay, ayda 26 gün günde 16 saat çalışma yapılacaktır. 20

33 2.2.3 Üretim sırasında tehlikeli, toksik, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin kullanım durumları, taşınmaları ve depolanmaları, Proje kapsamında üretim esnasında, sert formasyonlara rastlandığında patlayıcı madde olarak ANFO (Amonyum Nitrat-FuelOil) kullanılacaktır. ANFO, Amonyum nitrat ile fueloil in (veya mazot) ağırlıkça yüzde olarak 94,3/5,7 oranında karıştırılması ile elde edilen bir patlayıcı karışımıdır. ANFO nun detanasyon hızı, patlama deliğinin çapına bağlı olarak değişmektedir. En yüksek detanasyon hızına 250 mm çaplı deliklerde ulaşılmaktadır. (4.400 mm/s) 25 mm den daha küçük çaplı deliklerde (75 mm-250 mm) ve kuru ortamda kullanılması halinde en uygun verim alınabilmektedir. Patlatma işlemleri konusunda uzman firmalar tarafından, jandarma kontrolünde gerçekleştirilecektir. Söz konusu proje kapsamında, işletme aşamasında üretimi yapılacak olan kalker doğal ortamından söküldükten sonra kırma eleme tesisinde işlenip boyutlandırılarak satışa sunulacaktır. Dolayısıyla proje kapsamında ANFO haricinde herhangi bir tehlikeli, toksik, parlayıcı madde kullanımı söz konusu olmayacaktır. Proje alanı içerisinde herhangi bir patlayıcı malzeme depolanması söz konusu olmayacaktır Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (ulaştırma güzergahı, şekli, güzergah yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.) Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Malıköy Ankara il merkezine 35 km olup, proje bölgesine Ankara-Eskişehir Devlet Karayolunun yaklaşık 32 km den sağa Malıköy yoluna sapılarak ulaşılabilmektedir. Daha sonra Malıköy içerisinden proje alanına köy yolundan gidilmektedir. Malıköy yolu asfalttır. Malıköy içerisinden ocak alanına giden yaklaşık 3 km lik yol ise stabilizedir. Proje kapsamında, proje alanı içerisinden geçen yaklaşık Malıköy e kadar 3 km lik stabilize köy yolu nakliye yolu olarak kullanılmaktadır. Yoldaki trafik yoğunluğunu ocaktan malzeme taşıyan kamyonlar oluşturmaktadır. Malıköy de bu trafik yoğunluğuna Başkent OSB trafik yükü de dahil olmaktadır. Proje kapsamında nakliye yolu olarak kullanılan 3 km lik stabilize yol ocak sahasında üretilen altyapı malzemeleri ile gerekli iyileştirmesi ve düzenlemesi yapılacaktır. Bu kapsamda stabilize yolun sulama tankeri ile sulanarak makine ekipmanlarla sıkıştırılması sağlanacaktır. Nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla sulama tankeri ile sulama işlemi yapılacaktır. Söz konusu nakliye güzergahı ÇED Raporu ekinde sunulan 1/7.500 ölçekli Vaziyet Planında gösterilmiştir(bkz.ek-2a). Proje alanının doğusunda kuşuçuşu 800 m mesafede Başkent OSB, kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri bulunmaktadır. 21

34 Bölüm 3: Projenin Ekonomik ve Sosyal Boyutları: 3.1.Proje Ve Etki Alanının Mevcut Ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Söz konusu proje sahası icerisinde ozellikle Temelli-Malıkoy bolgesinde bulunan Organize Sanayi Bolgeleri ile kentsel arazi kullanımı taleplerinin yoğunlastığı bolgede mevcut plan kararlarının gozden gecirilmesi ve sulama projesine olusturacağı olumsuzlukların giderilmesine oncelik verilmesi hususları ust olcek plan kararları uretilmesi surecinde on plana cıkmıstır. Projenin etki alanı içine giren Sincan İlçesi ekonomisini çok az olarak bitkisel üretim ile hayvancılık karşılarsa da burada yaşayanlar çalışmak amacıyla her gün şehir merkezine giderler. Ayrıca ilçede sanayi tesisleri ve kombinalar bulunmaktadır. İlçedeki kil yatakları da işletilmektedir. Ankara Sanayi ve Ticaret Odası tarafından kurulmuş olan Organize Sanayi Bölgesi Sincan da bulunmaktadır. Sincan'da 1990 yılında yapımı tamamlanmış olan Ankara 1. Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Sincan'ın nüfusunun artışında en büyük pay sahibi olan Sanayi Bölgesi'nde çok sayıda yurtiçi ve yurtdışı merkezli Fabrika bulunmaktadır. Sincan, civar ilçelere nazaran hizmet sektöründe oldukça ileridedir. Civar ilçeler, belde ve köyler ihtiyaçlarini Sincan merkezinden karşılamaktadır. Özellikle mobilya, dayanıklı ev eşyaları, giyim, tekstil, eğitim ve gıda hizmetlerinde ilçenin ve civar bölgenin alışveriş merkezi konumundadır Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler İlçedeki belli başlı ekonomik uğraş, memurluk, esnaflık, özel sektör işçiliği ve inşaat işçiliğidir. İşsizlik, İlçenin en büyük sorunu olarak görülmektedir. İlçe Merkezinde ve Yenikent'te konutlar genel olarak betonermedir. Köylerden mahalleye dönüştürülen yerleşim yerlerinde bir kısım kerpiç binalar bulunmakla birlikte yeni betonarme binalar yapılmaktadır. İlçe merkezi Tren ve Devlet karayolu ile çevre yollarının bulunduğu bir alanda olması nedeniyle İlçemiz Ankara'da çalışan memur ve işçilerin oturdukları bir merkez konumuna geldiğinden konut sıkıntısı çekilmektedir. Bu nedenle Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca İlçe Merkezinde iki adet gecekondu Önleme Bölgesi tespit edilmiş olup, Bunlardan Birinci Gecekondu Önleme Bölgesinde tüm inşaatlar bitirilerek iskana açılmıştır. İkinci Gecekondu Önleme Bölgesinde ve Törekent'te inşaatların büyük bir kısmı bitirilerek konut sahiplherinin tamamına yakını ikamet etmektedir Sincan ilçesinde tarım özellikle sebzecilikle önemli bir pazar payını oluşturmaktadır. Sanayi ve tarım ilçede önemli iş kollarından ve geçim kaynaklarındandır. Kaynak: Sincan Kaymakamlığı Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 5747 Sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereğince İlçemize bağlı Yenikent İlk Kademe Belediyesi ile, Polatlı İlçesine bağlı Temelli İlk kademe Belediyesi tüzel kişilikleri kaldırılarak mahalleleri ile birlikte Sincan İlçesine Katılmıştır.(Aynı yasanın geçici 2.maddesi gereğince tüzel kişiliği ilk Mahalli İdareler Genel seçimi yapılan tarihi itibarı ile sona ermiştir.) Böylelikle Sincan ilçesi 57 mahalleye ulaşmıştır. (13 mahalle Yenikent 22

35 İlk Kademe Belediyesinden, 15 mahalle ise Temelli İlk Kademe Belediyesinden) Sincan ilçesinin beldesi ve köyü bulunmamaktadır. Tablo 13: Sincan İlçesi, yaş grubu ve cinsiyete göre nüfusu Yaş grubu Toplam Erkek Kadın '0-4' '5-9' '10-14' '15-19' '20-24' '25-29' '30-34' '35-39' '40-44' '45-49' '50-54' '55-59' '60-64' '65-69' '70-74' '75-79' '80-84' '85-89' '90+' Toplam Kaynak : Tuik ADNKS sonuçları Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) Bölgede mevcut herhangi bir endemik hastalık tespit edilmemiştir İnsan Sağlığı Ve Çevre Açısından Riskli Ve Tehlikeli Faaliyetler Proje kapsamında üretimi yapılacak kalkerin üretimi esnasında oluşacak toz emisyonu çevresel olarak olumsuz etki yaratacaktır. Kırma eleme tesisinde toz kaynağı olan ünitelerin üzerinin kapalı olması ve kontrollü çalışma ile kırma eleme tesisinde toz emisyonu en aza indirilecektir. Delme patlatma esnasında raporda verilen taahhütlere uyularak açık ocak işletme yöntemi ile patlatma yapılacak, kesinlikle galeri yöntemi ile patlatma yapılmayacaktır. Delme patlatma esnasında jeolojik, hidrojeolojik ve jeomorfolojik yapı dikkate alınarak yeraltısuyuna olumsuz etkide bulunulmayacaktır. Ayrıca delme patlatma yapılmadan önce en yakın yerleşim yerinde bulunan köy halkı bilgilendirilerek olumsuz etkilenmeleri önlenecektir. Delme patlatma esnasında konusunda uzman kişiler tarafından patlatma yapılacak ve ocak sahasına patlatma işlemi esnasında yetkililer haricinde kimse alınmayacaktır. 23

36 Üretim sonrası malzemenin taşınması ve nakliye güzergahında hareket eden kamyonların üzeri branda ile örtülerek oluşması muhtemel olumsuz çevresel etkilerin önüne geçilecektir. Bu aşamada kamyonlara yasal hız sınırlaması getirilerek şoförlerin kurallara uyması sağlanacaktır. Proje alanı ve ocak sahası çevresinde gerekli uyarı levhaları bulundurularak hem çalışanların hem de bölge halkının güvenliği sağlanacaktır. Söz konusu proje kapsamında ocak sahası/proje alanında parlayıcı, patlayıcı herhangi bir malzemenin depolanması yapılmayacaktır Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri Söz konusu proje istihdama, dolayısıyla ulusal ekonomiye, bölgesel gelişmeye ve ülke madenciliğine katkı sağlaması açısından önemli bir projedir. Bu proje ile yöre ekonomisine ve toplumsal refahına büyük katkılar sağlanacaktır. Gelir yaratıcı etkisi, altyapı ve üstyapının geliştirilmesi, diğer ekonomik sektörlere katkısı, istihdam yaratıcı etkisi ve bölgeler arasındaki ekonomik dengesizliğin ortadan kaldırılması gibi birçok önemli ve olumlu etkiye sahip olması açısından da önemli bir kazanım sağlamaktadır. Proje kapsamında 30 kişi çalışacağından projenin göç hareketine sebep olması beklenmemektedir. Faaliyette çalışacak olan personel proje alanına yakın yerleşim yerlerinden istihdam edilecektir. Tesisin faaliyete geçmesi ile birlikte gerekli olan malzeme ve hizmetlerin büyük çoğunluğu yöreden karşılanacağından yerel ekonomiye de katkı sağlanmış olacaktır. Bunun yanında projenin gerçekleşmesinde yörede büyük çaplı nüfus hareketi, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinde değişiklik beklenmemektedir Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri) Eğitim İlçe İstatistikleri Okul/Kurum Sayısı: 93 SBS İl Sıralaması: 6 Derslik Sayısı: Öğrenci Sayısı: Öğretmen Sayısı: Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı İlköğretim: 44 OrtaÖğretim: 36 Mesleki ve Teknik Eğitim: 40 İlçe genelinde; 5 Anaokulu, 44 ilkokul, 18 ortaokul, 2 adet imam hatip ortaokulu, 9 genel lise, 21 lise,, 1 Halk Eğitim Merkezi, 5 Eğitim Uygulama ve İş Eğitim Merkezi, 1 tane de Rehberlik Araştırma Merkezi bulunmaktadır. Kaynak: Sincan Kaymakamlığı Sağlık İlçe Sağlık Grup Başkanlığına bağlı olarak 1 (bir) Devlet Hastanesi, (Devlet hastanesine bağlı Yunus Emre Mahallesi ve Osmanlı Mahallesinde olmak üzere 2 (iki) adet yataklı birim bulunkatadır.) 2 tane Semt Polikliniği, (bir tanesi Sincan Organize Sanayide, diğeri Yenikent 24

37 beldesindedir.) 1 (bir) tane Belediye Polikliniği (Ahmet Andiçen Belediye Polikliniği), 11 sağlık ocağı, (10 tane merkez ve mahallelerde, 1 tanesi Yenikent beldesinde), 1 tane Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi ile sağlık alanında hizmet vermektedir. Sincan ilçesinde değişik isimlerde özel sağlık hizmeti veren özel sağlık merkezi ve poliklinikleri bulunmaktadır. Kültür Sincan ın kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber 17. yüzyıl arşiv kayıtlarında Sincan Köyü nün adına rastlanmaktadır. Cumhuriyetin ilk yıllarında 28 hane ve mescitten oluşan bir köy iken Atatürk ün önerileri ile yurtdışından gelen (Romanya ve Bulgaristan) göçmenlerle, 1950 yılında nüfusu 1258 e ulaşmıştır. Atatürk ün emriyle Sincan a 100 hanelik Romanya Köseabdi den göçmenler getirilmiştir. Bunlar Sincan a gelirken lale soğanları ile birlikte gelmişlerdir. Bu nedenle de Sincan denildiğinde öncelikle akla lale ve lale bahçeleri gelmektedir. Soydaşlarımızın buraya yerleştirilmeleri ile tipik bir göçmen köyü görünümünü alan Sincan, İstanbul - Ankara tren yolu ile Ankara - Beypazarı Ayaş Devlet karayolu üzerinde olması nedeniyle kısa zamanda hızlı bir şekilde gelişmiş, 1956 yılında bucak merkezi haline getirilmiş, aynı yıl merkezde belediye teşkilatı kurulmuştur.. Sincan ve köyleri Osmanlı döneminde tipik küçük Anadolu köyleridir. Dolayısıyla günümüze kadar ulaşabilecek mimari ve sanat değeri olan eserler çok fazla değildir. Sincan ve köylerine ait tarihi bilgileri, eski eserlerden çok yazılı kaynaklardan; Osmanlı kronikleri, tahrir defterleri, evkaf defterleri gibi arşiv belgelerinden elde edilmiştir. Sincan ve çevresi çok eski bir yerleşim yeri olup M.Ö. 5500'lü yıllardan günümüze pek çok medeniyetin yaşadığı mekanlardan biri olmuştur. 26 Haziran 1926 yılında yürürlüğe giren 404 sayılı kanunla Polatlı ilçesi kurulmuştur. Zir köyü ise bucak yapılmıştır. Ankara merkez kazasına bağlı Zir Nahiyesi'nin 1927'de 5 Mahallesi ve 60 köyü vardır. Sözü edilen bu dönemlerde Sincan Zir Nahiyesi'nin bir köyüdür. Daha sonra Etimesgut (Ahi Mesud) 1928'de bucak olunca Sincan köyü Etimesgut'a bağlandı Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Faaliyet Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. tarafından işletilen raporda belirtilen kırma eleme tesisi faaliyetine devam etmektedir. Bu kapsamda tasarlanan herhangi bir ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyeti bulunmamaktadır Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşebilmesi İçin Zorunlu Olan ve Faaliyet Sahibi veya Diğer Yatırımcılar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri Söz konusu raporda belirtilen kalker ocağı ve kırma eleme tesisi faaliyeti ruhsat nolu alanda yıllık ton kapasite devam etmektedir. ÇED sürecinden sonra faaliyet ve nolu ruhsat alanların 69,22 hektarlık kısmında yıllık ton üretim kapasitesi ile devam edecektir. Tesis altyapısı hazır olduğu için zorunlu olan ve gerçekleştirilmesi tasarlanan ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri bulunmamaktadır. 25

38 Çalışacak Personelin Ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut Ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı İhtiyaçları İşletme aşamasında, kapasite artışı ile birlikte 30 kişilik personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ile proses aşamasında gerekli kullanma suyu piyasadan satın alma yolu ile temin edilecektir. Faaliyet alanında çalışacak olan personel 30 kişi olup çift vardiya çalışacaktır. Proje sahasında çalışacak olan personelin tüm ihtiyaçları proje sahasında kurulu şantiye binasından sağlanacaktır. Söz konusu alanda çalışacak olan personel, alana yakın yerleşim birimlerinden seçileceğinden konut ihtiyacı bulunmamaktadır. Faaliyet alanında çalışan personelin wc, banyo ihtiyacını karşılayabilmesi için ekte sunulan 1/7.500 ölçekli Vaziyet planında belirtilen sosyal tesis mevcut olup, bu ünitenin atıksuyu sızdırmasız fosseptiğe bağlıdır Projenin Fayda-Maliyet Analizi Tablo 14:İşçilik giderleri Görevi: Adedi: Brüt Ücreti (TL): Toplam(TL): Maden Mühendisi Ustabaşı Operatör Kamyon Şöförü Vasıflı Eleman Vasıfsız Eleman AYLIK TOPLAM 30 kişi YILLIK TOPLAM 12 AY ÇALIŞMA İÇİN YILLIK ÜRETİM ton TOPLAM MALİYET Tablo 15:Akaryakıt giderleri Makine Türü Adedi Tüketim Günlük Günlük (Lt/sa) Çalışma(sa) Tüketim (Lt) Ekskavatör Kazıcı, Yükleyici Kamyon Sulama tankeri (Arasöz) Yıllık Üretim (m 3 ) Günlük Üretim (m 3 ) Gün için 4,31 Birim Akaryakıt Fiyatı (Opet 2013) TL/Lt TOPLAM AKARYAKIT MALİYETİ TL/Yıl Tablo 16:Amortisman hesabı Yatırım Tutarı Amortisman Yıllık Amortisman (TL.-) Oranı(%) Tutarı (TL.-) Etüt ve Proje Giderleri % İnşaat İşleri - 26

39 Altyapı ve Yol Yatırımları % 400 Makine Donanım - Kazıcı % Yükleyici % Kamyon % Wagon-drill % TOPLAM Tablo 17:Elektrik giderleri ELEKTRİK YILLIK ÇALIŞMA SARFİYATI (kw-h) SÜRESİ(h) YILLIK ELEKTRİK YILLIK SARFİYATI (kw-h) ELEKTRİK TUTARI TL Elektrik fiyatı (kw-h) 0,621 kr Tablo 18:Giderler toplamı TUTARI SABİT DEĞİŞKEN GİDERLER (TL) GİDERLER GİDERLER İşçilik ve personel gideri % % Akaryakıt gideri Delici uç gideri Tamir-bakım ve yedek parça gideri Elektrik % % Amortisman TOPLAM Tablo 19:Gelir-gider hesabı AÇIKLAMA TL Proje gelirleri Proje giderleri Proje karı Devlet Hakkı (%5,2) Kur. Vergisi+Fon(%33) Kullanılabilir (NET) kar (Proje geliri = yıllık üretim miktarı (ton) x kalker satış fiyatı (4$/ton)) (Proje karı = proje geliri proje gideri) (Devlet hakkı = proje geliri x % 5,2) (Kullanılabilir net kar = proje geliri - toplam proje giderleri) (Kaynak: Tablo 20:Devlet kazancı Kurumlar Vergisi ve Fon İşçilik Gelir Vergisi Ruhsat Harcı Devlet Hakkı Katma Değer Vergisi TOPLAM TL TL TL TL TL TL Söz konusu proje kapsamında gerekli izinlerin alınmasından ve faaliyete başlanmasından itibaren projenin öncelikle devlete daha sonra yatırımcıya getireceği kazancın oldukça yüksek olduğu yapılan hesaplamalar sonucunda görülmüştür. 27

40 Projenin Gerçekleşmesi ile İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları Proje alanı Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin tapulu arazisidir. Söz konusu raporda belirtilen kalker ocağı ve kırma eleme tesisi faaliyeti ruhsat nolu alanda yıllık ton kapasite devam etmektedir. ÇED sürecinden sonra faaliyet ve nolu ruhsat alanların 69,22 hektarlık kısmında yıllık ton üretim kapasitesi ile devam edecektir. Kapasite artışına geçilince mevcut araç ve ekipmanlar kullanılacaktır. Kırma eleme tesisine ekipman ilavesi ile kapasitesi artırılacaktır. Ruhsatlandırma (GSM ruhsatı vb.) ve kırma eleme tesisi revizyonu için gereken finansman Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin öz sermayesinden karşılanacaktır. ÇED sürecinden hemen sonra gerekli revizyonlarla kapasite artışına geçilecektir Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır Projenin Ekonomik Ömrü Faaliyetin Ömrü: Ocak Alanı(m 2 ) (A) Basamak sayısı (Bs) Basamak Yüksekliği(m) (Bh) Görünür Rezerv Miktarı(m 3 ) (Grez) Kalker in Yoğunluğu (Ton/m 3 ) (d) Görünür Rezerv Miktarı (Ton) (Grez) = A x Bs x Bh = x 5 x 12 = ,5 = d x Grez = 2,5 x = Görünür Rezerv Miktarı(Ton) (Grez) Üretim Kaybı (%) (Ük) İşletilebilir Rezerv Miktarı (Ton) (İrez) = Grez x Ük = x (25/100) = = = İşletilebilir Rezerv Miktarı(Ton) (İrez) Yıllık Üretim Miktarı(Ton) (Yüm) FAALİYETİN ÖMRÜ (FÖ) (YIL) FÖ = (İrez) / Yüm = / = 13,3 yıl İşletilmesi planlanan ocak sahasında yıllık ton kalker üretimi planlanmaktadır. Ocak sahada görünür rezerv ton olup, İşletilebilir görünür rezerv %25 üretim kaybı kabul edilerek tondur. Üretim miktarı yıllık ton kalker olarak alındığında projenin ömrü yaklaşık 13,3 yıl olarak bulunur Diğer hususlar Proje kapsamında bahsedilmesi gereken başka bir husus bulunmamaktadır. 28

41 Bölüm 4. Mevcut Çevresel Özellikler Ve Doğal Kaynakların Kullanımı (Bölgesel ve çalışma alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir) Proje alanı Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin tapulu arazisidir. Proje alanı Ankara Çayına kuşuçuşu 500 m mesafededir. Çevresinde tarım alanları bulunmaktadır. Doğal kaynak olarak kalker üretimi yapılmaktadır. Mevcut durumda kalker ocağı ve kırma eleme tesisi faaliyeti ruhsat nolu alanda yıllık ton kapasite devam etmektedir. ÇED sürecinden sonra faaliyet ve nolu ruhsat alanların 69,22 hektarlık kısmında yıllık ton üretim kapasitesi ile devam edecektir. Kapasite artışına geçilince mevcut araç ve ekipmanlar kullanılacaktır. Kırma eleme tesisine ekipman ilavesi ile kapasitesi artırılacaktır. Ruhsatlandırma (GSM ruhsatı vb.) ve kırma eleme tesisi revizyonu için gereken finansman Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin öz sermayesinden karşılanacaktır. ÇED sürecinden hemen sonra gerekli revizyonlarla kapasite artışına geçilecektir Arazi Kullanım Ve Mülkiyet Durumu Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi mevcutta nolu 100 hektarlık ruhsat alanının 24,5 hektarlık kısmında faaliyet göstermektedir. ÇED sürecinden sonra faaliyet ve nolu ruhsat alanlarında yıllık ton üretim kapasitesi ile devam edecektir. Proje alanı Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin tapulu arazisidir(bkz.ek-18) Tarım ve Hayvancılık Sincan da tarım ve hayvancılıkla daha önceleri yapılan geçim, günümüzde sadece köylerde devam etmektedir Sulu Ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü İlçenin toplam yüzölçümü ha olup, arazi dağılımı aşağıdaki gibidir. Arazi Dağılımı Alanı (ha) Toplam Araziye Oranı(%) Tarım Alanı ,76 Çayır-Mera Alanı ,98 Orman Alanı ,28 Tarım Dışı Arazi ,98 TOPLAM ,00 Tarım Arazisi Dağılımı Arazi Dağılımı Alanı (ha) Toplam Tarım Arazisine Oranı(%) Tarla Arazisi ,59 Sebze Arazisi ,25 Meyvelik 223 0,44 Bağ 42 0,08 Nadas ,64 TOPLAM ,00 Tarım Arazilerinin Sulama Durumu Arazinin Adı Alanı (Ha) Toplam Tarım Arazisine Oranı % Devlet Tarafından Sulanan Arazi 0 Halk Tarafından Sulanan Arazi ,14 29

42 Toplam Sulanan Tarım Arazisi ,14 Sulanabilecek Tarım Arazisi Toplam Tarım Arazisi Ürün Desenleri Ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Ankara Çayı nın ikiye ayırdığı 40 km.lik bir alanda kurulan ilçenin toprak yapısı incelendiğinde yüzeyde kahverengi, gri, alt kısımlara doğru kireçli ve killi bir yapı görülür. Üst kısımda bulunan Alüvyon birikinti toprakları tarım için elverişlidir. Yörede en yaygın olan bitki topluluğu bozkırdır.bu bitki topluluğu içinde ağaç yok denecek kadar azdır.genellikle dikenli çalılar dikkati çeker.bozkır bitki örtüsünün en yaygın türünü otlar oluşturur.çoğu küçük boylu olan bu bitkiler birbiri yanında ve kümeler halinde toplanmıştır. BİTKİSEL ÜRETİM Tarla Bitkileri: Önemli Tarla Bitkileri Ekiliş Ve Üretimleri Ürünler Ekiliş (Ha) Üretim(ton) Ort. verim(kg/da) Buğday Arpa Yulaf Şeker Pancarı Nohut Ayçekirdeği(Yağlık) Soğan Sebze Üretimi : Önemli Sebzelerin Ekiliş Ve Üretimleri Ürünler Ekiliş (Da) Üretim(ton) Ort. verim(kg/da) Domates Biber (Sivri) Biber (Dolma) Hıyar Ispanak Kabak (çerez) Kavun Karpuz Yem Bitkileri Ekiliş Ve Üretimleri Ürün Ekiliş (Da) Üretim (ton) Ort. verim(kg/da) Mısır (silaj) Fiğ (Kuru ve yeşil ot) Yonca (kuru ve Yeşil ot) Sudan otu (yeşil ot) Hayvan Pancarı

43 Meyvecilik: ADI Önemli Meyvelerin Ağaç Sayıları Ve Üretimleri Mey.veren yaş.ağaç say. Mey.vermeyen yaş.ağaç say. Üretim(ton) Ağaç Başına.ort.verim Kg Elma Armut Erik Kayısı Kiraz Vişne Ceviz Hayvancılık Türleri, Adetleri Ve Beslenme Alanları Sincan İlçesi Hayvan Varlığı Et Damızlık Yumurta Büyükbaş Küçükbaş Kovan Sayısı Tavuğu - Yumurta Tavuğu İlçe Adı Miktar Tavuğu Miktarı (Baş) (Baş) (Adet) Yıllık Miktarı (Adet) Toplam (Adet) Sincan Küçükbaş Hayvancılık İşletme Ve Hayvan Sayısı 0-50 Baş Baş Baş 200 Baş Üzeri TOPLAM IRKI İşletme Sayısı Hayvan Sayısı İşletme Sayısı Hayvan Sayısı İşletme Sayısı Hayvan Sayısı İşletme Sayısı Hayvan Sayısı İşletme Sayısı Hayvan Sayısı KOYUN KEÇİ TOPLAM İlçe Adı Toplam B.Baş Kesilen İlçe Bazında Kesilen Hayvan Sayısı Ve Et Üretimi Toplam Toplam Toplam B.Baş K.Baş K.Baş Kırmızı Et Kırmızı Et Kesilen (Ton) (Ton) Kesilen Et Tavuğu - Kesilen(Adet) Beyaz Et (Ton) Sincan , , ,983 YILI SİNCAN İLÇESİ SÜT VE BESİ İŞLETMELERİ İSTATİSTİK BİLGİ TABLOSU İŞLETME İŞLETME HAYVAN SAYISI CİNSİ SAYISI HAYVAN SAYISI KÜLTÜR MELEZ YERLİ TOPLAM % Oranı Süt Sığırı ,97 Besi Sığırı Süt Sığırı ,57 Besi Sığırı ,72 31

44 Süt Sığırı ,77 Besi Sığırı ,66 Süt Sığırı ,69 Besi Sığırı ,17 Süt Sığırı - Besi Sığırı ,80 Süt Sığırı - - Besi Sığırı , ve üzeri Süt Sığırı 13 Besi Sığırı ,75 Süt Sığırı TOPLAM Besi Sığırı Mevcut Tavukhaneler IRKI Broiler Yumurtacı Damzılık Yumurtacı Adet Arası İşletme Sayısı 4-1 Hayvan Sayısı Adet Arası İşletme Sayısı Hayvan Sayısı Adet Arası İşletme Sayısı Hayvan Sayısı Adet ve Üzeri İşletme Sayısı Hayvan Sayısı TOPLAM İşletme Sayısı Hayvan Sayısı Önsoy-Soy Kütüğüne Kayıtlı Hayvan Sayısı Proje Adı Cinsiyet Sığır Tipi Kayıtlı Sığır Sayısı Toplam İnek 546 Dişi Düve 280 Dişi Dana Dişi Buzağı 48 Soy Kütük Tosun Erkek Erkek Dana Erkek Buzağı 387 Boğa 387 Toplam 1394 İnek 1073 Düve 361 Dişi Ön Soy Kütük Dişi Dana Dişi Buzağı 10 Erkek Tosun

45 Erkek Dana Erkek Buzağı Boğa Toplam 1833 GENEL TOPLAM 3227 SIĞIR SUN İ TOHUMLAMA FAALİYETLERİ Yıllar Hedef GERÇEKLEŞEN Ekip İlçe Müdürlüğü Özel Veteriner Toplam Sayısı Tohumlaması Tohumlaması Orman Alanları Proje kapsamında orman alanı bulunmamaktadır Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Proje kapsamında toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır. Üretim sonrası doğaya yeniden kazandırma çalışmaları amacıyla üretim biten basamaklarda ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır. Söz konusu ağaçlandırma doğal bitki örtüsü ve topografya ile uyumlu olacaktır Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür Ve Sayıları, Orman Yangınları Ve Alınacak Önlemler, Proje kapsamında orman alanı bulunmamaktadır Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti, Proje kapsamında elden çıkarılacak tarım alanları söz konusu değildir. Üretim yapılacak alan kalkerin bulunduğu tarımsal faaliyetin yapılamayacağı taşlık kayalık alanlardır. Proje alanı çevresinde tarım alanları da bulunmaktadır. Tarım alanlarına üretimden kaynaklı olumsuz bir etki söz konusu değildir Etkilenecek Tabii Bitki Türleri Ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı Proje alanı taşlık yer yer kayalık arazi niteliğindedir. Proje kapsamında 69,22 hektar alan kullanımı söz konusu olacaktır. Bu alan içerisinde kırma eleme tesisi, depolama alanları ve sosyal tesisler bulunmaktadır. Proje alanı ve etki alanında görülen habitatlar ve buna bağlı olarak flora ve fauna türleri benzerlik göstermektedir. Ruhsat alanı içerisinde ve faaliyet alanında bitki örtüsü otsu türlerden oluşmaktadır. Proje alanında, Bern Sözleşmesi veya Red Data Book kategorilerine giren herhangi bir flora türü tespit edilmemiştir. Alan için yapılan literatür çalışmalarında saptanan bitkiler ulusal ve uluslararası sözleşmeler (BERN), IUCN kategorileri, fitocoğrafik bölgeleri (elementi) ve endemizm açısından irdelenmiş ve bölgede bulunan türler tablo halinde Bölüm verilmiştir. Proje alanında Bern sözleşmesi kapsamında koruma altına alınan türlere rastlanmamıştır. Bununla birlikte flora tablosunda habitat özelliğine bağlı olarak, yörede bulunması muhtemel bazı endemik türler tespit edilmiştir. Bunlar Achillea phrygia (Civanperçemi), Centaurea kotschyi var. kotschyi, Centaurea carduiformis subsp. 33

46 carduiformis var. carduiformis, Jurinea pontica, Delphinium venulosum, Astragalus suberosus subsp. ancyle, Astragalus chamaephaca, Astragalus microcephalus, Astragalus macrocephalus subsp. macrocphalus, Astragalus brachypterus, Astragalus setulosus (Geven) türleridir. Söz konusu türler lokal endemik türler olmayıp; Ankara il bazında ve komşu birkaç ilde görülen, yayılış alanları ve yükseklik aralığı geniş olan endemik türlerdir. Proje sahasında toprağın sıyrılması tohumların olgunlaşma dönemlerinde yapılırsa olgunlaşan tohumların toprağa dökülmesi sağlanmış olacaktır. Bu durumda ayrıca tohum toplanmasına ya da türlerin benzer habitatlara taşınmasına gerek kalmayacaktır Proje Alanında Kültür Ve Tabiat Varlıkları Durumu, Proje alanında Kültür ve Tabiat varlıkları bulunmamaktadır. Üretim çalışmaları esnasında herhangi bir kültür varlığına rastlanılması halinde Ankara 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne, Tabiat varlığına rastlanılması halinde Ankara Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğüne üretim durdurularak haber verilecektir Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Kalker üretiminin gerçekleştirileceği ocak alanında cevher yüzeye çok yakın olduğu için örtü tabakası yok denecek kadar azdır. Ocak alanında cevher yer yer yüzeydedir. Cevherin yüzeyde ya da yüzeye çok yakın olduğu alanlarda bitkisel toprak bulunmamaktadır. Kırma-eleme tesislerinin kurulu olduğu alanda yapılacak işlemler ekskavatör ve yükleyici yardımıyla yapılacaktır. Arazi kazanmak amacı ile veya diğer nedenlerle, herhangi bir su ortamında yapılacak doldurma, kazıklar üzerine inşaat, vb. işlemler yapılmayacaktır. Hazırlık evresinden sonra kalkerin alınabilmesi için gevşetme patlatmaları yapılacaktır. Patlatma öncesi ocak aynası sulanarak toz etkisi minimize edilecektir. Patlatma dizaynına göre hazırlıklar yapıldıktan sonra emniyet güçlerinin nezaretinde ve gerekli anonslar çevreye yapılarak, güvenlik önlemleri tam olarak alındıktan sonra patlatma yapılacaktır. Patlatmalar gevşetme patlatması olup kesinlikle galeri patlatmaları yapılmayacaktır. Patlatma ile gevşetilen kalker ekskavatörle sökülerek kamyonlara yüklenecek ve kırma eleme tesislerine taşınacaktır. Nakliye yolları mevsime bağlı olarak arasöz ile sulanarak toz etkisi minimize edilecektir. Kamyonların üzeri malzemenin uzak mesafelere taşınması esnasında branda ile örtülecektir. Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı, ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği, kırma-eleme tesislerinde, tesislerdeki toz kaynağı olan her ünite (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve kapalı ortam içerisinde çalıştırılacaktır. Ocak sahasında üretim faaliyetlerinin tamamlanması ile Doğaya Yeniden Kazandırma çalışmaları yapılacaktır. Bu çalışmalar kapsamında şev stabilitesi sağlanacak, bitkisel toprağın en üste serilmesi sağlanacaktır. Gerekli alanlara yağış suları için çevresel drenaj kanalları oluşturulacaktır. Proje alanında kesinlikle su birikintisine neden olabilecek çukur oluşturulmayacaktır. Yağış sularının üretim alanına gelmesini engellemek amacıyla en üst kotlarda yaklaşık % 0,5 10 eğimli, çevirici-akıtıcı kanal yapılacaktır. Bu sayede çevirici kanaldan akacak olan yağış sularının topraktaki infiltrasyon süresi uzatılacağı gibi üretim nedeniyle açılan alandan malzemenin yağış etkisiyle sürüklenmesi önlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca çevirici kanala girmesi engellenemeyen ve üretim alanına düşen yağış sularının erozyon etkisini azaltmak amacıyla basamaklar şevlere doğru % 0,5 1,0 eğimli olarak yapılacaktır. 34

47 35 Böylece üst kotlardan alt kotlara doğru akışa geçecek olan yağış suları her basamaktaki içe doğru % 0,5 1,0 lik eğimin etkisiyle kendisine topografyaya paralel bir akış kanalı oluşturacaktır. Böylece faaliyet alanında oluşabilecek suyun yüzey erozyonu etkisi en aza indirilmeye çalışılacaktır. Faaliyetin tüm aşamalarında çevrede bulunan köy yollarına kesinlikle zarar verilmeyecektir. Çevrede bulunan akarsu ve kuru dere yataklarına kesinlikle malzeme ve pasa dökümü yapılmayacak, akarsu yataklarının yönünü değiştirecek faaliyetler yapılmayacaktır Toprak Özellikleri Toprak Yapısı Ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması Ankara Çayı nın ikiye ayırdığı 40 km.lik bir alanda kurulan ilçenin toprak yapısı incelendiğinde yüzeyde kahverengi, gri, alt kısımlara doğru kireçli ve killi bir yapı görülür. Üst kısımda bulunan Alüvyon birikinti toprakları tarım için elverişlidir. Yörede en yaygın olan bitki topluluğu bozkırdır.bu bitki topluluğu içinde ağaç yok denecek kadar azdır.genellikle dikenli çalılar dikkati çeker.bozkır bitki örtüsünün en yaygın türünü otlar oluşturur.çoğu küçük boylu olan bu bitkiler birbiri yanında ve kümeler halinde toplanmıştır Yamaç Stabilitesi Bir zemin kitlesinin bir yatay düzleme göre açı yapan herhangi bir yüzeyine şev adı verilir. Eğer şev, insan katkısı olmaksızın doğal olarak oluşmuşsa doğal şev, insan eliyle kazı ya da dolgu sonucu oluşmuşsa yapay şev adını almaktadır. Proje alanı eğimli bir arazi yapısına sahiptir. Cevher alımı yapılacak alanda kalker sert bir yapıya sahip olması yamaç stabilitesinin azalmamasında önemli bir etkendir. Söz konusu proje kapsamında şev stabilitesinin sağlanması amacıyla en uygun yöntem seçilecek ve tehlike oluşumuna karşı gerekli önlemler alınarak malzeme alımı yapılacaktır. Gerekli görüldüğü hallerde şev stabilitesinin sağlanması amacıyla şev eğimleri azaltılacaktır. Proje kapsamında basamak yüksekliği 12 m, şev açısı 85 0, basamak genişliği 20 m seçilmiştir. Proje kapsamında basamaklar arası şev açısı 85 dereceden büyük olmayacaktır. Şev açıları, kademe ve basamak boyutları uzun-süreli duraylılık dikkate alınarak hesaplanacaktır. Tasarım hesapları, güvenlik katsayısı dikkate alınarak yapılacak ve belirlenen şev açıları ve geometrisi, teknik sınır değerlerle uyumlu olacaktır. Zorunlu olmadıkça bütün şev yüzeyleri, dayanma duvarı ile tutulmaksızın doğal hali ile duraylı olacak şekilde düzenlenecektir Erozyon Erozyon, diğer adıyla aşınım, yer kabuğunu oluşturan kayaçların, başta akarsular olmak üzere türlü dış etkenlerle yıpratılıp yerinden koparılarak eritilmesi veya bir yerden başka bir yere taşınması olayıdır. Türkiye topraklarının %90'ı su erozyonu, %1'i de rüzgâr erozyonuna maruz kalmaktadır. Tarım topraklarında bu oran su erozyonu için %75 civarındadır. Türkiye'deki erozyon sonucunda yılda 500 milyon ton verimli toprak kaybedilmektedir Doğal şartlarda gerçekleştiğinde kaybedilen verimli topraklar, doğal döngü çerçevesinde telafi edilebilmektedir. Erozyon bilinçsizlik ve insan etkisiyle telafi edilemez boyutlara ulaşabilmektedir. Erozyonun oluşması doğal faktörler ile gerçekleşmekte ancak

48 erozyonun telafi edilemez zararlara sebep olması, insanların bu faktörleri hızlandırmasıyla gerçekleşmektedir. Erozyon çeşitlerinden olan su erozyonu en etkili erozyondur. Bu erozyonda yağmur damlalarının aşındırmasının yanında yüzey akışa geçen sularında önemli bir etkisi bulunmaktadır. Diğer bir erozyon çeşidi olan rüzgar erozyonu ise rüzgarın etkisiyle gerçekleşen aşınım ve taşınım olayıdır. Söz konusu proje kapsamında yağış sularının üretim alanına gelmesini engellemek amacıyla en üst kotlarda çevirici-akıtıcı kanal yapılacaktır. Bu sayede çevirici kanaldan akacak olan yağış sularının topraktaki infiltrasyon süresi uzatılacağı gibi üretim nedeniyle açılan alandan malzemenin yağış etkisiyle sürüklenmesi önlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca çevirici kanala girmesi engellenemeyen ve üretim alanına düşen yağış sularının erozyon etkisini azaltmak amacıyla basamaklar şevlere doğru % 0,5 1,0 eğimli olarak yapılacaktır. Böylece üst kotlardan alt kotlara doğru akışa geçecek olan yağış suları her basamaktaki içe doğru % 0,5 1,0 lik eğimin etkisiyle kendisine topografyaya paralel bir akış kanalı oluşturacaktır. Böylece faaliyet alanında oluşabilecek suyun yüzey erozyonu etkisi en aza indirilmeye çalışılacaktır. Proje kapsamında basamaklı üretim yapılacağından, proje bitimindeki rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılan ağaçlandırma ve bitkilendirme işlemleriyle erozyonun da önüne geçilmiş olacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Erozyon toprağın en verimli kısmını aşındırmakta, aşınan üst toprak da çevreye oldukça büyük zarar vermektedir. Bu nedenle yağış sularının üretim alanına gelmesini engellemek amacıyla en üst kotlarda yaklaşık % 0,5 10 eğimli, çevirici-akıtıcı kanal yapılacaktır. Bu sayede çevirici kanaldan akacak olan yağış sularının topraktaki infiltrasyon süresi uzatılacağı gibi üretim nedeniyle açılan alandan kalkerin yağış etkisiyle sürüklenmesi önlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca çevirici kanala girmesi engellenemeyen ve üretim alanına düşen yağış sularının erozyon etkisini azaltmak amacıyla basamaklar şevlere doğru % 0,5 1,0 eğimli olarak yapılacaktır. Böylece üst kotlardan alt kotlara doğru akışa geçecek olan yağış suları her basamaktaki içe doğru % 0,5 1,0 lik eğimin etkisiyle kendisine topografyaya paralel bir akış kanalı oluşturacaktır. Böylece faaliyet alanında oluşabilecek suyun yüzey erozyonu etkisi en aza indirilmeye çalışılacaktır. Bununla birlikte işletme sonrası dönemde rehabilitasyon çalışmaları kapsamında yapılacak ağaçlandırma ve bitkilendirme işlemleriyle erozyonun önüne geçilmiş olacaktır Jeolojik Özellikler Bölge Jeolojisi Paleozoik Kristalin Şistler (pm, pm, Cr): Ankara ilindeki temel kayacı, Alt Paleozoik yaşlı epimetamorfik şistler oluşturur. Epimetamorfik şistler üzerinde Permo-Karbonifer ve Triyas yaşlı kireçtaşı blokları içeren, şist ara katmanı grovak ve metagrovaklardan oluşan bir formasyondur. Ankara ilinde paleozoik seriler, Çankırı ya kadar yüksek dağları meydana getirerek NNE-SSW ya doğru uzanır. Metamorfik şistleri Elmadağ, Hasanoğlan civarı, İdris Dağı, Aydos Dağı, Çal Dağı, Kaba Tepe, Ayaş-Mira Dağları, Karyağdı Dağları nda izlemek mümkündür. Üst seviyedeki koyu renkli, az metaforfizma geçirmiş greli şistler Karbonifer yaşlıdır. Koyu renkli greli şistler, Dikmen, Yalıncak, Lodumlu, Çubuk Ovası dağ yamaçlarında bulunmaktadır. 36

49 Mesozoyik: Trias çok yerde tam ayırt edilememiştir, bu yüzden bulunan formasyonlara Permo Triyas denilmiştir. Epimetaformik şistler üzerine, Permo-Karbonifer ve Triyas yaşlı kireçtaşları içeren, yeşilimsi, kahverengi ve şist ara katmanlı grovak ve metagrovaklardan oluşan karışım bir seri, belli belirsiz bir uyumsuzlukla yer alır, Dikmen, Ayrancı, Kavaklıdere, Çankaya, Gaziosmanpaşa, Esat, İncesu yörelerinde ortaya çıkan bu karışım seri, Ankara Melanji (BAILEY ve McCALLIEN, 1950, 1953)olarak tanınır. (a) Jura: Yukarıda anlatılan Ankara Melanji üzerinde belirgin bir uyumsuzluk getiren ve granitik çakıllar içeren kırmızı renkli taban konglomerası, kumtaşı, silttaşı ve fosilli kalkarenitler, Lias yaşlıdır. Yukarıya doğru, Dogger, Malm ve altkretase yaşlı, sarımsı beyaz renkli, ammonitli kireçtaşları, silisli-killi-kumlu kireçtaşları, paket kireçtaşları ve yumrulu kireçtaşları bulunur. Ankara kuzeyinde bağlım-köserelik-yakacık; güneyinde ise Etimesgut, lodumlu, kutlugün, Alacaatlı, Balkuyumcu, Bağlıca, Kesiktaş gibi lokalitelerde de Jura formasyonları bulunmaktadır. Ankara nın kuzeybatısında Nallıhan ve Sorgun Çayı güzergahında 1400 m yüksekliğindeki engebeli sahada üst Jura, Paleozoik formasyon üzerinde bulunmaktadır. Ankara nın batısında, güneybatısında ve Ankara-Sincan üzerinde Jura formasyonlarına rastlanılmaktadır. Ayrıca güneyde Cihanbeyli bölgesinde Neogen altında çıkan tabanı jura formasyonlarından oluşan kayaçlar bulunmaktadır. Elmadağ, Hasanoğlan ve Kalecik civarında da Jura ya ait formasyonlar yer almaktadır. (b) Kretase: Jura formasyonun üzerinde yer alan, serpantin radiolarit, spilit, bazalt, diyabaz, kireçtaşı, kumtaşı, marn, çakıltaşı, gabro ve olistrostromlardan oluşan, ofiyolitli melanj ve onun üzerine uyumsuz olarak gelen konglomera, kumtaşı, silttaşı, marn ve olistrosromları içeren bir filiş serisi, Ankara ilinin alt ve üst Kretase yaşlı birimlerini oluşturur. Haymana İlçesinde Çaltepe Formasyonları masif ve colitik kalkerlerde Barramiyen- Apsiyen-Albiyen yaşındadır. Kuzeyinde Yakacık-Bağlum da karalar yöresinde üst Jura kalın tabakalı oolitik ve Psodoolitik ve yeşil marnlar içerisinde,apsiyen-albiyen yaşlıdır. Nallıhan da üst Jura Titanik katı üzerinde uyumlu olarak Berriyasiyen kalkerleri gelir. Bütün bu kalker formasyonları üzerine Nallıhan kuzeyinde sorgun Çayı, kuzeyine doğru Turoniyen-Mestrihtiyen yaşlı 1300 m. Kalınlıkta marnlar mevcuttur. Haymana dan Sincan ya doğru filiş fasiyesli üst Kretase geniş sahalara yayılır. Ankara- Sincan yolu üzerinde üst Kretase formasyonları dentritik ve filişimsi görünüşte olup, jura üzerine oturmaktadır. Ankara nın kuzeydoğusunda, Sivrihisar ve Mihalıççık çevresinde, üst kretase sedimentleri bir yandan kristalin şistler, bir yandan da asit ve bazik intruzif kayaçlar üzerinde bulunmaktadır. Elmadağ ile Kızılırmak arasında serpantin ve diyolaritli spilit ve diyabazlı ofiolitik seri Kretase yaşlıdır. (c) Senozoyik:Ankara ilinde paleosen, konglomera, kumtaşı, silttaşı, kırmızı-yeşil marn ve kireçtaşları ile Eosen, bol fosilli kumlu kireçtaşları ile; oligosen ise, lagüner ve evaporitik ortam çökelleri ile temsil edilirler. 37

50 38 Alttaki formasyonlar üzerine uyumsuz olarak gelen miyosen, silisli-killi gölsel kireçtaşları, marn, kiltaşı, konglomera, andezit basalt, anglomera ve tüfleri oluşturmaktadır. Paleosen, Eosen: Haymana ve Sincan bölgesinde üst kretase ile beraber Lütesiyene kadar uzanan bir filiş fasiyesi oluşturur. Bala civarında da oligosen yaşlı sedimentlere rastlanmaktadır. Neojen: Ankara nın 40 km doğusunda, Küçükyozgat ta sarımsı-boz, killi kalker, konglomera ve beraş serileri tespit edilmiştir. Sarıyer Barajı bölgesinde kırmızı ve alacalı konglomera, kil ve marn yatakları; Palezoik metamorfik şistler üzerinde, meojenin taban tabakalarını teşkil eder. Oligosenden sonra Neojen de oluşmaya başlayan göller, gölcükler ve bilhassa çöküntü havzalarında önemli sedimentler toplanmıştır. (d) Kuvaterner: Ankara ilinde Kuvaterner, alttaki birimler üzerine uyumsuz alüvyon çökeltileri ile temsil edilirler. Tuz Gölü ve Kızılırmak ın geniş yataklarında kuvaterner alüvyonları oluşmuştur. Ankara düzlüklerinde ve yamaçlarında serpilmiş eski taraça depoları yer altı sularının birikmelerini sağlar. Yeni alüvyonlar: Akarsu kenarlarında, vadi tabanlarında 70-80, hatta 100 metre sediment seriler, Ankara, Çubuk ve Mürted Ovalarında görünür Proje Alanı Jeolojisi Proje alanı Mesozoyik yaşlı kalkerler çalışma alanında temeli oluşturan kayaçlardır. Oligo- Miyosen yaşlı konglomera, marn, gre ve filişlerden oluşan birimler temel kayaçlar üzerinde uyumsuz olarak bulunur. Konglomeralar genellikle iyi yuvarlanmış temele ait kalker ve çakıl bloklarının gevşek kumlu-kireçli bir çimento ile birleşmesinden oluşmuşlardır. Konglomeralar üzerine marn ve gre gelir. Marn ve grede tabakalanma ayrılanmayacak kadar kötüdür. Kuvaterner, yamaç molozları ve alüvyonlarla temsil edilir. Proje alanına ait Jeoloji Haritası ÇED Raporu ekinde sunulmuştur(bkz.ek-4) Cevherleşme Proje alanında Paleozoyik, Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı birimler yüzeylemektedir. Bölgenin en yaşlı birimini Paleozoyik yaşlı siyah ve yeşilimsi şist ve kuvarsitler oluşturmaktadır. Paleozoyik birimlerin üzerinde açılı uyumsuz olarak Üst Jura yaşlı kristalize kireçtaşları yer almaktadır. Bunların üzerine çakıltaşı, kumtaşı, kireçtaşı, kumlu ve killi kireçtaşlarından oluşan Üst Kretase yaşlı çökeller açılı uyumsuz olarak gelmektedir. Alanın orta kesimlerinde bu birimler volkanitlerle örtülmektedir. Volkanizmanın yaşı karşılaştırma ile Miyosen-Alt Pliyosen olarak kabul edilmiştir. Mesozoyik yaşlı birimler üzerine açılı uyumsuz olarak Üst Miyosen yaşlı, çakıltaşı, kumtaşı, kireçtaşı ve marnlardanoluşan göl çökelleri gelmektedir. Alt Pliyosen yaşlı kumtaşı, marn, silttaşı, kumlu kireçtaşı ve bunların üzerinde uyumsuz olarak yer alan Üst Pliyosen yaşlı, çoğu volkanik kayaç kırıntılarından oluşan çakıltaşı, kumtaşı, kiltaşı ve marnlar ile temsil edilmektedir. Miyosen ve Pliyosen göl çökelleri bazı seviyelerinde jips ve tuz içermektedir. Gölsel çökellerin üzerinde uyumsuz olarak Kuvaterner yaşlı traverten yer almaktadır. İnceleme alanının en genç birimini alüvyon oluşturmaktadır. Bölgede Hersiniyen, Kimmeriyen ve Alpin (Laramiyen - Radoniyen fazları) haraketlerin etkileri görülmektedir. Genç tektonik hareketlere bağlı olarak, Pliyosen sonrası Gravite faylarından da etkilenen bölge aşınma ve taşınma işlevleriyle bugünkü görünümünü kazanmıştır (Şen, 1997).

51 Proje Alanı Şekil 4:Ankara İli Maden Haritası 39

52 4.3.4 Depremsellik Ankara nın dört tarafı kuzeyden Kuzey Anadolu Fay Sistemi, güneydoğudan Akpınar fayı, güneyden Tuz Gölü Fay Zonu, doğudan Kırıkkale- Erbaa fayı ve güneybatıdan Eskişehir Fay Zonu tarafından çevrelenmiş durumdadır. Ankara kent merkezi adı geçen bu faylara km uzaklıktadır. Ankara yı ilçeleriyle beraber bir bütün olarak düşünecek olursak Çamlıdere ve Kızılcahamam gibi ilçelerinin Kuzey Anadolu Fay Sistemine, Elmadağ ve Kalecik gibi ilçelerinin Kırıkkale-Erbaa fayına, Şereflikoçhisar, Evren, Bala ve Haymana gibi ilçelerinin de Tuz Gölü Fay Zonuna çok yakın km uzaklıkta olduğunu söyleyebiliriz. Adı geçen bu faylar yedi (M 7) den büyük deprem üretme potansiyeline sahiptir ve Ankara için önemli bir tehlike kaynağıdır. Bu faylara ilave olarak, Ankara kent merkezi yakın civarı da dahil olmak üzere, Ankara il sınırları içinde bir çok aktif fay bulunmaktadır. Ancak uzunlukları kısa olan bu faylar yukarıda sayılan faylara göre daha küçük orta büyüklükte (5 < M < 6) fakat hasara neden olabilecek büyüklükte deprem üretme potansiyeline sahiptir. Kaynak:Ankaranın Depremselliği, Prof.Dr.Süleyman PAMPAL, Bülent ÖZMEN, Dr.Mustafa KOÇKAR Proje alanı 4. Derece deprem bölgesindedir.proje alanın gösterir Deprem Haritası ÇED Raporu ekinde sunulmuştur(bkz.ek-7). Şekil 5:Ankara için Ana Deprem Kaynak Bölgeleri Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Kalker üretiminin gerçekleştirileceği ocak alanında cevher yüzeye çok yakın olduğu için örtü tabakası yok denecek kadar azdır. Ocak alanında cevher yer yer yüzeydedir. Cevherin yüzeyde ya da yüzeye çok yakın olduğu alanlarda bitkisel toprak bulunmamaktadır. Arazi kazanmak amacı ile veya diğer nedenlerle, herhangi bir su ortamında doldurma, inşaat, vb. işlemler yapılmayacaktır. Hazırlık evresinden sonra kalkerin alınabilmesi için gevşetme patlatmaları yapılacaktır. Patlatma dizaynına göre hazırlıklar yapıldıktan sonra 40

53 gerekli güvenlik önlemleri tam olarak alındıktan sonra patlatma yapılacaktır. Patlatmalar gevşetme patlatması olup kesinlikle galeri patlatmaları yapılmayacaktır. Patlatma ile gevşetilen kalker ekskavatörle sökülerek kamyonlara yüklenecek ve kırma eleme tesislerine taşınacaktır. Nakliye yolları mevsime bağlı olarak arasöz ile sulanarak toz etkisi minimize edilecektir. Kamyonların üzeri uzak mesafelere yapılacak nakliye esnasında branda ile örtülecektir. Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği, Kırma eleme tesisinde toz kaynağı olan her ünite (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve kapalı ortam içerisine alınacaktır. Ocak sahasında üretim faaliyetlerinin tamamlanması ile restorasyon çalışmaları kapsamında alan rehabilitasyonları yapılacaktır. Bu çalışmalar kapsamında şev stabilitesi sağlanacak, bitkisel toprağın en üste serilmesi sağlanacaktır. Gerekli alanlara yağış suları için çevresel drenaj kanalları oluşturulacaktır. Proje alanında kesinlikle su birikintisine neden olabilecek çukur oluşturulmayacaktır. Yağış sularının üretim alanına gelmesini engellemek amacıyla en üst kotlarda yaklaşık % 0,5 10 eğimli, çevirici-akıtıcı kanal yapılacaktır. Bu sayede çevirici kanaldan akacak olan yağış sularının topraktaki infiltrasyon süresi uzatılacağı gibi üretim nedeniyle açılan alandan malzemenin yağış etkisiyle sürüklenmesi önlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca çevirici kanala girmesi engellenemeyen ve üretim alanına düşen yağış sularının erozyon etkisini azaltmak amacıyla basamaklar şevlere doğru % 0,5 1,0 eğimli olarak yapılacaktır. Böylece üst kotlardan alt kotlara doğru akışa geçecek olan yağış suları her basamaktaki içe doğru % 0,5 1,0 lik eğimin etkisiyle kendisine topografyaya paralel bir akış kanalı oluşturacaktır. Böylece faaliyet alanında oluşabilecek suyun yüzey erozyonu etkisi en aza indirilmeye çalışılacaktır. Faaliyetin tüm aşamalarında çevrede bulunan tarım alanlarına ve köy yollarına kesinlikle zarar verilmeyecektir. Çevrede bulunan akarsu ve kuru dere yataklarına kesinlikle malzeme ve pasa dökümü yapılmayacak, akarsu yataklarının yönünü değiştirecek faaliyetler yapılmayacaktır. 4.4 Hidrojeolojik Özellikler Bölgesel Hidrojeolojik Özellikler Ankara ilinin yeraltısuyu potansiyeli yaklaşık 200 milyon m 3 civarındadır. Bu potansiyelin büyük bir bölümü (%75 i) Ankara ovası, Kazan-Mürted ovası, Polatlı güneyi ve Şereflikoçhisar-Peçenek havzasında yer almaktadır. Yeraltısuyu potansiyeli yönünden verimli diğer havzalar ise Kirmir havzası (Kızılcahamam-Beypazarı arası), Nallıhan Havzası ve Çubuk ovasıdır. Ankara ilinde yeraltısuyuna olan talep son yıllarda artış göstermektedir. Özellikle Ayaş, Beypazarı, Polatlı, Kazan, Gölbaşı ve Çubuk ilçelerinde çoğunluğu sulama amaçlı olmak üzere çok sayıda kuyu açılmaktadır. Ayrıca kent içinde ve çevresindeki sitelere veya villalara ait park ve bahçelerin yeraltısuyundan sulanması için kuyu açma faaliyetleri her gecen gün yoğunlaşmaktadır Proje Sahasının Hidrojeolojisi Bölgenin mevcut jeolojik yapısı dikkate alındığında proje alanında yeraltısuyu içeren önemli kayaç grupları (Akifer) genelde senozoik (Miyosen, Pliosen, Pliokuvaterner) yaşlı, gevşek dokulu geçirgen boşluklu dokuda göl ve akarsu çökelleridir. (Alüvyonlar) Gölsel çökellerin genelde boşluklu kireçtaşlarından oluşan kesimleri bol debili karstik kaynaklar içermektedir. 41

54 Mürted Ovasında, ova kenarlarında ve dağ eteklerinden köylerin içme suyu ihtiyacını karşılayan çok sayıda kaynak bulunur. Kaynakların büyük bir bölümü birikinti konileri ve bu konilerin eteklerinden, bir kısım kaynaklar ise andezit çatlaklarından çıkmaktadır. Debileri 2,3 ile 16 lt/sn arasında değişen kaynakların en önemlisi 40 lt/sn lik debiye sahip olan Buvet pınarıdır Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeoljik Özellikleri Ankara kenti, doğuda Hasanoğlan dan batıda Sincan a kadar dar bir şerit halinde uzanan, drenaj alanı km 2, yüzölçümü 57 km 2 olan Hatip Ovası nın ortasında yer alır. Ovanın en önemli akarsuyu olan Hatip Çayı ve güneyden gelen İncesu Deresi ile birleşerek, Ankara Çayı adını alır. Ankara Çayı proje alanına en yakın akarsu kaynağıdır. Batıya doğru akışını sürdüren Ankara Çayı, drenaj alanı içinde doğan ve başlıca kolları olan kuzeydeki Macun Deresi ve güneydeki Kuyugün Çayı nı alarak, Sincan batısında ovadan çıkar ve Mürted Çayı ile birleşerek, Sakarya Nehri ne karışır(dsi, 1975). Bölgede, akifer olarak nitelendirilebilecek tek birim alüvyondur. Hatip Ovası içindeki alüvyonun genişliği m, derinliği ise m. arasında değişmektedir. Alüvyonun oluşturduğu akifer, serbest bir akifer olup, yeraltısuyu seviyesinde, düzensiz yağışlar nedeniyle, 5-6 m ye varan değişimler olmaktadır Yeraltısuyu Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı Söz konusu proje kapsamında herhangi bir yeraltısuyu kullanımı söz konusu değildir Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Proje alanına en yakın yer üstü su kaynağı, Ankara Çayı olup proje alanı batısında ve kuşuçuşu 500 m uzaklıkta yer almaktadır. Projenin işletme öncesi, işletme ve işletme sonrası dönemlerde söz konusu Ankara Çayı ve mevsimsel yağışa bağlı akışa geçen kuru dere yataklarına, yeraltısuyuna müdahalede bulunulmayacak ve hiçbir şekilde taş, toprak, moloz gibi katı atıklar bırakılmayacak, doğal akışına müdahale edilmeyecektir. Delme patlatma esnasında yeraltısuyunun etkilenmemesi amacıyla patlatma paternine uyulacak ve işinde uzman kişilerce patlatma yapılacaktır. 4.5.Hidrolojik Özellikler, Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri Ankara da en çok yağış Mayıs ayında gerçekleşmektedir. Daha sonra Aralık-Ocak ayı gelmektedir. Haziran ayının ilk yarısından Kasım ayının ortasına kadar yağışlarda bir azalma olmakla birlikte, Mayıs ve Haziran aylarında öğleden sonra yağışların fazlalaştığı görülür. Yağışlar vadilerde kente oranla daha fazla olmaktadır. Günlük maksimum yağış miktarı yaz aylarında ve Aralık ayında artmaktadır. Şiddetli yağışlar batıya yakın yönden esen rüzgarlarla gelmektedir. Söz konusu proje alanı Mürted Ovası içersinde kalmaktadır. Mürted Ovası Ankaranın yaklaşık 30 km kuzeybatısındadır ve kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanır. Drenaj alanı km 2 dir. Bölgede bulunan belli başlı yükseltiler batıda Hızır Tepe 42

55 43 (1689 m), Höyüklü Tepe (1.406 m), Dua Tepe (1480 m), kuzeyde Cezirdede Tepe (2.015 m), K.Işık Tepe (1.998 m), Alaçam Tepe (1.755 m), Kavşakdağı Tepe (1.798 m), güneyde Abdüsselam Dağı (1.610 m), doğuda Mire Dağı (1.635 m) ve Keklikdoruğu Tepe (1.484 m) dir. Ovaçayı (Ankara Çayı) ve en büyük kolu olan Kurtboğazı Deresi başlıca akarsularıdır. Asıl Mürted Ovası 30 km uzunlukta ve 810 km genişlikte olup, Kurtboğazı ve Zir Boğazı arasında yer alır. 320 km 2 lik yüzölçümü bulunan saha genellikle kuzeyden güneye uzanan tatlı eğimli bir platodur. Ovanın kotu kuzeyde 950 m, güneyde 800 m, olup, ortalama olarak 875 m dir. Ovayı kuzey güney yönünde kat eden Ovaçayı (Ankara Çayı) ise 12 km genişlikte nispeten alçak bir yatak boyunca akar. Hatip Çayı, Ankara şehri içinden geçerken Çubuk Çayı ve İncesu deresi ile birleşir. Ankara Çayı adını aldıktan sonra batıya doğru kuzeyden gelen Macun deresi, güneyden gelen Kuyucakdere, Altıncıoğlu dere, Kutuğun dere, Kepiryatak dere, Sazcayır dere ve Kavaklıboğaz dere gibi kolları alır. Sincan batısında havza dışına çıkar Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu Ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu Söz konusu proje, 2 km etki alanı içerisinde herhangi bir göl, gölet veya baraj bulunmamaktadır. Proje etki alanı batısında ve yaklaşık 500 m uzaklıkta yüzeysel su kaynağı olarak Ankara Çayı (Ovaçayı) bulunmaktadır Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut Ve Planlanan Kullanımı (içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar), Söz konusu proje kapsamında içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi veya herhangi bir amaçla yüzeysel su kaynağı kullanımı söz konusu değildir. Proje alanını çevreleyen ve en yakın mesafesi 500 m olan Ankara çayı üzerinde D.S.İ. 5. Bölge Müdürlüğüne ait Ankara Çayı Esenkent Regülatörü ve Sulama Projesinin planlama çalışmaları devam etmektedir. Proje kapsamında Ankara Çayı Esenkent Regülatörü ve Sulama Projesinin sulama sahasında herhangi bir faaliyette bulunulmayacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Faaliyet alanı yakınında yer alan yüzeysel su kaynaklarına, mevsimsel akış gösteren dere yataklarına hafriyat atığı malzeme, katı atık, arıtılmamış sıvı atık atılmayacak, dere yataklarına hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek, stok yapılmayacak, stok sahasından stok malzemesinin dereye inmesini engelleyecek tedbirler alınacak, dere yataklarına gerekli koruma mesafeleri bırakılacaktır. (şeritvari şev üzerinden 20 şer metre) Nakliye yolunun dere yatağını kesmesi halinde D.S.İ. 5. Bölge Müdürlüğünün görüşü alınarak uygun kesitte sanat yapısı yapılacaktır. Proje kapsamında 750 m kotuna kadar işletme yapılacaktır. Faaliyet süresince olası bir taşkın riskine karşı tüm tedbirler alınacak, buna rağmen faaliyetten kaynaklanacak herhangi bir taşkın olması durumunda oluşabilecek zararlar faaliyet sahibi tarafından giderilecektir. Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Dere Yatakları ve Taşkınlar ile İlgili (2006/27) Sayılı Başbakanlık Genelgesi nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında taahhüt edilen önlemlerin alınması ile işletme döneminde gerek yüzeysel gerekse yeraltı su kaynakları ile yağış ve akışı etkileyecek olumsuz herhangi bir etki beklenmemektedir.

56 4.6.Meteorolojik Ve İklimsel Özellikler Bölgenin Genel İklim Şartları: Genellikle kara ikliminin hüküm sürdüğü Ankara da farklı iklimler vardır. Güneyde İç Anadolu nun hususiyeti olan step-bozkır iklimi, kuzeyde ise Karadeniz bölgesinin yumuşak ve yağışlı özelliği görülür. Ankara ilinin kışları çok soğuk ve yazları da çok sıcaktır. Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı fazladır. İlkbaharda yeşil olan arazi yazın sararmış ve kurumuş otlarla kaplıdır. İlin kuzey ve kuzeybatısında deniz ikliminin tesiri görülür ve bu bölge geniş ormanlarla kaplıdır. Yağmur bulutlarını ormanlar ve kuzeydeki dağlar çekerek güneye inmesini önler. Ormanların çoğu korular ve baltalık orman halindedir. 44

57 Basınç: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 922,5 hpa dır. En yüksek basınç 941,2 hpa ile Aralık ayında, en düşük basınç ise 898,5 hpa ile Ocak ayında görülmüştür. Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 21:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri Aylar Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Ocak 924,7 937,4 898,5 Şubat 923,3 938,4 904,7 Mart 920,9 935,8 904,7 Nisan 920,2 932,7 906,8 Mayıs 921,2 930,8 911,6 Haziran 921,1 930,1 910,0 Temmuz 919,3 927,4 910,7 Ağustos 920,1 926,5 911,9 Eylül 922,4 931,4 911,3 Ekim 925,3 933,9 914,6 Kasım 925,6 937,2 907,8 Aralık 925,9 941,2 906,4 Yıllık 922,5 941,2 898, Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Grafik 1:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu basınç değişimi 45

58 Sıcaklık: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 11,9 C dir. En yüksek sıcaklık 42,0 C ile Temmuz ayında, en düşük sıcaklık ise -20,6 C ile Ocak ayında görülmektedir. Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklıklar aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 22:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklık değerleri Aylar Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Ocak 0,4 17,3-20,6 Şubat 1,7 19,0-17,9 Mart 5,9 27,0-10,8 Nisan 10,8 30,1-8,0 Mayıs 16,6 33,6-1,0 Haziran 20,9 37,3 3,4 Temmuz 24,4 42,0 8,6 Ağustos 24,0 40,0 7,2 Eylül 18,4 36,4 2,2 Ekim 12,6 32,3-4,1 Kasım 6,0 24,0-9,3 Aralık 2,1 17,3-17,0 Yıllık 11,9 42,0-20, Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Grafik 2:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu sıcaklık değişimi 46

59 Yağış: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama yıllık yağış miktarı 363,4 mm dir, En yüksek, 41,4 mm ile Ekim ayında görülmektedir. Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen ortalama toplam yağış miktarları ve maksimum yağış miktarları aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 23:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen yağış değerleri Aylar Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Ocak 32,1 16,7 Şubat 31,2 28,3 Mart 36,5 23,3 Nisan 48,6 35,1 Mayıs 36,4 19,6 Haziran 29,3 33,1 Temmuz 13,7 41,3 Ağustos 11,8 22,0 Eylül 15,9 26,0 Ekim 33,9 41,4 Kasım 30,6 29,0 Aralık 43,4 38,6 Yıllık 363,4 41, Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Grafik 3:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu yağış miktarı değişimi Standart Zamanlarda Ölçülen En Yüksek Yağış Miktarı, Tekerrür Grafikleri Proje kapsamında standart zamanlardaki ve 100 yıllık en büyük yağış değerleri ve tekerrür eğrileri dikkate alınarak çalışma yapılacaktır, Yıllık 24 saatlik ortalama üzerinden en büyük yağış değeri 1976 yılında 47,6 mm olarak ölçülmüştür, Yakın zamanda ölçülen en yüksek yağış miktarı 2010 yılıda 41,4 mm dir, Proje kapsamında yapılaşma sürecinde işletme öncesi ve işletilmesi aşamalarında yapılacak olan yer altı ve yerüstü tesisleri Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Değerlerine göre yapılacaktır. Etimesgut Meydan Meteoroloji istasyonu kayıtlarına göre Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri Ek-15A de, Tekerrür Eğrileri Ek-15B de sunulmuştur. 47

60 Ortalama Nispi Nem: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre Ortalama Nispi Nem en düşük Temmuz ayında %52,1 en yüksek Aralık ayında % 78,4 olarak görülmektedir. Yıllık ortalama nem miktarı % 65,1 dir. Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değişimleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 24:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değerleri Aylar Ortalama Nispi Nem (%) Ocak 77,3 Şubat 72,3 Mart 65,9 Nisan 64,5 Mayıs 59,9 Haziran 55,6 Temmuz 52,1 Ağustos 53,2 Eylül 60,4 Ekim 67,3 Kasım 74,5 Aralık 78,4 Yıllık 65,1 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 Ortalama Nem (%) 20,0 10,0 0,0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Grafik 4:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu nem değişimi 48

61 Sayılı Günler Dağılımı: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre yıllık, Kar Yağışlı Günler Sayısı;22 Kar Örtülü Günler Sayısı;14,8 Sisli Günler Sayısı Ortalaması;10,7 Dolulu Günler Sayısı Ortalaması; 0,5 Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması;21,6 Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması;24 gün olarak ölçülmüştür. Tablo 25:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Aylar Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Sisli Günler Sayısı Ortalaması Dolulu Günler Sayısı Ortalaması Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 7,0 6,1 3,8 4,1 0,1 Şubat 5,1 3,8 1,0 0,2 2,8 0,1 Mart 3,8 1,5 0,1 0,7 0,7 Nisan 0,9 0,3 0,3 0,2 0,2 2,1 Mayıs 0,1 0,1 5,4 Haziran 0,1 4,8 Temmuz 3,1 Ağustos 3,3 Eylül 2,8 Ekim 0,3 0,7 1,4 Kasım 1,3 0,2 2,1 6,8 0,1 Aralık 3,8 2,9 3,0 6,3 0,1 Yıllık 22 14,8 10,7 0,5 21, Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Sisli Günler Sayısı Ortalaması Dolulu Günler Sayısı Ortalaması Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması Grafik 5:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı 49

62 Maksimum Kar Kalınlığı: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre yıllık ölçülen maksimum kar kalınlığı Ocak ayında 22 cm dir. Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değişimleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 26:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Aylar Maksimum Kar Kalınlığı (cm) Ocak 22 Şubat 13 Mart 17 Nisan 11 Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım 4,0 Aralık 20 Yıllık Maksimum Kar Kalınlığı (cm) 5 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Grafik 6:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri 50

63 Buharlaşma: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarında buharlaşmaya ait veri bulunmamaktadır. Bundan dolayı yılları Ankara Meteoroloji İstasyonu buharlaşma verileri alınmıştır. Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması en düşük Aralık ayında 0,7 mm, en yüksek Temmuz ayında 245,8 mm olarak ölçülmüştür. Yıllık Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması % 97,2 mm dir. Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması Ağustos ayında 18,0 mm, olarak ölçülmüştür. Ankara Meteoroloji İstasyonu buharlaşma verileri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 27:Ankara Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri Ortalama Açık Yüzey Maksimum Açık Yüzey Aylar Buharlaşması (mm) Buharlaşması (mm) Ocak Şubat Mart 0,9 0,7 Nisan 89,5 12,0 Mayıs 149,7 12,0 Haziran 190,2 18,0 Temmuz 245,8 15,2 Ağustos 226,0 18,0 Eylül 153,9 11,8 Ekim 87,2 10,0 Kasım 22,7 8,0 Aralık 0,7 2,8 Yıllık 97,2 18, Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 7: Ankara Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri 51

64 Rüzgar: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda 1. hakim rüzgar yönü batı(w) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn, 2.hakim rüzgar yönü batıkuzeybatı(wnw) Ortalama rüzgar hızı 2,19 m/sn, 3.hakim rüzgar yönü kuzeybatı(nw) Ortalama rüzgar hızı 2,14 m/sn dir. Tablo 28:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda yönlere göre ölçülen rüzgar esme sayıları Aylar/ Yönler Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam ilkbahar Yaz Sonbahar Kış N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW , Hakim Rüzgar Yönü 2, Hakim Rüzgar Yönü 3, Hakim Rüzgar Yönü 52

65 Yıllık Hakim Rüzgar Yönü Dağılımı: Hakim Rüzgar Yönü Grafik 8:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu yıllık hakim rüzgar yönü Mevsimlik Hakim Rüzgar Yönü: İLKBAHAR (Mart,Nisan,Mayıs) N NNW 5000 NW WNW W 0 NNE NE ENE E WNW W YAZ (Haziran,Temmuz,Agustos) NW NNW N NNE NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE WNW W SONBAHAR (Eylül, Ekim, Kasım) NNW 4000 NW N NNE NE ENE E WNW W KIŞ (Kasım, Aralık, Ocak) NNW 4000 NW N NNE NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SE SW SSW SSE SSW S S Grafik 9:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu mevsimlik hakim rüzgar yönü SSE SE 53

66 54 Aylık Hakim Rüzgar Yönü: N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW OCAK N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW ŞUBAT N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW MART N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW NİSAN N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW MAYIS N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW HAZİRAN

67 TEMMUZ AĞUSTOS WNW W NW NNW N NNE NE ENE E NNW 1500 NW 1000 WNW 500 W 0 N NNE NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SE SW SE SSW S SSE SSW S SSE EYLÜL EKİM NNW 1500 N NNE NNW 1500 N NNE NW 1000 NE NW 1000 NE WNW 500 ENE WNW 500 ENE W 0 E W 0 E WSW ESE WSW ESE SW SE SW SE SSW S SSE SSW S SSE KASIM ARALIK WNW W NW NNW N NNE NE ENE E NNW 1500 NW 1000 WNW 500 W 0 N NNE NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SE SW SE SSW S SSE SSW S SSE Grafik 10:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu aylık hakim rüzgar yönü 55

68 Ortalama Rüzgar Hızı: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda Ortalama rüzgar hızı yıllık 1,8 m/sn, dir. Tablo 29:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Aylar Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec) Ocak 1,4 Şubat 1,7 Mart 2,3 Nisan 2,0 Mayıs 1,9 Haziran 2,0 Temmuz 2,3 Ağustos 2,1 Eylül 1,7 Ekim 1,4 Kasım 1,3 Aralık 1,3 Yıllık 1,8 Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec) 2,5 2 1,5 1 Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec) 0,5 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Grafik 11:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı 56

69 Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonundan elde edilen verilerine maksimum rüzgar hızı 30 m_sec ve yönü güney (S) olarak Şubat ayında ölçülmüştür. Tablo 30:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Aylar Maksimum Rüzgar Hızı ( m_sec ) ve Yönü Ocak SSE 21,0 Şubat S 30,0 Mart WSW 26,3 Nisan SE 25,9 Mayıs NW 26,8 Haziran W 23,2 Temmuz WSW 28,9 Ağustos SW 22,9 Eylül WSW 23,3 Ekim SW 27,5 Kasım S 23,1 Aralık SW 21,1 Yıllık S 30, Maksimum Rüzgar Hızı ( m_sec ) ve Yönü 5 0 Ocak SSE Şubat S Mart WSW Nisan SE Mayıs NW Haziran W Temmuz WSW Ağustos SW Eylül WSW Ekim SW Kasım S Aralık SW Grafik 12:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı 57

70 Ortalama Fırtınalı Günler Sayısı: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması yıllık 9,7 dir. Tablo 31:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Aylar Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 0,5 Şubat 0,9 Mart 1,3 Nisan 1,4 Mayıs 0,9 Haziran 1,1 Temmuz 0,6 Ağustos 0,5 Eylül 0,7 Ekim 0,4 Kasım 0,7 Aralık 0,7 Yıllık 9,7 Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 Grafik 13:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu fırtınalı günler sayısı ortalaması 58

71 Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı: yılları Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması yıllık 75,4 dür. Tablo 32:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Kuvvetli Günler Sayısı Ortalaması Aylar Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 2,8 Şubat 3,3 Mart 7,9 Nisan 7,8 Mayıs 8,8 Haziran 9,5 Temmuz 10,4 Ağustos 7,4 Eylül 5,7 Ekim 3,3 Kasım 2,8 Aralık 2,9 Yıllık 75,4 Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Grafik 14:Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen kuvvetli günler sayısı ortalaması Fevk Rasatları: Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu kayıtlarına göre bölgede oluşan fevk hadiseleri yakın zamanda 2008 ve 2011 yılları arasında genellikle fırtınadan kaynaklıdır. Bu hadise sonucunda hava ulaşımı aksamıştır. Etimesgut Meydan Meteoroloji istasyonu kayıtlarına göre uzun yıllar FEVK hadiseleri Ek-15C de sunulmuştur. Meteorolojik verilerin elde edildiği Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu Meteorolojik bülteni Ek-16 da verilmiştir. 59

72 Emisyon Dağılımı Modelleme Çalışmaları: Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu verileri kullanılarak saatlik toz emisyonu dağılım modellemesi yapılacaktır. Proje kapsamında bütün faaliyetler göz önüne alınarak kümülatif toz emisyonu hesaplanmıştır. Kümülatif hesaplamada normal şartlarda bitkisel toprağın sıyırılması işlemi ve delme patlatma işlemi ayrı değerlendirilirken proje kapsamında en olumsuz şartlar göz önüne alınarak kümülatif emisyon hesabına dahil edilmiştir. Projenin yeri itibariyle etkin rüzgar yönü batı(w) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn dir. Emisyon kaynaklarının yoğunluğu ve etkin rüzgar yönüne göre kümülatif toz emisyonu değerlendirme noktasına göre değerlendirme yapılacaktır. En yakın yerleşim 2,5 km mesafede Malıköy mah., 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Değerlendirme : koordinatlı noktaya göre yapılacaktır. Proje kapsamında hesaplanan kümülatif toz emisyonlarının saatlik meteorolojik veriler kullanarak modelleme yapmak için nolu Etimesgut Meydan Meteoroloji istasyon verilerinden faydalanılmıştır. Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl için; son on yıllık rüzgar esme sayılarına göre değerlendirme yapılmıştır. Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl 2008 olarak seçilmiştir yılının saatlik verilerine göre modelleme yapılmıştır. Modelde saatlik rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık, basınç ve Ankara Meteoroloji İstasyonu yukarı seviye sondaj verileri kullanılmıştır. Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl 2008 dir. Rüzgar esme sayılarına göre oluşturulan grafikleri aşağıda verilmiştir yılı N NNW NNE NW NE WNW 5000 ENE 1500 N NNW NNE NW 1000 NE WNW 500 ENE W 0 E W 0 E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE 4.6.1Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Ankara nın büyük bölümünde karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. İç Anadolu dan görülen Karasal iklimin etkisi ile ilin orta ve güneyinde bozkırlar, Karadeniz iklimi etkisi ile de kuzeyde ormanlar yaygındır. İlin kuzeybatısında bulunan Nallıhan civarında iklim koşulları kısmen Akdeniz ikliminin geçiş özelliklerini gösterir. İlimizin kuzey kesimleri Karadeniz iklimi etkisindeyken diğer yerlerde karasal iklim hüküm sürer. Güney ve güneydoğuya gidildikçe günlük ve yıllık sıcaklık farkları artarken yağış miktarı da azalır. Kuzeyde Kızılcahamam ve Çamlıdere ilçeleri Karadeniz ikliminin etkisi altındadır. En sıcak aylar Temmuz ve Ağustos en soğuk ay ise Ocaktır. İlde kışın sis etkili olup hayatı olumsuz etkiler. Bölgeye düşen yağış miktarları kuzey ve güney kesimlerde farklılık gösterir. Kuzeyde Kızılcahamam ve Nallıhan Karadeniz yağış özelliğini, güneyde ise İç Anadolu karakterini taşır. Bölgenin yapısı gereği özellikle kış aylarında sis olayı oldukça fazla görülür ve hayatı etkiler. 60

73 İl bazında ortalama sıcaklık C arasında, ortalama yağış miktarı da mm arasındadır. En yüksek sıcaklık değeri tarihinde 43,0 C olarak Beypazarı İstasyonunda ki aynı tarihte Ankara Merkezde 40,8 C olarak ölçülmüştür; en düşük sıcaklık değeri de - 32,2 C ile Esenboğa İstasyonunda kaydedilmiştir. Donlu günler sayısı yılda ortalama arasında, karla örtülü günler sayısı ise yılda ortalama gün arasında değişmektedir. En yüksek kar kalınlığı 82cm olarak Kızılcahamam istasyonunda kaydedilmiştir. Ankara da tespit edilen en yüksek rüzgar hızı ise saniyede 32.1 m/sn olarak ölçülmüştür (115,6km/saat). KAYNAK : Ankara İl Çevre Durum Raporu Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik Ve İklimsel Etkiler İle Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Ocakta yapılacak üretim çalışmalarında toz emisyondan yakın yerleşimlerin etkilenmemesi için mevsim şartları göz önünde bulundurularak kamyonların üzeri branda vb. ile örtülecek, stok sahasında rüzgar önleyici perdeleme sistemi oluşturulacaktır. Ocak sahası çevresine ve stok sahası çevresine drenaj kanalları oluşturulacak, faaliyet alanında çukur oluşumuna izin verilmeyecektir. 61

74 4.7.Flora-Fauna Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Faunası Proje alanı ve etki alanında görülen habitatlar ve buna bağlı olarak flora ve fauna türleri benzerlik göstermektedir. Ruhsat alanı içerisinde ve faaliyet alanında bitki örtüsü otsu türlerden oluşmaktadır. Proje alanı fotoğrafları Proje kapsamında, proje alanı ve etki alanında flora ve fauna türlerinin tespiti için Mart ve Haziran 2013 vejetasyon dönemlerinde Biyolog Oya ORBAY ve Tolga ÇETİNKAYA tarafından arazi çalışması yapılmıştır. Yapılan literatür ve arazi çalışmalarında bitkiler, ulusal ve uluslararası sözleşmeler, IUCN kategorileri ve endemizm açısından irdelenmiş ve bölgede bulunan türler tablo halinde aşağıda verilmiştir. Literatür çalışmalarında; T. Ekim, M. Koyuncu, M. Vural, H. Duman, Z. Aytaç ve N. Adıgüzel tarafından hazırlanan Türkiye bitkileri kırmızı kitabı 2000, P. H. Davis in Flora of Turkey And The East Aegean Islands (11 cilt) adlı eseri, Y. Akman Türkiye Orman Vejetasyonu ve T. Baytop un hazırladığı Türkçe Bitki Adları Sözlüğü adlı eserlerden yararlanılmıştır. Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde olumsuz yönde etkilenecek flora ve fauna araştırması, literatür çalışmaları ile adresinden yararlanılmıştır. Proje alanında, Bern Sözleşmesi veya Red Data Book kategorilerine giren herhangi bir flora türü tespit edilmemiştir. Alan için yapılan literatür çalışmalarında saptanan bitkiler ulusal ve uluslararası sözleşmeler (BERN), IUCN kategorileri, fitocoğrafik bölgeleri (elementi) ve endemizm açısından irdelenmiş ve bölgede bulunan türler tablo halinde aşağıda verilmiştir. Tablo 33:Proje alanı ve etki alanı florası FAMİLYA/ TÜR APIACEAE Bunium paucifolium var. paucifolium TÜRKÇE ADI HABİTAT NİSBİ BOLLUK ENDEMİZM FİTOCOĞRAFİK BÖLGE IUCN (TEHLİKE) KATEGORİSİ Sümbül Açık doğal habitatlar 2 - D. Akd. - - L Eryngium campestre var. virens Şeker dikeni Taşlı tepe yanları, nadas tarlalar Scandix iberica Atkişnek otu Kireçtaşı yamaçlar, yamaçlar, ekili alanlar BERN KAYNAK (*) G G 62

75 Malabaila secacul Koyun ekmeği Kayalık yamaçlar ASTERACEAE Xanthium spinosum Küçük pıtrak Kurak yamaç, G Anthemis triumfettii Papatya Kayalık yamaçlar G Achillea wilhelmsii Civanperçemi Tarla 2 - İran Turan Achillea phrygia Civanperçemi Kireçtaşı yamaç, m arası Achillea setaceae Tilki kuyruğu Taşlık yamaç, çayırlık, nadas tarla Gundelia tournefortii var. tournefortii Kenger sakızı Kayalık kireçtaşı yamaç, nadas tarla 1 END. İran Turan - - L 3 - Avr.- Sib. - - L 3 - İran Turan - - L Centaurea virgata - Kurak tepeler 2 - İran Turan - - L Centaurea kotschyi - Step, tarla kenarı, 1 END. İran Turan - - L var. kotschyi m arası Centaurea carduiformis - Step, nadas tarla, 1 END L subsp. carduiformis var. carduiformis m arası Centaurea solstitialis - Kurak yamaç, nadas G subsp. solstitialis tarla, boş alan Carthamus persicus - Nadas tarla 4 - İran Turan - - G Jurinea pontica - Tarla, yamaç 1 END. İran Turan - - L Tragopogon longirostis. var. longirostis Yemlik Kayalık yamaç, çalılık, yol kenarı G Taraxacum serotinum Karahindiba Kurak alan, tarla BORAGINACEAE Onosma aucheranum Emzik otu Kuru tepeler, kalkerli 3 - D. Akdeniz - - G bozkırlar, tahıl tarlası CONVOLVULACEAE Convolvulus lineatus Tarla sarmaşığı Kayalık yamaç G DIPSACAEAE Scabiosa argentea Uyuz Otu Kıraç yerler, tarlalar, L step, taşlı yamaçlar RANUNCULACEAE Nigella segatalla - Kenar, tarla L Delphinium peregrinum - Kalker yamaç, L ekili tarla Delphinium venulosum - Ekili tarla 1 END. İran-Turan - - L Adonis aestivalis subsp. aestivalis Kan damlası Tarla, kayalık yamaç, bozuk step - - L Ranunculus reuterianus Düğün çiçeği Taşlık yamaç G PAPAVERACEAE Glaucium grandiflorum Kırmızı Tarla, kayalık yamaç 3 İran-Turan - - L var. grandiflorum Boynuzlu Gelincik Papaver minus Gelincik Kalkerli toprak 3 - D. Akdeniz - - G BRASSICACEAE - - L Cardaria draba - Ekili alan L subsp. draba Isatis glauca subsp. glauca - Nadas tarla 3 - İran- Turan - - G Alyssum murale. Duvar Her yerde bulunan 4 - var. murale kuduz otu Sisymbrium altissimum Bülbül otu Ekili alan, boş alan L CARYOPHYLLACEAE 63

76 Minuartia hirsuta subsp. falcata Vaccaria hispanica var. grandiflora Silene alba subsp. eriocalycina EUPHORBIACEAE Euphorbia falcata subsp. macrostegia LILIACEAE - Taşlık yerler L - Tarlalar G - Tarlalar, kayalık yerler G Sütleğen Kayalık yamaçlar G Allium orientale Soğan Kalkerli tepeler, 3 - D. Akdeniz - - G yamaçlar, LINACEAE - Linum nodiflorum FABACEAE Kayalıklar, ekseriya kalkerli tepe kenarları, nadas tarlalar 2 - Akdeniz - L Asragalus echinatus Geven Kalkerli yerler 3 - Akdeniz - L Astragalus suberosus subsp. ancyle Astragalus chamaephaca Geven Geven Tarlalar, m arası Seyrek kırlar, Kayalık yerler, m arası 1 END. L 1 END. İran-Turan L Astragalus microcephalus Boz geven Bozkır 2 - İran-Turan - - L Astragalus brachypterus Astragalus macrocephalus subsp. macrocphalus Astragalus macrocephalus subsp. finitimus Geven Geven Ekilmiş tarlalar, dağlık bölgeler, m arası Çakıllı tepe yamaçları, m arası 1 END. İran-Turan - - L 1 END. İran-Turan - - L Geven Taşlı yamaçlar, 4 - İran-Turan - - G Astragalus setulosus Geven Kayalık yamaçlar, m arası Vicia peregrina Efek otu Kayalık kireçtaşı yamaçları, tahıl ve nadas tarlaları Lathyrus cicera Hayvan bezelyesi Kayalık yamaçlar, tahıl ve nadas tarlaları 2 END L G L Ononis spinosa subsp. leiosperma Kayışkıran Taşlı yamaçlar, ekilmiş arazi Trifolium hirtum Yonca Kayalık yamaçlar, yolkenarları LAMIACEAE Sideritis montana subsp. montana Dağ Çayı Ekilmiş ve nadas tarlalar, kuru yamaçlar G 4 - Akdeniz - - L 2 - Akdeniz - - G Thymus sipyleus Kekik Dağ bozkırları, kayalık G subsp. sipyleus yamaçlar SCROPHULARIACEAE Verbascum orientale Sığır Kuyruğu Kireçtaşı yamaçlar 3 - D. Akdeniz - - G Verbascum glomeratum Sığır Kuyruğu Kireçtaşı kayalıklar 3 - İran-Turan - - G Svrophularia lucida - Kayalık yamaçlar 2 - Akdeniz - - L POACEAE - Aegilops triuncialis subsp. triuncialis - Kalkerli yamaçlar, G 64

77 Bromus intermedius Brom Tarlalar G Elymus hispidus subsp. hispidus - Kalkerli yamaçlar, tarla L Festuca heteropphylla Yumak otu Dağlardaki G çimenlikler Poa nemoralis - Kayalık yerler G Kaynak: (Türkiye Bitkileri Veri Servisi - TÜBlVES) Baytop T., 1994, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, Ankara, Nisbi bolluk: 1- Çok nadir 2- Nadir 3- Orta derecede bol (Nisbeten bol) 4- Bol 5- Çok bol Proje alanında Bern sözleşmesi kapsamında koruma altına alınan türlere rastlanmamıştır. Bununla birlikte flora tablosunda habitat özelliğine bağlı olarak, yörede bulunması muhtemel bazı endemik türler tespit tespit edilmiştir. Bunlar Achillea phrygia (Civanperçemi), Centaurea kotschyi var. kotschyi, Centaurea carduiformis subsp. carduiformis var. carduiformis, Jurinea pontica, Delphinium venulosum, Astragalus suberosus subsp. ancyle, Astragalus chamaephaca, Astragalus microcephalus, Astragalus macrocephalus subsp. macrocphalus, Astragalus brachypterus, Astragalus setulosus (Geven) türleridir. Söz konusu türler lokal endemik türler olmayıp; Ankara il bazında ve komşu birkaç ilde görülen, yayılış alanları ve yükseklik aralığı geniş olan endemik türlerdir. Proje sahasında toprağın sıyrılması tohumların olgunlaşma dönemlerinde yapılırsa olgunlaşan tohumların toprağa dökülmesi sağlanmış olacaktır. Bu durumda ayrıca tohum toplanmasına ya da türlerin benzer habitatlara taşınmasına gerek kalmayacaktır. Proje Alanı ve Etki Alanı Faunası Faaliyet alanında ve etki alanında yer alan, gözlem ve literatüre dayalı fauna listesi aşağıda verilmiştir. Literatür çalışmalarında ise; Mustafa Kuru nun Omurgalı Hayvanlar, A. Demirsoy un Türkiye Omurgalıları- Memeliler, Amfibiler, İbrahim Baran ın Türkiye nin Amfibi ve Sürüngenleri adlı eseri, İ. Kiziroğlu (2008) tarafından hazırlanan Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi (Species List in Red Data Book) adlı eserlerden faydalanılmıştır. Tablo 34:Proje alanı ve etki alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel (Amphibia) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri Ikiyaşamlı TAKIM/F AMİLYA TÜR ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT POPULASYON YOĞUNLUĞU Tkm: Anura Fam: Bufonidae Bufo bufo Siğilli kurbağa Az bitkili nemli taşlık 2 - LC EK 3 G kısımlar Bufo viridis Gece kurbağası Taş altı, toprak içi EK 2 L MAK IUCN BERN KAYNAK (*) Kaynak: Demirsoy, A., 2003, Türkiye Omurgalıları Amfibiler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara. Baran, İ, 2005, Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri, Ankara. Kaynak (*): G: Gözlem, L: Literatür Populasyon yoğunluğu; 0- Yok 1- Nadir 2- Bol 3- Çok bol 65

78 Tablo 35:Proje alanı ve etki alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel Sürüngen (Reptilia) türleri, Korunma Durumları ve Statüleri TAKIM/FAMİLYA TÜR ADI TÜRKÇE ADI Tkm:TESTUDİNATA Kaplumbağalar Fam:Testudinidae Testudo greaca Tosbağa Taşlı, kumlu arazi HABİTAT POPULASYON YOĞUNLUĞU MAK IUCN BERN KAYNAK (*) 2 EK 1 VU EK 2 G Tkm:SQUAMATA Pullular Fam: Gekkonidae Ev kelerleri Cyrtopodion kotschyi İnce Parmaklı Az bitkili taşlık 2 EK 1 LC EK 2 L Keler kısımlar Hemidactylus turcicus Geniş parmaklı Taş altı kaya 2 EK 1 LC EK 3 L Keler yarıkları Fam:Agamidae Laudakia stellio stellio Dikenli keler Kayalıklarda 1 EK 1 - EK 2 G Fam:Scincidae Parlak kertenkeleler Eumeces schneideri Sarı kertenkele Çalılık açık 1 EK 1 - EK 3 G arazide,taşlık kısımlar Mabuya aurata Tıknaz kertenkele Az bitkili taşlık 1 EK 1 - EK 3 L alanlar Fam:Lacertidae Kertenkeleler Lacerta trilineata Büyük yeşil Tarlalarda 2 EK 1 LC EK 2 G kertenkele Ophisops elegans Tarla kertenkelesi Az bitkili açık arazi,taşlı,topraklı kısımlar 2 EK 1 - EK 2 - Fam: Typlophidae Typhlops vermicularis Kör yılan Nemli topraklar içinde, taşlar 1 EK 1 - EK 3 L ALTTAKIM:OPHİDİA Yılanlar Fam:Colubridae Engerekler Coluber jugularis Karayılan Tarlalarda, 1 EK 1 - EK 2 L taşların altında Coluber najadum İnceyılan Sıcak yerlerde, 1 EK 1 - EK 2 L taşlık kuru yerler, tarla kenarları Coluber schmidti Kırmızı yılan Tarlalarda 1 EK 1 - EK 3 L Eirenis modestus Uysal yılan Seyrek bitkili 2 EK 1 LC EK 3 L taşlık araziler Elaphe quatuorlineata Sarı yılan Tarlalarda, taşlık 2 EK 1 NT EK 2 L Fam: Viperidae Vipera lebetina Koca engerek Ormansız ve taşlık dağ etekleri, tarlalar 2 EK 1 - EK 2 L Kaynak: Demirsoy, A., 2006, Türkiye Omurgalıları Sürüngenler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara. Baran, İ, 2005, Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri, Ankara. Kaynak (*): G: Gözlem, L: Literatür 66

79 Tablo 36:Proje alanı ve etki alanında Habitat Özelliği Nedeniyle Bulunması Muhtemel Kuş(Aves) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri TÜR (SPECİES) TÜRKÇE ADI HABİTAT Accipitridae Buteo buteo Şahin Açık alanlar, tarım alanları, Y LC A.3 EK 1 EK 3 G Buteo rufinus Kızıl Şahin Tarım arazisi Y LC A.3 EK 1 EK 3 G Circus cyaneus Mavi doğan Ağaçsız düzlük, Y LC A.1.2 EK 1 EK 3 G tepelik GALLIIFORMES Tavukgiller Phasianidae Tavuksular - Alectoris chukar Kınalı keklik Kayalık ve sarp Y LC A.2 EK 3 EK 3 L araziler Perdix perdix Çil keklik Dağlık, kayalık, Y LC A.2 EK 2 EK 3 L çalılık,ekilebilir alanlar COLUMBIFORMES Güvercinler Streptopelia turtur Üveyik Kayalıklar G LC A.3.1 EK 3 EK 3 L Columba livia Kaya güvercini Kayalıklarda Y LC A.5 EK 3 EK 3 oyuklar STRIGIFORMES Athene noctua Kukumav Tarlaların yakınlarında Y LC A.2 EK 1 EK 2 L APODIFORMES SAĞANLAR Apodidae Ebabilgiller Apus apus Ebabil, Karasağan Kayalıklar G LC A.3.1 EK 1 EK 3 L PASSERIFORMES Ötücü kuşlar Motacillidae Anthus campestris Kır incir kuşu Çıplak, çakıllı alanlar G LC A.2 EK 1 EK 2 L Alaudidae Melanocorypha calandra Boğmaklı tarla Kuşu Turdidae Oenanthe oenanthe Kuyruk kakan Ağaçsız ve taşlık açık arazide KONUM IUCN Açık alanlarda Y LC A.5 EK 1 EK 2 L RDB MAK BERN (*)KAYNAK (*) G LC A.3 EK 1 EK 2 L Monticola saxatilis Kaya ardıcı Kayalıklar G LC A.1.2 EK 1 EK 2 L Sittidae Sitta neumayer Kaya sıvacısı Kayalıklar Y LC A.2 EK 1 EK 2 L Corvidae Corvus corax Kara karga Tarım alanları, LC A.5 EK 2 EK 3 G Corvus frugilegus Ekin kargası Tarım alanları LC A.5 EK 3 EK 2 G Sturnidae Sığırcık kuşları Sturnus vulgaris Sığırcık Ağaçsız, dağlık alanlar Y LC A.5 EK 2 EK 3 G Kaynak: Kiziroğlu, İ., 2008, Türkiye Kuşları (Species List in Red Data Book), Ankara, Kaynak: Literatür 67

80 Tablo 37:Proje alanında saptanan ve habitat özelliği nedeniyle bulunma olasılığı yüksek olan Memeli (Mammalia) türleri, korunma durumları TÜR (SPECİES) ERINACEIDAE TÜRKÇE ADI Kirpiler Erinaceus concolor Kirpi Çalılıklar 1 EK 1 LC - G SORICIDAE Sivrifareler Crocidura leucodon Sivriburunlu tarla faresi Açık araziler 2 - LC EK 3 L MICROCHIROPTERA Böcekçil Yarasalar Vespertilionidae Düzburun yarasalar Pipistrellus nathusii Pürtüklüderili Açık araziler, 1 Yarasa EK 1 LC EK 2 L LAGOMORPHA Tavşanlar Leporidae Tavşanlar Lepus europaeus Yabani tavşan Her çeşit ortamda Yaşarlar 1 EK 3 LC EK 3 G RODENTIA Kemiriciler Sciuridae Citellus Tarla sincabı Bozulmamış az eğimli 3 EK L xantophrymnus Gelengi Düzlükler Cricetidae Hamsterlar Cricetulus migratorius Cüce avurtlak Tarlalar, 3 - LC - L Spalacidae Kör fareler Spalax leucodon Kör fare, Kösnü Yumuşak tarım 2 - DD - L alanları, toprak altı MURİDAE Sıçanlar Apodemus mystacinus Kayalık faresi Açık alanlarda, Kayalıklarda 2 - LC - L Mus musculus musculus Doğu faresi Çalılıklar 1 - LC - G CARNIVORA Karasal yırtıcılar CANIDAE Köpekler Canis familiaris Evcil köpek Her yerde G MUSTELLİDAE Sansarlar Mustela nivalis Gelincik Açık araziler ve EK 2 LC EK 3 L BOVİDAE Koyunlar 2 Bos taurus Evcil sığır G Kaynak: Demirsoy, A., 2006, Türkiye Omurgalıları Memeliler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara. Kaynak (*): G: Gözlem, L: Literatür HABİTAT POPULASYON YOĞUNLUĞU MAK IUCN BERN KAYNAK (*) Populasyon yoğunluğu; 0- Yok 1- Nadir 2- Bol 3- Çok bol 68

81 Bazı kısaltmalar ve açıklamalar: EX : Tükenmiş VU :Zarar Görebilir EW : Doğada Tükenmiş LR : Az Tehdit Altında CR : Çok Tehlikede a-(cd) : Koruma Önlemi Gerektiren EN : Tehlikede b- (nt) : Tehdit Altına Girebilir DD : Veri Yetersiz c- (lc) : En az endişe verici NE : Değerlendirilemeyen Yukarıdaki fauna tabloları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı na bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkez Av Komisyonu nun av dönemi kararına göre irdelenmiş ve bununla ilgili kısaltmalar aşağıda verilmiştir. Proje kapsamında yaban hayvanlarının üreme döneminde arasında patlatma yapılmayacaktır. EK Liste 1 Orman ve Su İşleri Bakanlığınca Korumaya Alınan Yaban Hayvanları EK Liste 2 Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları EK Liste 3 Merkez Av Komisyonunca avına belli edilen sürelerde izin verilen av h l Bern sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II III Kesin olarak koruma altına alınan türler Korunan türler II- Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Türler Her türlü kasıtlı yakalamada alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya bunları tahrip etmek Yabani faunayı bu sözleşmenin şartlarına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. III- Korunan fauna türleri Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu Kararı) IUCN e göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır. EX (EXTINCT) CR (CRITICALLY ENDANGERED) EN ( ENDANGERED) VU ( VULNERABLE) Nesli tükenmiş olan takson Şiddetli tehdit altında olan takson. Bu kategorinin taksonları yakın gelecekte yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Nesli tehlike altında olan takson. Bu kategorideki türlerin nesilleri şiddetli tehdit altında değildir, ancak yakın gelecekte yok olma sinyalleri vermektedir. Zarar görebilir. 69

82 LR/nt (LOWER RİSK/ Near Threatened) LR/Ic (LOWER RİSK/ Least Consern) Düşük risk. Nesli tehlike altında olmayan takson. Düşük risk. Nesli gelecekte de tehlike altında olmayan takson. Türkiye Kuşları (Kiziroğlu, 2008) adlı esere göre proje alanı ve çevresinde bulunan ve bulunması muhtemel kuş türleri için yapılan Red Data Book sınıflandırması ve Türkiye de bulunan statüleri aşağıda verilmiştir. A.1.1. Nesli tükenmiş A.1.2. Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehlike altında olanlar A.3 Tehlike altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler A.5 Tehditsiz A.6 Veri eksikliği olan A.7 Veriler sağlıklı ve güvenli değil B Kategorileri Geçici- Transit Türler Yine aynı esere göre bu kuş türlerinin Türkiye de bulundukları statüler ise şöyle sınıflandırılmıştır. Y G/KG K T R N Yerli Türler Göçmen türler (Yaz göçmeni) Kış ziyaretçileri Transit göçerler Rastlantısal türler Nadir türler Yukarıdaki fauna listesinde belirtilen ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine bu faaliyet ile; bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması, yumurtalara zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz konusu faaliyette Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Bern Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Arazi Hazırlık ve İşletme Dönemi Proje alanını doğu, güney ve batı yönünden çevreleyerek akan Ankara çayı bulunmaktadır. Proje alanının Ankara çayına en yakın mesafesi batı yönünde kuşuçuşu 500 m dir. Proje alanı çevresinde tarım alanları mevcuttur. Arazi hazırlığı ve işletme dönemi boyunca Ankara Çayı'na ve tarım alanlarına katı veya sıvı herhangi bir atık boşaltılmayacaktır. Faaliyetin inşaat ve işletme aşamasında akar ve kuru derelere zarar verilmeyecektir. Proje alanında Bern sözleşmesi kapsamında koruma altına alınan türlere rastlanmamıştır. Bununla birlikte flora tablosunda habitat özelliğine bağlı olarak, yörede bulunması muhtemel bazı endemik türler tespit edilmiştir. Bunlar Achillea phrygia (Civanperçemi), Centaurea kotschyi var. kotschyi, Centaurea carduiformis subsp. carduiformis var. carduiformis, Jurinea pontica, Delphinium venulosum, Astragalus suberosus subsp. ancyle, Astragalus chamaephaca, Astragalus microcephalus, Astragalus 70

83 macrocephalus subsp. macrocphalus, Astragalus brachypterus, Astragalus setulosus (Geven) türleridir. Söz konusu türler lokal endemik türler olmayıp; Ankara il bazında ve komşu birkaç ilde görülen, yayılış alanları ve yükseklik aralığı geniş olan endemik türlerdir.proje sahasında toprağın sıyrılması tohumların olgunlaşma dönemlerinde yapılırsa olgunlaşan tohumların toprağa dökülmesi sağlanmış olacaktır. Bu durumda ayrıca tohum toplanmasına ya da türlerin benzer habitatlara taşınmasına gerek kalmayacaktır. Proje alanındaki arazi yapısı ve bitki türlerinin varlığında ancak sınırlı ve ekosistem içerisinde tolere edilebilir nitelikte bir değişim meydana gelecektir. Söz konusu türler için proje alanının yakın çevresinde alternatif habitatlar mevcuttur. Bitkisel toprağın sıyrılması ile faaliyet alanında bulunan türlerin tohumları, proje alanı yakınlarında uygun habitatlara taşınacaktır. Kuş türleri hareket ve göç kabiliyetlerinin fazla olması dolayısıyla, fare benzeri küçük kemirgen türleri ve tavşanın üreme potansiyelinin büyüklüğü sayesinde proje faaliyeti ile doğabilecek küçük çaplı habitat kayıpları ve olumsuz etkileri tamponlayabilecek kapasitededir. Projenin yürütüleceği alanın yakın çevresinde, inşaat faaliyeti sırasında oluşacak gürültü sebebiyle alandan uzaklaşan karasal fauna elemanlarının ve özellikle gürültüden etkilenmesinden endişe edilen memeli ve kuş türlerinin kullanabileceği alternatif habitatlar mevcuttur. Raporda ayrıntılı olarak belirtilen diğer hususlar başta olmak üzere, yapılacak tüm çalışmalardan Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü önceden haberdar edilecektir. İşletme Sonrası Dönemi İşletme sonrası dönemde flora ve fauna üzerine herhangi bir olumsuz etki söz konusu değildir. Proje kapsamında çalışma yapılacak 69,22 hektarlık( m 2 ) alanda üretim sonrası doğaya yeniden kazandırma çalışmaları amacıyla üretim biten basamaklarda, ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır. Söz konusu ağaçlandırma doğal bitki örtüsü ve topoğrafya ile uyumlu olacaktır. 4.8.Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında) Proje alanını doğu, güney ve batı yönünden çevreleyerek akan Ankara çayı bulunmaktadır. Proje alanının Ankara çayına en yakın mesafesi batı yönünde kuşuçuşu 500 m dir. Proje alanı çevresinde tarım alanları mevcuttur. Proje alanının doğusunda kuşuçuşu 800 m mesafede Başkent OSB, kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri bulunmaktadır. Proje alanında ve etki alanında; orman alanları, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, yaban hayatı koruma alanları, yaban hayvanı yetiştirme alanları, kültür varlıkları, tabiat varlıkları, koruma alanları, özel çevre koruma bölgeleri, biyogenetik rezerv alanı, biyosfer rezervi özel koruma alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar ve koruma altına alınmış diğer alanlara; kaynak olarak kullandığımız; veri tabanı ve diğer araştırmalarda rastlanılmamıştır. Proje alanı ve yakın çevresinin CBS görüntüsü ekte sunulmuştur(bkz. Ek-11). Ancak ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır. 71

84 4.8.1 Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları 72 Proje alanını doğu, güney ve batı yönünden çevreleyerek akan Ankara çayı bulunmaktadır. Proje alanının Ankara çayına en yakın mesafesi batı yönünde kuşuçuşu 500 m dir. Proje alanı çevresinde tarım alanları mevcuttur. Proje alanı ve etki alanında; orman alanları, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, yaban hayatı koruma alanları, yaban hayvanı yetiştirme alanları, kültür varlıkları, tabiat varlıkları, koruma alanları, özel çevre koruma bölgeleri, biyogenetik rezerv alanı, biyosfer rezervi özel koruma alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar ve koruma altına alınmış diğer alanlara; kaynak olarak kullandığımız veri tabanı ve diğer araştırmalarda rastlanılmamıştır. Proje alanı ve yakın çevresinin CBS görüntüsü ekte sunulmuştur(bkz. Ek-11). Ancak ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Koruma Alanlarına Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Proje alanını doğu, güney ve batı yönünden çevreleyerek akan Ankara çayı bulunmaktadır. Proje alanının Ankara çayına en yakın mesafesi batı yönünde kuşuçuşu 500 m dir. Proje alanı çevresinde tarım alanları mevcuttur. Arazi hazırlığı ve işletme dönemi boyunca Ankara Çayı'na ve tarım alanlarına katı veya sıvı herhangi bir atık boşaltılmayacaktır. İşletme sonrası dönemde korunan alanlar üzerine herhangi bir olumsuz etki söz konusu değildir. 4.9 Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Sınırlandırılmış Alanlar" v.b.) Faaliyet alanı ve yakın çevresinde Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle Sınırlandırılmış Alan bulunmamaktadır. Proje ve etki alanında kaynak olarak kullandığımız veri tabanı ve diğer araştırmalarda; kıyı kesimleri, dağlık, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik, vb. önemi olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferlere rastlanılmamıştır. Ancak, ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır. Proje kapsamında yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile kalker ocağı ve kırma

85 eleme tesisi işletilecektir. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Etkiler Ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Proje kapsamında çalışmalar rapor içerisinde belirtilen koordinatlarda yapılacaktır. Nakliye yolu olarak mevcut yollar takip edilecektir. Söz konusu proje kapsamında nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla spreyleme yöntemi ile sulama işlemi yapılacaktır. Kırma-eleme tesisinde toz oluşumunu önlemek amacı spreyleme yapılacaktır.. İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. İşletme esnasında evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş mevcuttaki sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Tesis faaliyeti süresince evsel nitelikli katı atıkların yönetimi Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih, Sayı) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince depolanarak bertaraf edilecektir. Evsel nitelikli katı atıkların değerlendirilebilir sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve geri kazanımı sağlanacaktır. Ayrıca kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak alınıp, tesisin sağladığı araçla Sincan Belediyesi'nin çöp döküm sahasına boşaltılacaktır. İşletme aşamasında iş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakım, onarım, yağ değişimleri esnasında atıklar oluşacaktır. Bu işlemler sahada tabanı sızdırmaz betonarme ve üzeri kapalı uygun bir alanda yetkili kişiler tarafından yapılacaktır. Yağ değişimleri ve bakımlar sonucu açığa çıkan atık yağlar ve yağlı atıklar birbirinden ayrı olarak ve ağzı kapalı bidonlarda çevre lisanslı firmalar tarafından toplanarak bertaraf edilecektir. İş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakımı ve yağ değişimi sırasında, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ndeki tüm hükümlere, ayrıca Tarih ve Sayılı ( Tarih ve Sayı ile değişik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" tüm hükümlerine uyulacaktır. Atık yağların toprak, yüzeysel veya yeraltısuyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenecektir. 73

86 Tesiste çıkacak olan atık pil ve akümülatörler, Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerince diğer atıklardan ayrı olarak ve ağzı kapalı sızdırmaz kaplarda biriktirilerek lisanslı tesislere verilecektir. Faaliyet alanında iş makinelerinin lastik değişimleri sonucu çıkabilecek ömrünü tamamlamış lastikler Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak Yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre lisanslı geri dönüşüm firmalarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. Proje alanı Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin tapulu arazisidir. Üretim aşamasında ocak sahasında çalışmaların bitimi ile birlikte doğaya yeniden kazandırma çalışmaları çerçevesinde sahanın rehabilitasyonu yapılarak terk edilecektir. Bölüm 5. Proje Kapsamındaki Faaliyetlerin Değerlendirilmesi (ilgili yönetmelikler kapsamında arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olacak şekilde, kümülatif olarak gerekli değerlendirme yapılacaktır.) 5.1 Emisyon hesaplamaları Söz konusu faaliyet için, jeolojik konum, topografik yapı ve ekonomik yeterlilik göz önüne alındığında en uygun üretim yöntemi açık işletme üretim yöntemidir. Açık işletmede proses; cevherin iş makineleri ile kamyonlara yüklenmesi ve ocaktan kırma-eleme tesisine taşınmasıdır. Ocakta oluşması muhtemel toz; Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında, Delme Patlatma esnasında, Üretim esnasında meydana gelecektir. Toz Hesaplamalarında; Emisyon Faktörleri: Patlatma emisyon faktörü Sökme emisyon faktörü Yükleme emisyon faktörü Nakliye(gidiş-dönüş toplam mesafesi) Boşaltma emisyon faktörü Depolama emisyon faktörü 0,080 kg/ton 0,025 kg/ton 0,010 kg/ton 0,7 kg/km-araç 0,010 kg/ton 5,8 kg toz/ha gün Kırıcı Ünitesi Emisyon Faktörleri: Kontrolsüz Kontrollü Birincil Kırıcı 0,243 kg/ton 0,0243 kg/ton İkincil Kırıcı 0,585 kg/ton 0,0585 kg/ton Söz konusu toz kaynakları için ayrı ayrı toz emisyonu hesabı yapılmış ve aşağıdaki tablolarda verilmiştir. (Kaynak: Madencilik Faaliyetleri İçin Hazırlanan Proje Tanıtım Dosyalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar) Çalışma süresi Yılda Ayda Günde 10 ay 26 gün 16 saat 74

87 Üretim miktarı Yılda ton m 3 Ayda ton m 3 Günde ton m 3 Saatte 288 ton 115 m 3 Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında oluşacak toz emisyonu: Söz konusu proje alanı faaliyet sahibine ait tapulu arazilerden oluşmaktadır. Ocak alanında cevher yer yer yüzeydedir. Cevherin yüzeyde ya da yüzeye çok yakın olduğu alanlarda bitkisel toprak bulunmamaktadır. Ocak alanında ortalama, 10 cm kalınlığında toprak örtüsü sıyrılacaktır. Rehabilitasyon Projesi kapsamında üretim çalışmaları biten basamaklarda restorasyon çalışmalarına başlanılarak topografyanın doğa ile uyumlu hale gelmesi sağlanacaktır. Proje kapsamında sıyrılacak bitkisel toprak alanı, toplam ocak sahasının 1/10 u olarak kabul edilmiş ve hesaplamalar bu kabule göre yapılmıştır. Kalker üretiminin yapılacağı söz konusu ocak alanı 14,19 hektarlık ( m 2 ) alanı kapsamaktadır. Buna göre sıyrılacak bitkisel toprak miktarı; B t = m 2 x 0,1 m (derinlik) x 0,1 (oran) = m 3 olarak bulunur. Toprak yoğunluğu 1,6 ton/m 3 alındığında; m 3 x 1,6 ton/m 3 = ton olarak bulunur. Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında başka bir işlem yapılmayacak olup, faaliyete bitkisel toprağın tamamının sıyrıldıktan sonra başlanacağı kabulü ile hesaplama yapılmıştır. Bitkisel toprağın sıyrılma işleminin 3 ay, ayda 26 gün ve günde 8 saat çalışma yapılarak tamamlanması planlanmaktadır. Saatlik sıyrılacak bitkisel toprak miktarı; BT s = ton / 624 = 3,64 ton/saat olarak bulunur. Bitkisel toprağın sökülmesi, Sökülecek-yüklenecek bit. top. miktarı = 3,64 ton/saat Sökülme emisyon faktörü = 0,025 kg/ton Toplam emisyon debisi = 3,64 x 0,025 = 0,091 kg/saat Bitkisel toprağın yüklenmesi, Yüklenecek bit. top. miktarı = 3,64 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 3,64 x 0,010 = 0,036 kg/saat 75

88 Bitkisel toprağın stok alanına taşınması, Taşınacak bitkisel toprağın 25 ton luk kamyonlarla stok alanına nakledilmesi planlanmıştır. Yapılan hesaplamalarda en olumsuz şartlar göz önüne alındığından sıyrılacak üst toprağın tamamının taşınması düşünülmüştür. Bir kamyon gidiş dönüş olarak her seferde stok alanına 200 m yol alacaktır. Saatlik taşınacak malzeme miktarı 3,64 ton alındığında günde 29,12 ton malzeme taşınacaktır. 29,12 ton malzeme için günlük 1,17 ~2 kamyon seferi olacaktır. Günlük yapılacak toplam sefer süresi; 2 / 8 = 0,25 sefer/saat olacaktır. Taşınacak bit. top. miktarı = 3,64 ton/saat Toplam çalışma süresi = 8 saat Toplam sefer süresi = 2 / 8 = 0,25 sefer/saat Emisyon faktörü = 0,7 kg/km Taşıma mesafesi = 200 m (gidiş-geliş) Toplam emisyon debisi = 0,25 x 0,7 x 0,2 = 0,035 kg/saat Bitkisel toprağın stok alanına boşaltılması, Boşaltılacak bit. top. miktarı = 3,64 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 3,64 x 0,010 = 0,036 kg/saat Bitkisel toprağın depolanması, Bitkisel toprak stok alanı m 2 yüzey alanına sahip olacaktır. Stoklanacak bit. top. miktarı Stok sahasının alanı Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = 3,64 ton/saat = m 2 = 0,71hektar = 5,8 kg toz/hektar gün = 0,71 x 5,8 = 4,12 kg/gün = 4,12 / 8 = 0,52 kg/saat Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında oluşacak toplam toz emisyonu değeri toplam 0,683 kg/saat (0,19 g/s), olacaktır. Bitkisel toprağın sıyrılması esnasında tüm faaliyetler duracağından oluşan toplam toz emisyon değeri sıyrılma esnasında oluşacak toplam toz emisyon değeridir. Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde ( Tarih ve Sayılı değişiklik) baca dışındaki yerlerde toz emisyonun sınır debisi 1,0 kg/saat olması gerekmektedir. Bu duruma bitkisel toprağın sıyrılması esnasında oluşacak toz emisyon debisi toplam 0,683 kg/saat < 1,0 kg/saat küçüktür. Bu nedenle HKK Yönetmeliğinde belirtilen yer seviyesinde oluşan toz emisyon değerleri için modelleme yapılmamıştır. 76

89 Delme-Patlatmadan İşleminden Kaynaklı Toz Emisyonu: Söz konusu proje kapsamında kalker yoğunluğu 2,5 ton /m 3 ve yıllık üretim kapasitesi ton ( m 3 ) alınmıştır. Ocakta üretim çalışmaları esnasında sert formasyonlarda delme patlatma işlemi uygulanacaktır. Kalker ocağında üretim çalışmalarında kalkerin tamamı delme patlatma yöntemi ile alınmaktadır. Delme-patlatma ile üretilecek malzeme mik. Delme-patlatmada emisyon faktörü Çalışma süresi Saatlik üretilecek miktar Delme-Patlatmada Oluşacak Toz Emisyonu = ton/yıl = 0,08 kg/ton = saat/yıl = / = 288,46 ton/saat = 0,08 kg/ton x 288,46 ton/saat = 23,07 kg/saat Patlatma esnasında açığa çıkacak toz emisyon debisi 23,07 kg/saat (6,41 g/s) tir. Delme patlatma işlemleri sırasında tüm faaliyetler duracağından oluşacak toz emisyonu toplam emisyondan bağımsız olacaktır. Delme patlatma esnasında oluşacak toplam toz emisyonu değeri toplam 23,07 kg/saat (6,41 g/sn), olacaktır. Delme patlatma esnasında tüm faaliyetler duracağından oluşan toplam toz emisyon değeri delme patlatma esnasında oluşacak toplam toz emisyon değeridir. Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde ( Tarih ve Sayılı değişiklik) baca dışındaki yerlerde toz emisyonun sınır debisi 1,0 kg/saat olması gerekmektedir. Bu duruma delme patlatma esnasında oluşacak toz emisyon debisi 23,07 kg/saat > 1,0 kg/saat büyüktür. Bu nedenle yer seviyesinde oluşan toz emisyon değerleri için modelleme yapılmıştır. Üretim esnasında oluşacak toz emisyonu; Malzemenin doğal ortamından sökülmesi esnasında oluşacak toz emisyonu, Sökülecek-yüklenecek malzeme miktarı = 288 ton ton/saat Sökülme emisyon faktörü = 0,025 kg/ton Toplam emisyon debisi = 288 x 0,025 = 7,2 kg/saat.(a) Malzemenin kamyonlara yüklenmesi esnasında oluşacak toz emisyonu, Yüklenecek malzeme miktarı = 288 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 288 x 0,010 = 2,88 kg/saat.(b) Malzemenin kırma eleme tesisine taşınması esnasında oluşacak toz emisyonu, Kırma eleme tesisine taşınacak malzemenin 25 ton luk kamyonlarla nakledilmesi planlanmıştır. Yapılan hesaplamalarda en olumsuz şartlar göz önüne alındığından çıkarılacak malzemenin tamamının taşınması düşünülmüştür. Ocak sahası ile kırma eleme tesisi arası uzaklık ortalama 100 m olacaktır. Bir kamyon ocak sahasından kırma eleme tesisine gidiş dönüş olarak her seferde 200 m yol alacaktır. 77

90 Saatlik taşınacak malzeme miktarı 288 ton alındığında günde ton malzeme taşınacaktır ton malzeme için günlük 185 kamyon seferi olacaktır. Günlük yapılacak toplam sefer süresi; 185 / 16 = 11,6 sefer/saat olacaktır. Taşınacak malzeme miktarı = 288 ton/saat Toplam çalışma süresi = 16 saat Toplam sefer süresi = 185 / 16 = 11,6 sefer/saat Taşıma Emisyon faktörü = 0,7 kg/km Taşıma mesafesi = 200 m (gidiş-geliş) Toplam emisyon debisi = 11,6 x 0,7 x 0,2 = 1,624 kg/saat (C) Malzemenin kırma eleme tesisine boşaltılması esnasında oluşacak toz emisyonu, Boşaltılacak malzeme miktarı = 288 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 288 x 0,010 = 2,88 kg/saat (D) Malzemenin kırma eleme tesisinde işlenmesi esnasında oluşacak toz emisyonu, 1. Kırıcıda oluşacak toz miktarı (Kontrollü durum); Toplam malzeme miktarı = 288 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,0243 kg/ ton Toz emisyonu = 288 x 0,0243 = 7,00 kg/saat.(e) 2. Kırıcıda oluşacak toz miktarı (Kontrollü durum); Toplam malzeme miktarı = 288 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,0585 kg/ ton Toz emisyonu = 288 x 0,0585 Toplam Kırma Eleme Toz Emisyonu = 16,85 kg/saat.(f) Malzemenin stok alanına nakli için kamyonlara yüklenmesi esnasında oluşacak toz emisyonu, Yüklenecek malzeme miktarı = 288 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 288 x 0,010 = 2,88 kg/saat..(g) Malzemenin stok alanına taşınması esnasında oluşacak toz emisyonu, Kırma eleme ile sınıflandırılan malzeme belirli bir düzende kırma eleme tesis alanından alınarak stok alanına nakledilecektir. Kırma eleme tesisi ile stok alanı arasında 100 m uzaklık olacaktır. Saatlik taşınacak malzeme miktarı 288 ton alındığında günde ton malzeme taşınacaktır ton malzeme için günlük 185 kamyon seferi olacaktır. Günlük yapılacak toplam sefer süresi; 185 / 16 = 11,6 sefer/saat olacaktır. Taşınacak malzeme miktarı Toplam çalışma süresi = 288 ton/saat = 16 saat 78

91 Toplam sefer süresi = 185 / 16 = 11,6 sefer/saat Emisyon faktörü = 0,7 kg/km Taşıma mesafesi = 200 m (gidiş-geliş) Toplam emisyon debisi = 11,6 x 0,7 x 0,2 = 1,624 kg/saat.(h) Malzemenin stok alanına boşaltılması esnasında oluşacak toz emisyonu, Yüklenecek malzeme miktarı = 288 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 288 x 0,010 = 2,88 kg/saat (I) Malzemenin kırma eleme tesisinde işlenmesi esnasında oluşacak toz emisyonu (Kontrolsüz Durum), 1. Kırıcıda oluşacak toz miktarı (Kontrolsüz durum); Toplam malzeme miktarı = 288 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,243 kg/ ton Toz emisyonu = 288 x 0,243 = 70 kg/saat.(j) 2. Kırıcıda oluşacak toz miktarı (Kontrolsüz durum); Toplam malzeme miktarı = 288 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,585 kg/ ton Toz emisyonu = 288 x 0,585 Toplam Kırma Eleme Toz Emisyonu = 168,48 kg/saat.(k) Üretim esnasında kontrollü durumda oluşacak toz emisyonu değerleri; A+B+C+D+E+F+G+H+I=45,82 kg/saat üretim esnasında oluşacak toplam kontrollü durum toz debisi; 45,82 kg/saat tir. Üretim esnasında kontrolsüz durumda oluşacak toz emisyonu değerleri; A+B+C+D+G+H+I+J+K= 260,45 kg/saat üretim esnasında oluşacak toplam kontrolsüz durum toz debisi; 260,45 kg/saat tir. Proje kapsamında üretim çalışmaları kontrollü olacağı için toz modelleme çalışması kontrollü durum toz emisyon debisine göre yapılacaktır. 79

92 KÜMÜLATİF TOZ EMİSYONU Etimesgut Meydan Meteoroloji İstasyonu verileri kullanılarak saatlik toz emisyonu dağılım modellemesi yapılacaktır. Proje kapsamında bütün faaliyetler göz önüne alınarak kümülatif toz emisyonu hesaplanmıştır. Delme-Patlatmadan İşleminden Kaynaklı Toz Emisyonu: 23,07 kg/saat (6,41 g/s), Havada asılı : 0,2 x 6,41 =1,28 g/s Havada çöken : 0,8 x 6,41 =5,13 g/s Üretim esnasında kontrollü durumda oluşacak toz emisyonu: 45,82 kg/saat (12,73 g/s) Havada asılı : 0,2 x 12,73 =2,55 g/s Havada çöken : 0,8 x 12,73 =10,18 g/s Projenin yeri itibariyle etkin rüzgar yönü batı ve rüzgar hızı 2,54 m/s dir. Emisyon kaynaklarının yoğunluğu ve etkin rüzgar yönüne göre aşağıda uydu görüntüsü verilen proje alanı için değerlendirme : koordinatlı noktaya göre yapılacaktır. En yakın yerleşim 2,5 km mesafede Malıköy mah., 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Model çalışmasında son on yıllık rüzgar esme sayılarının uzun yıllar rüzgar esme sayıları ortalamasını temsil edecek en yakın değerler 2008 yılı saatlik rüzgar hızı değerleri olarak seçilmiştir. Şekil 6:Kümülatif Toz Emisyonu Değerlendirme Uydu Görüntüsü 80

93 Tablo 38:Saatlik Toz Modeli için Yıl Seçim Tablosu YÖN/YIL UZUN YILLAR N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW EN YÜKSEK 2. EN YÜKSEK 3. EN YÜKSEK Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl 2008 dir. Rüzgar esme sayılarına göre oluşturulan grafikleri aşağıda verilmiştir yılı N NNW NNE NW WNW W NE ENE E N NNW NNE NW WNW W NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Grafik 15:2008 yılı ve Uzun Yıllar Ortalaması Rüzgar Esme Sayıları Grafikleri Saatlik veriler kullanılarak yapılan kümülatif toz emisyon modellemesinin havada asılı ve çöken partiküller için oluşturulan dağılım modellemesi aşağıda verilmiştir. 81

94 Şekil 7:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Asılı Toz Emisyon Dağılımı 82

95 Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Asılı Toz için: Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Ek-2 Tablo 2.1 de Baca dışındaki yerlerden toz emisyonlarının kaynaklandığı tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak kütlesel debi hesaplanır. Bu değerin Ek-2 Tablo 2.1 de belirtilen sınırları aşması halinde, bu işletmeler etrafında hakim rüzgar yönü de dikkate alınarak toz modellemesi yapılır. Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen havada asılı partikül madde genel bölgeler için; 2013 yılında UVS için 60 µg/m 3, KVS için 100 µg/m 3 değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Tablo 39:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Asılı Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Kons. Değeri Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ Etkin Yön-konst.(µg/m 3 ) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) Yukarıdaki tabloda verilen havada asılı partiküller için etkin yöne göre konsantrasyon değerinin, 300 m de 38,89 µg/m 3 olduğu görülmektedir. Proje sahasında delme patlatma işlemi esnasında havada asılı toz partikülleri, UVS ve KVS sınır değerleri 300m'de (38,89 µg/m 3 ) sağlanmaktadır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Etimesgut Meydan Meteoroloji rüzgar verileri değerlendirildiğinde hakim rüzgar yönü batı (W) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn dir. Proje sahasında delme patlatma işlemi esnasında havada asılı toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. 83

96 Şekil 8: Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada ÇökenToz Emisyon Dağılımı 84

97 Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Çöken Toz için: Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen çöken toz için; 2013 yılında UVS için 210 µg/m 2 -gün, KVS için 390 µg/m 2 -gün değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Tablo 40:Delme Patlatma İşlemi Esnasında Havada Çöken Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Kons. Değeri Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ EtkinYön-konst. (µg/m 2 -gün) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) Yukarıdaki tabloda verilen havada çöken partiküller için etkin yöne göre konsantrasyon değerinin, 300 m de 155,85 µg/m 2 -gün olduğu görülmektedir. Proje sahasında delme patlatma işlemi esnasında havada çöken toz partikülleri, UVS ve KVS sınır değerleri 300m'de (155,85 µg/m 2 -gün) sağlanmaktadır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Etimesgut Meydan Meteoroloji rüzgar verileri değerlendirildiğinde hakim rüzgar yönü batı (W) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn dir. Proje sahasında delme patlatma işlemi esnasında havada çöken toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. 85

98 Şekil 9: Kontrollü Üretim Esnasında Havada Asılı Toz Emisyon Dağılımı 86

99 Kontrollü Üretim Esnasında Havada Asılı Toz için: Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Ek-2 Tablo 2.1 de Baca dışındaki yerlerden toz emisyonlarının kaynaklandığı tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak kütlesel debi hesaplanır. Bu değerin Ek-2 Tablo 2.1 de belirtilen sınırları aşması halinde, bu işletmeler etrafında hakim rüzgar yönü de dikkate alınarak toz modellemesi yapılır. Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen havada asılı partikül madde genel bölgeler için; 2013 yılında UVS için 60 µg/m 3, KVS için 100 µg/m 3 değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Tablo 41:Üretim Esnasında Havada Asılı Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Konsantrasyon Değeri Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ Etkin Yön-konst.(µg/m 3 ) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) Yukarıdaki tabloda verilen havada asılı partiküller için etkin yöne göre konsantrasyon değerinin, 400 m de 40,86 µg/m 3 olduğu görülmektedir. Proje sahasında kontrollü üretim işlemi esnasında havada asılı toz partikülleri, UVS ve KVS sınır değerleri 400m'de (40,86 µg/m 3 ) sağlanmaktadır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Etimesgut Meydan Meteoroloji rüzgar verileri değerlendirildiğinde hakim rüzgar yönü batı (W) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn dir. Proje sahasında kontrollü üretim esnasında havada asılı toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. 87

100 Şekil 10: Kontrollü Üretim Esnasında Havada Çöken Toz Emisyon Dağılımı 88

101 Kontrollü Üretim Esnasında Havada Çöken Toz için: Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen çöken toz için; 2013 yılında UVS için 210 µg/m 2 -gün, KVS için 390 µg/m 2 -gün değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Tablo 42:Üretim Esnasında Havada Çöken Partiküller İçin Etkin Yöne Göre Konsantrasyon Değeri Kaynaktan uzaklıklar (m) συ σζ EtkinYön-konst. (µg/m 2 -gün) KUZEY (N) KUZEYDOĞU (NE) DOĞU (E) GÜNEYDOĞU (SE) GÜNEY (S) GÜNEYBATI (SW) BATI (W) KUZEYBATI(NW) Yukarıdaki tabloda verilen havada çöken partiküller için etkin yöne göre konsantrasyon değerinin, 400 m de 163,14 µg/m 2 -gün olduğu görülmektedir. Proje sahasında kontrollü üretim esnasında havada çöken toz partikülleri, UVS ve KVS sınır değerleri 400m'de (163,14 µg/m 2 -gün) sağlanmaktadır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Etimesgut Meydan Meteoroloji rüzgar verileri değerlendirildiğinde hakim rüzgar yönü batı (W) Ortalama rüzgar hızı 2,54 m/sn dir. Proje sahasında delme patlatma işlemi esnasında havada çöken toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. 89

102 Tablo 43:Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu Sınır değer YIL [µg/m 3 ] Süre Parametre [CO mg/m 3 ] [Çöken toz mg/m 2 gün] Saatlik KVS 400* SO 2 Hedef Sınır Değer (Yıllık Aritmetik Ortalama) UVS UVS 60** NO 2 KVS UVS 100* Havada Asılı Partikül Madde (PM 10) Pb KVS 300* UVS 150* UVS 2* 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 CO KVS 30* UVS Cd UVS HCl HF H 2S Toplam Organik Bileşikler (karbon cinsinden) KVS UVS Saatlik KVS Saatlik KVS 40* Saatlik KVS 140* KVS 650* Çöken toz UVS 350* Pb ve bileşikleri UVS 500* Çöken tozda µg/m 2 gün Cd ve bileşikleri UVS 7,5* 7,5 6,75 6 5,25 4,5 3,75 Tl ve bileşikleri UVS 10*

103 Gaz emisyonu; Üretim çalışmalarında kullanılacak yakıt, ekskavatör, kamyon v.d makineler için gerekli olup, ısınma vb. amaçlı yakıt tüketimi olmayacaktır. Makinelerde yakıt olarak motorin kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri aşağıda verilmiştir. Harcanacak yakıt = HP X Çalışma Süresi X 0,18 Tablo 44:Kullanılacak makineler ve özellikleri Çalışma Süresi Makine Cinsi Adet Gücü (1 gün 16 saat çalışma) Ekskavatör (HP) 8 saat Kamyon (HP) 8 saat Sulama Tankeri (HP) 4 saat Yükleyici (HP) 4 saat Delici (Wagon Hergün kullanılmadığı için (HP) Drill) hesaplamaya katılmamıştır. Tablo 45:Motorinin Özellikleri ÖZELLİKLER MOTORİN KIVAM ÇOK AKICI TİP DAMITILMIŞ RENK AMBER YOĞUNLUK(15 0 C-gr/cm 3 ) 0,8654 VİSKOZİTE(38 0 C) 2,68 AKMA NOKTASI(0 0 C) -18 ATOMİZASYON SICAKLIĞI(0 0 C) ATMOSFERİK POMPALAMA SICAKLIĞI(0 0 C) ATMOSFERİK KARBON ARTIKLARI(%) ESER KÜKÜRT(%) 0,4-0,7 OKSİJEN-AZOT(%) 0,2 HİDROJEN(%) 12,7 KARBON(%) 86,4 SU VE ÇÖKELTİ(%) ESER KÜL(%) ESER ISI DEĞERİ(Kcal /lt) 9,387 (Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası, Mayıs, 1991) Sahada çalışacak iş makineleri için gerekli motorin ihtiyacı yaklaşık; 2(140x8x0,18) + 6(110x8x0,18) + (110x4x0,18) + 2(140x4x0,18) = 1634,4 lt/gün dür. Toplam çalışma süresi bir günde 16 saattir. Buna göre bir gündeki mesai saatlerinde harcanacak yakıt miktarı: 1634,4 / 24 = 68,1 lt/saat dir. Sahada iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu söz konusu olacaktır. Araçlardan oluşacak kirlenmenin birim değerleri aşağıda verilmiştir. 91

104 Tablo 46:Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Yayın Faktörleri (gr/lt) KİRLETİCİ DİESEL(gr/lt) Karbonmonoksit 9,7 Hidrokarbonlar 29,0 Azot Oksitler 36,0 Kükürt Oksitler 6,5 Toz 18,0 (Kaynak: Hava Kirliliğinin Ve Kontrolünün Esasları, 1991) Tablo 47:İş makinelerinden kaynaklanacak kirletici değerleri Karbon monoksit 9.7 gr/lt x 68.1 lt/saat x / kg/saat Hidrokarbonlar 29.0 gr/lt x 68.1 lt/saat x / kg/saat Azot Oksitler 36.0 gr/lt x 68.1 lt/saat x / kg/saat Kükürt Oksitler 6.50 gr/lt x 68.1 lt/saat x / kg/saat Toz gr/lt x 68.1 lt/saat x / kg/saat Proje kapsamında üretim aşamasında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 5.2 Su Kullanımı Ve Bertarafı (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanımı sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) Proje kapsamında bir günde kullanılacak su miktarı: Personel için gerekli su miktarı: 30 kişi x 150 lt/gün-kişi = 4,5 ton/gün Faaliyet alanı yolların tankerle sulanması: Nakliye yolu olarak mevcut yollar takip edilecektir. Söz konusu proje kapsamında nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla spreyleme yöntemi ile sulama işlemi yapılacaktır. Sulama işleminin 1 m 2 alan için toz oluşumunu önlemek amacıyla 0,5 lt su harcanacağı ve günde 2 sefer yapılacağı düşünülürse; toplam 1km uzunluğunda ve 10 m genişliğinde yol güzergahı için sulama amacıyla, faaliyet halindeki benzer tesislerden elde edilen tecrübeye dayanarak ortalama; m x 10 m = m m 2 x 0,5 lt = lt lt x 2 = lt Harcanacak su miktarı 10 ton/gün olarak hesaplanmıştır. Kırma eleme tesisinde su kullanımı: Kırma-eleme tesisinde su, toz oluşumunu önlemek amacı ile kullanılacaktır. Bu kapsamda 1 ton malzeme için 1 lt su kullanılacaktır. Buna göre kırma-eleme tesisinde tozun bastırılması için proses aşamasında kullanılacak toplam su miktarı, ton/gün malzeme x 1 lt su = lt olarak hesaplanmıştır. Buna göre; proje kapsamında bir günde kullanılacak içme ve kullanma su miktarı, 19,115 ton dur. Gerekli olan içme ve kullanma suyu piyasadan ücreti karşılığında, satın alınarak temin edilecektir. İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. Bu aşamada çalışacak personel sayısı 30 kişi olarak belirlenmiş olup, günlük su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun 100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile 92

105 oluşacak atık suyun özellikleri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) Çalışacak kişi sayısı : 30 Kişi başına düşen günlük kullanım : 150 lt/gün Oluşan atık su : 4,5 m 3 /gün BOI5 : 200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü : 0,9 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 1,35 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 0,9 kg/gün İşletme esnasında evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Doğaya serbest deşarj yapılmayacak ve bu konuda Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında mevcuttaki fosseptik kullanılacaktır.60 m 3 lük fosseptikte oluşacak atıksu miktarına bağlı olarak Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak çektirilecektir. 5.3 Atıklar (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri, miktarları, bertarafı) Sıvı atıklar İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. Bu aşamada çalışacak personel sayısı 30 kişi olarak belirlenmiş olup, günlük su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun 100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellikleri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) Çalışacak kişi sayısı : 30 Kişi başına düşen günlük kullanım : 150 lt/gün Oluşan atık su : 4,5 m 3 /gün BOI5 : 200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü : 0,9 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 1,35 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 0,9 kg/gün İşletme esnasında evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Doğaya serbest deşarj yapılmayacak ve bu konuda Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. 93

106 Proje kapsamında mevcuttaki fosseptik kullanılacaktır.60 m 3 lük fosseptikte oluşacak atıksu miktarına bağlı olarak Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak çektirilecektir. Katı atıklar Tesisin faaliyeti süresince evsel nitelikli katı atıkların yönetimi Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih, Sayı) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince depolanarak bertaraf edilecektir. (Seçilen kabuller için, Kaynak: yılı verileri) Toplam çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar; 1,15 kg/kişi/gün x 30 kişi = 34,5 kg/gün olarak hesaplanmıştır. Evsel nitelikli katı atıkların değerlendirilebilir sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve geri kazanımı sağlanacaktır. Ayrıca kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak alınıp, tesisin sağladığı araçla Sincan Belediyesi'nin çöp döküm sahasına boşaltılacaktır. Tehlikeli atıklar İşletme aşamasında iş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakım, onarım, yağ değişimleri esnasında atıklar oluşacaktır. Bu işlemler sahada tabanı sızdırmaz betonarme ve üzeri kapalı uygun bir alanda yetkili kişiler tarafından yapılacaktır. Yağ değişimleri ve bakımlar sonucu açığa çıkan atık yağlar ve yağlı atıklar birbirinden ayrı olarak ve ağzı kapalı bidonlarda çevre lisanslı firmalar tarafından toplanarak bertaraf edilecektir. İş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakımı ve yağ değişimi sırasında, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ndeki tüm hükümlere, ayrıca Tarih ve Sayılı ( Tarih ve Sayı ile değişik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" tüm hükümlerine uyulacaktır. Atık yağların toprak, yüzeysel veya yeraltısuyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenecektir. Tesiste çıkacak olan atık pil ve akümülatörler, Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerince diğer atıklardan ayrı olarak ve ağzı kapalı sızdırmaz kaplarda biriktirilerek lisanslı tesislere verilecektir. Faaliyet alanında iş makinelerinin lastik değişimleri sonucu çıkabilecek ömrünü tamamlamış lastikler Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak Yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre lisanslı geri dönüşüm firmalarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. 94

107 5.4 Gürültü Kaynakları Ve Seviyeleri Söz konusu proje kapsamında açık ocak işletmeciliği ile üretim yapılacaktır. Üretim esnasında 2 adet Ekskavatör, 2 adet yükleyici, 6 adet damperli kamyon, 1 adet sulama tankeri ve kırma eleme tesisi kullanılması planlanmaktadır. Üretim çalışmalarında ekskavatörün kazamayacağı sertlikteki formasyonlara rastlanması halinde, gevşetme amaçlı delme patlatma işlemi yapılacaktır. Dolaysıyla üretim sırasında kullanılacak iş makinelerinden ve delme patlatma işleminden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusudur. İş makinelerinin çalışmaları ve delme patlatma işlemleri eş zamanlı olarak gerçekleşmeyeceğinden hesaplamalar birbirinden bağımsız olarak yapılmıştır. Tablo 48:Teçhizat tiplerine göre müsaade edilen ses gücü seviyesi Net kurulu güç P (kw), Elektrik gücü P Teçhizatın tipi el ( 1 ) (kw), Uygulama kütlesi m (kg), Kesme genişliği L (cm) Sıkıştırma makineleri (titreşimli silindirler, titreştirici levhalar, titreşimli çekiçler) Paletli dozerler, paletli yükleyiciler, paletli kazıcı yükleyiciler Müsaade edilen ses gücü seviyesi db/1 pw 3 Temmuz 2004 den itibaren I. Safha 3 Ocak 2006 dan itibaren II. Safha P ( 2 ) 8 < P ( 2 ) P > log P log P( 2 P ( 2 ) P > log P log P( 2 ) Tekerlekli dozerler, tekerlekli yükleyiciler, tekerlekli kazıcı-yükleyiciler, damperli kamyonlar, greyderler, yükleyici tipli toprak doldurmalı sıkıştırıcılar, içten yanmalı motor tahrikli karşı ağırlıklı hidrolik kaldırmalı kamyonlar, hareketli vinçler, sıkıştırma makineleri (titreşimsiz silindirler), kaldırım perdah makineleri, hidrolik güç oluşturma makineleri Kazıcılar, eşya taşımak için yük asansörleri, yapı (konstrüksiyon) vinçleri, motorlu çapalama makineleri Elle tutulan beton kırıcıları ve deliciler Kule vinçleri P ( 2 )( 3 ) P > log P log P( 2 )( 3 ) P P > log P log P m < m < log m log m( 2 ) m log m log m 98 + log P 96 + log P Kaynak ve güç jeneratörleri P el log P el 95 + log P el 2 < P el log P el 96 + log P el P el > log P el 95 + log P el Kompresörler P Çim biçme makineleri, çim düzeltme/çim kenar düzeltme makineleri P > log P log P L (2) 50< L < L (2) L > (2) (Kaynak: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan; Tarih ve Sayılı Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik (2000/14/AT) ) Proje alanında muhtemel gürültü kaynakları ve bu kaynakların gürültü düzeyleri aşağıdaki tabloda toplu halde verilmiştir. 95

108 Ekskavatör: İşletme aşamasında kullanılacak ekskavatörün motor gücü; 82 kw dır. P = 279 kw > 55 kw Lw = log P Lw = log 82 = 103 dba Yükleyici: İşletme aşamasında kullanılacak yükleyicinin motor gücü; 82 kw dır. P = 160 kw > 55 kw Lw = log P Lw = log 82 = 103 dba Kamyon: İşletme aşamasında kullanılacak kamyonun motor gücü; 486 HP = 362,4 kw dır. P = 362 kw > 55 kw Lw = log P Lw = log 362 = 110 dba Sulama Tankeri: İşletme aşamasında kullanılacak kamyonun motor gücü; 486 HP = 362,4 kw dır. P = 362 kw > 55 kw Lw = log P Lw = log 362 = 110 dba Kırma Eleme Tesisi: İşletme aşamasında kullanılacak kırma-eleme tesisi = 412 kw dır. P = 17,74 kw > 55 kw Lw = log P Lw = log = 110 dba Tablo 49:İşletme aşamasında kullanılacak makinelerin gücü ve gürültü düzeyleri Gürültü Kaynakları Adet Ses Gücü Düzeyi Ekskavatör Yükleyici Kamyon Sulama Tankeri Kırma Eleme Tesisi (Kaynak: 30/12/2006 trh ve sayılı R.G. Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik ) Proje alanında oluşan toplam ses basıncı düzeyinin hesaplanmasında formül 2 kullanılmıştır. Formül 2 ye göre toplam ses basıncı düzeyinin hesaplanabilmesi için çizelge deki ses gücü düzeyleri verilen ekipmanların aynı anda çalışma durumuna bağlı olarak formül 1 e göre toplam ses gücü düzeyinin hesaplanması gerekmektedir. Ayrıca hesaplamalar gürültü kaynağı olarak ses gücü hesaplanan araçların aynı anda çalıştığı varsayılarak yapılmıştır. Hesaplamalar en kötü hal senaryosu baz alınarak tüm araçların aynı yer ve zamanda çalıştığı varsayılarak yapılmıştır. Eş değer gürültü düzeyi = Leq = (Toplam Ses Basıncı Düzeyi= Lpt) L WT = 10 Log 10 (L Wİ/10)...1 L WT = 10 Log Σ 2x( /10 ) + 2x(10 103/10 ) + 6x(10 110/10 ) + 2x(10 110/10 ) İ=1 96

109 L WT = 10 Log Σ8,8x10 11 İ=1 L WT = 10x11,944 L WT =119,44 db Daha sonra aşağıdaki formül yardımıyla değişik uzaklıklardaki toplam gürültü seviyesi hesaplanabilir. Lp T = Lw T + 10 Log (Q/A) 2 A = 4 π r 2 Q = yönelme katsayısı (Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q=1) r = Kaynaktan uzaklık (m) Lw = Ses gücü düzeyi =Toplam Ses basınç düzeyi L pt Projede kullanılacak ekipmanların çalışma frekans aralığı Hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşit olacaktır. Bu nedenle; L pt = L = L gündüz olarak kabul edilmiştir. Tablo 50:Tüm kaynaklardan oluşacak ses seviyelerinin mesafelere göre dağılımı r (m) LpT (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde23. (Lgündüz) dba dba uzaklık, m Grafik 16: İşletme esnasında gürültü dağılımı 97

110 Tablo 51:Şantiye alanı için çevresel gürültü sınır değerleri Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Tabloda görüldüğü gibi işletme aşamasında iş makinelerinin beraber çalışmasından çıkan ve Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB de gürültü düzeyi sınır değerlerin altındadır. Üretim çalışmaları esnasında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde-23 e göre üretimin yapılacağı faaliyet alanı diğer kaynak içerisinde kalmakta olup L gündüz değeri 70 dba değerini geçmemelidir. Faaliyet kapsamında proje alanına en yakın yerleşim bölgelerinde gürültü değerleri yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin altında kalmaktadır. İş güvenliği ve işçi sağlığı hükümlerince çalışan personele tıkaç, kulaklık, iş elbisesi gibi koruyucu elemanların kullandırılmasına özen gösterilecektir. Gürültü konusunda 4857 Sayılı İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğünün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzükte belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve is elbisesi vb. kullanmaları, oluşan gürültünün çevreye rahatsızlık vermemesi için gerekli tüm önlemler faaliyet sahiplerince alınacaktır. Patlayıcı Maddelerin Kullanımı Esnasında gürültü ve vibrasyon oluşumu: Üretim çalışmaları esnasında cevher patlatma yöntemiyle üretilecektir. Patlatma delik başına 51 kg. ANFO, 1,5 kg. dinamit, 2 adet kapsül kullanılacaktır. Bir yılda toplam delik patlatılacaktır. Proje kapsamında yıllık toplam kg. ANFO, kg. dinamit, adet kapsül, m İnfilaklı fitil, 600 m Emniyetli fitil (PVC) kullanılacaktır. Yapılan patlatmalar çevrede az veya çok hasar meydana getirmektedir. Bu nedenle oldukça önem verilen bu konuya patlatmayla ilgili hemen tüm yayınlarda yer verilmiştir. Araştırmaların yapıldığı ve aşağıda adı verilen kaynağa göre başlıca üç çeşit hasar olduğu belirtilmektedir(kaynak: Hoek, E.,Bray,J., 1981). Kaya kütlesinde yaratılan şokla yapılarda meydana gelen hasar Patlatma alanından fırlayan kaya ve taşlarla olan hasar Hava Şoku ve Gürültü Hasarı Kaya kütlesinde yaratılan şokla yapılarda meydana gelen hasar Patlatmayla oluşturulan titreşimin çevre yapılara etkisi; Patlatmalı kazı çalışmalarında patlatmanın asıl amacı kayayı kırarak gevşetmektir. Burada kırma işlemini yerine getiren şok dalgası, sağlam kayaç içerisinde sismik dalgalar şeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar yayılmaya devam edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan birincisi kaya yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi ise geometrik olarak sismik 98

111 dalganın kaynağından uzaklaştıkça daha geniş bir alana yayılmasıdır. Bu enerji, patlatma kaynağından uzaklaşarak sönümleninceye kadar uzun bir mesafe kat edecektir. Bu zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda hasarlara ve yerleşim yeri sakinlerinin tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki çevresel problemler patlayıcı madde enerjisinin tamamının parçalanma için kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin parçalama ve öteleme işlemlerinden arta kalan kısmının, kaya içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden meydana gelmektedir. Bu durum dikkate alındığında çevresel etkilerden arındırılmış bir patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı enerjisinin de en iyi şekilde kullanıldığı tasarımdır. Patlatma anında yaratılan titreşimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan delik şarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen yapılarda dalga daha rahat ilerleme imkanı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay tabakalarında ise dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır. Patlatmayla oluşturulan titreşimim çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et al, 1966) ile tespit edilmektedir. Devine Bağıntısı; V = Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inç/sn) K = Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260) D = Patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe W = Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre) K katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin yoğunluğu K katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına yaklaştırmaktadır. Hesaplamalarda K katsayısı 260 olarak alınmıştır. Tablo 52:Mesafeye göre titreşim hızı değerleri (W=52,5 kg) Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (Devine Bağıntısı) 1/2 K (sbt) D (m) W (kg) V (inç/sn) V (mm/sn) 1/5 V(mm/sn) V(mm/sn)

112 feet = m 1 libre = kg 1 inç = 25.4 mm Tabloda; V = mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı = Bina temelindeki titreşim hızı V o Yöre köylerindeki en hassas yapının b tipi binalar olduğu kabul edilirse V o hızının 5 mm/sn nin üzerine çıkmaması gerekmektedir. Tabloda incelendiğinde 52,5 kg lık şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma noktasından itibaren 300 m sonra 5 mm/sn nin altına inmektedir. Bu mesafeden sonra maksimum anlık şarj (52,5 kg) ile yapılan patlatmalar sonucu oluşan vibrasyonun yerleşim birimlerine olumsuz etkisinin olmayacağı ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB de sınır değerler sağlanmaktadır. Bina temeli titreşim hızı (V o ) değerlerine bağlı olarak patlatma nedeniyle hasar görebilecek bina türleri aşağıdaki tabloda verilmiştir(forssbland, 1981). Tablo 53:Dinamit atımıyla hasar görecek bina türleri V o (mm/sn) Bina Türü 2 a- Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar 5 b- Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler 10 c- Betonarme binalar d- Fabrika gibi, çok sağlam yapıda endüstriyel binalar Binalardaki hasarların titreşim genliği yönünden incelenmesi; Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır (Kaynak: Armac Printing Company). A W D K = Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm) = Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg) = Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (m) = Kayaç türüne bağlı katsayısı Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değişim gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri(armac Printing Company). 100

113 Tablo 54:K katsayısı asgari ve azami değerleri Patlatma Yapılan Birim Temel Altı Kayaç Türü Minimum K Katsayısı Maksimum 1-Kaya Kaya 0,57 1,15 2-Kaya Kil (Toprak) 1,15 2,3 3-Kil (Toprak) Kaya 1,15 2,3 4-Kil (Toprak) Kil (Toprak) 2,3 3,4 Genlik değerinin 0,05 mm nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı bilindiğinden maksimum patlayıcı miktarı (52,5 kg) ile yapılan atımlarda etki mesafesi; D = (K W)/A = (1,15 52,5) / 0,05 = 166,65 m bulunur. Bir delikte kullanılan patlayıcı madde miktarı 52,5 kg olup, canlı ve çevre sağlığı açısından büyük bir tehlike arz etmeyecektir. En yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB dir. Titreşim hızının az olması, gecikmeli kapsül kullanılarak bir seferde patlayan patlayıcı miktarının az olması ve malzeme üretim alanında herhangi bir yerleşim alanı olmadığından dolayı etkisi az olacaktır. Patlatma alanından fırlayan kaya ve taşlarla olan hasar Patlatmalarda dilim kalınlıkları ve/veya sıkılama boyu ve malzemesi yetersiz olunca fırlayan kaya sorunlarıyla karşılaşılır. Bu sorun can ve mal güvenliği bakımından önemlidir. Patlatma anında oluşan kaya ve taşlarla ilgili olarak yapılan kaynak araştırmalarında; emniyet mesafe hesaplarının deneysel sonuçlara dayandırıldığı görülmüştür. Literatürde (İsveç Patlatma Araştırma merkezi-svedefo) 1 m 3 kayaç kırmak için kullanılacak patlayıcı madde miktarı ile en fazla fırlatma uzaklığı arasında verilen ilintiden yararlanmak sureti ile spesifik patlayıcı madde tüketimi (kg/m 3 ) için söz konusu uzaklık kestirilebilir. Yeterli dilim ve sıkılama uzunlukları için aşağıdaki değerler kestirim değerleri olarak kabul edilebilir. Projeye konu faaliyet alanında spesifik patlayıcı madde tüketimi, Bir patlatmada kullanılacak ANFO miktarı (m) = kg Bir patlatmada alınacak malzeme miktarı (M) = m 3 Özgül Şarj (Q) = m/m = 0,71 kg/m 3 q = kg/m 3 L max = 10 m q = 0.5 kg/m 3 L max = m q = kg/m 3 L max = m 101

114 Şekil 11:Özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlatma uzaklığı (Kaynak: Hoek, E.,Bray,J., Rock Slope Engineering, Institution of Mining and Metallurgy, 3rd Edition, London, 1981) Ayrıca şekilde İsveç patlatma araştırmaları merkezince (SVEDEFO) yapılan araştırma sonuçları kullanılarak hazırlanmış olup, özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlama uzaklığını vermektedir. İki kaynağa göre de emniyetli mesafe > m civarında olmaktadır. Bu mesafede zaten çalışma alanı içerisinde kaldığından çevreye patlatma anında fırlayan kaya ve taşlarla hasar olmayacaktır. Ayrıca fırlayan kayaların önlenmesi aynaya yeterli uzaklıkta (B=30-40d) ve paralel delik delmek, sıkılama boyunun en az 0,7 B olması gerekliliği düşünülerek h O = B emniyetli seçeneği ile uygun nitelikte sıkılama malzemesi kullanmakla mümkündür. Ruhsat alanı içinde h o = B emniyetli seçeneği seçilerek sıkılama boyu 3 m olarak planlanmıştır. Pokrovsky-Fyodorov tarafından geliştirilen deneysel sonuçlara göre aşağıdaki formülden de emniyetli mesafe hesaplanabilir. Menzil Taş Fırlama Mesafesi; (Pokrovsky-Fyodorov) 2 L = V o / g Sin 2Ө V o = Şev aynasından kopan taş parçasının ilk hızı Ө = 45 o (Maksimum menzil 45 o de sağlanmaktadır.) g = 9,81 m/s 2 yer çekim ivmesi Şev aynasından kopan taş parçasının ilk hızı; V o = x Q / q x R o 3 R o Q q = yaklaşık dilim kalınlığı = Bir atımda kullanılacak patlayıcı madde miktarı = yoğunluk Yukarıdaki formüller incelendiğinde taş fırlama olayının boyutunu kontrol eden iki önemli faktör vardır. Bunlardan birincisi patlayıcı madde miktarı, ikincisi ise dilim kalınlığıdır. Bu kaynağa göre ilk hızın gerçek büyüklüğünü analitik bir modelle belirlemek çok zor, hatta imkansızdır. 102

115 Açık işletmelerde bu konu üzerinde yapılan araştırma sonuçlarına göre V o = m/sn civarında olduğu görülmüştür. Hava sürtünmesinin etkisi ile hesaplanan mesafenin kabaca 1/3 ünün emniyet mesafesine denk geldiği kabul edilmektedir. Hava Şoku ve Gürültü Hasarı Yer sarsıntılarına ek olarak patlamanın yarattığı hava şoku da bazı zararlara yol açabilmektedir. Hava şoku, patlamadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Özellikle ağız sıkılamasının eksik yapıldığı veya infilaklı fitil kullanıldığı durumlarda hava şoku şiddetli olabilmektedir. Hava şoku düzeyi patlatma, arazi ve hava koşullarına bağlı olmaktadır. Yapılan ölçümler genelde hava şokunun ender olarak sıva patlamalarına yol açtığını göstermektedir. Hava şokunun en çok etkilediği yapı elemanları pencere, camlar ve kasalar olmaktadır. Bazı yüksek basınç okumalarında yapıların özelliklerine bağlı olarak elastik titreşimler ve sonuçta da sıva çatlaklarının oluştuğu durumlar yanında bazen baca yıkılması, tuğla duvarların çatlaması gibi olaylarda kayıtlara geçmiştir. Hava şokunun neden olduğu en önemli olay, insanların üzerine olan psikolojik etkisidir. Çok şiddetli patlatma sesi duyan kimseler patlamanın ve yer sarsıntısının da büyük olduğunu düşünmektedir. Tablo 55:Yersarsıntısı Üzerinde Etkili Değişkenler Değişkenler a. İşletme faaliyeti sırasında kontrol edilebilenler Gecikme başına düşen patlayıcı miktarı Gecikme süresi Dilim kalınlığı Delikler arası mesafe Sıkılama boyu Sıkılama cinsi Şarj çapı ve boyu Delik eğimi Ateşleme yönü Atımdaki toplam P.M. miktarı Şarj derinliği Ateşleme yöntemi b. Kontrol edilemeyen değişkenler Genel yüzey tabloları Örtü tabakasının cinsi ve derinliği Atmosferik koşullar Önemli Orta derece Önemsiz X X X X X X X X X X X X X X X Hava şokunun yayılması önemli ölçüde atmosferik koşullara bağlı olmaktadır. Rüzgar yönü, havanın sıcaklığı, dolayısıyla yoğunluğu ve nem oranları şokun yayılmasını etkileyen parametrelerdir. Uygun şartlarda yapılan büyük bir patlamayı kimse hissetmezken, nem oranının fazla olduğu ve rüzgarında taşıdığı küçük bir patlamanın hava şoku şikayetlere neden olabilmektedir. Hava şokunun önlenmesi için; sıkılama işlemine dikkat etmek ve infilaklı fitil gibi yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunları toprak ile örtmek gerekir. Öte yandan patlatmadan kaynaklanan hava şoklarına neden olan önemli etkenler aşağıda verilmiştir; Gereğinden fazla şarj edilmiş delikler Zayıf sıkılama 103

116 Açıktaki infilaklı fitil Uygun olmayan dilim kalınlığı Kayadaki çatlaklardan gaz kaçışı Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır(calzia, 1969). Şidddetli etki zonu Orta şiddette etki zonu Hafif şiddette etki zonu : D < 5 W : 5 W< D <10 W :10 W< D <15 W D W = Etkili zon aralığı (m) = Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı = Anlık şarj (kg) Hava şoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık şarj dikkate alınarak yapılmıştır. Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj: 52,5 kg Şiddetli etki zonu : 0-36 m Orta şiddette etki zonu : m Hafif şiddette etki zonu : m İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri aşağıdaki şekilde gösterilmektedir. Gürültü Şiddeti Desibel lb/in Belirtiler Yapılarda hasar Tüm pencere camları kırılır 0.1 Bazı pencere camları kırılır 0.03 Hasar başlangıç sınırı Acı duyma başlangıcı Şikayet başlangıcı x10-5 Hava-Şoku Patlatma nedeniyle hava-şoku oluşumu 60 3x10-6 Günlük konuşma 40 3x10-7 Hastane odası 20 3x10-8 Fısıltı 0 3x10-9 Duyma alt sınırı Şekil 12:İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri (Kaynak: Hoek, E.,Bray,J., Rock Slope Engineering, Institution of Mining and Metallurgy, 3rd Edition, London, 1981) Proje kaynaklı gürültü oluşumu şekilde görüldüğü gibi şikayet başlangıcının altında kalmaktadır ki zaten bu hesaplamalar üretimin tamamının patlatmayla gerçekleşeceği şeklinde düşünülerek yapılmıştır. Şekilde patlatmadan kaynaklı gürültü şiddeti 107 dba ya denk gelmektedir. Buna göre patlatma esnasında açığa çıkacak gürültünün dağılımı aşağıdaki tablo ve grafikte verilmiştir. 104

117 Tablo-80: Patlatma esnasında gürültü dağılımı r (m) LpT (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde 23. (L gündüz) dba dba uzaklık, m Grafik 17:Patlatma esnasında gürültü dağılımı Proje kapsamında patlatmadan kaynaklı gürültü oluşumu patlatma esnasında oluşup, anlıktır. En yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB de patlatmadan kaynaklı olabilecek gürültü düzeyi grafikte hesaplanmış olup, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen sınır değerlerin altında kalmaktadır. Gürültü konusunda Tarih ve sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzüğün Madde 22 de belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları sağlanacak ve Madde 78 de belirtilen hükümlere uyulacaktır. Ayrıca patlatma esnasında, patlatmanın yapılacağı alan boşaltılacak olup gerekli tüm önlemler alındıktan sonra patlatma yapılacaktır. Patlatmalar Jandarma kontrolünde ve yöre halkına duyurularak yapılacaktır. 5.5 Sağlık Koruma Bandı Mesafesi Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği nde belirtilen Kurulca tespit edilecek Sağlık Koruma Bandı mesafesine uyulacaktır. Ayrıca sahanın belirlenmesi ve daha 105

118 sonra yapılacak denetimler göz önüne alınarak tüm köşe noktalara poligon taşları dikilecektir. Önerilen sağlık koruma bandı mesafesi 5 m olarak planlanmaktadır. Ruhsat alanlarının mücavir olduğu bölge mevcutta kullanılan nakliye yolunun güneyinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı nda Küçük Sanayi Alanı olarak tanımlanmaktadır. Proje kapsamında tanımlanan ÇED alanı ile Küçük Sanayi Alanı arasında 70 m sağlık koruma bandı mesafesi bırakılmıştır. Ayrıca Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre ÇED sürecinden sonra Gayrı Sıhhi Müessese Ruhsatı almadan faaliyete geçilmeyecektir. Tesiste 1593 Sayılı Umumi Hıfsısıhha Kanunu, 2872 Sayılı Çevre Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu ve bu kanunlara istinaden çıkarılan tüzük, yönetmelikler ve ilgili mevzuata uyulacaktır. 5.6 Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Proje kapsamında açık ocak işletmeciliği şeklinde basamaklar halinde üretim yapılacaktır. Ocak sahasında üretim için en uygun çalışma ocağın basamaklar oluşturularak ilerlemesi şeklinde olacaktır. Oluşturulacak basamakların yüksekliği 12 m ve genişliği 20 m olacak şekilde dizayn edilecektir. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulacak ve basamakların şev açıları 85 civarında tutulacaktır. Söz konusu proje alanı şahıs ve hazineye kayıtlı tescil harici taşlık alanlardan oluşmaktadır. Bu kapsamda söz konusu projeye ilişkin olarak Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği Madde-2 Bu Yönetmelik, orman sayılan alanlar, tarım veya mera alanları, Tarih ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamı dışında olan madencilik faaliyetleri, su kaynaklarının korunması ile ilgili mevzuata uyulması şartı ile baraj ve gölet projelerinde rezervuar altında kalacak alanlar dışındaki madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal yapının yeniden kazanılmasına ilişkin usul ve esasları kapsar. gereğince, Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanarak Ek-14 te sunulmuştur. Proje kapsamında ocak sahasına ait restorasyon haritası ekte verilmiştir(bkz. Ek-6). Yüzey düzenlemesine ilişkin önlemler olarak, dik şevlerin emniyet altına alınacaktır. Burada; şevde tehlike yaratacak şekilde bulunan ve düşebilecek parçalarının temizlenmesi, heyelan tehlikesine karşın şevlerin kademelendirilmesi şeklinde düzenlemeler yapılacaktır. Basamaklar için uygun şev açısında çalışılacak ve şev stabilitesi sağlanacaktır. Arazi ıslah çalışmaları sonucunda arazi bitki ekimine uygun hale getirilecek ve bölgenin doğal vejetasyon yapısının oluşması sağlanacaktır. Proje sahasındaki rekreasyon çalışmalarının, arazi ıslah edilip stabil hale getirildikten hemen sonra başlaması gerekmektedir. 106

119 5.7 Risk Analizi Faaliyet alanı Risk Analizi yapılırken faaliyetin çevresel etkileri belirlenerek Çevresel Risk Değerlendirmesi oluşturulmuş ve olası riskler değerlendirilmiştir. Aşağıda verilen formüle göre Risk Boyutu hesaplanmıştır. Çevresel risk değerlendirme tablosu ekte sunulmuştur(bkz. Ek-13). OLASILIK X ŞİDDET = RİSK Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Analizi Proje alanı ve etki alanı analizleri beraber değerlendirilip çevresel risk değerlendirmesi oluşturulup ekte sunulmuştur(bkz Ek-13) Proje Kapsamında Yapılacak İş Ve İşlemler Kapsamında Risk Durumlarında Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler bağlı olarak oluşan risk durumlarında alınacak önlemler ekte sunulan Çevresel risk değerlendirme tablosunda açıklanmıştır(bkz. Ek-13). 5.8.Diğer hususlar Bu başlık altında belirtilecek bir husus bulunmamaktadır. Bölüm 6: Projenin Alternatifleri (Bu bölümde teknoloji, alınacak önlemlerin alternatiflerinin karşılaştırılması yapılacak ve tercih sıralaması belirtilecektir.) Projenin alternatiflerini yer alternatifleri, teknoloji alternatifleri ve alınacak önlemler olmak üzere üç başlık altında incelemek mümkündür. Proje için yer alternatifleri incelendiğinde, doğal malzemelerin bulundukları yerde çıkartılması zorunluluğunun olması, göz önüne alındığında uygun bölge seçildiği söylenebilir. Bununla birlikte proje bölgesinde kalker malzemesi üretiminin temel taşlarından olması ve alt yapı hizmetleri gerekli olan malzemesinin üretimi için yeni teknoloji alternatiflerinden ziyade söz konusu projenin çalışma prensibi günümüzde yerleşmiş bir standardı olması nedeniyle farklı bir teknoloji kullanılmayacaktır. Personel istihdamı açısından değerlendirildiğinde ise; sahada çalışacak personelin yakın yerleşimlerden sağlanabilmesi faaliyetin alternatifleri olarak sıralanabilir. Ayrıca çıkarılacak malzemenin kullanımı ve satışı konusunda da büyük bir sıkıntı olması söz konusu değildir. Projenin olası çevresel etkileri rapor kapsamında belirtilen hususlara uyulması durumunda çevresel bir yatırım olduğu söylenebilir. 107

120 Bölüm 7: izleme Programı 7.1 Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği ( Tarih ve Sayılı değişiklik) uyarınca, proje sahibi veya yetkilisi, ÇED Olumlu kararını aldıktan sonra yatırımın başlangıç, inşaat, işletme ve işletme sonrası dönemlerine ilişkin yürütülecek faaliyetlerin, ulusal çevre mevzuatına uygunluğunun kontrol edilmesi amacıyla, bir çevre izleme programı yürütmekle yükümlüdür. İzleme çalışmalarına ilişkin raporların T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletilmesi yine aynı yönetmelik maddesi gereğince zorunludur. Proje kapsamında herhangi bir inşaat aşaması söz konusu değildir. Mevcuttaki Kırma eleme tesisindeki kapasite artışı makine ekipman revizyonu ile olacaktır. İzleme Raporları Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yeterlik Tebliği Ek-4 te yer alan İzleme Raporları Formuna; İnceleme Değerlendirme Toplantıları sonucunda T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenecek periyotlarda, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na verilecektir. Projenin izleme çalışmaları kapsamında aşağıdaki konularla ilgili izleme çalışmaları yapılması önerilmektedir: İşletme Aşaması Bu aşamada, yatırımın işletme ve işletme sonrası dönemlerine ilişkin hazırlanacak raporlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na sunulacaktır. Projenin ÇED Raporu na göre düzenlenmiş Çevre Yönetim ve İzleme Alanı nın ve ÇED Raporu na uyulup uyulmadığının kontrol ve denetimi Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yapılacaktır. İşletme Sonrası Dönemi Faaliyetin sona ermesinden sonra yüzeysel veya yeraltı sularına herhangi bir etki söz konusu olmayacaktır. Aynı şekilde, faaliyetin sona ermesinden sonra herhangi bir kirlilik kaynağı bulunmayacağından bu aşamada herhangi bir izleme yapılması öngörülmemiştir. Proje kapsamında hazırlanan acil müdahale planı Ek-12 de sunulmuştur. 7.2 ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri" başlığının 4. maddesinde yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program. Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 18 Aralık 2009 tarih ve sayılı resmi gazete ile yayımlanarak yürürlüğe giren Yeterlik Belgesi Tebliği, Yeterlik belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri, Madde-9, 4. ve 5. Bendinde verilen hususlara uyulacaktır. Yeterlik belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri MADDE 9 (4) ÇED Olumlu Kararı verilen projelerle ilgili proje sahibi, bu Tebliğ kapsamında yetkilendirilmiş kurum/kuruluşlardan herhangi birine, yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini, yatırımın işletmeye geçişine kadar proje sahasına giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptırmakla yükümlüdür. İlgili ÇED Daire Başkanlıkları, proje sahibi tarafından yetkilendirilmiş kurum/kuruluşu bu Tebliğin Ek-4 formuyla Daire Başkanlığına bildirir. Proje sahibi tarafından yetkilendirilen kurum/kuruluş, bu Tebliğin Ek-4 ünde yer alan ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Kurum/kuruluşun yeterlik belgesinin iptal edilmesi veya kuruluşun kapanması halinde, bu durumun proje sahibine bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde, proje sahibi yeterlik belgesi almış diğer 108

121 kurum/kuruluşlardan herhangi biriyle sözleşme yaparak Bakanlığa bildirmekle, ilgili kurum/kuruluş bu Tebliğin Ek-4 ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. (5) ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunda belirtilen hususların, Nihai ÇED Raporundaki taahhütlerle ve proje alanındaki verilerle uyuşması zorunludur. Proje kapsamında ÇED Olumlu Kararı verildikten sonra yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerinde izleme kontrolu çalışmaları yapılacaktır. Bölüm 8: Halkın Katılımı (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması.). Kalker ocağı projesine ilişkin ÇED yönetmeliğinin 9. maddesi gereğince, ÇED sürecine halkın katılımını sağlamak, faaliyet hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla gerçekleştirilmesi gereken Halkın Katılımı Toplantısının Ankara ilinde tarihinde yapılmasına T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tarih ve Sayılı yazısı ile karar verilmiştir. Toplantı yeri Ankara İli, Sincan İlçesi, Malıköyü, Köy Konağı olarak seçilmiş ve T.C. Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden Tarih ve 2447 sayılı yazısı ile onay alınmıştır. ÇED yönetmeliği 9. Maddesi gereğince toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirten ilan, biri yerel gazete olan Anayurt Gazetesi, diğeri ulusal düzeyde yayımlanmakta olan Yeni Şafak Gazetesi nde yayımlatılmıştır. Ulusal Gazete Yeni Şafak Gazetesi (Tarih: ) Yerel Gazete Anayurt Gazetesi (Tarih: ) 109

122 Projeyi duyurmak, proje ile ilgili bilgi vermek ve halkın görüşlerini almak amacıyla toplantı tarihinde Malı Köyü Muhtarlığı Köy Konağında yapılmıştır. Toplantıya T.C. Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden uzmanlar, faaliyet sahibi Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. yetkilileri, yöre halkı katılmış ve yeterli katılım sağlanarak toplantı gerçekleştirilmiştir. Bölüm 9:Sonuçlar: (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme) Proje alanı; Ankara ili, Sincan ilçesi, Malıköy, Karagedik mevkii nde yer almaktadır. Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğün tarafından Özyörük Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye ait ve nolu İşletme Ruhsatlı alanların 24,45 hektarlık kısmında işletilmesi planlanan Kalker Ocağı faaliyeti için tarih ve 2003 sayılı kararla Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir kararı verilmiştir. Bu kapsamda Proje revize edilerek, yıllık ton ( m 3 )kapasite ile aynı ruhsat alanlarında çalışılacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen Kırma Eleme Tesisinin de kapasite artışı planlanmaktadır. Kalker Ocağındaki alan artışı ve nolu ruhsat alanlarını kapsayacaktır. Mevcutta nolu ruhsat alanında yürütülen yıllık ton ( m 3 ) kapasiteli Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin ÇED Gerekli Değildir kararı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-17). Proje kapsamında kalker ocağında yıllık ton kapasite ile mevcutta ton kapasite ile çalışan Kırma Eleme Tesisinde kapasite artışı yapılarak yıllık ton kapasite ile çalışılması planlanmaktadır. Söz konusu proje alanı şahıs ve hazineye kayıtlı tescil harici taşlık alanlardan oluşmaktadır. Proje kapsamında herhangi bir inşaat aşaması söz konusu değildir. Mevcuttaki Kırma eleme tesisindeki kapasite artışı makine ekipman revizyonu ile olacaktır nolu ruhsat alanı 100 hektar, nolu ruhsat alanı 99,93 hektardır. Bu kapsamda T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen işletme ruhsatları eklerde sunulmuştur(bkz.ek-8a, 8B). Toplamda 199,93 hektarlık 2 ruhsatı kapsayan alanın 69,22 hektarlık kısmında çalışma yapılacaktır nolu 100 hektarlık ruhsat alanının 24,50 hektarlık kısmında yıllık ton kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi üretim faaliyetine devam etmektedir. 24,50 hektarlık alan için Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ÇED Gerekli değildir kararı ekte sunulmuştur(bkz.ek-17) Proje kapsamında yıllık ton ( m 3 ) kapasite ile kalker ocağı ve kırma eleme tesisi işletilecektir. Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği en fazla 12 m, basamak genişliği 20 m, şev açısı 85 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 5 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında sunulan işletme planı eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5). 110

123 Üretim delme patlatma işlemi gerçekleştirilecek, patlatma ile çıkarılan malzeme kamyonlar ile kırma-eleme tesisine sevk edilecektir. Boyutlandırma işlemi sonrasında malzeme, altyapı ve hazır beton tesislerinde kullanılmak üzere satışa sunulacaktır. Proje kapsamında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Yılda 10 ay, ayda 26 gün günde 16 saat çalışma yapılacaktır. Çalışma süresi Yılda Ayda Günde 10 ay 26 gün 16 saat Üretim miktarı Yılda ton m 3 Ayda ton m 3 Günde ton m 3 Saatte 288 ton 115 m 3 Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi kuşuçuşu 2,5 km mesafede Malıköy, 5,4 km mesafede Bacı, 6,7 km mesafede Girmeç mahalleleri, 800 m mesafede Başkent OSB bulunmaktadır. Proje kapsamında, proje alanı içerisinden geçen yaklaşık Malıköy e kadar 3 km lik stabilize köy yolu nakliye yolu olarak kullanılmaktadır. Yoldaki trafik yoğunluğunu ocaktan malzeme taşıyan kamyonlar oluşturmaktadır. Malıköy de bu trafik yoğunluğuna Başkent OSB trafik yükü de dahil olmaktadır. Proje kapsamında nakliye yolu olarak kullanılan 3 km lik stabilize yol ocak sahasında üretilen altyapı malzemeleri ile gerekli iyileştirmesi ve düzenlemesi yapılacaktır. Bu kapsamda stabilize yolun sulama tankeri ile sulanarak makine ekipmanlarla sıkıştırılması sağlanacaktır. Nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla sulama tankeri ile sulama işlemi yapılacaktır. Malıköy Ankara il merkezine 35 km olup, proje bölgesine Ankara-Eskişehir Devlet Karayolunun yaklaşık 32 km den sağa Malıköy yoluna sapılarak ulaşılabilmektedir. Daha sonra Malıköy içerisinden proje alanına köy yolundan gidilmektedir. Malıköy yolu asfalttır. Malıköy içerisinden ocak alanına giden yaklaşık 3 km lik yol ise stabilizedir. Proje kapsamında 69,22 hektarlık ÇED alanında; m 2 B.toprak depo alanı(2), m 2 pasa alanı(2), m 2 Mekanik Plent alanı ve 14,19 hektarlık ocak alanı bulunmaktadır. Proje kapsamında nolu ruhsat alanının ÇED Gerekli Değildir kararı verilen 24,50 hektarlık kısmında tanımlı m 2 B.toprak depo alanı(1), m 2 pasa alanı(1), m 2 K.E.T.alanı, m 2 stok alanı, 440 m 2 sosyal tesis alanı da kullanılacaktır. Tesis ve depolama alanlarının koordinatları ile gösterilen 1/7.500 ölçekli Vaziyet Planı ekte sunulmuştur(bkz. Ek-2A). Proje kapsamında, proje alanı ve etki alanında flora ve fauna türlerinin tespiti için Mart ve Haziran 2013 vejetasyon dönemlerinde Biyolog Oya ORBAY ve Tolga ÇETİNKAYA tarafından arazi çalışması yapılmıştır. Yapılan literatür ve arazi çalışmalarında bitkiler, ulusal ve uluslararası sözleşmeler, IUCN kategorileri ve endemizm açısından irdelenmiş ve bölgede bulunan türler tablo halinde aşağıda verilmiştir. Literatür çalışmalarında; T. Ekim, M. Koyuncu, M. Vural, H. Duman, Z. Aytaç ve N. Adıgüzel tarafından hazırlanan Türkiye bitkileri kırmızı kitabı 2000, P. H. Davis in 111

124 Flora of Turkey And The East Aegean Islands (11 cilt) adlı eseri, Y. Akman Türkiye Orman Vejetasyonu ve T. Baytop un hazırladığı Türkçe Bitki Adları Sözlüğü adlı eserlerden yararlanılmıştır. Ayrıca söz konusu proje kapsamında proje alanı ve çevresinde olumsuz yönde etkilenecek flora ve fauna araştırması, literatür çalışmaları ile adresinden yararlanılmıştır. Proje kapsamında çalışmalar rapor içerisinde belirtilen koordinatlarda yapılacaktır. Nakliye yolu olarak mevcut yollar takip edilecektir. Söz konusu proje kapsamında nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla spreyleme yöntemi ile sulama işlemi yapılacaktır. Kırma-eleme tesisinde toz oluşumunu önlemek amacı spreyleme yapılacaktır.. İşletme aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma sularından oluşan evsel nitelikli atık sular oluşacaktır. İşletme esnasında evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş mevcuttaki sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Sincan Belediyesi vidanjörü kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Tesis faaliyeti süresince evsel nitelikli katı atıkların yönetimi Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih, Sayı) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince depolanarak bertaraf edilecektir. Evsel nitelikli katı atıkların değerlendirilebilir sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve geri kazanımı sağlanacaktır. Ayrıca kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıkları ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım kuruluşları tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak alınıp, tesisin sağladığı araçla Sincan Belediyesi'nin çöp döküm sahasına boşaltılacaktır. İşletme aşamasında iş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakım, onarım, yağ değişimleri esnasında atıklar oluşacaktır. Bu işlemler sahada tabanı sızdırmaz betonarme ve üzeri kapalı uygun bir alanda yetkili kişiler tarafından yapılacaktır. Yağ değişimleri ve bakımlar sonucu açığa çıkan atık yağlar ve yağlı atıklar birbirinden ayrı olarak ve ağzı kapalı bidonlarda çevre lisanslı firmalar tarafından toplanarak bertaraf edilecektir. İş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakımı ve yağ değişimi sırasında, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ndeki tüm hükümlere, ayrıca Tarih ve Sayılı ( Tarih ve Sayı ile değişik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" tüm hükümlerine uyulacaktır. Atık yağların toprak, yüzeysel veya yeraltısuyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle engellenecektir. Tesiste çıkacak olan atık pil ve akümülatörler, Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Atık Pil 112

125 ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerince diğer atıklardan ayrı olarak ve ağzı kapalı sızdırmaz kaplarda biriktirilerek lisanslı tesislere verilecektir. Faaliyet alanında iş makinelerinin lastik değişimleri sonucu çıkabilecek ömrünü tamamlamış lastikler Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak Yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre lisanslı geri dönüşüm firmalarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. Proje alanı Özyörük Maden San. ve Tic. A.Ş. nin tapulu arazisidir. Üretim aşamasında ocak sahasında çalışmaların bitimi ile birlikte doğaya yeniden kazandırma çalışmaları çerçevesinde sahanın rehabilitasyonu yapılarak terk edilecektir. 113

126 Ekler: - Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge ve tekniklerden rapor metninde sunulamayanlar (Proje alanının mevcut arazi kullanım durumu, jeolojisi, depremselliğini gösterir harita ve kesitleri, ruhsatlar vb.) - Proje için belirlenen yerin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı veya plan değişikliği teklifleri - Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirmek için; yerleşim alanlarının, ulaşım ağlarının, enerji nakil hatlarının, mevcut tesislerin, ocak alanlarının, ocak alanlarına ait son durum temrin planlarının, yer altı -yerüstü sularının ve yönetmeliğin Ek V Duyarlı Yöreler Listesinde belirtilen diğer alanların (proje alanı ve yakın çevresinde bulunması halinde) yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgileri içeren 1/25000 ölçekli halihazır haritaları (varsa çevre düzeni planı, topografık harita vb) Notlar ve Kaynaklar: ÇED Raporunu Hazırlayanların Tanıtımı: (Adı Soyadı, Mesleği, Özgeçmişi, Referansları, Rapordan Sorumlu Olduğunu Belirten İmzası ve Noter Tasdikli İmza Sirküleri,) Çalışma Grubuna Maden Mühendisi meslek grubunun da eklenmesi gerekmektedir. (*) ÇED Raporu 2 nüsha olarak Bakanlığa sunulur, (ayrıca 1 tanesi projeyi hazırlayanların kişisel bilgilerinin olmadığı 2 adet pdf formatında CD verilecektir.) (**)ÇED Raporu Proje Alanı Örnek Koordinat Formatı; Söz konusu projeye ait nokta, hat ya da alanların koordinat değerleri:- Alan ve hat gibi birden fazla koordinat içeren faaliyet ünitelerinde koordinatlar saat yönünde dizili olacaktır.- Koordinat değerleri raporda UTM ve COGRAFÎK olarak yer alacaktır.-utm koordinatlarda: Koordinat Sırası: Sağa-Yııkarı, Datum:ED-50, Ölçek Faktörü: 6 derece olacak ve Dilim Orta Meridyen ile Zon belirtilecektir. Koordinatların yazılışı : örneğindeki gibi olacaktır.-cografîk koordinatlarda; Koordinat Sırası:Enlem-Boylam, Datum:WGS-84 olacaktır. Koordinatların yazılışı : örneğindeki gibi olacaktır. COGRAFÎK Koordinatlar "uniteadi.txt" ya da "üniteadı.kml" gibi "Jxt"ya da ".kml" uzantılı dosyalar halinde kaydedilerek rapor ekinde ve sunulan CD'lerde ayrı dosya olarak yer alacaktır. (***) Projeler için seçilen yerin çevresel özellikleri, yukarıda sıralanan hususlar itibari ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman ve benzeri belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir. 114