ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ

Transkript

1 1

2 2

3 ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ MEVCUT DURUM TASLAK RAPORU UİS Koordinasyon Kurulu Nurcan ÖNDER Ebru Öztüm TÜMER Başak BOZDEMİR Özge ÖZTÜRK 17 Haziran 2015 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı/ANKARA

4 İçindekiler MEVCUT DURUM TASLAK RAPORU I. Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 3 II. İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması 38 III. Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 60 IV. İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 96 I. Bilişim Sektörü 115 II. Finans Sektörü 126 III. İnşaat Sektörü 135 IV. Sağlık Sektörü 147 V. Tarım Sektörü 159 VI. Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 174 VII. Turizm Sektörü 189 Ek-1 Koordinasyon Kurulu - Yürütme Kurulu 200 Ulusal İstihdam Stratejisi, 6 Mayıs 2014 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu (YPK) tarafından kabul edilmiş, 30 Mayıs 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.

5 1

6 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 1. MEVCUT DURUM Eğitim tarihsel süreç içerisinde toplumların gelişmesine katkı sağlayan en önemli etkenlerden birisi olarak bireylere toplumsal hayatın devamı için gerekli bilgi ve becerileri kazandırarak ülkelerin kalkınmasında itici bir role sahiptir. Kalkınmanın en önemli dinamiklerinden birisi olan sanayileşme sürecinin çağın koşullarına uygun bir şekilde gerçekleşmesi için nitelikli/ beceri düzeyi yüksek işgücü ihtiyacının karşılanmasında eğitim ile istihdam arasındaki ilişkinin sağlam bir şekilde kurulması oldukça önemlidir. Küreselleşme sürecinde ülkelerin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan birisi olan işsizlik sorununun çözülmesinde, istihdamın artırılmasında eğitim önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye de eğitim durumuna göre istihdam oranlarına bakıldığında eğitim düzeyi arttıkça istihdam oranlarının da yükseldiği gözlenmektedir. TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre; en yüksek istihdam oranları yüksekokul ve fakülte mezunlarında görülürken, en düşük istihdam oranları ise okuma yazma bilmeyenlerde görülmektedir. İşgücüne katılma oranlarına bakıldığında işgücüne katılma oranlarının toplam nüfus içerisinde yüzde 50,1 okur-yazar olmayanlarda yüzde 17,8 ve yüksek öğretim düzeyinde eğitim alanlarda yüzde 80,4 olduğu görülmektedir. İşgücüne katılma oranlarına cinsiyet açısından bakıldığında ise erkeklerde işgücüne katılma oranı yüzde 70,6 iken; kadınlarda bu oranın yüzde 30 seviyelerinde kaldığı görülmektedir. (TÜİK, Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, Şubat 2015). Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere aktif işgücü hizmetleri kapsamında mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları, toplum yararına programlar ve diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar düzenlenmektedir. Aktif İşgücü Programları (AİP) kapsamında temel faaliyetleri Mesleki Eğitim Kursları, Girişimcilik Eğitim Programları, İşbaşı Eğitim Programları, Toplum Yararına Programlar bulunmaktadır.ulusal İstihdam Stratejisi Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Temel Politika Ekseninde ise; erişilebilir bir eğitim sistemi içerisinde herkese okul öncesinden başlayarak temel beceri ve yetkinlikler kazandırılması, genel ve mesleki eğitimin kalitesinin ve etkinliğinin artırılması, Hayat Boyu Öğrenme (HBÖ) kapsamında açık öğrenme ortamlarının oluşturulması ve HBÖ nün özendirilmesi, eğitim-işgücü piyasası arasında uyumun sağlanması, Aktif İşgücü Piyasası Politikaları (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliğinin artırılması, eğitim sistemi ve AİPP ile proje merkezli yenilikçiliğin ve girişimciliğin desteklenmesini kapsayan 6 öncelikli alan içerisinde 42 tedbir bulunmaktadır. Bu tedbir maddelerinden 10 tanesinde Milli Eğitim Bakanlığı(MEB), 6 tanesinden Yüksek Öğretim Kurulu(YÖK), 3 tanesinden Mesleki Yeterlilik Kurumu(MYK), 16 tanesinden Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), 1 tanesinden Maliye Bakanlığı, 6 tanesinden Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), 1 tanesinden ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) sorumlu kuruluş olarak yer almaktadır. Eylem maddelerinin13 tanesi sürekli eylem maddesi olup 9 tanesi 2014 yılına, 13 tanesi 2015 yılına, 6 tanesi ise 2016 yılına kadar süresi olan eylemlerdir. Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 2 3 Farklı öğrenim ve yaş seviyelerindeki bireylerin istihdam edilebilirliklerini ve sosyo-kültürel gelişimlerini sağlamak amacıyla; bilgi, beceri ve yeterliliklerini geliştirerek, öğrenmeye erişimlerini artırarak öğrenen bireyden, öğrenen topluma ve öğrenen Türkiye ye doğru bir dönüşümü gerçekleştirmek hedefiyle oluşturulan Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ), Yüksek Planlama Kurulu (YPK) tarih ve 2014/7 kararı onaylanmış ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğü girmiştir.

7 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Tablo 1: Aktif İşgücü Programları Kurs Türü Açılan Kurs Sayısı 2015 Ocak - Mart Dönemi Katılan Kursiyer Sayısı Erkek Kadın Toplam Çalışanların Mesleki Eğitimi İşbaşı Eğitim Programı (İEP) Mesleki Eğitim Kursu (MEK) (İstihdam Garantili) UMEM (MEK) MEK (İstihdam Garantisiz) Girişimcilik Eğitim Prog UMEM (İEP) MEK (Özel Politika) Engelli Kursu (Komisyon Kaynaklı) Engelli Kursu (Kurum Kaynaklı) Hükümlü Kursu (Kurum Kaynaklı) Eski Hükümlü Kursu (Kurum Kaynaklı) KAYNAK: İŞKUR konusu programda eğitim sisteminin işgücü piyasasıyla uyumlaştırılması, eğitim çağındaki gençlerin temel becerilerinin geliştirilmesi, genç işgücünün temel becerilerinin geliştirilmesi, sanatsal ve sportif faaliyetlerin geliştirilmesi ve mesleki yeterliliklerin artırılması bileşenlerinden oluşmaktadır. Yüksek Planlama Kurulu (YPK) tarih ve 2014/7 kararı onaylanmış ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğü girmiş olan Türkiye Hayat Boyu Öğrenme ( ) Strateji Belgesi ve Eylem Planı, toplumda farkındalığı artırmak, dezavantajlı kesimler başta olmak üzere herkes için hayat boyu öğrenme (HBÖ) fırsatlarını yaygınlaştırmak ve yeni kurulmakta olan hayat boyu öğrenme sistemini güçlendirilmek üzerine odaklanmaktadır. Söz konusu belgede Toplumda HBÖ Kültürü ve Farkındalığının Oluşturulması, HBÖ Fırsatlarının ve Sunumunun Artırılması, HBÖ Fırsatlarına Erişimin Artırılması, Hayat Boyu Rehberlik ve Danışmanlık Sisteminin Geliştirilmesi, Önceki Öğrenmelerin Tanınması Sisteminin Geliştirilmesi, HBÖ İzleme ve Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmesi önceliklerine yer verilmiştir. Öncelikler altında yer alan 29 tedbir maddesi kapsamında çalışmalar yürütülmektedir Mesleki ve teknik eğitimin iş piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda verilmesi, eğitim-istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi, aktif işgücü piyasası politikalarının etkin olarak uygulanması ve mesleksizlik sorununun giderilerek işgücünün istihdam edilebilirliğinin artırılması amacıyla; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordinatörlüğünde hazırlanan ve 15 Temmuz 2010 tarihli, sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren İstihdam ve Mesleki Eğitim İlişkisinin Güçlendirilmesi Eylem Planı (İMEİGEP) Mesleki Yeterlilik Kurumu(MYK) nun sekretaryasında sürdürülmektedir. Tablo 2: Aktif İşgücü Programları İçinde Eğitime Ayrilan Kaynak(Nisan 2015) Yıllar Tahsis Edilen Kaynak (Milyon TL) Kullanılan Kaynak (Milyon TL) Harcama Oranı (%) , , ,4 2013* 507,7 323,7 63,8 2014* 494,1 229,8 46,5 2015* 1025,5 - - KAYNAK: İŞKUR yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programın büyüme politikalarında Eğitim sisteminde, bireylerin kişilik ve kabiliyetlerini geliştiren, hayat boyu öğrenme yaklaşımı çerçevesinde işgücü piyasasıyla uyumunu güçlendiren, fırsat eşitliğine dayalı, kalite odaklı dönüşümün sürdürülecektir ifadesi yer almaktadır. Onuncu Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi belgemizde eğitim istihdam ilişkisini güçlendirilmesine yönelik politika tedbirleri belirlenmiş, bu konu özellikle vurgulanmıştır dönemini kapsayan 10. Kalkınma Planında yer alan öncelikli dönüşüm programlarından Temel ve Mesleki Becerilerin Geliştirilmesi Programı bu çerçevede oluşturulmuştur. Söz 4 5 İMEİGEP faaliyet tablosunun öncelik alanları arasında; ulusal yeterlilik çerçevesinin oluşturulması, mesleki ve teknik eğitimde kalite güvencesinin sağlanması, işgücü piyasasına uygun insan gücü yetiştirilmesi, mesleki ve teknik eğitim ortamlarının iyileştirilmesi, eğiticilerin niteliğinin artırılması ve yeni bir okul yönetim sisteminin tasarlanması, mesleki rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin uyumlaştırılması, hareketlilik, yeterlilik ve mesleki eğitimle ilgili geliştirilen araçların uygulamaya konması, hayat boyu öğrenme kapsamında açık öğrenme ortamlarının oluşturulması, aktif işgücü piyasası politikalarının (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliğinin arttırılması, olmak üzere 6 öncelikli alan içerisinde 39 eylem bulunmaktadır. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından koordine edilen Uluslararası Yetişkin Becerilerinin Ölçülmesi Programı (PIAAC) kapsamında ülkemizde gerçekleştirilen çalışmalar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, AB Koordinasyon Dairesi Başkanlığı ve Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) tarafından ortaklaşa yürütülmektedir. İş gücünün sahip olduğu becerilerin daha verimli ve tesirli şekilde ekonomiye kazandırılmasına katkıda bulunmayı amaçlayan söz konusu proje, yaş grubu arasındaki yetişkinlerin eğitim seviyeleri ile işgücü piyasasındaki durumlarını değerlendirmektedir. Projeye ülkemiz de dahil (I. tur ve II. tur) toplamda 33 ülke katılmıştır. Ülkemizin dahil olduğu II. tur çalışması yıllarını kapsamaktadır. Pilot ve ana çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşan projenin pilot çalışma faaliyetleri 2013 yılında tamamlanmış olup ana çalışma faaliyetleri 2015 yılının ikinci yarısında neticelenecektir yıllında ise projenin raporlama süreci gerçekleştirilecektir YPK nın tarihli ve 2014/5 sayılı kararı ile yürürlüğe girmiş olan Türkiye Mesleki ve Teknik Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı( ) ında 3 politika ekseni, 8 öncelik bulunmaktadır. Mesleki Ve Teknik Eğitime Erişim politika ekseni altında 1.1. Mesleki ve

8 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Teknik Eğitime Erişim İmkânları Geliştirilecektir. önceliğine; Mesleki Ve Teknik Eğitimde Kapasite politika ekseni altında 2.1.Mesleki ve Teknik Öğretim Programları Geliştirilecek ve Yeterlilik Sistemi Güçlendirilecektir., 2.2. Mesleki ve Teknik Eğitimde Mesleki Rehberlik ve Kariyer Gelişimi Güçlendirilecektir., 2.3. Mesleki ve Teknik Eğitimde Etkin ve Verimli Bir Yönetim Sistemi Oluşturulacaktır., 2.4. Mesleki ve Teknik Eğitimde Etkin ve Sürdürülebilir Bir Finansman Yönetimi Sağlanarak Okul ve Kurumların Eğitim Ortamları Geliştirilecektir. Ve 2.5. Mesleki ve Teknik Eğitimde Kalite Güvence Sistemi Kurulacaktır. önceliklerine; Mesleki ve Teknik Eğitim İle İstihdam politika ekseni altında ise 3.1.Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurum Öğrencileri ve Mezunlarının İş Piyasasına Geçişleri Desteklenecektir., 3.2. MTE Okul ve Kurum Öğrenci ve Mezunlarının Ulusal ve Uluslararası Hareketliliği Etkinleştirilecektir. önceliklerine yer verilmiştir. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Erişilebilir bir eğitim sistemi içerisinde herkese okul öncesinden başlayarak temel beceri ve yetkinlikler kazandırılacaktır. 1.1 Eğitime erişimde özel gruplara (kız çocukları, engelli çocuklar, coğrafi konum sebebiyle veya sosyo ekonomik açıdan olumsuz koşullarda yaşayan çocuklar) odaklanılarak bu grupların eğitime erişimi ve devamının önündeki engeller kaldırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB), İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İlköğretim Kurumlarına Devam Oranlarının Artırılması Projesi Hazırlanan Okuma Yazmaya Giriş Eğitim Planı ve Öğretmen Kılavuz Kitabı uygulanmaya başlamıştır. Devamsızlık nedenlerinin belirlenmesi amacıyla Öğrenci İzleme Modülü hazırlanmıştır. Kamuda farkındalık oluşturmak adına hazırlanan Kamu Spotu Filmi Onay,için Radyo ve televizyon Üst Kuruluna sunulmuştur. İlköğretim Kurumlarına Devam Oranlarının Artırılması Projesi kapsamında, 3-9 Mayıs 2015 tarihleri arasında Madrid ve Lizbon a çalışma ziyareti yapılmiştır. Devam oranlarının arttırılmasına yönelik olarak bu ülkelerde yapılan sistem geliştirme çalışmaları incelenerek, ilgili ülkelerin okullarına ve eğitim bakanlıklarına ziyaret gerçekleştirilmiştir. Karşılıklı soru ve cevaplarla eğitim sistemi karşılaştırması yapılmıştır. Kurum Standartları 27 Mart 2015 tarihinde yurt genelindeki okul öncesi eğitim kurumları ile ilkokul, ortaokuıl ve YBO larda açılmıştır. 01 Temmuz 2015 tarihine kadar veri girişleri devam edecektir. Sistem içerisinde okula erişim sağlanamayan ve devam konusunda sorunlar yaşayan çocukların tespit edilerek, yerel ve merkezi düzeyde iyileştirici politikaların yapılmasına katkı sağlanacaktır. Kız Çocuklarının Okula Devam Oranının Arttırılması Projesi (KEP-2) Proje Süresi: 24 Ay (AB-IPA kapsamında fonlanan projenin 2015 te başlaması beklenmektedir.) 2- Hazırlık aşamasında olan Engelli Olan Çocuklar İçin Kapsayıcı Erken Çocukluk Eğitimi projesi. 3- ASPB koordinatörlüğünde Sağlık Bakanlığı ve MEB (Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ile Temel Eğitim Genel Müdürlüğü) ortaklığında AB IPA 4 kapsamında Romanların Yoğun Olarak Yaşadığı Yerlerde Sosyal İçermenin Desteklenmesi Operasyonu Operasyon Tanımlama 6 7

9 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Belgesi hazırlanmıştır. Söz konusu proje, 12 pilot ilde kurulması öngörülen 20 Sosyal Hizmet Koordinasyon Biriminde ve 44 okulda yürütülecektir. Romanların yoğun olarak yaşadığı yerlerde sosyal içermenin desteklenmesi projesinin amacı öğrencilerin nitelikli devamını sağlamak gelişimlerini desteklemekdir. Sosyal içermenin arttırılması amacıyla 12 il 44 pilot okul ve sosyal hizmet birimleri ile çalışılacaktır. Proje illeri Ankara Adana Balıkesir Edirne Eskişehir Hatay İstanbul İzmir Kırıkkale Manisa Mersin Tekirdağ illeridir. Okullara Konteynır eklenecek ve ders dışı eğitim materyalleri hazırlanacaktır. Proje 36 ay sürecek olup henüz ihale sürecindedir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için her tür ve kademede özel eğitim hizmetlerine erişimin ve niteliğin artırılması kapsamında çalışmlar devam etmektedir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılacak okul/kurumlara yönelik standartların geliştirilmesi kapsamında çalışmalar devam etmektedir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylere yönelik özel eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla Avrupa Birliği kaynaklı Özel Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi çıktıları kapsamında geliştirilen modellere yönelik çalışmlar devam etmektedir. Proje ara rapor sunum toplantısı Sayın Bakanımızın katılımıyla Temmuz ayında Ankarada gerçekleştirilecektir. Prorje kapsamında alınan kararların uygulanmasına ilişkin çalışmalar öngörülen takvim doğrultusunda yapılacaktır. 2. Valiliklerce iletilen talepler doğrultusunda özel eğitim okul/kurumlarının açılması ile ilgili iş ve işlemler yürütülmüş olup bu kapsamda 2015 yılının ilk altı aylık döneminde özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için 14 farklı ilde 22 özel eğitim okul/kurumu açılmıştır. 3. Bulunduğu ilde bir okul/kuruma yerleştirilemeyen görme, işitme veya ortopedik engelli bireylerin özel eğitim meslek liselerine yatılı olarak yerleştirilmeleri ve nakilleri ile ilgili iş ve işlemler yürütülmüştür. 4. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin ortaöğretim kademesinde sunulan eğitim hizmetlerine erişimini arttırmak üzere MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumları bünyesinde özel eğitim iş uygulama merkezi ve özel eğitim mesleki eğitim merkezi programlarının uygulanacağı özel eğitim sınıfları açılması, açılan bu sınıfların işleyişine ilişkin usul ve esaslar belirlenmesi ve e-okul Yönetim Bilgi Sisteminde tanımlanması ile ilgili iş ve işlemler yürütülerek konuya ilişkin valiliklere gerekli duyurular yapılmıştır Yılı Hizmetiçi Eğitim Faaliyetleri kapsamında Bütünleştirme Uygulamaları Semineri Eğitici Eğitimi Kursu, Özel Öğrenme Güçlüğü Uygulamaları Semineri, Özel Eğitim Uygulamaları Semineri, Erken Çocukluk ve Okulöncesi Dönemde Özel Eğitim Hizmetleri Semineri, Okul Öncesi Dönemde Özel Eğitim Hizmetleri Semineri olmak üzere toplam yedi hizmetiçi eğitim faaliyeti yapılması planlanmıştır. Bu kapsamda söz konusu eğitim faaliyetlerinden standart programlarının içeriği hazırlanarak MEB Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir. Mesleki Becerilerin Geliştirilmesi Projesi (MESGEP) MESGEP de; özel politika gerektiren gruplara, ilgi ve yetenekleri göz önüne alınarak meslek edindirmek, bu becerilerini üst seviyelere çıkararak mesleki yeterlilik kazandırmak, mesleki teknik eğitim kurumlarındaki insan kaynakları kapasitesini arttırmak amaçlanmıştır. Projede; ülkemizdeki işsizliğin en büyük etkeni olan mesleksiz bireylerin, özellikle ve öncelikle Özel Politika Gerektiren gruplarının mesleki beceri edinmeleri projenin öncelikli hedefidir. Bu kapsamda hedef kitlede; ortopedik, zihinsel, görme ve işitme engelliler ile hükümlüler/ eski hükümlüler, güvenlik sebebiyle göç edenler, muhtaç durumdaki dul/yetimler ve şiddet gördüğü için evinden ayrılmış kadınlar bulunmaktadır. 04 Mayıs gov.tr WEB sayfasından alınan verilere göre, 35 il toplamında; kişi kurs programlarına başvuru yapmıştır. Proje kapsamında eğitime alınan kişiden ni kursu bitirip belge almaya hak kazanmıştır. Proje ara rapor sunum toplantısı Sayın Milli Eğitim Bakanının katılımıyla Temmuz ayında Ankara da gerçekleştirilecektir. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitime erişimlerini artırmak ve sunulan özel eğitim hizmetlerinin niteliğini iyileştirmek için yapılacak çalışmalar kapsamında gerçekleşen faaliyetler: 1. Özel eğitim ihtiyacı olan ve sağlık problemleri nedeni ile örgün eğitim kurumlarından doğrudan yararlanamayan bireyler için sunulan evde eğitim veya hastanede eğitim hizmetlerinin niteliğinin arttırılması ile ilgili çalışımalar yürütülmüştür. Bu kapsamda MEB ile SEBİT Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş. arasında imzalanacak protokole istinaden evde eğitim hizmetinden yararlanan ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinin Vitamin ve Lise Go online eğitim platformlarından ücretsiz olarak yararlanmaları sağlanacaktır Mart 2015 tarihleri arasında Mersin Öğretmenevinde 81 katılımcıyla Bütünleştirme Uygulamaları Eğitici Eğitimi Kursu gerçekleştirilmiştir. 7. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı arasında imzalanan Engelsiz Bilişim Projeleri İşbirliği Protokolü ne istinaden yürütülen 3.El Projesi kapsamında dağıtılacak olan Engelli Erişebilirlik Cihazı ve Tablet Bilgisayar ların her tür ve kademedeki resmi okulda öğrenim gören özel eğitim ihtiyacı olan 1000 öğrenciye dağıtılması sürecine ilişkin yapılan pilot uygulama yürütülmüştür. 8. Özel eğitim hizmetlerinin niteliğinin arttırılması amacıyla Genel Müdürlüğümüzce Mayıs 2015 tarihleri arasında Ankara Plaza Otel de 60 katılımcıyla Erken Çocukluk, Okul Öncesi Dönem ve Özel Eğitim Hizmetleri Çalıştay düzenlenmiştir. 1.2 Okul öncesi eğitimde yaygınlaştırma çalışmaları geliştirilerek sürdürülecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Yerel Yönetimler Sivil Toplum Kuruluşları 8 9

10 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Yapılan çalışmalar öngörülen takvim doğrultusunda sürdürülecektir. Dezavantajlı bölgelerde bulunup fiziki yetersizlik nedeniyle erken çocukluk eğitiminden faydalanmayan çocukların maduriyetini gidermek adına 26 atıl bina/sınıf erken çocukluk eğiitmi merkezine dönüştürülmüştür. Bu çalışmalar neticesinde erken çocukluk eğitimi merkezi sayısı 115 e yükseltilmiştir. Maddi durumu yetersiz çocukların okul öncesi eğitimden faydalanması için çocukların kırtasiye, giyim,temizlik vb. giderlerinde kullanılmak üzere Aylık 25 TL ile Bir Çocuk Okul Öncesinde Kampanyası kapsamında ocak ayında 849 çocuğa maddi destek sağlanmıştır Yükseköğretimde okullaşma oranı yükseltilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) - Yüksek Öğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Özel sektör tarafından açılan mesleki ve teknik eğitim veren okulların Ocak tarihi itibari ile MEBBİS modülünden alınan verilere göre Anadolu sağlık meslek liseleri dahil 427 özel meslek teknik eğitim lisesi açılmıştır. Bunların 19 u organize sanayi bölgesinin içindedir. Organize Sanayi Bölgelerdeki (OSB) Mesleki Teknik Okulları Yöneticileri ile toplantı yapıldı. Okullarla sanayi işbirliğinin güçlendirilmesi, yeni okullar için OSBL lerde yer tahsisi sorunlarının araştırılması, Mezun veren Okullarla istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi, OSB lerde Neden Mesleki Teknik Okullar Açılmalı vb.kararlar alanarak bununla ilgili olarak 12 Mayıs ta sektör temsilcileri ile bir günlük çalıştay yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı ve Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu işbirliğinde II. OSB Eğitim Zirvesi 12 Mayıs 2015 tarihinde Ankara ASO I. OSB konferans salonunda gerçekleştirilmiştir. Söz konusu programa, OSBÜK Başkan Yardımcısı Ahmet Kaya ve Yönetim Kurulu Üyeleri, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürü Ömer Faruk Yelkenci bakanlık yetkilileri ve OSB temsilcileri olmak üzere yaklaşık 100 kişi iştirak etmiştir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, MEB, İçişleri Bakanlığı,Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bütün üniversitelerde mevcut altyapı, bina ve tesis eksikliklerinin giderilmesiyle ilgili çalışmalar devam etmektedir. Sürekli olan bu faaliyet üniversitelerde ihtiyaca göre ilgili üniversitelerce planlanmaktadır. Üniversiteler kendi öz kaynakları, bütçe vb. imkanlarla bu tür faaliyetleri yürütmektedirler. Özellikle son yıllarda yükseköğretim alanındaki genişlemeyle birlikte yükseköğretim brüt okullaşma oranı 2014 yılı itibarıyla yüzde 81,41 e ulaşmıştır. Ayrıca 2014 yılı sonunda 176 olan üniversite sayısı Mayıs 2015 itibarıyla 184 e yükselirken yaklaşık 5.5 milyon olan öğrenci sayısı ya yükselmiştir. Bu durumda 2015 yılı yükseköğretim okullaşma oranının artacağını göstermektedir. Programın açılış konuşmaları bölümünde konuşan OSBÜK Başkan Yardımcısı Ahmet KAYA Özellikle 90 lı yıllarda mesleki eğitimin ihmal edilmesi, malum sebeplerle meslek liselerinin üniversiteye girişlerinin zorlaştırılarak itibarsızlaştırılması sonucu; sanayide nitelikli ara personel sıkıntısı azami seviyeye yükselmiştir. Bu durum, halen devam etmekte olup, fabrikaların duvarları daimi iş ilanlarının bulunduğu bilbordlar haline gelmiştir. Bu gün itibarıyla ülkemizde 292 OSB bulunmakta olup, bunlardan 212 OSB işletme aşamasında olup, 61 bin sanayi tesisinde 1,6 milyondan fazla istihdam sağlanmaktadır. Bu sebeple, 2023 ekonomik hedeflerimizin gerçekleşmesi için OSB lerin ve sanayimizin diğer sorunları yanında nitelikli iş gücü sorununa da çözüm bulunması gerekmektedir. Bu durum OSBÜK tarafından 2011 yılında zamanın Milli Eğitim Bakanı Sayın Ömer Dinçer Beye anlatılmış ve Organize Sanayi Bölgelerine meslek lisesi açma ve işletme yetkisi ve devlet desteği talep edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucu talebimiz yerinde görülerek 4 Temmuz 2012 tarih ve 6353 sayılı kanun ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu nun 12 nci maddesinde değişiklik yapılarak Organize Sanayi Bölgelerinde Açılacak Mesleki ve Teknik Eğitim Okullarının Teşvik Edilmesi yasalaşmıştır. 2. Genel ve mesleki eğitimin kalitesi ve etkinliği artırılacaktır Mesleki ve teknik eğitim veren özel okulların desteklenmesi ve yenilerinin açılabilmesi amacıyla özel sektör finansal olarak teşvik edilecektir. Programda Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürü Ömer Faruk Yelkenci, mesleki ve teknik eğitim okullarının önemine vurgu yaptığı konuşmasında, Organize Sanayi Bölgelerinde açılan mesleki ve teknik okullarının tüm OSB lerde yaygınlaştırılması gerektiğini belirterek, zirvenin gerçekleştirilmesinden dolayı OSBÜK Yönetim Kuruluna teşekkür etmiştir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı(ÇSGB), Maliye Bakanlığı, YÖK, Meslek Kuruluşları 10 11

11 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 2.2. İl Sanayi ve Ticaret Odalarının mesleki eğitime katkı yapması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) - Mali Sosyal Politikalar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı(BSTB), Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, MEB, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: UMEM Beceri 10 Projesi Eğitim Merkezleri - Bursa Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde kurulan BUTGEM başta olmak üzere Fatsa Ticaret ve Sanayi Odası, Ceyhan Ticaret Odası vb. oda ve borsalar bünyesinde eğitim merkezleri kurularak, sanayi sektörleri başta olmak üzere işgücü piyasasının ihtiyaç duyduğu eğitimler, bu merkezlerde düzenlenmektedir. - Konya Ticaret Odası bünyesinde de kapsamlı bir eğitim merkezi kurulma çalışmaları devam etmekledir. - Ankara Sanayi Odası başta olmak üzere bazı odalar, illerinde bulunan Organize Sanayi Bölgelerinde meslek lisesi kurmuştur. Ankara Sanayi Odası tarafından yürütülen başarılı çalışmalar neticesinde, OSB bünyesinde kurulan meslek lisesi, kısa zamanda tercih edilen bir okul haline gelmiştir. - Birliğimiz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İŞKUR, Milli Eğitim Bakanlığı ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi işbirliğinde işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda nitelikli eleman yetiştirilmesi ve işgücü piyasasına kazandırılması amacıyla UMEM Beceri 10 projesi yürütülmektedir. - Yerelde oda/borsalar, İŞKUR ve Milli Eğitim İl Müdürlükleri işbirliğinde yürütülen projede, bugüne kadar yaklaşık 180 bin kişi eğitim almış, bunların 110 binden fazlası istihdam edilmiştir. Söz konusu tedbire ilişkin, ayrıca MEB tarafından, 3308 sayılı Kanun ve Diğer Bazı Konularda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun taslağında tedbir ile ilgili gerekli değişiklik yapılması planlanmıştır. - Oda/borsalar bu proje ile İŞKUR işbirliğinde, piyasanın nitelikli işgücü talebini tespit ederek, ihtiyaca yönelik eğitim ve istihdam faaliyetleri yürütmektedir. Teknik Öğretmen ve Öğretim Elemanlarına İşyeri Eğitimi Sağlanması - MEB, YÖK, TOBB, TİSK ve TÜSİAD işbirliğinde 12 Eylül 2013 tarihinde bir protokol imzalanmıştır. - Protokol kapsamında, meslek öğretmenlerinin ve yüksekokullarda görev yapan teknik öğretim görevlilerinin, özel sektör işyerlerinde eğitim almasını amaçlamaktadır. - Oda, borsalar aracılığıyla 2015 yılında meslek liselerinde eğitim veren toplam 300 alan öğretmeninin özel sektörde eğitim görmesi sağlanacaktır. Oda ve Borsalar nezdinde yürütülen diğer faaliyetler: MYK Sınav ve Belgelendirme Merkezleri - Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ve Ankara Sanayi Odası, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından bazı alanlarda mesleki yeterlilik sertifikası vermek üzere sınav ve belgelendirme merkezi olarak yetkilendirilmiştir. - Başta çok tehlikeli ve tehlikeli meslekler olmak üzere diğer alanlarda da sınav ve belgelendirme çalışmaları yürütülmektedir. - Ayrıca oda ve borsalar tarafından ulusal meslek standardı ve ulusal yeterlilik hazırlama çalışmaları yürütülmektedir MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ne bağlı okul/kurumların atölyeleri modernize edilerek örgün ve yaygın öğretim ile işgücü eğitimlerinde kullanılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, İçişleri Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Mülki İdareler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı Mayıs ayında; Bilişim Teknolojileri, Büro Yönetimi, Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri, İnşaat teknolojisi, Kimya Teknolojisi, Muhasebe ve Finansman, Makine Teknolojisi, Pazarlama ve Perakende, Raylı Sistemler Teknolojisi, Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanlarının standart donatım listeleri iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun olarak güncellenmek üzere planlanmış ve gerekli onayları alınmıştır. Bu eylem ile ilgili olarak ayrıca; Türkiye Mesleki ve Teknik Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ) de tedbir maddesi 1. faaliyette mevcut durum analizi yapılacak, 2. faaliyette veri tabanı oluşturulacaktır. Gerekli mevcut bilgiler alındıktan sonra Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile koordine sağlanarak standartlara uygun atölye ve laboratuvarlar yapılarak örgün ve yaygın öğretim ile işgücü eğitimlerinde kullanılacaktır. İŞKUR ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünce de kurslarda kullanılmaktadır Mayıs 2015 tarihinde yapılan 5 günlük donatım standartları çalışması yapılmıştır.

12 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Haziran 2015 tarihinde yapılacak 5 günlük donatım standartları çalışması programı hazırlanmış çalışma komisyonu oluşturulmuş ve gerekli onaylar alınmıştır Mayıs 2015 tarihinde belirlenen alanlarda 5 günlük mimari plan çizilmesi çalışması yapılmıştır. Atölyelerin modernize edilebilmesi için mevcut alt yapının belirlenmesi ve gerekli raporların hazırlanarak durumun görülmesi amacıyla veri tabanı oluşturmak için veri tabanında yer alacak veri giriş bilgilerine ihtiyaç duyulmuştur. Bunun için tarihinde toplantı yapılmış ve bir komisyon çalışmasına ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile görüşülmesine karar verilmiştir Mayıs 2015 te ilgili tarafların katılımıyla toplantı yapılarak listeler hazırlanmıştır. 5- MYO nun bölüm ve programlarının ISCED 97 ve ISCO 88 gibi uluslararası eğitim alanı ve meslek sınıflandırmalarına göre yeniden adlandırılarak düzenlenmesine dair karar doğrultusunda MYO ların bünyesindeki tüm bölüm ve programlar ISCED 97 ye göre yeniden adlandırılmıştır. 3. Hayat Boyu Öğrenme (HBÖ) kapsamında açık öğrenme ortamları oluşturulacak ve hayat boyu öğrenme özendirilecektir. Diğer Mesleki ve Teknik Eğitim alanları için Haziran 2015 planlaması yapılmıştır Zorunlu eğitim dışındaki öğrenme fırsatları çeşitlendirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: YÖK, İŞKUR, Meslek Kuruluşları, Sosyal Taraflar 2.4. Meslek yüksekokulları yapı ve işleyiş olarak etkinleştirilmek üzere yeniden yapılandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK - Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı, 1343 yaygın eğitim kurumunda Nisan 2015 itibarıyla 2283 çeşit farklı seviye sürede genel/mesleki kurs programı mevcut olup, katılmak isteyen tüm bireylere ücretiz kurs verilebilmektedir. Zorunlu eğitim dışına çıkan bireylere açık öğretim imkanı sunulmaktadır. Açık öğretim okullarında eğitim-öğretim dönemi verilerine göre kişi eğitim almaktadır. Ayrıca, açık öğretim liselerine şubat ara döneminde yeni kayıt alınmıştır d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Meslek Yüksek Okullarının (MYO) nasıl yapılandırılacağı konusundaki çalışmalar yapılmış ve tamamlanmıştır. Bu kapsamda yapılan bazı önemli çalışmalar şunlardır: sayılı (torba) yasayla 2547 sayılı kanunun 3 (ı)maddesinde yer alan MYO tanımında değişiklik yapılarak, toplam 2 yıl veya 6 dönem (trimester) olarak öngörülen MYO eğitiminin yarısının okul yarısının işyeri eğitimi şeklinde yapılmasına imkân sağlanması amaçlanmıştır. Madde 2547/3(ı): (Değişik: 13/2/ /170 md.) Meslek Yüksekokulu: Belirli mesleklere yönelik nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan, yılda iki veya üç dönem olmak üzere iki yıllık eğitim-öğretim sürdüren, önlisans derecesi veren bir yükseköğretim kurumudur sayılı (torba) yasayla Mesleki ve Teknik Yükseköğretim de 3308 sayılı kanun kapsamına alınmıştır. Bu kapsamda mesleki teknik yükseköğretim öğrencileri de iş yeri eğitimi (stajları) sırasında hastalık ve kazalara karşı sigorta edilecek ve sigorta masrafları ilgili yükseköğretim kurumu tarafından sağlanacaktır sayılı (torba) yasayla Mesleki ve Teknik Yükseköğretim Kurumu öğrencilerine işyeri eğitimi (staj) sırasında net asgari ücretin yüzde 30 u ödenecektir hükmü eklenmiştir. 4- En az on işçi çalıştıran işyeri sahiplerine stajyer öğrenci alma zorunluluğu getirilmiştir. 10 işçi sayısı Bakanlar Kurulu kararı ile 5 e indirilebilinir Bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanılarak uzaktan eğitim uygulamaları yaygınlaştırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: YÖK, TÜBİTAK, BTK, Özel Sektör Temsilcileri, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Uzaktan eğitim uygulamalarını kapsayan mevzuat düzenlemesi (Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği) devam etmektedir. Ayrıca, Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü bünyesinde hazırlanan EBA (Eğitim Bilişim Ağı) projesinde açık öğretim öğrencilerine yönelik uzaktan eğitim olanaklarının yer alması için çalışmalar devam etmektedir

13 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 3.3. Hayat boyu öğrenme portalı kurulacak, bu çerçevede kamu ve özel kesim ile sosyal taraflar ve STK lar tarafından gerçekleştirilen tüm eğitimlere ilişkin bilgiler bu portalda toplanacaktır a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, TÜİK, YÖK, İlgili Sivil Toplum Kuruluşları, Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Türkiye de hayat boyu öğrenme veri tabanı (HBÖ Web Portalı) kurulmuş adresinden hizmet vermektedir. Bu veri tabanı, hayat boyu öğrenme faaliyetleri hakkında bilgileri içermektedir. Mevcut Web Portalı MEB ve İŞKUR bünyesindeki öğrenme ve istihdam fırsatlarını içermektedir. Ancak, hayat boyu öğrenme sistemi hakkında daha fazla bilgi temin etmek amacıyla, Web Portalı hayat boyu öğrenme hizmeti veren diğer kurum ve kuruluşların verilerini de içerecek şekilde geliştirilecektir. Resmi istişare sürecinin başlayabilmesi için öncelikle MEB YÖK ve MYK ile birlikte ve tüm tarafların görüşü alınarak hazırlanan Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) Yönetmelik Taslağı ve eki TYÇ Belgesi nin Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması gerekmektedir. Bu kapsamda MYK Yönetim Kurulu Kararı gereğince Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunulan TYÇ Yönetmeliği ve eki TYÇ Belgesi, Bakanlığımızın 02/10/2014 tarihli ve /010/21 sayılı yazısıyla Bakanlar Kuruluna arz edilmek üzere Başbakanlığa sunulmuştur. TYÇ Yönetmeliğini değerlendirmek üzere Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü tarafından 12/11/2014 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda, daha önce mutabık kalınan çeşitli hususlarda farklı görüş bildiren bazı bakanlık ve kurum temsilcilerinin muhalefetiyle karşılaşılmıştır. Başbakanlık yetkilileri ihtilaflar giderildikten sonra Yönetmeliğin Bakanlar Kuruluna sunulacağını ifade etmiştir. TYÇ Yönetmeliği ve TYÇ ye yönelik ihtilaf noktalarının ortadan kaldırılması ve kanun boşluklarının giderilmesi amacıyla, 5544 sayılı MYK Kanununun 23/A Maddesiyle ilgili değişiklik önerisi hazırlanmış, bu öneriler 23 Nisan 2015 tarihli Sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır. TYÇ Yönetmeliğinin ve eki TYÇ belgesinin Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmasının ardından Türkiye Referanslama Raporu taslağına yönelik ulusal istişare süreci başlatılacaktır. 4. Eğitim-işgücü piyasası arasında uyum sağlanacaktır. 4.1 Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Mesleki Yeterlilik Kurumunun (MYK) - Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar BSTB, MEB, YÖK, İŞKUR, Meslek Kuruluşları, Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: MYK koordinasyonunda yürütülen TYÇ-AYÇ referanslama çalışmaları kapsamında 2014 yılı içinde; Referanslama Raporu Yazım Ekibi tarafından gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda TYÇ nin AYÇ ile referanslanmasını ve Avrupa Yükseköğrenim Yeterlilikler Çerçevesi (AYA-YÇ) ile uyumluluğunu da içeren bütünleşik bir rapor olan Türkiye Referanslama Raporu Taslağı hazırlanarak Referanslama Komitesinin görüşüne sunulmuştur. Referanslama Komitesinin görüş ve önerileri doğrultusunda iyileştirilen Türkiye Referanslama Raporu Taslağı resmi istişare sürecine hazır hale getirilmiştir. TYÇ-AYÇ referanslama çalışmalarının tamamlanması, Referanslama Raporuna yönelik istişare sürecinin tüm paydaşların katılımı ile gerçekleştirilmesi ve üzerinde ulusal mutabakat sağlanan Referanslama Raporu nun AYÇ Danışma Grubuna sunulması için AYÇ Ulusal Koordinasyon Noktası 2015 Projesi için başvuru işlemleri MYK tarafından tamamlanmış olup proje başlatılmıştır İş piyasasının önceliklerine göre belirlenen ulusal meslek standartları hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MYK - Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar BSTB, MEB, YÖK, İŞKUR, Meslek Kuruluşları, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 11 Mayıs 2015 tarihi itibarıyla; kamu ve sivil toplum kuruluşlarıyla 23 sektörde 774 meslek standardının hazırlanmasını kapsayan 90 işbirliği protokolü yapılmıştır. Protokoller çerçevesi 593 ulusal meslek standardı Resmı Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Protokoller kapsamında 114 meslek standardı üzerinde çalışmalar devam etmektedir. 4.3.MYK nın kurumsal kapasitesinin idari ve mali yönden güçlendirilmesine ilişkin gerekli hukuki düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MYK - Hukuk Müşavirliği b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar BSTB, MEB, Maliye Bakanlığı

14 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: MYK nın kurumsal kapasitesinin idari ve mali yönlendirilmesi yönelik düzenlemelere 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda yer verilmiş olup, bu tedbirde çalışmalar tamamlanmıştır Resmi Gazete de yayımlanan ulusal meslek standartları yükseköğretim düzeyinde bir yıl içinde eğitim programlarına yansıtılacak ve takip eden eğitim yılında uygulamaya konulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, MYK, İŞKUR, Meslek Kuruluşları 4.4.Resmi Gazete de yayımlanan ulusal meslek standartları ortaöğretim düzeyinde bir yıl içinde eğitim programlarına yansıtılacak ve takip eden eğitim yılında uygulamaya konulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Bakanlıklar, YÖK, MYK, İŞKUR, Kurum ve Kuruluşlar, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Mesleki ve teknik eğitim örgün ortaöğretim programwları ulusal meslek standartları ve ulusal yeterlilikler referans alınarak sektör, üniversite ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin de katılımı ile güncellenmekte ve Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygulamaya konulmaktadır. Bu kapsamda 22 alan 104 dala ait öğretim programları güncelleme çalışması devam etmektedir. Söz konusu tedbire ilişkin, işbirliği yapılan kurum olan İŞKUR tarafından Kurumları tarafından düzenlenen mesleki eğitim kursları, MYK tarafından belirlenen standartlara uygun olarak düzenlendiği belirtilmiştir.ayrıca, söz konusu standartlara göre MEB veya üniversiteler eğitim programlarını revize etmektedirler. İşgücü piyasasına göre programların revize edilmesi için gerekli yazışmalar MEB ile yapıldığı bilgisi verilmiştir Mayıs 2015 tarihleri arasında Antalya da Program Geliştirme Komisyon Çalışması yapılmış olup toplantıda alınan kararlar ise; Mesleki ve Teknik Ortaöğretim okullarında uygulanan 22 alan 104 dalda Antalya Falez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde 5 gün süreyle 78 Katılımcı ile Yeterliliğe Dayalı Modüler Öğretim Programları geliştirme faaliyeti planlanmıştır. Faaliyet gerçekleştirilmiş olup çalışılan alanlara ait ulusal meslek standartları ve ulusal yeterlilikler ile uluslararası standartlar ve sınıflamalar dikkate alınarak alanların yeterlilik tablosu ve işlem analiz formları hazırlama çalışmalarına devam edilmektedir. Çalışmaların Aralık 2015 tarihinde tamamlanması planlanmakta olup hazırlanan taslak öğretim programlarının sektör program komitesi istişare sürecine bu tarihten itibaren başlanılacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Yükseköğretimde müfredat belirleme yetkisi üniversite senatolarındadır. Üniversite çağın ve ülkenin değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre müfredatları sürekli olarak gözden geçirmektedir. Gerekli değişikliklerle ilgili üniversitelerimizde çalışmalar başlatılmış; her bir program için yeterlikler, ilgili beceriler, program eğitim amaçları, öğrenim çıktıları ve benzeri tanımlanmıştır. Bu tanımlamalara göre, müfredat, ders içerikleri, sınav şekilleri ve benzeri yeniden tasarlanmaktadır. Ayrıca; üniversitelerimizde yürütülen akreditasyon ve kalite çalışmaları bu tür düzenlemeleri de kapsamaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. 4.6.MBRD Hizmetleri çerçevesinde İŞKUR ve MEB hizmetleri artırılıp yaygınlaştırılacaktır. Bu çerçevede İŞKUR söz konusu hizmetleri kısa vadede gerektiğinde hizmet alımı yoluyla sağlayacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, Meslek Kuruluşları, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: MBRD doğrultusunda tarafların ortak çalışmasına zemin oluşturan ve Kurumumuzun sekreterya görevini üstlendiği MEDAK toplantıları 3 ayda bir yapılarak meslekler ve Meslek Bilgi Dosyaları üzerine çalışmalar yürütülmektedir.

15 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Ayrıca Kurumumuz mesleki rehberlik boyutunda MEB le işbirliği halinde faaliyetlerini sürdürmektedir. MEB e bağlı ortaokul ve liselerde ilk iki sayısı dağıtılan Meslek Seçimine Destek dergisinin üçüncü sayısının hazırlığı tamamlanarak iş ve meslek danışmanları tarafından okullarda düzenlenen seminerlerde öğrencilere dağıtılması amacıyla İl Müdürlüklerine gönderilmiştir. İllerde yapılması planlanan Meslek Tanıtım Günleri yle üniversite tercihleri öncesinde öğrencilere yardımcı olmak amaçlanmaktadır. Meslek Tanıtım Günlerine ilişkin iyi örnekler incelenmiş ve bu etkinliklerin icra aşamasına geçilmiştir. Meslek Tanıtım Günleri, temel olarak mesleğin, erbabı tarafından tanıtılması şeklinde kurgulanmıştır. İl Müdürlüklerince belirlenecek program çerçevesinde Türkiye de en çok tercih edilen 9 meslek dahil birçok mesleğin tanıtılması planlanmaktadır. Meslek Tanıtım Günleriyle yanlış meslek seçiminin bireysel ve toplumsal anlamdaki olumsuz etkilerinin giderilmesi, Kurumumuzun bilinirliği ve tanınırlığının artırılması ve kariyer yolunda gençlerimizin yalnız kalmaması amaçlanmaktadır. Bu hizmet vasıtasıyla, İŞKUR un özel politika gerektiren gruplara yönelik hizmetlerine bir yenisi daha eklenmiş olacaktır. Nisan sonu itibarıyla yaklaşık 2500 genç bu faaliyetlere katılmıştır. 4.8 İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı(İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, SGK, MEB, ASPB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Ulusal İstihdam Stratejisi nin önceliklerine uyumlu olarak hazırlanan İKGSOP kapsamında, Hayat Boyu Öğrenme ve Uyum Yeteneklerinin Geliştirilmesi başlığı altında işgücü piyasası ile eğitim arasındaki bağlantıların kuvvetlendirilmesi alanlarında projeler yürütecek olan kurum ve kuruluşlara fon desteği sağlanacaktır. Bu kapsamda; Kültür ve Turizm Bakanlığı nın faydalanıcısı olduğu Turizm Sektöründe Çalışan ve İşverenlerin Uyum Yeteneklerinin Artırılması Operasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nin faydalanıcısı olduğu Kobi Çalışan Ve İşverenlerinin Küresel Ekonomideki Değişimlere Uyum Yeteneğinin Artırılmasi Projesi (Kuyap), Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu nun faydalanıcısı olduğu Esnaf ve Sanatkarların Uyum Yeteneğinin Arttırılması Operasyonu uygulanmaktadır Bireylere eğitimde yatay ve dikey hareketlilik fırsatları sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, İŞKUR, YÖK Bunun yanı sıra hazırlıkları devam etmekte olan operasyonlar bulunmaktadır: İşçi ve İşverenlerin Kapasitelerinin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Yoluyla Geliştirilmesi Operasyonu (ODTÜ), İşveren ve İşçilerin Uyum Yeteneğinin Sosyal Diyalog Yaklaşımı ile Artırılması Operasyonu (HAK-İŞ), Hayat Boyu Öğrenmenin Desteklenmesi Operasyonu-II (MEB). d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Örgün eğitimde 9 uncu sıınflarda ortak haftalık ders çizelgesi uygulanmaktadır. Onuncu sınıfta alan eğitimi, 11 ve 12 nci sınıflarda ise alanlara ait dal eğitim uygulanmaktadır. Mesleki Açık Öğretim Lisesinden örgün eğitim programlarına, örgün eğitim programlarından da mesleki açıköğretim lisesine (yatay) geçiş mümkündür. Ayrıca örgün mesleki ve teknik okullardan mezun olan öğrenciler ile Mesleki Açık Öğretim Lisesinden mezun olanlar alanlarının devamı niteliğindeki Meslek Yüsek Okullarına sınavsız olarak (dikey) geçiş yapabilmektedir. Örgün mesleki eğitim verilen alanlardan mevzuatla düzenlenmiş alanlar(örn. denizlcilik, havacılık, sağlık sektörü alanları) dışındaki tüm alanlarda mesleki açık öğretim programları da mevcuttur. MEB Orta Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği, Yaygın Eğitim Yönetmeliği, Mesleki ve Açık Öğretim Yönetmeliği, Açık Öğretim Lisesi Yönetmeliği kapsamında geçişler yapılmaktadır. 5. Aktif İşgücü Piyasası Politikaları (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliği artırılacaktır İşgücü piyasası ihtiyaç analizlerinin periyodik olarak ve etkin bir şekilde yapılması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TÜİK, TOBB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 16 Mart -30 Nisan tarihleri arasında yapılacak olan İşgücü Piyasası Araştırması (İPA) hazırlık çalışması yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda il bazında sektörler bazında analiz yapılıp sonuçlar kamuoyu ile paylaşılacaktır

16 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi 5.2. Tüm AİPP lere ilişkin bir analiz yapılıp, veri bankası oluşturulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, MEB, MYK, TÜİK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kamu İstihdam Hizmetlerinin Geliştirilmesi Projesi tamamlanmış olup proje çıktıları arasında yer alan AİPP İzleme Sisteminin mevcut sistem ile entegrasyonu sağlandıktan sonra 2016 yılı başı itibari ile iç ve dış kullanıcılara açılması planlanmaktadır İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihine kadar devam edecektir. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilecektir. Araştırmanın saha çalışmasının tamamlanmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır. edilmiştir. İstihdam edilen İş ve Meslek Danışmanlarına önümüzdeki dönemlerde verilecek ek eğitimler ve bu hizmetlerin sunumunda yapılacak yapısal değişiklikler neticesinde özel gruplara yönelik özelleşmiş hizmetler sunumu planlanmaktadır. Bu amaçla İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığınca hazırlanan ve 2015 yılı yatırım programına alınan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı kapsamında gönderilen İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi proje teklifimiz kabul edilmiştir. Kadınlara, gençlere, engellilere, uzun dönemli işsizlere ve diğer dezavantajlı gruplara yönelik özelleşmiş hizmet sunumunun sağlanabilmesi için İŞKUR iş eşleştirme sistemine yönelik olarak portföy sisteminin geliştirilmesi ve mevcut kayıtların bu sisteme aktarılmasının sağlanması da proje amaçları arasında sayılmıştır. Projenin 2015 yılı içerisinde başlaması planlanmakla birlikte UİS 5.3 sayılı tedbire yönelik faaliyetlerin ne zaman hayata geçebileceği henüz takvime bağlanamamıştır. İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Toplum Yararına Program Genelgesi ile kadınlar, 35 yaş üstü bireyler, engelliler, eski hükümlüler,terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar gibi özel politika gerektiren grupların öncelikli olarak söz konusu programdan yararlanma imkanı getirildiği belirtilmiştir. 5.4.Aktif işgücü piyasası programları için izleme ve değerlendirme sistemi geliştirilerek programlar daha etkin hale getirilecektir. 5.3.AİPP lerin hedef gruplara göre özelleştirilmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajansları c) Süre: 2015 a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, MEB, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından AB projesi kapsamında oluşturulan AİPP izleme modelinin testleri yapılmakta olup sistemin etkin kullanılması sağlanacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Özel politika gerektiren grupların istihdamına ve mesleki niteliklerinin geliştirilmesine yönelik düzenlenen AİPP ler yanında programların etkinliği araştırılarak hedef gruba özel tasarlanması için çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda AİPP lerin etki değerlendirmesine yönelik de çalışmalara başlanmıştır. İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı: Ulusal İstihdam Stratejisi Eylem Planı Temel Politika Eksenlerinde yer alan 5.3 AİPP lerin hedef gruplara göre özelleştirilmesi sağlanacaktır tedbirine ilişkin Daire Başkanlığımızca önümüzdeki dönemde bir takım çalışmalar yapılması planlanmaktadır. Bilindiği üzere aktif istihdam politikaları arasında sayılan Kamunun Rehberlik ve İşe Yerleştirme İşlemleri ülkemizde İŞKUR tarafından yürütülmektedir. Bu politikayı başarıyla yürütebilmek için İş ve Meslek Danışmanlığı hizmetlerinin yaygınlaştırması amacıyla 2012 ve 2013 yıllarında 4000 İş ve Meslek Danışmanı istihdam İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı tarafından ise bu tedbir kapsamındaki çalışmalar Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile işbirliği halinde yürütülmektedir. 5.5.Özel İstihdam Büroları ile AİPP hizmet sağlayıcılarının bünyelerinde iş ve meslek danışmanı bulundurmaları veya bu hizmeti sunmaları sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

17 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı, DPB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği nin yürürlüğe girmesiyle özel istihdam bürolarına, tarihinden itibaren Mesleki Yeterlilik Kurumunca onaylanan iş ve meslek danışmanı mesleki yeterlilik belgesi ya da işe alım personeli yeterlilik belgesine sahip olan veya insan kaynakları alanında en az yüksek lisans eğitimi almış bir kişiyi nitelikli personel olarak istihdam etme zorunluluğu getirilmiş, ancak, aracılık hizmetlerinin sunumunda herhangi bir sorun yaşanmaması ve hizmetlerin kesintiye uğramaması için bu zorunluluk 27/10/2014 tarihli sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Özel İstihdam Büroları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 1/1/2016 tarihine ertelenmiştir. Böylece, özel istihdam bürolarının sundukları hizmetin kalitesinin ve etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır. Bu itibarla, özel istihdam bürolarının 1/1/2016 tarihinden itibaren belirtilen bu kişilerden en az bir tanesini istihdam etmemeleri durumunda izin alma veya izin yenileme başvuruları kabul edilmeyecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 30 Mayıs 2014 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Yüksek Planlama Kurulu nun tarih ve 2014/4 sayılı kararı ile kabul edilen Ulusal İstihdam Stratejisi ( ) ve Eylem Planları ( ) Temel Politika Eksenleri başlıklı İkinci Bölümünün, I. Eğitim- İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi başlığı altında yer alan C. Hedefler alt başlığının 2. maddesinde 2013 yılı Haziran ayı itibarıyla 8 bin 436 olan İŞKUR personel sayısının 2015 yılında 12 bine çıkarılacağı ifade edilmektedir. İlgi hedef kapsamında kadro planlaması yapılmış olup 400 kadronun iptali ve 3600 kadronun ihdası için Maliye Bakanlığına ve Devlet Personel Başkanlığına yazı hazırlanmaktadır. 01/01/ /12/2014 tarihleri arasında kota kapsamında 69, kota kapsamı dışında 116 personelin Kuruma alım işlemleri tamamlanmıştır.hedef kapsamında kadro planlaması yapılmış olup 400 kadronun iptali ve 3600 kadronun ihdası için Maliye Bakanlığına ve Devlet Personel Başkanlığına yazı hazırlanmaktadır İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının işlevselliği ve etkinliği artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 5.6. Uygulanacak plan ve programların izleme- değerlendirme ve koordinasyonunun etkin şekilde yapılması sağlanacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, ÇSGB, BSTB, Kalkınma Bakanlığı, Yerel Yönetimler, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Meslek Odaları, Üniversiteler a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, DPB c) Süre: 2015 c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İİMEK leri işleyiş yönünden daha etkin hale getirmek ve merkez-yerel işbirliğini güçlendirmek amaçlı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürleri ile farkındalık artırma toplantıları yapılmıştır. Halihazırda 70 ilin Müdürlerini kapsayan 8 üst düzey toplantı yapılmış, 1 toplantının da Haziran ayı içerisinde yapılması planlanmaktadır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2014 yılında 23 İstihdam Uzman Yardımcısı alımı yapılmış olup, 2015 yılı açıktan atama müsadesi tarih ve sayılı yazıyla talep edilmiştir. Bu çerçevede, Gelecek Kota sayısına göre ne kadar uzman personel alınacağı konusunda planlama yapılacaktır. Konuyla ilgili amaçlanan diğer bir gelişme de mevzuat yönüyle etkinliğin artırılması çalışmasıdır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulları Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik te yapılması planlanan değişiklik ile İİMEK leri işleyiş yönüyle daha etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır Yerel düzeyde hedef gruplara yönelik hizmetlerin daha aktif ve etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için nitelikli personel alımı yapılacaktır Girişimcilik ve AİPP izleme ve değerlendirme komisyonu oluşturulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, DPB c) Süre: a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, MEB, KOSGEB, SGK, Meslek Kuruluşları

18 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kurumumuzca tedbirle ilgili/ilişkili olan bütün kurum/kuruluşlara yazı yazılmış olup; bir komisyon kurulması adına yetkili temsilcilerin isim/iletişim bilgileri talep edilmiştir. Ayrıca Ulusal İstihdam Stratejisinin Kurum nezdinde izlenmesine ve paydaş kurum/kuruluşların görüş ve önerilerinin alınmasına yönelik olarak tarihinde kurumlara yazılan yazı sonrasında bir sistem oluşturulma çalışmaları başlamıştır. Kurumlardan gelecek temsilci bilgilerinin akabinde veri bankası oluşturmaya yönelik hangi verilerin temin edilebileceğine ilişkin protokol ve veri bankası çalışması başlayacaktır. Buna ek olarak; Kamu İstihdam Hizmetlerinin Geliştirilmesi Projesi tamamlanmış olup proje çıktıları arasında yer alan AİPP İzleme Sisteminin mevcut sistem ile entegrasyonu sağlandıktan sonra 2016 yılı başı itibari ile iç ve dış kullanıcılara açılması sağlanacaktır. 6. Eğitim sistemi ve AİPP ile proje merkezli yenilikçilik ve girişimcilik desteklenecektir Yükseköğretim müfredatlarında yenilikçilik ve girişimcilik bölümlerine yer verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, MEB, KOSGEB, MYK, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Ayrıca, son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2013 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür Yükseköğretimdeki tüm bölümlere girişimcilik seçmeli ders olarak konulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, KOSGEB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür. Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve

19 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Ayrıca, son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2014 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır Temel eğitimden itibaren üniversite eğitimine kadar tüm öğretim süreçlerinde yer alan öğrencilerde girişimciliğin önemi konusunda farkındalık yaratılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, KOSGEB, TOBB, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ne bağlı okul/kurumlarda görev yapan müdür baş yardımcısı/müdür yardımcılarına yönelik 16 faaliyet (Liderlik ve Girişimcilik Eğitimi Semineri) düzenlenecektir. Bu faaliyetlere toplamda 2400 müdür başyardımcısı/ müdür yardımcısının katılması planlanmıştır. Ancak 2000 müdür başyardımcısı/müdür yardımcısının Liderlik ve Girişimcilik Eğitimi Seminerine katılımları sağlanmıştır Girişimcilik eğitimlerinin AİPP ler içindeki payı artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılında 30 bin kişiye eğitim verilmesi hedeflenmiştir. Eğitimlerin nitelik ve nicelik olarak yaygınlaştırılması çalışmaları devam etmektedir Mart ayı sonu itibarıyla 171 tane girişimcilik eğtim programı düzenlenmiş olup kişi katılmıştır Girişimcilik eğitimleri konusunda İŞKUR, KOSGEB ve Kalkınma Ajansları işbirliği geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Girişimcilik eğitim içeriklerinin geliştirilmesine yönelik olarak Gazi Üniversitesi, ODTÜ ve Ankara Üniversitesi öğretim üyeleri ve sürekli eğitim merkezi eğitmenleri ile İŞKUR da Toplantı gerçekleştirilmiştir. Toplantıda İŞKUR eğitim içeriklerinin eğiticilerle yapılması planlanan ileri tarihli ve daha geniş katılımlı bir toplantıda geliştirilmesine yönelik çalışmaların başlatılması kararı alınmıştır. KOSGEB ile İŞKUR işbirliği eğitimler ve eğitimlere yönelik düzenlenen iyileştirme ve Geliştirme çalıştaylarında devam etmektedir. Kalkınma Ajansı ile girişimcilik eğitimlerinin geliştirilmesi, girişimci danışmanlığı sisteminin kurulması, mentorluk hizmetlerinin nasıl verilebileceği ve finansal destek konularında istişare toplantıları gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantılarda Ankara kalkınma Ajansı eğitimleri ve altyapısının kullanılabileceği konusunda mutabakata varılmış ve olası işbirliği konuları görüşülmüştür

20 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi İlgili kurumlarla işbirliğinin geliştirilmesine yönelik protokol vb. çalışma yapılmamıştır. İŞKUR ile KOSGEB arasında 2009 yılında imzalanan Girişimcilik Eğitimleri İşbirliği Protokolü kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Eğitim içeriğinin ve eğitim kalitesinin yükseltilmesi ve geliştirilmesine yönelik Kalkınma Ajansı, TÜBİTAK gibi kurumlarla işbirliğinin protokol kapsamında yürütülmesi mümkündür. Eğitimlerin geliştirilmesine yönelik Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ve Genelgesinde ihtiyaç duyulan esnek düzenleme 2013 ve 2014 yıllarında yapılmış olup; ek bir mevzuat düzenlemesine İŞKUR özelinde ihtiyaç bulunmamaktadır. Mevzuat girişimciliğin geliştirilebilmesine uygun olarak tasarlanmıştır. İŞKUR, KOSGEB aracılığı ile 2009 yılından Nisan 2015 dönemine kadar girişimcilik eğitim programı düzenlemiş; bu eğitimlerden kadın ve erkek olmak üzere toplam kişi faydalanmıştır Ocak-Nisan itibarıyla yararlanıcı sayısı dur. Girişimcilik eğitim programları kapsamında 2012 yılında 7 Milyon TL, 2013 yılında 6,5 Milyon TL ve 2014 yılında 9,7 Milyon TL kaynak kullanılmıştır. Önceki yılların bütçesi mesleki eğitim bütçesi içinden karşılanmıştır. Bu tedbir maddesi katılımcıların KOSGEB işbirliğinde belirlenmesini kapsadığından tamamlandı olarak belirtilmiştir. Mevzuat gereğince katılımcılar İŞKUR, KOSGEB ve hizmet sağlayıcı kurum/kuruluş ile işbirliği halinde belirlenmiştir e) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı İŞKUR a iletilen girişimcilik eğitim talepleri, talebin belli bir sayıya ulaşması halinde anında karşılanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB 6.8 Girişimcilik eğitimi alanların ve girişimcilerin izlenebildiği bir veri tabanı oluşturulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, MEB, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, SGK, Meslek Kuruluşları c) Süre: 2014 c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı Mart ayı sonu itibarıyle 171 tane girişimcilik eğtim programı düzenlenmiş olup kişi katılmıştır. e) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı. 6.7 KOSGEB tarafından koordine edilmekte olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerinden İŞKUR aracılığı ile yürütülecek olanlara katılacakların belirlenmesi sağlanacak ve eğitimlerin her aşamasında İŞKUR-KOSGEB temsilcileri birlikte çalışacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR ile KOSGEB arasında 2009 yılında imzalanan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri İşbirliği Protokolü kapsamında girişimcilik eğitim programları düzenli ve mutad bir faaliyet olarak yürütülmektedir. Protokol kapsamında istihdamın korunması artırılması geliştirilmesi ve işsizliğin azaltılmasına yardımcı olmak üzere girişimcilik eğitim programları düzenlenmekte ve bu eğitimlerden mezun olan kişiler kendi işlerini kurmak üzere KOSGEB in Yeni Girişimci Desteğine başvurabilmektedir. Protokol 2013 yılında yenilenmiş olup; 3 yıl süre ile düzenli olarak yenilenmektedir. Protokol tarafların karşılıklı anlaşmaları neticesinde revize edilebilmektedir d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İlgili kurum/kuruluşlarla yapılacak işbirliği ve girişimcilerle ilgili bilgilerin paylaşımı sistemi ile ilgili olarak çalışmalar devam etmektedir. Girişimcilik eğitiminden yararlananlardan iş kuranların bilgisi farklı kurum/kuruluş görev alanında bulunduğundan bu verilerin izlenebildiği bir veri tabanı Kurum içinde bulunmamaktadır. Bununla birlikte bu kişilerin izlenip programların etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar kapsamında; TOBB, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Sanayi Bakanlığı ve TESK ile resmi yazışmalarla çeşitli veriler edinilmiştir. Ayrıca Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulan Girişimci Bilgi Sistemi 8 paydaş kurum ve kuruluşun yer aldığı ve girişimcilerin izlenmesine yönelik bir sistem olup; İŞKUR sisteme dahil olabilmek amacıyla ilgili bakanlık ile bir dizi görüşme gerçekleştirmiş; akabinde Bakanlıkta yapılan toplantılara davet edilerek Girişimci Bilgi Sisteminde yer almak üzere görüşmelere başlamıştır. Girişimcilik kapsamında katılımcıların izlenebilmesi ve akabinde etkin bir izleme değerlendirme mekanizmasının kurulabilmesi için; Girişimci Bilgi Sistemi ne bir protokol ile dahil olmak gerekmektedir. Ayrıca Hazine Müsteşarlığı bünyesinde yer alan Devlet Destekleri Genel Müdürlüğü de girişimci bilgi sisteminde yer alan pek çok veriyi ve desteği kapsamakta olup; söz konusu verilerin sağlanması için Hazine Müsteşarlığı ile de bir işbirliği opsiyonu değerlendirilmelidir.

21 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi adet yeni Teknoloji Geliştirme Merkezi kurulacak (TEKMER) ve ilgili kurum ve kuruluşların bu merkezlerle Ar-Ge ve İnovasyon konularında işbirliği yapmaları sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - Teknoloji ve Yenilik Destekleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, TOBB, Meslek Kuruluşları, YÖK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 30 Mayıs 2014 tarihinden bu tarihe kadar; Bahçeşehir Üniversitesi TEKMER ve Kırklareli TEKMER olmak üzere 2 (iki) adet TEKMER kurulmuş ve 6 (altı) adet Ar-Ge İnovasyon İş Birliği Protokolü imzalanmıştır yılı Nisan ayı sonu itibarıyle 301 tane girişimcilik eğtim programı düzenlenmiş olup kişi katılmıştır.ayrıca mevzuat kapsamında girişimcilik seminerleri sistemi kurulmuş olup; illere talimat yazılmıştır. Girişimcilik seminerleri kapsamında il müdürlüklerinde bütün paydaş kamu ve özel sektör kurum/kuruluşları kendi faaliyet ve desteklerini tanıtacak ve il müdürlüğünde o güne kadar girişimcilik eğitimi almış herkes bu seminerlere davet edilecektir. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir Yeni girişimci desteği verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, Hizmet Merkezleri Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, BSTB, İŞKUR, Meslek Kuruluşları Yeni İş Geliştirme Merkezlerinin (İŞGEM) kurulması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, TOBB, Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOSGEB Girişimcilik Destek Programı kapsamında 30 Mayıs 2014 tarihinden günümüze yeni girişimcilere ,65 TL destek vermiştir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: IPA kapsamında başlatılan Tokat, Kastamonu ve Malatya İŞGEM lerin kuruluş çalışmaları devam etmekte olup Diyarbakır İŞGEM ile KOSGEB arasında İŞGEM Adı Kullanım Hakkı sözleşmesi imzalanmıştır Girişimciliği teşvik etmek üzere yeni kurulacak işletmeler için vergisel kolaylıklar sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Maliye Bakanlığı - Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü Uygulamalı girişimcilik eğitimleri yaygınlaştırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, Meslek Kuruluşları, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOSGEB: KOSGEB Girişimcilik Destek Programı kapsamında düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitiminin hedef kitlesi kendi işini kurmak isteyen gerçek kişiler olup, eğitimler genel katılıma açık olarak düzenlenebileceği gibi, genç girişimci, kadın girişimci ve yükseköğretim kurumlarının öğrencileri gibi belirli bir hedef gruba yönelik olarak da yapılabilmektedir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: TBMM ne sevk edilen Gelir Vergisi Kanunu Tasarısının 83. maddesinde ticari, zirai ve mesleki faaliyeti nedeniyle ilk defa gelir vergisine tabi olan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla yirmidokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, talepleri halinde, faaliyete başladıkları vergilendirme döneminden itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri kazançlarının asgari ücretin yıllık tutarına isabet eden kısmının, 77 nci maddenin birinci fıkrasındaki tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oran ile çarpılmasıyla bulunan tutar, bunların kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edileceği hükmü bulunmaktadır. Bu madde kapsamında yeni girişimcilerin desteklenmesi planlanmaktadır

22 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Girişimcilik bilgilendirme ve rehberlik hizmetleri yaygınlaştırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOSGEB hizmetleri hakkında girişimci adaylarının İŞKUR da görev yapmakta olan iş ve meslek danışmanları aracılığıyla bilgilendirilmesi amacıyla, söz konusu tedbir hakkında KOSGEB yetkilileri ile iletişime geçilmiştir. İş ve meslek danışmanları hem genel konularda hem de spesifik konularda eğitimler almaktadırlar. KOSGEB hizmetlerinin iş ve meslek danışmanlarının eğitim programları kapsamına alınması amacıyla KOSGEB ten eğitici temin edilmiş ve danışmanların eğitim programlarına KOSGEB hizmetleri dahil edilmiştir. Bu sayede danışmanlık hizmeti alan girişimci adaylarının danışmanlar aracılığıyla bilgilendirilmesi sağlanacaktır. Ayrıca İŞKUR, UİS, 6.4, 6.5, 6.6, 6.7, 6.8, 6.11, 6.12, 6.14, 6.15 tedbirleri çerçevesinde; Kurum personelleri olan iş ve meslek danışmanlarına hizmet içi eğitimleri içerisinde Başkanlığımızın görev ve faaliyetlerine ilişkin olarak bilgilendirme yapacaklarını belirterek, eğitici talebinde bulunmuş olup, Başkanlığımızca gerekli görevlendirme yapılmıştır KOBİ lerin işbirliği anlayışında bir araya gelerek ortak sorunlara ortak çözümler üretmelerine yönelik destekler verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 KOSGEB hizmetlerinin de anlatıldığı bu kapsamdaki ilk eğitim, Mart 2015 tarihlerinde Bursa da gerçekleştirilmiştir. Söz konusu eğitime Bursa ilinden 151, Yalova ilinden 13 olmak üzere toplam 164 iş ve meslek danışmanı katılmıştır. Adana ilinde Mayıs 2015 tarihlerinde gerçekleştirilen eğitime Adana ilinden 131, Mersin ilinden 96 ve Osmaniye ilinden 27 olmak üzere toplam 254 iş ve meslek danışmanı katılmıştır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOBİ lerin en önemli problemlerinden olan düşük kapasite kullanımı ve finansman araçlarına ulaşım sorunlarını gidermeye yönelik olarak tasarlanmış olan İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı ile işletmelerin ortak sorunlarına ortak çözümler içeren projelerine Başkanlığımız tarafından destek sağlanmaktadır. KOBİ lerin işbirliği-güçbirliği anlayışında bir araya gelerek ortak sorunlara ortak çözümler üretmelerine yönelik hazırladıkları projelere 30 Mayıs 2014 tarihinden günümüze ,77 TL destek verilmiştir. Van ilinde 1-5 Haziran 2015 tarihlerinde gerçekleştirilen eğitime ise Ağrı ilinden 4, Bitlis ilinden 2, Hakkari ilinden 3, Iğdır ilinden 4, Muş ilinden 6, Siirt ilinden 3 ve Van ilinden 16 olmak üzere toplam 38 iş ve meslek danışmanı katılmıştır. Önümüzdeki dönemde tüm illerdeki iş ve meslek danışmanlarına bu eğitimlerin verilmesi planlanmaktadır Yükseköğretimden itibaren öğrencilerde girişimciliğin önemi konusunda farkındalık yaratılacaktır KOBİ lere rehberlik hizmetlerinin verilmesine yönelik hizmetler artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, Hizmet Merkezleri Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK, Meslek Kuruluşları, Belediyeler, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOSGEB, görev ve faaliyet alanı kapsamında; hedef kitlesinde yeralan KOBİ lerin ihtiyaç ve taleplerine yönelik rehberlik hizmetlerini, Hizmet Merkezi Müdürlükleri vasıtasıyla sürdürmektedir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, KOSGEB, TOBB, Meslek Kuruluşları. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür. Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere 34 35

23 çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2014 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması

24 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması 1. MEVCUT DURUM Güvenceli esneklik kavramı Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planından ( ) itibaren Hem güvenceli, hem de esnek bir işgücü piyasası düzenlemesi gerçekleştirileceği ifadesi ile kalkınma planlarında yer almaya başlamıştır yıllarını kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, işgücü piyasasının ihtiyaç duyduğu güvenceli esneklik anlayışının sağlanması; Dokuzuncu Kalkınma Planı ( ), esneklik ile güvencenin bir arada değerlendirilerek işgücü piyasasının daha esnek ve hareketli bir yapıya kavuşması; yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planı ise işgücü piyasasında etkinliğin artırılması amacıyla güvenceli esnek çalışma, kıdem tazminatı, alt işverenlik, sosyal diyalog, aktif ve pasif işgücü politikalarının sosyal taraflarla birlikte ele alınarak ilerleme kaydedilmesi gerektiğini tespit etmektedir. oranı yüzde 12,3 dir. Hollanda kısmi süreli çalışma oranı yüzde 38,7 ile AB ye üye ülkeler arasında en yüksek orana sahiptir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2014 yılı verileri incelendiğinde ülkemizde 25,454 milyon kişinin istihdam edildiği ve bunlardan 2,801 milyon kişinin yarı zamanlı olarak çalıştığı görülmüştür. Bu kapsamda yarı zamanlı çalışma oranı yüzde 11 olarak hesaplanmıştır. Tablo.1 Türkiye de Yıllar İtibari ile Yarı Zamanlı Çalışma Oranı (Yarı zamanlı çalışanlar (Bin)) Yıllar Tam Zamanlı Yarı zamanlı Toplam Yarı zamanlı çalışanların toplam çalışanlara oranı (%) %11, %12, %12, %11, %11, %11,31 Kaynak: TÜİK 2003 yılında yasalaşan 4857 sayılı İş Kanununun çeşitli maddelerinde Avrupa Birliği direktifleri dikkate alınarak esnek çalışmanın usul ve esasları belirlenmiş, esnek çalışma biçimleri işçileri de koruyucu hükümler çerçevesinde güvenceli esneklik yaklaşımı temelinde çalışma yaşamına kazandırılmıştır. İş Kanunun Türü ve Çalışma Biçimlerini Belirleme Serbestisi başlığını taşıyan 9 uncu maddesinde Taraflar iş sözleşmesini Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler. hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenleme, işçinin pazarlık gücünün zayıflığı dikkate alındığında güvenceli esneklik kavramının benimsenmesinin işçi açısından önemini ortaya koymaktadır. Ülkemizde güvenceli esneklik kavramının tartışılması, çalışma mevzuatının Avrupa Birliği (AB) mevzuatıyla uyumunun sağlanması açısından da önem taşımaktadır. AB ye uyum süreci kapsamında iş mevzuatının şekillendirilmesinde Avrupa Sosyal Modeli (ASM) bir kaynak oluşturmaktadır. ASM nin dayandığı temel kavramlardan biri olan güvenceli esneklik kavramı, işçiye istihdam ve gelir güvencesinin sağlanmasını, firmanın rekabet gücü korunarak desteklenmesini esas almaktadır. Bu kapsamda ülkemizde güvenceli esneklik kavramı; bir yönü ile işgücü piyasalarının ve iş ilişkilerinin ASM çerçevesinde ele alınmasını; diğer yönü ile gelir ve istihdam güvencesi sağlanmasını içermekte; ayrıca AB nin belirli süreli iş sözleşmelerini düzenleyen 99/70/EC, kısmi süreli çalışmayı düzenleyen 97/81/EC ve 98/23/EC, geçici iş ilişkisini düzenleyen 2008/104/EC, çalışma sürelerini düzenleyen 2003/88/EC ve sektörel çalışma sürelerini düzenleyen 2000/79 EC sayılı direktiflerine uyumu da içermektedir. Tablo.2 Yarı Zamanlı Çalışanlar İçerisinde Kayıt Dışılık (Yarı zamanlı çalışanlar (Bin)) Yıllar Toplam Kayıtlı Kayıt dışı Kayıt dışılık Oranı (%) ,57% ,30% ,33% ,49% ,78% ,17% Kaynak: TÜİK 1.1 Kısmi Süreli Çalışma En eski ve yaygın olarak uygulanan esnek çalışma biçimi olan kısmi çalışma, İş Kanunun Kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmesi başlıklı 13 üncü maddesinde normal çalışma süresinden daha az sürede yapılan çalışmaları tanımlamak için düzenlenmiştir. Tablolardan görüldüğü üzere, ülkemizde yarı zamanlı çalışanların sayısında yıllar itibaiyle artış görülmektedir, ayrıca yarı zamanlı çalışanlar arasında kayıt dışılıkta yıllar itibari ile azalmaktadır. Kısmi süreli çalışma, ülkemizde haftalık 30 saatten az olan çalışmalar için kullanılırken, ABD de 35 saatten az, Kanada ve İngiltere de 30 saatten az, Almanya da ise 36 saatten az olan çalışmalar bu kapsama girmektedir. Eurostat verilerine göre, 2014 yılında kısmi süreli çalışan oranı AB-28 de yüzde 20,5 dir. Kısmi süreli çalışmanın en yaygın olduğu ülkeler arasında Hollanda (yüzde 50,6), İsveç (yüzde 26,2), Almanya (yüzde 27,6) ve İngiltere (yüzde 26,8) bulunmaktadır. Türkiye de ise 2006 yılında yüzde 7,6 olan kısmi süreli çalışan oranı 2013 yılında yüzde 11,7 ye yükselmiştir. Bu oranın içinde ücretsiz aile işçileri büyük bir yer tutmaktadır. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) 2013 verilerine göre ise; OECD ülkeleri arasında ortalama kısmı süreli çalışma oranı yüzde 16,8 iken Türkiye de kısmı süreli çalışma Belirli Süreli İş Sözleşmesi Üretim sistemlerinde ve işgücü piyasasında yaşanan değişimler neticesinde belirli süreli iş sözleşmeleri çalışma hayatının vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. Bu kapsamda, İş Kanunun Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi başlıklı 11 inci maddesinde düzenlenmiş olan belirli süreli çalışma, belirli bir işin tamamlanması, belirli süreli işlerde veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi durumlarda uygulanan esnek bir çalışma biçimidir. Yapılan düzenlemede belirli süreli iş sözleşmelerinin esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamayacağı esası getirilmiş ve aksi halde sözleşmenin baştan itibaren belirsiz süreli sayılacağı belirtilmiştir. Bu suretle kanun koyucu 99/70/EC sayılı AB Direktifinde öngörülen

25 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması belirli süreli iş sözleşmelerinin kötüye kullanılmasını engellemiştir. Söz konusu Direktif, üye devletlerin zincirleme iş sözleşmelerinin ne kadarlık bir zaman diliminde kaç kez üst üste yapılabileceğinin belirlenmesine imkan vermiştir. Esaslı nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin belirli olma özelliğini koruyacağı kabul edilmiştir. Eurostat 2014 yılı verilerine göre, AB-28 ülkelerinde belirli süreli çalışan oranı yüzde 14 tür. Bu çalışma sisteminin en yaygın olduğu ülkeler arasında Polonya yüzde 28,4 İspanya yüzde 24, Hollanda yüzde 21,7 ve Portekiz yüzde 21,4 bulunmaktadır. Ülkemizde belirli süreli çalışmanın oranı ise yüzde 13 tür. 1.3 Geçici İş İlişkisi İşçi, işçiyi çalıştıran işveren ve özel istihdam bürosu arasında kurulan iş ilişkisi üçlü iş ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Özel istihdam büroları, iş sözleşmesi imzaladığı çalışanlarını diğer işletmelere geçici olarak çalışmak üzere devrettiğinde ortaya geçici iş ilişkisi çıkmaktadır. Son 20 yılda, özellikle Avrupa da bu kapsamda çalışan kişi sayısında artış görülmüştür. Özel İstihdam Büroları Avrupa Konfederasyonunun (Eurociett) 2015 yılı raporunda yayımladığı 2013 yılı verilerine göre, 8,7 milyon kişinin Avrupa da bu şekilde çalıştığı görülmüştür. ABD, Çin ve Avrupa toplamına baktığımızda ise yaklaşık 30 milyon kişi geçici iş ilişkisi kapsamında çalışmaktadır. Özel istihdam büroları aracılığıyla geçici çalışma, işletmelerin çeşitli nedenlerle karşı karşıya kaldığı kısa süreli işgücü ihtiyacını karşılamak için başvurulan bir mekanizmadır. Diğer taraftan bu mekanizmanın özellikle kadınlar, gençler ve uzun süreli işsizler gibi istihdama erişimde deneyim eksikliği engeliyle karşılaşan grupların istihdam edilebilirliğini artıracağı, çeşitli nedenlerle geçici istihdamı tercih edenlerin iş bulma ve çalışma şartlarını iyileştireceği görüşleri de literatürde yer almaktadır. Özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Bununla birlikte İş Kanununun Geçici iş ilişkisi başlıklı 7 nci maddesinde ülkemizin kendine özgü ve dar kapsamlı bir geçici iş ilişkisi modeline imkan tanınmıştır. AB tarafından hazırlanan 2014 İlerleme Raporunda da Türkiye nin, geçici iş ilişkisi gibi diğer istihdam türlerini AB müktesebatına uygun şekilde düzenlemesi gerektiği ifade edilmiştir. Mesleki faaliyet olarak geçici iş ilişkisi, 26/6/2009 tarih ve 5920 sayılı Kanun ile düzenlenmiş ancak Sayın Cumhurbaşkanının vetosu nedeniyle yürürlüğe girmemiştir. Ayrıca, 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden biri de özel istihdam büroları aracılığı ile geçici iş ilişkisi olarak belirlenmiştir. Çalışma Meclisi sonuç bildirgesinde tarafların konuya yaklaşımının çok farklı olduğuna değinilmiş ve özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi düzenlemesi yapılmadan önce, bu istihdam biçiminin avantajları ve dezavantajları konusunda çalışanlar ve sosyal taraflar bilgilendirilmesi ile geçici iş ilişkisi sağlayan istihdam bürolarının denetlenmesi konusunun özel olarak ele alınması önerilmiştir tarihinde Başbakanlık tarafından TBMM ye gönderilmiş ve Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda kabul edilerek Genel Kurul a sevk edilmiş olan kanun tasarısı ile özel istihdam bürosunun tanımı değiştirilmiş, faaliyetleri arasına geçici iş ilişkisi kurma faaliyeti eklenmiştir. Yapılan düzenleme ile geçici iş ilişkisinin askerlik hizmetinde, doğum, analık ve süt izni hallerinde, ebeveynlere doğumdan sonra tanınması planlanan yarı zamanlı çalışmada ve mevsimlik işlerde en fazla altı ay süresince kurulabileceği düzenlenmiştir. Söz konusu tasarının yasalaşması halinde 2008/104/EC sayılı AB Direktifine uyum sağlanmış, işçilerin mesleki eğitimlerinin, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin ve diğer temel haklarının garanti altına alındığı bir sistem sağlanmış olacaktır Ayrıca, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) İstihdam Teknik Komitesi nin yılı eylem planlarının belirlenmesi için tarihinde yapılan toplantısında İş Kanununda yer alan esnek çalışma biçimlerinin uygulanmasında yaşanan sorunların tespit edilmesine yönelik bir eylem maddesi belirlenmiştir. Bu eylem maddesi gereğince Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nin Haziran 2016 tarihine kadar bir çalışma raporu hazırlaması kararlaştırılmıştır. 1.4 Kıdem Tazminatı Kıdem tazminatı konusu, 3008 sayılı İş Kanununa girdiği günden beri işçi, işveren ve devlet tarafından tartışılan konulardan biri olmuştur. Gerek işçiler, gerek işverenler ve gerekse sosyal politikalar oluşturmakla yükümlü devlet için kıdem tazminatı konusu önem arz etmektedir. Ülkemiz, OECD ve AB ülkeleri ile Brezilya ve Rusya gibi yükselen piyasalar arasında en yüksek işten çıkarma maliyetine katlanan ülkedir Dünya Bankası İş Yapma Raporuna göre ülkemizde, 1, 5 ve 10 yıllık kıdeme sahip işçilere ortalama 23,1 haftalık kıdem tazminatı ödenmektedir. Aynı kıdeme sahip işçi için Yunanistan ve Litvanya da 15,9; İspanya da 15,2; Hindistan da 11,4; Brezilya da 8,9; Rusya da 8,7; Macaristan da 7,2 ve Fransa da 4,6 haftalık kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu durumun ülkemizin rekabet edebilirlik seviyesine zarar verdiği ve yeni istihdam alanlarının oluşabileceği yerli ve yabancı yatırım kararlarına engel teşkil ettiği yönünde görüşler mevcuttur yılında yayınlanan bir araştırmada; örneklem grubunu oluşturan ve işine son verildikten sonra işsizlik sigortasına başvuran 292 kişinin yüzde 42,5 inin en son çalıştığı işyerinden kıdem tazminatının tamamını aldığı, yüzde 3,4 ünün bir kısmını aldığını, yüzde 53,4 ünün alamadığı görülmüştür. Aynı araştırmaya göre; imalat sektöründe çalışan işçilerin yüzde 59,2 si, hizmetler sektöründe çalışan işçilerin yüzde 58,2 si ve inşaat sektöründe çalışan işçilerin yüzde 71,4 ü kıdem tazminatlarını alamamaktadır. Kıdem tazminatını alamayan işçilerin yüzde 34 ü istifa etmiş, yüzde 17 si sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş, yüzde 7 sinin sözleşmesi ise işveren tarafından haklı nedenle feshedilmiştir. İstifa eden işçilerin yüzde 33,3 ü, işveren tarafından haklı nedenle işten çıkarılan işçilerin yüzde 44,4 ü kıdem tazminatının tamamını ya da bir kısmını almışken, haklı nedenle sözleşmesini fesheden işçilerin yüzde 64,1 i, askere giden erkek işçilerin yüzde 12,5 i bu araştırmaya göre kıdem tazminatını alamamaktadır. 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden biri de kıdem tazminatı olarak belirlenmiştir. Konu ile ilgili sonuç bildirgesinde; mevcut kıdem tazminatı uygulamasının çeşitli sorunlarla karşı karşıya olduğu, bu sorunların sosyal tarafların ortak katılımıyla çözülmesinin çalışma barışı açısından ivedilik arz ettiği tespiti yapılmış ve işçilerin hak kaybına uğramalarının önlenmesi için getirilecek çözümlerde diğer ülke örneklerinin dikkatle taranması önerilmiştir. Alt işveren işçilerinin, aynı veya farklı kamu kurum ve kuruluşunda, farklı alt işverenler eli ile bir yıl veya daha az süreli ihaleler kapsamında çalışmaları nedeniyle kıdem tazminatı konusunda ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Anlaşmazlıkların mahkemelere intikal etmesi ve mahkemelerin de işyeri devri kuralları ile birlikte sorumluluk ilkesi gereği tüm kıdem tazminatını kamu kurum ve kuruluşlarının ödemesi gerektiği yönündeki karaları mevcuttur. Yaşanan bu soruların giderilmesi amacıyla kamu kesiminde kurulan alt işverenlik ilişkisinden kaynaklanan sorunların çözümü için, 11/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 8 inci

26 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması maddesi ile İş Kanununun 112 nci maddesine yeni hükümler eklenmiştir. Buna göre; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceği hüküm altına alınmış, konu ile ilgili usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. Düzenlemeye uygun olarak ilgili kurumların görüşleri alınarak hazırlanan Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu yönetmelikle, Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesine tabi olarak farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, farklı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak tespit olunacağı, Farklı kamu kurum veya kuruluşlarda çalıştırılan işçilerden son alt işvereni ile yapılmış olan iş sözleşmeleri kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona erenlerin tazminatlarının, çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödeneceği, Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermeyen ve alt işveren tarafından kamu kurumlarına ait işyerleri dışında başka bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunanlardan iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı veya farklı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak hesap edilerek ödeneceği, Kamu kurumlarının Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona eren alt işveren işçilerinin kıdem tazminatlarını geriye dönük kamuda geçen hizmetlerin tümünü dikkate alarak ödeme yapacakları düzenlenmiştir. 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da ise hem Stratejide hem de 10. Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Eylem Planın da yer alan kıdem tazminatı konusunda önümüzdeki dönemde çalışmalar yapılacağı karar alınmıştır. 1.5 Alt işverenlik Dünyada ve ülkemizde çalışma hayatında hızlı teknolojik gelişim ve uzmanlık gerektiren işlerin çoğalması ve yaygınlaşması, artan uluslararası rekabet alt işverenlik uygulamasını ortaya çıkarmıştır. Alt işverenlik uygulamasının yaygınlaşması ile asıl işveren, alt işveren, işçi kesimleri arasında iş hukuku kaynaklı sorunların da katlanarak arttığı gözlenmektedir. Öyle ki alt işverenlik uygulaması kapsamında ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklar, alt işveren yanında çalışan işçilerin artan bir biçimde hak kayıplarına maruz kaldığını göstermektedir. Bakanlığımız, alt işveren işçilerinin kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık ücretli izin ve ücretlerini tam ve zamanında alamama gibi problemleri doğrultusunda ve sosyal ortaklarında katılımıyla bu sorunların çözümüne yönelik kapsamlı bir çalışma yürütülmektedir. 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden arasında yer alan alt işverenliğin sonuç bildirgesinde çalışma hayatının bir gerçeği olduğunun kabul edildiği, kamu kesiminde alt işverenlik uygulamalarının ıslah edilmesi gerektiği ve alt işverenlik ile ilgili yasaların İş Kanununa uyumlu hale getirilmesi yönünde tespit ve önerilerde bulunulmuştur. AB tarafından hazırlanan 2014 İlerleme Raporunda da Türkiye nin, alt işverenlik ilişkisini AB müktesebatına uygun şekilde düzenlemesi gerektiği ifade edilmiştir. 11/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun ile; Kamu kurum ve kuruluşlarında işin niteliği dikkate alınarak alt işverene verilebilecek yardımcı işlerin Bakanlar Kurulunca belirleneceği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanununla asıl veya yardımcı işlerde, Maliye Bakanlığından (KİT lerde Hazine Müsteşarlığı) onay alındıktan sonra alt işverenlik ihalesine çıkılması, onay almadan alt işveren ihalesine çıkan veya ihale konusu iş dışında işçiyi çalıştıran kamu görevlisi hakkında idari para cezası uygulanarak neden olduğu zarardan sorumlu tutulması hüküm altına alınmıştır. Süreklilik arz eden temizlik, yemek ve güvenlik gibi hizmet alımlarının ise üç yıllık yapılması sağlanarak, bir yıldan az ihaleler nedeniyle iş mevzuatından kaynaklanan hak kayıpları güvenceye kavuşturulmuştur. Ücret alacaklarının, asıl işveren tarafından aylık olarak kontrol edilmesi ve ödenmemiş ücretlerinin doğrudan işçinin banka hesabına yatırılması suretiyle, alt işveren işçilerinin ücretlerinin tam ve zamanında ödenmesi sağlanmıştır. Kamu kurumlarına, alt işveren işçilerinin yıllık ücretli izinlerinin kullanılıp kullanılmadığını takip etme yükümlülüğü getirilmiştir. Alt işveren işçilerinin kıdem tazminatları, ilgili kamu kurumu tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılması suretiyle güvenceye kavuşturulmuştur. Muvazaa kararlarına itiraz süresi 6 işgününden 30 işgününe çıkarılmış ve mahkeme kararlarına karşı Yargıtay yolu açılmıştır. Kanunla getirilen bir diğer düzenleme ise; kamu kurumlarınca alt işverenlere verilen işlerde, toplu iş sözleşmesi sonucu ihale bedelinde oluşacak artışın ilgili idare tarafından ödenecek olmasıdır. Bu kapsamda Kanuna uygun olarak Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin Toplu İş Sözleşmesinin kapsamı ve yürütülmesi başlıklı 4 üncü maddesinin yetki tespit işlemlerine ilişkin ikinci fıkrasında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılacak yetki tespit işlemlerinde, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde iş alan alt işverenin; aynı ihale sözleşmesi kapsamında tek bir işyerinin bulunması halinde işyeri düzeyinde, birden fazla işyerinin bulunması halinde ise işletme düzeyinde yetki tespiti verileceği, Aynı ihale sözleşmesi kapsamında birden fazla işkolunda işyerinin bulunması halinde ise her bir işkolundaki işyeri/işyerlerinin ayrı ayrı değerlendirileceği, Yetki tespit başvurusuna; ihale sözleşmesini yürüten idareden temin edilecek sözleşme konusu işin 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında olduğunu, alt işverenin unvanını, işin niteliğini, sözleşme kapsamındaki işyeri/işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu sicil numarası/numaralarını, sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihleri ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenecek diğer bilgileri ihtiva eden resmi yazının ekleneceği,

27 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması İhale sözleşmesini yürüten kamu kurum ve kuruluşu, talep tarihinden itibaren en geç on gün içinde bu bilgileri işçi sendikasına vermek zorunda olduğu düzenlenmiştir. 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da ise hem Strateji hem de 10. Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Eylem Planın da yer alan alt işverenlik konusunda önümüzdeki dönemde çalışmalar yapılacağı karar alınmıştır. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Yasal düzenlemesi bulunan ancak yeterli uygulama alanı olmayan esnek çalışma biçimlerinin uygulanabilirliği artırılacaktır. 1.1 Belirli süreli iş sözleşmeleri için belirlenen süre içerisinde tekrarlanma imkânı sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2014 Dünya Bankası İş Yapma Raporu verilerinde bu konu özel bir başlık altında incelenmiştir. AB ve OECD üyesi birçok ülkede sürekli işlerde de belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Belirli süreli iş sözleşmelerinin tekrarlanma imkanı ve üst sınırı ile ilgili hazırlanan çalışma tamamlanmıştır. Çalışma kapsamında Almanya, Belçika, Brezilya, Çin Halk Cumhuriyeti, ABD, Güney Kore ve İngiltere nin içerisinde olduğu 28 ülke belirli süreli iş sözleşmelerinin tekrarlanması açısından incelenmiştir. Yine aynı çalışma kapsamında ETUC, UNICE ve CEEP arasında Süreli Çalışma Hakkında Sonuçlandırılan Çerçeve Sözleşme ile ilgili 28 Haziran 1999 tarih ve 1999/70/EC sayılı Konsey Direktifi de incelenmiştir. Direktif, üye devletlerin, belirli süreli iş sözleşmesinin yinelenmesini haklı kılacak nesnel gerekçeler tespit edilmesi, yinelenen süreli iş akitleri veya istihdam ilişkilerinin azami toplam süresinin belirlenmesi ve bu türden akit veya istihdam ilişkisinin kaç kez yinelenebileceğinin belirlenmesi gibi tedbirleri alabilmesine imkan sağlamaktadır. Ayırca, 6 Mart 2015 tarihinde SGK ve sosyal taraflarla yapılan toplantıda belirli süreli iş sözleşmelerinin tekrarlanması konusunda görüşleri alınmış, tarafların mutabık kalacağı bir düzenleme yapılabilmesi için gelecek dönemdede çalışmalar sosyal diyalog kapsamında devam ettirilecektir Alt işverenlik uygulaması işçi hakları ile işyeri koşulları dikkate alınacak şekilde yeniden düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü 44 45

28 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, Kamu İhale Kurumu, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 6552 sayılı Kanun alt işverenlik sistemi ile ilgili geniş ve kapsayıcı bir düzenleme getirmiştir. Kanuna uygun olarak Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin Toplu İş Sözleşmesinin kapsamı ve yürütülmesi başlıklı 4 üncü maddesinin yetki tespit işlemlerine ilişkin ikinci fıkrasında, Alt işveren ve alt işveren işçi sayılarının sağlıklı bir şekilde takip edilmesi amacıyla SGK dan veri talep edilmesi, Bu verilerin düzenli olarak tutulması ve raporlanması amacıyla bir sistem kurulması, bu kapsamda Çalışma Genel Müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumunun bir araya gelerek gerekli yasal altyapıyı oluşturması kararlaştırılmıştır. Son madde uyarınca, 5 Mayıs 2015 tarihinde SGK ile Çalışma Genel Müdürlüğü bir araya gelerek kamuda çalışan alt işveren sayıları ve bilgilerinin takibi konusunda görüşmeler yapılmış, veri paylaşımı amacıyla protokol hazırlıklarına başlanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılacak yetki tespit işlemlerinde, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde iş alan alt işverenin; aynı ihale sözleşmesi kapsamında tek bir işyerinin bulunması halinde işyeri düzeyinde, birden fazla işyerinin bulunması halinde ise işletme düzeyinde yetki tespiti verileceği, 1.3 Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantılı olarak fazla çalışma yapabilmesine imkân tanınacaktır. Aynı ihale sözleşmesi kapsamında birden fazla işkolunda işyerinin bulunması halinde ise her bir işkolundaki işyeri/işyerlerinin ayrı ayrı değerlendirileceği, a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü Yetki tespit başvurusuna; ihale sözleşmesini yürüten idareden temin edilecek sözleşme konusu işin 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında olduğunu, alt işverenin unvanını, işin niteliğini, sözleşme kapsamındaki işyeri/işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu sicil numarası/numaralarını, sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihleri ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenecek diğer bilgileri ihtiva eden resmi yazının ekleneceği, İhale sözleşmesini yürüten kamu kurum ve kuruluşu, talep tarihinden itibaren en geç on gün içinde bu bilgileri işçi sendikasına vermek zorunda olduğu düzelenmiştir. Mevzuat çalışmasının dışında, Onuncu Kalkınma Planı Öncelikli Dönüşüm Programı (ÖDÖP) kapsamında da alt işverenlik sistemine dönük çalışmalar yapılması yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP ile uyum içinde çalışılacaktır. Bu kapsamda, 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da ise hem Strateji hem de 10. Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Eylem Planın da yer alan alt işverenlik konusunda önümüzdeki dönemde çalışmalar yapılacağı karar alınmıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı içinde OECD ve AB üyesi ülkelerde kısmi süreli çalışan işçilerin fazla çalışma yapabilmelerine imkan tanıyan düzenlemeler olup olmadığı yönünde Çalışma Genel Müdürlüğünce bir rapor hazırlanması yönünde çalışmalar başlatılmıştır. Türkiye de kısmi süreli çalışanların fazla mesai ücreti alabilmelerine ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu konuya ilişkin olarak TAIEX hazırlanması ve bu doğrultuda Avrupa Birliği ne üye ülkelerde kısmi çalışanların fazla mesai ücreti alabilmleri için uygulanan politikalar ve mevzuatları hakkında çalışma ziyaretleri/ çalıştaylar kapsamında değerlendirilecek ve çıktıları ülkemizin mevzuat düzenlemesine katkıda bulunacaktır. Yapılan toplantıda; Çalışma Genel Müdürlüğünün, alt işverene verilebilecek işlerle ilgili olarak hazırlanan çalışmaya ilişkin sosyal tarafların görüşünü ivedilikle alması, 46 47

29 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması 2. Mevzuatımızda düzenlenmemiş olan esnek çalışma biçimleri için yasal düzenlemeler yapılacaktır. 2.1 Uzaktan çalışma sistemi için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Uygulamada var olan ancak mevzuatımızda yer almayan, işverenin belirlediği mal veya hizmeti üretmek amacıyla işçinin işyeri dışında, evinde ya da başka bir mekânda bilgisayar teknolojisi ve haberleşme ağlarını kullanarak iş edimini sunduğu bir esnek çalışma modeli olan uzaktan çalışma biçiminin ülkemizde uygulanabilmesi için hazırlanan yasa tasarısı tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından TBMM ye sevk edilmiş; Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda kabul edilen tasarı Genel Kurulda metinden çıkarılmıştır. Uzaktan çalışma sistemine ilişkin hazırlanan mevzuat çalışmasının detaylandırılması ve geliştirilmesi için 2015 yılında işbirliği yapılacak kurumlar ve sosyal taraflarla toplantılara devam edilecek; ayrıca SGK nun işgücü piyasasında esneklik sağlayan çalışma biçimleri ile ilgili olarak herbir sektör için ayrı ayrı ikincil mevzuat oluşturulması gerektiği yönündeki görüşleri de toplantılarda sosyal taraflarla değerlendirilecektir. 2.2 Özel istihdam bürolarının geçici iş ilişkisi kurabilmelerine yönelik yasal düzenleme yapılacaktır tarihinde Başbakanlık tarafından TBMM ye gönderilmiş ve Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda kabul edilerek Genel Kurul a sevk edilmiş olan kanun tasarısı ile; Özel istihdam bürosunun tanımı değiştirilmiş, faaliyetleri arasına geçici iş ilişkisi kurma faaliyeti eklenmiştir. Geçici iş ilişkisinin askerlik hizmetinde, doğum, analık ve süt izni hallerinde, ebeveynlere doğumdan sonra tanınması planlanan yarı zamanlı çalışmada ve mevsimlik işlerde en fazla altı ay süresince kurulabileceği düzenlenmiştir. 3.Esnek çalışma biçimlerine ilişkin işçi ve işverenlerin bilinç düzeyi artırılacaktır. 3.1 İşçi ve işverenlerin esnek çalışma biçimlerine ilişkin bilinç düzeylerini artırmaya yönelik etkinlikler düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tedbir maddesi kapsamında 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da ise hem Stratejide hem de 10. Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Eylem Planın da yer alan esnek çalışma sistemleri hakkında kamuoyunda farkındalık artırma konusu ele alınmıştır. Bu bağlamda, yılın ikinci yarısında Çalışma Genel Müdürlüğünün, sektör ve bölge bazında planlama yapması, SGK ve İŞKUR un eğitici desteği sunacağı, işçi-işveren katılımı ile gerçekleştirilecek olan panel, konferans ve toplantılar düzenlemesi, konu ile ilgili broşür ve el ilanı gibi basılı materyal çalışması yapılması kararlaştırılmıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar Ayrıca, Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası ile birlikte SGK ve İŞKUR un da katılımıyla Kayseri, Bursa ve Denizli illerinde Esnek Çalışmanın Tür ve Biçimleri ile Uygulama Sorunları na ilişkin paneller düzenlenmesi planlanmaktadır. c) Süre: İlgili taraflarla yapılacak müzakerelerle belirlenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde konu ile ilgili çalışmalar uzun bir süredir devam etmekte, işçi ve işveren taraflarının da mutabık oldukları bir mevzuat çalışması hazırlanabilmesi için çaba sarf edilmektedir

30 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması 3.2 ÇSGB ve SGK ile işçi ve işveren örgütlerinin işbirliği kanalları geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2014 yılında Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yerel düzeyde sosyal diyalog mekanizmalarının oluşturulması amacıyla 4 ilde (Eskişehir, Konya, Gaziantep, Kocaeli) işçi ve işveren sendikaları konfederasyonları temsilcileri ile SGK temsilcilerinin de katıldığı geniş kapsamlı çalıştaylar düzenlenmiştir. Proje kapsamında, Mayıs 2015 tarihleri arasında Çalışma Genel Müdürü başkanlığındaki bir heyet İTEAP kapsamında hazırlanan ülke örnekleri raporunu değerlendirmek ve İngiltere de uygulanmakta olan teşvik sistemlerini yerinde incelemek amacıyla Deloitte LLP ve HMRC (Gümrük ve Hazine Bakanlığı) ziyareti gerçekleştirmiştir yılının Haziran ayında iyi uygulamaların yerinde izlenmesi amacıyla tekrar üllke ziyaretleri yapılarak, ziyaret çıktılarıın eklenmesi ile rapora son hali verilecektir. Bir sonraki İDKToplantısında rapor hakkında detaylı bilgi sunulacaktır. Projenin veri analizi ile ilgili kısmın ise 10 Haziran 2015 tarihi itibari ile bitirilmesi planlanmaktadır. Yürütülen projenin dışında, konuyla ilgili olarak TAIEX hazırlanmış ve Avrupa Birliğinden uzman talep edilmiş olup geniş katılımlı bir toplantıyla çeşitli AB ülkelerinde uygulanmakta olan teşvik sistemleri hakkında bilgi alınacaktır. Proje onay aşamasındadır. 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da ise Bakanlığımız, SGK ve sosyal taraf temsilcileri arasındaki işbirliği kanallarının geliştirilmesi amacıyla sosyal diyaloğa daha fazla önem verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4.2 Asgari ücretin belirlenmesinde 16 yaşın doldurulmuş olup olmadığına göre mevcut durumda uygulanmakta olan yaş farklılaşması yeniden düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü 4. Ekonomik şartlara ve onaylanan uluslararası sözleşmelere uygun olarak asgari ücretle ilgili düzenlemeler yapılacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar c) Süre: İstihdam üzerindeki ücret dışı yükler, istihdam üzerindeki etkileri dikkate alınarak gözden geçirilecek, istihdama yönelik teşvikler sade ve basit hale getirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 19/4/2014 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile asgari ücretin belirlenmesinde yaş farkı ortadan kaldırılmıştır. e) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK c) Süre: Esnek çalışanların ekonomik ve sosyal haklara erişebilme imkanları geliştirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tedbirin gerçekleşmesine yönelik Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesi (İTEAP) yürütülmektedir. Proje kapsamında, istihdam teşviklerinin analizi yapılarak uygulanmakta olan teşviklerle ilgili veriler, politika yapıcılara ulaştırılacak ve gerekli kararların alınması noktasında destekleyici bir mekanizma oluşturularak 10 uncu Kalkınma Planında yer alan hedef ve politikalara uygun bir teşvik sistemi kurulmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Proje kapsamında ayrıca, TÜİK, SGK ve İŞKUR dan analize esas veriler alınmakta, ülke örnekleri incelenmekte ve ara raporlar hazırlanarak çalışma grubuna sunulmaktadır Mayıs ayı itibari ile etki analizinin altı fazından dördü tamamlanmış ve taslak rapor hazırlanmıştır. 5.1 Esnek çalışanların iş mevzuatında bulunan haklara erişebilme imkânları geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar c) Süre:

31 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Esnek çalışanların iş mevzuatında bulunan haklara erişebilme imkânları geliştirilmesi için Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda; bu şekilde çalışanların genellikle işyerinde iş süreleri, hafta tatili ve yıllık ücretli izin hakları ile kreş imkanından faydalanma noktasında sorunlar yaşadığı tespit edilmiştir. ILO Sözleşmeleri ve AB Direktifleri doğrultusunda bu hakların sağlanmasına dönük çalışmalar devam etmekte olup konuyla ilgili sosyal taraflarla çalışma grupları oluşturulması ve sorunların net bir şekilde ortaya konulması hedeflenmektedir. 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da hem Strateji hem de Onuncu Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Eylem Planının 29 uncu politikasında yer alan esnek çalışma sistemleri hakkında kamuoyunda farkındalık artırma konusu ele alınmıştır. Toplantıda Çalışma Genel Müdürlüğünün, sektör ve bölge bazında planlama yaparak, SGK ve İŞKUR dan da eğitici alarak, işçi-işveren katılımı ile panel, konferans ve toplantılar düzenlemesi, konu ile ilgili broşür ve el ilanı gibi basılı materyal çalışması yapılması kararlaştırılmıştır. Toplantıda alınan kararlar sonucunda, Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası, SGK ve İŞKUR un katılımıyla Kayseri, Bursa ve Denizli illerinde Esnek Çalışmanın Tür ve Biçimleri ile Uygulama Sorunları na ilişkin paneller düzenlenmesi planlanmaktadır. 6.2 Esnek çalışanlar İŞKUR hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da Çalışma Genel Müdürlüğünün, sektör ve bölge bazında planlama yaparak, SGK ve İŞKUR dan da eğitici alarak, işçi-işveren katılımı ile panel, konferans ve toplantılar düzenlemesi, konu ile ilgili broşür ve el ilanı gibi basılı materyal çalışması yapılması kararlaştırılmıştır. Alınan kararlar sonucunda, 3.1, 3.2 ve 5.1 No lu tedbirler kapsamında Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası, SGK ve İŞKUR un katılımıyla Kayseri, Bursa ve Denizli illerinde Esnek Çalışmanın Tür ve Biçimleri ile Uygulama Sorunları na ilişkin paneller düzenlenmesi planlanmaktadır. Gerçekleştirilen panellerde esnek çalışanların İŞKUR hizmetlerinden nasıl faydalanacaklarına yönelik bilgilendirme yapılacaktır. 6. Aktif işgücü piyasası tedbirlerinden faydalanmaları suretiyle esnek çalışanların istihdam edilebilirliği artırılacaktır. 7. Tüm işçilerin erişebilirliğini güvence altına alan bir kıdem tazminatı reformu yapılacaktır. 6.1 Esnek çalışanların İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkan sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 7.1 Bireysel hesaba dayalı kıdem tazminatı fonu kurulacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR bünyesinde esnek çalışan işçilere mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. İŞKUR mevzuatı kapsamında mesleki eğitimlerden yararlanmak için işsiz olma şartı bulunmakta olup; esnek çalışanların sigorta primleri yatırıldığından mesleki eğitimlerden yararlanma şansı mevcut mevzuat kapsamında bulunmamaktadır. Çalışanların mesleki eğitimi kapsamında ancak esnek çalışanlar çalıştıkları dönemde mesleki eğitimden yararlanabilir. Mesleki eğitim kurslarından esnek çalışanların yararlanabilmesi için detaylı bir yönetmelik değişikliği gerekmektedir. Bu bağlamda tedbirin Esnek çalışanların mesleki eğitimi programlarından yararlanmaları konusunda çalışma yapılacaktır. şeklinde değiştirilmesi önerilmektedir a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, İŞKUR, Sosyal Taraflar c) Süre: İlgili taraflarla yapılacak müzakerelerle belirlenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kıdem tazminatı konusunda yaşanan sorunların; tüm işçilerin kazanılmış haklarının korunduğu, işverenin icraya uğraması veya iflas etmesi hallerinde işçilerin kıdem tazminatı hakkının garantiye alındığı, tüm işçilerin kapsandığı ve tüm kesimlerin mutabakatı ile hazırlanacak olan bir kıdem tazminatı sistemi ile çözülebilmesi için çalışmalar yapılacaktır. Bu kapsamda, 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da gerek Ulusal İstihdam Stratejisi gerekse 10. Kalkınma Planı uyarınca hazırlanan İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Programının 23 üncü politikasında yer alan kıdem tazminatı konusu görüşülmüş, toplantıda;

32 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması Çalışma Genel Müdürlüğü, Kalkınma Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bir araya gelerek kıdem tazminatı ile ilgili teknik çalışmalar yapması, 2014 yılının tamamında işçi çıkış bildirgelerinin kod bazında taranarak, kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten çıkan işçi sayısını ve genele oranı hakkında SGK dan veri talep edilmesi, Çalışma Genel Müdürlüğünün kıdem tazminatının kapsayıcılığı ile ilgili bir araştırma projesi geliştirmek için ön çalışma başlatması ve sonucunun taraflarla paylaşılması kararlaştırılmıştır. Bu bağlamda, 5 Mayıs 2015 tarihinde Çalışma Genel Müdürlüğü ile SGK biraraya gelerek 2014 yılının tamamında işçi çıkış bildirgelerinin kod bazında taranarak, kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten çıkan işçi sayısını ve genele oranı hakkında SGK dan veri alınarak çalışmalara başlanmıştır. Diğer taraftan, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı ile üst düzey iki toplantı gerçekleştirilerek kıdem tazminatının kapsayıcılığının ölçülmesi amacıyla yapılacak araştırmanın ana hatları kurgulanmıştır. 8. Çalışanların bilgilendirilme ve yönetime katılma hakları güvence altına alınacaktır. işyerindeki belirsiz süreli açık işler hakkında bilgilendirilmesine konusunda görüşleri alınmış, tarafların mutabık kalacağı bir düzenleme yapılabilmesi için gelecek dönemde çalışmalar sosyal diyalog kapsamında devam ettirilecektir Çalışanların yönetime katılmaları yönünde düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılının ilk döneminde tedbir maddesi kapsamında AB ne üye çalışanların işyerlerinde yönetime katılmaları ile 2002/14/EC sayılı AB Direktifi incelenmiştir. Direktife göre; En az 20 çalışanı bulunan işyerleri ile 50 çalışanı bulunan işletmelerin yönetimleri, çalışanların temsilcilerine işle ilgili gelişmeler, mevcut istihdam durumu, istihdamla ilgili yakın gelecekte ortaya çıkabilecek olası gelişmeler ile iş organizasyonundaki değişmeler hakkında bilgi vermek ve danışmakla yükümlüdürler. Üye devletlerde bilgi verme ve danışmanın kapsamını, konularını, içeriğini, yöntemini yani, kiminle, ne zaman, hangi koşullarda gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. 8.1 Esnek çalışanların işyerindeki belirsiz süreli açık işler hakkında bilgilendirilmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar Direktif uyarınca, işverenin, işletmenin faaliyetleri hakkında çalışanlara bilgi sağlaması, açıklamalarda bulunması, işletme konseylerinde temsilcileri vasıtasıyla diyalog yoluyla görüşlerini alması, yasal düzenlemelerle garanti altına alınmıştır. Tedbir maddesi kapsamında Çalışma Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar devam etmekte olup çalışmaların tamamlanmasının ardından 2015 yılı Temmuz ayı içerisinde sosyal taraflarla toplantılar düzenlenmesi ve görüşlerinin alınması planlanmaktadır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İş Kanununun 13 üncü maddesine göre, kısmi süreli çalışanların niteliklerine uygun açık yer bulunduğunda işveren tarafından zamanında duyurulması, işçilerinin istekleri ve işverenin uygun görmesi halinde tam süreli çalışmaya geçebilmesi hüküm altına alınmıştır. Eylem kapsamında esnek çalışan tüm işçilerin işyerinde bulunan açık işler hakkında bilgilendirilmesinin nasıl sağlandığı yönünde iyi ülke uygulamaları Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından incelenmektedir. 9. Aşırı çalışmanın önlenmesine yönelik tedbirler alınacaktır. 9.1 Yasal haftalık azami çalışma sürelerinin üzerindeki aşırı çalışmaların engellenmesine dönük olarak denetim etkinliği artırılacaktır. Gelecek dönemde ise sosyal taraflarla işbirliği içinde bilgilendirme çalışmaları yapılması planlanmaktadır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı Ayırca, 6 Mart 2015 tarihinde SGK ve sosyal taraflarla yapılan toplantıda esnek çalışanların b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar

33 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca uygulanan yeni teftiş yaklaşımı sonucu planlanan programlı teftişlerde yasal çalışma süresi mevzuat hükümleri doğrultusunda risk olarak belirlenmekte ve denetimlerde dikkate alınmaktadır. Program dışı teftişlerde ise şikayet konusu bahse konu tedbiri içeriyorsa denetimin konusu yapılmaktadır yılında önleyici teftiş yaklaşımına göre hazırlanan, risk, alan veya sektör esaslı gerçekleştirilen, ilgili tüm sosyal tarafları kapsayan, eğitim, iletişim ve bilgilendirmeye ağırlık veren, mevzuata aykırılık tespit edildiğinde doğrudan cezai işlem yapmak yerine öncelikle bu noksanlıkların giderilmesini amaçlayan çözüm odaklı olarak hazırlanan programlı teftişler kapsamında; 1. Tuğla ve Kiremit Fabrikalarında (Afyon, Ankara, Antalya, Burdur, Bursa, Eskişehir, Gaziantep, İzmir, Kastamonu, Kayseri, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Sinop, Tekirdağ, Tokat, Samsun, Zonguldak, Bartın, Diyarbakır, Elazığ, Şanlıurfa illerinde) 2. Gübre ve Yem Sanayinde (Adana, Afyon, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İzmir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Mersin, Sakarya, Samsun, Aydın, Bilecik, Bolu, Çanakkale, Karaman, Kırklareli, Muğla, Tekirdağ illerinde) 3. Liman İşyerlerinde (Adana, Antalya, Artvin, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Giresun, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Mersin, Muğla, Ordu, Rize, Samsun, Tekirdağ, Trabzon, Yalova ve Zonguldak illerinde) onayını almayan 156 işverenlik için ,00 TL idari para cezası uygulanması istenmiştir. Ayrıca Kanunda ve ilgili yönetmelikle belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçileri çalıştıran 372 işverenlik hakkında ,00 TL idari para cezası uygulanması istenmiştir. Bakanlığımıza çeşitli kanallardan intikal eden ihbar ve şikayetler ise program dışı teftiş kapsamında değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda yürütülen teftişlerde 2014 yılında fazla çalışma hükümlerine aykırı hareket eden 396 işverenlik hakkında ,00 TL, çalışma sürelerine aykırı hareket eden 548 işverenlik hakkında ise ,00 TL idari para cezası uygulanması istenmiştir yılında ise özel öğretim kurumlarında, yer altı ve yer üstü maden ocaklarında, büyük ölçekli yapı işyerlerinde, belediye ruhsatlı otellerde ve hazır giyim sektöründe işin yürütümü yönünden programlı teftişler yürütülmeye başlanmıştır. Yürütülen bütün programlı teftişlerde, çalışma sürelerinin uzunluğu öncelikli risklerden biri olarak belirlenmiştir. Ayrıca, 8 Nisan 2015 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kamu kurum ve kuruluşları ile sosyal taraf temsilcilerinin katılımıyla yapılan toplantı da tedbir kapsamında Çalışma Genel Müdürlüğünün yıllık 270 saati aşan fazla çalışma üst sınırının aşılması durumunda idari para cezası verilmesi ile ilgili hüküm bulunmaması hususunun giderilmesi konusunda başlatmış olduğu mevzuat çalışmasının yeniden ele alması kararlaştırılmıştır. 4. Hazır Beton İmalatı Yapan İşyerlerinde (Adana, Afyon, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İzmir, Kayseri, Kütahya, Kocaeli, Konya, Manisa, Sakarya, Samsun, Uşak, Yalova illerinde) 5. Mermer İşleme Tesislerinde ve Mermer Ocaklarında (Adıyaman, Afyon, Amasya, Bilecik, Burdur, Bursa, Denizli, Elazığ, Eskişehir, Isparta, Mersin, İzmir, Kütahya, Muğla, Sivas illerinde) 6. Restoran ve Hazır Yemek İmalatı Yapan İşyerlerinde (Adana, Ankara, Antalya, Gaziantep, İzmir, Kocaeli, Trabzon illerinde) 10. Denetim faaliyetlerinde rehberlik rolünün güçlendirilmesi, denetimin yaygınlığı ile caydırıcılığının artırılması yoluyla kayıt dışı istihdamın azaltılması ve esnek çalışanların haklarının korunması sağlanacaktır İş teftişinde rehberlik rolünün güçlendirilmesine yönelik idari önlemler alınacaktır. 7. Dinlenme Tesisleri İşyerlerinde (Ankara, Çorum, Amasya, Karabük, Kastamonu, Samsun, Ordu, Trabzon ve Giresun illerinde) a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı 8. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezlerinde (Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Samsun, Eskişehir illerinde) den Fazla İşçi Çalıştıran Tarımsal İşletmelerde (Adana, Afyon, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, İstanbul, İzmir, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Konya, Manisa, Mersin, Muğla, Nevşehir, Sakarya, Samsun, Sinop, Şanlıurfa Tekirdağ, Trabzon, Zonguldak illerinde) programlı teftişler yürütülmüştür. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Halen yürürlükte bulunan 2013/4 sayılı Genelge eki İş Teftiş Rehberi nde gerek teftişlerin planlanması ve gerekse de uygulanması aşamasında sosyal tarafların (işçi, işveren ve sendikalar vb.) katılımının sağlaması, teftiş sürecinde işçi ve işverenlerin teftiş konuları ve mevzuat konusunda bilgilendirilmesi yönünde düzenlemelere yer verilmiştir. Bu haliyle mevcut Genelge ihtiyacı karşılayacak niteliktedir. Programlı teftişler kapsamında, yapılan fazla çalışmalar karşılığı, işçilere toplam ,932 TL/brüt fazla çalışma ücreti ödenmesi sağlanmıştır sayılı İş Kanunu hükümleri doğrultusunda fazla çalışmaya ilişkin ücretleri ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay içerisinde kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin e) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı.

34 10.2 İş müfettişlerinin rehberlik etme yeterliliğini artırmaya yönelik bilinç ve duyarlılık artırma çalışmaları yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: TODAİE, ÇASGEM, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İş Teftiş Kurulunun hizmet içi eğitim faaliyetleri kapsamında her yıl iş başmüfettişi, iş müfettişi ve iş müfettişi yardımcılarının rehberlik yeterliliğini artırmaya yönelik bilinç ve duyarlılık arttırma çalışmalarına ilişkin Mesleki Gelişim eğitimleri planlanmakta ve uygulanmaktadır. Bu güne kadar düzenlenen eğitimlerde Esnek Çalışma ve Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele konularına yer verilmiştir. Bu kapsamda 2015 yılında alınan 58 müfettiş yardımcısının yetiştirme programlarında Esnek Çalışma ve Kayıt İstihdam ile Mücadele konularında eğitimler verilmiştir. Ayrıca, İş Teftiş Kurulunun yeni teftiş anlayışı uyarınca yürütülen programlı teftişler öncesinde de gerek işverenlere gerekse sosyal taraflara yönelik bilgilendirme eğitimleri düzenlenmektedir Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması

35 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 1. MEVCUT DURUM Kadın, genç, engelli ve uzun süreli işsizler gibi tüm özel politika gerektiren grupların istihdamının artırılması ve bu gruplara yönelik olarak ortaya çıkan ayrımcılığın önlenmesi, ülkemizde işsizlik sorununa kalıcı çözüm bulunması sürecinde üzerinde durulması gereken temel alanlardan biridir. Ulusal İstihdam Stratejisi Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Ekseni, özel politika gerektiren grupların işgücüne ve istihdama katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması amacını taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2014 yılı 2. dönemi için hazırlanan eksen raporunun 1. bölümünde, kadın, genç ve engelli istihdamı ile ayrımcılıkla mücadele amacıyla yapılan çalışmaların mevcut durum bilgileri yer almaktadır. ev ve iş yaşamını uzlaştırma konusunda yaşadıkları sorunlardır. Kadın, aile yaşamında çocuk bakımı, yaşlı ve hasta bakımı gibi yükümlülükleri kocası ile ve/veya devletle paylaşmak durumundadır. Ancak ülkemizde kreş, gündüz bakımevi gibi sosyal destek kurumları tüm çabalara karşın yeterli sayıya ulaşamamıştır. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan ve genel koordinatörlüğü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı nın ilk bileşeni Kadınların İşgücüne ve İstihdama Katılımının Artırılması olup, bu bileşenin önceliklerinden biri de çocuk, hasta ve yaşlı bakımı hizmetlerinin yaygınlaştırılmasıdır. Söz konusu programın sorumlu kurumu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü dür. Program dâhilinde hazırlanan bileşen eylem planı, tarihinde kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Söz konusu eylem planında çeşitli kurumların sorumluluğu altına verilen 4 politika ve 25 tedbir bulunmaktadır Kadın İstihdamı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2015 yılı Ocak ayı verilerine göre ülkemizde yaş arası nüfusun istihdam oranı yüzde 48,3, işsizlik oranı yüzde 11,6, işgücüne katılım oranı ise yüzde 54,6 olarak gerçekleşmiştir yılının aynı dönemine göre istihdam oranı 1,2, işgücüne katılım oranı 2 puan artış göstermiştir yılı Ocak ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaş arası kadın nüfusun istihdam oranı 1,8 puanlık artışla yüzde 28,8; kadın işgücüne katılım oranı 2,7 puanlık artışla yüzde 33,3 düzeyine yükselirken kadın işsizlik oranı 1,6 puanlık artışla yüzde 13,4 seviyesinde gerçekleşmiştir yılı Ocak ayı verilerine göre kadınlara ilişkin işsizlik, istihdam ve işgücüne katılım oranları hem genel ortalamalara hem erkeklere ilişkin işgücü piyasası verilerine (erkek işsizlik oranı yüzde 10,8, erkek işgücüne katılım oranı yüzde 75,8, erkek istihdam oranı yüzde 67,6) göre daha kötü durumdadır. Bu durum ülkemizde kadınların işgücü piyasalarında erkeklere nispeten daha zor yer edindiklerine ve istihdamlarının önünde kültürel, sosyal, ailesel pek çok engelin bulunduğuna işaret etmektedir. Ülkemizde kadınların işgücüne katılım durumları eğitim seviyeleri ile doğru orantılıdır. TÜİK in 2015 yılı Ocak ayı verilerine göre ülkemizde yükseköğretim mezunu kadınlarda işgücüne katılım oranı yüzde 73,6 iken lise altı eğitimli kadınlarda bu oran yüzde 24,7 ye düşmektedir. İstatistikler, kadınların işgücü piyasalarına girişlerini kolaylaştırmak amacıyla üzerinde durulması gereken konulardan birinin de eğitim olduğunu açıkça ortaya koymaktadır yılı Ocak ayı verilerine göre ülkemizde 15 yaş üstü olup işgücünde yer alan kadınların yüzde 28,2 si tarım sektöründe istihdam edilirken bunların yüzde 95,03 ü kayıt dışı olarak çalışmaktadır. Tarım dışı sektörlerde çalışan kadınların oranı ise yüzde 71,8 iken bu sektörlerde kayıt dışı çalışan kadın oranı yüzde 24,8 dir. Tarımda kayıt dışı olarak istihdam edilen kadınların yüzde 83,01 i ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Ülkemizde kadın istihdamı açısından önemli bir yer tutan tarım sektörü içinde kadınların kayıt dışı çalışmasının neredeyse yüzde 100 lere ulaşmış olması kadınların işgücü piyasası verilerinde yaşanan olumsuzlukları tetikleyen önemli bir faktördür. Kadınların kayıtlı çalışması amacıyla yapılacak çalışmaların kadın istihdamını artırmak için üretilmesi planlanan politikalarda ilk sıralarda yer alması gerektiği değerlendirilmektedir. İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı nın performans göstergeleri arasında kadın istihdam oranının 2015 yılında yüzde 28,1, kadın işgücüne katılım oranının ise yüzde 32,2 olması hedefleri yer almaktadır. Buna göre, 2015 yılı Ocak ayı itibarıyla ülkemizde kadın istihdam oranı (yüzde 28,8) ve kadın işgücüne katılım oranı (yüzde 33,3) alanında programın performans göstergeleri gerçekleştirilmiştir tarihinde TBMM Başkanlığı na gönderilen Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması amacıyla hazırlanan kanun taslağında ülkemizde kadınların doğum sonrasında işgücü piyasalarına dönmelerini kolaylaştıran bazı uygulamalara yer verilmiştir. Taslakta yer alan 5. maddeye göre; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu na ek 43. madde olarak eklenen hükme göre, çocuğu olan memur anne ve baba, çocuk mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar normal çalışma süresinin yarısı kadar çalışma talep edebilecektir. Yarım zamanlı çalışmaya başlayan memur, aynı çocuk için bir daha bu haktan yararlanmamak kaydıyla izleyen aybaşından geçerli olmak üzere normal zamanlı çalışmaya dönebilecektir. Bu kapsamdaki memurlara, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere mali haklarla sosyal yardımlarına ilişkin her ödeme unsurunun yarısı esas alınarak ödeme yapılacaktır. Derece yükselmesiyle kademe ilerlemesi, belli görevlere atanma veya terfi süreleri yarım olarak dikkate alınacaktır. Bu haktan aynı tarihler esas alınarak belirlenecek dönem itibarıyla evlat edinenler de talepleri halinde yararlanacaktır. Ayrıca tarihli Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla kadınların doğum sonrasında çocuk sayılarına göre maddi yardım almalarına imkân getirilmiştir. Kanun un 16. maddesine göre, 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek madde eklenmiştir: (1) Türk vatandaşlarına, canlı doğan birinci çocuğu için 300 TL, ikinci çocuğu için 400 TL, üçüncü ve sonraki çocukları için 600 TL doğum yardımı yapılır. Bu yardım Türk vatandaşı olan anne veya babaya, her ikisi de Türk vatandaşı ise anneye yapılır. Doğum yardımı, Bakanlıkça belirlenen zorunlu hâllerde babaya ödenebilir. Doğum yardımı ödenmesinde Kimlik Paylaşımı Sisteminde yer alan nüfus kayıtları esas alınır. Bu kapsamda yapılan ödemeler, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu fıkrada belirtilen tutarları artırmaya Bakanlık ile Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalışma yaşamına girebilen kadınların çalışma yaşamlarını kısa bir dönemde bitirmesi ve/veya kariyerde yükselme doğrultusunda tüm potansiyelini ortaya koyamamasının temel nedeni, (2) Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen işçilerden, kapsamında bulundukları bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre işçinin kendisi veya eşinin doğum yapması nedeniyle işçiye bir ödeme yapılması kararlaştırılmış olanlara, kararlaştırılan 60 61

36 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması tutarın bu madde uyarınca yapılacak ödeme tutarından daha az olması hâlinde sadece aradaki fark ödenir. Kararlaştırılan tutarın bu maddeye göre yapılacak ödeme tutarından daha fazla olması hâlinde ise bu maddeye göre ödeme yapılmaz. (3) Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen personele, doğum yardımı ödeneği veya başka bir ad altında aynı amaçla ilgili mevzuatta öngörülen ödemeler yapılmaz. (4) 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamına girenler bu madde hükümlerinden aynen yararlandırılır. (5) Doğum yardımı, hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve haczedilemez. Doğum yardımından yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmaları nedeniyle yersiz ödemeye sebebiyet verilmesi hâlinde, bu ödemelerin, bir ay içinde ödemenin yapıldığı tarihten tahsil edildiği tarihe kadar geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranında hesaplanacak faiz ile birlikte iade edilmesi, haksız yararlanana ödeme yapan kurum tarafından bir yazı ile bildirilir. Bu süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde bu alacakların ilgili vergi dairesine bildirilmesi üzerine anılan Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir. (6) Doğum yardımının ödenme esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar, altı ay içinde İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı görüşleri alınarak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir. Kadınların kendiişlerini kurabilmeleri adına girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması ve kadınlara finansal destek sağlanması adına çalışmalar yapılması da kadın istihdamı açısından önemlidir. Bu kapsamda Hazine Müsteşarlığı tarafından ülkemizde yaygın olarak sivil toplum kuruluşlarınca verilen mikro finans hizmetlerine ilişkin bütüncül bir yasal altyapının oluşturulması planlanmaktadır. Ayrıca, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü bünyesinde yürütülen Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Artırılması projesi kapsamında Kadın Girişimciliğinin Yaygınlaştırılması ve Güçlendirilmesi Amacıyla Bilinçlendirme ve Farkındalık Yaratmak, Bilgiye ve Finansmana Kolay Erişimi Sağlamayı Amaçlayan Kadın Girişimciliği Projesi ile Kadınlara Daha Iyi Iş ve Meslek Olanaklarının Sunulmasını Sağlayacak Politikaların Üretilmesi Için Gerekli Bilgi ve Verileri Sağlamayı ve Bunları Yaygınlaştırmayı Amaçlayan Kadın Istihdamı Projesi ve kadınların kooperatifçilik marifetiyle örgütlenerek ekonomik ve sosyal olarak güçlenmelerinin sağlanması ve kadın kooperatifçiliğinin yaygınlaştırılması amacıyla Türkiye de Kadın Kooperatiflerinin Yaygınlaştırılması ve Güçlendirilmesi Projesi nin hayata geçirilmesi planlanmaktadır. KOSGEB Türkiye-AB Mali Yardımı 2005 Yılı Programı çerçevesinde Kadın Girişimciliğin Desteklenmesi Projesi 2. bileşeni olan Kadın Girişimciliğin İnkübasyon Hizmetleri Vasıtasıyla Desteklenmesi bileşeni kapsamında İstanbul (Pendik), Nevşehir (Hacıbektaş), Kütahya ve Çorum illerinde Kadın İş Geliştirme Merkezleri (KİŞGEM) açılmış olup, söz konusu merkezlerde kendi işlerini kurmak isteyen kadın girişimcilere başlangıç desteği verilmektedir. Bunun yanında Türkiye de kadın girişimci potansiyelini nicelik ve nitelik bakımından geliştirmek için politikalar belirlemek amacıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından Kadın Girişimciler Kurulu kurulmuştur. 81 ilde örgütlenen Kurul, kadın girişimci potansiyelinin nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmesi ve daha donanımlı hale getirilmesi amacıyla politika belirlemek ve girişimcilik kültürünün kadınlar arasında gelişmesine öncülük etmek üzere çalışmalar yürütmektedir. Kadın istihdamı konusunda ülkemizde yeterli farkındalığın oluşmamış olması, kadınların çalışma hayatına ilişkin hak ve yükümlülükleri konusunda belirli bir bilinç düzeyini yakalayamamış olmaları, işverenlerin de kadın istihdamı için var olan teşvikler konusunda yeterli bilgi sahibi olmamaları kadın istihdamı önünde yer alan engellerin başında yer almaktadır. Bunların yanı sıra, Türkiye de kadınlar için insana yakışır işlerin yaratılması yönünde izlenen politikaları ve İŞKUR un kadın istihdamı alanında yürüttüğü faaliyetleri desteklemek amacıyla ILO ve İŞKUR tarafından, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) finansmanı ile Kadınlar İçin Daha Çok ve İyi İşler: Türkiye de İnsana Yakışır İş için Kadınların Güçlendirilmesi projesi yürütülmektedir. Proje kapsamında kurulan Ulusal Teknik Ekip, projenin çıktısı olarak belirlenen Kadın İstihdamı Ulusal Eylem Planı hazırlık çalışmalarını sürdürmektedir Genç İstihdamı 2015 yılı Nisan ayı TÜİK verilerine göre; yaş arasındaki nüfus olup, bu nüfusun yüzde 39,8 i işgücü içerisinde yer almaktadır. Genç nüfusun işgücüne katılma oranı yüzde 39,8 dir. Genç erkeklerde yüzde 51,7 olarak seyreden işgücüne katılım oranı, genç kadınlarda daha da düşerek yüzde 27,9 olarak gerçekleşmiştir yaş grubu kadın ve erkeklerin istihdam oranları ele alındığında; istihdam oranının erkeklerde yüzde 42, kadınlarda ise yüzde 21,6 olduğu görülmektedir yılında yüzde 17,7 olan genç işsizliği 2015 yılının Ocak ayında artış göstererek yüzde 20 olmuştur. Bununla birlikte gençler arasındaki işsizlik (yüzde 20), genel işsizlikten (yüzde 11,6) daha yüksektir. Genç kadınlarda işsizlik oranı yüzde 22,4 iken genç erkeklerde bu oran yüzde 18,7 olarak gerçekleşmiştir yaş grubundaki işgücünün eğitim durumuna bakıldığında; lise altı eğitimlilerin işgücünde en fazla yer alan nüfus olduğu ( kişi); bunu sırasıyla yükseköğretim ( kişi), lise dengi meslek okulları ( kişi) ile genel lise mezunlarının ( kişi) takip ettiği görülmektedir. Dolayısıyla ülkemizde gençlerin işgücüne katılımının düşüklüğü, genç işsizliğinin yüksek olması ve gençlerin temel becerilerindeki eksiklik önemini korumaktadır. İŞKUR un sunduğu hizmetlerden yararlanmak amacıyla yaş grubu bireylerin yaptığı başvurular ve bu bireylerin işe yerleştirilme oranları yıllar itibarıyla artış göstermiştir yılı Mart ayı verilerine göre; gençlerin Kuruma başvurusu ( ), toplam başvurunun ( ) yüzde 23 üne tekabül etmektedir yılı Mart ayı verilerine göre; işe yerleştirilen genç sayısı kişi olarak gerçekleşirken, 2015 yılı Mart ayı itibarıyla ise kişi işe yerleştirilmiştir yılı Mart ayı itibarıyla işe yerleştirilenlerin ise yüzde 17 si yaş arasında yer almaktadır yılında 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununda yapılan değişiklik ile yaş arası gençlerin sigorta primi işveren paylarının teşvik edilmesi sağlanmıştır. Buna göre; 5763 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle getirilen Geçici 7 nci madde ile son altı aydır işsiz olan yaş arası gençleri son 1 yılda çalıştırdığı ortalama işçi sayısına ilave olarak istihdam eden işverenlerin, asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin ilk yıl yüzde 100 den başlamak üzere her yıl yüzde 20 eksiltilerek, beşinci yılda yüzde 20 olmak üzere 30/06/2015 tarihine kadar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanması öngörülmüştür. Bununla birlikte gençlerin istihdamını teşvik etmek amacıyla 2011 yılında ise 6111 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun un 74 üncü maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Geçici 10 uncu madde eklenmiş ve 31/12/2015 tarihine kadar işe alınan yaş arasındaki gençler 62 63

37 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması için belirlenen prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarının, işe alındıkları tarihten itibaren yirmi dört ay süreyle İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanması öngörülmüştür. Buna göre eğer bu kişiler, İŞKUR a kayıtlı işsizler arasından seçilirse bu süreye altı ay ilave edilmektedir. Ayrıca bu süreler, mesleki yeterlik belgesi sahibi olmuş kişiler için kırk sekiz aya, mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yükseköğretimi veya İŞKUR ca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirenler için ise otuz altı aya çıkmaktadır. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan genel koordinatörlüğü ÇSGB tarafından yürütülen Temel ve Mesleki Becerileri Geliştirme Öncelikli Dönüşüm Programı nın temel hedefleri arasında istihdamda ve eğitimde olmayan gençlerin sayısının azaltılması yer almaktadır. Bu hedefle paralel olarak söz konusu programın Eğitim Sisteminin İşgücü Piyasasıyla Uyumunun Artırılması, Genç İşgücünün Temel Becerilerinin Geliştirilmesi bileşenleri altında gençlerin mesleki becerilerinin yanında iş yaşamının gerektirdiği temel becerilere sahip olması amacına yönelik hazırlanan eylem planlarının hayata geçirilmesi öngörülmektedir. KOSGEB tarafından küçük ve orta ölçekli işletmelere, girişimcilere ve işletici kuruluşlara yönelik olarak ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak amacıyla Girişimcilik Destek Programı uygulanmaktadır. Söz konusu program; Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi, Yeni Girişimci Desteği, İŞGEM Desteği ve İş Planı Ödülü nden oluşmaktadır. Kendi işini kurmak isteyen genç girişimcilere, Yeni Girişimci Desteği kapsamında, 24 saati atölye çalışmalarından oluşan toplam 70 saatlik olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimini tamamlamaları koşuluyla, KOSGEB desteği ile TL hibe TL geri ödemeli destek sağlanmaktadır. Bu destek programı yüzde 60 yüzde 70 oranında hibe olarak uygulanmaktadır. Genç girişimcilere eğitim, kapasite geliştirme desteği ile girişimci fikirlerini hayata geçirmelerinde destek sağlamak amacıyla TOBB tarafından Genç Girişimciler Kurulu kurulmuştur. Ülkemizdeki genç girişimci potansiyelinin nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmesi ve daha donanımlı hale getirilmesi amacıyla politika belirlemek ve girişimcilik kültürünün gençler arasında gelişmesine öncülük etmek kurulun başlıca görevleri arasındadır. Ayrıca 81 ilde kurulmuş olan TOBB İl Genç Girişimci Kurulları, TOBB bünyesinde kurulmuş olan Genç Girişimciler Kurulu ile koordineli çalışarak, bulundukları illerde girişimciliğin geliştirilmene yönelik faaliyetlerde bulunmaktadırlar. Gençlerin istihdam edilebilirliğinin geliştirilmesi, girişimcilik becerilerinin arttırılması ve bu yönde rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla Genç İstihdamının Desteklenmesi Operasyonunun devamı niteliğinde olan Sektörel Yatırım Alanlarında Genç İstihdamının Desteklenmesi Hibe Programı na yönelik teklif çağrısı, ÇSGB AB Koordinasyon Dairesi Başkanlığınca, tarihinde yayımlanmıştır. İŞKUR un Operasyon Faydalanıcısı olarak yürüteceği program kapsamında, arz-talep arasındaki uyuma katkı sağlanmasına, ilgili aktörler arasında işbirliğinin geliştirilmesine, aktif işgücü piyasası politikaları oluşturulmasına, gençler için oryantasyon, profil çıkarma, danışmanlık, staj, eşleştirme gibi hizmetlerin sağlanmasına, okul sonrası işe geçişin kolaylaştırılmasına, üniversite ve sanayi arasında daha güçlü işbirliği bağlarının oluşturulmasına yönelik projeler beklenmektedir. 24 milyon Avro bütçeli hibe programı çerçevesinde sunulacak hibe projeleri için 200 bin Avro ile 400 bin Avro arasında hibe desteği sağlanacaktır. Proje başvurusu yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara hibe programı hakkında bilgilendirme yapmak amacıyla çeşitli illerde bilgilendirme günleri düzenlenmiş olup, programın 2015 yılında uygulamaya geçilmesi planlanmaktadır Engelli İstihdamı 4857 sayılı İş Kanunu nun 30 uncu maddesine göre, İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Maddede, tarihli Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5763 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğe göre, özel sektör işverenleri için terör mağduru ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınmaktadır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülmektedirler. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmamakta, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülmektedir. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınmaktadır. İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri, Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlamaktadırlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmektedir. Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamamaktadır. Bu maddeye aykırılık hallerinde tahsil edilecek cezalar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca her yıl düzenli olarak engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılmaktadır. Mevcut uygulamada, İŞKUR tarafından, hem Kurum kaynaklı hem de engelli çalıştırmayan işverenlerden tahsil edilen idari ceza paraları fonundan engellilerin belirli alanlarda mesleki eğitim almalarını sağlayacak projelerde destek verilmektedir. Mevcut uygulamada, zihinsel ve ruhsal engelli bireylerin istihdam edilecekleri korumalı işyeri kurulması halinde, İŞKUR tarafından uygun bulunan projelere kuruluş sermayesi desteği, engelli ücret desteği ve işletme giderleri desteği verilmektedir. ASPB Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından her yıl yayımlanan Engelli Bireylere İlişkin İstatistikî Bilgiler 2015 yılı Bülteni ne göre, 2014 yılında, engelli çalıştırmakla yükümlü işyerinde çalışan engelli işçi sayısının sektörlere göre dağılımına bakıldığında, kamu sektöründe engelli, özel sektörde ise engelli çalıştığı görülmektedir. Kamu kurumlarında engelli kotasında istihdam edilen memurların yıllara göre dağılımına bakıldığında ise, 2014 yılında engelli, 2013 yılında engelli işe yerleştirilmiştir. Engellilerin istihdamı konusunda uygulanan zorunlu kota sisteminin özel sektörde ve özellikle de kamu sektöründe daha etkin bir şekilde hayata geçirilmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Bu kapsamda, dünyanın ve Türkiye nin ülke genelinde yapılan ilk engelli memur seçme sınavı 29 Nisan 2012 tarihinde 81 ilde gerçekleştirilmiştir. EKPSS kurum ve kuruluşların engelli kontenjan açığı bulunduğu sürece, devlet memuru olarak atanacaklar için açılan diğer sınavlardan ayrı zamanlı olarak yapılmaktadır. EKPSS-2014/2 Yerleştirme Sonuçlarına göre, ortaöğretim mezunu engelli, ön lisans mezunu 990 engelli ve lisans mezunu engelli işe yerleştirilmiştir yılı Şubat ayında 530 engelli öğretmen alımı Milli Eğitim Bakanlığı nca yapılmıştır. Ayrıca merkezi yerleştirme ile adet kadroya ilkokul/ilköğretim/ortaokul eğitim seviyesinden 470, ortaöğretim (lise) eğitim seviyesinden 2.605, önlisans eğitim seviyesinden 775, lisans 64 65

38 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması eğitim seviyesinden 832 adet olmak üzere, toplam adet kadro için yerleştirme işlemi gerçekleştirilecektir Uzun Süreli İşsizler Gelişimi ve yaygınlaşması işsizlikle paralel olan uzun süreli işsizlik, bugün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin karşısında yapısal bir sorundur. Uzun süreli işsizlik, ILO tarafından kabul edilen tanımıyla bir yıl veya daha uzun süredir işsiz bekleyenleri ifade etmektedir. Uzun süreli işsizlik oranı ise, toplam işsizler içerisinde uzun süreli işsizlerin oranıdır. İşsiz kalma süresinin analiz ve değerlendirmelerde bir ölçüt olarak ele alınması da işsizliğin boyutlarını belirlemek bakımından son derece önemlidir. Çünkü işsiz kalınan süre uzadıkça, işsizlik problemi yapısal bir hal almakta ve işsiz kalma süresinin uzunluğu paralelinde çözümü de zorlaşmaktadır. Uzun süreli işsizlik, politika yapıcıların temel meselelerinden biridir. Kişisel yaşam üzerindeki finansal ve sosyal etkilerinin yanı sıra, uzun dönem işsizliğin sosyal uyum üzerinde olumsuz etkisi vardır ve ekonomik gelişmeyi engellemektedir yılında, toplamda, AB-28 de işgücünün yüzde 5,1 i bir yıldan daha uzun süreli işsizdir, yüzde 2,9 u ise iki yıldan uzun süreli işsizdir yılı verileri ile kıyaslandığında büyük bir artış gerçekleşmiştir. (yüzde 4,7, yüzde 2,6) TÜİK verilerine göre; Türkiye de 1990 yılında uzun süreli işsizlik oranı yüzde 45,7 iken, bu oran 2000 yılında yüzde 20,4, 2001 ekonomik krizinin etkisiyle 2002 yılında yüzde 28,3 olarak gerçekleşmiştir yılı Şubat ayı verilerine göre toplam 3 milyon 226 bin kişi işsizdir. Bunların 495 bin i bir yıl veya daha uzun süreden beri işsizdir. Diğer bir deyişle, toplam işsizlerin içerisinde uzun süreli işsizlerin oranı yüzde 18,44 tür. 3 milyon 226 bin kişi işsizin 1 milyon 151 bini kadınlardan oluşmaktadır. Uzun süreli işsizlerin ise yüzde 46,21 i kadındır. Söz konusu işsizliğin en yoğun olduğu yaş grubuna bakıldığında ise; yaş grubu olan orta yaş grubudur. Uzun süreli işsizlik oranlarının gençlerde göreli olarak düşme trendine girmesi eğitim sürecinin uzaması ve gençlerin daha ileriki yıllarda işgücü piyasasına katılmaları ile açıklanabilir. Eğitim durumlarına göre uzun süreli işsizlere baktığımızda en yüksek uzun süreli işsizlik oranının ilkokul mezunlarında olduğu görülmektedir. Aktif işgücü programları uzun süreli işsizliği azaltmaya yönelik en etkili politikalardan biridir. Türkiye İş Kurumu mesleki eğitim programları düzenleyerek, işletmelerde eğitim seminerleri düzenleyerek, iş ve meslek danışmanlığı sunarak, meslek araştırma geliştirme faaliyetleri düzenleyerek işsizliğin azaltılmasına katkıda bulunmaktadır. Uzun süreli işsizlerin iş hayatından soğumamaları, mesleki tecrübe kazanmaları, çalışma disiplini edinmeleri için toplum yararına çalışma programları da oldukça önemlidir İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ile Mücadele ÇSGB Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde, çalışma hayatının en önemli sosyal sorunlarından biri olan ve çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlığını olumsuz etkileyen işyerlerinde psikolojik tacize ilişkin olarak 2011/2 sayılı İşyerinde Psikolojik Taciz konulu Başbakanlık Genelgenin 5inci maddesi uyarınca, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımıyla Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu oluşturulmuştur. Söz konusu Kurul, çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmekle görevlendirilmiştir. Kurul, yılda iki kere olağan, gerekli hallerde olağanüstü toplanmaktadır. Kurul tarafından 2013 yılının Şubat ayında kurul teknik komite üyelerinin psikolojik taciz konusunda eğitici olabilmeleri amacına yönelik olarak Eğiticilerin Eğitimi ve İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Eğitimi olmak üzere iki eğitim düzenlenmiş ve komite üyelerine sertifikaları takdim edilmiştir. Kurul tarafından 2012 yılında, işyerlerinde psikolojik tacizin önlenmesi hususunda farkındalık artırmak ve kişilerin bu konuda bilgilendirilmelerini sağlamak amacıyla İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi hazırlanmıştır. Söz konusu Rehber, 2013 ve 2014 yıllarında bastırılmış ve işçi ve işveren konfederasyonları ile üniversite ve ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır. İşyerlerinde yaşanan psikolojik taciz olaylarını önlemek amacıyla çalışmalar yürüten Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu tarafından farkındalık artırma çalışmaları kapsamında İşyerinde Psikolojik Taciz Karikatür Yarışması düzenlenmiştir. Bakanlığımız Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen İşyerlerinde Psikolojik Taciz Karikatür Yarışması Ödül Töreni Türk-İş Konfederasyonu, Hak-İş Konfederasyonu ve Türkiye Kamu-Sen in katkılarıyla 4 Mart 2015 tarihinde Bakanlığımız Reşat Moralı Toplantı salonunda gerçekleştirilmiştir. Yarışmaya 212 eser katılmıştır. Seçici Kurul tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ise sekiz eser ödüle layık görülmüştür. Yarışmanın sonucunda ödül alan eserlerle İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberinin revize edilerek yeniden bastırılmış ve dağıtılmıştır. Başbakanlık Genelgesi uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu tarafından yürütülen çalışmaların yanı sıra, Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Başbakanlık İletişim Merkezi (BİMER), Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği aracılığıyla veya çalışanlar tarafından bireysel olarak dilekçeler yoluyla yapılan şikayetler de incelenmektedir. Bununla birlikte Genelgenin 4üncü maddesi uyarınca İşyerinde Psikolojik Taciz ile mücadeleyi güçlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 üzerinden gelen psikolojik taciz şikayetleri incelenmekle birlikte, ayrıca bu hat üzerinden psikologlar vasıtasıyla çalışanlara yardım ve destek de sağlanmaktadır yılından bu yana çalışma hayatı ve sosyal güvenlik hakkında her türlü soru, öneri, eleştiri, ihbar, şikayet, başvuru ve talepleri etkin ve hızlı bir biçimde çözüme kavuşturabilmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hizmete giren ALO 170 hattına tarihleri arasında ALO 170 e toplam adet işyerlerinde psikolojik taciz başvurusu yapılmıştır yılında 2.001, 2012 yılında 2.850, 2013 yılında ve Ocak 2014-Nisan mobbing çağrısı gelmiştir. Çağrıların yaklaşık yüzde 75 i yani sı özel sektör çalışanlarından, yaklaşık yüzde 25 sine denk gelen u ise kamu çalışanlarınca yapılmıştır. Gelen şikayet başvuruşlarına göre, özel sektör çalışanları açısından cinsiyet farkı gözetmeksizin kadınlar ve erkekler eşit biçimde mobbinge maruzkalmaktadır. Diğer bir deyişle, kadın ve erkek şikayette bulunmuştur. Kamu sektörü açısından söz konusu oranlar erkekler için yüzde 59, kadınlar için yüzde 41 olarak gerçekleşmiştir. Yani, kamu sektöründe çalışan erkek şikayet başvurusunda bulunmuştur. Özetle, toplam mobbing çağrısından 9 bin 967 si erkek, sı ise kadın çalışanlardan gelmiştir Özel Poltika Gerektiren Diğer Gruplar Ülkemizde özel politika gerektiren grupların istihdam edilebilirliğinin arttırılması, işgücü piyasasına erişimlerinin kolaylaştırılması ve işgücü piyasasına girişlerinin önünde yer alan engellerin kaldırılması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Dezavantajlı Kişilerin Sosyal Entegrasyonu ve İstihdam Edilebilirliklerinin Geliştirilmesi Operasyonu hazırlanmıştır. Programın hedef grubu içinde engelli bireyler, Romanlar ve Romanlar gibi

39 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması yaşayan vatandaşlar, gecekondu bölgelerinde yaşayan kişiler de dahil olmak üzere yoksul olan veya yoksulluk riski altında olan kişiler, eski mahkum/tutuklular ile mahkum ve tutuklular, çalışan çocukların ebeveynleri, yerlerinden olmuş kişiler, şiddet mağduru kadınlar, madde bağımlıları ile diğer dezavantajlı kişiler (işgücü piyasasında ayrımcılığa maruz kalan ve yaygın önyargılarla karşılaşan diğer gruplar, vb.) yer almaktadır. Söz konusu proje hizmet ve hibe bileşenlerinden oluşmaktadır. Proje henüz faaliyete başlamamakla birlikte, hibe rehberi 26 Mart 2014 tarihinde AB Koordinasyon Daire Başkanlığı nın web sitesinde yayımlanmıştır. Bahse konu proje kapsamında hibe başvurusunda bulunacakların bilgilendirilmesi amacıyla Proje başvurusu yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara hibe programı hakkında bilgilendirme yapmak amacıyla Nisan 2014 tarihleri arasında 15 ilde bilgilendirme günleri düzenlenmiştir. Hibe başvurularının değerlendirme süreci devam etmektedir. Program dâhilinde tahsis edilecek toplam hibe tutarı 30 Milyon dur. Hibe programı ile dezavantajlı kişilerin istihdam edilebilirliğinin, istihdam ve işgücüne katılım oranlarının arttırılması ile bunların işgücü piyasasına girişlerinin kolaylaştırılması, işgücü piyasasına girişlerinin önünde yer alan engellerin ortadan kaldırılması, işgücü piyasasının durumu hakkında bilgilerinin arttırılması, işgücü piyasasında dezavantajlı kişilere yönelik ayrımcılığın tüm biçimlerinin azaltılması hedeflenmektedir. İstihdam ve sosyal politika alanında Avrupa Birliği politikalarına paralel biçimde bir strateji yürütülmesini temin etmek üzere Avrupa Birliği aday ülkeleri, İstihdam ve Sosyal Reform Programı (ESRP) adı altında bir strateji belgesi oluşturarak yumuşak hukuk yoluyla uyum seviyesini arttırmayı hedeflemektedir. Türkiye de bu kapsamda kendi ESRP belgesini hazırlamaktadır. Eğitim, istihdam ve sosyal politikalar olmak üzere üç ana başlık üzerinden kurgulanan bu program iki ana bölümden oluşacaktır. İlk bölümde ülkemizde ekonomik ve sosyal gelişmeye etki eden temel sorunlar belirlenecek, ikinci bölümde ise bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri ve alınacak tedbirler sıralanacaktır. İki bölümün de tamamlanmasının ardından ilgili tedbirlere ilişkin izleme ve değerlendirme süreci başlayacaktır. İlgili belgenin şu an itibarıyla birinci bölüm taslağı tamamlanmış olup Avrupa Komisyonu ile görüş alışverişi yapılmaktadır. Taslak metin nihai halini alınca bütün paydaş kurumların katkısı ile ikinci bölüm hazırlanmaya başlanacaktır. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Kadınların işgücüne katılma oranı ve istihdamı artırılacak, kayıt dışı istihdam ile mücadele edilecektir. 1.1 Kadınlar üzerindeki bakım yükümlülüklerini azaltmaya yönelik tedbirler alınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, ÇSGB, SGK Kalkınma Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: ASPB, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Borusan Holding arasında imzalanan işbirliği protokolü ile Annemin İşi Benim Geleceğim Projesi hayata geçirilmiştir. Proje ile 2019 yılına kadar toplam 10 ilin Organize Sanayi Bölgesinde kreş kurulması hedeflenmektedir Adıyaman ve Afyonkarahisar OSB de kreş yapımı tamamlanmış ve hizmet vermeye başlamış olup Malatya OSB de kreşin hizmete girmesi yönünde çalışmalar devam etmektedir. ASPB KSGM tarafından İsveç Uluslararası Kalkınma ve İşbirliği Ajansının (SIDA) mali desteğinde, Dünya Bankası işbirliğinde yıllarını kapsayan Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Artırılması başlıklı bir proje yürütülmektedir. Proje kapsamında Türkiye de Çocuk Bakımı ve Erken Çocukluk Eğitim Hizmetlerinin Arz ve Talebi ile ilgili Araştırma yapılmış olup Türkiye de Çocuk Bakımı Modeli oluşturulması çalışmaları sürdürülmektedir. Modele ilişkin çalışmaların 2015 yılı sonunda kadar tamamlanması planlanmaktadır. Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda görüşülmüş olup TBMM Genel Kurulu gündeminde yer almaktadır. Söz konusu tasarı ile, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yapılan değişikliklerle, özel kreş ve gündüz bakımevlerinin işletilmesinden elde edilen kazançlar beş hesap dönemi itibarıyla vergiden istisna tutulmaktadır

40 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 1.2 Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması konusunda bürokratik engeller kaldırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB - Devlet Personel Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, ASPB, MEB, SGK çalışanlar adlarına ödenen priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar prime esas kazancın alt sınırının otuz katının yüzde 32,5 u oranında prim ödeyebileceklerdir. Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla işveren yanında 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar ise, söz konusu düzenleme çerçevesinde zorunlu sigorta kapsamında sayılmış olup, bu şekilde çalışanların uzun ve kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ve 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işsizlik sigortasına ilişkin primlerinin işverenleri tarafından karşılanacağı hüküm altına alınmıştır. Ek 9 sigortalılığı konusunda ev hizmetlerinde çalışanlara yönelik bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 191 inci maddesinde Devlet Memurları için ihtiyaç ve lüzum görülmesi halinde çocuk bakımevlerinin kurulabileceği ifade edilmekte olup, bunların kuruluşuna ve işletmesine ilişkin usul ve esasların Başkanlığımız ve Maliye Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmektedir. Özel sektör çalışanlarının kamu kreşlerinden yararlanması veya kamuda görev yapan kadın çalışanların hizmet sunumu yöntemiyle kreş hizmetlerinden yararlanmasına için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 191 inci maddesinde değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu çerçevede, Devlet Personel Başkanlığı Hukuki ve Mali Statüler Daire Başkanlığınca bu konuda bir taahhütte bulunulmamıştır. Hâlihazırda Kanun değişikliğine dair Kamu Personel İstihdamı Daire Başkanlığınca yürütülen bir çalışma bulunmamaktadır. 1.3 Ev hizmetlerinde çalışan kadınların kayıtlı istihdama geçmeleri yönünde bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, İŞKUR, MYK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları: 11/9/2014 tarih ve 6552 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 1/4/2015 tarihinde yürürlüğe giren Ek 9 uncu maddeyle birlikte ev hizmetlerinde süreklilik arz etmeyecek şekilde çalışanlar da sigorta kapsamına alınmış olup bu alanda sürekli ya da süreksiz süreyle çalışan ayrımı ortadan kaldırılarak ev hizmetlerinde tüm çalışanların sigortalı olmalarına imkan sağlayan bir düzenlemeye gidilmiştir. Ev Hizmetlerinde Çalışanların Sigortalılığı başlığı altında gerek afiş gerekse broşür çalışması Hizmet Akdiyle Çalışanlar Daire Başkanlığınca başlatılmıştır. Çok yakın zamanda tamamlanıp basımının gerçekleştirilmesi sağlanacaktır. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından Evde Çocuk Bakım Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Operasyonu adı altında Avrupa Birliği tarafından finanse edilecek bir proje geliştirmiştir. Söz konusu projeyle, ilk kez iş hayatına girecek ya da iş hayatına geri dönecek küçük çocuk sahibi annelere ve hizmet akdiyle çalışan annelere (5510 4/a sigortalısı annelere) çocuklarının bakımı için çocuk bakıcısı istihdam edebilmelerini temin etmek üzere bir mali destek sağlanması düşünülmektedir. Bursa, Antalya ve İzmir in projenin uygulanacağı pilot iller olarak belirlenmiştir. Bahse konu proje ile kayıt dışı çalışan çocuk bakıcılarının kayıtlı istihdamının artırılması, çalışan annelerin doğum sonrasında işlerine geri dönme süreçlerinin kolaylaştırılarak işgücü piyasasından kopmalarının önlenmesi ve genel olarak kadınların işgücüne katılımlarının artırılması amaçlanmaktadır. Avrupa Komisyonu ndan gerekli onayların çıkması halinde en kısa süre içerisinde başlaması öngörülen ve 30 aylık bir süreçte uygulanacak proje ile her ay iş yaşamına dönen ya da ilk kez başlayan 5 bin kadın doğrudan desteklenecektir. Kadınların proje yararlanıcısı olabilmeleri için çocuk bakıcısı istihdam edecek olmaları sebebiyle dolaylı yoldan 5 bin kadın daha desteklenmiş olacaktır. Böylece, proje süresince 10 bin dolayında kadın, kayıtlı olarak çalışma imkanı bulmuş olacaktır. Çocuk bakıcıları başta olmak üzere ev hizmetlerinde çalışanlar arasında ve bu kimseleri istihdam eden işverenlerin kayıtlı çalışma sistemini geliştirmeyi hedefleyen bu proje ile özellikle küçük çocukların belli bir süre evde bakımının teşvik edilerek fiziksel ve psikolojik gelişimlerini belirli ölçüde tamamladıktan sonra kreş ve gündüz bakım evi gibi kurumsal çözümlere yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu yaklaşımın bir parçası olarak Milli Eğitim Bakanlığından sertifikalı olan çocuk bakıcılarının çalıştırılması halinde projeden destek miktarı artırılarak bu mesleğin kurumsallaşmasının desteklenmesi arzulanmaktadır. Proje aynı zamanda 1 Nisan 2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan ve ev hizmetlerinde çalışanları sosyal güvenlik kapsamına alarak basit usulde bildirim imkanı getiren uygulamanın sonuçlarını görmek anlamında önem verilen bir operasyondur. Buna göre; ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanlar adına kendilerini çalıştıranlarca prime esas günlük kazanç alt sınırının yüzde 2 si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi yatırılacak, bu şekilde 70 71

41 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 1.4 Mevzuatta yer alan işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten düzenlemeler AB normları ile uyumlaştırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB - Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, İŞKUR, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları: 3146 Sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun AB ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığının görev ve yetkilerinin düzenlendiği 12/A maddesi uyarınca; Başkanlığımız 1.4. numaralı tedbirde ifade edildiği üzere, mevzuatta yer alan işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten düzenlemelerin AB normlarıyla uyumlaştırılmasına dair AB mevzuatının taranması ve Türk mevzuatı ile karşılaştırılarak uygun görüş ve önerilerin ilgili birimlerle paylaşılması hususunda gerekli çalışmaları yürütecektir. 1.5 İşyerinde psikolojik tacizi önlemeye yönelik yaptırımlar etkinleştirilecektir yılı içinde iş müfettişi yardımcılığı sınavını kazanarak göreve başlayan 2015/1 dönem iş müfettişi yardımcılarına tarihleri arasında verilmesi kararlaştırılan Temel, Uyum, Hazırlayıcı ve Mesleki Eğitimler kapsamında, İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) konulu eğitim verilmesi planlanmıştır. 1.6 Kadınların işgücüne katılımının ve istihdamının önündeki kültürel engellerin azaltılması amacıyla, toplumun ilgili kesimlerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, MEB, TRT, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları: ASPB ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği arasında imzalanan Kadın Çiftçi Eğitimi İşbirliği Protokolü kapsamında, pilot iller olan Kayseri, İzmir, Diyarbakır, Gaziantep ve Sakarya da, toplam 771 kadın çiftçi eğitilmiştir. Söz konusu eğitimlerin Türkiye nin 81 iline yaygınlaştırılması çalışmalarıyla birlikte bugüne kadar yaklaşık kadın çiftçi eğitimlerden faydalanmıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İnsan Hakları Başkanlığı, DPB, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları: Başkanlığımıza tarihinden bugüne kadar mobbing iddialarını içeren 19 başvuru yapılmıştır. Söz konusu başvurular incelenmek üzere ilgili Grup Başkanlıklarına gönderilmiştir. Başkanlığımızca tarihleri arasında yürütülen programlı teftiş ve program dışı teftişler neticesinde İş Kanununun 5 inci maddesi uyarınca eşit davranma ilkesine muhalefet eden dört işverenlik hakkında toplam 2.938,00 TL idari para cezası uygulanması istenilmiştir. Başkanlığımızca, teftişler sırasında yaşanan sıkıntılar ve karşılaşılan sorunlar neticesinde 2013/4 sayılı Bakanlık Genelgesi eki İş Teftişi Rehberinde değişiklik yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu değişiklik kapsamında İş Teftişi Rehberine Mobbing ile ilgili gelen şikayet başvurularının nasıl inceleneceği, incelemelerde hangi hususlara dikkat edilmesi gerektiği konusunda yeni bir bölüm eklenmesi planlanmış olup çalışmalar halihazırda devam etmektedir. Mobbing şikayet başvuruları çoğu zaman somut bilgi ve belgeye dayanmadığından, kavram olarak tam bir netliğe kavuşmadığından ve mevzuatta konuyla ilgili açık bir düzenleme bulunmadığından bu başvuruların neticelendirilmesinde sıkıntı yaşanmaktadır. Bu nedenle Türkiye de ekonomik alandaki cinsiyet uçurumunu en aza indirmek üzere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı himayesinde önce Türkiye Cinsiyet Eşitliği Görev Gücü adıyla kurulan, sonrasında İş te Eşitlik Platformu na dönüştürülen girişim; ülkemizde ekonomik alandaki cinsiyet eşitliği uçurumunu 3 yıl içinde yüzde 10 a kadar azaltmayı hedeflemiştir ve hedeflenen yüzde 10 luk kısmın yüzde 9,4 ü ilk iki yıl içinde gerçekleşmiştir. Ülkemizde kadınların ekonomiye katılımını arttırmak ve işe alımdan başlayarak çalışma hayatına ilişkin tüm süreçlerde cinsiyet eşitliğini sağlamak amacıyla, özel sektör ve kamunun işbirliğinde yürütülen bir girişim olan İş te Eşitlik Platformu kapsamında ülkemizde faaliyet gösteren şirketlerin kurumsal vatandaşlar olarak işgücü piyasasında ayrımcılık karşıtı uygulamalara imza atmaları, cinsiyet eşitliğinin tesisini sağlamaları ve sosyal yaşamda bu konuda sorumluluk üstlenmelerine ilişkin bilgi ve farkındalık artırıcı çalışmalar yürütülmektedir. İş te Eşitlik Platformu kapsamında; belirlenen Rol Model Kadın Çalışan Videoları çekilmiş olup, Platforma üyelik sürecinde gerçekleştirilen iyi uygulamalara ilişkin olarak İyi Uygulamalar Kitapçığı ve bu uygulamaların tedarik zincirine yaygınlaştırılması hususunda İş te Eşitliğin Tedarik Zincirine Yaygınlaştırılması Kitapçığı hazırlanmıştır. Farkındalık arttırma çalışmaları kapsamında, kadınların sosyal ve ekonomik haklarına ilişkin broşür hazırlık çalışmaları yürütülmektedir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Intel Teknoloji Hizmetleri Limitet Şirketi ve Türkiye Kadın Girişimciler Derneği arasında 27 Aralık 2012 tarihinde Genç Fikirler Güçlü Kadınlar Projesi işbirliği Protokolü imzalanmıştır yaş arası gençler aracılığıyla ile özellikle kaynaklara erişimin sınırlı olduğu kesimlerde kadınların konumlarının güçlendirilmesi ve kadına karşı ayrımcılığın önlenmesine yönelik olarak teknoloji kullanımı ile yenilikçi çözüm önerileri ve/veya sosyal girişimcilik projeleri üretmeyi hedeflemektedir. Bugüne

42 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması kadar Kütahya, Erzurum, Gaziantep, Sakarya, Trabzon ve Adana da Fikir Kampları gerçekleştirilmiştir yılı içerisinde 3 ilde daha yapılması planlanmaktadır. 1.7 Kırdan kente göç eden kadınların, işgücü piyasasına uyumlarını sağlayıcı programlar gerçekleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı gerektiren gruplara yönelik mesleki eğitim kurs açılmış olup kadın olmak üzere toplam kişi bu kurslara katılmıştır. Ayrıca, Kurs açılmış olup kadın olmak üzere toplam kişi bu kurslara katılmıştır. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir Şiddet mağduru kadınların, konukevinde kalanların, eski hükümlü ile kocası ölmüş veya boşanmış kadınların ekonomik ve sosyal yaşama katılımları desteklenecektir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aktif İşgücü hizmetleri kapsamında istihdam garantili mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. Ancak bu kurslardan yararlananların kaçının sosyal yardımlardan faydalanan kadınlar olduğu ile ilgili veri bulunmamaktadır. İŞKUR a başvuran ve mesleki eğitim kurslarından faydalanmak isteyenler iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalandıktan sonra uygun mesleki eğitim kurslarına yönlendirilmektedir. Aktif İşgücü hizmetleri kapsamında istihdam garantili mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. Ancak bu kurslardan yararlananların kaçının göç eden kadınlar olduğu ile ilgili veri buluınmamaktadır. İŞKUR a başvuran ve mesleki eğitim kurslarından faydalanmak isteyenler iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalandıktan sonra uygun mesleki eğitim kurslarına yönlendirilmektedir Nisan ayı sonu itibarıyle 995 özel politika gerektiren gruplara yönelik mesleki eğitim kursu açılmış olup kadın olmak üzere toplam kişi bu kurslara katılmıştır. Ayrıca, 828 adet mesleki eğitim kursu/ istihdam garantili kurs açılmış olup kadın olmak üzere toplam kişi bu kurslara katılmıştır. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Adalet Bakanlığı, MEB, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Şiddet mağduru kadınların sosyal ve ekonomik hayata katılımlarının sağlanması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlar, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları ile yürütülen çalışma ve projeler sonucunda; Aralık 2014-Nisan 2015 tarihleri arasında, kadın konuk evlerinde kalan kadınlardan toplam 2722 si farkındalık eğitimleri almış, 451 i okuma yazma kurslarına, 2863 ü sosyal, sanatsal ve sportif faaliyetlere katılmıştır. SYDV, belediye ve vakıfların yardımıyla 369 kadına ekonomik destek sağlanmıştır. Aralık Nisan 2015 tarihleri arasında kadın konukevlerinde kalan 1860 kadın meslek edindirme kurslarından yararlandırılmış, 441 kadın işe yerleştirilmiştir. Aralık 2014-Nisan 2015 tarihleri arasında kadın konukevlerinde anneleri ile birlikte kalan 2361 çocuk kreş ve çocuk kulüplerinden yararlandırılmıştır. Kadın konukevinden hizmet alan hukuki destek ve yardıma ihtiyaç duyan kadınlara Barolarla yapılan protokoller ile Aralık Nisan 2015 tarihleri arasında 1335 kadına hukuki destek ve adli yardım sağlanmıştır. Mart 2013 itibariyla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bünyesinde görev yapan iş ve meslek danışmanları tarafından Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinde (ŞÖNİM), ŞÖNİM bulunmayan illerde Bakanlığımız İl Müdürlükleri ile işbirliği içinde hizmet alması öngörülen kişilerin danışmanlık faaliyetleri kapsamında belirli dönemlerde düzenlenen ziyaretlerle, İŞKUR hizmetlerinden yararlandırılmaları sağlanmaktadır İller bazında yapılacak işgücü piyasası analizlerinden hareketle kadın istihdamı için ön plana çıkan sektörlere yönelik işgücü yetiştirme kurslarına öncelik verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Yerel Yönetimler, Sosyal Taraflar Kadın konukevi bulunan illerde; kadın konukevlerine kabul edilen kadınların hukuki konularda rehberlik almaları, gerektiğinde ücretsiz avukat sağlanmasında işbirliği yapılması, kadın konukevi açılacak binaların temini, kadın konukevinden ayrılan kadınlara kira ve çocuklarına eğitim yardımı sağlanması, iş bulmalarına destek sağlanması, halk eğitim merkezlerinde yürütülen meslek edindirme kurslarına katılımları sağlaması amacıyla Yerel Yönetimler, İŞKUR İl Müdürlükleri, Baro Başkanlıkları, İl Milli Eğitim Müdürlükleri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları vb. kurum ve kuruluşlar, ayrıca sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içerisinde hizmetler yürütülmektedir. c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 Nisan ayı sonu itibarıyla 995 özel politika Ocak-Aralık döneminde 98 eski hükümlü kadınla 152 bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir yılı Ocak-Nisan döneminde ise 49 eski hükümlü kadınla 68 bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir. ASPB İl Müdürlükleri ile irtibata geçilmesi suretiyle,

43 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması ŞÖNİM lerde hizmet alması öngörülen kişilerin danışmanlık faaliyetleri kapsamında (tercihen kadın iş ve meslek danışmanlarınca) belirli dönemlerde düzenlenecek ziyaretlerle, Kurum hizmetlerinden yararlandırılmaları sağlanmıştır yılı Ocak-Aralık döneminde kadın sığınma evlerinde bulunan 400 kadına iş arama becerileri eğitimi verilmiştir yılının ilk 3 ayında kadın sığınma evlerinde bulunan 110 kadına iş arama becerileri eğitimi verilmiştir. Ayrıca, doğrudan sorumlu kurum olan ASPB den gelen talepler doğrultusunda işbirliği kapsamında faaliyetlerde bulunulacaktır İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması konusunda farkındalık arttırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UNWOMEN) ve Sabancı Üniversitesi tarafından ve işbirliği kurumları içerisinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın da yer aldığı BM Kadınların İnsan Haklarının Geliştirilmesi Ortak Programı: Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme Projesi yürütülmektedir yılları arasında yürütülen proje ile yerel düzeyde toplumsal cinsiyet eşitliği taahhütlerinin uygulanmasının hızlandırılması ve kadın haklarının güçlendirilmesine katkıda bulunmak için yerel yönetimlerin ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik çalışan kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının kapasitelerinin geliştirilmesi, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme uygulamasının yerel yönetimlerde yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Eylül 2015 tarihinde tamamlanması planlanan anılan proje sonrası yapılabilecekleri tartışmak, yerel düzeyde yürütülen projelerin deneyimlerini paylaşmak, merkezi ve yerel düzeyde Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme uygulamaları için bir yol haritası oluşturabilmek amacıyla 21 Nisan 2015 tarihinde UN WOMEN ve Bakanlığımız işbirliğiyle Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme konulu bir toplantı gerçekleştirimiştir. Söz konusu toplantıya ilişkin rapor hazırlık çalışmaları devam etmektedir Çocuk sahibi olan kadınların işgücü piyasasından kopmalarının engellenmesine dönük teşvik edici düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK, ASPB(KSGM) Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2008 yılında 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununda yapılan değişiklik ile yaş arası gençlerin sigorta primi işveren paylarının teşvik edilmesi sağlanmıştır. Buna göre; 5763 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle getirilen Geçici 7 nci madde ile son altı aydır işsiz olan yaş arası gençleri son 1 yılda çalıştırdığı ortalama işçi sayısına ilave olarak istihdam eden işverenlerin, asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin ilk yıl yüzde 100 den başlamak üzere her yıl yüzde 20 eksiltilerek, beşinci yılda yüzde 20 olmak üzere 30/06/2015 tarihine kadar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmaktadır. Bununla birlikte gençlerin istihdamını teşvik etmek amacıyla 2011 yılında ise 6111 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun un 74 üncü maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Geçici 10 uncu madde eklenmiş ve 31/12/2015 tarihine kadar işe alınan yaş arasındaki gençler için belirlenen prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarının, işe alındıkları tarihten itibaren yirmi dört ila elli dört ay süreyle İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanması öngörülmüştür tarihinde TBMM Başkanlığı na gönderilen Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması amacıyla hazırlanan kanun taslağında ülkemizde kadınların doğum sonrasında işgücü piyasalarına dönmelerini kolaylaştıran bazı uygulamalara yer verilmiştir. Taslakta yer alan 5 inci maddeye göre; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu na ek 43 üncü madde olarak eklenen hükme göre, çocuğu olan memur anne ve baba, çocuk mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar normal çalışma süresinin yarısı kadar çalışma talep edebilecektir. Yarım zamanlı çalışmaya başlayan memur, aynı çocuk için bir daha bu haktan yararlanmamak kaydıyla izleyen aybaşından geçerli olmak üzere normal zamanlı çalışmaya dönebilecektir. Bu kapsamdaki memurlara, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere mali haklarla sosyal yardımlarına ilişkin her ödeme unsurunun yarısı esas alınarak ödeme yapılacaktır. Derece yükselmesiyle kademe ilerlemesi, belli görevlere atanma veya terfi süreleri yarım olarak dikkate alınacaktır. Bu haktan aynı tarihler esas alınarak belirlenecek dönem itibarıyla evlat edinenler de talepleri halinde yararlanacaktır

44 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi amacıyla düşük gelir grubundaki kadınların bilinçlendirme çalışmaları ve mikro kredi sistemi ile desteklenmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Hazine Müsteşarlığı - Mali Sektörle İlişkiler ve Kambiyo Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Kalkınma Bakanlığı, BDDK, Yerel Yönetimler, ASPB, İçişleri Bakanlığı Kadın İstihdamı Ulusal İzleme ve Koordinasyon Kurulunun yıllık toplantılarında, Ulusal İstihdam Stratejisi eylem planlarının gündeme alınması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kurul Üyesi Kamu Kurum ve Kuruluşları, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Üniversiteler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Mevcut durumda özel bir mevzuatı olmaksızın sınırlı bir uygulama alanında faaliyet gösteren mikrofinans sisteminin yaygınlaştırılması amacıyla en iyi uygulamalar esas alınarak mevzuat hazırlanması planlanmaktadır. Bu kapsamda, 20 Ocak 2015 tarihinde ilgili kamu temsilcileri; 5 ve 9 Şubat 2015 tarihlerinde ise özel sektör temsilcileri ile çeşitli toplantılar gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantılarda edinilen görüş ve değerlendirmeler çerçevesinde mevzuat hazırlık çalışmaları devam etmektedir Kadın istihdamının artırılmasına ve çalışanların kayıtlı hale getirilmesine yönelik teşvik düzenlemeleri tanıtılarak uygulamanın yaygınlaşması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kadın İstihdamı Ulusal İzleme ve Koordinasyon Kurulu toplantısının Bakanlığımız Müsteşarı başkanlığında Haziran ayı içerisinde toplanması planlanmaktadır. 2010/14 Sayılı Başbakanlık Genelgesinin 8 inci maddesine istinaden İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarında Kadın STK ların katılımı zorunlu kılınarak İl Müdürlükleri bu yönde talimatlandırılmıştır. Yine aynı Genelgeye istinaden İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının kadın istihdamı için ön plana çıkan sektörlere yönelik mesleki beceri eğitimlerine ağırlık vermesi sağlanmaya çalışılmaktadır. İŞKUR 2015 Ocak- Mart sonu itibarıyla ü kadın olmak üzere toplam kişi işe yerleştirmiştir. Ayrıca 2014 yılında İŞKUR tarafından uygulanan Toplum Yararına Programların Genelgesinde yapılan değişiklikle kadınlar, engelliler, eski hükümlüler, 35 yaş üstü bireyler, terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar Toplum Yararına Programlardan öncelikli olarak yararlandırılmaya başlanmıştır. Öyle ki; başvurular arasındaki söz konusu dezavantajlı gruplar programa alınmadan, diğer kişiler programa dahil edilememektedir Ocak-Mart sonu itibarıyla ü kadın olmak üzere kişi Toplum Yararına Çalışma Programlarından faydalanmıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Kalkınma Bakanlığı, BDDK, Yerel Yönetimler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kadın istihdamının artırılmasına yönelik olarak 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 7 nci ve geçici 10 uncu maddelerinde yasal düzenlemeler yapılmak suretiyle bu kişilerin istihdamının artırılması yönünde çalışmalar yapılmıştır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği üyelerine 2014 yılı Eylül, Ekim ve Kasım aylarında bahse konu yasal düzenlemeler ve bu düzenlemelere ilişkin usul ve esaslar hakkında bilgilendirme seminerleri düzenlenmiştir Ev eksenli çalışan kadınların çalışma şartlarının iyileştirilmesine yönelik önlemler alınacak ve kayıtlı istihdama geçmeleri özendirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, SGK, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Uygulamada var olan ancak mevzuatımızda yer almayan, işverenin belirlediği mal veya hizmeti üretmek amacıyla işçinin işyeri dışında, evinde ya da başka bir mekânda bilgisayar teknolojisi ve haberleşme ağlarını kullanarak iş edimini sunduğu bir esnek çalışma modeli olan uzaktan çalışma biçiminin ülkemizde

45 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması uygulanabilmesi için hazırlanan Kanun Teklifi 24 üncü Dönem 4 üncü Yarıyıl tarihli ve 21 sayılı Karar Numarası 2/1788 Esas Numarası ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi nin içerisinde 36 ıncı madde olarak Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunda kabul edilmiş; ancak sosyal tarafların çekinceleri dolayısıyla Genel Kurulda metinden çıkarılmıştır. Söz konusu Kanun Teklifinde 4857 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinin madde başlığı Çağrı üzerine çalışma ve uzaktan çalışma şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir. Dördüncü fıkraya göre yapılacak iş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan araç ve malzeme, bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alır. Uzaktan çalışmada, işçilerin çalıştıkları gün ve saatler işveren tarafından onaylanan günlük puantaj cetvellerine kaydedilir. İşin emsal işçi tarafından yapılabileceği süreye ilişkin bir hesaplamanın sözleşmeye eklenmesi zorunludur. Uzaktan çalışmada işçiler, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İşveren, işçinin yürütmekte olduğu işle ilgili iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda işçiyi bilgilendirmek ve sağladığı ekipman, malzeme ve hammadde ile ilgili gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Uzaktan çalışmada bölünemeyen haklar, çalışılan gün ve saate ilişkin kayıtlar, yıllık ücretli izin, bildirim sürelerinin belirlenmesi ve kıdem tazminatına hak kazanmaya esas süre, hafta tatili ve ücretine hak kazanma ile benzeri konulara ilişkin hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Uzaktan çalışma sistemine ilişkin hazırlanan mevzuat çalışmasının detaylandırılması ve geliştirilmesi için 2015 yılında işbirliği yapılacak kurumlar ve sosyal taraflarla toplantılara devam edilecek; ayrıca SGK nun işgücü piyasasında esneklik sağlayan çalışma biçimleri ile ilgili olarak herbir sektör için ayrı ayrı ikincil mevzuat oluşturulması gerektiği yönündeki görüşleri de toplatılarda sosyal taraflarla değerlendirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Mesleki rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinde kullanılmak üzere, meslek seçme aşamasında olan öğrencilere, velilere ve öğretmenlere destek olmayı amaçlayan, 2013 yılında , 2014 yılında adet hazırlanan Meslek Seçimine Destek Dergisi nin üçüncü sayısı 1 milyon adet basılmış ve illere dağıtımı gerçekleştirilmiştir. İş ve meslek danışmanları tarafından yapılan okul ziyaretleri kapsamında rehber öğretmenlerle birlikte düzenlenen seminerlerde iş arama becerileri ve dergi hakkında öğrenciler bilgilendirilecek ve dergiler okullarda öğrencilerle paylaşılmaktadır. Rehberlik ve danışmanlık faaliyetlerinin etkinliği ve ulaşılabilirliği ile Kurumun tanınırlığının arttırılması için üniversitelerde 81 İŞKUR İrtibat Noktası faaliyet göstermektedir. Başkanlığımız tarafından yürütülen Avrupa Rehberlik Merkezi (EUROGUIDANCE) hizmetleri kapsamında, Üniversite İrtibat Noktalarına özel olarak tasarlanan afişler ve kalem, defter, takvim gibi tanıtım materyalleri tüm irtibat noktalarına dağıtılmak üzere İl Müdürlüklerine gönderilmiştir. Yine Avrupa Rehberlik Merkezi (EUROGUIDANCE) kapsamında, 2015 yılı içerisinde Türkiye deki kariyer merkezleri ve İŞKUR irtibat noktalarının rol dağılımına ilişkin bir çalıştay düzenlenmesi planlanmaktadır. İllerde yapılmaya başlanan Meslek Tanıtım Günleri yle üniversite tercihleri öncesinde öğrencilere yardımcı olunması amaçlanmaktadır. Meslek Tanıtım Günlerine ilişkin iyi örnekler incelenmiş ve bu etkinliklerin icra aşamasına geçilmiştir. Meslek Tanıtım Günleri, temel olarak mesleğin, erbabı tarafından tanıtılması şeklinde kurgulanmıştır. İl Müdürlüklerince belirlenecek program çerçevesinde Türkiye de en çok tercih edilen 9 meslek dahil birçok mesleğin tanıtılması planlanmaktadır. Meslek Tanıtım Günleriyle yanlış meslek seçiminin bireysel ve toplumsal anlamdaki olumsuz etkilerinin giderilmesi, Kurumumuzun bilinirliği ve tanınırlığının artırılması ve kariyer yolunda gençlerimizin yalnız kalmaması amaçlanmaktadır. Bu hizmet vasıtasıyla, İŞKUR un özel politika gerektiren gruplara yönelik hizmetlerine bir yenisi daha eklenmiştir. Nisan sonu itibarıyla yaklaşık 2500 genç bu faaliyetlere katılmıştır. Gençlere yönelik danışmanlık hizmetleri kapsamında 2015 yılının ilk 4 ayında yaş arası genç danışan ile bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir Gençler işgücü eğitimleri ile desteklenecektir. 2. Genç işsizliği azaltılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB 2.1. Gençlere kariyer planlaması, iş arama yardımları, eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri sunulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı Nisan ayı sonu itibarıyla yaş arası kişi mesleki eğtim kurslarına ve kişi işbaşı eğitim programlarına katılmıştır. Gençlerin ve nitelikli işgücünün tecrübelerini artırma imkanı sağlayan işbaşı eğitim programlarını yaygınlaştırmaya yönelik faaliyetler devam etmektedir. Katılımcılara tarihinde sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla programa katılım sağlanan her

46 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması fiili gün için 36,50 TL zaruri gider ödemesi ile iş kazası ve meslek hastalığı ile gerekmesi halinde genel sağlık sigortası prim giderleri İŞKUR tarafından ödenmektedir. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir Genç girişimciliği desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, ÇSGB, Kalkınma Ajansları, İlgili, Meslek Kuruluşları gerçekleştirilmeye devam edecek olan çok sayıda toplumsal farkındalık artırma faaliyeti bulunmaktadır. Bu kapsamda 3 farklı üniversitede sosyal güvenliğin önemi ve kayıt dışı çalışmanın olumsuz sonuçları konularında seminer verilmiştir. Ayrıca, proje tamamlanıncaya kadar gidilen illerde meslek lisesi öğrencilerine de Geleceğimi Nasıl Planlarım konusunda seminer verilerek sosyal güvenliğin önemi ve kayıt dışı çalışmanın olumsuz sonuçları konularında bilgilendirme yapılacaktır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor İşgücü uyum programlarından yararlanan özellikle genç kadınlar başta olmak üzere gençlerin işgücü piyasasına entegrasyonunu sağlamak üzere rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR, girişimciliği geliştirme ve yaygınlaştırma kapsamında mutad faaliyetlerine devam etmektedir yaş arası kişi girişimcilik eğitim programlarına katılmıştır. Ayrıca İl müdürlükleri girişimcilik eğitimin programlarını başarı ile bitirenlere yönelik olarak yılın belirli dönemlerinde işbirliği yapılan kurum/kuruluş ile birlikte kamu kurum/kuruluşları, meslek birlikleri ve odaları, finans kuruluşları, dernek ve vakıflar ile üniversiteler işbirliğinde girişimcilik seminerleri düzenlenmektedir. İŞKUR, girişimciliği geliştirmek ve yaygınlaştırmak amaçlı girişimcilik eğitim programları düzenlemekte, girişimci danışmanlığı hizmetleri vermekte olup yapılan mevzuat düzenlemesi sonrasında mentorluk hizmetleri altyapısı kurmaya başlamıştır. Ayrıca girişimcilik seminerleri, kariyer günleri ve istihdam fuarları kapsamında girişimcileri bilgilendirmeye ve eğitmeye yönelik faaliyetler de düzenlenmektedir yılı Nisan ayı sonu itibarıyle yaş arası kişi girişimcilik eğtim programlarına katılmıştır. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Halihazırda yürürlükte olan mevzuat gereğince işgücü yetiştirme kurslarına katılanlara danışmanlık hizmetleri kapsamında iş arama becerileri eğitimleri verilmektedir. Ayrıca Kurumumuzca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarına katılabilmek için danışmanlık hizmeti alınması ve bunun sonucunda da o kurs için kişinin uygun olup olmadığına yönelik danışman tarafından uygunluk görüşü verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla tedbir maddesine konu olan genç kadınlar başta olmak üzere genç iş arayanların tümü danışmanlık hizmeti almaktadır yılı Ocak-Nisan döneminde yaş arası genç kadın danışan ile bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir Gençlerin kayıt dışı çalışmasıyla mücadele edilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, ÇSGB, Mülki İdareler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Gençlere yönelik olarak kayıt dışı çalışmanın olumsız sonuçları ve işverenlerin yükümlülükleri konularında 75 bin adet broşür basılarak KOSGEB in eğitim verdiği noktalara ve Belediyelere dağıtılmıştır. Bu alanlara ek olarak 2014 yılında faaliyete geçen Etkin Rehberlik ve Denetim Yoluyla Kayıtlı İstihdamın Teşviki KİT-UP II Projesi kapsamında halihazırda gerçekleştirilmiş ve önümüzdeki 2 yıl boyunca da İstihdam fuarları, kariyer günleri tanıtım materyalleri yoluyla İŞKUR tarafından verilen girişimcilik eğitimlerinin gençler arasındaki tanınırlığı artırılacak ve daha fazla gencin bu eğitimlerden yararlanması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Basın, Yayın ve Tanıtım Birimi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Resmi web sitesi, facebook ve twitter gibi sosyal medya aracılığıyla kamuoyu bilgilendirilmektedir. Tedbirle ilgili Başkanlıkların yürüttüğü çalışmalarla ilgili basın bültenleri ve basın duyurularıyla kamuoyunu bilgilendirme faaliyetleri devam edilecektir. İl Müdürlüklerine gönderilen broşurler ve afişlerle de farkındalık arttırılmaya çalışılmaktadır. Kurumumuzca 2015 Yılı Ocak ayından itibaren illerin talepleri doğrultusunda aşağıda belirtildiği miktarlarda broşür gönderilmiştir.

47 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması No Broşür Gönderilen İller İş Arayan Broşürü İşveren Broşürü A dan Z ye İŞKUR Broşürü 1 İstanbul Zonguldak Erzurum Uşak olduğu kırsal kesimde yer alan iş arayanlar Kurum hizmetlerinden faydalandırılmakta, genç işsizliğinin azaltılması noktasında çözümler üretilmektedir Gençlere yönelik teşvik düzenlemeleri ve İŞKUR faaliyetleri tanıtılarak daha fazla işverene ulaşılması sağlanacaktır Toplumsal cinsiyet eşitliği ve genç istihdamı yılda en az bir kez İİMEK gündemine alınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Kurum ve Kuruluşlar a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Basın, Yayın ve Tanıtım Birimi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Kurum ve Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kurumumuzca gerçekleştirilen tüm etkinliklerde kullanılmak üzere İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezlerine broşür ve afiş dağıtılmaktadır. Kurumumuzca 2015 Yılı Ocak ayından itibaren illerin talepleri doğrultusunda aşağıda belirtildiği miktarlarda broşür gönderilmiştir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Konu ile ilgili olarak tarih ve sayılı yazı ile konu hakkında il Müdürlüklerine talimat verilmiştir yılı İİMEK Genel Raporunda konu ile ilgili değerlendirme yapılacaktır. Ayrıca 2015 yılında yapılacak toplantılarda alınacak kararlar Başkanlığımızca takip edilecektir. No Broşür Gönderilen İller İş Arayan Broşürü İşveren Broşürü A dan Z ye İŞKUR Broşürü 1 İstanbul Zonguldak Erzurum Uşak Kırsal kesimdeki gençlerin İŞKUR hizmetlerine erişimini sağlamak üzere mobil hizmet birimleri oluşturulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Resmi web sitesi, facebook ve twitter gibi sosyal medya aracılığıyla kamuoyu bilgilendirilmektedir. Tedbirle ilgili Başkanlıkların yürüttüğü çalışmalar basın bültenleri ve basın duyurularıyla kamuoyunu bilgilendirme faaliyetleri devam edilecektir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Kurum ve Kuruluşlar Gençlere girişimcilik perspektifinin kazandırılmasını sağlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR, ülke genelinde hizmet verecek şekilde 81 il ve 61 ilçede örgütlenmiştir. Belediyeler ve sosyal yardım kurum/kuruluşlarında oluşturulan Hizmet Noktası ve 81 üniversitede Üniversite İrtibat Noktası da dâhil olmak üzere, toplam birimde hizmet sunar hale gelmiştir. Bu birimler vasıtasıyla vatandaşa en yakın noktadan, kolay erişilebilir hizmet sunma imkânı sağlanmıştır. Ayrıca İl Müdürlükleri tarafından oluşturulan mobil hizmet birimleri vasıtasıyla, ulaşımın zor a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK - Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, KOSGEB, Sivil Toplum Kuruluşları, Kurum ve Kuruluşlar 84 85

48 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu konu Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu İnsan Kaynağı Stratejisinde de ele alınmış ve konu ile ilgili kurumlarla işbirliği yapılarak çalışmalar tamamlanmıştır. Bu çalışmalar neticesinde üniversitelerimizde müfredatlar gözden gecirilerek girişimcilik yeteneği kazandıracak sekilde yeniden düzenlenmiştir. Konu ile ilgili üniversitelerle yazışmalar yapılacaktır. Mevcut durum raporlanarak ilgili kurumlarla paylaşılacaktır. İŞKUR, girişimciliği geliştirme ve yaygınlaştırma kapsamında mutad faaliyetlerine devam etmektedir Engellilerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini artırmak için genel ve mesleki eğitim, mesleki rehabilitasyon ve iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, SGK, MEB, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar İlgili kuruluşlarla işbirliğine gidilerek ara yüzler oluşturulacak ve bu kapsamda staj ve işbaşı eğitimleri artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Kurum ve Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kurum olarak gençlerin istihdam edilebilirliğini artırmaya yönelik düzenlediğimiz aktif işgücü piyasası programlarında kamu ve özel sektörle işbirliğimiz devam etmektedir yılı Nisan ayı sonu itibarıyla yaş arası kişi işbaşı eğitim programlarına katılmıştır. 3. Engellilerin işgücüne katılım oranı ve istihdamı artırılacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılı Mart sonu itibarıyla engellilere yönelik 102 tane kurs ve program düzenlenmiş olup kişi katılmıştır. Danışmanlık hizmetlerinin yürütüldüğü İl Müdürlüklerinde görev yapan ve engelli bireylerle doğrudan temas halinde bulunan İş ve Meslek Danışmanlarının işaret dili eğitimi ve diğer engel gruplarına yönelik eğitimler alabilmelerine ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. İşaret Dili Eğitimine ilişkin olarak İşitme Engelliler Federasyonu ile protokol imzalanmıştır. Ankara ilinde 24 ü İş ve Meslek Danışmanı olmak üzere toplam 27 Kurum personeline, İstanbul da ise 29 iş ve meslek danışmanına verilen eğitimler tamamlanmıştır. Mart sonu itibarıyla toplamda 15 ilde 58 ilden gelen yaklaşık 250 iş ve meslek danışmanına verilen eğitimler tamamlanmıştır. Nisan ayı içerisinde ise 8 ilde 21 ilden gelen yaklaşık 120 iş ve meslek danışmanına daha verilen eğitimler tamamlanmıştır. Mayıs ayında ise 1 ilde yaklaşık 15 iş ve meslek danışmanına eğitim verilecektir. Genel toplamda; 24 ilde Türkiye genelinden gelen yaklaşık 360 iş ve meslek danışmanına işaret dili eğitimi verilmiş olacaktır. Eğitim sonunda işaret dili sözlüğü ve hizmetin tanıtımını yapacak hizmet tanıtım filmi hazırlanması planlanmaktadır yılı Ocak-Nisan döneminde engelli vatandaşımızla bireysel görüşme gerçekleştirilmiştir. Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca engellilerin işgücüne katılımları ve istihdam edilebilirliklerini artırmaya yönelik olarak mesleki eğitim ve rehabilitasyon faaliyetlerinin yanısıra kendi işini kurma projelerine de destek verilmektedir yılı Nisan sonu itibarıyle 135 tane engellilere yönelik kurs ve program düzenlenmiş olup kişi katılmıştır Engelli istihdam eden özel sektör işverenlerinin engelli çalışanları için ödedikleri sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı ilgili kamu kurum/kuruluşları tarafından karşılanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK 3.3. İşyerlerinin fiziksel ortamı engelli bireylere göre düzenlenecek, kullanılacak araç ve gereçlerin ergonomik tasarımı konusunda işverenler teknik ve mali yönden desteklenecektir. c) Süre: 2014 a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tedbir maddesindeki mali destek önerisi İŞKUR tarafından tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6518 sayılı Kanunda ile hayata geçirildiğinden, tedbir tamamlanmıştır. f) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Yerel Yönetimler, Sivil Toplum Kuruluşları 86 87

49 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarının risk değerlendirmesinde özellikle dikkate alınacağını belirten, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki eksiklikleri giderecek, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimini, çalışanın da iş sağlığı ve güvenliğine katkıda bulunmasını ve iş yerlerinin acil durum planları yapılmasını zorunlu tutan proaktif 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun 20/06/2012 tarihinde kabul edildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda, Kanunun uygulamasını kolaylaştırmak ve yükümlülüklerin ne şekilde yerine getirileceğini açıklığa kavuşturmak üzere, 35 yönetmelik yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bunların dışında İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğütarafından 2013 yılında gerçekleştirilen Çalışma Hayatında Risk Grupları ve Riskli Sektörlerin Belirlenmesi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi Projesi ile çalışma hayatında dezavantajlı (hassas risk taşıyan) grupların durum tespitine yönelik pilot illerde yapılacak uluslararası karşılaştırmalı (Makedonya vb.) saha araştırması gerçekleştirilmiştir. olup, indirimin her bir engelli çalışan için azami beş yıl süre ile uygulanacağı ve yıllık olarak indirilecek tutarın her bir engelli çalışan için asgari ücretin yıllık brüt tutarının yüzde 150 sini aşamayacağı hüküm altına alınmıştır Engellilerin bireysel becerilerini, mevcut potansiyellerini ve fonksiyonel kapasitelerini ortaya çıkaracak ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, MEB, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar 3.4. İşgücü piyasasına kazandırılmalarında güçlük çekilen engellilere yönelik korumalı işyerlerinin teknik ve mali yönden devlet tarafından desteklenmesine yönelik düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, MEB, Üniversiteler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığınca hazırlanan ve 2015 yılı yatırım programına alınan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı kapsamında gönderilen İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi proje teklifimiz kabul edilmiştir. Söz konusu proje, Kalkınma Bakanlığı tarafından 2015 yılı Yatırım Programında yer almıştır ve şu anda ÇSGB AB Koordinasyon Dairesi Başkanlığı proje havuzunda değerlendirme aşamasındadır. Bu proje kapsamında hem engellilere hem de meslek seçme aşamasındaki öğrencilere yönelik bir takım ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilmesi ve ülke çapında kullanımının yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Ayrıca, İŞKUR, doğrudan sorumlu kurum olan ASPB den gelen talepler doğrultusunda işbirliği kapsamında faaliyetlerde bulunulacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Engellilerin işgücüne katılımları ve istihdam edilebilirliklerini artırmaya yönelik olarak mesleki eğitim ve rehabilitasyon faaliyetlerinin yanısıra kendi işini kurma projelerine de destek verilmektedir yılı Nisan sonu itibarıyla 135 tane engellilere yönelik kurs ve program düzenlenmiş olup kişi katılmıştır. Engellilere ve eski hükümlülere yönelik olarak kendi işni kurma hibe desteği başlatılmıştır. Eski hükümlülere 15 bin, engellilere 36 bin TL destek verilmektedir. Ayrıca, 16 tane korumalı işyeri projesi kabul edilmiş olup 2 tanesi faaliyete başlamıştır. 30 Kuruma tarih ve sayılı resmi yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yapılan değişikliklerle, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100 ü oranında korumalı işyeri indirimi getirilmiş Engelli memur çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluşlarına yaptırım uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Devlet Personel Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, MEB, Sivil Toplum Kuruluşları, Yerel Yönetimler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Engelli memur istihdamının artırılması hususunda Devlet Personel Başkanlığı tarafından, 2015 yılı Şubat ayında (530) engelli öğretmen alımının Milli Eğitim Bakanlığınca yapıldığı, ayrıca merkezi yerleştirme ile adet kadroya Nisan 2015 tarihleri arasında aday tercihleri alınarak yerleştirme işlemi yapılacağı dile getirilmştir.

50 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 3.7. Engelli işçi ve memur çalıştırma kotalarına uymayan kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerine ve korumalı işyerlerindeki koşulların devamlılığına yönelik etkin denetim mekanizmaları geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İŞKUR 3.9. Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara yaptırım uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, Sivil Toplum Kuruluşları, Yerel Yönetimler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca, 2015 yılında da hem işin yürütümü hem de iş sağlığı ve güvenliği yönünden yürütülen tüm programlı teftişlerde engeliler öncelikli risk grubu olarak belirlenmiş ve sürekli nitelik arz eden bu eylem halen uygulanmaya devam etmektedir yılı içinde gerek programlı gerekse program dışı teftişlerde 50 ve daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde toplam 13 işyerinde engelli istihdam zorunluluğunun yerine getirilmediği, bu işyerleri hakkında TL. idari para cezasının uygulanması istenilmiştir yılı Mayıs ayı sonu itibarıyla 50 ve daha fazla işçi çalıştırılan 58 işyerinde toplam engelli istihdam edildiği tespit edilmiş olup; eksik engelli istihdamına rastlanılmamıştır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 4857 sayılı İş Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümler aykırı olarak engelli işçi çalıştırma yükümlülüğüne uymayan işverenveya, işveren vekili çalıştırmadığı her engelli işçi ve çalıştırmadığı her ay için aynı kanunun 101 inci maddesine istinaden Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce idari para cezası uygulanmaktadır. (2015 yılı: 2.095TL) Birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenler uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki il müdürlüğünce uygulanmaktadır. Kamu kuruluşları da bu yaptırımdan hiçbir şekilde muaf tutulmamaktadır. Bu kapsamda İŞKUR verilerine göre, özel sektör işverenlerinin 2015 yılı Mart ayı sonu itibarıyla açık engelli kontenjan sayısı kişidir yılında tarihleri arasında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen özel sektör işverenlerine uygulanarak tahsil edilen idari para cezası miktarı ise ,99 TL dir Yerel yönetimlere ait işyerlerinin işletilmesinde engellilere öncelik tanınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 4. Uzun süreli işsizlerin işe dönüşü hızlandırılacaktır Uzun süreli işsizlere yönelik iş gücü yetiştirme programlarının etkinliği izlenecek, eksiklikler tespit edilerek ilave tedbirler alınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, Yerel Yönetimler, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Uzun süreli işsizlerin istihdam edilebilirliklerini artırmak ve nitelikli danışmanlık hizmetlerini sağlamak ardından bu kişileri uygun aktif işgücü piyasası programlarına yönlendirebilmek amacıyla yatırım programları kapsamında iş kulüpleri projesi uygulamaya geçirilmiştir yıllarında pilot olarak uygulanacak proje sonrasında yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Söz konusu proje kabul edilmiş fakat uygulama aşamasına henüz geçilmemiştir. Uygulama aşamasına geçildiğinde programlara katılan uzun süreli işsizlere yönelik bilgilere yer verilecektir

51 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması 4.2. Uzun süreli işsizlik niteliklerine ya da sebeplerine göre yeniden tanımlanarak var olan iş danışmalığı hizmetleri bu tanımlara göre düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TÜİK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı tarafından danışman portföylerinin segmantasyonu amacıyla Kurum kayıtlarının revize edilmesi çalışması devam etmektedir. Çalışmalar sonucunda iş danışmanlığı hizmetleri buna göre düzenlenecektir. İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığınca 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 30 Nisan 2015 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilmiştir. Araştırmanın saha çalışmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analiz raporu hazırlama çalışmaları devam etmektedir Toplumda ayrımcılıkla mücadeleye ilişkin bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İçişleri Bakanlığı, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Çalışma Genel Müdürlüğü İstihdam Politikaları Daire Başkanlığı olarak özel politika gerektiren grupların (kadın, çocuk, engelli) istihdamının artırılması ve ayrımcılıkla mücadele amaçlarıyla çeşitli bilinçlendirme çalışmaları yürütülmektedir. Bu kapsamda, proje, yarışma ve farkındalık artırma toplantıları yapılmaktadır. Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödül Töreni nin makamdan gelen talimat uyarınca Haziran ayı içerisinde yapılması planlanmaktadır İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı (İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. 5. Ayrımcılıkla mücadeleye yönelik düzenlemeler geliştirilecektir Ulusal ve yerel televizyon kanallarında ayrımcılığın önlemesine ilişkin kamu spotlarına yer verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Eğitim ve Yayın Diaresi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), ASPB, ÇSGB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı olarak ayrımcılığın önlenmesi kapsamında kadın, çocuk, yaşlı, engelli, şehit ve gazi yakınları ile ilgili kamu spotları yaptırılmış olup, RTÜK onayından geçenlerin RTÜK sayfasından ulusal ve yerel tv kanallarının kullanımına açılmıştır. Halen kamu spotlarımız tv kanallarında yayınlanmaktadır. Kamu spotlarının medya takipleri yapılmaktadır. Kamu spot filmleri çalışmaları gerek Bakanlığımızın diğer birimleri gerekse Başkanlığımız tarafından halen devam etmektedir a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, SGK, MEB, ASPB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kadınların işgücüne katılımı, Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı (ABMYDB) tarafından IPA I Bileşen IV kapsamında yürütülen İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Progamı nın (İKGOP) öncelikleri arasında yer almaktadır. İKGOP, Avrupa Birliği fonlarını kullanarak hibe, hizmet ve mal alımı sözleşmeleri yoluyla çalışmalar yapmaktadır. İKGOP, cinsiyet eşitliğini iki öncelik ekseni dahilinde doğrudan ele almakta ve diğer öncelikler arasında da bu yöndeki faaliyetlere yer vermektedir: - İstihdam Önceliği Tedbir 1.1: Önceden tarımda çalışanlar dahil olmak üzere, kadınların işgücüne katılımlarının teşvik edilmesi ve kadın istihdamının artırılması - Eğitim Önceliği Tedbir 2.1: Eğitimin Önemi Hakkında Bilincin Arttırılması ve Başta Kız Çocukları Olmak Üzere İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi ve Kadınların İş Piyasasına Girişi için Okullaşmanın Arttırılması Türkiye de Şartlı Nakit Transferi Programının Desteklenmesi Operasyonu, Evde Çocuk Bakım

52 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Hizmetleri Yoluyla Kayıtlı Kadın İstihdamının Desteklenmesi Operasyonu, Dezavantajlı Kişilerin Entegrasyonu için İstihdam ve Sosyal Destek Hizmetleri Koordinasyon ve Uygulama Modeli Operasyonu için Teknik Yardım Projesi nin hibe sözleşmeleri imzalanmıştır. Özellikle Kız Çocuklarının Okula Katılım Oranlarının Arttırılması Projesinin hizmet ve mal alımı sözleşmeleri imzalanmıştır. 4. KAYNAKLAR Kalkınma Bakanlığı, Orta Vadeli Program ( ), Ekim 2014 Kalkınma Bakanlığı, 10. Kalkınma Planı ( ), Ankara 2014 İnternet Kaynakları: Kalk%C4%B1nma%20Plan%C4%B1.pdf İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi

53 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 1. MEVCUT DURUM Türkiye de ekonomik politikanın en önemli sorunlarından biri işgücüne katılımın ve kayıtlı istihdam düzeyinin düşük olması nedeniyle, çalışma çağındaki nüfusun önemli bir kısmının sosyal sigorta sistemi dışında kalmasıdır. Kayıtdışı, istihdamın planlanmasının önündeki en önemli engellerdendir. Kayıtdışı istihdam sorunu çözümlenmedikçe işgücü piyasasında önemli yapısal sorunların çözümlenmesi çok zordur. İşgücü piyasasında esnekleştirme çalışmalarından, yapılan politikaların etki analizinin yapılabilmesi, sosyal güvenlik sorunundan sosyal korumaya kadar birçok politika önlemi mevcut kayıtdışı olgusu karşısında başarısız olabilecektir. İşgücü piyasasında yer alan uzun süreli işsizler ile yüksek işsizlik riskiyle karşı karşıya olanlar sosyal korumaya duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Türkiye de kırsal alanda istihdam çoğunlukla kişi başı katma değeri düşük olan tarım sektöründedir. Bunun yanı sıra, tarımdan kopan nüfusun çok büyük bir bölümü kentteki işlere göre niteliklerinin yetersiz kalması nedeniyle işgücü piyasası dışına çıkmakta veya düşük ücretlerle geçici ve güvencesiz olarak çalışmaktadırlar. Tarımın istihdam içindeki payı ile gelirden aldığı pay arasındaki dengesizlik ve tarımdan kopan nüfusun kentteki işgücü durumu, gerek kentte gerekse kırda sosyal korumaya olan ihtiyacı artırmaktadır. Temel nedenleri yoksulluk ve yetişkin işsizliği olan çocuk işçiliği tüm önleme çalışmalarına rağmen önemli bir sorun olma özelliğini sürdürmektedir. Yoksulluğu azaltmayı amaçlayan kamu sosyal yardım harcamalarının ülkemizde GSYİH ye oranı AB ortalamasının gerisinde olmasına rağmen 2002 yılından beri artış göstermektedir. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan ve genel koordinatörlüğü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen, İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı nın dördüncü bileşeni Sosyal Yardım İstihdam Bağlantısının Güçlendirilmesi dir dönemini kapsayan eylem planları yürürlüğe girmiştir Kayıt Dışı İstihdam Sosyal güvenlik sisteminin mali ve sosyal açıdan sürdürülebilir, tüm nüfusa etkin ve eşit biçimde hizmet verecek bir yapıda olması, uzun vadede temel hedeftir. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğine yönelik olarak Onuncu Plan dönemi sonu olan 2018 yılı için iki hedef belirlenmiştir. Bunlardan birincisi, 2012 yılında yüzde 1,4 olan sosyal güvenlik sistemi gelir-gider farkının GSYİH ye oranının yüzde 1 e düşürülmesi, ikincisi ise 2012 yılında yüzde 1,4 olan bireysel emeklilik fonlarının büyüklüğünün GSYH ye oranının yüzde 4 e yükseltilmesidir yılında yüzde 13,8 olarak gerçekleşen Türkiye de sosyal harcamaların GSYİH ye oranı AB ortalamalarına göre oldukça düşüktür. Bunun yanı sıra yoksulluğun azaltılmasında sosyal transferlerin etkisi beklenen düzeyde değildir. Yoksulluğu azaltmayı amaçlayan sosyal koruma harcamalarının ülkemizde GSYİH ye oranı AB ortalamasının gerisinde olmasına rağmen 2002 yılından bu yana artış göstermektedir. Söz konusu oran 2002 yılında yüzde 11,59 iken, 2013 yılında yüzde 13,8 e yükselmiştir Yoksulluk Günümüz dünya nüfusunun yüzde 14,5 i günlük 1,25 dolardan daha az bir gelirle yaşamaya yaşamaktadır. Yoksulluk, tüm dünyada yaygın bir problem olarak kendini gösterse de, önemli ölçüde geri kalmış, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yoğunlaşmıştır. Yoksulluk, Türkiye de de uzun yıllardan beri var olan ve birçok kurum ve kuruluş tarafından mücadele edilen ve negatif etkileri azaltılmaya çalışılan bir sorundur. Kayıt dışı istihdam Türkiye işgücü piyasasının geleceğini belirleyecek temel değişkenlerin başında yer almaktadır. TÜİK Hane Halkı İşgücü Anketi 2015 yılı Şubat ayı sonuçlarına göre 8 milyon 103 bin kayıt dışı çalışan bulunmaktadır. Kayıt dışı çalışanların, 2 milyon 874 bini ücretli veya yevmiyeli, 174 bini işveren 2 milyon 679 bini kendi hesabına çalışan ve 2 milyon 413 bini ücretsiz aile işçisidir. Kayıt dışı istihdamın yıllara göre durumunu incelediğimizde ise azalma eğilimi görülmektedir. TÜİK 2013 yılı verilerine göre, eşdeğer hane halkı kullanılabilir medyan gelirin yüzde 50 si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranı yüzde 14,9 dur. Yoksul nüfusa dahil çalışabilir durumdaki nüfusun önemli bir bölümü istihdamda olmasına rağmen, bu kesim gerek nitelik düzeylerinin düşük olması gerekse yoğunlukla çalıştıkları tarım sektörü ile kentlerdeki marjinal sektörlerin özellikleri itibarıyla geçici ve güvencesiz işlerde düşük ücretlerle çalışmaktadırlar. Kayıt dışı çalışan kesimin yanı sıra, özellikle asgari ücret ile çalışan ve hanede tek gelir kaynağının bu ücret olduğu çocuklu hanelerde de yoksulluk riski yüksektir. Dolayısıyla sosyal sigorta kapsamında, özellikle asgari ücretle çalışan veya kayıt dışı çalışan yoksul kesimler sosyal korumaya olan ihtiyacı artırmaktadır. Ayrıca, sosyal yardımlar çoğunlukla sosyal sigorta kaydı olmayanlara yapılmakta ve bu durum da hem bireyleri kayıtlı çalışmaktan caydırabilmekte hem de kayıtlı çalışan ancak muhtaç durumdaki kişilerin sosyal yardımlardan daha az yararlanabilmesine neden olmaktadır. Yoksullukla mücadele çalışmaları kapsamında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hazırlanan Ulusal Yoksullukla Mücadele Stratejisi tamamlanmış ve yayınlanması beklenmektedir. Bu kapsamda, yoksul hanelerin diğer kamu hizmetlerine yönelik ihtiyaçları için Vaka Yönlendirme Sistemi uygulamaya geçirilerek, kurumların yoksul hanelere yönlendirilmesi sağlanacak ve sonuçlar takip edebilecektir. Her yıl 6 büyükşehirde mahalle bazlı olarak Sosyal (Risk) Uyum Analizi yapılacak, sosyal yardımlarda Merkezi Risk Tespit ve Teftiş Sistemi kurularak Sosyal Yardım Afet Yönetim Planı tamamlanacak ve Temel Sosyal Yardım Kanunu üzerinde çalışmalar yürütülecektir. Gösterge Kayıt Dışı İstihdam Oranı (%) 48,2 47,0 45,4 43,5 43,8 43, ,0 36,7 34,9 Tarım 88,2 87,8 88,1 87,8 85, ,8 83,6 83,3 82,3 Tarım Dışı 34,3 34,1 32,3 29,8 30, ,8 24,5 20,9 22,3 Ücretlilerde Kayıt Dışı Oranı 32,0 31,5 29,4 26,4 26,2 25,7 25,1 22,0 19,9 19,5 KAYNAK: TÜİK Türkiye işgücü piyasasının en temel yapısal sorunlarından biri kayıt dışı istihdamdır döneminde kayıt dışı istihdamın payı yüzde 50 seviyelerinden yüzde 35 seviyelerine gerilemiştir. Bu dönemde kayıt dışı istihdam oranı tarım sektöründe yüzde 90 lardan yüzde 82 lere, tarım dışı sektörlerde ise yüzde 34 ten yüzde 22,3 e düşmüştür. Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi çerçevesinde kurumlar arası koordinasyon ve işbirliğinin güçlenmesi, denetimlerin ve çapraz kontrollerin artması, vergi ve prim teşvikleri ile ekonomik gelişmenin getirdiği kurumsallaşma gibi faktörler kayıt dışılığın azalmasında etkili olmuştur. Ancak, halen Türkiye de kayıt dışı istihdam oranı diğer ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça yüksektir. Kayıt dışılık tarım, inşaat, toptan/perakende ticaret, otel ve lokantacılık ile ulaştırma sektörlerinde yaygındır. Ayrıca gençler, yaşlılar ve eğitim seviyesi düşük olanlar arasında kayıt dışı istihdam oranı yüksektir. Diğer önemli bir husus da işyeri büyüklüğü arttıkça kayıt dışılığın azalmasıdır. Yabancı kaçak işçilik 96 97

54 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi de kayıt dışı istihdam içinde ele alınması gereken ve gittikçe daha da önem kazanan bir sorun alanı olmaya devam etmektedir. Ülkemiz yabancı kaçak işçiler için transit ülke konumundayken son yıllarda hedef ülke konumuna gelmiştir yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programda, kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadele edilerek kayıtlı çalışan sayısının artırılması ve prim tabanının genişletilmesi hedefi yer almıştır tarihinde Etkin Rehberlik ve Denetim Yoluyla Kayıtlı İstihdamın Teşviki Operasyonu teknik destek bileşeni (KİT-UP II) başlamıştır. Proje, Sosyal Güvenlik Kurumunun rehberliğe dayalı denetim anlayışını merkez ve taşra düzeyinde yaygınlaştırmak, denetim ve rehberlik hizmetlerinde teknolojinin kullanımını artırmak, personel kapasitesini geliştirmek ve hibe bileşeniyle alanda proje üreten paydaşları desteklemek amacını taşımaktadır. Projenin faaliyet dönemi Eylül Eylül 2016 olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, farkındalık artırma faaliyetleri, eğitim faaliyetleri, sosyal güvenlik faaliyetleri gibi etkinliklerin yapılması planlanmaktadır Öncelikli Dönüşüm Programları(ÖDÖP) çerçevesinde Gelir İdaresi Başkanlığının koordinasyonunda Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı Eylem Planı yürütülmeye başlanmıştır. Programın hedefleri; Kayıt dışı ekonominin GSYH ya oranının beş puan azaltılması ve arım dışı sektörlerde kayıt dışı istihdam oranının beş puan azaltılmasıdır. İlgili ÖDÖP kapsamında aşağıda yer alan bileşenler yürtülmektedir: 1. Bileşen: Kayıt Dışı Ekonominin Boyutunun Belirlenmesi ve Ekonomi Üzerindeki Etkilerinin Analizi 2. Bileşen: Gönüllü Uyumun Teşvik Edilmesi ve Uyum Seviyesinin Yükseltilmesi 3. Bileşen: Denetim Kapasitesinin Güçlendirilmesi ve İlgili Mevzuatın Gözden Geçirilmesi 4. Bileşen: Eğitici ve Kapsayıcı Yöntemlerle Toplumun Tüm Kesimlerinde Farkındalığın Artırılması 5. Bileşen: Kurumlar Arası Veri Paylaşımının Geliştirilmesi ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunların Giderilmesi 1.3. Çocuk İşçiliği Ülkemizde çocuk işgücünün boyutlarını ortaya koymak amacıyla 2006 ve 2012 yıllarında Çocuk İşgücü Anketi yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre, ülkemizde 6-17 yaş grubundaki çocukların istihdam oranı yüzde 5,9 dur yılı verilerine göre, 6-17 yaş grubundaki ekonomik işlerde faaliyet gösteren çocukların yüzde 41,4 ü hanehalkı gelirine katkıda bulunmak amacıyla çalışmakta olduğunu ifade etmiştir. Dünya genelinde çocuk işçiliği yıllar itibarıyla düşüş göstermesine rağmen, ülkemizde iki anket arasında çocuk istihdam oranında düşüş olmaması çocuk işçiliği konusunda daha ayrıntılı araştırmaların ve politikaların oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Özellikle çalışmak zorunda bırakılan çocukların ailelerinin istihdama erişimini arttırmak önemli bir sosyal politika konusudur yılı içerisinde çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik olarak Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Politika Program Çerçevesi nin etkin olarak uygulanması, öncelikle en kötü biçimleri olmak üzere çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına katkı sağlamak amacıyla Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Yerel Kaynakların Etkinleştirilmesi Projesi yürütülmüştür. Proje kapsamında beş pilot ilde (Adana, Şanlıurfa, Gaziantep, Kocaeli ve Ordu) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bünyesinde çocuk işçiliği izleme birimleri oluşturulmuştur. Bu birimler aracılığıyla etkin bir izleme sistemi kurularak, ildeki diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyonu sağlamak suretiyle, çocuk işçiliğini önlemeye yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Proje kapsamında 2204 çalışan ve çalışma riski bulunan çocuğa ulaşılmış, 795 aile ile görüşmeler yapılarak 793 çocuk ve aileye rehberlik hizmetleri verilmiştir. Ayrıca pilot illerde 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü etkinlikleri organize edilmiştir. Çocuk işçiliğinin önlenmesi konusunda yürütülen bir başka çalışma ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Ordu da yürütülen Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi dir. Proje kapsamında fındık üretiminin yapıldığı illerde mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olmasından dolayı ailelerle birlikte gelen çocukların tarladan uzak tutulmasına yönelik çalışmalar yürütülmekte, fındık üretilen illerin çocuk işçiliğiyle mücadele kapasitesini ve toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla çalışmalar yapılmakta, hasat sezonlarında valilikler tarafından çocuklara yönelik eğitimi destekleyici etkinlikler düzenlenmektedir. Ordu da ÇSGB-Çalışma Genel Müdürlüğü ile Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ortaklığında yürütülen Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi kapsamında farkındalığı artırmak ve yapılan çalışmaların tanıtımını sağlamak amacıyla yıllarında Pikolo: Daha iyi bir geleceğe yürümek ve Pikolo II: Bir yaş daha büyümek isimli iki belgesel film hazırlanmıştır. Bahse konu projenin Ordu ilinde elde ettiği başarının diğer mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olarak görüldüğü illere de yaygınlaştırılması için Fındık Tarımında Mevsimlik Çocuk İşçiliği İle Mücadele Projesi Çok Taraflı Değerlendirme ve Çalışma Grubu Toplantısı Mayıs 2015 tarihinde geniş bir katılımcı profili ile İstanbul da yapılmıştır. Projenin yılları arasında Ordu, Düzce, Sakarya ve Şanlıurfa illerinde de uygulanmasına karar verilmiştir İşsizlik Sigortası İşsizlik sigortası; bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlere, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önleyen, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren, devlet tarafından kurulan zorunlu bir sigorta koludur. İşsizlik sigortası kapsamında; işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği ve ücret garanti fonu ödemeleri gerçekleştirilmektedir. Yapılan bu ödemelerden biri olan işsizlik ödeneğinden, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenler, hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak kaydıyla, son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak ve hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurarak iş almaya hazır olduğunu bildirmek koşulu ile yararlandırılmaktadır. Ödenek iş akdinin feshinden önce çalışılan süreye göre 6, 8 veya 10 ay boyunca ödenmektedir. Ödenek miktarı sigortalı işsizin son 4 aylık kazancına göre hesaplanmakta olup, 2015 yılının ilk altı aylık döneminde 476,95 TL ile 953,90 TL arasında değişmektedir. İşsizlik sigortası prim kesintileri tarihinde başlamış olup, sigortalı işsizlere ilk ödeme Mart 2002 ayında yapılmıştır. İşsizlik sigortası kapsamında yapılan bir başka ödeme türü de kısa çalışmadır. Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde kısa çalışma ödeneği ödenmektedir.

55 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi Azami 3 ay olarak ödenen kısa çalışma ödeneğinin miktarı, sigortalı işsizin son 12 aylık kazancına göre hesaplanmakta olup, 2015 yılının birinci altı aylık döneminde 715,43 TL ile 1.788,57 TL arasında ödeme yapılmaktadır. Pasif istihdam politikalarının bir diğeri Ücret Garanti Fonu ödemesidir. Bu ödeme; konkordato, aciz vesikası iflas veya iflasın ertelenmesi sebebiyle işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde çalışanların üç aylık ödenmeyen ücretlerini garanti altına alan bir uygulamadır yılında mevzuatımıza girmiş olmakla birlikte ilk ödemesi 2005 yılında gerçekleştirilmiştir. Ücret garanti ödemesinde, 2015 yılının birinci altı aylık dönemi için üst sınır 5 bin 675 TL seviyesindedir. İşsizlik Sigortası Ödemeleri Kısa Çalışma Ödemeleri Ücret Garanti Fonu Ödemeleri Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , * , , ,6 2015* , , ,6 TOPLAM , , ,4 KAYNAK: İŞKUR 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Sosyal yardımlar hak temelli ve önceden belirlenmiş objektif kriterlere dayalı olarak sunulacaktır. 1.1 Benzer nitelikteki sosyal yardım programları bir araya getirilerek gruplandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, SGK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Konuya ilişkin Kanuni düzenleme yapılması kısa vadede planlanmamaktadır. Ulusal yoksullukla mücadele planı çalışmaları çerçevesinde sosyal yardım sisteminin bütüncül şekilde tasarlanması ve hak-sorumlulukların belirlenmesine yönelik hukuki alt yapı oluşturulması ve mali projeksiyonların hazırlanması çalışmaları yapılmaktadır. Yapılacak sınıflandırma ile çocuk yardımı, yaşlı yardımı, engelli yardımı gibi sosyal yardımların hak temelli yapılmasını ilke olarak esas alan bir düzenleme ile hayata geçirilmesi yönünde çalışmalar yapılacaktır. * tarihi itibarıyla 1.2 Sosyal Yardım Yararlanıcılarının Belirlenmesine Yönelik Puanlama Formülü Geliştirilmesi Projesi tamamlanıp, tüm sosyal yardım programlarında uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Puanlama formüllerine ilişkin gerçek hane incelemeleri üzerinden testler devam etmektedir. Bu testler çerçevesinde 1 milyonu aşkın hanenin puanlama denemesi yapılmış olup; hak sahipliği için kesme noktalarının tespiti çalışmaları sürmektedir

56 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 2. Sosyal koruma hizmeti, hane halkı kompozisyonu da dikkate alınarak kişilerin ihtiyaçlarına göre çalışmayı teşvik edici şekilde tanımlanacak ve sınıflandırılacaktır. 2.1 Sosyal yardım sistemi yardımlardan yararlanan kişilerin en kısa sürede kendi imkânları ile geçinebilecekleri ve sosyal yardım almadan yaşayabilecekleri bir duruma gelmesini sağlayacak şekilde yapılandırılacak, bu kişilerin meslek edinebilmeleri için çalışmalar yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/ İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Maliye Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tedbirle ilgili olarak önceki dönemde yapılan çalışmalarla: 1. Sosyal Yardım-İstihdam Bağlantısı Bilgi Sisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar başlatılmıştır. 2. Tüm vakıflarda İŞKUR hizmet noktaları kurulmuştur. 3. Vakıf görevlilerine İŞKUR portalının kullanımı ve iş arayan kaydı yapabilmeleri için eğitimler verilmiştir. 4. Ailesinde çalışanı olmayan ve yaş arasında ferdi bulunan 1,7 milyon hanelik hedef kitlede yer alan sosyal yardım yararlanıcılarından çalışmak isteyenlerin vakıf görevlilerince İŞKUR sistemine kayıt edilmesine başlanılmıştır. değerlendirilmiş, önümüzdeki ay için bilgi işlem birimlerinin de katılımıyla bir toplantı daha düzenlenmesi üzerinde mutabakata varılmıştır. Ayrıca 3 er aylık dönemlerle Kalkınma Bakanalığı nın da katılımıyla izleme toplantısı düzenlenmesi veya izleme raporu oluşturulması yönünde fikir birliğine varılmıştır. Tedbirle ilgili olarak tarihinde İŞKUR da ASPB nin de katılımıyla bir toplantı düzenlenmiştir. Söz konusu toplantıda ASPB Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü, İstihdam Dairesi Başkanlığı tarafından Sosyal Yardımlar ile İstihdam Bağlantısının Etkinleştirilmesi kapsamında yapılan çalışmalardaki hedef kitlenin İŞKUR İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezlerinin bulunduğu il ve ilçelerdeki sosyal yardım yararlanıcıları esas alınarak daraltılıp, kişiye indirilmesi önerilmiştir. Söz konusu öneri İŞKUR İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından uygun bulunmuştur. ASPB SYGM, İstihdam Dairesi Başkanlığı tarafından söz konusu hedef kitlede yer alan sosyal yardım yararlanıcısının doğrudan İŞKUR a yönlendirilmesi ve İŞKUR a kayıt, işe yönlendirme ve benzeri işlemlerinin doğrudan İŞKUR İş ve Meslek Danışmanları tarafından yapılması önerilmiştir. Söz konusu öneri İŞKUR İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından uygun bulunmamış ve Sosyal Yardımlar ile İstihdam Bağlantısının Etkinleştirilmesi çalışmalarının Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla birlikte yürütülmesi gerekliliği vurgulanmıştır. 2.2 Sosyal yardım ve hizmet alanında Sosyal Destek Danışmanı modeli çerçevesinde aile odaklı bir sistem kurulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İŞKUR, Yerel Yönetimler, Sivil Toplum Kuruluşları 5. Vakıflardaki görevliler tarafından İŞKUR a kayıt edilen sosyal yardım yararlanıcılarına İŞKUR hizmetleri ile ilgili bilgilendirme ve danışmanlık hizmetleri verilerek bu kişilerin durumlarına uygun işgücü taleplerine ve aktif işgücü programlarına yönlendirilmesine başlanılmıştır. 6. Vakıflardaki görevliler tarafından İŞKUR a kayıt edilen sosyal yardım yararlanıcılarına iş görüşmesine gitmeleri halinde 40 ila 100 TL arasında, işe girmeleri ve çalışmaya devam etmeleri halinde ise brüt asgari ücretin 1/3 ü tutarında ilave sosyal yardım verilmeye başlanılmıştır. 7. Sosyal yardım alanlardan çalışabilecek durumda olanların geçerli bir sebep olmaksızın teklif edilen işleri kabul etmemesi halinde, merkezi ve ayni yardımlarına dokunulmaksızın başvuru yaptığı nakdi yardımların olumsuz değerlendirilmesi suretiyle aldığı sosyal yardımların azaltılmasına başlanılmıştır Yılı İçerisinde: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aile Sosyal Destek Programının (ASDEP) hayata geçirilmesi çalışmaları kapsamında Kırıkkale, Rize ve Sakarya illeri ile Altındağ (Ankara) ilçesinde Ocak 2015 sonu itibarıyla Pilot Uygulama başlatılmıştır. Bu çerçevede sahada kendileri için belirlenmiş bölgelerde çalışan Aile Sosyal Destek görevlileri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından son bir yılda yardım almış olan kişi ve aileler başta olmak üzere ihtiyacı olan tüm kesimlere ulaşarak, sorunlarının yerinde tesbiti ve daha hızlı çözümüne yönelik çalışmalara başlamışlardır. 22 Mayıs 2015 itibarıyla hane ziyaret edilmiş, sı İŞKUR a olmak üzere si için ilgili kurum ya da kuruluşa yönlendirme yapılmış, destek süreci başlatılmış ve bunlardan ailenin sorunu çözülmüştür. Aşamalı olarak ülke geneline yaygınlaştırılması planlanan ASDEP Uygulamasının yılın ikinci yarısından sonra 15 ilde sürdürülmesine dair hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Tedbirle ilgili olarak tarihinde ASPB de Kalkınma Bakanlığı ve İŞKUR un da katılımıyla bir toplantı düzenlenmiştir. Yapılan toplantıda hali hazırda gelinen nokta

57 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 2.3 Sosyal yardımlar hanede yer alan bireylerin nitelik ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, İŞKUR, Maliye Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Yardım programlarında hane yaklaşımı yaygınlaştırılmıştır. Puanlama formülleri hane bireylerinin özelliklerini değerleyerek hane muhtaçlığını tespit etmektedir. Puanlama formüllerine ilişkin testler devam etmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmalara ilişkin veriler aşağıdaki gibidir: İŞKUR a Kaydedilen / Güncellenen Kişi Sayısı 34,330 İşe Yönlendirilen Kişi Sayısı 7,777 İşe Yönlendirme Yardımı Verilen Kişi Sayısı 987 İşe Yönlendirme Yardımı Ödeme Tutarı - TL 71,980 Kursa Yönlendirilen 405 İşe Yerleştirilen 1,347 İşe Başlama Yardımı Verilen Kişi Sayısı 278 İşe Başlama Yardımı Ödeme Tutarı - TL 109,561 TYP ye Yönlendirilen Kişi Sayısı 2,074 Çalışmaktan İmtina Eden Kişi Sayısı 6, Mevcut durumda çalışabilir yoksul vatandaşlara verilen nakdi yardımlar işsizlik yardımı adı altında ve çalışmayı teşvik edecek şekilde şartlı olarak verilecektir. İstihdam Kapsamında ŞESY Kesilmeyen Fayda Sahibi Sayısı 22,518 İstihdam Kapsamında ŞESY Kesilmeyen Hak Sahibi Sayısı 17,175 a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü İstihdam Kapsamında ŞESY Kesilmeyen Kaynak Tutarı - TL 1,738,735 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İŞKUR- İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İstihdamı Teşvik Yardımları ve Müeyyide aşağııdaki şekilde uygulanmaktadır: 2.5 Romanların yaşadıkları bölgelerde istihdama yönelik eğitim ve danışmanlık faaliyetleri için bir alt stratejik plan hazırlanacaktır. 1- Kişinin iş görüşmesine gitmesi ve işe kabul edilmesi durumunda gereken yol masrafı, sağlık raporu, fotoğraf vb. giderler için, bir yıl içinde; azami üç kere olmak üzere 40 TL ile 100 TL arası İşe Yönlendirme Yardımı verilir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, İŞKUR 2- İşe yönlendirilen kişilerin, işe yerleşmesi durumunda, aynı yıl içinde bir defaya mahsus olmak üzere, aylık brüt asgari ücretin 1/3 ü kadar tutar, İşe Başlama Yardımı olarak verilir. 3- İşine düzenli olarak devam eden kişiler; kömür, eğitim ve gıda yardımlarında öncelikli olarak değerlendirilir. 4- Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımlarından (ŞESY) faydalananların, işe yerleşmeleri halinde, 12 ay boyunca Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımları kesilmeyecektir. 5- Müeyyide: Sosyal yardım yararlanıcısının, istihdama ve istihdam kazandırıcı faaliyetlere haklı bir neden olmadan katılım sağlamaması durumunda, düzenli merkezi yardımlar ve aynî yardımlar dışında, Mütevelli Heyetince herhangi bir nakdî yardım yapılamaz. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Roman yurttaşların karşı karşıya olduğu yoksulluk ve sosyal dışlanmışlıkla daha etkin mücadele edebilmek amacıyla dönemini kapsayacak bir ulusal strateji belgesi hazırlanmaktadır. Daha önce hazırlanmış olan taslak üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Diğer kamu kurumlarından alınan görüşler, Roman sivil toplum örgütlerinin görüşleri ve Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan tebliğler ışığında içeriği değiştirilen taslağa son hali verilmektedir. Nihai taslağın Mayıs 2015 sonuna kadar bitirilmesi hedeflenmektedir

58 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 3. İşsizlik sigortası daha fazla sosyal koruma sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecektir. 3.1 İşsizlik sigortasının kapsamı, ödeme miktarı ve süresi ile hak kazanma koşulları, çalışmayı teşvik edici şekilde iyileştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ASPB, ÇSGB, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 1) İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için tarihli ve 6953 sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan yıllarına ilişkin talep edilen veriler tarihli ve sayılı yazı ile Kurumumua gönderilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. ancak Kurumumuza başvuruda bulunmayanların tespiti ve bilgilendirilmeleri hakkında çalışma yapmak için Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığıyla irtibata geçilmiştir. Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca bu durumda olanların tespitine ilişkin taslak liste gönderilmiş ve Başkanlığımızca kontroller gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar devam etmektedir. 3.3 İşsizlik sigortası hak kazanma koşulları ödeme miktarı ve süresi, uzun süreli işsizler ile yüksek işsizlik riskiyle karşı karşıya olan özel politika gerektiren gruplar dikkate alınarak belirlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2) Mevcut şartlar altında işsizlik ödeneğine hak kazanabilecek şekilde hizmet akdi sona eren, ancak Kurumumuza başvuruda bulunmayanların tespiti ve bilgilendirilmeleri hakkında çalışma yapmak için Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığıyla irtibata geçilmiştir. Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca bu durumda olanların tespitine ilişkin taslak liste gönderilmiş ve Başkanlığımızca kontroller gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar devam etmektedir. 1) İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için tarihli ve 6953 sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan yıllarına ilişkin talep edilen veriler tarihli ve sayılı yazı ile Kurumumua gönderilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. 2) Mevcut şartlar altında işsizlik ödeneğine hak kazanabilecek şekilde hizmet akdi sona eren, ancak Kurumumuza başvuruda bulunmayanların tespiti ve bilgilendirilmeleri hakkında çalışma yapmak için Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığıyla irtibata geçilmiştir. Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca bu durumda olanların tespitine ilişkin taslak liste gönderilmiş ve Başkanlığımızca kontroller gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar devam etmektedir. 3.2 İşsizlik ödeneğinin süresi, ulusal düzeydeki yıllık işsizlik oranlarına duyarlı hale getirilecek şekilde yeniden belirlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar 4. Kayıt dışı çalışan yoksullara ve yoksulluk riski altında olan kişilere yönelik faaliyetler artırılacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 1) İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için tarihli ve 6953 sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan yıllarına ilişkin talep edilen veriler tarihli ve sayılı yazı ile Kurumumza gönderilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. 4.1 Kayıt dışılığın önemli bir parçasını oluşturan ve geniş kapsamlı istihdam yaratan küçük işletmelerin kayıtlı sektöre geçişini özendirici program ve uygulamalar düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ÇSGB, İŞKUR, KOSGEB 2) Mevcut şartlar altında işsizlik ödeneğine hak kazanabilecek şekilde hizmet akdi sona eren,

59 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 10 Eylül 2014 tarihinde kabul edilen 6552 sayılı Kanun çerçevesinde, 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 1 Nisan 2015 ten itibaren yürürlüğe giren Ek 9 uncu madde ile sigortalılık işlemleri kolaylaştırılmıştır. Ayrıca KOSGEB tarafından küçük ve orta büyüklükteli işletmelere her ay düzenli olarak gönderilen e-bültenlerde kayıt dışılığa yönelik bilgilendirme yapılarak, küçük işletmelerin bilinçlendirilmesi sağlanacaktır. 4.2 Tarım gibi kayıt dışılığın yaygın olduğu sektörler başta olmak üzere tüm sektörlerde kayıt dışı çalışan ve çalıştıranların sorunlarının ve çözüm önerilerinin temsilciler düzeyinde ele alındığı ve ortak paydaların birlikte belirlendiği çalıştaylar gerçekleştirilerek kayıtlı istihdam konusunda farkındalık yaratılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ÇSGB, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KİT-UP II Projesi kapsamında özellikle tarıma yönelik 30 ilde muhtarlara ve yerel medayaya bilgilendirme yapılarak kayıt dışılık ve sosyal güvenlik bilinci hakkında farkındalık yaratılacaktır. Projenin illerde hedef kitlelere yönelik farkındalık toplantıları şimdiye kadar Muğla, Manisa, Çorum, Bolu, Edirne, Konya, Bursa ve Malatya da gerçekleştirilmiş olup, bu faaliyetlere katılan çok sayıda muhtar ve medya mensubu kayıt dışı çalışmanın kişiye ülkeye verdiği zararlar, sigortalı çalışmanın kişiye ailesine geleceğine yaptığı katkı konusunda uzmanlar tarafından bilgilendirilmiştir. 5. Yoksul veya yoksulluk riski altında olan hanelerin, kayıtlı çalışanları olsa dahi, hane halkı özellikleri dikkate alınarak, sosyal yardımlardan faydalanma imkanları artırılacaktır. 5.1 Sosyal yardımlar kayıtlı çalışanları da içerecek şekilde daha kapsayıcı bir yaklaşımla ele alınacak, tüm hane halkı şartları gözetilerek, bireylerin yoksulluk riskini azaltacak şekilde nesnel ölçütler çerçevesinde verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: tarihli ve 6353 sayılı Kanun ile 3294 sayılı Kanunun 2 nci maddesine eklenen hüküm çerçevesinde sosyal güvenceli kişilere ve hanelerine yardım yapılabilmesi sağlanmıştır. Puanlama formüllerine ilişkin testler devam etmektedir. Gerek kayıtlı çalışmayı özendirmek gerekse hakkaniyeti sağlamak adına kayıtlı çalışan ancak yoksul veya yoksulluk riski altında olan çalışanları da (özellikle çocuk sahibi olanlar) içerecek şekilde sosyal yardımlardan yararlanma ölçütleri geliştirilecek ve hazırlanan puanlama formülünün tüm yardımlarda kullanılması amacıyla çalışmalarda bulunulacaktır. Ayrıca Kurumumuzca kayıt dışılığın yoğun olduğu sektörlerde Haziran ayı içerisinde bir çalıştay yapılarak, sosyal tarafların görüşlerinin alınması planlanmaktadır. 6. Kamu tarafından uygulanan sosyal korumaya yönelik programların koordineli bir şekilde yürütülmesi sağlanacaktır. 4.3 Sosyal yardım alan kesime yönelik kayıtlı çalışmaya yönlendirici bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ÇSGB, İŞKUR, SGK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 yılında SGK Kayıtdışı İstihdam ile Mücadele Dairesi ile birlikte bir broşür hazırlanmış, adet basılarak hedef kitlesi çok yüksek olan 502 Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığıyla sosyal yardım yararlanıcılarına ulaştırılmıştır. 6.1 Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Projesi bitirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Proje 2015 Kasım döneminde tamamlanacaktır. Proje kapsamında Kamu kurumları ile entegrasyon sağlanmış olup yerel yönetimler ile veri paylaşımı hussunda pilot uygulama bilgi işlem altyapısının tamamlanmasına müteakip başlatılacaktır

60 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 6.2 Sosyal yardım - istihdam ilişkisinin güçlendirilmesine yönelik olarak ilgili kurumlar arasındaki mevcut protokoller gözden geçirilerek ihtiyaca göre yeni protokoller düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı arasında imzalanmış olan İşbirliği Protokolü devam etmekte olup yakın zamanda imzalanması düşünülen bir protokol bulunmamaktadır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü kapsamında toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla ILO ortaklığında afiş, broşür ve kitap ayracı bastırılarak 81 ile dağıtımı yapılmıştır. Ayrıca ulusal kanallara yazı yazılarak 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü temalı yayın ve haber yapmaları talep edilmiştir. 7.3 Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi için Zaman Bağlı Politika ve Program Çerçeve Belgesi güncelleme çalışmaları başlatılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, MEB, İçişleri Bakanlığı, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, ILO, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları, Üniversiteler c) Süre: Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi etkin olarak tüm illerde uygulanacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Birim bünyesinde güncelleme çalışmalarına başlanmıştır. ILO Türkiye Temsilciliği ile görüşme deyapılmıştır. Teknik güncelleme tamamlandıktan sonra tüm ilgili tarafların dahil edildiği çalışma grubu kurularak, çalışma grubunun katkılarıyla tamamlanacaktır. 7.1 Çocuk işçiliği konusunun yılda en az bir kez İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının toplantı gündemine alınması sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, MEB, Valilikler, Belediyeler, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları 7.4 İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı (İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 81 İl Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bilgilendirilmiştir Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele G ünü nde farkındalık artırmaya yönelik etkinlikler yapılacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, SGK, Milli Eğitim Bakanlığı, ASPB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İKGSOP un istihdam önceliği altında İnsana Yaraşır İş başlıklı bir tedbir maddesi belirlenmiştir. Bu tedbir kapsamında çocuk işçiliği tematik olarak ele alınacaktır. Önümüzdeki dönemde bu yöndeki çalışmaların paylaşılması mümkün olacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, MEB, İçişleri Bakanlığı, BM Kuruluşları, Sivil Toplum Kuruluşları

61

62 Bilişim Sektörü 1. MEVCUT DURUM Bilgi ve iletişim teknolojileri ekonomik, sosyal ve bireysel yaşamı yoğun olarak etkilemektedir. Sayısı üç milyarı bulan internet kullanıcısı, internet ortamında giderek daha fazla zaman geçirmekte, öğrenme, eğlenme, alışveriş ve sosyal faaliyet ihtiyaçlarını burada karşılamakta, hayat dijitalleşmektedir. Ekonomilerde mevcut üretim, tüketim, birikim ve bölüşüm süreçleri dönüşmekte; yeni ürün ve hizmetlerin payı ve etkisi artmakta; iş dünyasının rekabet gücü açısından bu teknolojilere sahip olma ve bu teknolojileri etkin biçimde kullanabilme yeteneği daha belirgin hale gelmekte; iş modelleri ve işgücü piyasası değişime uğramaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerini ve bilgiyi etkin kullanan ülkeler uluslararası rekabet avantajı kazanmakta, küresel rekabet koşullarında bu araçtan etkin olarak yararlanamayan ülkeler ise yarışın dışında kalmaktadır. Türkiye de Bilgi ve İletişim Teknolojisi(BİT) ndeki gelişmelere ve bu teknolojilerin ekonomik ve sosyal yaşama etkilerine ilişkin politika ve strateji arayışları 1990 lı yılların ikinci yarısından itibaren sürekli olarak gündemde olmuştur. Türkiye Ulusal Enformasyon Altyapısı Ana Planı-TUENA (1999), e-türkiye Girişimi Eylem Planı (2000), e-dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı ( ), 2005 Eylem Planı ile Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı ( ) özellikle bilgi toplumu politika alanına yönelik hazırlanan politika belgeleridir. Bu çalışmalarda temel politika metinlerindeki bilgi toplumu tercihleri detaylandırılmış ve bilgi toplumu alanındaki politika ve stratejiler belirli bir bütünlük içerisinde bir arada ele alınmıştır. Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanan, ülkemizin döneminde takip edeceği Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı ise, Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilerek 6 Mart 2015 tarihli Resmi Gazetenin mükerrer sayısında yayımlanmıştır. Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı, Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda 26 kurum ve kuruluşun sorumluluğunda hayata geçirilecektir Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı, büyüme ve istihdam odağında ve sekiz ana eksende hazırlanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da Nitelikli İnsan Kaynağı ve İstihdam ekseni kapsamında üç eylemden sorumludur. Bu eylemler; 24 no.lu Meslek İçi Eğitimlerin Etkinleştirilmesi ve Yaygınlaştırılması, 28 no.lu BİT Destekli Uzaktan Çalışma Koşullarının Oluşturulması ve 29 no.lu Yurtdışından Nitelikli İşgücü Çekme Programı Geliştirilmesi eylemleridir yılı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı na göre, OECD ülkelerinde, 2012 yılı itibarıyla toplam katma değerin yüzde 5,85 ini, istihdamın ise yüzde 3,68 ini oluşturan BİT Sektörü, katma değeri yüksek, dinamik ve nitelikli istihdam oluşturan bir sektördür. BİT Sektörünün gelişimi bu sektörün Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ya yapacağı doğrudan katkının yanı sıra, diğer sektörlerin gelişimi için de önemlidir. BİT ürün ve hizmetlerinin diğer sektörlere nüfuzu; ekonominin geneli ve tüm sektörler için yenilik sistemlerinin etkinleşmesi, yeni ürün/ hizmetlerin üretilmesi, tedarik, üretim, satış gibi tüm süreçlerde maliyet avantajı, verimlilik artışı elde edilmesi ve yeni pazarlara erişimi mümkün kılmaktadır. Bilişim Sektörü Sektörün önemi Orta Vadeli Programda da vurgulanarak Kamu yatırımlarında, Kamu özel işbirliği modeliyle yürütülenler dâhil, eğitim, sağlık, içme suyu ve kanalizasyon, bilim-teknoloji, bilişim, ulaştırma ve sulama sektörlerine öncelik verilecektir. ifadesine yer verilmiştir. Türkiye Bilişim Derneği nin hazırladığı 2014 yılı Değerlendirme Raporu na göre, BİT

63 Bilişim Sektörü Sektöründe, 2013 yılında yaklaşık olarak yüzde 13 büyüme gerçekleşmiştir yılı sonunda, donanım pazarının yaklaşık yüzde 15, yazılım pazarının yüzde 10, hizmet pazarının ise tahminen yüzde 11 oranında büyümüş olduğu düşünülmektedir. Rapora göre; Türkiye BİT ekonomisi 1,2 trilyon ABD Doları büyüklüğündeki Avrupa BİT pazarının yüzde 2 si, 4,1 trilyon ABD Dolarlık küresel pazarın da yüzde 0,75 i oranında pay almaktadır. Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2014 Yılı Pazar Verileri ne göre ise; sektörün büyüklüğü geçen yıl / TL bazında yıllık yüzde 12,1 artmıştır. BİT Sektörünün büyüklüğü 69,4 milyar liraya ulaşmıştır. 69,4 milyar liraya ulaşan toplam sektör büyüklüğünü, 48,9 milyar lira ile iletişim teknolojileri, 20,4 milyar lira ile bilgi teknolojileri oluşturmuştur yılına göre en yüksek büyüme yüzde 12,3 ile bilgi teknolojilerinin yazılım ve donanım kategorisinde gerçekleşmiştir. Böylece, yazılım sektörünün toplam bilgi teknolojilerindeki payı, yüzde 30 seviyelerine ulaşmış olmuştur. Sektörün, toplam ihracat rakamı 1,34 milyar liraya ulaşmıştır. Toplam ihracatın yarısından fazlası ise 800 milyon lira ile yazılımdan gelmiştir. Bu durum, yazılım kategorisindeki cironun yüzde 12,7 lik kısmının ihracattan elde edildiğini göstermektedir. İnsan kaynağı arzındaki artışa rağmen işverenlerin talepleri nitelik olarak karşılanamamaktadır. BİT alanındaki hızlı teknolojik değişimler bu alanda çalışanların örgün eğitimde aldığı bilgilerin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Bu yüzden BİT ile ilişkili tüm sektörlerde çalışanların mesleklerini yerine getirebilmeleri için meslek içi eğitimden geçirilmeleri gerekmektedir. Ülkemizde BİT uzmanlarının yoğun olarak istihdam edildiği, 20 si BİT Sektöründen, 12 si ise farklı sektörlerden büyük ölçekli 32 şirket ile 2012 yılında işverenlerin taleplerine yönelik bir araştırma yapılmıştır. Araştırma, BİT alanında çalışmaya başlayan yeni mezun kişilerin nitelikleri ile işverenlerin nitelik beklentilerinin tam olarak uyuşmadığını göstermektedir. Araştırmaya dâhil edilen işverenlerin yüzde 35 i giriş seviyesi pozisyonlar için üniversiteden işe alınan mühendislerin BİT ile ilgili bilgi ve becerilerinin ve işe hazırlık durumlarının yeterli olmadığını, yüzde 63 ü giriş pozisyonu ve yüzde 78 i ise ara pozisyon için BİT alanında nitelikli insan kaynağı bulmanın diğer alanlardaki insan kaynağına göre daha zor olduğunu belirtmektedir. Aynı araştırmaya göre, işverenlerin yüzde 84 ü önümüzdeki 5 yıl içerisinde BİT ile ilgili birimlerde açılacak pozisyonların diğer iş kollarına oranla daha fazla artacağına inanmaktadır. TÜBİSAD ın yapmış olduğu bu çalışma kapsamında hazırlanan ankete katılan firmalara göre, en çok ihracat yapılan ülkeler arasında Azerbaycan başta gelmektedir. Azerbaycan ı Almanya, Türkmenistan, Amerika, Hollanda ve İngiltere takip etmektedir. Sektörün sağladığı istihdam, bu yıl 2 bin 500 kişi artmış ve 103 bin kişi olmuştur. Bilgi ve İletişim Sektöründe ihtiyaç duyulan insan kaynağının yetiştirilmesinde bu alandaki eğitim programlarının içeriğinin, ortaya çıkan yeni meslekler de dikkate alınarak, piyasa talebini karşılayabilecek şekilde yapılandırılması ihtiyacı bulunmaktadır. Bu çerçevede, BİT eğitim müfredatının güncellenmesinde piyasa talepleri ve yeni mesleklerin dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca kamu BİT yatırımına ayrılan ödenek 2014 yılında 263 proje için 3 milyar 684 milyon TL ye ulaşmıştır yılı için öngörülen kamu BİT yatırımlarının sektörler arası dağılımına bakıldığında, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve üniversitelere ait yatırımların bulunduğu eğitim sektörü yaklaşık yüzde 44 lük bir payla birinci sırada yer almaktadır. İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü gibi önemli e-devlet projeleri yürüten kurumlara ait projelerin yer aldığı diğer kamu hizmetleri sektörü yaklaşık yüzde 37 lik bir oranla eğitim sektörünü takip etmektedir. Bu iki sektör haricinde yüzde 7 ye yakın bir paya sahip olan ulaştırma-haberleşme sektörü de önemli miktarda BİT yatırımının yapıldığı bir sektör konumundadır. TÜBİSAD Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2014 Yılı Pazar Verileri ne göre; firmalar, 2015 yılında sektörde yüzde 11 ile 15 arasında bir büyüme beklemekte ve büyümede Ar-Ge yatırımı ve inovasyonun en önemli faktör olacağını belirtmektedir. Diğer yandan araştırma sonuçlarına göre sektörde yer alan şirketler, 2015 yılı için kamu alımlarının büyümede olumlu etkisinin olacağını düşünmektedirler. Dünya Ekonomik Forumu nun yayınladığı 2014 yılı Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu na göre, 148 ülkenin ağ hazırlık indeksi sıralamasında Türkiye 4,3 puanla 51. basamakta yer almaktadır. Alt gruplamalara bakıldığında ise, Türkiye satın alınabilirlikte 17; iş dünyası ve inovasyon ortamında 38; çevrede 44; altyapı ve dijital içerikte 48; hükümetin online hizmetleri ve mobil geniş bant aboneliğinde 77; matematik-fizik eğitiminin kalitesinde 101 ve e-katılım indeksinde 107.sırada yer almaktadır yılı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı na göre; Bilgi Teknolojileri Sektöründe güçlü bir piyasa yapısının tesis edilmesi oldukça önemlidir. Bilgi teknolojileri donanım harcamalarında etkinliğin sağlanmasına, katma değerli yazılım ve bilgi teknolojileri hizmetleri kullanımına ağırlık verilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe nitelikli insan kaynağı açığı bulunmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; 2015 yılı Şubat ayı itibarıyla Bilgi ve İletişim Sektöründe istihdam edilen kişi sayısı 248 bindir. İstihdam edilen 248 bin kişiden 185 bin kişi erkek iken, 63 bin kişi kadındır yılı itibarıyla ise sektörde istihdam edilen kişi sayısı erkeklerde 172 bin, kadınlarda 55 bin ve toplamda ise 227 bin olmuştur

64 Bilişim Sektörü 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. İşgücünün niteliği sektörün güncel ihtiyaçları dikkate alınarak geliştirilecektir Sektörün işgücü envanteri çıkarılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) 1.3 İşgücü piyasası ihtiyaç analizleri doğrultusunda ortaya çıkan ihtiyaçlar ve ihracat potansiyeli çerçevesinde veri tabanı, yazılım, ağ teknolojileri, bilgisayar oyunları ve uygulamaları ve bilgi güvenliği uzmanları ile web programcıları yetiştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, BSTB, MEB, YÖK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu tedbirin uygulanması için ilgili mesleki eğitimin gerçekleştirilmesi önünde mevzuat ve bütçe engeli bulunmamaktadır Nisan ayı sonu itibarıyla bilişim sektöründe 120 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup kişi bu kurslara katılım sağlamıştır tarih ve sayılı Resmi yazı ile 30 Kuruma yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır. 75 ilde tamsayım, 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülen çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı, i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilmiştir. Çalışmanın verilerini derleme ve raporlama aşamasına geçilmiştir. Tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır. Bu sektörler içerisinde Bilgi ve İletişim Sektörü ile ilgili veri analizi de yer alacaktır Yükseköğretim eğitim programlarının sektörün ihtiyaçları gözetilerek yeniden düzenlenmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK 1.2. İŞKUR un, bilişim elemanı yetiştirme faaliyetlerinde eğitim standartları yükseltilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, MEB, Maliye Bakanlığı. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu eylem maddesine ilişkin planlanan çalışmalar: b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, MEB, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK), Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2013 yılında yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ile, mesleki eğitim kurslarında eğitim programlarının esas olarak MYK tarafından belirlenen standartlara uygun olması kuralı getirilmiştir. Ayrıca hizmet sağlayıcıların eğitim kalitesinin yüksekliği hizmet alımında puanlanmaya başlanmıştır. Ayrıca İŞKUR bilişim elemanı yetiştirme ve bu alanda hizmet kalitesini yükseltme adına Yatırım Programları kapsamında Kupon Sistemi ile Bilişim Alanında Nitelikli İşgücü Yetiştirme Projesini yıllarında uygulamak üzere hayata geçirmiştir tarih ve sayılı Resmi yazı ile 30 Kuruma yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. 1- Mevcut durumun belirlenmesi 2- Üniversitelerden görüşlerin alınması 3- Komisyon oluşturulması ve görüşlerin alınması 4- Raporun hazırlanması Bu plan çerçevesinde üniversitelerle yazışmalar için hazırlıklar tamamlanmıştır ve yazışmalar yakın bir zamanda başlatılacaktır

65 Bilişim Sektörü 2. Bilişim alanında yeni ürün geliştirmeye ve istihdamı artırmaya yönelik araştırmalar desteklenecektir Ulusal bütçeden bilişim alanında Ar-Ge ye ayrılan kamu kaynaklarının artırılmasına devam edilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kalkınma Bakanlığı - Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı 2. 5N Ar-Ge ve Standart Çalışmalarına Başlanması 5N mobil genişbant internet için kullanılacak elektronik haberleşme ekipmanlarının Ar-Ge çalışmalarına başlanacak ve 5N için uygulanacak standartların gelişmesi sürecine katılım sağlanacaktır. 5N standartlarının gelişimine paralel olarak uluslararası platformlardaki Ar- Ge çalışmaları yakından takip edilecek, bu çalışmalara ülkemiz adına katılım sağlanması teşvik edilecektir. 5N elektronik haberleşme ekipmanlarının ülkemizde de üretilmesine imkân sağlamak üzere yerli sanayinin bu alana özendirilmesi amacıyla Ar-Ge kaynakları kullandırılacaktır. Diğer yandan, standartlaşma-üretim avantajı ilişkisi göz önünde bulundurularak 5N ye ilişkin standartların belirleneceği süreç yakından takip edilerek uluslararası çalışmalara katılım sağlanacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, Maliye Bakanlığı. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Destekli Yenilikçi Çözümler 1. Akıllı Kentler Programı Geliştirilmesi d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bilgi Teknolojileri Sektörü 1. BİT Sektörüne Yönelik Teşvik ve Desteklerde Etkinlik Sağlanması BİT e yönelik Ar-Ge, yenilikçilik ve ihracat teşviklerinin, belirlenecek öncelikli alanlarda, etkileri ölçülebilir bir yapıda uygulanması sağlanacaktır. BİT firmalarının yararlandığı teşvik ve desteklerin sonuçlarının izlenebilir olması ve aralarındaki eşgüdümün sağlanması amacıyla BİT sektörüne verilen teşvik ve destekler gözden geçirilecek ve gerekli değişiklikler yapılacaktır. Verilen teşvik ve destekler, performans kriterleriyle ilişkilendirilecektir. Akıllı kentlere dönüşüm için gerekli tedbirler alınacaktır. Bu amaçla strateji ve hedefler tespit edilecek, bütünleşik çalışma prensipleri ile gerek duyulan yönetişim modellerinin hayata geçirilmesine yönelik politikalar belirlenecektir. Metropol bölgelerinde ve kentsel dönüşüm kapsamındaki bölgelerde akıllı kent uygulamalarına öncelik verilecek ve buna ilişkin bir yol haritası oluşturulacaktır. Akıllı ulaşım sistemleri geliştirilerek, farklı kurumların bu alandaki uygulamaları arasında eşgüdüm sağlanacaktır. Akıllı kent çözümlerinin hayata geçirilmesi ve yaygınlaştırılması için öncelikli olarak bu alanda strateji ve hedefler belirlenecektir. Bu bağlamda, belirlenecek strateji akıllı kent çözümlerinde odaklanılacak alanları, hedefleri, paydaş katılımı yöntemlerini ve çözümlerin hayata geçirilmesi için gerekli olan finansman modelini ortaya koyacaktır. 2. Yazılım Firmaları için Lokasyon Bağımsız Destekler Oluşturulması Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde sağlanan desteklere benzer nitelikte, yazılım sektörüne özel lokasyon bağımsız destekler verilecektir. BİT sektörünün Ar-Ge merkezi sayısı artırılacaktır. Yazılım sektörüne yönelik destekler lokasyon bağımsız hale getirilecektir. 3. Akıllı Cihazlarda Yerli Katma Değerin Artırılması BİT sektörünün yerli katma değeri ve ihracatı artırılacak ve BT politikalarının etkin şekilde yönetilmesine yönelik tedbirler alınacaktır. İç pazara yönelik olarak üretilecek akıllı cihazlarda yerli katma değerin artırılması ve bu ürünlerin ihracını sağlamak amacıyla bir program çerçevesinde, odaklı Ar-Ge destekleri, vergi teşvikleri ve sektörel düzenlemeler hayata geçirilecektir. Genişbant Altyapısı ve Sektörel Rekabet 1. Yerli 4N Elektronik Haberleşme Ekipmanlarının Teşvik Edilmesi Yeni nesil erişim şebekelerine ait haberleşme ekipmanlarının yurtiçinde üretilmesine yönelik gerekli adımlar atılacaktır. Bu kapsamda, yerli üretime dönük teşvikler verilecektir. 4N elektronik haberleşme hizmetlerinin sunumu için gerekli altyapı unsurlarının yurtiçinde üretilebilmesine yönelik tedbirler alınacaktır. Bu amaçla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Ar-Ge fonu marifetiyle yerli üretim için çağrı bazlı destekler verilecektir Bu bağlamda, öncelikle akıllı kent uygulamaları standartlarının ortaya konulması ve bu standartlar gözetilerek çeşitli Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir. Bunun yanı sıra, geliştirilen teknolojik ürünlerin ticarileştirilmesinde kamu alımlarının etkin bir şekilde kullanılması ve yaşayan laboratuvar konusunda pilot uygulamaların yapılması sağlanacaktır. Bu amaçla, İLBANK A.Ş. nin yerel yönetimlere sağladığı kaynaklar başta olmak üzere kamu kaynaklarıyla akıllı kent uygulamaları desteklenecektir. İnternet Girişimciliği ve e-ticaret 1. İnternet Girişimciliği Destek Merkezi Oluşturulması Türkiye de, başlangıç aşamasındaki internet girişimlerine finansman ve altyapı desteği sağlamayı amaçlayan bir destek programı oluşturulacak, verilen destekler düzenli şekilde izlenecek ve değerlendirilecektir. Türkiye kökenli, yüksek katma değer ve nitelikli istihdam sağlayacak internet şirketlerinin ortaya çıkması adına, erken aşama internet girişimlerine ve KOBİ lere finans, danışmanlık ve altyapı desteği sağlayacak bir merkez oluşturulacaktır. 2. İnternet Girişimciliği Kültürü Programının Geliştirilmesi İnternet girişimciliği kültürünün gelişmesi ve yaygınlaşması amacıyla; girişimcilik ağları, yurtiçi/yurtdışı etkinlikler, proje ve iş fikri yarışmaları ve benzeri uygulamalar teşvik

66 Bilişim Sektörü edilecektir. Örgün eğitimde, uygulamaya yönelik girişimcilik programları, STK lar ile işbirliği içinde geliştirilecek ve yürütülecektir. Türkiye deki girişimcilik potansiyelini, sermaye gereksinimi nispeten az olan ve dinamik yapısıyla ülkemizin nüfus yapısına uygun olan internet girişimciliği alanında ortaya çıkarmak adına, bu yolda önemli bir engel teşkil eden kültürel sorunların aşılması için program ve uygulamalar geliştirilecektir. 3. İnternet Girişimleri için Üniversitelerde Hızlandırıcı Merkezleri Kurulması 3. Girişimciliğe yönelik teşvikler artırılacaktır Yazılım sektörüne yönelik girişimcilik desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: BSTB - Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü İnternet girişimlerinin kurumsallaşması ve yatırımcı ağları ile temas etmesi amacıyla, öncelikli olarak üniversiteler bünyesinde hızlandırıcı merkezler kurulacak ve söz konusu merkezlerin teknoloji geliştirme bölgeleri ile işbirliği sağlanacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, MEB, KOSGEB. İnternette iş yapmaya yönelik yeni fikirlerin hayata geçmesi, başlangıç aşamasındaki internet girişimlerinin kurumsallaşması ve yatırımcı ağları ile temas etmesi amacıyla, üniversiteler tarafından işletilecek yeni hızlandırıcı merkezlerin kurulumu ve bu merkezlerin teknoloji geliştirme bölgeleri ile işbirliği sağlanacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bakanlığımızda Çalışma Grupları Yönetmeliği kapsamında, 15/07/2014 tarihli ve 383 sayılı Bakan Olur u ile Yazılım Sektörü Çalışma Grubu kurulmuştur. 19/11/2014 tarihinde Ankara da ilgili kurum kuruluşlardan uzman ve yöneticilerden oluşan 161 kişinin katıldığı Türkiye Yazılım Sektörü Stratejisi Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Strateji Belgesi hazırlık çalışmaları, ilgili kurum kuruluşlardan görüş istenmesi ve sonrasında sonuçlandırılması aşamasındadır Bilişim alanında Ar-Ge ve üniversite-sanayi işbirliği teşvik edilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: BSTB - Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü Bunun yanısıra San-Tez, Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı, Teknolojik Ürün Tanıtım ve Pazarlama Desteği Programı ve Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programlarına başvurup kriterlere uygun olan girişimcilerin desteklenmesine devam edilmektedir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, YÖK, TÜBİTAK, KOSGEB, Kurum ve Kuruluşlar. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 1- San-Tez Programı kapsamında Bilişim Sektöründe 26 adet üniversiteden, 64 adet proje desteklenmiştir. Toplam proje bütçesi: TL dir. 4. Toplumsal ve kültürel alanda bilişim teknolojilerini kullanma ve değişim sürecine uyum becerileri artırılacaktır. 2- Yazılım ve Bilişim Sektörü ile ilgili olarak, Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı kapsamında desteklenmesi uygun görülen 4 proje bulunmaktadır. Bu projeler için Bakanlığımız tarafından yapılacak toplam ödeme tutarı; TL dir Uzaktan eğitim platformları bilişim eğitimi için kullanılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK 3- Bilişim alanında 14 firmaya Ar-Ge Merkezi belgesi verilmiş olup 3 tanesi kapatılmış ve 11 tanesi faaliyetine devam etmektedir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK, TRT. 4- Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği programı kapsamında Bilgisayar programlama, danışmanlık ve ilgili faaliyetler sektörlerinde 111 firmaya Bakanlıkça onaylanan toplam destek ,22 TL dir. 5- Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında yazılım ve bilişim sektörlerinde 492 şirkete yaklaşık TL ödeme yapılmıştır. * 2015 yılı kazananları ile ilgili veriler bu toplama dahil edilmemiştir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu eylem maddesine ilişkin aşağıdaki şekilde çalışmalar belirlenmiş ve başlatılmıştır: 1- Mevcut durumun belirlenmesi 2- Üniversitelerdeki altyapının belirlenmesi

67 3- Uzaktan eğitim programlarının gözden geçirilmesi 4- Üniversitelerden görüşlerin alınması 5- Komisyon oluşturulması ve görüşlerin alınması 6- Raporun hazırlanması Bu plan çerçevesinde üniversitelerle yazışmalar için hazırlıklar tamamlanmıştır ve yazışmalar yakın bir zamanda başlatılacaktır Yazılım sektöründe telif haklarına ilişkin farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kültür ve Turizm Bakanlığı - Telif Hakları Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Adalet Bakanlığı, Türk Patent Enstitüsü, ilgili diğer kurum ve kuruluşlar. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tedbir maddesi kapsamında gerçekleştirilebilecek faaliyetlerin değerlendirilmesi amacıyla Nisan 2015 de yazılım sektörü temsilcileri (BSA), Telif Hakları Genel Müdürlüğü ne davet edilmiş ve bir görüşme yapılmıştır Finans Sektörü

68 Finans Sektörü 1. MEVCUT DURUM Ekonomik kriz sonrasında finans sektörüne ilişkin olarak önemli mevzuat çalışmaları yapılmıştır. Bankacılık sektöründe uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla 2012 yılının ikinci yarısından itibaren Basel II düzenlemeleri uygulamaya konulmuştur. Ayrıca, 2012 yılının Aralık ayında yürürlüğe giren Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunuyla, söz konusu şirketlerin kurumsal yapıları ile sermaye yapıları güçlendirilmiş ve tâbî oldukları mevzuat tek çatı altında birleştirilmiştir. Yüksek standartlarda hukuki altyapının sağlanması ve uluslararası finans merkezi projesinin desteklenmesi amacıyla 2012 yılının sonunda yeni Sermaye Piyasası Kanunu da yasalaşmıştır. Orta Vadeli Programda ( ), faizsiz finans sektöründeki ürün ve hizmet çeşitliliği ile bu alanda faaliyet gösteren kuruluş sayısının artırılacağı; sektörün kurumsal ve hukuki altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülerek faizsiz finans ürünlerinin kullanımının yaygınlaşacağının beklendiği ifade edilmiştir. Türkiye Katılım Bankacılığı Strateji Belgesinde ise son beş yılda yıllık ortalama yüzde 17 büyüme kaydeden küresel faizsiz bankacılık sisteminin, büyüme trendinin devam etmesi ve önümüzdeki beş yılın sonunda toplam varlıkların 2 trilyon Amerikan dolarına ulaşması beklenmektedir. Bu bakımdan Türkiye faizsiz finans alanındaki küresel gelişmelere uyum sağlayacak adımlar atmaya başlamıştır. Faizsiz finans sektöründe beklenen bu büyümenin kayda değer miktarda yeni istihdam yaratması beklenmektedir. Türkiye de finans piyasaları açısından son yıllarda yakalanan makroekonomik istikrar doğrultusunda sektörün gelişiminin olumlu seyri devam etmektedir. Finans sektörünün en büyük alt sektörü olan Türkiye bankacılık sektörü, 2014 sonunda aktif büyüklük/gsyh açısından Onuncu Kalkınma Planındaki yüzde 114 lük hedefi aşmış AB ortalamasıyla aradaki fark azalmaya devam etmiştir. Kişi başına aktif büyüklük bazında ise son 10 yılda AB ile Türkiye arasındaki fark 30 kattan 12 kata gerilemiştir. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) ve BDDK verilerine göre bankacılık sektörü büyüme eğilimini sürdürmektedir. Mart 2013 te 1,427 trilyon TL olan Türk Bankacılık Sektörünün aktif büyüklüğü Mart 2015 döneminde bir önceki yılsonuna göre yüzde 6,7 artarak 2,128 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. AB ortalamasının gerisinde olan göstergelere rağmen Türk bankacılık sektörünün gerek aktif büyüklük, gerekse personel istihdamı açısından sahip olduğu potansiyeli göstermesi bakımından söz konusu verilerönem taşımaktadır. Finans sektöründeki büyümede makro dengeleri gözeten bir yaklaşım ve özellikle bankacılık sektörünün sağlıklı yapısının korunması önemli etkenler olmuştur. Sektörün büyüme potansiyeli doğru değerlendirildiğinde istihdam düzeyine önemli düzeyde katkı sağlayacağı görülmektedir. Potansiyel büyümenin ortaya çıkarılmasında ve küresel ölçekte Türkiye nin sektörel rekabet gücünün artırılmasında İstanbul bölgesel ve küresel finans merkezi projesinin hayata geçirilmesinin büyük etkisi olacaktır yılında uygulamaya konulan İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Stratejisinde insan kaynaklarının geliştirilmesi amacıyla finans alanında insan kaynaklarının ve eğitim politikalarının belirlenmesi ve gözden geçirilmesi, finans alanındaki insan kaynağının verimliliğinin ve mesleki donanımının artırılması, nitelikli işgücünün İstanbul a çekilmesinin sağlanması öncelikleri belirlenmiştir. Onuncu Kalkınma Planında da konu desteklenmiş ve 25 Öncelikli Dönüşüm Programından biri İstanbul Uluslararası Finans Merkezi olmuştur. Bu kapsamda Nitelikli İnsan Kaynağının Artırılması Bileşeni altında, nitelikli insan kaynağının artırılması, finans alanında uluslararası geçerliliği olan sertifikaya ve ileri düzeyde yabancı dile sahip kişi sayısının artırılması, finans sektörünün ihtiyaçları doğrultusunda lisans ve lisansüstü müfredatının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Dolaylı istihdam yaratma potansiyelinin yanında sektördeki istihdamın önemini artıran bir başka husus, sektörel istihdam içinde kadın istihdamının yüksek payıdır. Bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde kadınların istihdamdaki payı TBB Mart 2015 verilerine göre yüzde 52 oranında gerçekleşmiştir. Bu oran diğer sektörlerle karşılaştırıldığında oldukça yüksektir. Bahse konu istihdam düzeyinin önemini artıran bir başka husus sektörde çalışan kadınların büyük oranda kayıtlı olmalarıdır. Diğer taraftan özellikle çağrı merkezleri gibi, çok yönlü fiziksel aktivasyon gerektirmeyen bölümler, engelli istihdamını artırmak için uygun zemin sağlamaktadır. Dolayısıyla sektördeki istihdam artışının, istihdamın cinsiyete dayalı kompozisyonunu ve dezavantajlı grupların istihdamını olumlu yönde etkileyeceği öngörülmektedir. Sektöre ilişkin bir başka belirleyici özellik yoğun olarak nitelikli işgücünün istihdam edilmekte oluşudur. Sektör çalışanları içinde yükseköğretim mezunlarının oranı oldukça yüksektir. TBB Mart 2015 ve Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Aralık 2014 verilerine göre banka çalışanlarının yüzde 84 ü, sigorta sektöründe çalışanların ise yüzde 72 si lisans ve lisansüstü eğitim programlarından mezundur. Sektörel istihdamın seyri dikkate alındığında, bu oranların yükseköğretim mezunları lehine hızla değiştiği gözlenmektedir. Ayrıca mezuniyet alanları bakımından da son yıllarda çeşitliliğin arttığı gözlenmektedir. Finansal sektör geçmişte büyük oranda işletme ve iktisat gibi bölüm mezunlarına iş olanakları sunarken, bu durum son yıllarda çok daha geniş bir yelpazeye yayılmaya başlamıştır. Bundan sonraki yıllarda da bu eğilimin süreceği öngörülmektedir. Finansal sektörün büyümesi ve etkin çalışması ekonomik büyümeyi ve istihdamı doğrudan etkileyen önemli bir faktördür. İstihdam açısından bakıldığında finansal sektörün sağlıklı işlemesinin ve gelişmesinin sadece bu sektördeki istihdamla sınırlı olmayan, dolaylı olarak ekonominin toplam istihdam düzeyini de etkileyen bir boyutu olduğu görülmektedir. Sektörde en fazla istihdam bankacılık sektörü tarafından yaratılmakta iken sigortacılık ve menkul kıymet aracı kuruluşları yüksek istihdam yaratan diğer faaliyet alanlarıdır. TBB Mart 2015 verilerine göre, Türk bankacılık sektöründe katılım bankaları dahil yaklaşık 202 bin kişi istihdam edilmektedir. Sigorta ve reasürans alanında istihdam edilenlerin sayısı ise Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği 2014 yıl sonu verilerine göre 12 bin 500 kişi civarındadır

69 Finans Sektörü 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. öncelikli riskleri arasında yasal sınırları aşan uzun çalışma süreleri ve ödenmeyen fazla çalışma ücretleri yer almakta olup, programlı teftiş sonucunda çalışma sürelerine aykırılık ile fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi en sık karşılaşılan mevzuat ihlalleri olarak tespit edilmiştir. Teftiş sonucunda 22 banka işvereni hakkında mevzuata aykırı uygulamaları nedeniyle ,00 TL idari para cezası uygulanması istenmiştir. 1.1 Büyük şehirlerde bulunma zorunluluğu olmayan çağrı merkezlerinin az gelişmiş bölgelere kaydırılması teşvik edilecektir. 2. Sektörün ihtiyaçları doğrultusunda eğitim programları güncelleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Ekonomi Bakanlığı - Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, SGK, İŞKUR, Sektör Temsilcileri 2.1 Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat ile açılacak yeni bölümlerin sektörün ihtiyaçlarını gözetmesi teşvik edilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile az gelişmiş bölgelere bu yatırımlara ilişkin yönlendirme sağlanmış ve başarı ile uygulanmaktadır. Bu kapsamda tamamlanan 10 adet çağrı merkezinde toplam kişi istihdam edilmiş olup; 10 adet yatırımı devam eden çağrı merkezi bulunmaktadır. Söz konusu yatırımlarda sağlanacak istihdamın yaklaşık kişi olması öngörülmektedir. Yatırımların olduğu iller; Ağrı, Batman, Diyarbakır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa ve Bingöl dür. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör Temsilcileri d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: YÖK üniversitelerde verilen derslerin müfredatlarına karışmamaktadır. Program içeriklerinin güncellenmesi üniversitelerdeki fakülte ve bölümlerin sorumluluğundadır. YÖK sadece bu eylem maddesiyle ilgili olarak üniversitelerde farkındalık yaratmak amacıyla tavsiye kararında bulunabilir. 1.2 Bankacılık sektöründe fazla mesaiye ilişkin yükümlülüklere uyulması için önlemler alınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, SGK, İŞKUR, Sektör Temsilcileri d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Finans sektörünün en önemli alt sektörü olan bankacılık sektöründe çalışma saatleri bakımından ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) sözleşmelerine ve İş Kanunu hükümlerine aykırı uygulamalara rastlanmaktadır. İş Kanunu Madde 41 uyarınca fazla çalışma süreleri ve ödenecek ücretlere ilişkin ayrıntılı hükümler yer almaktadır. Kanuna aykırı uygulamalar bakımından ise İş Teftiş Kurulu tarafından çalışmalar yürütülmektedir tarih ve 826 Sayılı Bakan Olur u ile, Bankacılık Sektöründe Çalışma Koşullarının İyileştirilmesi Programlı Teftişi tarihinde başlamış olup programlı teftiş tüm Türkiye çapında 31 bankayı ve işçi olmak üzere sektörün yüzde 97,9 unu kapsayacak şekilde yürütülmüştür. Tarafların süre talebi ile Bakanlık Makamının talimatları uyarınca programlı teftiş 2015 yılı Mart ayında tamamlanmıştır. Programlı teftişin Öte yandan, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerini algılayabilme adına yapılar oluşturulduğu, bu amaçla programlar açıldığı, yeni açılan veya var olan programlarda müfredatın bu kapsamda tasarlandığı, yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. İŞKUR tarafından yürütülen, 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihine kadar devam edecektir. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilecektir. Araştırmanın saha çalışmasının tamamlanmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır

70 Finans Sektörü 2.2 Alt sektörlere yönelik üniversite ve yüksekokul programlarının sayısı ve etkinliği artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör Temsilcileri 2.3 Bankacılık ve sigortacılık bölümlerinden mezun olanları daha donanımlı hale getirmek üzere zorunlu staj uygulaması düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, Sektör Temsilcileri, Mesleki Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Üniversitelerde 2013 yılı sonunda lisans eğitiminde bankacılık ve finans sektörüyle ilgili 11 farklı türde 73 program bulunurken; önlisans düzeyinde ise Bankacılık ve Sigortacılık adlı 225 program bulunmaktadır. Önümüzdeki izleme ve değerlendirme döneminde bu eylem maddesiyle alakalı daha güncel veriler paylaşılacaktır. Bu eylem maddesi ile ilgili vakıf üniversitelerinin de çok iyi bir konumda olduğu görülmüştür. Vakıf üniversitelerimizin mütevelli heyet yapıları, sektörle yakın ilişkileri ve öğrenci çekebilme adına özel sektörün ihtiyacını hassasiyetle dikkate almaları; sektörün değişen ihtiyaç ve beklentilerine göre programlarını açmaları ve şekillendirmelerine yol vermektedir. Devlet üniversitelerimizde de benzeri danışma kurulları, disiplinler bazında oluşturulmaktadır. Yine, üniversitelerimizin bulundukları bölgede, valilik, belediyeler, ticaret ve sanayi odaları, meslek odaları ve benzeri dinamiklerle olan yakın ilişkileri, ihtiyaç ve beklentilere yönelik algının daha iyi bir şekilde anlaşılmasına vesile olmaktadır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Üniversitelerimizde uzunca bir süredir Bologna sürecine uyum çalışmaları kapsamında stajlar da kredilendirilerek disiplin altına alınmaya başlanmış ve artık müfredatın doğal bir parçası olmuştur. Bu kapsamda YÖK bankacılık ve sigortacılık bölümlerinde staj uygulamasının yaygınlaşması için tavsiye kararında bulunabilir. Ayrıca uluslararası staj hareketlilikleri de teşvik edilmektedir. ERASMUS staj programı bu hedefte önemli bir araç olmuştur. Çok sayıda öğrenci yurt dışında staj yapmak için bu programlardan yararlanmıştır. Bu alanlardan mezun kişilerin iş deneyimi kazanmaları için işbaşı eğitim programlarından yararlanmaları mümkündür. Bu kapsamda önlerinde mevzuat ve bütçe engelleri kaldırılmıştır. Katılımcılara, İŞKUR un tarihinde sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla her gün 36,50 TL zaruri gider ödemesi ile iş kazası ve meslek hastalığı ile gerekmesi halinde genel sağlık sigortası prim giderleri İŞKUR tarafından karşılanmaktadır yılı Mart sonu itibarıyla 174 tane işbaşı eğitim programı düzenlenmiş olup 356 kişi bu programlara katılmıştır. Ayrıca, yine burada belirtmekte fayda olan bir diğer husus; YÖK ün yeni programlar açılmasında uyguladığı ölçütlerdir. Yeni program açılmasında, bu eylem maddesini de kısmen kapsayan işgücü piyasası analizi gibi kıstaslar dikkate alınmaktadır. YÖK, üniversitelerimizde özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. Kısaca, gerek devlet üniversitelerimiz gerekse vakıf üniversitelerimiz, sektörün göreceli olarak daha gelişmiş olduğu bölgelerde ağırlıklı olmak üzere, özel sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarında çalışabilecek nitelikli destek personelin yetiştirilmesi amacıyla açılmış birçok önlisans ve lisans programını barındırmaktadır. 3. Sektörün ihtiyaçlarına yönelik işgücü talebi karşılanacaktır. 3.1 Mesleki beceri kazandırma ve geliştirmeye yönelik aktif istihdam programları hazırlanacaktır. İŞKUR tarafından yürütülen, 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihine kadar devam edecektir. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilecektir. Araştırmanın saha çalışmasının tamamlanmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sektör Temsilcileri, Mesleki Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Finans sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikte işgücü temini için, sektördeki aktörlerden talep gelmesi halinde mesleki eğitim kursu düzenlenmesi veya kişilerin tecrübe kazanması için işbaşı eğitim programı düzenlenmesi mümkündür Nisan ayı itibarıyla 8 tane işbaşı eğitim programı düzenlenmiş olup 11 kişi bu programlara katılmıştır tarih ve sayılı resmi yazı ile 30 kuruma yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir

71 Finans Sektörü 3.2 Finans sektöründe ihtiyaç duyulan meslek standartları ve mesleki yeterlilikler hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MYK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör Temsilcileri, Mesleki Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Finans sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan Türk Sigorta Enstitüsü Vakfı ve Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği ile sigortacılık alanında toplam 8 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolü yapılmıştır. Yapılan protokoller kapsamında 8 meslek standardının çalışması 2013 yılı sonu itibarıyla tamamlanmıştır. doğrudan mesleki eğitim kurslarının düzenlenmesi yerine sektör veya işletmelerden talep alınması esastır. Buna göre, finans sektöründe üst kuruluşlar veya işletmelerin engelli istihdamını amaçlayacak projelerine destek verilmesi için bütçe ve mevzuat imkânı vardır. Bu yönde talep gelmesi için ilgili kurumlarla işbirliği yolları aranılacaktır. Bununla birlikte Kurum tarafından düzenlenen kurslarda kullanılan eğitim programları MEB veya üniversiteler tarafından hazırlanmakta ve onaylanmaktadır. Bu anlamda Kurumumuzun eğitim programı hazırlanması görev ve yetkisi bulunmamaktadır. Ancak hazırlanacak programlara Kurum katkısının verilmesi mümkün olabilecektir. Sektörde işbirliği yapılan diğer bir kuruluş Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği dir. Kuruluş ile Aralık 2014 tarihinde meslek standardı hazırlama işbirliği protokolü imzalanmıştır. Protokol kapsamında Ön Muhasebe Elemanı ve Yardımcı Muhasebe Elemanlarının meslek standartları geliştirilecektir. Finans sektöründe Kalkınma Bakanlığı nın koordinasyonunda İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında MYK nın da katıldığı çalışmalar yürütülmektedir. Eylem Planı kapsamında MYK finans sektöründe meslek standartlarının ve mesleki yeterliliklerin belirlenmesi konusunda sorumlu kuruluş olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda 2014 yılında Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği ile işbirliği çalışmaları başlatılarak sektöre yönelik meslek haritası çalışması yapılmıştır. Akabinde finans sektöründe meslek standardı hazırlanmasına yönelik çağrı yapılmıştır. Ocak Mayıs 2015 döneminde ilgili sektör kuruluşlarından meslek standardı hazırlamaya yönelik bir işbirliği talebi gelmemiştir. Finans sektöründe hazırlanmış ulusal yeterlilik bulunmadığından sınav ve belgelendirme süreçleri henüz başlatılmamıştır. 3.3 Engellilerin sektördeki istihdamının artırılması amacıyla sektörle işbirliği geliştirilecek, engellilere yönelik mesleki beceri kazandırma eğitim programları hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, ASPB, Sektör Temsilcileri d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR tarafından engellilere yönelik olarak

72 İnşaat Sektörü 1. MEVCUT DURUM Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de inşaat sektörünün performansı ekonominin genel gidişatıyla paralel bir gelişim göstermektedir. Sektör, ekonomi büyürken ondan daha hızlı bir tempo ile büyümekte ve büyümeye katkı sağlamakta, ancak ekonomi küçülürken de ondan daha hızlı bir tempoyla küçülmektedir yılından bu yana inşaat sektörü, GSYH büyüme trendiyle pararlel bir gelişim izlemiştir. Ekonomide meydana gelen dalgalanmalar sebebiyle, sektörde inişli çıkışlı bir büyüme trendi yaşanmıştır. Bu bağlamda inşaat sektörü büyüme hızı, küresel krizin olduğu 2008 ve 2009 yıllarında dibe vurmuş, 2010 ve 2011 yıllarında hızlı bir yükselişe geçmiş, 2012 de yaşanan durgunluğun ardından 2013 de ılımlı bir toparlanma göstermiştir yılının başından itibaren hızla gelişme gösteren sektör, yılın ikinci ve üçüncü çeyreğinde daha da güçlenerek Türkiye ortalamasının üzerinde büyüme sergilemiştir. İnşaat sektöründe üretim 2014 yılının ikinci yarısından itibaren ekonomideki yavaşlama paralelinde önemli ölçüde hız kesmiştir yılı birinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 olan büyüme oranı ikinci çeyrekte yüzde 3,4 e, üçüncü çeyrekte yüzde 2 ye gerilemiş, sektör son çeyrekte yüzde 2 oranında küçülmüştür yılı genelinde ise GSYH da yüzde 2,9 a gerileyen büyüme paralelinde, sektörde de yüzde 2,2 olarak kaydedilmiştir. İnşaat sektörü istihdam gücü en yüksek sektörlerin başında gelmektedir. Yıllar itibarıyla toplam istihdam üzerindeki payı artış göstermektedir. Sektörün ihtiyaç duyduğu mühendislik, mimarlık vb. teknik işgücü arzındaki olumlu gelişmeler sektörün gelişimini olumlu etkilemektedir. İnşaat sektöründe istihdamın toplam istihdam içerisindeki payı 2013 ve 2014 yıllarında yüzde 6,9 olmuştur. Ocak 2015 te ise bir miktar azalma göstererek yüzde 6,7 düzeyinde gerçekleşmiştir yılı Mart ayında inşaat sektöründe girişimlerin faaliyetlerini kısıtlayan temel faktörler incelendiğinde; talep yetersizliği ve hava şartları faaliyetleri kısıtlayan temel faktörler olarak yüzde 19,2 oranla önemini korumaktadır. Diğer faktörler ise yüzde 15,1 oranla finansman sorunları, yüzde 3,2 oranla işgücü eksikliği ve yüzde 1,3 oranla malzeme ve ekipman eksikliğidir. Sektörde faaliyetleri kısıtlayan faktör olmadığını düşünenlerin oranı ise yüzde 58,2 gibi oldukça yüksek bir paya sahiptir. İnşaat sektörünün istihdam etkisi sadece inşaat faaliyeti sırasında net bir istihdam artışıyla sınırlı olmayıp, inşaat faaliyetleri öncesinden başlayan ve inşaat faaliyeti sonrasında da süren ve tarım, sanayi ve hizmet ana sektörleri ve alt sektörlerinde de etkiler ortaya çıkarmaktadır. Bu kapsamda değerlendirildiğinde inşaat sektörü yaklaşık 200 civarında sektör/alt sektörü harekete geçiren, etki alanı son derece geniş bir sektördür. TÜİK verilerine göre; mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat istihdam endeksi 2014 yılı IV. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 oranında azalmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat istihdam endeksi ise, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 13,6 oranında azalırken, 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 11,4 oranında azalma göstermiştir. İnşaat Sektörü Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat çalışılan saat endeksi 2014 yılı IV. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,4 oranında azalmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat çalışılan saat endeksi ise, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 14,3 oranında azalırken, 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 11,9 oranında azalma göstermiştir.

73 İnşaat Sektörü Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat brüt ücret-maaş endeksi 2014 yılı IV. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,5 oranında artmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat brüt ücret-maaş endeksi ise bir önceki yılın aynı çeyreğine göre değişmezken, 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2,5 oranında artış göstermiştir. Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinden bahsetmek gerekirse, 2014 yılında yurtdışında 23,8 milyar ABD Doları değerinde 285 yeni proje üstlenilmiştir yılı Ocak-Mart döneminde ise Türk müteahhitler 11 ülkede toplam tutarı yaklaşık 2,8 milyar ABD doları olan 23 yeni proje üstlenmişlerdir. Söz konusu dönemde Cezayir, Rusya, Türkmenistan, Suudi Arabistan ve Azerbeycan en çok iş üstlenilen ilk 5 ülke olmuştur. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde Türk işgücü istihdamı teşvik edilecektir. Bir başka gelişme ise Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından düzenlenen ve 25 Mayıs 2015 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Mesleki Yeterlilik Kurumu Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ ile gerçekleşmiştir. Buna göre, 40 meslekte MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunlu hale getirilmiştir. İşbu Tebliğin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi olmayan kişiler bu mesleklerde çalıştırılamayacaktır. Söz konusu tebliğ ekindeki listede belirtilen 40 meslekten 16 sı (ahşap kalıpçı, alçı levha uygulayıcısı, alçı sıva uygulayıcısı, betonarme demircisi, betoncu, duvarcı, endüstriyel boru montajcısı, ısı yalıtımcısı, inşaat boyacısı, iskele kurum elemanı, panel kalıpçı, seramik karo kaplamacısı, ses yalıtımcısı, sıvacı, su yalıtımcısı, tünel kalıpçı, yangın yalıtımcısı) inşaat sektörüne aittir ve tebliğe göre bu mesleklerde söz konusu belgeye sahip olmayan kişiler, bir yıl sonra çalıştırılamayacaktır. Onuncu Kalkınma Planı ile Türkiye nin uluslararası değer zinciri hiyerarşisinde üst basamaklara çıkması, yüksek gelir grubu ülkeler arasına girmesi ve mutlak yoksulluk sorununu çözmüş bir ülke haline gelmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla birçok sektörde olduğu gibi inşaat sektörüne yönelik olarak da politikalara yer veren Plan; inşaat sektörünün üretim ve hizmet kalitesini uluslararası standartlara ulaştırarak, yenilikçi bir anlayışla arz ve talebin yüksek katma değerli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması ve sektörde teknik müşavirlik hizmetlerinin etkinleştirilmesini amaçlamaktadır. Ulusal İstihdam Stratejisi nde ise, inşaat sektörü ayrı olarak ele alınmış ve bu kapsamda Strateji, sektöre ilişkin olarak, ulusal ve uluslararası rekabet gücü ile istihdam kapasitesini her vasıf düzeyinde yükselterek, gelişmelere hızlı uyum sağlayabilen, verimliliği yüksek, iş sağlığı ve güvenliği bilinci gelişmiş ve kayıtlı işgücünün sürdürülebilir istihdamını sağlamayı amaçlamıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) - Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü (DYİH) b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, İŞKUR, Maliye Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TMB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: * 24/02/ Türkiye - Macaristan Sosyal Güvenlik Anlaşması imzalandı. * Nisan Rusya Sosyal Güvenlik Anlaşması Müzakereleri II. Tur Görüşmeleri. * Mart Kırgızistan Sosyal Güvenlik Anlaşması Müzakereleri I. Tur Görüşmeleri. * 30 Mart - 3 Nisan Fas Sosyal Güvenlik Anlaşması Müzakereleri I. Tur Görüşmeleri. * 27 Nisan - 1 Mayıs 2015, Moldova İdari Anlaşma Formüler Görüşmeleri Yurtdışında çalışan işçilerin sosyal güvenlik ve diğer mevzuattan kaynaklanan sorunları giderilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bilindiği üzere yurtdışında çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin sosyal güvenliği, gidilen ülkeyle yapılan sosyal güvenlik sözleşmesi hükümleri çerçevesinde sağlanmaktadır. Ancak ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri ise 5510 sayılı Kanun gereğince 4/a sigortalılık statüsünde sigortalı sayılmakta ve aynı Kanunun 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereğince haklarında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaktadır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, normal isteğe bağlı sigortalılarda aranan Türkiye de yasal olarak ikamet etme ile zorunlu sigortalı olmayı

74 İnşaat Sektörü gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak şartları aranmamaktadır. Sosyal Güvenlik Sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde Türk işverenler tarafından istihdam edilen Türk işçilerinin sosyal güvenlikleri daha önceden 506 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi gereğince Topluluk Sigortası kapsamında sağlanmaktaydı. Topluluk sigortası prim oranı yüzde 20 iken, 4958 sayılı Kanunla tarihinden itibaren yüzde 30 a çıkarılmış, en son 5198 sayılı Kanunla tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 25 e (yüzde 11 i sigortalı hissesi, yüzde 14 ü işveren hissesi) düşürülmüştür. Malullük yaşlılık ve ölüm topluluk sigortasıyla birlikte hastalık sigortası primlerini de topluluk sigortası yoluyla ödeyenlerin malullük yaşlılık ve ölüm topluluk sigortası prim oranı yüzde 20 (yüzde 9 u sigortalı hissesi, yüzde 11 i işveren hissesi) olarak uygulanmakta, ayrıca yüzde 11 tutarında da hastalık sigortası (yeni tabirle genel sağlık sigortası) primi (yüzde 5 i sigortalı hissesi, yüzde 6 sı işveren hissesi) alınmakta ve toplam prim oranı yüzde 31 i bulmaktaydı sayılı Kanunda yer alan düzenlemede ise işverenler sadece yüzde 12,5 genel sağlık sigortası ve yüzde 2 kısa vade sigorta kollları (iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık) için olmak üzere toplamda yüzde 14,5 oranında primi ödemekle yükümlü tutulmuşlardır. Uzun Vadeli Sigorta Kolları (Malullük, Yaşlılık ve Ölüm) için gerekli yüzde 20 oranındaki primi ise çalışan kişiler isteğe bağlı olarak ödeyebilmektedirler. 506 sayılı Kanundaki uygulamadan farklı olarak uzun vade sigorta kollarını tamamen işçi ödemekte işveren payı bulunmamaktadır. Ancak eski uygulamadan farklı olarak yeni uygulamada kısa vade sigorta kolu için işverenler prim ödemekle yükümlü tutulmuşlardır. yana yurtdışında çalıştırdıkları işçilerden dolayı söz konusu işverenler de 5 puanlık prim teşvikinden yararlanır hale gelmişlerdir. 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik önlemler alınacaktır Meslek standartları belirlenerek, sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MYK - Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı, Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İnşaat sektöründe Mayıs 2015 sonu itibarıyla yürürlükteki ulusal meslek standardı sayısı 56 olup protokoller kapsamında 5 meslek standardı üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. Diğer yandan yurtdışında çalıştırılmak üzere götürülen işçilerin ödedikleri primlere ilişkin sürelerin değerlendirildiği sigortalılık statüsü konusundaki en büyük sıkıntıları giderilmiştir. Bilindiği üzere isteğe bağlı sigortalı olanların prim ödedikleri süreler 4/b (bağımsız çalışanlar) sigortalılık statüsünde geçmiş sayılmaktadır sayılı Kanundan önce yurtdışında çalışan kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödedikleri süreler de 4/b sigortalılık kapsamında değerlendirilmekte dolayısıyla fiili çalışması bulunmayan normal isteğe bağlı sigortalı olanlardan farklı olarak fiili çalışması olan ve bu çalışmaya istinaden isteğe bağlı olarak prim ödeyenlerin aynı kefeye konulmasının yanlış olduğu düşüncesinden hareketle 25/2/2011 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 6111 sayılı Kanunla birlikte 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yurtdışında çalıştırılmak üzere götürülen işçilerin prim ödedikleri süreler 4/a sigortalılık statüsünde geçmiş sayılmaktadır. Böylece 1/10/ /2/2011 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta statüleri 4/b kapsamında değerlendirilen hizmetler 4/a statüsüne dönüştürülmüş, bu kapsamdaki sigortalıların bu sürelere ilişkin bildirilen hizmetleri ile hizmet borçlanmalarındaki sigortalılık statüleri de yeni durumlarına göre değerlendirilmiştir. Diğer yandan sözkonusu alanda işverenlere yönelik de önemli düzenlemeler yapılmıştır. Şöyle ki; 6111 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesine eklenen ibare ile 1/3/2011 tarihinden geçerli olmak üzere sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın üst sınırı sigortalıların günlük kazanç alt sınırının 3 katı olarak belirlenmiştir. Bilindiği üzere üst sınır diğer işverenler için günlük kazanç alt sınırının 6,5 katıdır. İnşaat sektöründe 25 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Bu mesleklerin biri Ocak-Mayıs 2015 döneminde eklenmiştir. Bu sektörde akredite olmuş ve MYK tarafından yetkilendirilen 8 belgelendirme kuruluşu aşağıda sunulmuştur; Belgetürk Uluslararası Belgelendirme ve Gözetim Hizmetleri Limited Şirketi Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi İktisadi İşletmesi Sakarya Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi Sakarya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Mesleki Sınav Merkezi BAYINDIR MEMUR-SEN Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi İktisadi İşletmesi DYO Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. DYO Akademi Bölümü TEBAR Test Belgelendirme, Araştırma ve Geliştirme Ticaret A.Ş. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Personel Belgelendirme Birimi Belgelendirme kuruluşlarından biri Ocak-Mayıs 2015 tarihinde yetkilendirilmiştir. Diğer yandan 29/5/2013 tarihli 6486 sayılı Kanunla birlikte 5510 sayılı Kanununda yapılan düzenlemeyle birlikte özel sektör işverenlerinin yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere 4/a kapsamında sigortalı olarak yurt içinden götürülen sigortalılar için, prime esas kazanç üzerinden ödenecek primin işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarının Hazinece karşılanacağı hüküm altına alınmış böylece 1/6/2013 tarihinden bu Ocak-Mayıs 2015 döneminde MYK tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan 297 kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir

75 İnşaat Sektörü 2.2 İnşaat sektöründe işgücü piyasası ihtiyaç analizleri doğrultusunda ortaya çıkan ihtiyaçlar ve talepler doğrultusunda nitelikli işgücüne yönelik mesleki eğitim kursları düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, MYK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, ÇSGB, İŞKUR. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurul Kararları doğrultusunda Valiliklerce okul bünyesinde İnşaat Teknoljisi ile Harita-Tapu-Kadastro alanları ve dallarının açılması/kapatılması teklifleri Genel Müdürlüğümüzce değerlendirilmiştir ve 30/04/2015 tarihine kadar Makam Onayı verileri aşağıdaki şekildedir: 1- İnşaat Teknoljisi alanı; d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR olarak çalışanlara yönelik mesleki eğitim talebi işverenlerden geldiğinde bu değerlendirilip işbirliği kapsamında kurs düzenlenebilmektedir. Çalışanlara yönelik düzenlenen mesleki eğitim kursları için herhangi bir ödeme yapılmamakta sadece kurs için gerekli olan eğitici gideri yükleniciye ödenebilmektedir. Kurs sonunda kurs bitirme belgesi veya sertifika verilmektedir. İnşaat sektöründe bulunan işletmelerde çalışanlara yönelik sertifika kazandırma amaçlı mesleki eğitim kursları İŞKUR tarafından yapılmaktadır Mart sonu itibarıyla 10 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup 211 kişi bu kurslara katılmıştır. a) 5 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 8 alan açılmıştır. b) 5 okulda alan Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 5 alan kapatılmıştır. c) 12 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 20 dal açılmıştır. d) 5 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 10 dal kapatılmıştır. 2-Harita-Tapu-Kadastro alanı; a) 10 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 12 alan açılmıştır. b) 2 okulda alan Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 2 alan kapatılmıştır İşverenlerin çalışanlara yönelik eğitim faaliyetleri devlet tarafından desteklenecektir. c) 3 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 4 dal açılmıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Hayatboyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, İŞKUR, Kurum ve Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı, 1343 yaygın eğitim kurumunda Mayıs 2015 itibarıyla 2295 çeşit, farklı seviye ve sürede genel/mesleki kurs programı bulunmaktadır. Bu kurslar içinde, İnşaat Teknolojisi alanında Ocak-Mart 2015 tarihleri arasında 1244 adet kurs programı açılmış olup, bu kurslara katılarak belge almaya hak kazanan kursiyer sayısı dür. 3. Sektörde iş sağlığı ve güvenliği bilinci yerleştirilecektir İş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyan ve düşük iş kazası ve meslek hastalığı sayılarına sahip işverenlerin, iş kazası ve meslek hastalığı primi kademeli olarak azaltılmak suretiyle devlet tarafından karşılanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü 2.4. Mesleki ve teknik eğitimde piyasa aktörleri ile eğitim kurumlarının etkin işbirliği sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İşyerlerinde 3 yıl boyunca ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmemesi halinde, yüzde 2 olarak uygulanan işsizlik sigortası işveren prim payının bir sonraki takvim yılından başlayarak üç yıl süre ile yüzde 1 olarak uygulanmasını hüküm altına alan 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

76 İnşaat Sektörü İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 23 Nisan 2015 tarihinde Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir Sektöre yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kurum ve Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (İSGİP) kapsamında ve inşaat sektörüne yönelik oluşturulan sektör bazlı İSG yönetim sistemlerinin TSE tarafından ulusal standart/kriter olarak yayımlanması çalışmaları sürdürülmektedir. Ayrıca İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce yürütülen Güvenli İskele, İskelede Güvenlik Projesi kapsamında Bursa, Eskişehir, Kayseri, Konya, Trabzon, Samsun, Muğla, Ankara ve Denizli olmak üzere 9 ilde 1 günlük eğitim seminerleri düzenlenmiştir. 4. Sektörde kayıt dışı istihdam engellenecektir. Bu itibarla, Kurumumuzca sigorta primi teşviklerine ilişkin iş ve işlemler yürütülmekle birlikte, yalnızca inşaat sektörüne yönelik sigorta primi teşviki uygulanması talebinin finanasmanı sağlayacak olan Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ile Türkiye İş Kurumunca değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca, tek bir sektöre yönelik uygulanacak olan teşviğin diğer sektörlerden gelecek talebi de arttıracağı da öngörülmektedir Sektöre yönelik teftişlerin, rehberlik rolü ön plana çıkarılarak kayıtlı istihdam konusunda farkındalık artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TMB. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bilindiği üzere kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı ekonominin istihdam alanındaki yansıması olan kayıt dışı istihdamla mücadele ülkemizin hakkında öncelikli politikalar belirlediği ve uyguladığı alanlar olarak öne çıkmaktadır. Bu alanlarda yürütülen faaliyetler ise sadece denetim alanı ile sınırlı kalmamakta; - Bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri, - Kurum/kuruluşlarla veri paylaşımı ve - Denetim mekanizmasının etkinliğinin arttırılması, şeklinde üç temel başlık üzerinden yürütülmektedir. Özellikle kayıt dışı istihdamın yoğun olarak bulunduğu tarım ve inşaat sektörü için söz konusu faaliyetlerin etkili şekilde yapılması planlanmaktadır Teşvik ve eğitim desteklerinde sigortalı işçi sayısını esas alan teşvik sistemleri devreye sokulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ÇSGB, Kurum ve Kuruluşlar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 5510 sayılı Kanunda dört, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununda üç, 4857 sayılı İş Kanununda bir, 5746 Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanununda bir ve 5225 sayılı Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanununda bir olmak üzere toplamda 10 farklı sigorta primi teşvik, destek ve indirimine ilişkin iş ve işlemler Kurumumuzca yürütülmekte, sigorta primi teşvikinin finanasmanı ise Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Ekonomi Bakanlığı ile Türkiye İş Kurumunca sağlanmaktadır Ocak - Mayis 2015 tarihleri arasında SGK tarafından inşaat sektörüne yönelik yapılan faaliyetler: tarihinde İnşaat ve Tarım Sektörü ile Profesyonel meslek gruplarında ücret yönünden eksik bildirim nedeniyle ortaya çıkan kayıtdışılık konularında TİSK, TÜRK-İŞ, ILO, sanayi odaları, inşaat sektör temsilcileri ile Kurumumuz tesmsilcileri ve akademisyenlerin katılımıyla Ankara Limak Otel de bir toplantı yapıldı. Toplantıda kayıtdışılığın en yaygın olduğu tarım sektörü çalışma grubundan, tarım sektöründe kayıtdışılığın boyutu, kayıtdışılığın nedenleri ve kayıtdışı istihdamı önlemeye yönelik tedbirler; inşaat sektörü çalışma grubundan, inşaat sektöründe kayıtdışılığın boyutu, kayıtdışılığın nedenleri ve kayıtdışı istihdamı önlemeye yönelik tedbirler; eksik bildirim çalışma gurubundan ise kayıtlı olup da gelirini eksik bildiren beyaz yakalılar (ücretli çalışan doktorlar, avukatlar) için eksik bildirimin boyutu, nedenleri ve eksik bildirimi önlemeye yönelik tedbirler boyutunda sunumlar yapıldı ve çalışma ekipleri kuruldu tarihleri arasında Bursa da 2 günlük sektörel rehberler hazırlanması çalıştayı gerçekleştirildi. Çalıştaya inşaat sektör temsilcileri ile Kurum mensupları ile akademisyenler

77 İnşaat Sektörü katıldı. Çalıştayda inşaat sektörüne yönelik rehber hazırlanması üzerinde çalışmalar anlatıldı, hazırlanma sürecindeki yol haritası ve gerekli içerikler konusu tartışıldı tarihleri arasında Kapadokya, Perissia Hotel de Akademik Danışma Kurulu nun (ADK) ikinci çalıştayı gerçekleştirildi. Çalıştayın ilk oturumu, Prof. Dr. Serdar Sayan ın proje bileşenlerine ilişkin tamamlanmış ve planlanan faaliyetler konusundaki sunumu ile başladı. Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürü Ahmet Açıkgöz ün de ADK dan beklentileri dile getirdiği çalıştayda ayrıca İnşaat Sektörü Çalışma Grubu Takım Lideri Prof. Dr. Cem Başlevent İnşaat Sektöründe Kayıt Dışılık, Prof. Dr. Hakan Ercan Mavi ve Beyaz Yakalı Profesyonellerde Eksik Bildirim Sorunu ve Tarım Sektörü Çalışma Grubu Takım Lideri Prof. Dr. Haluk Levent Tarım Sektöründe Kayıt Dışılık başlıklarında sunumlarını gerçekleştirdiler. Buna göre Ulusal İstihdam Stratejisi İnşaat Sektörü Eylem Planı nın 4.3 maddesinin açıklamalarında önerilen hususlar; İnşaat sektöründeki faaliyette bulunan tüm mesleklere mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu getirilmesi ile birlikte aylık prim ve hizmet belgesinde meslek kodlarında zorunlu hale getirilmesi altyapısının tamamlanması ile mümkün olacaktır. 4.3.Asgari İşçilik Tespit Sistemi nde yapılacak değişiklik ile nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik önlemler etkinleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, Sosyal Taraflar. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bilindiği üzere, 25/5/2015 tarih ve sayılı Resmî Gazete nin Sıra No 2015/1 Mesleki Yeterlilik Kurumu Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ ekinde Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu getirilen meslekler listesi yayınlanmış olmakla birlikte, söz konusu liste inşaat işlerindeki tüm meslekleri kapsamamaktadır. Sürdürülebilir kalkınmanın temel amacının gerçekleştirilmesi amacıyla 06/07/2013 tarihinde sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Onuncu Kalkınma Planı çerçevesinde belirli hedeflere tahsis edilen Öncelikli Dönüşüm Programları belirlenmiştir. Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı Eylem Planı ( ) da; Kayıt dışı istihdamın azaltılması hedefi doğrultusunda Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı Eylem Planında yer alan ve Sosyal Güvenlik Kurumu nun sorumluluğunda bulunan, 3 üncü bileşende yer alan Denetim Kapasitesinin Güçlendirilmesi ve İlgili Mevzuatın Gözden Geçirilmesi kapsamında; 18 inci eylem olan; İnşaat sektöründe kayıt dışı çalışanların sosyal güvenlik sistemine alınmasına yönelik gerekli hukukî, idarî ve teknik altyapının oluşturulması sağlanacaktır. (3.18), 48 inci eylem olan; Prime esas kazançların meslek koduyla uyumlu olarak bildirilmesini sağlayacak yasal altyapı oluşturularak, öngörülen meslek gruplarına yönelik prime esas kazanca karine teşkil edecek ücret skalaları belirlenecek ve rehberlik ve denetim süreçleri başlatılacaktır. (3.48),

78 Sağlık Sektörü 1. MEVCUT DURUM Toplumların gelişmişlik durumlarının belirlenmesinde önemli bir yeri olan sağlık sektöründe; çalışanların istihdamı, eğitimi ve hizmet verdikleri alanlar büyük önem taşımaktadır. Sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için sağlık personelinin yeterli sayıda ve çağdaş kıstaslara göre yetiştirilmesi ve iyi bir planlama ile ülke çapında dengeli bir şekilde dağılımı sağlanmalıdır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan rapor, sağlık istihdamı ile doğrudan veya dolaylı ilişki içerisinde bulunan kurumlarla yapılan yazışmalar ve görüşmeler neticesinde, 2014 yılı itibarıyla ülkemizdeki sağlık işgücünün mevcut durumunu, bu alanda kapasite geliştirme amaçlı yapılan çalışmaları, sağlıkta istihdam artırıcı alanların durumu ile sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğine yönelik mevcut durumlarını ortaya koymaktadır Sağlık İşgücü 2014 yılı Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığına göre sağlık sektöründe istihdam edilen kişi sayısı dur. Bu sayı, kişi başına düşen sağlık çalışanları açısından değerlendirildiğinde, sektörde çalışanların sayısının, Avrupa Birliği (AB) ve OECD ülkelerine kıyasla oldukça gerilerde olduğunu göstermektedir yılı verilerine göre, ülkemizde bin kişiye düşen hekim sayısı 1,7 iken, OECD ülkelerinde bu sayı ortalama 3,2 dir. Bu oran, hemşire yoğunluğu açısından daha da düşüktür yılında ülkemizde bin kişiye düşen hemşire/ebe sayısı 2,4 düzeyinde iken OECD ortalaması 8,8 dir. TÜİK in 2023 yılı nüfus projeksiyonuna göre ülkemizin nüfusu 84 milyon 247 bin olarak öngörülmektedir. Dolayısıyla, nüfustaki artış ve yaşlanma eğilimi göz önüne alındığında, sağlık kuruluşlarının sayısını artırma ve bu kurumları personel açısından güçlendirme sağlık sektöründe önemli düzeyde yeni istihdam potansiyeli yaratacaktır. Sağlık Bakanlığı nüfustaki söz konusu değişklikleri göz önünde bulundurarak hazırladığı 2023 Yılı Sağlık İş Gücü Hedefleri ve Sağlık Eğitimi çalışmasında sağlık iş gücü ihtiyacı belirleme çalışmaları ile eğitim verilerinden yola çıkarak arz ve ihtiyaç projeksiyonlarını on yedi sağlık mesleği için tamamlanmış, daha sonra ise arz ve ihtiyaç projeksiyonunu otuz altı sağlık mesleğini içerecek şekilde genişletmiştir. Sağlık Sektörü Sağlık personelinin nitel ve nicel açıdan kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla, tarihli ve sayılı Resmî Gazetede Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişik Yapılmasına Dair Kanun ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Kanun kapsamında yapılan değişikliklerle bazı sağlık meslek alanlarında teknisyenlikler tekniker olarak değiştirilmiş, meslek yüksekokullarinin ilgili teknikerlik mezunu olma şartı getirilmiştir. Bu kapsamda belirtilen bölümlere Eğitim-Öğretim yılında öğrenci alınmamıştır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1219 sayılı Kanunda tanımlanmış olan hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyeni adı altında üç yeni meslek 6514 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre Eğitim-Öğretim yılında Anadolu Sağlık Meslek Liselerine, hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyenliği eğitim programları hazırlanmış ve söz konusu dallara öğrenci alınmış; ayrıca ön lisans seviyesindeki 61 yaşlı bakım teknikerliği okuluna yeni öğrenci alınmıştır. Bu kapsamda YÖK tarafından sağlık meslek alanlarında nihai kontenjanlarla ilgili,

79 Sağlık Sektörü önümüzdeki günlerde ilgili paydaş kurumların da görüşleri dikkate alınarak kalite, yönetim ve akreditasyon süreçleriyle ilgili kontenjanlar yeniden değerlendirilecektir yılı Sağlık İşgücü Projeksiyonu na göre ihtiyaç duyulan hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı ve sağlık bakım teknisyeni sayısına, halihazırda resmi ve özel okullarda eğitim gören öğrencilerle ulaşılmış bulunmaktadır. Bu nedenle ihtiyaç fazlası sağlık alanı açmak suretiyle mezun arzı/işgücü talebi dengesizliğine yol açılarak ileride telafisi güç idari ve toplumsal sorunlarla karşılaşılmaması bakımından Mesleki ve Teknik Eğitim Anadolu Liseleri nde sağlık alanlarının açılmamasına özen gösterilmekte, mevcutların kontenjanları da söz konusu projeksiyona uygun olarak belirlenmeye ve buna göre öğrenci kaydedilerek sistemin sağlıklı işlemesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Sağlık Bakanlığı nın 1219 sayılı Kanunda tanımlamasını yaptığı hemşire ve ebe yardımcısı ile sağlık bakım teknisyeni sağlık mesleklerine yönelik belirlemiş olduğu içerikler doğrultusunda, Milli Eğitim Bakanlığınca söz konusu mesleklerin öğretim programları geliştirilmiştir. Sağlık turizmi ayrıca, 2012/4 sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ kapsamında desteklenmekte, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararında ise özel hastane, yaşlı bakım merkezi, fiziksel ve zihinsel engelli bakım merkezi yatırımları bölgesel destek kapsamında, diğer sağlık kuruluşu yatırımları ise genel teşvik sistemi kapsamında desteklenmektedir. 2014/6058 sayılı Karar ile termal konaklama tesisi yatırımları Öncelikli Yatırım (beşinci bölge destekleri) kapsamına alınmıştır İlaç ve Tıbbi Cihaz Alanlarında Teşvikler Sağlık istihdamının geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olan ilaç ve tibbi cihaz sektörlerinde, yatırımların teşviki amacıyla, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2015 yılı mayıs ayı itibarıyla; 1- San-Tez programı kapsamında ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe 68 adet proje desteklenmiş olup, toplam destek miktarı TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörel istihdamın bölgeler arasındaki dağılımının daha dengeli bir hale getirilmesi ve objektif kriterlerin geliştirilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından bir çalışma başlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında illerle iş birliği içinde illerde insan gücü planlamasına genel yaklaşım adıyla bir kılavuz hazırlanarak il yöneticilerine gönderilmiştir. 2- İlaç sektöründe 10 firmaya Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiştir. 3- Tekno-Girişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında ilaç sektöründe 193 adet, tıbbi cihaz sektöründe ise 130 adet şirket desteklenmiştir. Bu şirketlere yaklaşık TL ödeme yapılmıştır Sağlık Turizmi Dünyada ve Türkiye de özellikle son yıllarda pek çok hasta tedavi, tatil ve ulaşım hizmetini bir arada sunan sağlık paketlerini tercih etmektedirler. Özellikle bazı yabancı ülkelerde tedavi masraflarının yüksek olması ve bekleme zamanlarının uzunluğu, kişileri hem kaliteli tedavi alabilecekleri hem de turistik ziyarette bulunabilecekleri ülkeler aramaya yöneltmektedir. Bu bağlamda, tüp bebek tedavisi, göz sağlığı, diş sağlığı, estetik cerrahi ve termal spa gibi alanlarda hizmet almak için Türkiye yi tercih eden yabancı hastaların sayısında son yıllarda artış yaşanmış, bu artış sağlık turizmi konusunu gündeme getirmiş, 2013 yılında Türkiye Medikal Turizm Değerlendirme Raporu hazırlanmıştır. 4- Teknolojik Ürün Yatırım Pazarlama Desteği kapsamında Temel Eczacılık Ürünlerinin ve Eczacılığa İlişkin Malzemelerin İmalatı konulu 9 firmanın başvurusu uygun bulunmuş ve gerekli kriterleri yerine getirmeleri durumunda ,-TL hibe verilmesine karar verilmiştir. 5- Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği Programı kapsamında 2 firmaya toplam ,-TL ödeme yapılmıştır. 15/06/2014 tarihli ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile düzenlenen esaslar çerçevesinde, İlaç Üretimi Yatırımları Genel Teşvik Uygulamaları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları, Büyük Ölçekli Yatırımlar ve Stratejik Yatırımlar desteklenmektedir. Ülkemizde sağlık turizminin istenilen seviyelere gelmesi durumunda önemli istihdam alanı oluşacağı düşüncesiyle Onuncu Kalkınma Planı kapsamında Sağlık Turizmi Stratejik Planı hazırlanmış, Ekonomi Koordiasyon Kurulu ile paylaşılmıştır. Halihazırda ülkemizdeki kamu hastanelerinin sağlık turizmi hedefleri doğrultusunda değerlendirmeleri tamamlanmış, 21 farklı ilde 42 hastane sağlık turizmi odaklı olarak tespit edilmiştir. Bunun yanında yakın coğrafya olarak değerlendirilen üç saatlik uçuş mesafesindeki ülkelerin sağlık turizmi özelinde pazar araştırmaları yapılmaya başlanmış, Hollanda, Belçika ve Moğolistan için sağlık turizmi sunum olanaklarına ait raporlar Sağlık Bakanlığınca tamamlanmıştır. İngiltere, İsveç ve Dubai raporları üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca teşvikler ile akreditasyon arasında ilişkilendirme kurulması yönünde Ekonomi Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında çalışmalar yürütülmektedir. Sağlık turizmi odaklı önceliklendirilmiş lisans eğitimi Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu tarafından organize edilmektedir yılında Antalya da ilgili kurum tarafından seçilen personele İngilizce ve Rusça eğitim verilmiştir yılında İstanbul, Ankara, İzmir, Muğla ve Antalya da İngilizce eğitimi ilgili kurum tarafından planlanmıştır /04/2015 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayınlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar kapsamında yüksek teknoloji sanayi sınıfında yer alan ürünlerin üretime yönelik yatırımlar, stratejik yatırım kapsamında yer almış,ilaç sanayi de bu sınıfta değerlendirilerek yerli/yabancı ayrımı yapılmaksızın tüm yatırımcıların ilaç üretimi hususunda stratejik yatırımlardan yararlanabilmesi sağlanmıştır. Söz konusu karar ile ilaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde gerçekleştirilecek yatırımlar öncelikli yatırımlar kapsamına alınmış olup 5. bölge teşviklerinden yararlandırılacaklardır Aktif İşgücü Programları Sağlık Bakanlığı, İŞKUR tarafından açılacak kurs programlarına örnek teşkil etmesi amacıyla taslak sağlık turizmi eğitim müfredatı hazırlamıştır. Ayrıca sağlık turizmi meslek standartları oluşturulması adına Boğaziçi Üniversitesi, Medipol Üniversitesi ve Sağlık Bakanlığı birlikteliğinde bir proje üzerinde çalışma yapılmaktadır. Sağlık Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatları ile Bağlı Kuruluşlarında 2015 yılı içerisinde sağlik yönetimi, finans, maliye ve sigortacilik alanında kişinin hizmet içi eğitim yoluyla eğitilmesi planlanmıştır.

80 Sağlık Sektörü Sağlık Bakanlığı amaç ve hedefleri doğrultusunda, 1 Ocak-31 Mart 2015 tarihleri arasında üç aylık dönemde, 20 katılımcıya microsoft word, 61 katılımcıya veritabanı, 190 katılımcıya e-nabız, 353 katılımcıya EBYS, 234 katılımcıya bilgi güvenliği konularında eğitim verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı Meslekî ve Teknik Ortaöğretim Kurumlarında ise hasta ve yaşlı hizmetleri alanı, hasta bakımı dalı ve yaşlı bakımı dallarında sağlık meslek liseleri hariç eğitim-öğretim yapılmaktadır. Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik aktif işgücü programları kapsamında, İŞKUR tarafından 2015 yılı Ocak-Nisan ayı arasında 126 mesleki eğitim kursu düzenlenmiş ve bu kurslara toplamda 3472 kişi katılmıştır yılı mart ayı sonu itibarıyle 43 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup söz konusu kurslara 971 kişi katılım sağlamıştır. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Sektörde mevcut istihdam imkânları geliştirilecektir. 1.1 İşgücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları arz ve ihtiyaç çerçevesinde yeniden düzenlenecek ve eğitim kalitesi artırılacaktır. Sağlık turizmi ile bağlantılı olarak seçilen bölgelerde sağlık sektörü çalışanlarının turist profiline göre en az bir yabancı dil bilmesini sağlamak üzere formel eğitim programında değişikliklere gidilmesi, formel eğitim süreci sonrası ilgili STK lar ve İŞKUR tarafından mesleki dil eğitimi kursları açılması yönünde kararlar alınmıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Mili Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurumu 1.5. İş Sağlığı ve Güvenliği İş sağlığı ve güvenliği alanında yaşanan gelişimin bir parçası olarak, 89/391/EEC sayılı Avrupa Birliği Çerçeve Direktifi ve ILO 155 ve ILO 161 sayılı Sözleşmelere uyumlu olarak hazırlanmış olan ve tüm çalışanları kapsayan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30 Haziran 2012 tarihinde yürürlüğe girerek iş sağlığı ve güvenliği ilk kez müstakil bir Kanunla ele alınmış ve ulusal mevzuat çok sayıda AB direktifi ve ILO sözleşmeleri ile uyumlu hale gelmiştir. İşçi memur ayrımı yapmaksızın bütün sağlık çalışanlarını da kapsayan, önleyici yaklaşımı ve risk değerlendirmesini temel alan müstakil İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun yasalaşmasını takiben 35 yönetmelik ve 6 tebliğ Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Son zamanlarda yaşanan olaylar, teknolojik gelişmeler ve sahadan alınan geri bildirimler ışığında 6331 sayılı İSG Kanunu nda 6552 sayılı İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun ( s.r.g Mükerrer) ve 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ( s.r.g) ile bazı değişiklikler yapılmıştır. İSG hizmetlerini düzenleyen İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği tarihli ve sayılı Resmî Gazete de (Değ s.r.g., Değ s.r.g.), İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ise tarihli ve sayılı Resmî Gazete de (Değ s.r.g) yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İlgili yönetmelikler kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İSG hizmetlerini sunmak üzere işyeri hekimi, ortak sağlık ve güvenlik birimi ve 81 toplum sağlığı merkezi belgelendirilerek yetkilendirilmiştir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2023 yılı Sağlık İş Gücü Hedefleri ve Sağlık Eğitimi adlı kitap yayınlanmıştır. Bu kitapta sağlık meslekleri için 2023 yılı ihtiyacı ve arz ihtiyaç dengesini sağlayacak okul kontenjanlarına ilişkin öneriler yer almaktadır. 1.2 Sağlık turizminin gelişmesi yönünde önlemler alınacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık Bakanlığı kamu hastanelerinin sağlık turizmi hedefleri doğrultusunda değerlendirmeleri tamamlanmış, 21 farklı ilde 42 hastane sağlık turizmi odaklı olarak tespit edilmiştir. Bunun yanında yakın coğrafya olarak değerlendirilen üç saatlik uçuş mesafesindeki ülkelerin sağlık turizmi özelinde pazar araştırmaları yapılmaya başlanmıştır. Hollanda, Belçika ve Moğolistan için sağlık turizmi sunum olanaklarına ait raporlar tamamlanmış, İngiltere, İsveç ve Dubai raporları tamamlanmak üzeredir. Ayrıca teşvikler ile akreditasyon arasında ilişkilendirme kurulması yönünde Ekonomi Bakanlığı ile çalışmalar yürütülmektedir. Kurumumuz Stratejik Planında ( ); Kamu sağlık tesislerinin sağlık turizmi kapasitesini geliştirmek stratejik hedefine ulaşmak amacıyla; 2015 yılı Performans programına sağlık turizmi kapasitesinin güçlendirilerek sağlık turizmi gelirlerinin artırılması yönünde performans hedefi konulmuştur. Bu performans hedefi ile sağlık turizmi potansiyeli yüksek sağlık tesislerindeki uluslararası hasta birimlerinin, alt

81 Sağlık Sektörü yapı ve insan kaynağı açısından kapasitesinin geliştirilmesi, sağlık turizminin uluslararası düzeyde tanıtımı için ilgili kamu idareleri ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapılması hedeflenmiştir. Bu hedefe yönelik olarak sağlık tuizmini geliştirme faaliyeti kapsamında çalışmalar yapılmaktadır. Sağlık turizmi kapsamında gelen hasta sayısı 2014 yılında iken, 2015 yılında ise olacağı tahmin edilmektedir. sağlık turizminden elde edilen gelir ise, 2014 yılında 17 milyon iken, 2015 yılında 20 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. 1.4 Sektörde çalışan destek personeli sayısı, arz ve ihtiyaç dengesi sağlanacak şekilde planlanarak artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, İŞKUR 1.3 İlaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde yapılan yatırımların teşvikine devam edilecek, Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı - Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR tarafından açılacak kurs programlarına örnek teşkil etmesi amacıyla taslak sağlık turizmi eğitim müfredatı hazırlanmıştır. Ayrıca sağlık turizmi meslek standartları oluşturulması adına Boğaziçi Üniversitesi Medipol Üniversitesi ve T.C. Sağlık Bakanlığı birlikteliğinde bir proje üzerinde çalışma yapılmaktadır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, TÜBİTAK, Ekonomi Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı 1. 5 Sektörel istihdamın bölgeler arasındaki dağılımı daha dengeli hale getirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık istihdamının geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olan ilaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde, yatırımların teşviki amacıyla, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2015 yılı Mayıs ayı itibarıyla: 1- San-Tez programı kapsamında İlaç ve tıbbi cihaz sektöründe desteklenen proje sayısı 68 adet olup, toplam destek miktarı TL dır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu 2- İlaç sektöründe 10 firmaya Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiştir. 3- Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında ilaç sektöründe 193 adet, tıbbi cihaz sektöründe ise 130 adet şirket desteklenmeye değer bulunmuştur. Bu şirketlere yaklaşık ,-TL ödeme yapılmıştır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Coğrafi dağılım dengesinin iyileştirilmesi konusunda Sağlık Bakanlığının geçmişten bu yana kapsamlı çalışmaları bulunmaktadır. Bu çalışmalara göre oluşturulan personel dağılım cetvelleriyle coğrafi dağılımın daha dengeli olması amaçlanmaktadır. Coğrafi dağılım dengesinin daha da iyileştirilmesi için kriter belirleme çalışmaları devam etmektedir. 4- Teknolojik Ürün Yatırım Pazarlama Desteği kapsamında Temel Eczacılık Ürünlerinin ve Eczacılığa İlişkin Malzemelerin İmalatı konulu 9 firmanın başvurusu uygun bulunmuş ve gerekli kriterleri yerine getirmeleri durumunda TL hibe verilmesine karar verilmiştir. 5- Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği Programı kapsamında bu sektörde 2 firmaya toplam TL ödeme yapılmıştır

82 Sağlık Sektörü 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebi karşılanacaktır. 2.1 Meslek tanımları yapılacak, standartları yayınlanacak ve standartların gerektirdiği hususlar eğitim müfredatına yansıtılarak mesleki uzmanlaşma sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, Sosyal Güvenlik Kurumu d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatları ile bağlı kuruluşlarında 2015 yılı içerisinde sağlık yönetimi, finans, maliye ve sigortacılık alanında kişinin hizmet içi eğitim yoluyla eğitilmesi planlanmıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Mesleki Yeterlilik Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim Kurumu 2.4 Formel eğitim sürecinde ve sonrasında dil becerileri geliştirilecek ve bu yöndeki çalışmalar teşviklerle desteklenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 1219 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinde 29 mesleğin tanımı yapılmıştır. Bu Kanuna dayanılarak çıkarılan tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürülüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik ile sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımları belirlenmiştir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, İŞKUR, Yükseköğretim Kurulu 2.2 Sağlık çalışanlarının mesleki nitelikleri sürekli iyileştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Tıbbi Cihaz Kurumu d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık turizmi odaklı önceliklendirilmiş lisans eğitimi Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu tarafından organize edilmektedir yılında Antalya da ilgili kurum tarafından seçilen personele İngilizce ve Rusça eğitim verilmiştir yılında İstanbul, Ankara, İzmir, Muğla ve Antalya da İngilizce eğitimi verilmesi, ilgili kurum tarafından planlanmıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu 2.5 Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik aktif işgücü programları uygulanacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık Bakanlığı nın ilgili birimlerinden ve sağlık meslekleri kurulunun kararları doğrultusunda sağlık meslekleri ile gelen çalışma usul ve esasları ve müfredat değişiklikleri ilgili kuruluşlara bildirilerek müfredat değişikliği talep edilmektedir. 2.3 İşgücünün niteliğinin sağlık sigortacılığı ve ekonomisi alanında geliştirilmesi desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Nüfusumuzun yavaş da olsa giderek yaşlanması ve evde bakıma yönelik taleplerin artması nedeniyle, sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikte destek personelin sağlanması için mesleki kurslar açılacaktır. Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik aktif işgücü programları kapsamında, İŞKUR tarafından 2015 yılı nisan ayı sonu itibarıyle 87 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup 2625 kişi bu kurslara katılmıştır tarih ve sayılı resmi yazı ile 30 Kurumuna yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir.

83 Sağlık Sektörü 2.6 Sektör çalışanlarının bilgisayar becerileri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Sağlık Bakanlığı nın amaç ve hedefleri doğrultusunda ihtiyaç duyulan mesleki bilgisayar eğitimleri düzenlenmektedir. 1 Ocak - 31 Mart 2015 tarihleri arasında 3 aylık dönemde; 20 katılımcıya Microsoft Word, 61 katılımcıya veritabanı, 190 katılımcıya e-nabız, 353 katımcıya EBYS, 234 katılımcıya bilgi güvenliği İş sağlığı ve güvenliğinde ülke politikası ve mevzuatının tanıtılması, sahada işveren, çalışan ve İSG profesyonelleri için teknik dokümanlar, broşürler, kitaplar, kitapçıklar, afişler, CD ler, spot filmler gibi çeşitli tanıtım ve eğitim materyali hazırlanmakta ve ücretsiz olarak sosyal taraflara sunulmaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (İSGGM) ile Sağlık Bakanlığı arasında yılları için İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. İmzalanan protokol kapsamında İSG Hizmetlerinin yürütülmesi konusunda işbirliği, İSG alanında ülkemizde bütün çalışanların hizmete erişiminin sağlanması için her iki Bakanlık kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca sağlık sektörünü ilgilendiren halihazırda İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü nün yürütücüsü olduğu Sağlıklı Yaşama Davet Projesi gibi projeler devam etmektedir. 3.2 Çalışma süreleri düzenlenecektir. konularında olmak üzere toplamda 858 kişiye eğitimler verilmiştir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sağlık Bakanlığı - Türkiye Halk Sağlığı Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı 3. Sektörde çalışma süreleri ve şartları iyileştirilecektir. 3.1 İş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli düzenlemeler yapılacak, bilinçlendirme çalışmaları yürütülecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları ve Önerileri: tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun yürürlüğe girmesiyle sağlık personelinin haftalık çalışma süresinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99 uncu maddesi uyarınca haftalık 40 saat olarak uygulanması gerekmektedir. Bu kapsamda; Mülga Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen tarih ve (2010/55) sayılı Genelge ve tarih ve (2010/65) sayılı Genelge ile düzenleme yapılmıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sağlık Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Son zamanlarda yaşanan olaylar, teknolojik gelişmeler ve sahadan alınan geri bildirimler ışığında 6331 sayılı İSG Kanunu ve alt düzenlemelerinde değişiklikler yapılmaktadır. Ayrıca; Kurumumuza bağlı sağlık tesislerinin özellikli birimlerde hizmetin sürekliliği gerektiğinden anılan birimde çalışan personelin mağduriyetinin de önlenmesi dikkate alınarak, sağlık personelinin mer-i mevzuat kapsamında çalışma saatleri tarih ve 2613 (2014/1) sayılı Genelge ile yeniden düzenlenmiştir. Konu ile iligli uygulamada herhagi bir sıkıntı yaşanmadığından, yeni bir düzenleme yapılmasına gerek olmadığı düşünülmektedir. İSG hizmetlerini düzenleyen yönetmelikler kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İSG hizmetlerini sunmak üzere işyeri hekimi, diğer sağlık personeli, ortak sağlık ve güvenlik birimi ve toplum sağlığı merkezlerinin belgelendirilme ve yetkilendirilme faaliyetleri devam etmektedir

84 Tarım Sektörü 1. MEVCUT DURUM Ülkemizde tarım sektörünün Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla içerisindeki payı 1980 yılında yüzde 26,1 iken, 1990 da yüzde 17,5, 2000 yılında 12,2, 2010 yılında yüzde 9,4 olarak gerçekleşmiştir. Tarım sektörünün GSYİH içerisindeki payı, 2013 yılında ise yüzde 9,2, 2014 yılında yüzde 8,8 olarak gerçekleşmiştir. Tarımın GSYİH daki payının giderek düşmesi sanayi ve hizmet sektörlerinin gelişmesinin göreceli olarak daha hızlı gerçekleşmesinden kaynaklanmaktadır. Tarım sektörü ihracatının toplam ihracat içindeki payı 1996 yılında yüzde 9,3, 2000 yılında yüzde 6,0, 2010 yılında ise yüzde 4,3 olarak gerçekleşmiştir yılında ise sektörün ihracat payı 3,8 dir. Sektörün ithalat içindeki payı ise 1996 yılında yüzde 5 iken 2000 yılında yüzde 3,9 ve 2010 yılında yüzde 3,5 olarak gerçekleşmiştir yılında yüzde 3,06 olan ithalat payı 2014 yılında yaklaşık yarım puan yükselerek yüzde 3,54 olmuştur yılından beri pozitif değer görmeyen sektör net ihracatı ise 2013 yılında (-2) milyar, 2014 yılında (-2,6) milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Tarım sektöründe yaşanan en büyük daralmalar, ekonomik krizin yaşandığı 2001 yılında yüzde (-7,9) ve küresel iklim krizinin yaşandığı 2007 yılında yüzde ise (-6,7) olarak gerçekleşmiştir. Küresel mali krizin yaşandığı 2008 ve 2009 yıllarında tarım sektöründe sırasıyla yüzde 4,3 ve 3,6 oranında büyüme görülmüştür. 2011, 2012 ve 2013 yıllarında sırasıyla yüzde 6,1, 3,1 ve 3,5 büyüyen tarım sektöründe 2014 yılında daralma yaşanmış, büyüme hızı yüzde (-1,9) olarak gerçekleşmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye de tarımsal istihdamın toplam istihdam içindeki payı 1950 li yıllardan itibaren önemli miktarda düşüş göstermiş, 1955 yılında yüzde 77,4 olan pay 2000 yılında yüzde 47,8 e düşmüştür. Tarım sektörünün son dönemlerine baktığımızda ise, 2007 yılında yüzde 23,5 e düşen tarımsal istihdamın toplam istihdam içerisindeki payı 2008 yılı mali krizinin ardından 2009 yılı itibarıyla yüzde 24,7 ye yükselmiştir yılı için bu rakam yüzde 25,2, 2011 yılında yüzde 25,5, 2012 yılında yüzde 24,6, 2013 yılında ise yüzde 23,6 olarak gerçekleşmiş ve 2007 yılı seviyesine geri dönmüştür yılında önceki yıla göre 2,5 puan azalarak yüzde 21,1 olarak gerçekleşmiştir. Bu azalışın temel nedenleri arasında; tarım sektöründe makinalaşmaya bağlı olarak işgücü talebinin azalması, sanayi ve hizmetler sektörünün işgücü ihtiyacının artması ile kırsalda hızlı nüfus artışı ve ekilebilir toprakların parçalanmasıyla tarım sektöründe geçim imkânlarının daralması yer almaktadır. Tarım sektöründeki çözülme bağlamında, kırdan kente göç edenlerin karşılaşmış oldukları işgücü piyasasına uyum sağlama problemlerini ortadan kaldırmaya yönelik mesleki eğitim ve beceri programları düzenlenerek istihdam edilebilirlikleri artırılmakta, sosyal uyum sorununun çözümüne yönelik danışmanlık hizmetleri verilmektedir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Stratejik Planında İstihdamın Artırılması şeklindeki gelişme ekseniyle, kırsal alanda yaşam standartlarını yükseltmek ve kırsal kalkınmayı sağlamak, tarım ürünlerinin yerinde değerlendirilmesini ve katma değerinin artırılmasını sağlamak hedeflenmektedir. Onuncu Kalkınma Planında ise sektörün yıllık ortalama büyüme hızının yüzde 3,1 olması, toplam istihdam içerisindeki payının yüzde 21,9 a gerilemesi ve GSYİH içerisindeki payının ise yüzde 6,8 olması öngörülmektedir. Tarım Sektörü Kadın İstihdamı TÜİK Şubat 2015 verilerine göre ülkemizde istihdam oranı yüzde 44,4, işsizlik oranı yüzde 11,2, işgücüne katılım oranı ise yüzde 50,1 olarak gerçekleşmiştir. Geçen yılın aynı ayına göre kadın istihdam oranı ise 0,6 puanlık artışla yüzde 26,0; kadın işgücüne katılım oranı 0,2

85 Tarım Sektörü puanlık artışla yüzde 30,0 düzeyine yükselirken kadın işsizlik oranı 1,7 puanlık artışla yüzde 13,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. Tarımsal istihdamın önemli özelliklerinden biri de kadınların işgücüne katılma oranın yüksek olmasıdır. Türkiye de istihdam edilen kadınlar içerisinde tarım sektörü payı 2014 yılında yüzde 33, 2015 Şubat Ayı için ise yüzde 27,9 olarak açıklanmıştır. Tarım sektöründe çalışan kadınların, 2013 yılında yüzde 76,8 i, 2014 yılında ise yüzde 80,8 i ücretsiz aile işçisi olarak istihdam edilmiştir. Bu oran 2015 Şubat Ayı için ise yüzde 82,9 olarak gerçekleşmiştir. Kadınların işgücü katılma oranının yüksek olduğu tarım sektöründe kadın girişimciliği desteklenmelidir. tanıtımını sağlamak amacıyla yıllarında Pikolo: Daha iyi bir geleceğe yürümek ve Pikolo II: Bir yaş daha büyümek isimli iki belgesel film hazırlanmış ve PikoloII filminin İstanbul gösterimi 5 Mart 2015 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bahse konu projenin Ordu ilinde elde ettiği başarının diğer mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olarak görüldüğü illere de yaygınlaştırılması için Fındık Tarımında Mevsimlik Çocuk İşçiliği İle Mücadele Projesi Çok Taraflı Değerlendirme ve Çalışma Grubu Toplantısı Mayıs 2015 tarihinde geniş bir katılımcı profili ile İstanbul da yapılmıştır. Projenin yılları arasında Ordu, Düzce, Sakarya ve Şanlıurfa illerinde de uygulanmasına karar verilmiştir Çocuk İşçiliği 1.3. Kayıt Dışı İstihdam Tarımda istihdam edilen çocuklar, çalışan çocukların en geniş kitlesini oluşturmaktadır. TÜİK 2006 verilerine göre, toplam çalışan çocukların yüzde 36,6 sı (çalışan erkek çocukların yüzde 28,6 sı, kız çocukların yüzde 53,3 ü) tarım sektöründe çalışmaktadır verilerine göre ise; toplam çalışan çocukların yüzde 44,7 si (çalışan erkek çocukların yüzde 38,4 ü, kız çocukların yüzde 58,4 ü) tarım sektöründe çalışmaktadır. Tarım sektörü içinde de özellikle aile işleri dışında, ücret karşılığı gezici ve geçici tarım işlerinde çalışma çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri arasında tanımlanmış ve öncelikle müdahale edilmesi gereken alan olarak belirlenmiştir yılı Ocak verilerine bakıldığında herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların oranı yüzde 32,4 dir, bu oran tarım sektörü özelinde incelendiğinde yüzde 80,9 iken tarım dışı sektörlerde yüzde 21,0 olarak gerçekleşmiştir. Kayıt dışı istihdamın içinde tarım sektörünün payı 2010 yılında yüzde 49,7, 2011 yılında yüzde 50,8, 2013 yılında yüzde 53,4 iken 2014 yılında ise yüzde 49,6 ya düşmüştür. Bu oran 2015 yılı Ocak ayı için yüzde 47,5 olarak açıklanmıştır. Ülkemizde çocuk işgücünün boyutlarını ortaya koymak amacıyla 2006 ve 2012 yıllarında Çocuk İşgücü Anketi yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre, ülkemizde 6-17 yaş grubundaki çocukların istihdam oranı yüzde 5,9 dur yılı verilerine göre, 6-17 yaş grubundaki ekonomik işlerde faaliyet gösteren çocukların yüzde 41,4 ü hanehalkı gelirine katkıda bulunmak amacıyla çalışmakta olduğunu ifade etmiştir. Dünya genelinde çocuk işçiliği yıllar itibarıyla düşüş göstermesine rağmen, ülkemizde iki anket arasında çocuk istihdam oranında düşüş olmaması çocuk işçiliği konusunda daha ayrıntılı araştırmaların ve politikaların oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Özellikle çalışmak zorunda bırakılan çocukların ailelerinin istihdama erişimini arttırmak önemli bir sosyal politika konusudur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Politika Program Çerçevesi nin etkin olarak uygulanması, öncelikle en kötü biçimleri olmak üzere çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına katkı sağlamak amacıyla Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Yerel Kaynakların Etkinleştirilmesi Projesi yürütülmüştür. Tarımda kayıt dışı istihdama bakıldığında 2010 yılında yüzde 85,4, 2011 yılında yüzde 83,8 ve 2014 yılında ise yüzde 80,9 olduğu görülmektedir. Tarımda kayıt dışı istihdamın içinde kadınların payı ise 2010 yılında yüzde 53,9, 2012 yılında yüzde 54,1, 2013 yılında yüzde 54,3 ve 2014 yılında yüzde 53,1 dir. Önemli bir kısmı kayıt dışı olan tarım sektörünün kayıt altına alınması, sektör büyüklüğünün tespiti ve doğru politikalar üretmek için büyük önem arz etmektedir. Bu bakımdan tarım sektöründe kayıtlı istihdamın önemi ve getirileri hakkında toplumsal farkındalığın geliştirilmesine yönelik çalışmalar ve gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılmaktadır Mevsimlik Tarım İşçiliği Genellikle işleyecek toprağı bulunmayan, yetersiz toprağa sahip olan ya da çeşitli nedenlerle bu toprakları işleyemeyen aileler, tarımsal işgücü talebi yoğun olan yerlere giderek, gezici veya geçici olarak çalışmaktadırlar. Mevsimlik gezici tarım işçilerinin zor koşullarda çalıştıkları bilinen bir gerçektir. İşçiler, içinde bulundukları çalışma ve yaşam koşulları ile eğitim düzeyleri ve örgütlenme gibi alanlarda asgari standartları elde edebilecek durumda değildirler. Proje kapsamında beş pilot ilde (Adana, Şanlıurfa, Gaziantep, Kocaeli ve Ordu) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bünyesinde çocuk işçiliği izleme birimleri oluşturulmuştur. Bu birimler aracılığıyla etkin bir izleme sistemi kurularak, ildeki diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyonu sağlamak suretiyle, çocuk işçiliğini önlemeye yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Proje kapsamında 2204 çalışan ve çalışma riski bulunan çocuğa ulaşılmış, 795 aile ile görüşmeler yapılarak 793 çocuk ve aileye rehberlik hizmetleri verilmiştir. Mevsimlik tarımda çocuk işçiliğinin önlenmesi konusunda yürütülen bir başka çalışma ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Ordu da yürütülen Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi dir. Proje kapsamında fındık üretiminin yapıldığı illerde mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olmasından dolayı ailelerle birlikte gelen çocukların tarladan uzak tutulmasına yönelik çalışmalar yürütülmekte, fındık üretilen illerin çocuk işçiliğiyle mücadele kapasitesini ve toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla çalışmalar yapılmakta, hasat sezonlarında valilikler tarafından çocuklara yönelik eğitimi destekleyici etkinlikler düzenlenmektedir. Proje kapsamında farkındalığı artırmak ve yapılan çalışmaların Mevsimlik gezici tarım işçilerinin sosyal güvenlikleri açısından mevcut durumları iyileştirilmesi amacıyla 2011 yılında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda bir değişiklik yapılarak günlük prime esas kazanç alt sınırının 20 günlük tutarı üzerinden ödeyecekleri primlerinin 30 günlük sağlık ve emeklilik hizmeti olarak değerlendirilmesi sağlanmış, tarımda iş aracılığı sözleşmesi zorunlu hale getirilmiştir. TBMM Genel Kurulun tarihli kararıyla 17 üyeden oluşan Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sorunlarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu kurulmuştur. Komisyon bilgi edinmek üzere akademisyenler, ilgili kamu kurumları ve özel kuruluşlardan yetkililer ile sivil toplum kuruluşlarından temsilciler davet ederek bu kişilerin görüşlerini almış, Şanlıurfa, Adana ve Ordu illerine ziyaretlerde bulunmuş ve tarihinde çalışmalarını tamamlamıştır. Çalışmalar neticesinde hazırlanan Komisyon Raporunda Mevsimlik Tarım İşçilerinin ulaşım, barınma, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği, ücret ve çalışma ilişkileri vb. alanlardaki sorunları incelenerek çözüm önerileri sunulmuştur

86 Tarım Sektörü 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.3 Tarım sektöründe kriz yaşanması halinde kısa çalışma ödeneği başvurusu öncelikle değerlendirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı - Tarım Reformu Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2011 yılında 6111 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme ile genel ekonomik kriz ve zorlayıcı neden sonucu uygulanan Kısa Çalışma Ödeneğinin kapsamı genişletilerek bölgesel ve sektörel kriz dönemlerinde de uygulanması sağlanmıştır. Tarım sektöründe de sorun yaşanması halinde Yönetim Kurulumuz tarafından bu husus ivedilikle değerlendirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 18/02/2014 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi (TÜKAS) yönetmeliği ile küçük veya büyük tüm tarımsal işletmeler kayıt altına alınmaya başlanmıştır. Ayrıca Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi bilgi sistemleri Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bilgi sistemi ile Hal Veri Tabanına entegre edilmiş olup, konu ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. 1.4 Tarım sektörü çalışanlarına yönelik olarak girişimcilik ve özellikle kadın girişimciliği desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı - Eğitim, Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, İŞKUR, KOSGEB, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Meslek Kuruluşları 1.2 Sektördeki işgücünün kalitesinin artırılması ve verimli üretimin gerçekleşmesi açısından tarım sektöründeki meslekler tanımlanacak ve bu mesleklerde mesleki standartların belirlenmesine yönelik hedefler ortaya konulacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MYK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Meslek Kuruluşları, Üniversiteler d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarım, avcılık ve balıkçılık sektöründe Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarihinde 10 meslek standardının hazırlanmasını kapsayan işbirliği protokolü yapılmıştır. Söz konusu protokol kapsamındaki meslek standartlarından ikisinin çalışmalarına başlanmıştır. Ocak Şubat 2015 döneminde üzerinde çalışılan meslek standartları Sebze Yetiştiricisi (Seviye 4) ve Meyve Yetiştiricisi (Seviye 4) dir. İlgili meslekler görüşe çıkmak üzeredir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarımda Kadın Girişimciliğinin Güçlendirilmesi programı ile 8 ilde (Balıkesir, Çankırı, Gaziantep, Kırklareli, Konya, Malatya, Muğla, Zonguldak) kadın çiftçilere İŞKUR ve/veya KOSGEB işbirliği ile istihdama yönelik sertifikalı girişimcilik eğitimleri verilmektedir. Bu çalışmanın amacı, kırsal kesimde yaşayan kadınların iş hayatına katılmasına ve emeğinin karşılığını ücret olarak almasına imkan sağlamak, çok önemli yeteneklere ve niteliklere sahip kadın çiftçilerin içlerindeki girişimcilik ruhunu hayata geçirmektir. Bu program kapsamında Balıkesir ilinde 43, Muğla ilinde 50, Çankırı ilinde 51, Gaziantep ilinde 44, Kırklareli ilinde 79, Konya ilinde 51, Malatya ilinde 48 ve Zonguldak ilinde 41 kadın çiftçi olmak üzere toplamda 407 kadın çiftçi eğitim almıştır. İŞKUR bünyesinde ise, 2015 yılı nisan ayı sonu itibarıyla 301 girişimcilik eğitim programı açılmıştır. Söz konusu kurslara 4074 i kadın olmak üzere toplamda kişi katılmıştır

87 Tarım Sektörü 1.5 Tarım sektöründe bilinçli üreticilerin artırılması ve modern üretim yöntemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi amacıyla İŞKUR tarafından mesleki eğitim programları düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, MEB, Tarımsal Üretici Örgütleri, Üniversiteler, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarım sektöründe bilinçli üreticilerin artırılması ve modern üretim yöntemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi amacıyla İŞKUR ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında 5690 kişi mesleki eğitim kurslarına katılmıştır. 1.6 Tarımda istihdam edilenlerin, özellikle kadınların sosyal güvenlik kapsamına girmeleri kolaylaştırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı e) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarımda kendi adına çalışan kadınların sigorta kapsamına alınmaları için aile reisi olma şartı kaldırılmıştır. Tarımsal faaliyetinden dolayı üretmiş olduğu ürünü satmaları halinde, taraflarından Kurum adına kesinti yapılan kadın sigortalılarımıza da tarımsal tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibarıyla sigortalı olma imkânı tanınmıştır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Gerçek kişi ve kooperatiflerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden sübvansiyonlu kredi kullanmaları sağlanacaktır. Kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak için, gerçek ve tüzel kişilerin ekonomik faaliyetlere yönelik yatırımlarının ve istihdam korumayı desteklenmesi ile ilgili çalışmalar yürütülecektir. Bu nedenle özel sektör (bireysel ve tüzel kişilikler) yatırımlarını teşvik için, yatırımların %50 sine kadar hibe yoluyla destek verilir. Diğer %50 si oranındaki tutarı yatırım sahipleri kendi kaynaklarından temin etmek şeklinde teşvik edilmektedir. Afyonkarahisar, Ağrı, Amasya, Ankara, Aydın, Balıkesir, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Giresun, Hatay, Isparta, Mersin, Kars, Kastamonu, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Nevşehir, Ordu, Samsun, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Yozgat, Aksaray, Karaman, Ardahan illerinde yaş meyve sebze tasnif, paketleme ve depolama yatırımları hariç bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması konusunda sadece ham derinin işlenmesi, soğuk hava deposu, çelik silo, hayvansal orjinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, alternatif enerji kullanan yeni sera, alternatif enerji üretim tesisleri konularında yapılacak yatırımlar için başvurular kabul edilme aşamasındadır. Adana, Adıyaman, Antalya, Artvin, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Bolu, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Gümüşhane, Hakkari, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Muğla, Niğde, Rize, Sakarya, Siirt, Sinop, Tekirdağ, Tunceli, Zonguldak, Bayburt, Kırıkkale, Batman, Şırnak, Bartın, Iğdır, Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye ve Düzce illerinde ise; bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, su ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, soğuk hava deposu, çelik silo, hayvansal orjinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması, alternatif enerji kullanan yeni sera, alternatif enerji üretim tesisleri, tarımsal üretime yönelik modern sabit yatırımlar için başvurular kabul edilme aşamasındadır. 1.8 Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri kurulacak, tarım sanayi entegrasyonu desteklenecek ve geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı - Tarım Reformu Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, Meslek Kuruluşları f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor. 1.7 Özel sektör yatırımları teşvik edilecek, kredi imkânları artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Tarımsal Üretici Örgütleri, Hazine Müsteşarlığı, Tarım Kredi Kooperatifleri d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinden 12 ilde (Diyarbakır, Amasya, Ankara, Şanlıurfa, Eskişehir, Kars, Yalova, Denizli, Gaziantep, Elazığ, Karaman, Hatay) proje yürütülmekte olup, 7 ilde (Ardahan, Kütahya, Şanlıurfa, Kütahya, Aydın, Afyonkarahisar, Samsun, Ağrı, Afyonkarahisar, Malatya, Sivas) ise projeler başvuru aşamasındadır

88 Tarım Sektörü 1.9 Tarımsal alandaki gelişmeler ve istihdam olanakları konusunda görüşü alınmak ve bu alanda yapılabilecek faaliyetleri belirlemek üzere Tarım İl Müdürlüklerinin yılda en az bir kez İİMEK toplantılarına katılımı sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, Meslek Kuruluşları 2. Tarım sektöründeki işgücünün eğitim ve vasıf düzeyi yükseltilecek, uyum yeteneği artırılacaktır. 2.1 Sektörde ücretli olarak çalışan işçiler temel mesleki eğitim ve beceri eğitimlerinden geçirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: tarih ve sayılı yazı ile illere talimat gönderilmiştir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı - Eğitim ve Yayım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, MEB 2015 yılı İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulları Faaliyet Raporunda konu ile ilgili değerlendirme yapılacaktır. Ayrıca 2015 yılında yapılacak toplantılarda alınacak kararlar İŞKUR tarafından takip edilerek, İzleme ve Değerlendirme Kurulu ile bir sonraki toplantıda paylaşılacaktır. e) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarımsal Nüfus Gençleşiyor Projesi ile 65 kursta çiftçi eğitilmiştir. Sürü Yönetimi Elemanı Benim Projesi ile 142 kursta çiftçi eğitilmiştir. Tarımda Kadın Girişimciliğini Güçlendirme Programı ile 8 kursta 407 kadın çiftçi eğitilmiştir. El Sanatları Projeleri kapsamında 7 kursta 137 kursiyer eğitilmiştir Tarımsal işletmelere İŞKUR hizmetleri tanıtılacak ve bu işletmelerin İŞKUR hizmetlerinden yararlanmaları sağlanacaktır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarım, ormancılık ve balıkçılık alanında faaliyet gösteren işyerlerine 2014 yılı Ocak-Aralık döneminde ziyaret gerçekleştirilmiş, Kurum hizmetleriyle ilgili bilgilendirme yapılmıştır yılı Ocak-Nisan döneminde ise bu alandaki işletmeye ziyaret gerçekleştirilerek danışmanlık hizmeti sunulmuştur. 2.2 Sektörde kendi hesabına çalışanlara yönelik mesleki eğitim programları ve girişimcilik eğitimleri düzenlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, KOSGEB, Tarımsal Üretici Örgütleri d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kurumca kendi işini kurmak isteyenlere yönelik girişimcilik eğitim programları ve meslek edinmek isteyenlere yönelik mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir Ocak ve Şubat aylarında 72 girişimcilik eğitim programı düzenlenmiş olup söz konusu eğitimlere 1912 kişi katılmıştır. Tarım sektöründe İŞKUR ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında 5690 kişi mesleki eğitim kurslarına katılmıştır

89 Tarım Sektörü 2.3 Tarımdan kopan işgücünün aynı bölgede geçiş yapması öngörülen sektörler ve meslekler belirlenerek bu kişilere yönelik sertifikalı eğitim programları uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, MEB, Meslek Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR aracılığı ile kişilerin kendilerine uygun mesleki eğitim kurslarına ve diğer aktif işgücü programlarına yönelmelerini sağlamak amacıyla kişiler bilgilendirilerek danışmanlık hizmeti verilmektedir. yapılacaktır. Bu sayede tarım sektöründe oluşacak çözülmenin istihdam üzerindeki olumsuz etkileri bertaraf edilmeye çalışılacaktır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor. 2.5 Kırdan kente göçle birlikte işgücü piyasasında yaşanan uyum problemini ortadan kaldırmaya yönelik programlara yer verilerek, göç edenlerin istihdam edilebilirliklerini ve sosyal uyumlarını artırmaya yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetleri verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İçişleri Bakanlığı, MEB İŞKUR İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı tarafından 16 Mart- 30 Nisan tarihleri arasında Türkiye genelinde işgücü piyasasındaki açık iş durumu, açık işte istenilen beceriler, temininde güçlük çekilen meslekler gibi bilgilerin il bazında ve sektörel bazda ortaya konacağı İşgücü Piyasası Araştırması yapılacaktır. Daire kapsamında ayrıca, Türkiye genelinde çeyrek dönemler periyodunda senede dört defa işgücü piyasasındaki açık iş durumunu gözlemlemek için Açık İş Çalışması yapılmaya başlanmıştır. İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı tarafından ise kişilerin kendilerine uygun mesleki eğitim kurslarına ve diğer aktif işgücü programlarına yönelmelerini sağlamak amacıyla kişiler bilgilendirilerek danışmanlık hizmeti verilmektedir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kişilerin kendilerine uygun mesleklere/ işlere yönelmelerini, iş arama becerilerine sahip olmalarını sağlamak amacıyla iş ve meslek danışmanlığı hizmeti verilmektedir tarih ve sayılı Resmi yazı ile 30 Kurumuna yazı yazılmış olup gelen görüş ve öneriler değerlendirilmiştir. 2.4 Toplum yararına çalışma programlarında tarım sektöründen kopan işgücüne öncelik verilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Sosyal Taraflar 3.Tarım sektöründe kayıtlı istihdamın geliştirilmesi sağlanacaktır. 3.1 Sektörde yüksek düzeyde seyreden kayıt dışı istihdamı ortadan kaldırmaya yönelik düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı e) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Toplum yararına programların hedefi işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamaktır. TYP nin hedefine yönelik olarak dezavantajlı gruplara (Kadınlar, 35 yaş üstü bireyler, engelliler, eski hükümlüler, terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar) öncelik verilmektedir. Tarım sektöründe oluşacak çözülme nedeniyle sektörden kopan işgücünün de toplum yararına çalışma programlarından öncelikli olarak yararlanmalarını sağlamak amacıyla çalışmalar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Avrupa Birliği tarafından desteklenen KİTUP II Projesi kapsamında 2015 yılından itibaren bölgesel analizler yapılacaktır. Bu analizlerden bir tanesi ise tarım sektördeki kayıt dışılığa ilişkin durum tespitini yapmaya yöneliktir. Yine aynı proje kapsamında akademisyenler, ilgili kurum ve kuruluşlar ve toplumun ilgili

90 Tarım Sektörü kesimlerinden oluşan Akademik Danışma Kurulu kurulacaktır. Bu kurul tarım sektöründe kayıt dışılığın nedenleri ve çözüm önerilerine ilişkin rapor hazırlayacaktır. Bölgesel analiz ve hazırlanacak raporla tarım sektörüne yönelik önlemler alınacaktır. Proje kapsamında kaydedilen gelişmeler İzleme ve Değerlendirme Kurulunun bir sonraki toplantısında paylaşılacaktır. 4. Tarım sektöründe çocuk işçiliği önlenecektir. 4.1 Kırsal alanda çocuk ve gençlere karşılıksız burs ve kredi imkânları sağlanarak veya şartlı nakit transferinden yararlanma şartları kolaylaştırılarak eğitimde kalmaları teşvik edilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü 3.2 Kayıtlı istihdamı geliştirmeye yönelik bilinç artırma çalışmaları gerçekleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Meslek Kuruluşları, Tarımsal Üretici Örgütleri b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, İçişleri Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: MEB tarafından, ihtiyacı olan öğrenci çocuk ve gençler için düzenlenen parasız yatılılık ve bursluluk sınavları devam etmektedir, söz konusu sınav 13 Haziran 2015 tarihinde gerçekleştirilecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tarım işçileri için 2014 yılının Kasım ve Aralık aylarında Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile sekiz ilde bilgilendirme faaliyeti gerçekleştirilmiştir tarihinde İnşaat ve Tarım Sektörü ile Profesyonel meslek gruplarında ücret yönünden eksik bildirim nedeniyle ortaya çıkan kayıtdışılık konularında TİSK, TÜRK-İŞ, ILO, Sanayi Odaları, İnşaat sektör temsilcileri ile Kurumumuz tesmsilcileri ve akademisyenlerin katılımıyla Ankara Limak Otel de bir toplantı yapıldı. Ayrıca, 7 18 yaş arasında ilköğretim ve ortaöğretime giden çocuğu olan annelere çocukların okula devam etmesi şartıyla yapılan yardımlarda çocuk başına, ilköğretime gidiyorsa erkek öğrenci için aylık 30 TL, kız çocuk için aylık 35 TL; ortaöğretime gidiyorsa erkek öğrenci için aylık 45 TL, kız öğrenci için aylık 55 TL olarak ödenmektedir. Toplantıda Kayıtdışılığın en yaygın olduğu tarım sektörü çalışma grubundan; tarım sektöründe kayıtdışılığın boyutu, kayıtdışılığın nedenleri ve kayıtdışı istihdamı önlemeye yönelik tedbirler boyutunda sunumlar yapıldı ve çalışma ekipleri kuruldu tarihleri arasında Kapadokya, Perissia Hotel de Akademik Danışma Kurulu nun (ADK) ikinci çalıştayı gerçekleştirildi. Çalıştayın ilk oturumu, Prof. Dr. Serdar Sayan ın proje bileşenlerine ilişkin tamamlanmış ve planlanan faaliyetler konusundaki sunumu ile başladı. Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürü Ahmet Açıkgöz ün de ADK dan beklentileri dile getirdiği çalıştayda Tarım Sektörü Çalışma Grubu Takım Lideri Prof. Dr. Haluk Levent Tarım Sektöründe Kayıt Dışılık başlıklarında sunumlarını gerçekleştirdiler. Ayrıca Avrupa Birliği tarafından desteklenen KİTUP II Projesi kapsamında 30 farklı ilde, tarımsal faaliyetin yoğun olduğu bölgelerdeki muhtarlara ve imamlara yönelik bilgilendirme faaliyetleri yıl içerisinde yapılacak olup, bu faaliyetlerde tarım sektörüne yönelik bilgilendirici materyaller (afiş, broşür) dağıtılacaktır. Bu kapsamda 2015 yılı Mart ayında başlayan bu çalışmalar devam etmektedir. Proje kapsamında kaydedilen gelişmeler İzleme ve Değerlendirme Kurulunun bir sonraki toplantısında da paylaşılacaktır. 4.2 Özellikle mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının eğitim sisteminde kalmasını teşvik edici özel düzenlemeler yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, İçişleri Bakanlığı e) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Milli Eğitim Bakanlığının 2011/25 sayılı Genelgesi ile Mevsimlik gezici tarım işçilerinin zorunlu eğitim çağındaki çocuklarının öncelikle kendi bölgelerindeki yatılı ilköğretim bölge okullarına yerleştirilmeleri sağlanması, Yatılı öğrenci olarak yerleştirilme imkânı bulunmayan bölgelerdeki mevsimlik gezici tarım işçi çocukları, göç ettikleri yerlerde taşımalı ilköğretim uygulamasından yararlandırılması, Zamanında okula kayıt yaptıramamış veya öğrenimlerine bir süre ara vermiş çocuklardan durumu uygun olanlar Yetiştirici Sınıf Öğretim Programından faydalandırılması, Özel eğitim ihtiyacı bulunan çocukların eğitim haklarından faydalandırılması için Rehberlik Araştırma Merkezi Müdürlükleri tarafından gerekli çalışmaların yürütülmesi,

91 Ekonomik durumu yetersiz olan ailelerin çocuklarının şartlı eğitim yardımı ile diğer eğitim yardımlarından faydalandırılması, Yönetici, rehber öğretmen, gönüllü veli ile katkıda bulunacak diğer kurum ve kuruluşların personelinden oluşturulacak ekipler tarafından halk eğitim merkezleri bünyesinde; eğitimin önemi, eğitime erişim, eğitim hakkından faydalanma gibi konular ile okuma yazma I. ve II. Kademe okuma yazma kursları, mevsimlik gezici tarım işçilerine ve toplum liderlerine bilgilendirme çalışmaları yapılacak, ayrıca yaşam boyu eğitim felsefesinden hareketle yaygın eğitim ihtiyacı olanlar tespit edilerek eğitim ihtiyaçları karşılanması, Mevsimlik ve gezici tarım işçilerinin göç ettikleri yerlerde bulunan halk eğitim merkezi müdürlüklerince, ailelere yönelik sosyal faaliyetler yapılacak, öncelikli tarım alanları olmak üzere meslek edindirme kursları düzenlenecek, toplumsal gelişime destek bakımından aile içi ve bireysel eğitim-danışmanlık hizmetleri verilmesi, İl/İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından, mevsimlik ve gezici tarım işçilerinin maddi ihtiyaçları karşılanması, çocuklarının okul kıyafetleri, kırtasiye vb. gereksinimleri giderilmesi, Mevsimlik gezici tarım işçisi olarak çalışan ailelerin çocuklarının izlenebilmesi için e-okııl sistemi öğrenci genel bilgileri ekranında oluşturulacak bölüme okul yönetimince öğrenci bilgileri düzenli olarak sisteme işlenmesi, Mevsimlik gezici tarım işçisi çocuklarına yönelik yürütülen çalışmalar altışar aylık dönemler (haziran-aralık) halinde raporlanarak Bakanlığımıza gönderilmesi talimatları verilmiştir. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor. 5. Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam şartları iyileştirilecektir. 5.1 İŞKUR tarafından mevsimlik gezici tarım işçilerine mesleki ve beceri eğitim programları uygulanarak hedef illere yerleşme imkânları geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, KOSGEB, Meslek Kuruluşları e) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Mevsimlik gezici tarım işçilerinin geçici olarak ikamet ettikleri hedef illerde, sürekli istihdama erişim imkânlarını geliştirmek üzere, yerel işgücü talepleri dikkate alınarak eğitim programları uygulanacaktır. Böylece mesleki nitelikleri geliştirilen, anılan grupların, zorunlu olarak sürekli göç etmesi gerekliliği ortadan kaldırılacak, tarım sektöründeki dönüşüme uygun olarak farklı sektörlerde istihdam edilmeleri sağlanacaktır Nisan ayı sonu itibarıyla tarım sektöründe 77 tane mesleki eğitim kursu açılmış olup kişi bu kurslara katılmıştır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü

92 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 1. MEVCUT DURUM Tekstil ve hazır giyim sektörü dünyada üretim sürecinde yaratılan katma değer ve ihracat gelirleri içindeki yüksek payı nedeniyle ekonomik kalkınma sürecindeki birçok ülke için önemli sektörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Sektör, ülkemizde de üretim, ihracat ve istihdam içinde önemli bir paya sahiptir. Sektörünün ekonomiye en büyük katkısının, artan ihracat potansiyeli sayesinde ülkeye döviz kazandırması olduğu söylenebilir. Tekstil ve hazır giyim sektörü beraberce ülkemiz Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla(GSYİH) nın yüzde 10 unu sağlamaktadır. Özellikle ihracat odaklı bir sektör olması nedeniyle dünya ticaretindeki gelişmeler sektörü yakından etkilemektedir. Türkiye nin tekstil ve ham maddeleri ihracatı, 2014 yılında 2013 yılına kıyasla yüzde 6 lık bir artışla 8,9 milyar dolara yükselmiştir. Yine aynı dönemde, sektörün genel ihracattaki payı yüzde 5,6 ya ve sanayi ürünleri ihracatındaki payı yüzde 7,2 ye yükselmiştir(kaynak: İTKİB, Ocak 2015 ) Orta Vadeli Programında da Başta makine ve otomotiv olmak üzere, demir-çelik, tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon, elektrik ve elektronik ile kimyevi maddeler ihracat stratejimizin lokomotif sektörleri olmaya devam edecektir. ifadesine yer verilerek sektörün önemi vurgulanmıştır. Küresel rekabet açısından değerlendirildiğinde ise, Çin hem tekstil ve hem de hazır giyim ihracatında en büyük üretici ve ihracatçı konumunda bulunmaktadır. Bu sektörlerde dünyanın ikinci büyük tedarikçisi AB ülkeleri ise üretimlerini Çin, Türkiye, Bangladeş, Hindistan gibi büyük üretici ülkelere yaptırarak aynı zamanda en büyük alıcı konumunu sürdürmektedirler. AB ülkelerinin ardından tekstil ve hazır giyim toplam ihracatında Hindistan gelmektedir. Çin in üretim gücünün etkisinde olan tekstilin küresel yapısında Türkiye lehine gelişmeler de yaşanmaktadır küresel krizinden tüm sektörler gibi olumsuz etkilense de Türk tekstil ve hazır giyim sektörleri, alıcıların stoksuz çalışması ve küçük alımlara yönelmesi sebebiyle hızlı teslimat avantajını kullanmış, Uzakdoğu nun müşterilerini Türkiye ye çekmeyi başarmıştır. Türkiye ekonomisi içinde çok güçlü ileri ve geri bağlantıları olan bu sektördeki gelişmeler tüm ekonomiyi etkileyebilmektedir. Rakip ülkelerin sektörlere tanıdığı katkılar göz önünde bulundurulduğunda, küresel rekabet gücünün sürdürülmesi dönem arz etmektedir. Tekstil sektörünün istihdam yapısı açısından değerlendirilmesinde ise göze çarpan ilk durum, geçmişte emek yoğun bir sektör olan tekstil sektörünün, son yıllarda yaşanan teknolojik gelişme ve değişmelerin etkisiyle teknoloji/sermaye yoğun bir sektör olma yolunda ilerlemekte olduğudur yılında, en fazla tekstil ve hammaddeleri ihracatı yaklaşık 4.1 milyar dolar ile Avrupa Birliği ülkelerine yapılmıştır. Bu oran sektörün toplam ihracatının yüzde 45,8 ini oluşturmaktadır yılı için ihracat yapılan ikinci grup ise, yüzde 16,9 ile Eski Doğu Bloku ülkeleridir. Tablo: Türkiye nin En Fazla İhracat Yaptığı Ülkeler Ülkeler Değişim ( ) (%) Toplam İçindeki Pay (%) Almanya ,7 9,6 Irak ,8 6,9 İngiltere ,9 6,3 İtalya ,3 4,5 Fransa ,4 4,1 ABD ,5 4,0 Rusya Federasyonu ,6 3,8 İspanya ,9 3,0 BAE ,9 3,0 İran ,3 2,5 Hollanda ,2 2,2 Misir ,1 2,1 İsviçre ,2 2,0 Suudi Arabistan ,5 1,9 Romanya ,0 1,9 İsrail ,3 1,9 Belçika ,2 1,9 Azerbaycan ,8 1,8 Çin ,5 1,8 Polonya ,7 1,5 İlk 20 Ülke Toplami ,2 66,7 Türkiye Genel İhracat ,9 100,0 İlk 20 Ülke Payi (%) 66,6 66,7 KAYNAK: İTKİB, Özellikle son yıllarda, Türk tekstilcilerinin ucuz iş gücünden yararlanmak için Bulgaristan gibi ülkelere yatırımlarını kaydırdıkları görülmektedir. Önceleri küçük ölçekli firmalarla başlayan bu süreç, büyük holdinglerin de yatırımlarını diğer ülkelere kaydırmalarıyla devam etmiştir. Örneğin, Bulgaristan da 1000 e yakın Türk şirketi faaliyet göstermektedir. Ülkeye, tekstil ve konfeksiyon yatırımı konusunda başvuru sayısının oldukça yüksek olduğu gözlemlenmektedir. Bunlara ilaveten, tekstil ve konfeksiyon sektörü, ülkemiz gibi yoğun genç nüfusa sahip ülkelerde önemli bir istihdam kaynağı olma özelliğini halen korumaktadır.

93 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Kadın istihdamı desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ÇSGB tarafından yürütülen İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesine İŞKUR tarafından gereken destek sağlanmaktadır sayılı kanun ile belirlenen İşsizlik Sigortası Fonu tarafından finanse edilen teşvikler verilmeye devam etmektedir. 1.2 Genç istihdamı desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş: Maliye Bakanlığı, SGK, KOSGEB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İŞKUR 2015 Ocak-Mart sonu itibarıyla ü kadın olmak üzere toplam kişiyi işe yerleştirmiştir. İŞKUR un Stratejik Planındaki amaçlarından biri 2017 yılı sonuna kadar özel sektörde işe yerleştirilenler içinde kadınların oranını yüzde 35 e çıkarmaktır. Bu doğrultuda; 2014/1 sayılı Özel Politika ve Uygulamaların Geliştirilmesine İlişkin Genelge kapsamında kadınlara ve diğer dezavantajlı grupların Kurum hizmetlerinden daha etkin yararlanması amaçlanmıştır. Bununla birlikte 2010/14 Sayılı Başbakanlık Genelgesinin 8 inci maddesine istinaden İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarında Kadın STK ların katılımı zorunlu kılınarak İl Müdürlükleri bu yönde talimatlandırılmıştır. Yine aynı Genelgeye istinaden İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının kadın istihdamı için ön plana çıkan sektörlere yönelik mesleki beceri eğitimlerine ağırlık vermesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca 2014 yılında İŞKUR tarafından uygulanan Toplum Yararına Programların (TYP) Genelgesinde yapılan değişiklikle Kadınlar, engelliler, eski hükümlüler, 35 yaş üstü bireyler, Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananlar TYP den öncelikli olarak yararlandırılmaya başlanmıştır. Öyle ki; başvurular arasındaki söz konusu dezavantajlı gruplar programa alınmadan, diğer kişiler programa dahil edilememektedir Ocak-Mart sonu itibarıyla ü kadın olmak üzere kişi TYP den faydalanmıştır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Halihazırda mevcut olan sigorta prim teşvikleri kapsamında genç istihdamının artırılması yönünde çalışmalar devam etmektedir. İşverenlerin ihtiyaç duyduğu deneyimli ve nitelikli işgücü açığını karşılamak için 23 Nisan 2015 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 6645 sayılı Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 24.Maddesi ve 4447 sayılı Kanunun Geçici 15. Maddesiyle yeni teşvikler ile Aktif İşgücü Programları kapsamında yürütülen İşbaşı Eğitim Programlarıyla ilgili düzenlemeler yapılmıştır. 31/12/2016 tarihine kadar başlatılan işbaşı eğitim programlarını tamamlayanlardan 18 yaşından büyük, 29 yaşından küçük olan kişilerin; programın bitiminden sonra en geç 3 ay içerisinde programı tamamladıkları meslek alanında istihdam edilmesi halinde; İmalat sanayi sektöründe 42 ay, diğer sektörlerde 30 ay boyunca sigorta primlerinin işveren hisselerine ait tutarı İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır. 30/06/2015 tarihine kadar başlayan işbaşı eğitim programlarının katılımcıları için bu süreler 6 ay artırımlı uygulanacaktır. Bu kapsama girmeyenler ise kişinin cinsiyetine ve belge durumuna göre 6 ile 30 ay arasında teşvikten faydalanacaktır. SGK tarafından yayımlanan 2015 Ocak Ayı İstatistik Bültenine göre Tekstil Ürünleri İmalatında toplamda işyeri bulunmaktadır. Bu işyerlerinde çalışan kişiden ü kadındır. Giyim Eşyaları İmalatında toplamda işyeri bulunmaktadır. Bu işyerlerinde çalışan kişiden si kadındır. Ayrıca Deri ile ilgili Ürünlerin İmalatında toplamda işyeri bulunmaktadır. Bu işyerlerinde çalışan kişiden si kadındır. Ayrıca İşbaşı eğitimlerine katılan kursiyerler için günlük 36,5 TL harçlık verilecektir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından yürütülen İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesine İŞKUR tarafından gereken destek sağlanmaktadır sayılı kanun ile belirlenen İşsizlik Sigortası Fonu tarafından finanse edilen teşvikler verilmeye devam etmektedir

94 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebi karşılanacaktır. 2.1 Meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) - Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı, Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş: Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Tekstil sektöründe 61 meslek standardının çalışması 2013 yılı sonu itibarıyla tamamlanmış olup Ocak-Mayıs 2015 döneminde yeni bir meslek standardı çalışma yapılmamıştır. Bununla birlikte 2010 yılında yürürlüğe giren giren 5 ulusal meslek standardı için revizyon çalışmaları başlatılmıştır. Mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında uygulamaya konulan çerçeve öğretim programları değişen ve gelişen teknolojiler doğrultusunda, iş piyasası ihtiyaçları, ulusal ve uluslararası standartlar ile ulusal mesleki yeterlilikler ve ulusal meslek standartları doğrultusunda Bakanlığımız, sektör ve üniversite temsilcilerinin katılımı ile güncellenmekte, ihtiyaç duyulan yeni öğretim programları ise geliştirilmektedir. Ayrıca program geliştirme sektör komitelerince hazırlanan öğretim programları incelenmektedir. Mesleki ve teknik eğitim ile ilgili uygulamaları paydaşlarla birlikte değerlendirmek amacıyla ilki Şubat 2013 de düzenlenen ve bugüne kadar Denizcilik, Havacılık, Turizm, Elektrik- Elektronik ve Makine Sektörleri ile birlikte düzenlenmektedir. Bu toplantılarda kamu, üniversite, sivil teşkilat ve meslek mensubu kişilerce; Sektöre ve üniversiteye hazırlanan öğrencilerimizden beklenen mesleki beceriler ve beklentiler ile diğer yaşanan gelişmeler ve değişiklikler hakkında genel değerlendirmeler, sorunlar ve çözüm önerileri dile getirilmekte olup toplantı sırasında değerlendirilen konular önem ve öncelik sırasına göre raporlanmaktadır. Üst düzey politika belirleyen katılımcı grup tarafından günün şartlarına göre sektörün durumu değerlendirilmekte, bilgilendirme, ortak çalışma alanlarının belirlenmesi ve tespit edilen sorunlara çözüm önerilerin geliştirildiği toplantıya ait rapor katılımcılar ile elektronik ortamda paylaşılmakta, politika belirlerken dikkate alacakları bir doküman olarak hizmetlerine sunulmaktadır. Tekstil ve hazır giyim sektöründe toplam 31 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Ocak-Mayıs 2015 tarihlerinde eklenen ulusal yeterlilik bulunmamaktadır. Bu sektörde akredite olmuş ve MYK tarafından yetkilendirilen 4 belgelendirme kuruluşu aşağıda sunulmuştur; İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Bursa Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (BESOB) Türkiye Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası İktisadi İşletmesi (TTSİS) İTKİB Eğitim Araştırma ve Danışmanlık Hizmetleri Destek A.Ş. (İTKİB) 2.3 Çalışanlara eğitim düzenleyen işverenlerin eğitim faaliyetleri devlet tarafından desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Ocak-Mayıs 2015 dönminde MYK tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan 3 kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, Maliye Bakanlığı, İŞKUR 2.2 Mesleki ve teknik eğitimde piyasa aktörleri ile eğitim kurumlarının etkin işbirliği sağlanacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı, 1343 yaygın eğitim kurumunda Mayıs 2015 itibarıyla 2295 çeşit, farklı seviye ve sürede genel/mesleki kurs programı bulunmaktadır. Bu kurslar içinde, Tekstil Teknolojisi alanında Ocak-Mart 2015 tarihleri arasında 285 adet kurs programı açılmış olup, bu kurslara katılarak belge almaya hak kazanan kursiyer sayısı dir yılı Nisan ayında da 6 tane çalışanların mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup 169 kişi bu kurslara katılmıştır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş: MEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları İŞKUR olarak çalışanlara yönelik mesleki eğitim talebi işverenlerden geldiğinde bu değerlendirilip işbirliği kapsamında kurs düzenlenebilmektedir. Çalışanlara yönelik düzenlenen mesleki eğitim kursları için herhangi bir ödeme yapılmamakta sadece kurs için gerekli olan eğitici gideri yükleniciye ödenebilir.kurs sonunda kurs bitirme belgesi veya sertifika verilmektedir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında 52 alan 204 dalda eğitim öğretim yapılmaktadır

95 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 2.4 Sektöre yönelik eğitim kurumlarının müfredatları, sektör temsilcisi kurumların katkıları, ayrıca ulusal meslek standartları baz alınarak periyodik olarak güncellenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: MEB - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, MYK, Yüksek Öğretim Kurumu Başkanlığı (YÖK), KOSGEB, Sosyal Taraflar, Meslek Kuruluşları 2.6 Sektörün işgücü envanteri iller bazında çıkarılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında uygulamaya konulan çerçeve öğretim programları ve modüler öğretim materyalleri değişen ve gelişen teknolojiler doğrultusunda Bakanlığımız, sektör ve üniversite temsilcilerinin katılımlarıyla geliştirilmekte ve güncellenmektedir. Bu çalışmalar sonucunda uygulamada olan 62 alan 226 dal güncellenerek 52 alan 204 dala düşürülmüş olup eğitim öğretim yılından itibaren 10 uncu sınıflardan başlamak üzere kademeli olarak uygulamaya konulacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihinde tamamlanmıştır. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilecektir. Araştırmanın saha çalışmasının tamamlanmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır. Bu sektörler içerisinde de İmalat sektörü alt kırılımındada tekstil sektörü ile ilgili veriler derlenecektir. Çerçeve öğretim programlarındaki değişiklere göre mesleki ve teknik ortaöğretim okullarının atölye ve laboratuvar standartları belirlenmektedir. Bu çalışma içinde 20 atölye (Giyim Üretim Teknolojisi), 20 atölye ve 4 laboratuvara ait (Tekstil Teknolojisi) alanları için standart donatım listeleri hazırlanmıştır. 2.6 Sektörün işgücü envanteri iller bazında çıkarılacaktır. Güncellenen donatım listeleri doğrultusunda da her iki alan ve dalları için atölye ve laboratuvar standart mimari projeleri çizdirilmiştir. Güncelleme çalışmaları her program güncellemesinden sonra periyodik olarak yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB Buna göre okulların teknik altyapısının yenilenmesi için bütçe imkanları çerçevesinde Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından ödenek gönderilmekte ve/veya sektör katkıları da ayrıca sağlanmaktadır. 2.5 Sektörde katma değeri yüksek üretim gerçekleştirilmesine yönelik olarak nitelikli istihdam kapasitesi artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR - Aktif İşgücü Hizmetleri Daire Başkanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 İşgücü Piyasası Araştırması nın saha çalışması 16 Mart 2015 tarihi itibarıyla başlamış olup 30 Nisan 2015 tarihinde tamamlanmıştır. 75 ilde tamsayım 6 ilde örneklem yöntemi ile yürütülecek çalışmada Türkiye genelinde istihdamlı i 2-9 istihdamlı işyerleri olmak üzere toplam işyeri ziyaret edilecektir. Araştırmanın saha çalışmasının tamamlanmasının ardından tüm iller ve Türkiye geneli için sektörel bazda işgücü piyasası analizi raporu hazırlanacaktır. Bu sektörler içerisinde de İmalat sektörü alt kırılımındada tekstil sektörü ile ilgili veriler derlenecektir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, KOSGEB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 2015 Mart ayı sonu itibarıyla 368 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup kişi bu kurslara katılmıştır Nisan ayı sonu itibarıyla tekstil sektörüne yönelik olarak 57 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup kişi bu kurslara katılmıştır

96 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü 3. Kayıt dışı istihdam azaltılacaktır. 3.1 Kayıtlı istihdama yönelik toplumsal farkındalık artırma çalışmaları gerçekleştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Pirimleri Genel Müdürlüğü, Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Dairesi Başkanlığı Bu alana ilişkin olarak 2015 yılı içerisinde; 1- Kurumda görev yapan Sosyal Güvenlik Denetmenleri nin iş ve işlemlerinin tüm süreçlerinin takip edilebileceği bir otomasyon programın hazırlanması çalışmaları yapılacaktır. 2- Belirlenecek sektörlerde prime esas kazanca karine teşkil edecek ücret skalalarının belirlenerek bilgilendirme, rehberlik ve gerekirse denetim sürecinin başlatılması planlanmaktadır. 3- Sahte sigortalı ve işyeri tespitine dönük takip programı hazırlanacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kayıt dışı istihdamla mücadele alanındaki toplum geneline yaygın farkındalık artırma faaliyetleri devam etmektedir. Kayıtlı istihdamlın teşvik edilmesi için Edirne, Muğla, Manisa, Çorum, Bolu, Sivas, Malatya ve Konya illerinde yerel basın mensupları ile bir araya gelip, sosyal güvenliğin önemi ve kayıt dışı çalışmanın olumsuz yönleri konularında seminer verilerek farkındalık artırma çalışmaları yapılmıştır. Yine aynı şekilde gidilen illerde toplumun kanaat önderi olan muhtarlara kayıtlı çalışmanın önemi konusunda seminerler verilmiş, kendilerine konuyla ilgili broşürler ve kitapçıklar dağıtılmıştır. 3.3 İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın işçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - ÇGM b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı Sektör özelinde yapılacak faaliyetler hakkında faaliyetler gerçekleştikçe gerekli paylaşımlar yapılacaktır. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşın Çalışmaları: İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın işçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesi hususunda yönetmelik değişikliği için SGK Kayıtdışı Istihdamla Mücadele Daire Başkanlığı çalışmalara başlamıştır. Taslak önümüzdeki dönemde Bakanlığımız, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı ile paylaşılacaktır. 3.2 Denetimlerin etkinliği artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK - Sigorta Pirimleri Genel Müdürlüğü, Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Dairesi Başkanlığı 4. Sektörde iş sağlığı ve güvenliği bilinci yerleştirilecektir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu başlık altında; 2014 yılı içinde; meslek kodlarının aylık prim ve hizmet belgelerine girildiği sistem aracılığıyla(aphb) avukat, doktor, öğretmen, sağlık personeli, mimar, mühendis muhasebeciler, mali müşavirler gibi kalifiye mesleklere ilişkin istatistikler dönemsel olarak çekilerek analizler yapılmış ve düşük ücret bildirildiği tespit edilen mesleklere ilişkin bilgilendirme yazıları yazılmıştır. Ayrıca KİT-UP II Projesinin Mal Alımı Bileşeni kapsamında, Kurumumuz işlemlerinin Sosyal Güvenlik Merkezi olmayan yerlerde de yapılabilmesi için 35 adet mobil sosyal güvenlik aracının alımı gerçekleştirilmiştir. 4.1 İş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyan, düşük iş kazası ve meslek hastalığı sayılarına sahip işverenlerin iş kazası ve meslek hastalığı primi işsizlik sigortası fonundan karşılanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, SGK, İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: 23/4/2015 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile

97 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu na aşağıda yer alan madde eklenerek söz konusu eylem gerçekleştirilmiştir. Ek Madde 4 (Ek: 4/4/ /25 md.) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alıp ondan fazla çalışanı bulunan ve üç yıl içinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde çalışanların işsizlik sigortası işveren payı teşvik olarak bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle yüzde 1 olarak alınır. Ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmesi hâlinde takip eden aydan itibaren bu teşvik uygulamasına son verilir. İşverenler bu fıkrada öngörülen şartları tekrar sağlamaları ve talepleri hâlinde bu teşvikten yeniden yararlanır. Türkiye genelinde birden fazla tescilli çok tehlikeli sınıfta yer alan işyeri bulunan işverenin 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalıştırılan toplam çalışan sayısı esas alınır. Bu maddeye göre teşvikten yararlanan işverenlerden birinci fıkrada belirtilen iş kazalarını bildirmeyenler, iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren yararlandıkları primleri yasal faizi ile birlikte geri öderler ve bu teşvikten beş yıl süre ile yasaklanırlar. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde, şirket ortaklarının tamamı hakkında; sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. 5. Kümelenme politikaları planlı bir biçimde hayata geçirilecektir. 5.1 Uygun bölgeler belirlenerek gerekli altyapı yatırımları yapılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: BSTB - Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İlgili kurum ve kuruluşlardan tekstil ihtisas organize sanayi bölgesi kurulması yönünde bir talep gelmesi halinde Bakanlığımızca değerlendirmeye alınacaktır. Mevcut durumda 1- Diyarbakır Tekstil İhtisas OSB (Yer seçimi aşamasında) 2- Kilis Polateli Tekstil İhtisas OSB (Yer seçimi aşamasında) 3- Sakarya Karasu Tekstil İhtisas OSB (Başvuru aşamasında) 4- K.Maraş Tekstil İhtisas OSB (Yer seçimi tamamlandı). e) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı Kümelenme politikaları, firmalara avantaj sağlayacak şekilde düzenlenecektir. 4.2 Sektöre yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: BSTB - Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR, Kalkınma Ajansları a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Süre: 2016 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğinin İyileştirilmesi Projesi (İSGİP) kapsamında öncelikli olarak belirlenen 5 sektörden biri olan Tekstil sektörüne yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. Proje kapsamında İş Sağlığı ve Güvenliği-Yönetim Sistemi (İSG-YS) rehberleri hazırlanacaktır. Sektörden 5 işletmeye en az 15`er günlük saha ziyaretleri ile İSG-YS geliştirilecek, ayrıca yönetim sistemlerinin yaygınlaştırılması için 15`er işletmeye en az 5`er günlük danışmanlık ve çalışma ziyaretleri yapılacaktır. Geliştirilen tüm bu çıktıların ülke geneline yaygınlaştırılmasını sağlamak için e-öğrenme portalı, broşür, basın dokümanları ve kamu spotu gibi kaynak ve dokümanların oluşturması planlanmaktadır. Söz konusu Proje nin ihalesi 2015 Haziran ayında gerçekleştirilmiştir d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kümelenme Destek Programı nın genel hedefi, Ulusal Sanayi Strateji Belgesi nin çizdiği çerçeve kapsamında, Türk Sanayisinin rekabet edebilirliğinin ve verimliliğinin yükseltilmesine ve ağırlıklı olarak yüksek teknolojili ürünleri üreten, nitelikli işgücüne sahip ve aynı zamanda çevreye ve topluma duyarlı bir yapıya dönüştürülmesine katkıda bulunmaktır. Program, yukarıda ifade edilen genel hedefe katkı sağlayacak, kümelenme teşebbüslerinin başlatılması, etkin ve sürdürülebilir bir şekilde ilerletilmesi için gerekli iş ve işbirliği ortamının oluşturulmasını amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Program ın özel amaçları aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır: - Kümelenme birlikteliğinin sürdürülebilir bir şekilde koordinasyonunu ve geliştirilmesini sağlayacak yapıların kurulması ve bu tür yapıların küme koordinasyon kapasitelerinin arttırılması,

98 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü - Kümelenme birlikteliğinin kurumsal (üniversite, özel sektör, kamu kurumları) kapsayıcılığının genişletilmesi, - Küme aktörleri (üniversite, özel sektör, kamu kurumları) arasındaki işbirliği seviyesinin güçlendirilmesi. Kümelenme Destek Programı kapsamında Bakanlıkça hibe şeklinde sağlanacak mali destek, 5 yıl için 25 milyon TL dir. Başvuru kuralları 15/09/2012 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kümelenme Destek Programı Yönetmeliği çerçevesinde belirlenmiştir. BSTB tarafından yürütülen Kümelenme Destek Programının ikinci çağrısı 29/05/2015 tarihinde sona erecektir. Program dahilinde tekstil sektöründen bir başvuru gelmesi halinde de Bakanlıkça değerlendirmeye alınacaktır. 5.3 İhtisas organize sanayi bölgelerine işgücünün ulaşımı ve/veya taşınması avantajlı hale getirilecektir. 6. Sektörde sosyal sorumluluk standartlarının yaygınlaştırılmasına çalışılacaktır. 6.1 Sosyal sorumluluk standartları konusunda firmalarda eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - Eğitim ve Danışmanlık Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Meslek Kuruluşları, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Başkanlıkça, ÇSGB ye tarih ve 2653 sayılı yazı ile tedbir konusu standart ve akreditasyonla ilgili kurum/kuruluşların da işbirliği yapılacak kurumlar arasına eklenmesi talep edilmiştir.bundan sonraki süreçte tedbir ile ilgili kurumlarla irtibata geçilerek, çalışmalar yürütülecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: BSTB - Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Ajansları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İhtisas organize sanayi bölgelerinde yer alan firmalara çeşitli muafiyeteler ve teşvikler verilmektedir. Bu kapsamda muafiyet ve teşviklerin verilmesine devam edilecektir. Bakanlığımızca OSB lerde Yer alan Firmalara Verilen Teşvikler: 1- İnşaatın bitim tarihini takip eden Bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile Emlak vergisi 2- Bina inşaat ve yapı kullanma izni harçları 3- Tevhit ve ifraz işlem harçları 4- Merkezi atık su arıtma tesisi işleten bölgelerde yer almaları koşuluyla atıksu bedelidir. 6.2 Sosyal sorumluluk standartlarına yönelik KOBİ lere uygulanacak faaliyetler desteklenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: KOSGEB - Eğitim ve Danışmanlık Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Meslek Kuruluşları, Sivil Toplum Kuruluşları d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: KOSGEB trafından, ulusal akreditasyon ve standardizasyon altyapısından sorumlu kamu kurum/kuruluşlarınca (TÜRKAK/TSE), sosyal sorumluluk standartlarına ilişkin altyapının tamamlanması için TSE ve TÜRKAK a işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasında yer verilmesi gerektiği belirtilmektedir. Tedbire ilişkin bu düzenemenin yapılması halinde KOSGEB ilgili kurum kuruluşlarla irtibata geçerek, gerekli altyapının tamamlanmasını talep edebilecektir.gerekli altyapının tamamlanması halinde mevzuatı açısından KOSGEB in KOBİ leri desteklenmesinde herhangi bir engel bulunmayacaktır.bu nedenle eyleme ilişkin herhangi bir faaliyet gerçekleştirilememiştir

99 Turizm Sektörü 1. MEVCUT DURUM Turizm artan etkisiyle bugün dünya ekonomik büyüklüğünün önemli bir bölümünü oluşturan sektör konumundadır. Turizm sektörü, sağladığı döviz girdisi ve istihdamla ulusal ekonomiler açısından çok önemli bir yere sahiptir. Uzun yıllar ekonomik gelişmenin bir destekleyici sektörü konumunda olan turizm giderek daha çok ülkede ana sektörler arasında yer almaya başlamıştır. Özellikle yıllarında başlayan ve devam eden ekonomik belirsizlikler, turizmde olumsuz etkilerini önemli ölçüde hissettirmiş olmasına rağmen, 2007 yılında 901 milyon kişi olan uluslararası turist sayısı, 2012 yılında yüzde 14,9 luk bir artışla 1 milyar 35 milyon kişiye ulaşmıştır. Turizm geliri ise 2007 yılında 858 milyar ABD Doları iken 2012 yılında yüzde 25,3 oranında artarak 1 trilyon 75 milyar ABD Doları olmuştur. Bütün ekonomik zorluklara rağmen, 2013 yılında da benzer bir artış görülmesi beklenmekte ve bu artışın yüzde 3 ile yüzde 4 arasında olacağı öngörülmektedir döneminde, gelişmekte olan ekonomiler, gelişmiş ekonomilere oranla daha fazla büyüme göstermişlerdir. Turizm gelirinin ve turist sayısının önümüzdeki yıllarda hızla artacağı tahmin edilmektedir. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) tarafından yılları arasında turizm ve seyahat sektörünün yıllık ortalama yüzde 4,4 oranında büyümesi öngörülmekte; küresel milli gelirin yüzde 10,5 ini sektörün oluşturacağı tahmin edilmektedir. Dünya Turizm Örgütü nün (UNWTO) tahminlerine göre ise 2020 yılında 1 milyar 400 milyon turiste ve 2 trilyon Dolar turizm gelirine ulaşılacaktır. Türkiye turizmde ilk on sırada yer alarak dünya içinde önemli bir yere sahiptir. Dünya turizm pazarında yüzde 2,7, Avrupa Turizm pazarında ise yüzde 5,6 paya sahip olan Türkiye UNWTO 2012 yılı verilerine göre, dünya genelinde turist sayısı bakımından 6., turizm geliri bakımından 12. sırada yer almaktadır. Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Belgesine göre, ana hedef 2023 yılında dünyanın en çok turist çeken ve en fazla turizm geliri elde eden ilk 5 ülkesinden biri olmaktır. Türkiye de iç turizm pazarından 20 milyon kişinin yararlanması hedeflenmektedir. Stratejide belirlenen stratejik çalışmaların tamamlanması durumunda, 2023 yılında 50 milyon turist, 50 milyar Dolar dış turizm geliri ve turist başına yaklaşık 1000 Dolar harcamaya ulaşılması öngörülmektedir. Bu hedefler turizm sektöründeki mevcut ekonomik büyüklüğün yaklaşık dört katına çıkması anlamına gelmektedir. Bu hedeflerin gerçekleştirilmesi aynı zamanda bu sektördeki istihdam oranını da önemli ölçüde artıracaktır. Yeni turizm ve istihdam alanlarının geliştirilmesi, bölgesel gelir farklılıklarının giderilmesine katkı sağlayacaktır. Türkiye de turizm sektörü büyümeye ve ülke ekonomisi içindeki payını artırmaya devam etmektedir. Türkiye de turizm sektörü, Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) verilerine göre, 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 12,2 büyümüştür. Turizm geliri ise 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 6,2 artarak 34 milyon doları aşmıştır. Söz konusu turizm gelirinin yüzde 80,97 si yabancı ziyaretçilerden, yüzde 18,33 ü ise yurt dışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden elde edilmiştir. Ülkemize gelen turist sayısı da artmaya devam etmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı nın verilerini göre, 2013 yılında milyon turist ülkemize gelirken, 2014 yılında bu sayı milyon olmuştur. Turizm Sektörü Turizm sektörünün istihdam açısından taşıdığı potansiyel yüksektir. İstihdamın sektörel büyüme esnekliği turizm sektöründe 0,70 in üzerinde olması bunu açıklar. Turizm sektöründe

100 Turizm Sektörü istihdamın artmasıyla birlikte sektörün istihdam içerisindeki payı da artmaya devam etmektedir. Otelciler Federasyonu (TUROFED) verilerine göre, turizmin ülke istihdamındaki payı 2012 yılında yüzde 6,2 ken 2013 yılında bu oran yüzde 6,8 e yükselmiştir. Turizm sektöründe istihdam da son yıllarda artış göstermiş olup 2013 yılında bu artış hızlanmıştır. AKTOB verilerine göre, turizm sektöründe önceki üç yılda yaklaşık 1.2 milyon kişi istihdam edilirken, 2013 yılında bu sayı 1.3 milyona ulaşmıştır. Sektör çalışanlarının yüzde 56 sı yiyecek içecek hizmetlerinde, yüzde 30 u konaklama sektöründe, yüzde 5,7 si seyahat acentelerinde, yüzde 7 si eğlence ve dinlence hizmetlerinde ve yüzde 1,2 si ise havayolu ulaştırmasında istihdam edilmektedir. Onuncu Kalkınma Planına göre, özellikle kültür, sağlık, termal, yayla, dağ turizmi gibi alternatif turizm faaliyetlerinde istihdamın artacaktır. Bununla birlikte otel, restoran, ulaştırma, turizm organizasyonu ve turizm eğitimi konularında doğrudan istihdam ve mobilya ve inşaat gibi yardımcı dallarda dolaylı istihdam artacaktır. Turizm sektöründe yaşanan önemli gelişmelerden birisi de sektörde kayıtlı istihdamın artmasıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından açıklanan 2013 yılı Nisan ayı verilerine göre, turizm ile ilgili 5 ana faaliyet kolunda çalışanların sayısı 715 binden 835 bine çıkarak yüzde 17 artış göstermiştir. Bu artışın temel nedeni SGK kapsamına giren firma sayısındaki yükseliştir. Fakat hala sektörde kayıtdışı istihdam yüksek seviyededi ve sektörde 1.3 milyon kişinin istihdam edildiği düşünüldüğünde kayıt dışı çalışan oran yüzde 35 tir. 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUM 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecek ve çalışanların istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Haftalık çalışma süresi fazla mesai ve denkleştirme yapılması hallerinde 55 saatle sınırlandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde mevzuat çalışmaları başlatılımıştır. Mevzuat çalışmasının öncelikle sosyal taraflarla uzlaşma içerisinde tamamlanması öngörüldüğünden sosyal taraflarlarla ve sektör temsilcileri ile görüşmeler yapılmaktadır. Bu doğrultuda, 5 Haziran Cuma günü işveren ve işçi örgütleri, sektör temsilcileri ve Kültür ve Turizm Bakanlığı temsilcileri ile toplantı düzenlenerek görüşler alınmıştır. Sosyal taraflarla uzlaşı sonrasında mevzuat çalışmaları tamamlanacak ve sektöre yönelik haftalık çalışma süresine ilişkin yasal düzenlemeler çıkarılacaktır. 1.2 Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere turizm işletme belgesine sahip işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kültür ve Turizm Bakanlığı - Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kültür ve Turizm Bakanlığı, kart sistemi zorunluluğunun sadece turizm işletme belgesine sahip işyerleri için değil tüm turizm tesisleri için geçerli olması gerektiği düşüncesiyle, tedbir maddesinin bu doğrultuda değiştirilmesini teklif etmektedir. Ayrıca, öngörülen düzenlemenin Bakanlık yetkisinde olmadığı düşüncesiyle,

101 Turizm Sektörü tedbir maddesinden sorumlu kuruluşun kendileri değil Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının olmasını önermektedir. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 1.3 Denkleştirme süresi dört ay olarak düzenlenecek, bu süre toplu iş sözleşmeleriyle altı aya kadar artırılabilecektir. 2. Sektördeki işgücü niteliği geliştirilecektir. 2.1 Tüm konaklama tesislerinin Tek Belge Sistemi altında birleştirilmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kültür ve Turizm Bakanlığı - Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde mevzuat çalışmaları başlatılımıştır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Kültür ve Turizm Bakanlığının belgelendirdiği turizm işletmeleri dışında ilgili yerel idare tarafından belgelendirilerek faaliyet gösteren turizm tesisleri de bulunmaktadır. Tedbirin uygulanmasından sorumlu başka kurumların olması nedeniyle tedbirin sadece Bakanlıkları tarafından yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu belirtmekte ve tedbirin değiştirilmesini önermektedirler. Mevzuat çalışmasının öncelikle sosyal taraflarla uzlaşma içerisinde tamamlanması öngörüldüğünden sosyal taraflarlarla ve sektör temsilcileri ile görüşmeler yapılmaktadır. Bu doğrultuda, 5 Haziran Cuma günü işveren ve işçi örgütleri, sektör temsilcileri ve Kültür ve Turizm Bakanlığı temsilcileri ile toplantı düzenlenerek görüşler alınmıştır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. Sosyal taraflarla uzlaşı sonrasında mevzuat çalışmaları tamamlanacak ve sektöre yönelik haftalık çalışma süresine ilişkin yasal düzenlemeler çıkarılacaktır. e) Tamamlanma durumu : Devam ediyor. 2.2 Turizm sektöründe meslek standardı belirlenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Mesleki Yeterlilik Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı 1.4 Turizmin yoğun olduğu illerde çocuk bakım hizmetleri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı - Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Turizm sektöründe 33 meslek standardının çalışması 2013 yılı sonu itibarıyla tamamlanmıştır yılının Ocak-Mayıs döneminde ise bir meslek standardı üzerinde çalışmalar sürdürülmüştür. Söz konusu dönemde sektöre yönelik yeni bir meslek standardı hazırlama başvurusu gelmemiştir. Ayrıca, 2009 ve 2010 yıllarında yürürlüğe giren 11 ulusal meslek standardı için revizyon çalışmaları başlatılmıştır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tedbir maddesine ilişkin çalışma ve önerileri konusunda hiçbir bildirimde bulunmamıştır. 2.3 Mesleki yeterlilik, ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Mesleki Yeterlilik Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK

102 Turizm Sektörü d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Turizm sektöründe toplam 15 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. İki meslek 2015 yılı Ocak-Mayıs döneminde eklenmiştir. Bu sektörde akredite olmuş ve MYK tarafından yetkilendirilen 6 belgelendirme kuruluşu aşağıda sunulmuştur, söz konusu kuurluşlardan iki tanesi 2015 yılı Ocak-Mayıs döneminde eklenmiştir. Safir İnsan Kaynakları Danışmanlık, İstihdam ve Belgelendirme Hizmetleri Ltd.Şti. (SABEMER) Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Mesleki Sınav ve Sertifikasyon Merkezi Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği Derneği Eğitim ve Tanıtım İktisadi İşletmesi Program geliştirme sürecinin her aşamasında, Türkiye ve dünya ölçeğinde faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının temsilcileri, yerli/yabancı uzmanlar ve üniversiteler ile işbirliği yapılmıştır. Sözü edilen kurum/kuruluşların eğitim sorumluları ve meslek elemanlarıyla iletişim kurulmuş, bu kişilerin program çalışmalarına doğrudan katkıları sağlanmıştır. Sektör taraması ve mesleki yeterliklerin belirlenmesi sonucunda, Türkiye genelinde sektörün mevcut ihtiyaçları ve iş gücünden beklentileri tespit edilmiş, bu ihtiyaç ve beklentiler program çalışmalarının dayanağını oluşturmuştur. Öğretim programı, ilgili alan altında yer alan mesleklerde ulusal ve uluslararası düzeyde meslek elemanlarından beklenen yeterliklere ve standartlara uygun olarak hazırlanmıştır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. ALTSO Meslek Standartları ve Yeterlilik Geliştirme Sınav ve Belgelendirme Merkezi Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Personel Belgelendirme Birimi Profesyonel Belgelendirme ve Özel Eğitim Hizmetleri Ticaret A.Ş. Ayrıca, 2015 yılı Ocak-Mayıs döneminde MYK tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan 14 kişiye Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. 2.5 Meslek liseleri bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Milli Eğitim Bakanlığı - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 2.4 Sektörde işçi ve işveren talepleri ile işgücü envanterinden elde edilen veriler dikkate alınarak eğitim programları hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Milli Eğitim Bakanlığı - Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı, İŞKUR, Sosyal Taraflar d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Milli Eğitim Bakanlığının British Council ile yaptığı işbirliği protokolü doğrultusunda mesleki yabancı dil derslerinde modüllerin yanı sıra okutulmak üzere materyaller hazırlanmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda yiyecek-içecek hizmetleri, konaklama ve seyahat hizmetleri ile eğlence hizmetleri alanlarında hazırlanan mesleki ingilizce eğitim materyalleri Talim ve Terbiye Kurulu inceleme ve onayından sonra uygulanmaya başlanmıştır. Mesleki ve teknik ortaöğretim okullarında uygulanmakta olan öğretim programları sektör ihtiyaç analizinden yola çıkılarak Millî Eğitim Bakanlığında görevli uzman ve alan öğretmenleri, sektör temsilcileri, üniversiteden alan uzmanları ve meslek elemanları ile işbirliği içinde hazırlanmaktadır. Öğretim programlarını hazırlama çalışmaları kapsamında yapılan sektör araştırması sonucunda sektörde faaliyet gösteren meslekler saptanmış ve saptanan bu meslekler seviye gruplarına ayrılmıştır. Mesleklere ilişkin olarak saptanan bu yeterlikler, öğretim programları ve modüllerin temel dayanağını ve içeriğini oluşturmuştur. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurul Kararları doğrultusunda valiliklerce belirli alan ve dalların açılması/kapatılması teklifleri Genel Müdürlük tarafından değerlendirmiştir. Bu kapsamda 25/05/2015 tarihine kadar Makam Onayı verilen alan/ dallar aşağıdaki şekildedir: 1. Eğlence Hizmetleri alanı; 2 farklı okulda Anadolu meslek programında 2 yeni alan açılmıştır. 2. Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı; 7 farklı okulda Anadolu meslek programında 7 yeni alan ve 2 farklı okulda Anadolu meslek programında mevcut alanda 3 dal açılmıştır. 3. Konaklama ve Seyahat Hizmetleri alanı; 17 farklı okulda Anadolu meslek programında 7 yeni alan ve 11 farklı okulda Anadolu meslek programında mevcut alanda 15 dal açılmıştır. 4. Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı; 17 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında 17 yeni alan ve 30 farklı okulda Anadolu meslek ve Anadolu teknik programlarında mevcut alanda 40 dal açılmıştır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor

103 Turizm Sektörü 2.6 Sektöre yönelik işgücü yetiştirme kursları açılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı şekilde ortaya konulacaktır. Ayrıca, ilgili üniversite, işbirliği yapılacak kurumlar ile sektör temsilcilerinin de katılımıyla toplantılar düzenlenecektir. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 3. Kayıtdışı istihdam ve yabancı kaçak işçilik engellenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu tedbirin uygulanması için ilgili paydaşlar tarafından hazırlanacak projelerin gerçekleştirilmesi yönünde mevzuat ve bütçe engeli bulunmamaktadır yılı Nisan ayı sonu itibarıyla 4 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup 59 kişi bu kurslara katılmıştır İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın işçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesi sağlanacaktır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, SGK 2.7. Sezonluk işçilerin sezon sonunda İşsizlik Sigortası Fonu aracılığıyla sektöre yönelik eğitim programları uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: İŞKUR d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: İşçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesine ilişkin mevzuat çalışmaları 10 uncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan Kayıtdışı Ekonominin Azaltılması Programı Eylem Planı kapsamında SGK bünyesinde devam etmektedir. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Bu tedbirin uygulanması için ilgili paydaşlar tarafından hazırlanacak projelerin gerçekleştirilmesi önünde mevzuat ve bütçe engeli bulunmamaktadır yılı Nisan ayı sonu itibarıyla 4 tane mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup 59 kişi bu kurslara katılmıştır. e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor Meslek yüksekokulları ve fakülteler bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: YÖK 3.2. Emsal işçi ücretlerine yönelik çalışmalar yapılarak, kayıt dışı ücret ödenmesi engellenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Sosyal Güvenlik Kurumu - Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Konuyla ilgili olarak Etkin Rehberlik ve Denetim Yoluyla Kayıtlı İstihdamın Teşviki (KİTUP 2) Projesi kapsamında farklı sektör ve bölgelerde analizler yapılacaktır. b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: YÖK, üniversitelerde özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. Önümüzdeki günlerde, üniversiteler ile yapılacak yazışmalarla varolan mevcut durum daha ayrıntılı bir Bu çerçevede turizm sektörüne yönelik de analiz yapılması planlanmakta olup, bu analizlere göre ilerleyen dönemde yapılacak olan çalışmalar planlanacaktır. Ayrıca Turist Rehberleri Birliği (TUREB) ile işbirliği içerisinde kayıt dışı istihdamın ve eksik bildirimin önlenmesi için İzmir, İstanbul, Ankara, Nevşehir ve Antalya illerinde bilgilendirme toplantıları yapılmıştır

104 3.3. Denetimlerin etkinliği yabacı kaçak işçi çalıştırılması önlenecek biçimde artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı d) Sorumlu Kurum/Kuruluşun Çalışmaları: Programlı teftiş ve program dışı inceleme ve teftişler kapsamında işyerlerinde tespit edilen izinsiz yabancı çalışan sayısı ve uygulanan idari para cezaları aşağıdaki gibidir: Yabancı Çalıştıran İşyeri Sayısı 58 Çalışan Yabancı Sayısı Kadın 175 Çalışan Yabancı Sayısı Erkek 253 Çalışan Yabancı Sayısı 428 Çalışma İzni Bulunmayan Kadın Yabancı Sayısı 4 Çalışma İzni Bulunmayan Erkek Yabancı Sayısı 10 Çalışma İzni Bulunmayan Toplam Yabancı Sayısı 14 İPC Uygulanan Yabancı Sayısı 0 İPC Miktarı 0 İPC Uygulanan İşyeri Sayısı 0 İPC Miktarı 0 İzni Bulunmayan Bağımsız Çalışan Sayısı 10 İPC Uygulanan Bağımsız Çalışan Sayısı 10 İPC Miktarı ,00 TL e) Tamamlanma durumu: Devam ediyor EKLER

105 Ek-1 Notlar Ek-1 KOORDİNASYON KURULU GENEL KOORDİNATÖR KOORDİNATÖRLER Nurcan ÖNDER (Çalışma Genel Müdürü V.) Ebru Öztüm TÜMER (Çalışma Uzmanı) Başak BOZDEMİR (Çalışma Uzmanı) Özge ÖZTÜRK (Çalışma Uzmanı) NOTLAR YÜRÜTME KURULU KURUL SORUMLUSU: Şeref KAZANCI (Genel Müdür Yardımcısı) Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Finans Sektörü İnşaat Sektörü Hakkı ŞEKERBAY (Çalışma Uzmanı) Yeşim ERGÜN (Çalışma Uzmanı) Mehmet DOĞAN (Çalışma Uzmanı) M. Yavuz GÜNGÖR (Çalışma Uzmanı) Serhat KARADAĞ (Çalışma Uzmanı) Fulya İNCİ DOĞAN (Çalışma Uzmanı) Hande GÜNERİ (Çalışma Uzmanı) Bünyamin AKSOY (Çalışma Uzmanı) KURUL SORUMLUSU: Lütfi İNCİROĞLU (Genel Müdür Yardımcısı) İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması Tarım Sektörü Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İlyas SIR (Çalışma Uzmanı) Oğuz TEZCAN (Çalışma Uzmanı) Dilek YÜKSEL Çalışma Uzmanı) Turan TÜRK (Çalışma Uzmanı) Keriman BAYRAKTAR(Çalışma Uzman Yrd.) Alper AVŞAR (Çalışma Uzmanı) Recep ÜSTÜN (Çalışma Uzmanı) Funda İDE (Çalışma Uzmanı) Zeynep DALDAL (Çalışma Uzmanı) KURUL SORUMLUSU: Nurcan ÖNDER (Çalışma Genel Müdürü V.) Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Sağlık Sektörü Turizm Sektörü Ceren Seda ERDEM (Çalışma Uzmanı) Canan AYDOĞDU (Çalışma Uzmanı) Ceylan ÇİFÇİ (Çalışma Uzmanı) Tuba ÖCAL (Çalışma Uzmanı) Muharrem GÖZÜKÜÇÜK (Çalışma Uzmanı) Tahir AKBAŞ (Çalışma Uzmanı) Baki ERKEN (Çalışma Uzmanı) Ali BİTMEZ (Çalışma Uzmanı) KURUL SORUMLUSU: Sadettin AKYIL (Genel Müdür Yardımcısı) İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi Bilişim Sektörü Gizem ÇETİN EKMEKÇİOĞLU (Çalışma Uzmanı) Pınar YILMAZ (Çalışma Uzmanı) Necla UZ (Çalışma Uzman Yrd.) Selin MEYDAN TANRIGÜLÜ (Çalışma Uzmanı)

106

107 204