ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ

Transkript

1 1

2 ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ İZLEME ve DEĞERLENDİRME KURULU TOPLANTISI TASLAK RAPOR UİS Koordinasyon Kurulu Ali Kemal SAYIN Ebru Öztüm TÜMER Başak BOZDEMİR Özge ÖZTÜRK 2 Aralık 2014

3 3

4 4 Ulusal İstihdam Stratejisi, 6 Mayıs 2014 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu (YPK) tarafından kabul edilmiş, 30 Mayıs 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.

5 İçindekiler TASLAK RAPOR BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ I. Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi II. İşgücü Piyasasinda Güvence Ve Esnekliğin Sağlanması III. Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması IV. İstihdam - Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Bilişim Sektörü Finans Sektörü İnşaat Sektörü Sağlık Sektörü Tarım Sektörü Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü Turizm Sektörü 5

6 6

7 7 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ

8 8 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi

9 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1. MEVCUT DURUM Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde işgücü piyasasının en önemli sorun alanlarından biri işgücü piyasasının talep ettiği nitelikler ile eğitim sisteminin arz ettiği nitelikler arasındaki uyumsuzluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Arz talep arasındaki bu uyumsuzluk işgücünün atıl olarak kalmasına neden olmaktadır. Ülkemizin sahip olduğu yüksek genç nüfus ve işgücü kapasitesi, verimli istihdam ve eğitim politikalarıyla atıl hale gelmekten kurtarılması önem taşımaktadır. Düzenli istatistiki veri elde edilebilen ülke örnekleri, eğitimle işgücüne katılma oranları arasında güçlü ilişkiler olduğunu göstermektedir.öte yandan, eğitim işsizliğin azaltılmasında önemli bir araç olduğu kabul edilmekle birlikte, işsizlikle eğitim arasındaki ilişkinin karmaşık olduğu ve genellemelere gitmenin güçlüğü vurgulanmaktadır.türkiye de eğitim durumuna göre istihdam oranlarına bakıldığında eğitim düzeyi arttıkça istihdam oranlarının da yükseldiği gözlenmektedir. TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre; en yüksek istihdam oranları yüksekokul ve fakülte mezunlarında görülürken, en düşük istihdam oranları ise okuma yazma bilmeyenlerde görülmektedir. İşgücüne katılma oranlarına bakıldığında işgücüne katılma oranlarının toplam nüfus içerisinde yüzde 51,2 okur-yazar olmayanlarda yüzde 19,4 ve yüksek öğretim düzeyinde eğitim alanlarda yüzde 78,9 olduğu görülmektedir. İşgücüne katılma oranlarına cinsiyet açısından bakıldığında ise erkeklerde işgücüne katılma oranı yüzde 72,1 iken; kadınlarda bu oranın yüzde 30,9 seviyelerinde kaldığı görülmektedir. (TÜİK, Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, Ağustos 2014). İşsizler ile ilgili Avrupa ülkelerinde yapılan araştırmalarda işsizlik çözümlemelerine genç ve yetişkin ayrımı ile cinsiyet ayrımının yapılması durumunda anlamlı farklılıklar ortaya çıkabildiğini göstermiştir. Araştırmalarda genç nüfusun yetişkinlere göre daha yüksek oranda işsizlikle karşılaştıkları belirlenmektedir. Bununla birlikte çözümlemelerde ortaya çıkan sonuçların, gençlerin kayıtsız işlerde çalışmaları, yasa dışı işlerde daha çok çalışıyor olabilmeleri gibi nedenlerle işsizlik oranlarının abartılı çıkabileceği de düşünülmektedir. Gençlerin eğitimden yeni ayrılan ya da işgücü piyasasına yeni giren ve henüz iş aramaya başlamış olan kişileri oluşturmaları nedeniyle de işsizlik oranlarının yüksek olduğu bu konudaki açıklamalar arasında yer almaktadır. Eğitim emeğin istihdam edilebilirliğini ve verimliliğini artırmada önemli bir araçtır. Bu durum aynı zamanda ülkelerin rekabet gücünü de yakından ilgilendirmektedir. Bu amaçla eğitim istihdam ilişkisini güçlendirecek politikaların yapılması şarttır yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program eğitim sisteminde, bireylerin kişilik ve kabiliyetlerini geliştiren, hayat boyu öğrenme yaklaşımı çerçevesinde işgücü piyasasıyla uyumunu güçlendiren, fırsat eşitliğine dayalı, kalite odaklı dönüşümün sürdürüleceğine vurgu yapmaktadır. Onuncu Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi belgemizde eğitim istihdam ilişkisini güçlendirilmesine yönelik politika tedbirleri belirlenmiş, bu konu özellikle vurgulanmıştır dönemini kapsayan 10. Kalkınma Planında yer alan öncelikli dönüşüm programlarından Temel ve Mesleki Becerilerin Geliştirilmesi Programı bu çerçevede oluşturulmuştur. Söz konusu programda eğitim sisteminin işgücü piyasasıyla uyumlaştırılması, eğitim çağındaki gençlerin temel becerilerinin geliştirilmesi, genç işgücünün temel becerilerinin geliştirilmesi, sanatsal ve sportif faaliyetlerin geliştirilmesi ve mesleki yeterliliklerin artırılması bileşenlerinden oluşmaktadır. 9

10 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Ulusal istihdam stratejisi eğitim istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ekseninde ise; Erişilebilir bir eğitim sistemi içerisinde herkese okul öncesinden başlayarak temel beceri ve yetkinlikler kazandırılması, genel ve mesleki eğitimin kalitesinin ve etkinliğinin artırılması, Hayat Boyu Öğrenme (HBÖ) kapsamında açık öğrenme ortamlarının oluşturulması ve hayat boyu öğrenmenin özendirilmesi, eğitim-işgücü piyasası arasında uyumun sağlanması, Aktif İşgücü Piyasası Politikaları (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliğinin artırılması, eğitim sistemi ve AİPP ile proje merkezli yenilikçiliğin ve girişimciliğin desteklenmesini kapsayan 6 öncelikli alan içerisinde 42 eylem bulunmaktadır. Bu eylem maddelerinden 10 tanesinde MEB, 6 tanesinden YÖK,3 tanesinden MYK,16 tanesinden İŞKUR,1 tanesinden Maliye Bakanlığı,6 tanesinden KOSGEB,1 tanesinden ise TOBB sorumlu kuruluş olarak yer almaktadır. Eylem maddelerinin13 tanesi sürekli eylem maddesi olup 9 tanesi 2014 yılına, 13 tanesi 2015 yılına, 6 tanesi ise 2016 yılına kadar süresi olan eylemlerdir. Farklı öğrenim ve yaş seviyelerindeki bireylerin istihdam edilebilirliklerini ve sosyo-kültürel gelişimlerini sağlamak amacıyla; bilgi, beceri ve yeterliliklerini geliştirerek, öğrenmeye erişimlerini artırarak öğrenen bireyden, öğrenen topluma ve öğrenen Türkiye ye doğru bir dönüşümü gerçekleştirmek hedefiyle oluşturulan Hayat Boyu Öğrenme ( ) Strateji Belgesi ve Eylem Planı, Yüksek Planlama Kurulu tarih ve 2014/7 kararı onaylanmış ve tarih ve sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğü girmiştir. Ulusal Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ) toplumda farkındalığı artırmak, dezavantajlı kesimler başta olmak üzere herkes için hayat boyu öğrenme fırsatlarını yaygınlaştırmak ve yeni kurulmakta olan hayat boyu öğrenme sistemini güçlendirilmek üzerine odaklanmaktadır. Hayat boyu öğrenme sisteminin etkinliğini ve verimliliğini artırmaya yönelik olarak hazırlanan Dönemi Türkiye Hayat Boyu Öğrenme Stratejisi Belgesinde; 1. Toplumda HBÖ Kültürü ve Farkındalığının Oluşturulması, 2. HBÖ Fırsatlarının ve Sunumunun Artırılması, 3. HBÖ Fırsatlarına Erişimin Artırılması, 4. Hayat Boyu Rehberlik ve Danışmanlık Sisteminin Geliştirilmesi, 5. Önceki Öğrenmelerin Tanınması Sisteminin Geliştirilmesi, 6. HBÖ İzleme ve Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmesi önceliklerine yer verilmiştir. Öncelikler altında yer alan 29 tedbir maddesi kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Mesleki ve teknik eğitimin iş piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda verilmesi, eğitim-istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi, aktif işgücü piyasası politikalarının etkin olarak uygulanması ve mesleksizlik sorununun giderilerek işgücünün istihdam edilebilirliğinin artırılması amacıyla; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordinatörlüğünde hazırlanan ve 15 Temmuz 2010 tarihli, sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren İstihdam ve Mesleki Eğitim İlişkisinin Güçlendirilmesi Eylem Planı (İMEİGEP) Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) nun sekretaryasında sürdürülmektedir. 10 İMEİGEP faaliyet tablosunun öncelik alanları arasında; ulusal yeterlilik çerçevesinin oluşturulması, mesleki ve teknik eğitimde kalite güvencesinin sağlanması, işgücü piyasasına uygun insan gücü yetiştirilmesi, mesleki ve teknik eğitim ortamlarının iyileştirilmesi, eğiticilerin niteliğinin artırılması ve yeni bir okul yönetim sisteminin tasarlanması, mesleki rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin uyumlaştırılması, hareketlilik, yeterlilik ve mesleki eğitimle ilgili geliştirilen araçların uygulamaya konması, hayat boyu öğrenme kapsamında

11 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ açık öğrenme ortamlarının oluşturulması, aktif işgücü piyasası politikalarının (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliğinin arttırılması, olmak üzere 6 öncelikli alan içerisinde 39 eylem bulunmaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müsteşarı Başkanlığında, MYK nın sekretaryasında, ilgili bakanlıklar, kurum ve kuruluşlar, sosyal taraflar ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan İMEİGEP İzleme ve Değerlendirme Kurulu bugüne kadar toplam 11 toplantı gerçekleştirmiştir. Genç nüfusun niteliğini geliştirerek istihdamını artırmak amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı(ÇSGB), Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR),Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanlığı (TOBB) ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Rektörlüğü iş birliğinde hazırlanan Uzmanlaşmış Meslek Edindirme Merkezleri (UMEM) Projesi Uygulama Protokolü 23 Haziran 2010 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Kurs Sayısı UMEM PROJESİ SAYISAL VERİLERİ KURS İEP TOPLAM Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Kursiyer Mezun İstihdam Ayrılmış İstihdam Oranı (%)* ,74 39,85 36,52 *İstihdam oranı, kursları bitiren kişiler üzerinden hesaplanmıştır itibariyle UMEM kapsamında; firmadan kişilik işgücü talebi gelmiştir. 180 Firmanın talebi ise onaylanma aşamasındadır. Toplam kursiyer sayısı kişidir. Teorik eğitim süresince ayrılma oranı %23,2 dir. İşbaşı eğitimde ayrılma oranı %8,9 dir. Toplamda ayrılma oranı %17,8 dir. Kadın kursiyerlerin oranı %30,1 dir. Kursların ortalama eğitim süreleri 52, İEP lerin eğitim süresi 43 gündür. Kurslar için 191,2 milyon TL, İEP ler için ise 51,8 milyon TL olmak üzere toplam 243 milyon TL lik kaynak tahsis edilmiştir. Kişi başı birim maliyet kurslarda TL, İEP lerde ise TL olarak gerçekleşmiştir. Toplamda maliyet kursiyer başına TL dir. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından koordine edilen Uluslararası Yetişkin Becerilerinin Ölçülmesi Programı (PIAAC) kapsamında ülkemizde gerçekleştirilen çalışmalar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, AB Koordinasyon Dairesi Başkanlığı ve Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) tarafından ortaklaşa yürütülmektedir. İş gücünün sahip olduğu becerilerin daha verimli ve tesirli şekilde ekonomiye kazandırılmasına katkıda bulunmayı amaçlayan söz konusu proje, yaş grubu arasındaki yetişkinlerin eğitim seviyeleri ile işgücü piyasasındaki durumlarını değerlendirmektedir. Projeye ülkemiz de dahil (I. tur ve II. tur) toplamda 33 ülke katılmıştır. Ülkemizin dahil olduğu II. tur çalışması yıllarını kapsamaktadır. Pilot ve ana çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşan 11

12 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ projenin pilot çalışma faaliyetleri 2013 yılında tamamlanmış olup ana çalışma faaliyetleri 2015 yılının ikinci yarısında neticelenecektir yıllında ise projenin raporlama süreci gerçekleştirilecektir. Türkiye de eğitim sisteminin niceliksel ve niteliksel problemlerinin ve eğitim istihdam arasındaki zayıf ilişkinin yanı sıra, piyasada mevcut vasıflı işgücünü talep eden, etkin bir yapının da yetersiz olduğu görülmektedir. Türkiye işgücü piyasasında insan kaynağına eksik yatırım yapıldığı düşünüldüğünde, eğitim- istihdam ilişkisi konusundaki problemlerin çok boyutlu bir özellik taşıdığı söylenebilir. Bu anlamda, nitelikli işgücüne duyulan talebin karşılanabilmesi için eğitim sisteminin yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bu noktada ise belirli bir meslekte veya belirli bir anlamda istihdam için kalifikasyon sağlayan veya belirli bir mesleği icra etme, belirli bir meslekte çalışma yeteneği kazandıran eğitim süreci olarak tanımlanan mesleki eğitimin önemi ortaya çıkmaktadır. Toplumun nitelikli insan gücü ihtiyacını karşılamak, çalışan nüfusun nitelik düzeyini yükseltmek amacıyla oluşturulmuş mesleki eğitim sisteminin koordineli olarak uygulanması, iş piyasası tarafından talep edilen nitelikte işgücü arzını sağlayacaktır. Bu nedenle ülkemizde örgün ve yaygın olarak yürütülmekte olan mesleki eğitimin, bütünü üzerinde eşgüdümün sağlanması yoluyla yürütülmesi gerekmektedir. Özellikle halen çalışmakta olan ancak günün gereklerine uygun nitelikte donatılması gereken işgücünün de yürürlüğe giren işsizlik sigortası vasıtasıyla eğitim süreci içerisinde geliştirilmesi ve istihdam kurumunun aktif olarak yürüteceği çalışmalar ile nitelikli insan gücü talebine uygun dinamik bir iş piyasası yapısı ortaya çıkmaya başlayacağı düşünülmektedir. Mesleki eğitim yoluyla işgücünün nitelikli hale getirilmesi ve değişen teknolojiye uyumlu yeni eğitim programlarının oluşturulması; eğitim istihdam ilişkisinin sağlanması ve durum Türkiye nin sosyo-ekonomik kalkınması açısından önem taşımaktadır.. 12

13 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Erişilebilir bir eğitim sistemi içerisinde herkese okul öncesinden başlayarak temel beceri ve yetkinlikler kazandırılacaktır. 1.1 Eğitime erişimde özel gruplara (kız çocukları, engelli çocuklar, coğrafi konum sebebiyle veya sosyo ekonomik açıdan olumsuz koşullarda yaşayan çocuklar) odaklanılarak bu grupların eğitime erişimi ve devamının önündeki engeller kaldırılacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kız Çocuklarının Okula Devam Oranının Arttırılması Projesi (KEP-2) Proje Süresi: 24 Ay (AB-IPA kapsamında fonlanan projenin 2015 te başlaması beklenmektedir.) Projenin Amacı: Başta Mesleki ve Teknik eğitim olmak üzere ortaöğretimin kalite ve kapasitesinin artırılması, özellikle kız çocukları ve kadınların mesleki becerileri ve iş gücü yeterliliklerinin iş piyasasına erişim açısından artırılması yoluyla özellikle ortaöğretimdeki kız çocukları için okula devam oranlarının artırılması. Projenin Bileşenleri: Hizmet Alımı: Kurumsal kapasitenin yapılandırılması amacıyla yürütülmektedir. Hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Hibe Programı: NUTS II bölgesindeki 43 ilde yerel kurum, kuruluş ve STK lara okullaşmaya yönelik mevcut sorunları belirleme, çözüm önerileri geliştirme ve uygulama olanağı sunulmuştur. Hibe programına başvuran projeler değerlendirme aşamasındadır. Ekipman Alımı: Proje kapsamında belirlenecek Pilot İllerde tespit edilen meslek lisesi ve YİBO da donatımların yapılması planlanmaktadır. Hazırlık çalışmaları devam etmektedir. 1- Milli Eğitim Bakanlığı ve Avrupa Birliği ortaklığında, 12 yıllık zorunlu eğitimin ilk 8 yılına yönelik olarak ilkokul ve ortaokul kademesinde okula devam oranlarını arttırmak amacıyla, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı 2010-IPA I (Kurumsal Kapasitenin 13

14 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Güçlendirilmesi) kaynaklı, 24 ay (Ekim 2013 Ekim 2015) süreli İlköğretim Kurumlarına Devam Oranlarının Artırılması Projesi 21 Ekim 2013 tarihi itibari ile başlatılmıştır. Temel Hedefi; Türkiye deki 12 yıllık zorunlu eğitimin ilk 8 yılını kapsayan ilköğretimdeki devam oranlarını artırmak olan projenin amacı, nitel önlem ve müdahalelerle ilköğretim kurumlarındaki devamsızlığı azaltmaktır. Bu bağlamda aşağıda yer alan çalışmaların yapılması planlanmaktadır. Alınması gereken önlemlerin tanımlanması ve politika tavsiyelerinin geliştirilmesi, Aşamalı Devamsızlık Yönetim sisteminin yerini alacak ve Öğrenci İzleme Modülü olarak tanımlanmakta olan, riskli grupların belirlenmesini ve bu gruplara risk durumlarına göre uygulanacak müdahaleleri belirleyecek sistemin geliştirilmesi, Risk gruplarından biri olan yeterli Türkçe dil becerisi olmayan öğrencilerin okula düzenli devam etmelerine destek olmak amacıyla Türkçe dil planının geliştirilmesi ve uygulanması, Mevzuatın gözden geçirilmesi, MEB personel kapasitesinin artırılması ve ilgili taraflarda farkındalık yaratılması sağlanmaya çalışılacaktır. 2- Hazırlık aşamasında olan Engelli Olan Çocuklar İçin Kapsayıcı Erken Çocukluk Eğitimi projesi kapsamında: Kapsayıcı eğitim alan bütün çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerinin artırılması,3-7 yaş grubundaki engeli olan çocukların, özellikle kız çocuklarının ebeveynlerinin/bakıcılarının kapsayıcı eğitime ilişkin haklar, fırsatlar, ailelere yönelik özel eğitim fırsatları, okul-aile işbirliğinin önemi ve sunulan hizmetler ile ilgili bilgi ve farkındalıklarının artırılması, karar alıcılar ve 3-7 yaş grubundaki engeli olmayan çocukların ebeveynlerinin/bakıcılarının engeli olan çocukların, özellikle kız çocuklarının, hakları ve kaliteli kapsayıcı eğitime ilişkin haklar ile ilgili farkındalık ve bilgilerinin artırılması ve kapsayıcı eğitime destek vermelerinin sağlanması, öğretmenlerin, temel kapsayıcı eğitim vermelerini sağlayacak bilgi, tutum ve becerilerle donatılmasının sağlanmasına çalışılacaktır. 3- Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı koordinatörlüğünde Sağlık Bakanlığı ve MEB (Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ile Temel Eğitim Genel Müdürlüğü) ortaklığında Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı 4. Bileşeni (AB IPA 4) kapsamında Romanların Yoğun Olarak Yaşadığı Yerlerde Sosyal İçermenin Desteklenmesi Operasyonu Operasyon Tanımlama Belgesi hazırlanmıştır. Söz konusu proje 12 pilot ilde kurulması öngörülen 20 Sosyal Hizmet Koordinasyon Biriminde ve 44 okulda yürütülecektir. Söz konusu proje ile Romanların Yoğun Olarak Yaşadığı Alanlarda yaşayan öğrencilerin eğitime nitelikli devamın sağlanarak gelişimlerinin desteklenmesi ve sosyal içermenin artırılmasına yönelik eğitim materyalleri ve destekleyici eğitim ortamları hazırlanacaktır. Bu amaçla ekstra modüler program hazırlanarak hedef kitlenin eğitime devam kalitesinin artırılması, eğitim süreçlerine daha etkin katılımlarının sağlanması, bilişsel sosyal ve zihinsel gelişimlerinin desteklenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçlara ulaşmak için 15 ayrı modül ile öğrencilerin ilgi alanlarına hitap ederek yeteneklerini de kullanacakları süreçler oluşturulacaktır. 14 Ayrıca operasyon kapsamında hedef grubu eğitim, sağlık, istihdam, sosyal koruma ve sosyal yardım hizmetlerine ilgili paydaşların işbirliği ve koordinasyonunu sağlayarak bireyselleştirilmiş danışmanlık programıyla yönlendirecek yeni sosyal hizmet modelinin geliştirilmesi ve uygulanması öngörülmektedir. Bu modelin uygulanması amacıyla 12 pilot ilde (Adana, Ankara, Balıkesir, Hatay, Edirne, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kırklareli, Manisa, Mersin ve Tekirdağ) kurulacak olan 20 Sosyal Hizmet Koordinasyon Birimi kurulacaktır tarihli ve sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği hükümleri kapsamında

15 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ okul öncesi eğitim kurumlarında rehber öğretmen norm kadrosu bulunmamaktadır. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için her tür ve kademede özel eğitim hizmetlerine erişimin ve niteliğin artırılması kapsamında; Özel eğitim okul/kurumlarının sayısının artırılması, Bütünleştirme/kaynaştırma yolu ile eğitim alan öğrenciler için eğitime erişim ve niteliğinin artırılması, Özel eğitim alanında çalışan eğitim personelinin sayısının ve mesleki niteliklerinin artırılmasına ilişkin sürekli eğitim imkânlarının sağlanmasına yönelik Stratejik Planında amaç-hedef ve göstergelere yer verilmiştir ve 4 yıllık dönem için öngörülen sonuçlara ulaşılmıştır. Ayrıca; Stratejik planında da aynı amaçhedef ve performans göstergelerine yer verilmiştir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılacak okul/kurumlara yönelik standartların geliştirilmesi kapsamında; Özel Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında geliştirilen ENGELSİZ OKUL MODELİnin yaygınlaştırılması, Özel eğitim okul/kurum açma esaslarının güncellenmesi, Özel eğitim okul/kurum Tip Projelerinin güncellenmesi, Özel eğitim okul/kurum/ derslik/ donanım/ donatım standartlarının oluşturulması çalışmalarına yönelik planlama yapılmaktadır. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylere yönelik özel eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla Avrupa Birliği kaynaklı Özel Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi çıktıları kapsamında geliştirilen; Engelsiz okul modeli standartlarının 81 il geneline yaygınlaştırılması, Mesleki eğitimde engelsiz okul modelinin yaygınlaştırılması eğitimlerinin 81 ile yaygınlaştırılması, Bütünleştirme eğitimi uygulamalarının 81 ile yaygınlaştırılması, Bütünleştirme eğitimi uygulamaları eğitimi için eğitici eğitimlerinin düzenlenmesi, Ulusal mevzuatın güncellenmesi, çalışmaları yürütülmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 1.2 Okul öncesi eğitimde yaygınlaştırma çalışmaları geliştirilerek sürdürülecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Yerel Yönetimler İlgili STK lar c) Süre: Sürekli 15

16 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Dezavantajlı bölgelerde okul öncesi eğitim kurumu olmadığı için eğitimden faydalanamayan çocukların mağduriyetini gidermek adına 89 atıl bina erken çocukluk eğitimi merkezine dönüştürülmüştür. Maddi yetersizlikler nedeniyle okula gelemeyen 5000 çocuğa maddi destek sağlanarak okul öncesi eğitime devamları sağlanmıştır. Çeşitli nedenlerle okula gelemeyen çocuklar için yaz okulu uygulaması devreye sokulmuştur ve okul öncesi eğitim kurumu bulunmayan yerlerde gezici anaokulları devreye sokulmuştur. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Yükseköğretimde okullaşma oranı yükseltilecektir. Kurum: MEB, YÖK İlgili Birim: Yüksek Öğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB,İçişleri Bakanlığı,Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı,Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: MEB: Yükseköğretim bürüt okullaşma oranı 74,86 Net okullaşma oranı YÖK: Son yıllarda, ülkemiz yüksek öğrenim arenasında çok önemli değişimler yaşanmıştır. Yüksek öğrenimde artan talebi karşılayabilme ve fırsat eşitliği adına her ile bir üniversite kurulmuş ve üniversitelerimizde var olan potansiyele binaen öğrenci kontenjanlarında önemli artışlar olmuştur. Böylelikle ile arz ve talep arasında geçmiş yıllara göre önemli bir denge sağlanabilmiştir. Günümüze kadar yükseköğretim sisteminde yaşanan en mühim kapasite artışları, sadece kontenjanların artırılmasıyla değil, aynı zamanda yeni üniversitelerin kurulmasıyla sağlanabilmiştir. Yeni üniversitelerin kurularak kontenjanların artırılması sürecindeki en kapsamlı büyüme 2006 dan itibaren, özellikle de arasında, çok sayıda yeni devlet ve vakıf üniversitesinin kurulmasıyla gerçekleşmiştir de 27 olan üniversite sayısı 2013 sonunda 174 e ulaşmıştır. Bütün üniversitelerde mevcut altyapı, bina ve tesis eksikliklerinin giderilmesiyle ilgili çalışmalar devam etmektedir. Sürekli olan bu faaliyet üniversitelerde ihtiyaca göre ilgili üniversitelerce planlanmaktadır. Üniversiteler kendi öz kaynakları, bütçe vb. imkanlarla bu tür faaliyetleri yürütmektedirler. Özellikle son yıllarda yükseköğretim alanındaki genişlemeyle birlikte yükseköğretim brüt okullaşma oranı 2014 yılı itibariyle %81,41 e ulaşmıştır. e) Değerlendirme: Eylemden sorumlu kuruluş sayısı teke düşürülmüştür. YÖK ün çalışma alanı ve faaliyetleri göz önünde bulundurularak eylemden tek sorumlu kuruluş olarak YÖK ün belirlenmesi, MEB in ise işbirliği yapılacak kuruluşlar listesine eklenmesi uygun olacaktır. 16

17 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 2. Genel ve mesleki eğitimin kalitesi ve etkinliği artırılacaktır Mesleki ve teknik eğitim veren özel okulların desteklenmesi ve yenilerinin açılabilmesi amacıyla özel sektör finansal olarak teşvik edilecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı, YÖK, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Özel sektör tarafından açılan mesleki ve teknik eğitim veren okulların Ocak tarihi itibari ile MEBBİS modülünden alınan verilere göre Anadolu sağlık meslek liseleri dahil 427 özel meslek teknik eğitim lisesi açılmıştır. Bunların 19 u organize sanayi bölgesinin içindedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır İl Sanayi ve Ticaret Odalarının mesleki eğitime katkı yapması sağlanacaktır. Kurum: TOBB İlgili Birim: Mali Sosyal Politikalar Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı,MEB,İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli 17 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: TOBB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İŞKUR, Milli Eğitim Bakanlığı ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi işbirliğinde işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda nitelikli eleman yetiştirilmesi ve işgücü piyasasına kazandırılması amacıyla UMEM Beceri 10 projesi yürütülmektedir. Yerelde oda/borsalar, İŞKUR ve Milli Eğitim İl Müdürlükleri işbirliğinde yürütülen proje kapsamında bugüne kadar 100 binden fazla kursiyer eğitim almış ve başarılı olan kişilerin çoğu oda/borsa

18 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ üyesi firmalar bünyesinde istihdam edilmişlerdir. Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ve Ankara Sanayi Odası, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından bazı alanlarda mesleki yeterlilik sertifikası vermek üzere sınav ve belgelendirme merkezi olarak yetkilendirilmiştir. Bursa Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde kurulan BUTGEM başta olmak üzere bazı oda ve borsalar bünyesinde eğitim merkezleri kurulmuştur. Sanayi sektörleri başta olmak üzere işgücü piyasasının ihtiyaç duyduğu eğitimler, bu merkezlerde düzenlenmektedir. Bazı odalar, illerinde bulunan Organize Sanayi Bölgelerinde meslek lisesi kurmuştur. TOBB öncülüğünde KOBİ Çalışan ve İşverenlerininin Küresel Ekonomideki Değişimlere Uyum Yeteneğinin Artırılması Projesi (KUYAP) yürütülmektedir. Proje kapsamında 15 büyüme merkezi olan Elazığ, Malatya, Diyarbakır, Şanlıurfa, Trabzon, Kayseri, Van, Kastamonu, Sivas, Samsun, Gaziantep, Kars, Erzurum, Kahramanmaraş ve Batman da KOBİ çalışanlarına ve işverenlerine eğitimler verilmekte, tecrübe paylaşımları yoluyla iyi uygulamalar aktarılmaktadır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin çalışmalar takip edilecektir. 2.3.MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ne bağlı okul/kurumların atölyeleri modernize edilerek örgün ve yaygın öğretim ile işgücü eğitimlerinde kullanılacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, İçişleri Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Maliye Bakanlığı, Mülki İdareler c) Süre: Sürekli 18 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Türkiye genelinde mesleki ve teknik eğitim okullarımızda eğitim ortamında bulunan tüm öğelerin belirlenen amaçlar doğrultusunda verimli ve etkili biçimde kullanılması ve güncellenen çerçeve öğretim programlarının etkili biçimde öğrenilmesinin sağlanması amacıyla, binaların derslik, atölye, laboratuar, pansiyon, sosyal mekânlar, bahçe, spor tesislerine kadar uzanan tüm fiziki mekanların teknolojik ve sektörel gelişmelere dayalı donatımlarının standartlara uygun olarak yapılması önemlidir. Bu kapsamda Eğitim Ortamları ve Öğrenme Süreçlerinin Geliştirilmesi Daire Başkanlığınca, geliştirilen/güncellenen çerçeve öğretim programları doğrultusunda 2013 yılında; 61 alan 225 dala ait 408 atölye, 162 laboratuvar taslak standart donatım listeleri hazırlanmıştı. Ayrıca; güncellenen standart atölye ve laboratuvar donatımları esas alınarak

19 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ mesleki ve teknik eğitime yönelik eğitim ortamlarının uluslararası standartlara uygun olarak geliştirilmesi ve modüler eğitim sistemine yönelik, estetik görünümlü, eğitim ergonomisine ve her alanın mesleki ve teknik eğitim ihtiyacına uygun, etkin ve verimli biçimde kullanılacak eğitim binalarının, tip atölye projelerinin hazırlanması çalışmaları kapsamında 453 atölye ve laboratuvarın taslak mimari çizimleri yapılmıştı. Güncellenen/yenilenen çerçeve öğretim programları ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda bu çalışmaların da güncellenmesi gerekmektedir. Bu nedenle 2014 yılında; Yeni hazırlanan Sağlık Hizmetleri alanı 3 dalına ait 14 laboratuvarı ile Elektrik ve Elektrik Teknolojisi alanının 10 dalının 18 laboratuvarı ve 16 atölyesinin taşınır adı, alan/dalların yaklaşık maliyetleri ile birlikte standart donatım listeleri hazırlanmıştır. Hazırlanan standart donatım listeleri esas alınarak Sağlık Hizmetleri alanı 3 dalına ait 7 atölye ve laboratuvarı ile Elektrik ve Elektrik Teknolojisi alanının 10 dalının 37 atölye ve laboratuarının CAD-CAM ortamında taslak standart mimari plânları ve projeleri çizilmiştir. Aralık 2014 sonuna kadar güncellenmiş 9 alan 23 dala ait çerçeve öğretim programları doğrultusunda standart donatım listeleri hazırlanacak ve standart mimari planları çizilecektir yılında ise 22 alan hedeflenmiştir. Ayrıca; yeni ve ihtiyaç duyulan mevcut okul, pansiyon ve eklenti binalarının donatım standartları hazırlanacak, taslak mimari plan ve projeleri çizilecektir. Belirlenecek okul, okul eklentileri, pansiyon ve meslek alan/dallarında standartlara uygun örnek modeller oluşturulacaktır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 2.4.Meslek yüksekokulları yapı ve işleyiş olarak etkinleştirilmek üzere yeniden yapılandırılacaktır. Kurum: YÖK İlgili Birim: Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu eylem ile ilgili olarak Türkiye Mesleki ve Teknik Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ) kapsamında çalışmalar sürdürülmektedir. İlgili belge ve eylem planında 14 numaralı eylem maddesi MYO lar mesleki ve teknik eğitimin yapısına ve özelliğine uygun olarak yeniden yapılandırılacaktır şeklinde ifade edilmiştir. Görüldüğü gibi söz konusu eylem maddesi bu kapsamdaki çalışmalarla aynı hedefe yönelmiştir. Bu kapsamda bu çalışmaların eşgüdümlü yürütülmesi düşünülmektedir. Ayrıca, YÖK, meslek yüksekokullarından eğitimle ilgili müfredatlarda uyum, program adlarının güncellenmesi, eğitim niteliğinin artırılması ve benzeri çalışmalar ve projeleri başarıyla yürütmüştür. İKMEP ve METEK benzeri projeler kapsamında yürütülen bu çalışmalarda önemli mesafeler kaydedilmiştir. Özellikle birbiri ile yakın müfredata sahip fakat farklı adlardaki programlar aynı ad altında toplanmıştır. Üniversiteden üniversiteye

20 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ oldukça farklılık gösteren aynı adlardaki programlarda uygulanan müfredat, çağın değişen koşulları ve sektörel beklentiler dikkate alınarak gözden geçirilerek standart hale getirilmiştir. Ayrıca, meslek yüksek okullarında uygulamalı eğitimin yaygınlaştırılması için de çalışmalar sürdürülmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 3. Hayat Boyu Öğrenme (HBÖ) kapsamında açık öğrenme ortamları oluşturulacak ve hayat boyu öğrenme özendirilecektir Zorunlu eğitim dışındaki öğrenme fırsatları çeşitlendirilecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: YÖK, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları, İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR: Hayat boyu öğrenme kapsamında istihdam odaklı olarak mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları düzenlenmektedir. MEB: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı, 1335 yaygın eğitim kurumunda 2078 çeşit farklı seviye sürede genel/mesleki kurs programı mevcut olup, katılmak isteyen tüm bireylere ücretiz kurs verilebilmektedir. Zorunlu eğitim dışına çıkan bireylere açık öğretim imkanı sunulmaktadır. Açık öğretim okullarında Eğitim-öğretim dönemi verilerine göre kişi eğitim almaktadır. e)değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 20

21 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3.2. Bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanılarak uzaktan eğitim uygulamaları yaygınlaştırılacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: YÖK, TÜBİTAK, BTK, İlgili Özel Sektör Temsilcileri, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Uzaktan eğitim uygulamalarını kapsayan mevzuat düzenlemesi (Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği) devam etmektedir. Ayrıca, Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü bünyesinde hazırlanan EBA (Eğitim Bilişim Ağı) projesinde açık öğretim öğrencilerine yönelik uzaktan eğitim olanaklarının yer alması için çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Hayat boyu öğrenme portalı kurulacak, bu çerçevede kamu ve özel kesim ile sosyal taraflar ve STK lar tarafından gerçekleştirilen tüm eğitimlere ilişkin bilgiler bu portalda toplanacaktır Kurum: MEB İlgili Birim: Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, TÜİK, YÖK, İlgili STK lar, İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Türkiye de hayat boyu öğrenme veri tabanı (HBÖ Web Portalı) kurulmuş adresinden hizmet vermektedir. Bu veri tabanı, hayat boyu öğrenme faaliyetleri hakkında bilgileri içermektedir. Mevcut Web Portalı MEB ve İŞKUR bünyesindeki öğrenme ve istihdam fırsatlarını içermektedir. Ancak, hayat boyu öğrenme sistemi hakkında daha fazla bilgi temin etmek amacıyla, Web Portalı hayat boyu öğrenme hizmeti veren diğer kurum ve kuruluşların verilerini de içerecek şekilde geliştirilecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 21

22 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 4. Eğitim-işgücü piyasası arasında uyum sağlanacaktır Ulusal Yeterlilik Çerçevesi (UYÇ) hazırlanacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar BSTB, MEB, YÖK, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları, İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile birlikte ve tüm tarafların görüşü alınarak hazırlanan Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) Yönetmelik Taslağına ve eki TYÇ Belgesine, Sayıştay Başkanlığının görüşü doğrultusunda son şekli verilmiştir. MYK Yönetim Kurulu Kararı gereğince Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunulan TYÇ Yönetmeliği ve eki TYÇ Belgesi, Bakanlığımızın 02/10/2014 tarihli ve /010/21 sayılı yazıyla Bakanlar Kuruluna arz edilmek üzere Başbakanlığa sunulmuştur. Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü, TYÇ Yönetmeliğini değerlendirmek üzere, 31/10/2014 tarihli ve sayılı yazıyla ilgili bakanlık ve kurumları resmi görüşleriyle toplantıya davet etmiş; 12/11/2014 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda, daha önce mutabık kalınan çeşitli hususlarda farklı görüş bildiren bazı bakanlık ve kurum temsilcilerinin muhalefetiyle karşılaşılmıştır. Başbakanlık yetkilileri ihtilaflar giderildikten sonra Yönetmeliğin Bakanlar Kuruluna sunulacağını ifade etmiştir. (d) maddesinde açıklanan ihtilaf noktalarının ortadan kaldırılması ve kanun boşluklarının giderilmesi amacıyla, 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 23/A Maddesiyle ilgili değişiklik önerisi hazırlanmıştır. Başbakanlık tarafından uygun bulunan değişiklik önerisi, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) gönderilen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı nda 44 üncü madde olarak yer almaktadır. Söz konusu değişiklik gerçekleştiğinde TYÇ Yönetmeliği ve TYÇ yürürlüğe girebilecektir. Kurum tarafından eylemin maddesinin Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) olarak değiştirilme önerisi getirilmiştir e) Değerlendirme: Tedbirin isminin Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi(TYÇ) olarak değiştirilmesi ve söz konusu mevzuatın yürürlülük durumunun takip edilebilmesi için tedbire ilişkin süre 2015 yılına revize edilecektir. 22

23 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 4.2. İş piyasasının önceliklerine göre belirlenen ulusal meslek standartları hazırlanacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, MEB, YÖK, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları, İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ulusal meslek standartlarının hazırlanması için kamu kurum/kuruluşları sektörlere ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan işçi, işveren, meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütleriyle toplam 755meslek standardının hazırlanmasına ilişkin işbirliği protokolü yapılmıştır. İşbirliği protokolleri kapsamında 2014 yılı 8 Aralık tarihi itibarıyla 76 meslek standardı Resmi Gazete de yayımlanarak toplam ulusal meslek standardı sayısı 576 ya yükselmiştir. Protokoller kapsamında kalan 179 meslek standardından 97 si için çalışmalar devam etmektedir. MYK ile yapılan görüşme sonrasında eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olduğu ve sürenin sürekli olarak revize edilebileceği bildirilmiştir. e) Değerlendirme: Tedbirin süresi sürekli olarak değiştirilecektir MYK nın kurumsal kapasitesinin idari ve mali yönden güçlendirilmesine ilişkin gerekli hukuki düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Hukuk Müşavirliği b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar BSTB,MEB,Maliye c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: MYK nın kurumsal kapasitesinin idari ve mali yönden güçlendirilmesine ilişkin gerekli hukuki düzenlemelere, Başbakanlığın tarihli ve 4941 sayılı yazısı ile Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısında yer verilmiştir.

24 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 4.4.Resmi Gazete de yayımlanan ulusal meslek standartları ortaöğretim düzeyinde bir yıl içinde eğitim programlarına yansıtılacak ve takip eden eğitim yılında uygulamaya konulacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Bakanlıklar, YÖK, MYK, İŞKUR, İlgili Kurum ve Kuruluşlar, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Mesleki ve teknik eğitim örgün ortaöğretim programları ulusal meslek standartları ve ulusal yeterlilikler referans alınarak sektör, üniversite ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin de katılımı ile güncellenmekte ve Talim ve Terbiye Kurulu Kararı ile uygulamaya konulmaktadır. Bu kapsamda 22 alan 104 dala ait öğretim programları güncelleme çalışması devam etmektedir. Söz konusu tedbire ilişkin, işbirliği yapılan kurum olan İŞKUR tarafından Kurumları tarafından düzenlenen mesleki eğitim kursları, MYK tarafından belirlenen standartlara uygun olarak düzenlendiği belirtilmiştir.ayrıca, söz konusu standartlara göre MEB veya üniversiteler eğitim programlarını revize etmektedirler. İşgücü piyasasına göre programların revize edilmesi için gerekli yazışmalar MEB ile yapıldığı bilgisi verilmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Resmi Gazete de yayımlanan ulusal meslek standartları yükseköğretim düzeyinde bir yıl içinde eğitim programlarına yansıtılacak ve takip eden eğitim yılında uygulamaya konulacaktır. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, MYK, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşlar 24 c) Süre: Sürekli

25 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Yükseköğretimde müfredat belirleme yetkisi üniversite senatolarındadır. Üniversite çağın ve ülkenin değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre müfredatları sürekli olarak gözden geçirmektedir. Gerekli değişikliklerle ilgili üniversitelerimizde çalışmalar başlatılmış; her bir program için yeterlikler, ilgili beceriler, program eğitim amaçları, öğrenim çıktıları ve benzeri tanımlanmıştır. Bu tanımlamalara göre, müfredat, ders içerikleri, sınav şekilleri ve benzeri yeniden tasarlanmaktadır. Ayrıca; üniversitelerimizde yürütülen akreditasyon ve kalite çalışmaları bu tür düzenlemeleri de kapsamaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır MBRD Hizmetleri çerçevesinde İŞKUR ve MEB hizmetleri artırılıp yaygınlaştırılacaktır. Bu çerçevede İŞKUR söz konusu hizmetleri kısa vadede gerektiğinde hizmet alımı yoluyla sağlayacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İlgili Meslek Kuruluşları, İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: MBRD doğrultusunda tarafların ortak çalışmasıyla hazırlanan Meslek Bilgi Dosyaları güncelleştirilmesi çalışmaları devam etmektedir. MEB e bağlı tüm liselerde ilk iki sayısı dağıtılan Meslek Seçimine Destek dergisinin üçüncü sayısının hazırlık çalışmaları devam etmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 25

26 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 4.7. Bireylere eğitimde yatay ve dikey hareketlilik fırsatları sağlanacaktır. Kurum: MEB b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, İŞKUR, YÖK c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Örgün eğitimde 9 uncu sıınflarda ortak haftalık ders çizelgesi uygulanmaktadır. Onuncu sınıfta alan eğitimi, 11 ve 12 inci sınıflarda ise alanlara ait dal eğitim uygulanmaktadır. Mesleki Açık Öğretim Lisesinden örgün eğitim programlarına, örgün eğitim programlarından da mesleki açıköğretim lisesine (yatay) geçiş mümkündür. Ayrıca örgün mesleki ve teknik okullardan mezun olan öğrenciler ile Mesleki Açık Öğretim Lisesinden mezun olanlar alanlarının devamı niteliğindeki Meslek Yüsek Okullarına sınavsız olarak (dikey) geçiş yapabilmektedir. Örgün mesleki eğitim verilen alanlardan mevzuatla düzenlenmiş alanlar(örn. denizlcilik, havacılık, sağlık sektörü alanları) dışındaki tüm alanlarda mesleki açık öğretim programları da mevcuttur. MEB orta öğretim kurumları yönetmeliği, Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği, Yaygın Eğitim Yönetmeliği, Mesleki ve Açıköğretim Yönetmeliği, Açıköğretim Lisesi Yönetmeliği kapsamında geçişler yapılmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 5. Aktif İşgücü Piyasası Politikaları (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliği artırılacaktır İşgücü piyasası ihtiyaç analizlerinin periyodik olarak ve etkin bir şekilde yapılması sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TÜİK, TOBB, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajanslar c) Süre: Sürekli 26

27 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Her yıl en az iki defa biri il düzeyinde olmak üzere İşgücü Piyasası Araştırmaları yapılmaktadır. Bu çalışmalarda sektörel düzeylerinde ihtiyaç duyulan mesleklere ilişkin bilgiler elde edilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Tüm AİPP lere ilişkin bir analiz yapılıp, veri bankası oluşturulacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, MEB, MYK, TÜİK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: MEB ile yapılan çalışmalar neticesinde veri transferleri gerçekleştirilmektedir. Ayrıca AB kaynaklı bir proje çerçevesinde diğer kurum ve kuruluşlarla yapılan işbirliği ve protokoller kapsamında veri transferi için gerekli altyapı oluşturulmaya çalışılmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 5.3.AİPP lerin hedef gruplara göre özelleştirilmesi sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajansları c) Süre:

28 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Özel politika gerektiren grupların istihdamına ve mesleki niteliklerinin geliştirilmesine yönelik düzenlenen AİPP ler yanında programların etkinliği araştırılarak hedef gruba özel tasarlanması için çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda AİPP lerin etki değerlendirmesine yönelik de çalışmalara başlanmıştır. İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı: Ulusal İstihdam Stratejisi Eylem Planı Temel Politika Eksenlerinde yer alan 5.3 AİPP lerin hedef gruplara göre özelleştirilmesi sağlanacaktır tedbirine ilişkin Daire Başkanlığımızca önümüzdeki dönemde bir takım çalışmalar yapılması planlanmaktadır. Bilindiği üzere aktif istihdam politikaları arasında sayılan Kamunun Rehberlik ve İşe Yerleştirme İşlemleri ülkemizde İŞKUR tarafından yürütülmektedir. Bu politikayı başarıyla yürütebilmek için İş ve Meslek Danışmanlığı hizmetlerinin yaygınlaştırması amacıyla 2012 ve 2013 yıllarında 4000 İş ve Meslek Danışmanı istihdam edilmiştir. İstihdam edilen İş ve Meslek Danışmanlarına önümüzdeki dönemlerde verilecek ek eğitimler ve bu hizmetlerin sunumunda yapılacak yapısal değişiklikler neticesinde özel gruplara yönelik özelleşmiş hizmetler sunumu planlanmaktadır. Bu amaçla İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığınca hazırlanan ve 2015 yılı yatırım programına alınan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı kapsamında gönderilen İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi proje teklifimiz kabul edilmiştir. Kadınlara, gençlere, engellilere, uzun dönemli işsizlere ve diğer dezavantajlı gruplara yönelik özelleşmiş hizmet sunumunun sağlanabilmesi için İŞKUR iş eşleştirme sistemine yönelik olarak portföy sisteminin geliştirilmesi ve mevcut kayıtların bu sisteme aktarılmasının sağlanması da proje amaçları arasında sayılmıştır. Projenin 2015 yılı içerisinde başlaması planlanmakla birlikte UİS 5.3 sayılı tedbire yönelik faaliyetlerin ne zaman hayata geçebileceği henüz takvime bağlanamamıştır. İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Toplum Yararına Program Genelgesi ile a) Kadınlar, b) 35 yaş üstü bireyler, c) Engelliler, d) Eski hükümlüler, e) Terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar gibi özel politika gerektiren grupların öncelikli olarak söz konusu programdan yararlanma imkanı getirildiği belirtilmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 5.4.Aktif işgücü piyasası programları için izleme ve değerlendirme sistemi geliştirilerek programlar daha etkin hale getirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı 28

29 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, MEB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: AB projesi kapsamında oluşturulan AİPP izleme modelinin testleri yapılmakta olup sistemin etkin kullanılması sağlanacaktır. İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı: Bu tedbir kapsamındaki çalışmalar Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile işbirliği halinde yürütülmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Özel İstihdam Büroları ile AİPP hizmet sağlayıcılarının bünyelerinde iş ve meslek danışmanı bulundurmaları veya bu hizmeti sunmaları sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Maliye Bakanlığı, DPB, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Tedbire ilişkin olarak Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği nde değişiklik yapılmış olup, tarihinden itibaren Özel İstihdam Büroları nda iş ve meslek danışmanı veya insan kaynakları alanında yüksek lisans mezunu nitelikli personel çalıştırma şartı aranacaktır. e) Değerlendirme: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından yönetmelik değişikliği yapılmış olup, değişikliğin uygulamaya girmesinden sonraki gelişmeler izlenecektir. 29

30 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 5.6. Uygulanacak plan ve programların izleme- değerlendirme ve koordinasyonunun etkin şekilde yapılması sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, DPB c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılında 23 İstihdam Uzman Yardımcısı alımı yapılmış olup, 2015 yılı açıktan atama müsadesi tarih ve sayılı yazıyla talep edilmiştir. Bu çerçevede, Gelecek Kota sayısına göre ne kadar uzman personel alınacağı konusunda planlama yapılacaktır e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Yerel düzeyde hedef gruplara yönelik hizmetlerin daha aktif ve etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için nitelikli personel alımı yapılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, DPB c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 30 Mayıs 2014 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanmış olan Yüksek Planlama Kurulu nun tarih ve 2014/4 sayılı kararı ile kabul edilen Ulusal İstihdam Stratejisi ( ) ve Eylem Planları ( ) Temel Politika Eksenleri başlıklı İkinci Bölümünün, I. Eğitim- İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi başlığı altında yer alan C. Hedefler alt başlığının 2. maddesinde 2013 yılı Haziran ayı itibariyle 8 bin 436 olan İŞKUR personel sayısının 2015 yılında 12 bine çıkarılacağı ifade edilmektedir. İlgi hedef kapsamında kadro planlaması yapılmış olup 400 kadronun iptali ve 3600 kadronun ihdası için Maliye Bakanlığına ve Devlet Personel Başkanlığına yazı hazırlanmaktadır. 30 Ayrıca 2014 yılı için Kurumumuza verilen 85 adet kurumlar arası nakil ve açıktan atama kontenjanımız birimlerimizin kadro durumları ve ihtiyaçları doğrultusunda

31 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ değerlendirilmektedir tarihleri arasında kota kapsamında 69, kota kapsamı dışında 116 personelin kuruma alım işlemleri tamamlanmıştır. Kurumdan gelen görüş neticesinde eylemin süresinin 2015 olarak revize edilme talebi bulunmaktadır. e) Değerlendirme: Tedbirin süresi 2015 olarak değiştirilecektir İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının işlevselliği ve etkinliği artırılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Kalkınma Ajansları c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının işlevselliği ve etkinliği hakkında yabancı ülke uygulamalarını da içeren literatür taraması devam etmektedir. Kurum ile yapılan görüşmede eylemin sürekli bir eylem maddesi olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Kurum tarafından eylem maddesinin süresinin 2015 yılı olarak revize edilmesi teklif edilmiştir. e) Değerlendirme: Tedbirin süresi 2015 olarak değiştirilecektir Girişimcilik ve AİPP izleme ve değerlendirme komisyonu oluşturulacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı, Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, MEB, KOSGEB, SGK, İlgili Meslek Kuruluşları 31

32 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı: AB projesi kapsamında geliştirilen AİPP test modeli teslim alınmış olup. Test çalışmaları devam etmektedir. Modelin il bazında yaygınlaşması için gerekli çalışmalar devam etmektedir. Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: İzleme ve değerlendirme komisyonunun oluşturulmasına yönelik altyapı çalışmaları başlatılmıştır. İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Komisyon oluşumuna yönelik altyapı çalışmalarının tamamlanması beklenmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 6. Eğitim sistemi ve AİPP ile proje merkezli yenilikçilik ve girişimcilik desteklenecektir Yükseköğretim müfredatlarında yenilikçilik ve girişimcilik bölümlerine yer verilecektir. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, KOSGEB, MYK, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür. 32 Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir.

33 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2014 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır. Söz konusu tedbir için İŞKUR, kendisinin de işbirliği yapılacak kurum listesine eklenilmesini talep etmiştir. e) Değerlendirme: Söz konusu tedbire yönelik sorumlu kurum olan YÖK tarafından herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamakla birlikte, talep üzerine İŞKUR işbirliği yapılan kurum olarak eklenecektir Yükseköğretimdeki tüm bölümlere girişimcilik seçmeli ders olarak konulacaktır. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, KOSGEB 33 c) Süre: 2016

34 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür. Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2014 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 34

35 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 6.3. Temel eğitimden itibaren tüm öğretim süreçlerinde yer alan öğrencilerde girişimciliğin önemi konusunda farkındalık yaratılacaktır. 1. Kurum: MEB İlgili Birim: Yüksek Öğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü 2. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK KOSGEB, TOBB İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: YÖK: Bu eylem maddesi ile ilgili, BTYK İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da çalışılmıştır. Üniversitelerimizle yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar incelenerek mevcut durum değerlendirilmiştir. Üniversitelerimizde, birçok bölümde, bu eylem maddesinin hedeflediği gibi girişimciliğe ilişkin derslerin müfredatta yer aldığı görülmüştür. Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Benzer şekilde, üniversitelerimizde, bu konularla ile ilgili çok sayıda konferans, seminer, panel, çalıştay ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlenmiştir. Ayrıca, KOSGEB, Kalkınma Ajansları ve benzeri kurumlarca desteklene çok sayıda sertifikalı girişimcilik eğitimleri düzenlenmiş ve eğitimlere çok sayıda üniversite öğrencisi veya mezunu katılmıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. 35 Son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversiteözel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin girişimciliğinin daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Teknokentler bünyesinde Ön Kuluçka, Kuluçka ve benzeri merkezler kurulmuş ve çok sayıda girişimci desteklenmiştir. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile

36 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde uygulanmakta olan lisans ve lisansüstü seviyesindeki müfredatta, bu eylem maddesinin doğrudan hedefine yönelik çok sayıda ders ve benzeri uygulamaların olduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından üniversitelerin teknoloji transfer ofislerine verilen 1513 destek programı kapsamında üniversitelerin birçoğunda TTO ların kurulmasının sağlandığı, 2014 ve 2014 yıllarında 10 ar üniversitenin bu programdan yararlandığı burada not düşülmüştür. TTO lar üniversitelerimizdeki girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. TTO lar modüler bir çalışma sistematiği vardır. Herbir modülde uzman personel istihdam edilmiştir. Modül 5, şirketleşme ve girişimcilik üzerinedir. Bu kapsamda TTO lar üniversite öğrencilerine ve araştırmacılara şirketleşme ve girişimcilik konusunda rehber olmakta ve önemli destekler sağlamaktadır. MEB: Mesleki ve teknik örgün ortaöğretim tüm okullarında uygulanmakta olan Mesleki Gelişim Dersi içerisinde Girişimci Fikirler ve İş Kurma modülü güncellenerek Talim ve Terbiye Kurulu onayı ile Eğitim ve Öğretim Yılından itibaren uygulama konulmuştur. e) Değerlendirme: Söz konusu eylemden sorumlu kurumların teke indirilmesi gerekliliği mevcuttur. Bu kapsamda, üniversite dönemine kadar MEB, sonrasında YÖK yetkili olduğundan aynı eylem iki kurum için ayrı ayrı yazılacaktır. f) Tamamlanma Durumu:Devam ediyor Girişimcilik eğitimlerinin AİPP ler içindeki payı artırılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB İlgili Sosyal Taraflar İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Girişimcilik eğitimlerinin hem nitelik hem de nicelik olarak artırılması amacı ile çalışmalar devam etmektedir. İŞKUR dan alınan görüş sonrasında eylemin devam eden düzenli bir faaliyet olduğu 2014 yılı ile sınırlı olmadığı bilgisine ulaşılmıştır. Söz konusu eylemin süresinin 2016 olarak revize edilmesi talebi mevcuttur. e) Değerlendirme: Tedbir süresinin 2016 olarak değiştirilecektir. 36

37 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 6.5. Girişimcilik eğitimleri konusunda İŞKUR, KOSGEB ve Kalkınma Ajansları işbirliği geliştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: KOSGEB ile mevcut işbirliğinin artırılmasının yanısıra Ankara Kalkınma Ajansı ve TÜBİTAK başta olmak üzere paydaş kurum ve kuruluşlarla işbirliklerinin artırılması yol ve yöntemleri araştırılmaktadır. İlgili Kurumlarla toplantılar yapılmıştır. Çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır İŞKUR a iletilen girişimcilik eğitim talepleri, talebin belli bir sayıya ulaşması halinde anında karşılanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: tarihli Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği mevzuat düzenlemesi ile 10 kişinin oluşması halinde girişimcilik eğitimleri açılabilecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. f) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı. 37

38 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 6.7 KOSGEB tarafından koordine edilmekte olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerinden İŞKUR aracılığı ile yürütülecek olanlara katılacakların belirlenmesi sağlanacak ve eğitimlerin her aşamasında İŞKUR-KOSGEB temsilcileri birlikte çalışacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Girişimcilik eğitim programlarının uygulanmasında 2009 yılında KOSGEB ile imzalanan ve zaman zaman güncellenen protokol hükümleri dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda işbirliği ve koordinasyon sağlanmaktadır. İŞKUR dan alınan görüş sonrasında eylemin devam eden düzenli bir faaliyet olduğu 2014 yılı ile sınırlı olmadığı bilgisine ulaşılmıştır. Söz konusu maddede konusunda sürenin 2016 olarak revize edilmesi talebi mevcuttur. e) Değerlendirme: Söz konusu tedbir maddesinin süresinin 2016 olarak değiştirilecektir. 6.8 Girişimcilik eğitimi alanların ve girişimcilerin izlenebildiği bir veri tabanı oluşturulacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, MEB, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, SGK, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu konuda paydaş kurum ve kuruluşlarla görüşmeler başlatılmış olup veriler temin edildiğinde çalışmalar Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile başlatılacaktır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 38

39 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ adet yeni Teknoloji Geliştirme Merkezi kurulacak (TEKMER) ve ilgili kurum ve kuruluşların bu merkezlerle Ar Ge ve İnovasyon konularında işbirliği yapmaları sağlanacaktır. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: Teknoloji ve Yenilik Destekleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, TOBB, Meslek Kuruluşları, YÖK c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılı itibariyle 2 (iki) adet TEKMER, 6 (altı) adet Ar-Ge İnovasyon İş Birliği Protokolü imzalanmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Yeni İş Geliştirme Merkezlerinin (İŞGEM) kurulması sağlanacaktır. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, TOBB, Meslek Kuruluşları, Kalkınma Ajansları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kastamonu İŞGEM, Malatya İŞGEM ve Tokat İŞGEM kurulması kapsamında yürütülen AB IPA Projesinin Teknik Yardım Hizmeti 2014 yılı Mayıs ayında görevlerine başlamıştır. Diyarbakır İŞGEM başvurusu KOSGEB İş Geliştirme Merkezi Desteği Değerlendirme ve Karar Kurulunda görüşülmüş ve desteklenmesine karar verilmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 39

40 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Uygulamalı girişimcilik eğitimleri yaygınlaştırılacaktır. 1.Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı 2.Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: KOSGEB Girişimcilik Destek Programı kapsamında düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitiminin hedef kitlesi kendi işini kurmak isteyen gerçek kişiler olup, eğitimler genel katılıma açık olarak düzenlenebileceği gibi, genç girişimci, kadın girişimci ve yükseköğretim kurumlarının öğrencileri gibi belirli bir hedef gruba yönelik olarak da yapılabilmektedir yılı Kasım sonu itibarıyla düzenlenen eğitimlere ilişkin veriler şu şekildedir: KOSGEB Birimleri tarafından düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri, 178 Eğitim Girişimci (Genel Katılım) Kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri, Eğitim Girişimci (Genel Katılım) Yükseköğretim kurumları tarafından örgün eğitim kapsamında verilen girişimcilik dersleri; ( eğitim öğretim yılı: 87 Üniversitede 905 sınıf ve eğitim öğretim yılı*: 67 Üniversitede 921 sınıf) * Başvuru süreci devam etmektedir. İŞKUR tarafından 2013 yılında 25 bin kişiye 2014 yılında 30 bin kişiye eğitim verilmesi hedeflenmiştir. Eğitimlerin nitelik ve nicelik olarak yaygınlaştırılması çalışmaları devam etmektedir. e) Değerlendirme: Söz konusu eylemden sorumlu kurumların teke indirilmesi gerekliliği mevcuttur.bu kapsamda, eğitim verilecek yerlerin belirlenmesi öncelik arz ettiği için KOSGEB in sorumlu kuruluş, İŞKUR ise işbirliği yapılacak kuruluş olarak belirlenecektir. 40

41 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Yeni girişimci desteği verilecektir. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, Hizmet Merkezleri Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, BTSB, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2016 d) Eylem ile ilgili Sorumlu Kurum/Kuruluşların Yazılı Görüşleri: KOSGEB Girişimcilik Destek Programı kapsamında verilen Yeni Girişimci Desteği nden 2014 yılı Kasım sonu itibarıyla işletme yararlanmış olup toplam destek tutarı ,04TL olarak gerçekleşmiştir. Bu konuda İŞKUR tarafından AB veya Kalkınma Bakanlığı kaynakları ile pilot proje yapılması için projeler sunulmuştur. Ancak engellilere ve eski hükümlülere yönelik olarak kendi işni kurma hibe desteği başlatılmıştır. Eski hükümlülere 15 bin, engellilrere 36 bin TL destek verilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Girişimciliği teşvik etmek üzere yeni kurulacak işletmeler için vergisel kolaylıklar sağlanacaktır. Kurum: Maliye Bakanlığı İlgili Birim: Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, KOSGEB, İlgili Meslek Kuruluşlar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: TBMM ne sevk edilen Gelir Vergisi Kanunu Tasarısının 83. maddesinde ticari, zirai ve mesleki faaliyeti nedeniyle ilk defa gelir vergisine tabi olan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla yirmidokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, talepleri halinde, faaliyete başladıkları vergilendirme döneminden itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri

42 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ kazançlarının asgari ücretin yıllık tutarına isabet eden kısmının, 77 nci maddenin birinci fıkrasındaki tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oran ile çarpılmasıyla bulunan tutar, bunların kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edileceği hükmü bulunmaktadır. Bu madde kapsamında yeni girişimcilerin desteklenmesi planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Girişimcilik bilgilendirme ve rehberlik hizmetleri yaygınlaştırılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: KOSGEB, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı tarafından KOSGEB Yetkilileri ile iletişim kurularak eğitim ve yapılacak faaliyetlere ilişkin öngörüşme yapılmıştır sonuna kadar yapılacak faaliyetlerin takvime bağlanması hususunda çalışmalar yürütülecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır KOBİ lere rehberlik hizmetlerinin verilmesine yönelik hizmetler artırılacaktır. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı, Hizmet Merkezleri Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları, Belediyeler Kalkınma Ajansları c) Süre:

43 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Görev ve faaliyet alanları kapsamında hedef kitlesinde yer alan KOBİ lerin ihtiyaç ve taleplerine yönelik rehberlik hizmetlerini, Hizmet Merkezi Müdürlükleri vasıtasıyla sürdürmektedir. Söz konusu tedbire ilişkin, işbirliği yapılan kurum olan İŞKUR İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı tarafından KOSGEB Yetkilileri ile iletişim kurularak eğitim ve yapılacak faaliyetlere ilişkin ön görüşme yapıldığı ve sonuna kadar yapılacak faaliyetlerin takvime bağlanması hususunda çalışmalar yürütüleceği belirtilmiştir. KOSGEB ile yapılan görüşmede eylem maddesinin rutin bir faaliyeti olduğu bilgisine ulaşılmıştır. e) Değerlendirme: Söz konusu tedbirin rutin bir faaliyet olması neticesinde süresi 2016 olarak değiştrilecektir KOBİ lerin işbirliği anlayışında bir araya gelerek ortak sorunlara ortak çözümler üretmelerine yönelik destekler verilecektir. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOBİ Araştırmalar ve Proje Koordinasyon Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Meslek Kuruluşlar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: KOBİ lerin en önemli problemlerinden olan düşük kapasite kullanımı ve finansman araçlarına ulaşım sorunlarını gidermeye yönelik olarak tasarlanmış olan İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı ile işletmelerin ortak sorunlarına ortak çözümler içeren projelerine Başkanlığımız tarafından destek sağlanmaktadır yılı Ağustos sonu itibarıyla 23 adet ve TL tutarında projeler destek kapsamına alınmıştır. Ayrıca önceki yıllarda destekleme kararı alınmış 40 projeye bu dönem içerisinde toplam TL tutarında destek ödemesi yapılmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 43

44 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Ekseninde; erişilebilir bir eğitim sistemi içerisinde herkese okul öncesinden başlayarak temel beceri ve yetkinlikler kazandırılması, genel ve mesleki eğitimin kalitesinin ve etkinliğinin artırılması, hayat boyu öğrenme (HBÖ) kapsamında açık öğrenme ortamlarının oluşturulması ve hayat boyu öğrenmenin özendirilmesi, eğitim-işgücü piyasası arasında uyumun sağlanması, aktif işgücü piyasası politikaları (AİPP) yaygınlaştırılarak etkinliğinin artırılması, eğitim sistemi ve AİPP ile proje merkezli yenilikçiliğin ve girişimciliğin desteklenmesini kapsayan 6 öncelikli alan içerisinde 42 eylem bulunmaktadır. Bu eylem maddelerinden 10 tanesinde MEB, 6 tanesinden YÖK,3 tanesinden MYK,16 tanesinden İŞKUR,1 tanesinden Maliye Bakanlığı,6 tanesinden KOSGEB,1 tanesinden ise TOBB sorumlu kuruluş olarak yer almaktadır. Eylem maddelerinin 13 tanesi sürekli eylem maddesi olup 9 tanesi 2014 yılına, 13 tanesi 2015 yılına, 6 tanesi ise 2016 yılına kadar süresi olan eylemlerdir TAMAMLANMA SÜRESİ 2014 YILI OLAN TEDBİRLER Tamamlanan Tedbirler: İŞKUR a iletilen girişimcilik eğitim talepleri, talebin belli bir sayıya ulaşması halinde anında karşılanacaktır. Tedbir maddesinin tarihli Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğinde yapılan mevzuat düzenlemesi ile 10 kişinin oluşması halinde girişimcilik eğitimlerinin açılabileceği yönündeki düzenleme ile eylem maddesi tamamlanmıştır. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Ulusal Yeterlilik Çerçevesi (UYÇ) hazırlanacaktır. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) Yönetmelik Taslağına ve ekine ilişkinoluşan ihtilaflar neticesinde 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 23/A Maddesiyle ilgili değişiklik önerisi hazırlanmıştır. Başbakanlık tarafından uygun bulunan değişiklik önerisi, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) gönderilen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı nda 44 üncü madde olarak yer almaktadır. Söz konusu değişiklik gerçekleştiğinde TYÇ Yönetmeliği ve TYÇ yürürlüğe girebilecektir. Buradan hareketle söz konusu tedbirin süresinin 2015 olarak revize edilerek mevzuata yönelik gelişmeler takip edilecektir İş piyasasının önceliklerine göre belirlenen ulusal meslek standartları hazırlanacaktır. Tedbirine ilişkin MYK ile yapılan görüşme sonrasında eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olduğu ve sürenin sürekli olarak revize edilebileceği bildirilmiştir. Tedbirin süresi sürekli olarak değiştirilecektir Yerel düzeyde hedef gruplara yönelik hizmetlerin daha aktif ve etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için nitelikli personel alımı yapılacaktır. Tedbirinin süresinin 2015 olarak revize edilecektir İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının işlevselliği ve etkinliği artırılacaktır. tedbiri konusunda sorumlu kurum olan İŞKUR tarafından İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının işlevselliği ve etkinliği hakkında yabancı ülke uygulamalarını da içeren literatür taramasının devam ettiğinin belirtildiği için eylem maddesinin süresi 2015 olarak revize edilecektir.

45 Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Girişimcilik eğitimlerinin AİPP ler içindeki payı artırılacaktır. tedbir maddesinin sorumlu kurumu olan İŞKUR tarafından tedbirin düzenli bir faaliyeti olduğu ve 2014 yılı ile sınırlandırılmaması gerektiği belirtildiği için söz konusu eylemin süresi 2016 olarak revize edilecektir KOSGEB tarafından koordine edilmekte olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerinden İŞKUR aracılığı ile yürütülecek olanlara katılacakların belirlenmesi sağlanacak ve eğitimlerin her aşamasında İŞKUR-KOSGEB temsilcileri birlikte çalışacaktır. tedbir maddesinin sorumlu kurumu olan İŞKUR tarafından, tedbirin devam eden düzenli bir faaliyet olduğu ve eylemin süresinin 2014 yılı ile sınırlı olmadığı belirtildiği için söz konusu tedbire ilişkin süre 2016 olarak revize edilecektir KOBİ lere rehberlik hizmetlerinin verilmesine yönelik hizmetler artırılacaktır. tedbir maddesinin sorumlu kurumu olan KOSGEB, tedbirin kendi faaliyetleri kapsamında rutin bir faaliyet olduğu ve bu kapsamda eylemin 2014 yılı ile sınırlandırılmaması gerektiği belirtildiği için söz konusu eylemin süresi 2016 olarak revize edilecektir. İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Ulusal Yeterlilik Çerçevesi (UYÇ) hazırlanacaktır. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) Yönetmelik Taslağına ve ekine ilişkinoluşan ihtilaflar neticesinde 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 23/A Maddesiyle ilgili değişiklik önerisi hazırlanmıştır. Başbakanlık tarafından uygun bulunan değişiklik önerisi, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) gönderilen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı nda 44 üncü madde olarak yer almaktadır. Söz konusu değişiklik gerçekleştiğinde TYÇ Yönetmeliği ve TYÇ yürürlüğe girebilecektir. Kurum tarafından yapılan öneri neticesinde eylemin maddesi Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) hazırlanacaktır. olarak değiştirilecektir TAMAMLANMA SÜRESİ 2015 OLAN OLAN TEDBİRLER İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Yükseköğretim müfredatlarında yenilikçilik ve girişimcilik bölümlerine yer verilecektir. tedbir maddesinde işbirliği yapılan kurumlar arasına İŞKUR da eklenecektir. 3.3 TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 OLAN OLAN TEDBİRLER Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Temel eğitimden itibaren tüm öğretim süreçlerinde yer alan öğrencilerde girişimciliğin önemi konusunda farkındalık yaratılacaktır. tedbir maddesinden üniversite dönemine kadar MEB, sonrasında YÖK yetkili olduğundan aynı eylem maddesinin iki kurum için ayrı ayrı yazılması uygun olacaktır SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Yükseköğretimde okullaşma oranı yükseltilecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurumlar MEB ve YÖK tür.

46 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Eylemden sorumlu kurum/kuruluş sayısı teke düşürülmüştür. YÖK ün çalışma alanı ve faaliyetleri göz önünde bulundurularak eylemden sorumlu tek kurum olarak YÖK belirlenecek ve MEB işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar arasına eklenecektir YENİ TEDBİR ÖNERİLERİ 1. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Eğitim-işgücü piyasası arasında uyum sağlanacaktır. İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı(İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR, SGK, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Süre: Sürekli Açıklama: Ulusal İstihdam Stratejisi nin önceliklerine uyumlu olarak hazırlanan İKGSOP kapsamında, Hayat Boyu Öğrenme ve Uyum Yeteneklerinin Geliştirilmesi başlığı altında işgücü piyasası ile eğitim arasındaki bağlantıların kuvvetlendirilmesi alanlarında projeler yürütecek olan kurum ve kuruluşlara fon desteği sağlanacaktır. 46

47 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması 47

48 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1. MEVCUT DURUM Güvenceli esneklik kavramı Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planından ( ) itibaren Hem güvenceli, hem de esnek bir işgücü piyasası düzenlemesi gerçekleştirileceği ifadesi ile kalkınma planlarında yer almaya başlamıştır yıllarını kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, işgücü piyasasının ihtiyaç duyduğu güvenceli esneklik anlayışının sağlanması; Dokuzuncu Kalkınma Planı ( ), esneklik ile güvencenin bir arada değerlendirilerek işgücü piyasasının daha esnek ve hareketli bir yapıya kavuşması; yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planı ise işgücü piyasasında etkinliğin artırılması amacıyla güvenceli esnek çalışma, kıdem tazminatı, alt işverenlik, sosyal diyalog, aktif ve pasif işgücü politikalarının sosyal taraflarla birlikte ele alınarak ilerleme kaydedilmesi gerektiğini tespit etmektedir yılında yasalaşan 4857 sayılı İş Kanununun çeşitli maddelerinde Avrupa Birliği direktifleri dikkate alınarak esnek çalışmanın usul ve esasları belirlenmiş, esnek çalışma biçimleri işçileri de koruyucu hükümler çerçevesinde güvenceli esneklik yaklaşımı temelinde çalışma yaşamına kazandırılmıştır. İş Kanunun Türü ve Çalışma Biçimlerini Belirleme Serbestisi başlığını taşıyan 9 uncu maddesinde Taraflar iş sözleşmesini Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler. hükmüne yer verilmiştir. Bu düzenleme, işçinin pazarlık gücünün zayıflığı dikkate alındığında güvenceli esneklik kavramının benimsenmesinin işçi açısından önemini ortaya koymaktadır. Ülkemizde güvenceli esneklik kavramının tartışılması, çalışma mevzuatının Avrupa Birliği (AB) mevzuatıyla uyumunun sağlanması açısından da önem taşımaktadır. AB ye uyum süreci kapsamında iş mevzuatının şekillendirilmesinde Avrupa Sosyal Modeli (ASM) bir kaynak oluşturmaktadır. ASM nin dayandığı temel kavramlardan biri olan güvenceli esneklik kavramı, işçiye istihdam ve gelir güvencesinin sağlanmasını, firmanın rekabet gücü korunarak desteklenmesini esas almaktadır. Bu kapsamda ülkemizde güvenceli esneklik kavramı; bir yönü ile işgücü piyasalarının ve iş ilişkilerinin ASM çerçevesinde ele alınmasını; diğer yönü ile gelir ve istihdam güvencesi sağlanmasını içermekte; ayrıca AB nin belirli süreli iş sözleşmelerini düzenleyen 99/70/EC, kısmi süreli çalışmayı düzenleyen 97/81/EC ve 98/23/EC, geçici iş ilişkisini düzenleyen 2008/104/EC, çalışma sürelerini düzenleyen 2003/88/EC ve sektörel çalışma sürelerini düzenleyen 2000/79 EC sayılı direktiflerine uyumu da içermektedir. 1.1 Kısmi Süreli Çalışma En eski ve yaygın olarak uygulanan esnek çalışma biçimi olan kısmi çalışma, İş Kanunun Kısmi süreli ve tam süreli iş sözleşmesi başlıklı 13 üncü maddesinde normal çalışma süresinden daha az sürede yapılan çalışmaları tanımlamak için düzenlenmiştir. Kısmi süreli çalışma, ülkemizde haftalık 30 saatten az olan çalışmalar için kullanılırken, ABD de 35 saatten az, Kanada ve İngiltere de 30 saatten az, Almanya da ise 36 saatten az olan çalışmalar bu kapsama girmektedir. Eurostat verilerine göre, 2013 yılında kısmi süreli çalışan oranı AB- 28 de yüzde 19,5 dur. Kısmi süreli çalışmanın en yaygın olduğu ülkeler arasında Hollanda (yüzde 50), İsveç (yüzde 24,7), Almanya (yüzde 26,2) ve İngiltere (yüzde 25,5) bulunmaktadır. Türkiye de ise 2006 yılında yüzde 7,6 olan kısmi süreli çalışan oranı 2013 yılında yüzde 11,9 a yükselmiştir. Bu oranın içinde ücretsiz aile işçileri büyük bir yer tutmaktadır. 48 OECD 2013 verilerine göre ise; OECD ülkeleri arasında ortalama part-time çalışma oranı yüzde 16,9 iken Türkiye de part-time çalışma oranı yüzde 11,8 dir, Hollanda da part-time çalışma oranı yüzde 37,8 ile AB ye üye ülkeler arasında en yüksek orana sahiptir.

49 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 2012 yılında yapılan saha araştırması sonuçlarına göre, işkollarında esnek çalışanların yüzde 40,9 unun haberleşme işkolunda, yüzde 24,1 inin gıda işkolunda, yüzde 17,3 nün ise ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı araştırmada esnek çalışma modellerinin tercih edilme nedenlerine bakıldığında personel maliyetlerinin azaltılmasının yüzde 30,5 oranında en önemli tercih nedeni olduğu verisine ulaşılmıştır. Söz konusu araştırmada, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında getirilen esnek çalışma modellerinin yeterli olup olmadığı da araştırılmış olup ankete katılanların yüzde 38 i esnek çalışma modellerinin kısmen yeterli olduğunu; yüzde 31,5 i yetersiz olduğunu, yüzde 13,4 ü ise yeterli olduğunu belirtmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2013 yılsonu verileri incelendiğinde ülkemizde 25,524 milyon kişinin istihdam edildiği ve bunlardan 3,179 milyon kişinin yarı zamanlı olarak çalıştığı görülmüştür. Bu kapsamda yarı zamanlı çalışma oranı yüzde 12,4 olarak hesaplanmıştır. Tablo.1 Türkiye de Yıllar İtibari ile Yarı Zamanlı Çalışma Oranı (Yarı zamanlı çalışanlar (Bin)) Yıllar Tam Zamanlı Yarı zamanlı Toplam Yarı zamanlı çalışanların toplam çalışanlara oranı %12, %12, %11, %11, %11,31 Kaynak: TÜİK Tablo.2 Yarı Zamanlı Çalışanlar İçerisinde Kayıt Dışılık (Yarı zamanlı çalışanlar (Bin)) Yıllar Toplam Kayıtlı Kayıt dışı Kayıt dışılık Oranı ,30% ,33% ,49% ,78% ,17% Kaynak: TÜİK Tablolardan görüldüğü üzere, ülkemizde yarı zamanlı çalışanların sayısında yıllar itibaiyle artış görülmektedir, ayrıca yarı zamanlı çalışanlar arasında kayıt dışılıkta yıllar itibari ile azalmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ndan alınan 2014 yılı verilerine göre ise toplam sigortalı sayısı kişi iken kişi kısmi istihdama tabi çalışmakta ve kişi de ev hizmetlerinde 30 günden az çalışmaktadır. Aynı veriler ışığında sigortalı çalışanların yüzde 6,1 inin kısmi sürelerle çalıştığı bilgisine ulaşılmıştır. 49

50 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.2 Belirli Süreli İş Sözleşmesi Üretim sistemlerinde ve iş gücü piyasasında yaşanan değişimler neticesinde belirli süreli iş sözleşmeleri çalışma hayatının vazgeçilmez bir unsuru olmuştur. Bu kapsamda, İş Kanunun Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi başlıklı 11 inci maddesinde düzenlenmiş olan belirli süreli çalışma, belirli bir işin tamamlanması, belirli süreli işlerde veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi durumlarda uygulanan esnek bir çalışma biçimidir. Yapılan düzenlemede belirli süreli iş sözleşmelerinin esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamayacağı esası getirilmiş ve aksi halde sözleşmenin baştan itibaren belirsiz süreli sayılacağı belirtilmiştir. Bu suretle kanun koyucu 99/70/EC sayılı AB Direktifinde öngörülen belirli süreli iş sözleşmelerinin kötüye kullanılmasını engellemiştir. Söz konusu Direktif, üye devletlerin zincirleme iş sözleşmelerinin ne kadarlık bir zaman diliminde kaç kez üst üste yapılabileceğinin belirlenmesine imkan vermiştir. Esaslı nedenlerin varlığı halinde iş sözleşmesinin belirli olma özelliğini koruyacağı kabul edilmiştir. Eurostat 2013 yılı verilerine göre, AB-28 ülkelerinde belirli süreli çalışan oranı yüzde 13,8 dir. Bu çalışma sisteminin en yaygın olduğu ülkeler arasında Polonya yüzde 26,8, İspanya yüzde 23,2, Portekiz yüzde 21,5 ve Hollanda yüzde 20,3 bulunmaktadır. Ülkemizde belirli süreli çalışmanın oranı ise yüzde 12,2 dir. 1.3 Geçici İş İlişkisi İşçi, işçiyi çalıştıran işveren ve özel istihdam bürosu arasında kurulan iş ilişkisi üçlü iş ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Özel istihdam büroları, iş sözleşmesi imzaladığı çalışanlarını diğer işletmelere geçici olarak çalışmak üzere devrettiğinde ortaya geçici iş ilişkisi çıkmaktadır. Son 20 yılda, özellikle Avrupa da bu kapsamda çalışan kişi sayısında artış görülmüştür. Özel İstihdam Büroları Avrupa Konfederasyonunun (Eurociett) 2014 yılı raporunda yayımladığı 2012 yılı verilerine göre, yaklaşık 11,5 milyon kişinin bu şekilde çalıştığı görülmüştür. Özel istihdam büroları aracılığıyla geçici çalışma, işletmelerin çeşitli nedenlerle karşı karşıya kaldığı kısa süreli işgücü ihtiyacını karşılamak için başvurulan bir mekanizmadır. Diğer taraftan bu mekanizmanın özellikle kadınlar, gençler ve uzun süreli işsizler gibi istihdama erişimde deneyim eksikliği engeliyle karşılaşan grupların istihdam edilebilirliğini artıracağı, çeşitli nedenlerle geçici istihdamı tercih edenlerin iş bulma ve çalışma şartlarını iyileştireceği görüşleri de literatürde yer almaktadır. Özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Bununla birlikte İş Kanununun Geçici iş ilişkisi başlıklı 7 nci maddesinde ülkemizin kendine özgü ve dar kapsamlı bir geçici iş ilişkisi modeline imkan tanınmıştır. AB tarafından hazırlanan 2014 İlerleme Raporunda da Türkiye nin, geçici iş ilişkisi gibi diğer istihdam türlerini AB müktesebatına uygun şekilde düzenlemesi gerektiği ifade edilmiştir. Mesleki faaliyet olarak geçici iş ilişkisi, 26/6/2009 tarih ve 5920 sayılı Kanun ile düzenlenmiş ancak Sayın Cumhurbaşkanının vetosu nedeniyle yürürlüğe girmemiştir. 50 Ayrıca, 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden biri de özel istihdam büroları aracılığı ile geçici iş ilişkisi olarak belirlenmiştir. Çalışma Meclisi sonuç bildirgesinde tarafların konuya yaklaşımının çok farklı olduğuna değinilmiş ve özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi düzenlemesi yapılmadan önce, bu istihdam biçiminin avantajları ve dezavantajları konusunda çalışanlar ve sosyal taraflar bilgilendirilmesi ile geçici iş ilişkisi sağlayan istihdam bürolarının denetlenmesi konusunun özel olarak ele alınması önerilmiştir.

51 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.4 Kıdem Tazminatı Kıdem tazminatı konusu, 3008 sayılı İş Kanununa girdiği günden beri işçi, işveren ve devlet tarafından tartışılan konulardan biri olmuştur. Gerek işçiler, gerek işverenler ve gerekse sosyal politikalar oluşturmakla yükümlü devlet için kıdem tazminatı konusu önem arz etmektedir. Ülkemiz, OECD ve AB ülkeleri ile Brezilya ve Rusya gibi yükselen piyasalar arasında en yüksek işten çıkarma maliyetine katlanan ülkedir Dünya Bankası İş Yapma Raporuna göre ülkemizde, 1, 5 ve 10 yıllık kıdeme sahip işçilere ortalama 23,1 haftalık kıdem tazminatı ödenmektedir. Aynı kıdeme sahip işçi için Yunanistan ve Litvanya da 15,9; Portekiz de 15,2; Hindistan da 11,4; Brezilya da 8,9; Rusya da 8,7; Macaristan da 7,2 ve Fransa da 4,6 haftalık kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu durumun ülkemizin rekabet edebilirlik seviyesine zarar verdiği ve yeni istihdam alanlarının oluşabileceği yerli ve yabancı yatırım kararlarına engel teşkil ettiği yönünde görüşler mevcuttur yılında yayınlanan bir araştırmada; örneklem grubunu oluşturan ve işine son verildikten sonra işsizlik sigortasına başvuran 292 kişinin yüzde 42,5 inin en son çalıştığı işyerinden kıdem tazminatının tamamını aldığı, yüzde 3,4 ünün bir kısmını aldığını, yüzde 53,4 ünün alamadığı görülmüştür. Aynı araştırmaya göre; imalat sektöründe çalışan işçilerin yüzde 59,2 si, hizmetler sektöründe çalışan işçilerin yüzde 58,2 si ve inşaat sektöründe çalışan işçilerin yüzde 71,4 ü kıdem tazminatlarını alamamaktadır. Kıdem tazminatını alamayan işçilerin yüzde 34 ü istifa etmiş, yüzde 17 si sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş, yüzde 7 sinin sözleşmesi ise işveren tarafından haklı nedenle feshedilmiştir. İstifa eden işçilerin yüzde 33,3 ü, işveren tarafından haklı nedenle işten çıkarılan işçilerin yüzde 44,4 ü kıdem tazminatının tamamını ya da bir kısmını almışken, haklı nedenle sözleşmesini fesheden işçilerin yüzde 64,1 i, askere giden erkek işçilerin yüzde 12,5 i bu araştırmaya göre kıdem tazminatını alamamaktadır. 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden biri de kıdem tazminatı olarak belirlenmiştir. Konu ile ilgili sonuç bildirgesinde; mevcut kıdem tazminatı uygulamasının çeşitli sorunlarla karşı karşıya olduğu, bu sorunların sosyal tarafların ortak katılımıyla çözülmesinin çalışma barışı açısından ivedilik arz ettiği tespiti yapılmış ve işçilerin hak kaybına uğramalarının önlenmesi için getirilecek çözümlerde diğer ülke örneklerinin dikkatle taranması önerilmiştir. Alt işveren işçilerinin, aynı veya farklı kamu kurum ve kuruluşunda, farklı alt işverenler eli ile bir yıl veya daha az süreli ihaleler kapsamında çalışmaları nedeniyle kıdem tazminatı konusunda ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Anlaşmazlıkların mahkemelere intikal etmesi ve mahkemelerin de işyeri devri kuralları ile birlikte sorumluluk ilkesi gereği tüm kıdem tazminatını kamu kurum ve kuruluşlarının ödemesi gerektiği yönündeki karaları mevcuttur. Yaşanan bu soruların giderilmesi amacıyla kamu kesiminde kurulan alt işverenlik ilişkisinden kaynaklanan sorunların çözümü için, 11/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile İş Kanununun 112 nci maddesine yeni hükümler eklenmiştir. Buna göre; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceği hüküm altına alınmış, konu ile ilgili usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. 51

52 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.5 Alt işverenlik Dünyada ve ülkemizde çalışma hayatında hızlı teknolojik gelişim ve uzmanlık gerektiren işlerin çoğalması ve yaygınlaşması, artan uluslararası rekabet alt işverenlik uygulamasını ortaya çıkarmıştır. Alt işverenlik uygulamasının yaygınlaşması ile asıl işveren, alt işveren, işçi kesimleri arasında iş hukuku kaynaklı sorunların da katlanarak arttığı gözlenmektedir. Öyle ki alt işverenlik uygulaması kapsamında ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklar, alt işveren yanında çalışan işçilerin artan bir biçimde hak kayıplarına maruz kaldığını göstermektedir. Bakanlığımız, alt işveren işçilerinin kıdem tazminatı, fazla çalışma, yıllık ücretli izin ve ücretlerini tam ve zamanında alamama gibi problemleri doğrultusunda ve sosyal ortaklarında katılımıyla bu sorunların çözümüne yönelik kapsamlı bir çalışma yürütülmektedir. 10 uncu Çalışma Meclisi nin gündem maddelerinden arasında yer alan alt işverenliğin sonuç bildirgesinde çalışma hayatının bir gerçeği olduğunun kabul edildiği, kamu kesiminde alt işverenlik uygulamalarının ıslah edilmesi gerektiği ve alt işverenlik ile ilgili yasaların İş Kanununa uyumlu hale getirilmesi yönünde tespit ve önerilerde bulunulmuştur. AB tarafından hazırlanan 2014 İlerleme Raporunda da Türkiye nin, alt işverenlik ilişkisini AB müktesebatına uygun şekilde düzenlemesi gerektiği ifade edilmiştir. 11/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun ile kamu kurum ve kuruluşlarında işin niteliği dikkate alınarak alt işverene verilebilecek yardımcı işlerin Bakanlar Kurulunca belirleneceği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanununla asıl veya yardımcı işlerde, Maliye Bakanlığından (KİT lerde Hazine Müsteşarlığı) onay alındıktan sonra alt işverenlik ihalesine çıkılması, onay almadan alt işveren ihalesine çıkan veya ihale konusu iş dışında işçiyi çalıştıran kamu görevlisi hakkında idari para cezası uygulanarak neden olduğu zarardan sorumlu tutulması hüküm altına alınmıştır. Süreklilik arz eden temizlik, yemek ve güvenlik gibi hizmet alımlarının ise üç yıllık yapılması sağlanarak, bir yıldan az ihaleler nedeniyle iş mevzuatından kaynaklanan hak kayıpları güvenceye kavuşturulmuştur. Kanunla getirilen bir diğer düzenleme ise; kamu kurumlarınca alt işverenlere verilen işlerde, toplu iş sözleşmesi sonucu ihale bedelinde oluşacak artışın ilgili idare tarafından ödenecek olmasıdır. Ücret alacaklarının, asıl işveren tarafından aylık olarak kontrol edilmesi ve ödenmemiş ücretlerinin doğrudan işçinin banka hesabına yatırılması suretiyle, alt işveren işçilerinin ücretlerinin tam ve zamanında ödenmesi sağlanmıştır. Kamu kurumlarına, alt işveren işçilerinin yıllık ücretli izinlerinin kullanılıp kullanılmadığını takip etme yükümlülüğü getirilmiştir. Alt işveren işçilerinin kıdem tazminatları, ilgili kamu kurumu tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılması suretiyle güvenceye kavuşturulmuştur. Muvazaa kararlarına itiraz süresi 6 işgününden 30 işgününe çıkarılmış ve mahkeme kararlarına karşı Yargıtay yolu açılmıştır. 52

53 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Yasal düzenlemesi bulunan ancak yeterli uygulama alanı olmayan esnek çalışma biçimlerinin uygulanabilirliği artırılacaktır. 1.1 Belirli süreli iş sözleşmeleri için belirlenen süre içerisinde tekrarlanma imkânı sağlanacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 Dünya Bankası İş Yapma Raporu verilerinde bu konu özel bir başlık altında incelenmiştir. AB ve OECD üyesi birçok ülkede sürekli işlerde de belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenebildiği sonucuna ulaşılmıştır. e) Değerlendirme: İşgücü piyasalarına esneklik sağlayan bir sözleşme türü olan belirli süreli iş sözleşmelerinin kullanımının kolaylaştırılması amacıyla İş Kanununda düzenleme yapılması sosyal tarafalarında katılımını içeren kapsamlı bir çalışma gerektirdiğinden, eylemin tamamlanma süresinin 2016 ya uzatılmasının ve 2015 yılında ilgili kuruluşlarla birlikte bir çalışma grubunun oluşturulmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir. Tedbirle ilgili olarak işbirliği yapılacak kurum ve kuruluşlardan ise İŞKUR ve SGK nın çıkarılması yerinde olacaktır Alt işverenlik uygulaması işçi hakları ile işyeri koşulları dikkate alınacak şekilde yeniden düzenlenecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü 53 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, Kamu İhale Kurumu, Sosyal Taraflar

54 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ c) Süre: İlgili taraflarla yapılacak müzakerelerle belirlenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 6552 sayılı Kanun alt işverenlik sistemi ile ilgili geniş ve kapsayıcı bir düzenleme getirmiştir. Söz konusu Kanunun 10 uncu maddesi ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihaleye çıkılabilecek yardımcı işlere ilişkin hizmet türlerini; idarelerin teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin mevzuatı, yerleşik yargı içtihatları ile İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası dikkate alınmak suretiyle idareler itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte belirlemeye işçi, işveren ve kamu görevlileri konfederasyonları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır. Aynı Kanunun 8 inci maddesi ile kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olan alt işveren işçilerinin kıdem tazminatının ödenmesi ile ilgili usul ve esasların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Onuncu Kalkınma Planı Öncelikli Dönüşüm Programı (ÖDÖP) kapsamında da alt işverenlik sistemine dönük çalışmalar yapılması yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP ile uyum içinde çalışılacaktır. e) Değerlendirme: İşbirliği yapılan kurum ve kuruluşlar ile sosyal tarafların katılımı alt işverenlik uygulaması ile ilgili olarak yaşanan sorunların belirlenmesi için bir çalışma grubunun oluşturulması, oluşturulan çalışma grubunun ise 2015 yılı içinde bir rapor hazırlaması planlanmaktadır. Ayrıca, alt işverenlik uygulamasının önemi ve uygulamadaki yaygınlığı dikkate alındığında tedbir sürekli olmalıdır. 1.3 Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantılı olarak fazla çalışma yapabilmesine imkân tanınacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Konu ile ilgili yapılan araştırmalar, işçi ve işverenlerin kısmi süreli çalışma hakkında bilgilendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. 54

55 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Bu kapsamda 2014 yılı içinde OECD ve AB üyesi ülkelerde kısmi süreli çalışan işçilerin fazla çalışma yapabilmelerine imkan tanıyan düzenlemeler olup olmadığı yönünde Çalışma Genel Müdürlüğünce kapsamlı bir rapor hazırlama çalışması başlatılmıştır. Konu ile ilgili olarak işçi ve işveren kesiminin farklı görüşlere sahip olduğu bilindiğinden, tedbir kapsamındaki çalışmalarda sosyal diyalogun önemi ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle tedbirin 2015 yılını kapsayacak şekilde uzatılmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Tedbir için öngörülen sürenin 2016 yılına kadar uzatılması, ayrıca işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlardan İŞKUR ve SGK nın çıkarılması yerinde olacaktır. Politika No ve Adı: 2. Mevzuatımızda düzenlenmemiş olan esnek çalışma biçimleri için yasal düzenlemeler yapılacaktır. 2.1 İş paylaşımı, esnek zamanlı, evden ve uzaktan çalışma gibi esnek çalışma biçimleri için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Uzaktan çalışma sistemi ile ilgili mevzuat değişikliği Bakanlar Kurulu tarafından 10/12/2014 tarihinde TBMM ye sevk edilmiştir. ÖDÖP kapsamında ise mevcut esnek çalışma sistemlerinin daha güvenceli hale getirilmesi ve yeni esnek çalışma sistemlerini içeren mevzuat çalışmasının yapılması yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP le uyum içinde çalışılacaktır. SGK ise işgücü piyasasında esneklik sağlayan çalışma biçimleri ile ilgili olarak herbir sektör için ayrı ayrı ikincil mevzuat oluşturulması gerektiğini önermiştir. e) Değerlendirme: Tedbirin Uzaktan çalışma sistemi için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. şeklinde yeniden düzenlenmesi ve tedbirle ilgili olarak işbirliği yapılacak kurum ve kuruluşlardan Maliye Bakanlığı nın ve İŞKUR un çıkarılması yerinde olacaktır. Ayrıca, tedbir maddesi için öngörülen sürenin 2016 yılına uzatılması yerinde olacaktır. 55

56 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.2 Özel istihdam bürolarının geçici iş ilişkisi kurabilmelerine yönelik yasal düzenleme yapılacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: İlgili taraflarla yapılacak müzakerelerle belirlenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde konu ile ilgili çalışmalar uzun bir süredir devam etmekte, işçi ve işveren taraflarının da mutabık oldukları bir mevzuat çalışması hazırlanabilmesi için çaba sarf edilmektedir. Konu ile ilgili 2008/104/EC sayılı AB Direktifinin dikkate alınacağı, işçilerin mesleki eğitimlerinin, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin ve diğer temel haklarının garanti altına alındığı bir geçici iş ilişkisi siteminin sağlanması için ilgili kurum ve kuruluşlarla çalışmalar yapılacaktır. ÖDÖP kapsamında da özel istihdam bürolarının faaliyetlerinin geçici iş ilişkisini de içerecek şekilde genişletilmesi yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP le uyum içinde çalışılacaktır. e) Değerlendirme: Tedbir mevzuat değişikliğini gerektirdiğinden sosyal taraflarla görüşülerek değerlendirilecektir. Politika No ve Adı: 3.Esnek çalışma biçimlerine ilişkin işçi ve işverenlerin bilinç düzeyi artırılacaktır. 3.1 İşçi ve işverenlerin esnek çalışma biçimlerine ilişkin bilinç düzeylerini artırmaya yönelik etkinlikler düzenlenecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü 56

57 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tedbir kapsamında 6 Kasım 2014 tarihinde sosyal tarafların geniş katılımıyla Esnek Çalışmanın Tür ve Biçimleriyle Uygulama Sorunları Paneli ile 18 Aralık 2014 tarihinde ise Tekstil Sektöründe Güvenceli Esneklik Paneli düzenlenmiştir. ÖDÖP kapsamında da esnek çalışma sistemleri ile ilgili farkındalık artırmaya dönük çalışmalar yapılması yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP le uyum içinde çalışılacaktır. e) Değerlendirme: İşçi ve işverenlerin esnek çalışma biçimlerine ilişkin bilinç düzeylerini arttırmaya yönelik etkinlikler 2015 yılı içerisinde diğer sektörlere yönelik olarak devam edecektir. 3.2 ÇSGB ve SGK ile işçi ve işveren örgütlerinin işbirliği kanalları geliştirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar, Sivil Toplum Kuruluşları c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yerel düzeyde sosyal diyalog mekanizmalarının oluşturulması amacıyla 4 ilde (Eskişehir, Konya, Gaziantep, Kocaeli) işçi ve işveren sendikaları konfederasyonları temsilcileri ile SGK temsilcilerinin de katıldığı geniş kapsamlı çalıştaylar düzenlenmiştir. e) Değerlendirme: ÇSGB ve SGK ile işçi-işveren örgütlerinin işbirliği kanallarının geliştirilmesi için yürütülecek çalışmalar Çalışma Genel Müdürlüğünün koordinasyonunda 2015 yılında da devam edecektir. 57

58 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 4. Ekonomik şartlara ve onaylanan uluslararası sözleşmelere uygun olarak asgari ücretle ilgili düzenlemeler yapılacaktır İstihdam üzerindeki ücret dışı yükler, istihdam üzerindeki etkileri dikkate alınarak gözden geçirilecek, istihdama yönelik teşvikler sade ve basit hale getirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tedbirin gerçekleşmesine yönelik ÇSGB bünyesinde İstihdam Teşviklerinin Etki Analizi Projesi yürütülmektedir. Proje kapsamında, istihdam teşviklerinin analizi yapılarak uygulanmakta olan teşviklerle ilgili veriler, politika yapıcılara ulaştırılacak ve gerekli kararların alınması noktasında destekleyici bir mekanizma oluşturularak 10 uncu Kalkınma Planında yer alan hedef ve politikalara uygun bir teşvik sistemi kurulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. Proje kapsamında ayrıca, TÜİK, SGK ve İŞKUR dan analize esas veriler alınmakta, ülke örnekleri incelenmekte ve ara raporlar hazırlanarak çalışma grubuna sunulmaktadır Mart ayında etki analizinin sonuçlanması beklenmekte ve sonuçların bir rapor halinde karar alıcılara sunulması planlanmaktadır. SGK ise her sektörün kendi özel durumunun ve işgücü talep esnekliğinin dikkate alınarak teşvikin belirlenmesini ve yapılacak değerlendirmede istihdam artışı olmaması halinde ilgili sektör teşvikinin kaldırılmasını içeren bir sistem önermektedir. e) Değerlendirme: Proje kapsamında hazırlanan etki analizi sonuç raporu 2015 yılında tamamlanacaktır dolayısıyla tedbirin süresinin 2015 yılı olarak değiştirilmesi yerinde olacaktır. 4.2 Asgari ücretin belirlenmesinde 16 yaşın doldurulmuş olup olmadığına göre mevcut durumda uygulanmakta olan yaş farklılaşması yeniden düzenlenecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 58 İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü

59 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 19/4/2014 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile asgari ücretin belirlenmesinde yaş farkı ortadan kaldırılmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi/ değerlendirme bulunmamaktadır. f) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı. Politika No ve Adı: 5. Esnek çalışanların ekonomik ve sosyal haklara erişebilme imkanları geliştirilecektir. 5.1 Esnek çalışanların iş mevzuatında bulunan haklara erişebilme imkânları geliştirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Esnek çalışanların iş mevzuatında bulunan haklara erişebilme imkânları geliştirilmesi için Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar sonucunda; bu şekilde çalışanların genellikle işyerinde iş süreleri, hafta tatili ve yıllık ücretli izin hakları ile kreş imkanından faydalanma noktasında sorunlar yaşadığı tespit edilmiştir. ILO Sözleşmeleri ve AB Direktifleri doğrultusunda bu hakların sağlanmasına dönük çalışmalar devam etmekte olup konuyla ilgili sosyal taraflarla çalışma grupları oluşturulması ve sorunların net bir şekilde ortaya konulması hedeflenmektedir. e) Değerlendirme: Eylem kapsamında esnek çalışanların iş mevzuatından kaynaklanan haklarına erişimini sağlamak amacıyla çalışmalar 2015 yılında devam edecek ve sosyal tarafların katılımı ile çalışma grubu oluşturularak, konu hakkında rapor hazırlanacaktır. Ayrıca, bu tedbir için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun eklenmesi uygun olacaktır. 59

60 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 6. Aktif işgücü piyasası tedbirlerinden faydalanmaları suretiyle esnek çalışanların istihdam edilebilirliği artırılacaktır. 6.1 Esnek çalışanların işsiz kaldıkları dönemlerde İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkân verilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR bünyesinde esnek çalışan işçilere mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. İŞKUR tarafından tedbirin Esnek çalışanların İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkân sağlanacaktır. şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. e) Değerlendirme: İŞKUR temsilcileri ile yapılan görüşme doğrultusunda, tedbirin önerilen şekilde düzenlenmesi uygun olacaktır. Gerekli iş ve işlemlerin yapılabilmesi için eylem için beliritlen süre 2016 yılı olarak belirlenmelidir. 6.2 Esnek çalışanlar İŞKUR hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ülkemizdeki yaygın esnek çalışma biçimlerinden birisi olan kısmi süreli çalışma kapsamında çalışanların önemli bir bölümü ücretsiz aile işçilerinden oluşmaktadır.

61 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İŞKUR bünyesinde esnek çalışanlara ait veriler ayrıca tutulmamakta dolayısıyla bunlara yönelik ayrı bir bilgilendirme çalışması yapılmamaktadır. İşbirliği yapılacak kurum/ kuruluşa SGK eklendiği takdirde SGK dan esnek çalışanların iletişim bilgileri temin edilerek, bu kişilere iş ve meslek danışmanlığı hizmeti verilebilecektir. e) Değerlendirme: SGK dan esnek çalışanların iletişim bilgileri temin edilerek 2015 yılında çalışmalar İŞKUR tarafından başlatılacaktır. Bu kapsamda el ilanları ve bröşürler basılarak Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerince işçilere ulaştırılması uygun olacaktır. Tedbirin gerçekleştirilmesi için işbirliği yapılan kurum/kuruluşlara SGK nın eklenmesi uygun olacaktır. Politika No ve Adı: 7. Tüm işçilerin erişebilirliğini güvence altına alan bir kıdem tazminatı reformu yapılacaktır. 7.1 Bireysel hesaba dayalı kıdem tazminatı fonu kurulacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, İŞKUR, Sosyal Taraflar c) Süre: İlgili taraflarla yapılacak müzakerelerle belirlenecektir. d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kıdem tazminatı konusunda yaşanan sorunların; tüm işçilerin kazanılmış haklarının korunduğu, işverenin icraya uğraması veya iflas etmesi hallerinde işçilerin kıdem tazminatı hakkının garantiye alındığı, tüm işçilerin kapsandığı ve tüm kesimlerin mutabakatı ile hazırlanacak olan bir kıdem tazminatı sistemi ile çözülebilmesi için çalışmalar yapılacaktır. e) Değerlendirme: İş Kanunu kapsamında çalışan tüm işçilerin faydalanabileceği bireysel hesaba dayalı kıdem tazminatı fonu kurulması için ilgili kurum/kuruluşlar ve sosyal taraflarla çalışmalar yapılacaktır. 61

62 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 8. Çalışanların bilgilendirilme ve yönetime katılma hakları güvence altına alınacaktır. 8.1 Esnek çalışanların işyerindeki belirsiz süreli açık işler hakkında bilgilendirilmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş Kanununun 13 üncü maddesine göre, kısmi süreli çalışanların niteliklerine uygun açık yer bulunduğunda işveren tarafından zamanında duyurulması, işçilerinin istekleri ve işverenin uygun görmesi halinde tam süreli çalışmaya geçebilmesi hüküm altına alınmıştır. Eylem kapsamında esnek çalışan tüm işçilerin işyerinde bulunan açık işler hakkında bilgilendirilmesinin nasıl sağlandığı yönünde iyi ülke uygulamaları Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından incelenmektedir. Gelecek dönemde ise sosyal taraflarla işbirliği içinde bilgilendirme çalışmaları yapılması planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından 2014 yılı içerisinde tedbir hakkında ülke incelemeleri yapılmıştır. Söz konusu tedbirin süresinin 2016 yılına uzatılması yerinde olacaktır Çalışanların yönetime katılmaları yönünde düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Sosyal Taraflar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılı içerisinde eyleme yönelik olarak; çalışanların işyerlerinde yönetime katılmaları kapsamında 2002/14/EC sayılı AB Direktifi ve iyi ülke örnekleri incelenmiştir.

63 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Eylemin hayata geçirilmesi için çalışmalar devam etmekte ve sosyal taraflarla toplantılar düzenlenmesi planlanmaktadır. Politika No ve Adı: 9. Aşırı çalışmanın önlenmesine yönelik tedbirler alınacaktır. 9.1 Yasal haftalık azami çalışma sürelerinin üzerindeki aşırı çalışmaların engellenmesine dönük olarak denetim etkinliği artırılacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, SGK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca uygulanan yeni teftiş yaklaşımı sonucu planlanan programlı teftişlerde yasal çalışma süresi mevzuat hükümleri doğrultusunda risk olarak belirlenmekte ve denetimlerde dikkate alınmaktadır. Program dışı teftişlerde ise şikayet konusu bahse konu tedbiri içeriyorsa denetimin konusu yapılmaktadır. Yasal haftalık azami çalışma sürelerinin üzerindeki aşırı çalışmaların engellenmesine dönük olarak 01/01/ /12/2014 tarihleri arasında programlı teftiş gerçekleştirilerek raporları düzenlenmiş; tamamlanan 1829 programlı teftişte ise erkek, kadın, 356 genç ve 5 çocuk olmak üzere toplam işçi ve 938 çırağa ulaşılmıştır. Eylemle ilgili süre sınırlamasının kaldırılması ve ilgili işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlardan İŞKUR ve SGK nın kaldırılması, yerine sosyal taraflar ibaresinin eklenmesi uygun olacaktır. e) Değerlendirme: ÖDÖP kapsamında da aşırı fazla çalışmaya dönük çalışmalar yapılması yönünde çeşitli eylemler vardır. Tedbir kapsamında yapılacak çalışmalarda ÖDÖP le uyum içinde çalışılacaktır. Ayırca, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı nın tedbir maddesinin süre ve işbirliği yapılacak kurum/ kuruluş değişklikleri uygundur. 63

64 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 10. Denetim faaliyetlerinde rehberlik rolünün güçlendirilmesi, denetimin yaygınlığı ile caydırıcılığının artırılması yoluyla kayıt dışı istihdamın azaltılması ve esnek çalışanların haklarının korunması sağlanacaktır İş teftişinde rehberlik rolünün güçlendirilmesine yönelik idari önlemler alınacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Halen yürürlükte bulunan 2013/4 sayılı Genelge eki İş Teftiş Rehberi nde gerek teftişlerin planlanması ve gerekse de uygulanması aşamasında sosyal tarafların (işçi, işveren ve sendikalar vb.) katılımının sağlaması, teftiş sürecinde işçi ve işverenlerin teftiş konuları ve mevzuat konusunda bilgilendirilmesi yönünde düzenlemelere yer verilmiştir. Bu haliyle mevcut Genelge ihtiyacı karşılayacak niteliktedir. e) Değerlendirme: İş Teftiş Rehberi ile söz konusu idari önlemler sağlanmıştır ve tedbir maddesi 2014 yılı içinde tamamlanmıştır. f) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı İş müfettişlerinin rehberlik etme yeterliliğini artırmaya yönelik bilinç ve duyarlılık artırma çalışmaları yapılacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli 64 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş Teftiş Kurulunun hizmet içi eğitim faaliyetleri kapsamında her yıl iş başmüfettişi, iş müfettişi ve iş müfettişi yardımcılarının rehberlik yeterliliğini artırmaya yönelik bilinç ve duyarlılık arttırma çalışmalarına ilişkin

65 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Mesleki Gelişim eğitimleri planlanmakta ve uygulanmaktadır. Bu güne kadar düzenlenen eğitimlerde Esnek Çalışma ve Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele konularına yer verilmiştir. Ayrıca, İş Teftiş Kurulunun yeni teftiş anlayışı uyarınca yürütülen programlı teftişler öncesinde de gerek işverenlere gerekse sosyal taraflara yönelik bilgilendirme eğitimleri düzenlenmektedir. Tedbirle ilgili işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar kısmından sosyal taraflar ibaresinin kaldırılarak yerine TODAİ ve ÇASGEM in eklenmesini önerilmektedir. e) Değerlendirme: Ayırca, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı nın tedbir maddesinin işbirliği yapılacak kurum / kuruluş değişklikleri uygundur. 65

66 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması Temel Politika Ekseni Eylem Planında yer alan 18 tedbirin 13 tanesi Çalışma Genel Müdürlüğünün, 2 tanesi İŞKUR un, 3 tanesi ise İş Teftiş Kurulu Başkanlığı sorumluluğundadır. 18 tedbirin 1 tanesi sürekli iken, 9 tanesinin 2014 yılında, 4 tanesinin 2015 yılında, 1 tanesinin 2016 yılında, 3 tanesinin ise ilgili tarfalarla yapılacak müzakerelerle belirlenerek tamamlanması gerekmektedir yılında tamamlanması gereken tedbirlerden 4.2 Asgari ücretin belirlenmesinde 16 yaşın doldurulmuş olup olmadığına göre mevcut durumda uygulanmakta olan yaş farklılaşması yeniden düzenlenecektir. tedbiri ile 10.1 İş teftişinde rehberlik rolünün güçlendirilmesine yönelik idari önlemler alınacaktır. tedbiri süresinde tamamlanmıştır yılında tamamlanması gereken diğer tedbir maddeleri için sürenin 2016 yılına uzatılması önerilmektedir TAMAMLANMA SÜRESİ 2014 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: İş paylaşımı, esnek zamanlı, evden ve uzaktan çalışma gibi esnek çalışma biçimleri için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. tedbiri Uzaktan çalışma sistemi için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. şeklinde yeniden düzenlenmelidir Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantalı olarak fazla çalışma yapabilmesine imkan tanınacaktır. tedbir maddesi 1.3 Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantılı olarak fazla sürelerle çalışma yapabilmesine imkan tanınacaktır. şeklinde yeniden düzenlenmelidir Esnek çalışanların işsiz kaldıkları dönemlerde İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkân verilecektir. tedbiri Esnek çalışanların İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkân sağlanacaktır. şeklinde yeniden düzenlenmelidir. İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Belirli süreli iş sözleşmeleri için belirlenen süre içerisinde tekrarlanma imkanı sağlanacaktır. tedbirinde işbirliği yapılan kurum/kuruluşlardan İŞKUR ve SGK nın çıkarılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantılı olarak fazla çalışma yapabilmesine imkan tanınacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlardan İŞKUR ve SGK çıkarılmalıdır İş paylaşımı, esnek zamanlı, evden ve uzaktan çalışma gibi esnek çalışma biçimleri için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. tedbirinde işbirliği yapılan kurum/kuruluşlardan İŞKUR ve Maliye Bakanlı nın çıkarılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir Esnek çalışanlar İŞKUR hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirilecektir. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir

67 İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Belirli süreli iş sözleşmeleri için belirlenen süre içerisinde tekrarlanma imkanı sağlanacaktır. tedbirinde süre 2016 olarak değiştirilmelidir Kısmi süreli çalışanların, çalıştığı süre ile orantılı olarak fazla çalışma yapabilmesine imkan tanınacaktır. tedbiri 2016 yılını kapsayacak şekilde düzenlemelidir İş paylaşımı, esnek zamanlı, evden ve uzaktan çalışma gibi esnek çalışma biçimleri için gerekli yasal düzenlemeler hayata geçirilecektir. tedbiri için belirlenen süre 2016 yılı olarak değiştirilmelidir İstihdam üzerindeki ücret dışı yükler, istihdam üzerindeki etkileri dikkate alınarak gözden geçirilecek, istihdama yönelik teşvikler sade ve basit hale getirilecektir. tedbirinin tamamlanma süresinin 2015 yılını da kapsayacak şekilde düzenlemelidir Esnek çalışanların İŞKUR un verdiği mesleki eğitimlerden yararlanmalarına imkan sağlanacaktır. tedbiri için belirlenen süre 2016 olarak güncellenmelidir Esnek çalışanlar İŞKUR hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirilecektir. tedbiri için belirlenen süre 2016 olarak güncellenmelidir Esnek çalışanların işyerindeki belirsiz süreli açık işler hakkında bilgilendirilmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. tedbiri için belirlenen süre 2016 olarak güncellenmelidir TAMAMLANMA SÜRESİ 2015 YILI OLAN TEDBİRLER İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: İşçi ve işverenlerin esnek çalışma biçimlerine ilişkin bilinç düzeylerini artırmaya yönelik etkinlikler düzenlenecektir. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Esnek çalışanların iş mevzuatında bulunan haklara erişebilme imkanları geliştirilecektir. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Yasal haftalık azami çalışma sürelerinin üzerindeki aşırı çalışmaların engellenmesine dönük olarak denetim etkinliği artırılacaktır tedbiri kapsamında işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlardan İŞKUR ve SGK nın kaldırılması, yerine sosyal taraflar ibaresinin eklenmesi yerinde olacaktır. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Yasal haftalık azami çalışma sürelerinin üzerindeki aşırı çalışmaların engellenmesine dönük olarak denetim etkinliği artırılacaktır tedbiri için belirlenen süre, sürekli olarak değiştirilmelidir. 67

68 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3.3. SÜRESİ İLGİLİ TARAFLARLA BELİRLENECEK OLAN TEDBİRLER Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Alt işverenlik uygulaması işçi hakları ile işyeri koşulları dikkate alınacak şekilde yeniden düzenlenecektir. tedbirinde süre sürekli olarak değiştirilmelidir SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler İş müfettişlerinin rehberlik etme yeterliliğini artırmaya yönelik bilinç ve duyarlılık artırma çalışmaları yapılacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar kısmından sosyal taraflar ibaresinin kaldırılarak yerine TODAİ ve ÇASGEM in eklenmesini yerinde olacaktır. 68

69 69 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması

70 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1. MEVCUT DURUM Kadın, genç, engelli ve uzun süreli işsizler gibi tüm özel politika gerektiren grupların istihdamının artırılması ve bu gruplara yönelik olarak ortaya çıkan ayrımcılığın önlenmesi, ülkemizde işsizlik sorununa kalıcı çözüm bulunması sürecinde üzerinde durulması gereken temel alanlardan biridir. Ulusal İstihdam Stratejisi Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Ekseni, özel politika gerektiren grupların işgücüne ve istihdama katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması amacını taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2014 yılı 2. dönemi için hazırlanan eksen raporunun 1. bölümünde, kadın, genç ve engelli istihdamı ile ayrımcılıkla mücadele amacıyla yapılan çalışmaların mevcut durum bilgileri yer almaktadır Kadın İstihdamı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2014 yılı Ağustos ayı verilerine göre ülkemizde istihdam oranı yüzde 50,2, işsizlik oranı yüzde 10,3, işgücüne katılım oranı ise yüzde 56 olarak gerçekleşmiştir yılının aynı dönemine göre istihdam oranı 3,6, işgücüne katılım oranı 4,4 puan artış göstermiştir yılı Ağustos ayında geçen yılın aynı dönemine göre kadın istihdam oranı 2,5 puanlık artışla yüzde 29,9; kadın işgücüne katılım oranı 3 puanlık artışla yüzde 34,3 düzeyine yükselirken kadın işsizlik oranı 0,6 puanlık artışla yüzde 13 seviyesinde gerçekleşmiştir yılı Ağustos ayı verilerine göre kadınlara ilişkin işsizlik, istihdam ve işgücüne katılım oranları hem genel ortalamaların hem erkeklere ilişkin işgücü piyasası verilerinin (erkek işsizlik oranı yüzde 9,1, erkek işgücüne katılım oranı yüzde 77,5, erkek istihdam oranı yüzde 70,5) altında seyretmektedir. Bu durum ülkemizde kadınların işgücü piyasalarında erkeklere nispeten daha zor yer edindiklerine ve istihdamlarının önünde kültürel, sosyal, ailesel pek çok engelin bulunduğuna işaret etmektedir. Ülkemizde kadınların işgücüne katılım durumları eğitim seviyeleri ile doğru orantılıdır yılı verilerine göre ülkemizde yükseköğretim mezunu kadınlarda işgücüne katılım oranı yüzde 72,2 iken lise altı eğitimli kadınlarda bu oran yüzde 26,3 e düşmektedir. İstatistikler, kadınların işgücü piyasalarına girişlerini kolaylaştırmak amacıyla üzerinde durulması gereken konulardan birinin de eğitim olduğunu açıkça ortaya koymaktadır yılı Ağustos ayı verilerine göre ülkemizde işgücünde yer alan kadınların yüzde 22,1 i tarım sektöründe istihdam edilirken bunların yüzde 95,6 sı kayıt dışı olarak çalışmaktadır. Tarım dışı sektörlerde çalışan kadınların oranı ise yüzde 77,9 iken bu sektörlerde kayıt dışı çalışan kadın oranı yüzde 25 dir. Tarımda istihdam edilen kadınların yüzde 50,2 si ücretsiz aile işçisi olarak çalışmakta olup bunların yüzde 95,5 i kayıt dışı istihdam içindedir. Ülkemizde kadın istihdamı açısından önemli bir yer tutan tarım sektörü içinde kadınların kayıt dışı çalışmasının neredeyse yüzde 100 lere ulaşmış olması kadınların işgücü piyasası verilerinde yaşanan olumsuzlukları tetikleyen önemli bir faktördür. Kadınların kayıtlı çalışması amacıyla yapılacak çalışmaların kadın istihdamını artırmak için üretilmesi planlanan politikalarda ilk sıralarda yer alması gerektiği değerlendirilmektedir. 10 Temmuz 2013 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Onuncu Kalkınma Planında ( ); 70

71 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Aile ve Kadın başlığı kapsamında toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında, kadınların sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamdaki rolünün güçlendirilmesi, aile kurumunun korunarak statüsünün geliştirilmesinin ve toplumsal bütünleşmenin kuvvetlendirilmesinin temel amaç olduğu belirtilmektedir. Kadınların karar alma mekanizmalarında daha fazla yer almaları, istihdamının artırılması, eğitim ve beceri düzeylerinin yükseltilmesinin sağlanacağı, kadına yönelik şiddetin ve ayrımcılığın ortadan kaldırılabilmesi amacıyla özellikle erken çocukluktan başlayarak örgün ve yaygın eğitim yoluyla toplumsal bilinç düzeyinin yükseltileceği, İstihdam ve Çalışma Hayatı başlığı kapsamında bölgesel, yerel ve sektörel işgücü di-namikleri dikkate alınarak, başta kadın ve gençler olmak üzere tüm kesimler için nitelikli istihdam imkânlarının geliştirilmeye devam edileceği, Nüfus Dinamikleri başlığı altında Genç ve dinamik nüfus yapısının korunması ve doğurganlıktaki hızlı düşüşün önüne geçilebilmesi için kadınlara yönelik iş ve aile yaşamını uyumlaştırıcı nitelikte uygulamalar ile çalışanlar için doğuma bağlı izin ve hakların geliştirileceği, kreşlerin teşvik edileceği, esnek çalışma imkânlarının sağlanacağı, politika olarak yer almaktadır yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programda 2013 yılı sonunda yüzde 51 olması beklenen işgücüne katılım oranının dönem sonunda yüzde 51,9 a ulaşması hedeflenmektedir. İş ve aile yaşamını uyumlaştırma politikalarının hayata geçirilmesiyle, kadınların işgücüne katılım oranının 2013 yılına göre 1,3 puan artarak yüzde 32,7 ye ulaşacağı tahmin edilmektedir. şeklinde yer almaktadır dönemini kapsayan Orta Vadeli Programda Etkin ve bütüncül bir istihdam politikası izlenerek; kadın, genç ve engelliler başta olmak üzere, işgücüne katılım ve istihdam oranları artırılmaya devam edilecektir. şeklinde belirtilmektedir. İşverenlere yönelik uygulanan sigorta prim teşviklerinden, 4447 sayılı Kanunun geçici 7. ve geçici 10. maddelerinde düzenlenen sigorta prim teşvikleri özellikle kadın istihdamının artırılması ve kayıtlı çalışmalarının teşvik edilmesine yöneliktir sayılı Kanuna 5763 sayılı Kanunla eklenen geçici 7. maddede düzenlenen sigorta prim teşviki kapsamında, işverenler tarihine kadar işe almış oldukları 18 yaşından büyük kadın sigortalılar için ilgili Kanunda aranan şartları da sağlamaları kaydıyla, prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan işveren hissesinin her yıl belli bir oranında beş yıl boyunca bu teşvikten yararlanabilmektedir sayılı Kanunun geçici 7. maddesinde düzenlenen sigorta prim teşvikinden yararlanma süresi tarihinde sona erecektir sayılı Kanuna 6111 sayılı Kanunla eklenen geçici 10. maddede düzenlenen sigorta prim teşviki kapsamında işverenler ila tarihleri arasında işe almış oldukları 18 yaşından büyük kadın sigortalılar için kadın sigortalının; Mesleki yeterlilik belgesine sahip olması halinde 48 ay, Mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yükseköğretim kurumlarından mezun olması veya Türkiye İş Kurumunca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirmesi halinde 36 ay, 71 Yukarıda belirtilen niteliklere sahip olmaması halinde ise 24 ay süreyle bu teşvikten, prime esas kazanç üzerinden hesaplanan işveren priminin tamamı oranında yararlanabilmektedir.

72 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, sigorta prim teşviklerinin yaygınlaştırılması ve tanıtılmasıyla ilgili olarak ise, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) üyesi işverenlere yönelik bilgilendirme seminerleri başlamış olup, 24 ayrı seminer düzenlenmiştir. Çalışma yaşamına girebilen kadınların çalışma yaşamlarını kısa bir dönemde bitirmesi ve/veya kariyerde yükselme doğrultusunda tüm potansiyelini ortaya koyamamasının temel nedeni, ev ve iş yaşamını uzlaştırma konusunda yaşadıkları sorunlardır. Kadın, aile yaşamında çocuk bakımı, yaşlı ve hasta bakımı gibi yükümlülükleri kocası ile ve/veya devletle paylaşmak durumundadır. Ancak ülkemizde kreş, gündüz bakımevi gibi sosyal destek kurumları tüm çabalara karşın yeterli sayıya ulaşamamıştır. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan ve genel koordinatörlüğü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı nın ilk bileşeni Kadınların İşgücüne ve İstihdama Katılımının Artırılması olup, bu bileşenin önceliklerinden biri de çocuk, hasta ve yaşlı bakımı hizmetlerinin yaygınlaştırılmasıdır. Söz konusu programın sorumlu kurumu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü dür. Program dâhilinde hazırlanan bileşen eylem planı taslağı Kalkınma Bakanlığı na sunulmuştur. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından İsveç Uluslararası Kalkınma ve İşbirliği Ajansının (SIDA) mali desteğinde, Dünya Bankası işbirliğinde yıllarını kapsayan Dolarlık Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Artırılması başlıklı bir proje yürütülmekte olup, proje kapsamında ülkemizde kadın istihdamı alanında veri temelli politikalar oluşturabilme kapasitesinin artırılması, bilgi paylaşımı sağlanması, farkındalığın artırılması ve sınırlı sayıda pilot kadın kooperatifinin desteklenmesi hedeflenmektedir. Kadınların kendi işlerini kurabilmeleri adına girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması ve kadınlara finansal destek sağlanması adına çalışmalar yapılması da kadın istihdamı açısından önemlidir. Bu kapsamda Hazine Müsteşarlığı tarafından ülkemizde yaygın olarak sivil toplum kuruluşlarınca verilen mikro finans hizmetlerine ilişkin bütüncül bir yasal altyapının oluşturulması planlanmaktadır. Ayrıca, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü bünyesinde yürütülen Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Artırılması projesi kapsamında Kadın Girişimciliğinin Yaygınlaştırılması ve Güçlendirilmesi Amacıyla Bilinçlendirme ve Farkındalık Yaratmak, Bilgiye ve Finansmana Kolay Erişimi Sağlamayı Amaçlayan Kadın Girişimciliği Projesi ile Kadınlara Daha Iyi Iş ve Meslek Olanaklarının Sunulmasını Sağlayacak Politikaların Üretilmesi Için Gerekli Bilgi ve Verileri Sağlamayı ve Bunları Yaygınlaştırmayı Amaçlayan Kadın Istihdamı Projesi ve kadınların kooperatifçilik marifetiyle örgütlenerek ekonomik ve sosyal olarak güçlenmelerinin sağlanması ve kadın kooperatifçiliğinin yaygınlaştırılması amacıyla Türkiye de Kadın Kooperatiflerinin Yaygınlaştırılması ve Güçlendirilmesi Projesi nin hayata geçirilmesi planlanmaktadır. 72 KOSGEB Türkiye-AB Mali Yardımı 2005 Yılı Programı çerçevesinde Kadın Girişimciliğin Desteklenmesi Projesi 2. bileşeni olan Kadın Girişimciliğin İnkübasyon Hizmetleri Vasıtasıyla Desteklenmesi bileşeni kapsamında İstanbul (Pendik), Nevşehir (Hacıbektaş), Kütahya ve Çorum illerinde Kadın İş Geliştirme Merkezleri (KİŞGEM) açılmış olup, söz konusu merkezlerde kendi işlerini kurmak isteyen kadın girişimcilere başlangıç desteği verilmektedir. Bunun yanında Türkiye de kadın girişimci potansiyelini nicelik ve nitelik bakımından geliştirmek için politikalar belirlemek amacıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından Kadın Girişimciler Kurulu kurulmuştur. 81 ilde örgütlenen Kurul, kadın girişimci potansiyelinin

73 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmesi ve daha donanımlı hale getirilmesi amacıyla politika belirlemek ve girişimcilik kültürünün kadınlar arasında gelişmesine öncülük etmek üzere çalışmalar yürütmektedir. Kadın istihdamı konusunda ülkemizde yeterli farkındalığın oluşmamış olması, kadınların çalışma hayatına ilişkin hak ve yükümlülükleri konusunda belirli bir bilinç düzeyini yakalayamamış olmaları, işverenlerin de kadın istihdamı için var olan teşvikler konusunda yeterli bilgi sahibi olmamaları kadın istihdamı önünde yer alan engellerin başında yer almaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü, kadın istihdamı konusunda farkındalığın artırılması amacıyla 2014 yılında Ordu ve Kocaeli illerinde bilinçlendirme toplantıları düzenlemiştir. Ayrıca Eylül 2010-Mart 2012 döneminde Çalışma Genel Müdürlüğü nce Almanya-Avusturya konsorsiyumu ile birlikte yürütülen Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi başlıklı AB eşleştirme projesinin çıktılarından biri olarak 2012 yılından itibaren her yıl Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödülü verilmesi kararlaştırılmıştır ve 2014 yılı ödülü Mayıs ayında verilmiştir. Bu ödül ile genel olarak Türkiye de çalışma hayatı içerisinde toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilgili konulara daha fazla dikkat çekilmesi hedeflenmektedir. Bunların yanı sıra, Türkiye de kadınlar için insana yakışır işlerin yaratılması yönünde izlenen politikaları ve İŞKUR un kadın istihdamı alanında yürüttüğü faaliyetleri desteklemek amacıyla ILO ve İŞKUR tarafından, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (SIDA) finansmanı ile Kadınlar İçin Daha Çok ve İyi İşler: Türkiye de İnsana Yakışır İş için Kadınların Güçlendirilmesi projesi yürütülmektedir. Proje kapsamında kurulan Ulusal Teknik Ekip, projenin çıktısı olarak belirlenen Kadın İstihdamı Ulusal Eylem Planı hazırlık çalışmalarını sürdürmektedir Genç İstihdamı 2014 yılı Ağustos ayı TÜİK verilerine göre; yaşları arasındaki nüfus olup, bu nüfusun yüzde 43,6 sı işgücü içerisinde yer almaktadır. Genç nüfusun işgücüne katılma oranı yüzde 43,6 dır. Genç erkeklerde yüzde 57,8 olarak seyreden işgücüne katılım oranı, genç kadınlarda daha da düşerek yüzde 29,3 olarak gerçekleşmiştir yaş grubu kadın ve erkeklerin istihdam oranları ele alındığında; istihdam oranının erkeklerde yüzde 47,9, kadınlarda ise yüzde 22,8 olduğu görülmektedir yılında yüzde 16,5 olan genç işsizliği 2014 yılının Ağustos ayında artış göstererek yüzde 18,9 olmuştur. Bununla birlikte gençler arasındaki işsizlik (yüzde 18,9), genel işsizlikten (yüzde 10,1) daha yüksektir. Genç kadınlarda işsizlik oranı yüzde 22,4 iken genç erkeklerde bu oran yüzde 17,1 olarak gerçekleşmiştir yaş grubundaki işgücünün eğitim durumuna bakıldığında; lise altı eğitimlilerin işgücünde en fazla yer alan nüfus olduğu ( kişi); bunu sırasıyla yükseköğretim ( kişi), lise dengi meslek okulları ( kişi) ile genel lise mezunlarının ( kişi) takip ettiği görülmektedir. Dolayısıyla ülkemizde gençlerin işgücüne katılımının düşüklüğü, genç işsizliğinin yüksek olması ve gençlerin temel becerilerindeki eksiklik önemini korumaktadır. İŞKUR un sunduğu hizmetlerden yararlanmak amacıyla yaş grubu bireylerin yaptığı başvurular ve bu bireylerin işe yerleştirilme oranları yıllar itibarıyla artış göstermiştir yılı Ekim ayı verilerine göre; gençlerin Kuruma başvurusu, toplam başvurunun yüzde 28 ine tekabül etmektedir. İşe yerleştirilenlerin ise yüzde 21,47 si yaş arasında yer almaktadır yılı Kasım ayı verilerine göre; işe yerleştirilen genç sayısı kişi olarak gerçekleşirken, 2014 yılı Ekim ayı itibarıyla ise kişi işe yerleştirilmiştir yılı Ocak ayında Kuruma başvuran yaş grubu bireyin ü işe yerleştirilirken,

74 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ aynı yılın Ekim ayında ise Kuruma başvuran yaş grubu bireyin si İŞKUR tarafından işe yerleştirilmiştir. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan genel koordinatörlüğü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen Temel ve Mesleki Becerileri Geliştirme Öncelikli Dönüşüm Programı nın temel hedefleri arasında istihdamda ve eğitimde olmayan gençlerin sayısının azaltılması yer almaktadır. Bu hedefle paralel olarak söz konusu programın Eğitim Sisteminin İşgücü Piyasasıyla Uyumunun Artırılması, Genç İşgücünün Temel Becerilerinin Geliştirilmesi bileşenleri altında gençlerin mesleki becerilerinin yanında iş yaşamının gerektirdiği temel becerilere sahip olması amacına yönelik hazırlanan eylem planlarının hayata geçirilmesi öngörülmektedir. KOSGEB tarafından küçük ve orta ölçekli işletmelere, girişimcilere ve işletici kuruluşlara yönelik olarak ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak amacıyla Girişimcilik Destek Programı uygulanmaktadır. Söz konusu program; Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi, Yeni Girişimci Desteği, İş Geliştirme Merkezi (İŞGEM) Desteği ve İş Planı Ödülü nden oluşmaktadır. Kendi işini kurmak isteyen genç girişimcilere, Yeni Girişimci Desteği kapsamında, 24 saati atölye çalışmalarından oluşan toplam 70 saatlik olan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimini tamamlamaları koşuluyla, KOSGEB desteği ile TL hibe TL geri ödemeli destek sağlanmaktadır. Bu destek programı yüzde 60 yüzde 70 oranında hibe olarak uygulanmaktadır. Genç girişimcilere eğitim, kapasite geliştirme desteği ile girişimci fikirlerini hayata geçirmelerinde destek sağlamak amacıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından Genç Girişimciler Kurulu kurulmuştur. Ülkemizdeki genç girişimci potansiyelinin nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmesi ve daha donanımlı hale getirilmesi amacıyla politika belirlemek ve girişimcilik kültürünün gençler arasında gelişmesine öncülük etmek kurulun başlıca görevleri arasındadır. Ayrıca 81 ilde kurulmuş olan TOBB İl Genç Girişimci Kurulları, TOBB bünyesinde kurulmuş olan Genç Girişimciler Kurulu ile koordineli çalışarak, bulundukları illerde girişimciliğin geliştirilmene yönelik faaliyetlerde bulunmaktadırlar. Gençlerin istihdam edilebilirliğinin geliştirilmesi, girişimcilik becerilerinin arttırılması ve bu yönde rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla Genç İstihdamının Desteklenmesi Operasyonunun devamı niteliğinde olan Sektörel Yatırım Alanlarında Genç İstihdamının Desteklenmesi Hibe Programı na yönelik teklif çağrısı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığınca, 20 Aralık 2012 tarihinde yayımlanmıştır. Türkiye İş Kurumu nun (İŞKUR) Operasyon Faydalanıcısı olarak yürüteceği program kapsamında, arz-talep arasındaki uyuma katkı sağlanmasına, ilgili aktörler arasında işbirliğinin geliştirilmesine, aktif işgücü piyasası politikaları oluşturulmasına, gençler için oryantasyon, profil çıkarma, danışmanlık, staj, eşleştirme gibi hizmetlerin sağlanmasına, okul sonrası işe geçişin kolaylaştırılmasına, üniversite ve sanayi arasında daha güçlü işbirliği bağlarının oluşturulmasına yönelik projeler beklenmektedir. 24 milyon Avro bütçeli hibe programı çerçevesinde sunulacak hibe projeleri için 200 bin Avro ile 400 bin Avro arasında hibe desteği sağlanacaktır. Proje başvurusu yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara hibe programı hakkında bilgilendirme yapmak amacıyla çeşitli illerde bilgilendirme günleri düzenlenmiş olup, programın 2015 yılında uygulamaya geçilmesi planlanmaktadır Engelli İstihdamı sayılı İş Kanunu nun 30.maddesine göre, İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde

75 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Maddede, tarihli Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5763 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğe göre, özel sektör işverenleri için terör mağduru ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınmaktadır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülmektedirler. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmamakta, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülümektedir. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınmaktadır. İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri, Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlamaktadırlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmektedir. Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamamaktadır. Bu maddeye aykırılık hallerinde tahsil edilecek cezalar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca her yıl düzenli olarak engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılmaktadır. Mevcut uygulamada, İŞKUR tarafından, hem Kurum kaynaklı hem de engelli çalıştırmayan işverenlerden tahsil edilen idari ceza paraları fonundan engellilerin belirli alanlarda mesleki eğitim almalarını sağlayacak projelerde destek verilmektedir. Mevcut uygulamada, zihinsel ve ruhsal engelli bireylerin istihdam edilecekleri korumalı işyeri kurulması halinde, İŞKUR tarafından uygun bulunan projelere kuruluş sermayesi desteği, engelli ücret desteği ve işletme giderleri desteği verilmektedir. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından her yıl yayımlanan Engelli Bireylere İlişkin İstatistikî Bilgiler 2014 yılı Haziran Ayı Bülteni ne göre, 2014 yılında, engelli çalıştırmakla yükümlü işyerinde çalışan engelli işçi sayısının sektörlere göre dağılımına bakıldığında, kamu sektöründe engelli, özel sektörde ise engelli çalıştığı görülmektedir. Kamu kurumlarında engelli kotasında istihdam edilen memurların yıllara göre dağılımına bakıldığında ise, 2014 yılında engelli, 2013 yılında engelli işe yerleştirilmiştir. Engellilerin istihdamı konusunda uygulanan zorunlu kota sisteminin özel sektörde ve özellikle de kamu sektöründe daha etkin bir şekilde hayata geçirilmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Bu kapsamda, dünyanın ve Türkiye nin ülke genelinde yapılan ilk engelli memur seçme sınavı 29 Nisan 2012 tarihinde 81 ilde gerçekleştirilmiştir. EKPSS kurum ve kuruluşların engelli kontenjan açığı bulunduğu sürece, devlet memuru olarak atanacaklar için açılan diğer sınavlardan ayrı zamanlı olarak yapılmaktadır Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (2014-EKPSS) 27 Nisan 2014 tarihinde yapılmıştır. EKPSS-2014/2 Yerleştirme Sonuçlarına göre, ortaöğretim mezunu 1383 engelli, ön lisans mezunu 990 engelli ve lisans mezunu engelli işe yerleştirilmiştir. 75 Kamu sektöründe memur olarak istihdam edilen engelli bireylerin çalışma ortamlarının değerlendirilmesi ve engelli istihdamının güçlendirilmesi için politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından, 2014 yılı içerisinde yürütülen Kamuda Engelli İstihdamının Analizi Projesi 26 ilde, engelli memur, çalışma arkadaşı ve amir ile yüz yüze görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, engelli bireylerin istihdamda neler yaşadıkları, diğer çalışanların ve amirlerin

76 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ engelli bireyle çalışma konusunda ne tür bir eğitime ve desteğe ihtiyaç duydukları, engelli bireylerin işe erişimi, engelli bireylerin ihtiyaç duyduğu yardımcı araç-gereç, toplumda var olan tutumlar konusunda neler yaşadıkları gibi hususlar ortaya koyulmuştur. Kamuda Engelli İstihdamının Analizi Projesi sonucunda, kamuda istihdam edilen engellilerin görevlendirildikleri işin tanımının iyi yapılması ve çerçevesinin iyi çizilmesi gerektiği, engelli memurların hakları ve sorumlulukları konusunda da amirlerine eğitim verilmesinin önemli olduğu belirlenmiştir. Söz konusu araştırma sonuçlarına göre, engelli memurların aday memurluk eğitiminin aksatılmaması ve gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Proje ile engelli memurların dörtte birinin iş yerine ulaşımda sorun yaşadığı tespit edilirken, bunun yerine esnek veya evden çalışma modellerinin getirilebilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir. Ayrıca bazı iş yerlerindeki fiziksel koşulların engellilere uygun olmadığı, koşulların iyileştirilmesi için de gerekli çalışmalara devam edileceği belirtilmiştir. Araştırmada engelli memurların çalıştıkları işte görevde yükselebileceklerini düşünmediği de ortaya koyulmuştur Uzun Süreli İşsizler Gelişimi ve yaygınlaşması işsizlikle paralel olan uzun süreli işsizlik, bugün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin karşısında yapısal bir sorundur. Uzun süreli işsizlik, ILO tarafından kabul edilen tanımıyla bir yıl veya daha uzun süredir işsiz bekleyenleri ifade etmektedir. Uzun süreli işsizlik oranı ise, toplam işsizler içerisinde uzun süreli işsizlerin oranıdır. İşsiz kalma süresinin analiz ve değerlendirmelerde bir ölçüt olarak ele alınması da işsizliğin boyutlarını belirlemek bakımından son derece önemlidir. Çünkü işsiz kalınan süre uzadıkça, işsizlik problemi yapısal bir hal almakta ve işsiz kalma süresinin uzunluğu paralelinde çözümü de zorlaşmaktadır. Uzun süreli işsizlik, politika yapıcıların temel meselelerinden biridir. Kişisel yaşam üzerindeki finansal ve sosyal etkilerinin yanı sıra, uzun dönem işsizliğin sosyal uyum üzerinde olumsuz etkisi vardır ve ekonomik gelişmeyi engellemektedir yılında, toplamda, AB-28 de işgücünün yüzde 5,1 i bir yıldan daha uzun süreli işsizdir, yüzde 2,9 u ise iki yıldan uzun süreli işsizdir yılı verileri ile kıyaslandığında büyük bir artış gerçekleşmiştir. (yüzde 4,7, yüzde 2,6) TÜİK verilerine göre; Türkiye de 1990 yılında uzun süreli işsizlik oranı yüzde 45,7 iken, bu oran 2000 yılında yüzde 20,4, 2001 ekonomik krizinin etkisiyle 2002 yılında yüzde 28,3 ve 2013 yılında ise yüzde 25,8 olmuştur. Yani yaklaşık her dört işsizden biri uzun süreli işsizdir. Ülkemizde uzun süreli işsizlikten kadınlar daha çok etkilenmektedir yılı verilerine göre; kadınların uzun süreli işsizlik oranı yüzde 32,23 olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu işsizliğin en yoğun olduğu yaş grubuna bakıldığında ise; yaş grubu olan orta yaş grubudur. Uzun süreli işsizlik oranlarının gençlerde göreli olarak düşme trendine girmesi eğitim sürecinin uzaması ve gençlerin daha ileriki yıllarda işgücü piyasasına katılmaları ile açıklanabilir. Eğitim durumlarına göre uzun süreli işsizlere baktığımızda en yüksek uzun süreli işsizlik oranının ilkokul mezunlarında olduğu görülmektedir. 76 Aktif işgücü programları uzun süreli işsizliği azaltmaya yönelik en etkili politikalardan biridir. Türkiye İş Kurumu mesleki eğitim programları düzenleyerek, işletmelerde eğitim seminerleri düzenleyerek, iş ve meslek danışmanlığı sunarak, meslek araştırma geliştirme faaliyetleri düzenleyerek işsizliğin azaltılmasına katkıda bulunmaktadır. Uzun süreli işsizlerin iş hayatından soğumamaları, mesleki tecrübe kazanmaları, çalışma disiplini edinmeleri için toplum yararına çalışma programları da oldukça önemlidir.

77 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.5. İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ile Mücadele Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde, çalışma hayatının en önemli sosyal sorunlarından biri olan ve çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlığını olumsuz etkileyen işyerlerinde psikolojik tacize ilişkin olarak 2011/2 sayılı İşyerinde Psikolojik Taciz konulu Başbakanlık Genelgenin 5inci maddesi uyarınca, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımıyla Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu oluşturulmuştur. Söz konusu Kurul, çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmekle görevlendirilmiştir. Kurul, yılda iki kere olağan, gerekli hallerde olağanüstü toplanmaktadır. Kurul tarafından 2012 yılında, işyerlerinde psikolojik tacizin önlenmesi hususunda farkındalık artırmak ve kişilerin bu konuda bilgilendirilmelerini sağlamak amacıyla İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi hazırlanmıştır. Söz konusu Rehber, 2013 yılında 2000 adet olmak üzere Bakanlığımız Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu üyesi işçi ve işveren konfederasyonları ile üniversite ve ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır. Bilgilendirme Rehberi ayrıca 2014 yılının Mayıs ayında revize edilerek 1000 adet olarak yeniden bastırılmış ve bir kısmı 4-7 Mayıs 2014 tarihleri arasında 4152 kişinin katılım sağladığı 7. Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Konferansı nda ve bir diğer kısmı ise işçi ve işveren konfederasyonları ile üniversite ve ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır. Kurul tarafından 2013 yılının Şubat ayında kurul teknik komite üyelerinin psikolojik taciz konusunda eğitici olabilmeleri amacına yönelik olarak Eğiticilerin Eğitimi ve İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Eğitimi olmak üzere iki eğitim düzenlenmiş ve komite üyelerine sertifikaları takdim edilmiştir. İşyerlerinde yaşanan psikolojik taciz olaylarını önlemek amacıyla çalışmalar yürüten Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu tarafından farkındalık artırma çalışmaları kapsamında İşyerinde Psikolojik Taciz Karikatür Yarışması düzenlenmesi kararı alınmıştır. Ocak ayı içerisinde yapılması planlanan yarışmanın sonucunda ödül alacak eserlerle İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberinin revize edilerek yeniden basılması ve dağıtılması hedeflenmektedir. Başbakanlık Genelgesi uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu tarafından yürütülen çalışmaların yanı sıra, Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Başbakanlık İletişim Merkezi (BİMER), Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği aracılığıyla veya çalışanlar tarafından bireysel olarak dilekçeler yoluyla yapılan şikayetler de incelenmektedir. Bununla birlikte Genelgenin 4üncü maddesi uyarınca İşyerinde Psikolojik Taciz ile mücadeleyi güçlendirmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 üzerinden gelen psikolojik taciz şikayetleri incelenmekle birlikte, ayrıca bu hat üzerinden psikologlar vasıtasıyla çalışanlara yardım ve destek de sağlanmaktadır yılından bu yana çalışma hayatı ve sosyal güvenlik hakkında her türlü soru, öneri, eleştiri, ihbar, şikayet, başvuru ve talepleri etkin ve hızlı bir biçimde çözüme kavuşturabilmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hizmete giren ALO 170 hattına 2011 yılında 2.001, 2012 yılında 2.850, 2013 yılında ve 2014 ün Ocak-Ekim döneminde olmak üzere toplam mobbing çağrısı gelmiştir. Bu çağrılardan i ise şikayet başvurusuna dönüşmüştür. Çağrıların yaklaşık yüzde 73 ü yani sı özel sektör çalışanlarından, yaklaşık yüzde 27 sine denk gelen u ise kamu çalışanlarınca yapılmıştır.

78 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Toplam mobbing çağrısından 8 bin 519 i erkek, si ise kadın çalışanlardan gelmiştir Özel Poltika Gerektiren Diğer Gruplar Ülkemizde özel politika gerektiren grupların istihdam edilebilirliğinin arttırılması, işgücü piyasasına erişimlerinin kolaylaştırılması ve işgücü piyasasına girişlerinin önünde yer alan engellerin kaldırılması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Dezavantajlı Kişilerin Sosyal Entegrasyonu ve İstihdam Edilebilirliklerinin Geliştirilmesi Operasyonu hazırlanmıştır. Programın hedef grubu içinde engelli bireyler, Romanlar ve Romanlar gibi yaşayan vatandaşlar, gecekondu bölgelerinde yaşayan kişiler de dahil olmak üzere yoksul olan veya yoksulluk riski altında olan kişiler, eski mahkum/tutuklular ile mahkum ve tutuklular, çalışan çocukların ebeveynleri, yerlerinden olmuş kişiler, şiddet mağduru kadınlar, madde bağımlıları ile diğer dezavantajlı kişiler (işgücü piyasasında ayrımcılığa maruz kalan ve yaygın önyargılarla karşılaşan diğer gruplar, vb.) yer almaktadır. Söz konusu proje hizmet ve hibe bileşenlerinden oluşmaktadır. Proje henüz faaliyete başlamamakla birlikte, hibe rehberi 26 Mart 2014 tarihinde AB Koordinasyon Daire Başkanlığı nın web sitesinde yayımlanmıştır. Bahse konu proje kapsamında hibe başvurusunda bulunacakların bilgilendirilmesi amacıyla Proje başvurusu yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara hibe programı hakkında bilgilendirme yapmak amacıyla Nisan 2014 tarihleri arasında 15 ilde bilgilendirme günleri düzenlenmiştir. Hibe başvurularının değerlendirme süreci devam etmektedir. Program dâhilinde tahsis edilecek toplam hibe tutarı 30 Milyon dur. Hibe programı ile dezavantajlı kişilerin istihdam edilebilirliğinin, istihdam ve işgücüne katılım oranlarının arttırılması ile bunların işgücü piyasasına girişlerinin kolaylaştırılması, işgücü piyasasına girişlerinin önünde yer alan engellerin ortadan kaldırılması, işgücü piyasasının durumu hakkında bilgilerinin arttırılması, işgücü piyasasında dezavantajlı kişilere yönelik ayrımcılığın tüm biçimlerinin azaltılması hedeflenmektedir. İstihdam ve sosyal politika alanında Avrupa Birliği politikalarına paralel biçimde bir strateji yürütülmesini temin etmek üzere Avrupa Birliği aday ülkeleri, İstihdam ve Sosyal Reform Programı (ESRP) adı altında bir strateji belgesi oluşturarak yumuşak hukuk yoluyla uyum seviyesini arttırmayı hedeflemektedir. Türkiye de bu kapsamda kendi ESRP belgesini hazırlamaktadır. Eğitim, istihdam ve sosyal politikalar olmak üzere üç ana başlık üzerinden kurgulanan bu program iki ana bölümden oluşacaktır. İlk bölümde ülkemizde ekonomik ve sosyal gelişmeye etki eden temel sorunlar belirlenecek, ikinci bölümde ise bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri ve alınacak tedbirler sıralanacaktır. İki bölümün de tamamlanmasının ardından ilgili tedbirlere ilişkin izleme ve değerlendirme süreci başlayacaktır. İlgili belgenin şu an itibarıyla birinci bölüm taslağı tamamlanmış olup Avrupa Komisyonu ile görüş alışverişi yapılmaktadır. Taslak metin nihai halini alınca bütün paydaş kurumların katkısı ile ikinci bölüm hazırlanmaya başlanacaktır. 78

79 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Kadınların işgücüne katılma oranı ve istihdamı artırılacak, kayıt dışı istihdam ile mücadele edilecektir Kadınlar üzerindeki bakım yükümlülüklerini azaltmaya yönelik tedbirler alınacaktır. 1.Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü 2.Kurum: SGK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kadınlar, Engelliler, Gazi ve Şehit Yakınlarına Yönelik Girişimcilik Faaliyetlerinin Geliştirilmesi ve Kadın İstihdamının Arttırılmasını Öngören İşbirliği Protokolü kapsamında Organize Sanayi bölgelerinde kreş sayısının artırılması hedefi ile; Gaziantep ve Osmaniye OSB de kreşler hizmete açılmıştır. Organize Sanayi Bölgelerinde kreş sayısının artırılmasını teminen Bakanlığımız, Bilim Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Borusan Holding arasında Annemin İşi Benim Geleceğim projesinin hayata geçirilmesi için işbirliği protokolü imzalanmıştır. Bu kapsamda; Adıyaman ve Afyonkarahisar da kreşler açılmıştır. Malatya OSB de kreş inşaatı devam etmektedir yılı içerisinde Balıkesir ve Şanlıurfa OSB lerde kreşlerin açılması planlanmaktadır Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından İsveç Uluslararası Kalkınma ve İşbirliği Ajansının (SIDA) mali desteğinde, Dünya Bankası işbirliğinde yıllarını kapsayan Dolarlık Kadınların Ekonomik Fırsatlara Erişiminin Artırılması başlıklı bir proje yürütülmekte olup, proje kapsamında ülkemizde kadın istihdamı alanında veri temelli politikalar oluşturabilme kapasitesinin artırılması, bilgi paylaşımı sağlanması, farkındalığın artırılması ve sınırlı sayıda pilot kadın kooperatifinin desteklenmesi hedeflenmektedir. Proje kapsamında gerçekleştirilecek çalışmalardan biri Türkiye de Çocuk Bakımı ve Erken Çocukluk Eğitim Hizmetlerinin Arz ve Talebi ile ilgili Araştırma ile Türkiye de Çocuk Bakımı Modeli oluşturulması çalışmalarıdır. Söz konusu çalışma devam etmekte olup oluşturulan Çocuk Bakımı Alt Komite toplantılarında çalışmalar sürdürülmektedir. 79 Tedbir maddesinde yer alması düşünülen bakım türüne gore (hasta, yaşlı, çocuk vb.) sorumlu

80 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ kurumların belirlenmesi gerekmektedir. Bilindiği üzere Çocuk bakımı konusunda Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve ASPB Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ÇHGM) sorumludur ve 657 sayılı kanunlar kapsamındaki kreş ve Çocuk yurtlarının denetim sorumluluğu ÇSGB dedir. Bu kapsamda MEB, ÇSGB ve ÇHGM nün sorumlu olarak belirlenmesi gerekmektedir. Engelli ve Yaşlı bakımı konusunda ise sorumlu kuruluş olarak Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yer alması uygun olacaktır. ASPB Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü nün işbirliği kurluşu olarak yer alması ve işbirliği kuruluşlarına Türkiye Belediyeler Birliği nin (TBB) eklenmesi faydalı olacaktır. TBMM ne sevk edilen Gelir Vergisi Kanunu Tasarısının 68. maddesinin 1. fıkrasının c alt bendinde, münhasıran kreş ve anaokulu faaliyetinde bulunacak olan veya mevcut işletme içerisinde çalışanların çocuklarına bakım amacıyla kurulan kreş ve anaokuluna ilişkin kuruluş ve yapım giderlerinin yüzde 100 ünün yıllık beyannamede bildirilecek gelir veya kazançtan indirilmesine imkân tanınmıştır. Yine aynı tasarının 83. maddesinde ticari, zirai ve mesleki faaliyeti nedeniyle ilk defa gelir vergisine tabi olan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla yirmi dokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, talepleri halinde, faaliyete başladıkları vergilendirme döneminden itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri kazançlarının asgari ücretin yıllık tutarına isabet eden kısmının, 77 nci maddenin birinci fıkrasındaki tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oran ile çarpılmasıyla bulunan tutar, bunların kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması konusunda bürokratik engeller kaldırılacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, ASPB, MEB, SGK c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Devlet memurlarının çocuklarına yönelik hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kreş ve gündüz bakımevleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu na dayanılarak hazırlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkındaki Yönetmelik kapsamında açılmaktadır. Söz konusu Yönetmelik Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca (DPB) hazırlanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nın bu kuruluşları açma, kapatma, hizmeti yürütme yetkisi

81 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ bulunmamakta olup, yalnızca denetimlerini sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu tedbir ile kamu kurumlarındaki kreşlerin etkin şekilde kullanılması ve özel sektör çalışanlarının da eşit şartlarda bu kreşlerden faydalanmasının sağlanması, kamu kurumlarına ait kreşlerde yer olmaması durumunda çocuklara özel sektör kreşlerinde belli bir kontenjan ayrılması için destek sağlanması amaçlanmaktadır. Tedbirin açıklamasında yer alan kamu kurumlarındaki kreşlerinin etkin şekilde kullanılması ifadesinin tedbir maddesine de yansıtılmasının, maddenin böylece daha açık hale getirilmesinin, tedbire ilişkin sorumlu kurumun tedbirin yasal düzenleme içermesi bakımından Devlet Personel Başkanlığı olarak belirlenmesinin, Çalışma Genel Müdürlüğü nün ise işbirliği yapılan kurumlar içinde yer almasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB - Devlet Personel Başkanlığı olacak, ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir Ev hizmetlerinde ve ev eksenli çalışan kadınların çalışma şartlarının iyileştirilmesine yönelik önlemler alınacak ve kayıtlı istihdama geçmeleri özendirilecektir. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB, İŞKUR, MYK c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 6552 sayılı Torba Kanununun 40ıncı maddesiyle birlikte 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa eklenen Ek 9uncu maddeyle, ev hizmetlerinde ücretle ve süreksiz çalışanlar da sigortalılar grubuna eklenmiştir. Yeni düzenlemeyle ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalıştırılanlar primlerini kendileri ödeyerek bu haktan yararlanacaklardır. Buna göre daha evvel 5510 sayılı Kanunun Sigortalı sayılmayanlar başlıklı 6. maddesinde sayılan ev hizmetlerinde ücretle ve süreksiz çalışanlar bu maddeden çıkartılmış, tıpkı ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli çalışanlar gibi bu kesim de sigortalı sayılmışlardır. Ev hizmetlerinde ücretle ve süreksiz çalışanların da sigortalılar grubuna eklenmesi, yeni düzenlemeyle ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalıştırılanların primlerini kendileri ödeyerek bu haktan yararlanması imkânının getirilmesi suretiyle kayıtlı istihdama ilişkin olarak tedbir maddesinin gerçekleşmiş olduğu değerlendirilmektedir. 81 e) Değerlendirme: Tedbir maddesinin Ev hizmetlerinde çalışan kadınların kayıtlı istihdama

82 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ geçmeleri yönünde bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. şeklinde değiştirilecek ve işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenecektir. Ev eksenli çalışan kadınlar ile ilgili yeni bir tedbir önerilecektir Mevzuatta yer alan işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten düzenlemeler AB normları ile uyumlaştırılacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İŞKUR, Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Söz konusu tedbir kapsamında 2006/54 ve 2010/18 sayılı AB Direktifleri göz önünde bulundurularak İş Kanunu, Devlet Memurları Kanunu ile söz konusu kanunların ikincil düzenlemelerinde gerekli yasal değişikliklerin yapılması planlanmakta olup tedbire ilişkin 2014 yılı içinde herhangi bir çalışma gerçekleştirilmemiştir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı olacak, ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlar içinde yer alacaktır. Tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir İşyerinde psikolojik tacizi önlemeye yönelik yaptırımlar etkinleştirilecektir. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İnsan Hakları Başkanlığı, DPB, Sosyal Taraflar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Söz konusu tedbir kapsamında

83 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 19 Mart 2011 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi konulu 2011/2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde yer alan tedbirlerin hayata geçirilmesi amaçlanmıştır. İşyerinde kendilerine psikolojik taciz (mobbing) uygulandığı iddiaları ile ilgili olarak 2014 yılı içinde İş Teftiş Kurulu Başkanlığı na intikal eden 42 dilekçeden, 19 tanesi program dışı teftiş kapsamında incelemeye alınmıştır. İş Teftiş Kurulu Başkanlığı nca 2014 yılında yürütülen teftişlerde, 4857 sayılı Kanunun 5 inci maddesini ihlal eden 11 işveren hakkında TL idari para cezası uygulanması istenilmiştir. Kamu ve özel sektörde yaşanan ve sık sık kamuoyunun gündemine gelen mobbing olaylarını engellemek, toplumun bilinçlendirilmesini sağlamak için tüm çalışanları kapsamak üzere İşyerlerinde Psikolojik Taciz Genelgesi 19 Mart 2011 tarihinde sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Genelgenin 5inci maddesinde; çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde DPB, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımı ile Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu kurulması öngörülmüştür. Genelgenin beşinci maddesi uyarınca, işyerlerinde psikolojik tacizin önlenmesine yönelik olarak ülke çapında politikaların belirlenmesine katkı sağlamak, eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini koordine etmek ve yönlendirmek, ihtiyaç duyulan konularda araştırma ve inceleme yapmak/ yaptırmak, rapor, rehber ve bilgilendirme dokümanları hazırlamak ve kamuoyunu bilinçlendirme çalışmaları yapmak üzere Bakanlığımız bünyesinde Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu oluşturulmuştur. Kurul tarafından İşyerlerinde Psikolojik Tacizin Önlenmesi Genelgesi Uygulama Eylem Planı ( ) hazırlanmıştır. Kurul bu kapsamda çalışmalarına devam etmektedir. Bu tedbirde yer alan; işyerinde psikolojik tacizi önlemeye yönelik yaptırımların etkinleştirilmesine ilişkin olarak verilen sürenin 2014 yılı ile sınırlı olmasına rağmen söz konusu faaliyetlerin 2015 yılında da devam ettirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin süre, sürekli olarak değiştirilmelidir Kadınların işgücüne katılımının ve istihdamının önündeki kültürel engellerin azaltılması amacıyla, toplumun ilgili kesimlerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. 1.Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü 2.Kurum: İŞKUR 83 İlgili Birim: Basın, Yayın ve Tanıtım Birimi

84 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, TRT, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İstanbul da Haziran 2012 de gerçekleşen Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Avrasya konulu Dünya Ekonomik Forumu kapsamında Türkiye Cinsiyet Eşitliği Görev Grubu, Türkiye ekonomik cinsiyet uçurumunun (kadın-erkek arasında kaynakların eşit paylaşımı) önümüzdeki 3 yıl içinde yüzde 10 a kadar kapatılması amacı ile kurulmuştur. Görev grubu, bir basın lansmanı ile İş te Eşitlik Platformu na dönüşmüştür. Ekonomik cinsiyet uçurumunun kapatılması hedefinin ilk yıl için yüzde 3,1 i gerçekleştirilmiştir. Nisan 2013 ayından itibaren platforma üyelik işlemleri adresinden gerçekleştirilmektedir. İş te Eşitlik Platformu -Kurumlar İçinde Cinsiyet Eşitliğinin Tesis El Kitabı- hazırlanmıştır. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü broşürü hazırlanmıştır. Kırsal Alanda Kadın broşürü hazırlanmıştır. Bakanlığımız, Intel Teknoloji Hizmetleri Limited Şirketi ve Türkiye Kadın Girişimciler Derneği (KAGİDER) işbirliğinde imzalanan Protokol kapsamında Genç Fikirler, Güçlü Kadınlar Projesi hayat geçirilmiş olup Türkiye genelinde 1000 in üzerinde yaş arası gencin teknoloji kullanarak üretecekleri yenilikçi fikirler ile kadınların yaşadıkları sorunlara ilişkin çözüm önerileri üretmesi amaçlanmaktadır. Proje kapsamında 2013 yılında Kütahya ve Erzurum da; 2014 yılında Gaziantep, Sakarya, Trabzon ve Adana da fikir kampları gerçekleştirilmiştir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile 14 Mayıs 2012 tarihinde imzalanan Kadın Çiftçi Eğitimi İşbirliği Protokolü ile kırsal alanda yaşayan ve çiftçilikle uğraşan kadınların tarım, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadına yönelik şiddet, kişi hak ve özgürlükleri konularında eğitilmesi ve kurumlar arası işbirliğinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Protokol kapsamında 771 kadın çiftçiye eğitim verilmiştir. Eğitimlerin yaygınlaştırılması amacıyla İl Müdürlüklerimiz ve Kuruluşlarında görevli sosyal çalışma görevlilerine yönelik Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eğitici Eğitimleri gerçekleştirilmiş olup; kadın çiftçilere yönelik eğitimlerin 81 ilde 2015 yılı Ağustos ayına kadar tamamlanması planlanmaktadır. İşgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ilgili tüm tarafların çabasını, çalışmasını gerektirmektedir. Bu nedenle özellikle istihdam kurumu olan ve tüm illerde teşkilatlanmış İŞKUR un sorumlu kuruluş olarak yazılmasının uygun olduğu değerlendirmektedir. İstihdamda 3İ Dergisinin 12. sayısında Kadınlar için daha çok ve daha iyi işler Projesi ile ilgili bilgilendirme yapıldı. Proje ile ilgili web, facebook ve twitter haberleri de yapıldı. Konuyla ilgili basın bilgilendirildi. Tedbirle ilgili Başkanlıkların yürüttüğü çalışmalar hakkında Basını bilgilendirmeye devam edilecektir. e) Değerlendirme: Tedbir kapsamında yapılacak bilinçlendirme çalışmalarının sürdürülebilir olması, kadınların işgücüne katılımı ve istihdamının artırılması için büyük önem arz ettiğinden tedbirin süresü, sürekli olarak değiştirilmelidir. Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 84

85 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.7. Kırdan kente göç eden kadınların, işgücü piyasasına uyumlarını sağlayıcı programlar gerçekleştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, ASPB c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kadınların nitelik kompozisyonları geliştirmek ve istihdam edilebilirliklerini artırmak amacıyla aktif işgücü piyasası programları düzenlenmekte olup bu kapsamda mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları, toplum yararına programlar ve diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar düzenlenmektedir. Aktif işgücü programları kapsamında; Ocak-Ekim 2014 dönemine ilişkin olmak üzere toplam mesleki eğitim kursu düzenlenmiş olup, bu kurslara katılan kadın katılımcı sayısı olmuştur. Yine aynı dönemde açılan 889 girişimcilik eğitim programına ve işbaşı eğitim programına katılan kadın sayısı ise sırasıyla ve olmuştur. Dolayısıyla Ocak-Ekim 2014 döneminde İŞKUR aracılığıyla düzenlenen ve kadınların yoğun olarak faydalandığı mesleki eğitim, girişimcilik eğitimleri ve işbaşı eğitim programlarına katılan kadın katılımcı sayısı olmuştur. e) Değerlendirme: İşbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü nü eklenmelidir İller bazında yapılacak işgücü piyasası analizlerinden hareketle kadın istihdamı için ön plana çıkan sektörlere yönelik işgücü yetiştirme kurslarına öncelik verilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Yerel Yönetimler, Sosyal Taraflar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2013 yılında yapılan mevzuat

86 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ düzenlenmesi ile işgücü piyasası araştırma sonuçları, işverenlerden ve işgücü piyasasının temel aktörlerinden gelen somut talepler dikkate alınarak kurslar düzenlenmektedir. Ayrıca özel politika ve uygulama gerektiren gruplar için özel bütçe ve mevzuat düzenlemesi yapılmıştır. İŞKUR tarafından aktif işgücü programları kapsamında düzenlenen kurslardan 2013 yılı itibarıyla yararlanan kadın sayısı mesleki eğitim programı için , girişimcilik eğitim programı için , işbaşı eğitim programı için ise dür itibariyle mesleki eğitim programından , girişimcilik eğitim programından ve işbaşı eğitim programından yararlanan kadın sayısı ise olmuştur. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Şiddet mağduru kadınların, konukevinde kalanların, eski hükümlü ile kocası ölmüş veya boşanmış kadınların ekonomik ve sosyal yaşama katılımları desteklenecektir. Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Adalet Bakanlığı, MEB, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Eşi Vefat Etmiş Kadınlara Yönelik Yardım Programı ASPB Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik te konukevinde sunulacak hizmetler arasında mesleki eğitim kursu verilmesi hükmüne yer verilmiştir. Kadın konukevi bulunan illerde; kadın konukevlerine kabul edilen kadınların hukuki konularda rehberlik almaları, gerektiğinde ücretsiz avukat sağlanmasında işbirliği yapılması, kadın konukevi açılacak binaların temini, kadın konukevinden ayrılan kadınlara kira ve çocuklarına eğitim yardımı sağlanması, iş bulmalarına destek sağlanması, Halk eğitim merkezlerinde yürütülen meslek edindirme kurslarına katılımları sağlaması amacıyla Yerel Yönetimler, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri, Baro Başkanlıkları, Milli Eğitim Müdürlükleri, SYDV ler vb. kurum ve kuruluşlar, ayrıca sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içerisinde hizmetler yürütülmektedir. 86 İŞKUR tarafından 2014 Ocak-Ağustos döneminde 54 eski hükümlü kadınla İş ve Meslek Danışmanlığı Bireysel görüşmesi gerçekleştirilmiştir. ASPB İl Müdürlükleri ile irtibata geçilmesi suretiyle, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri nde (ŞÖNİM) hizmet alması öngörülen kişilerin danışmanlık faaliyetleri kapsamında - tercihen kadın iş ve meslek danışmanlarınca - belirli dönemlerde düzenlenecek ziyaretlerle, Kurum hizmetlerinden yararlandırılmaları sağlanmıştır. İlgili dönemde bu kapsamda 125 kadınla görüşülmüştür.

87 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması sağlanacaktır. Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sabancı Vakfı tarafından finanse edilen ve bütçesi USD olan Birleşmiş Milletler Kadınların İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı (BMOP), Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği işbirliğiyle Birleşmiş Milletler Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadının Güçlenmesi Birimi, BM Kalkınma Programı ve Sabancı Üniversitesi tarafından yürütülmektedir. BMOP kapsamında, Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme ve Mor Sertifika Programı bileşenlerine ilişkin eğitim çalışmaları devam etmekte olup Sabancı Vakfı Hibe Programı birinci ve ikinci teklif çağrıları kapsamında ise Sivil Toplum Kuruluşlarına hibe verilmiştir. Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme bileşeni kapsamında pilot illerdeki eğitimler tamamlanmış olup yerel yönetimler bünyesinde çalışmalar devam etmektedir. Tedbir maddesinin, Kalkınma Planında yer alan Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme konusunda farkındalık oluşturulacak ve örnek uygulamalar geliştirilecektir. ifadesine uygun olarak İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması konusunda farkındalık arttırılacaktır. şeklinde değiştirilmesi ve bu konuda çalışmalar yapan tüm kurum ve kuruluşların işbirliği kuruluşu olarak belirlenmesi uygun olacaktır. e) Değerlendirme: ASPB Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü nün önerisi doğrultusunda tedbir maddesinin İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması konusunda farkındalık arttırılacaktır. şeklinde değiştirilmelidir. İşbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına Türkiye Belediyeler Birliği nin (TBB) eklenmelidir. 87

88 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Çocuk sahibi olan kadınların işgücü piyasasından kopmalarının engellenmesine dönük teşvik edici düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK, Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Söz konusu tedbir ile kısmi süreli çalışma gibi esnek çalışma biçimlerinin kullanılması yoluyla, aile ve iş hayatı arasında denge kurulması, çocuk bakımı yükünün ebeveynler arasında paylaşılması ve böylece kadının uzun süreler ile işgücü piyasasının dışında kalmasının engellenmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Tedbire ilişkin çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: İşbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir Kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi amacıyla düşük gelir grubundaki kadınların bilinçlendirme çalışmaları ve mikro kredi sistemi ile desteklenmesi sağlanacaktır. Kurum: Hazine Müsteşarlığı İlgili Birim: Mali Sektörle İlişkiler ve Kambiyo Genel Müdürlüğü Mali Sektör Politikaları ve Koordinasyon Dairesi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Kalkınma Bakanlığı, BDDK, Yerel Yönetimler c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ülkemizde yaygın olarak sivil toplum kuruluşlarınca verilen mikro finans hizmetlerine ilişkin bütüncül bir yasal altyapının oluşturulması planlanmaktadır. Mevcut durumda çeşitli mevzuatta parçalı ve kısıtlı olan düzenlemelerin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması önem arz etmektedir. 88 Bunun yanında bilinçlendirme faaliyetlerinin daha etkin ve etkili olabilmesi için kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili diğer paydaşların işbirliği içerisinde çalışması sağlanacaktır.

89 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Son olarak işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar başlığı altına İçişleri Bakanlığı nın da alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: İşbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığı eklenmelidir Kadın istihdamının artırılmasına ve çalışanların kayıtlı hale getirilmesine yönelik teşvik düzenlemeleri tanıtılarak uygulamanın yaygınlaşması sağlanacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü İstihdam Teşvikleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Kalkınma Bakanlığı, BDDK, Yerel Yönetimler c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 4447 sayılı Kanunun geçici 7. ve geçici 10. maddelerinde düzenlenen sigorta prim teşvikleri özellikle kadın istihdamının artırılması ve kayıtlı çalışmalarının teşvik edilmesine yöneliktir sayılı Kanuna 5763 sayılı Kanunla eklenen geçici 7. maddede düzenlenen sigorta prim teşviki kapsamında, işverenler tarihine kadar işe almış oldukları 18 yaşından büyük kadın sigortalılar için ilgili Kanunda aranan şartları da sağlamaları kaydıyla, prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan işveren hissesinin her yıl belli bir oranında beş yıl boyunca bu teşvikten yararlanabilmektedir sayılı Kanunun geçici 7. maddesinde düzenlenen sigorta prim teşvikinden yararlanma süresi tarihinde sona erecektir sayılı Kanuna 6111 sayılı Kanunla eklenen geçici 10. maddede düzenlenen sigorta prim teşviki kapsamında işverenler ila tarihleri arasında işe almış oldukları 18 yaşından büyük kadın sigortalılar için kadın sigortalının mesleki yeterlilik belgesine sahip olması halinde 48 ay; Mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yükseköğretim kurumlarından mezun olması veya Türkiye İş Kurumunca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirmesi halinde 36 ay; belirtilen niteliklere sahip olmaması halinde ise 24 ay süreyle bu teşvikten, prime esas kazanç üzerinden hesaplanan işveren priminin tamamı oranında yararlanabilmektedir. Mevcut uygulamada özellikle kadın istihdamının artırılmasına yönelik uygulanan sigorta prim teşvikleri 4447 sayılı Kanunun geçici 7. ve 10. maddelerinde düzenlenmiş olup, kadın istihdamın artırılmasına yönelik planlanan ayrı bir faaliyetimiz bulunmamaktadır. 89

90 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Sigorta prim teşviklerinin yaygınlaştırılması ve tanıtılmasıyla ilgili olarak ise, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) üyesi işverenlere yönelik 24 ayrı bilgilendirme semineri düzenlenmiş olup, bilgilendirme seminerleri başlamıştır. e) Değerlendirme: İşbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir. Politika No ve Adı: 2. Genç işsizliği azaltılacaktır Gençlere kariyer planlaması, iş arama yardımları, eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri sunulacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB, İŞKUR c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR tarafından kariyer planlarını yaparken öğrencilere yardımcı olmak amacıyla 2014 yılında ikincisi hazırlanan Meslek Seçimine Destek dergisi 1 milyon adet basılmıştır. İş ve meslek danışmanları okulları ziyaret ederek rehber öğretmenlerle düzenledikleri seminerlerde iş arama becerileri ve dergi hakkında öğrencileri bilgilendirmekte ve dergileri orta okullar ile liselerde öğrencilerle paylaşmaktadırlar. Derginin üçüncüsü için de hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Rehberlik ve danışmanlık faaliyetlerinin etkinliği ve ulaşılabilirliği ile Kurumun tanınırlığının arttırılması için üniversitelerde 78 İŞKUR İrtibat Noktası açılmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 90

91 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.2. Gençler işgücü eğitimleri ile desteklenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, MEB c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kurum tarafından gençlere yönelik hem özel politika kapsamında hem de genel kurs ve programlar düzenlenmektedir. Gençlerin işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere aktif işgücü hizmetleri kapsamında mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları, toplum yararına programlar ve diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar düzenlenmektedir. Ocak-Ekim 2014 döneminde aktif işgücü programları kapsamında düzenlenen kurslara katılan yaş grubu kişilerin sayısı olup, bu kişilerin ü kadın ve i ise erkektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Genç girişimciliği desteklenecektir. 1.Kurum: KOSGEB 2.Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ve İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, ÇSGB, KOSGEB, Kalkınma Ajansları, İlgili, Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli 91 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Gençlerin nitelik kompozisyonları geliştirmek ve istihdam edilebilirliklerini artırmak amacıyla aktif işgücü piyasası programları düzenlenmektedir. Bu programlar kapsamında girişimciliğin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, ekonomide yeni işlerin yaratılması ve sürdürülebilir işletmelerin kurulması ve bunların geliştirilmesi amacıyla Girişimcilik eğitim programları düzenlenmektedir.

92 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) arasında tarihinde imzalanan Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi (UGE) İşbirliği Protokolü ile girişimcilik eğitim modülleri oluşturulmuş ve kullanılmaya başlanılmıştır. Ayrıca Program kapsamında Kurum, girişimcilik eğitimi almış kişilere iş kurma ve geliştirme konularında danışmanlık ve mentorluk hizmeti ile birlikte finansal destek olanaklarına erişim imkânlarını kolaylaştırıcı hizmetleri vermektedir. Bunun yanı sıra İl müdürlükleri girişimcilik eğitimin programlarını başarı ile bitirenlere yönelik olarak yılın belirli dönemlerinde işbirliği yapılan kurum/kuruluş ile birlikte kamu kurum/kuruluşları, meslek birlikleri ve odaları, finans kuruluşları, dernek ve vakıflar ile üniversiteler işbirliğinde girişimcilik seminerleri düzenlemektedirler; girişimcilik eğitim seminerlerinde programa katılanların başarılı işverenlerin başarı hikâyelerini dinleyebilmeleri, finansman koşulları hakkında ayrıntılı bilgi edinebilmeleri, daha önce eğitim almış adayların tecrübelerini paylaşabilmeleri sağlanmaktadır. Özel sektör ve finans kuruluşlarının da davet edileceği etkinlikte; özel kredi ve finansman olanaklarının tanıtımı yapılmaktadır. Ocak-Ekim dönemi itibariyle 2014 yılında İŞKUR tarafından düzenlenen girişimcilik eğitim programlarına erkek kadın olmak üzere toplamda kişi katılmıştır. Girişimcilik eğitim programlarına katılanların yaş dağılımına bakıldığında ise katılımcıların yüzde 19,2 si yaş arası gençlerden oluşmaktadır. Bu eğitim programlarına katılan yaş arası toplam kişinin i kadın, si ise erkektir. KOSGEB Girişimcilik Destek Programı kapsamında düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitiminin hedef kitlesi kendi işini kurmak isteyen gerçek kişiler olup, eğitimler genel katılıma açık olarak düzenlenebileceği gibi, genç girişimci, kadın girişimci ve yükseköğretim kurumlarının öğrencileri gibi belirli bir hedef gruba yönelik olarak da yapılabilmektedir yılı Kasım sonu itibarıyla düzenlenen eğitimlere ilişkin veriler şu şekildedir: KOSGEB Birimleri tarafından düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri, 178 Eğitim Girişimci (Genel Katılım) Kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri, Eğitim Girişimci (Genel Katılım) Yükseköğretim kurumları tarafından örgün eğitim kapsamında verilen girişimcilik dersleri; ( eğitim öğretim yılı: 87 Üniversitede 905 sınıf ve eğitim öğretim yılı*: 67 Üniversitede 921 sınıf) * Başvuru süreci devam etmektedir. Başkanlığımız koordinasyonunda hazırlıkları tamamlanan ve Yüksek Planlama Kurulu onayı aşamasında olan Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (GİSEP) kapsamında belirlenen benzer tedbir için görüşleri doğrultunda Gençlik ve Spor Bakanlığı sorumlu kurum olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda KOSGEB in de tedbir için işbirliği kurumlar arasına alınarak tedbir sorumlu kurumunun Gençlik ve Spor Bakanlığı olarak belirlenmesinin uygun olacağı hususu değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum İŞKUR olacak, KOSGEB ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 92

93 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.4. Gençlerin kayıt dışı çalışmasıyla mücadele edilecektir. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, ÇSGB, Mülki İdareler c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: KOSGEB in eğitim verdiği genç girişimcilere ve diğer kurslarında kullanılmak Sosyal Güvenlik, Hak ve Yükümlülükler başlıklı 22 sayfalık bir kitapçık hazırlanmış, kitapçık adet basılarak bu kurslarda dağıtımı sağlanmıştır. Ayrıca gençlere yönelik olarak sosyal güvenlik hakları ve kayıt dışı çalışmanın olumsuz sonuçları konularını içeren Haklarımız başlıklı bir broşür hazırlanmıştır adet basılan broşür; belediyelerin gençlere yönelik faaliyetleri ve İşkur un meslek edindirme kurslarında dağıtılması sağlanmıştır yıllarında üniversitelerde kayıtlı istihdamı teşvik konusunda farkındalık artırma faaliyeti yapılması ve SGK uzmanlarının öğrencileri bilgilendirmeleri planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır İşgücü uyum programlarından yararlanan özellikle genç kadınlar başta olmak üzere gençlerin işgücü piyasasına entegrasyonunu sağlamak üzere rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu faaliyet kapsamında 2014 Ocak-Kasım döneminde işgücü yetiştirme kursuna katılanlardan ı genç kadın olmak üzere toplamda genç iş arayana İş ve Meslek Danışmanlığı hizmeti sunulmuştur. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 93

94 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.6. İstihdam fuarları, kariyer günleri tanıtım materyalleri yoluyla İŞKUR tarafından verilen girişimcilik eğitimlerinin gençler arasındaki tanınırlığı artırılacak ve daha fazla gencin bu eğitimlerden yararlanması sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Basın, Yayın ve Tanıtım Birimi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kamu İstihdam Hizmetlerinin Geliştirilmesi Operasyonu kapsamında İŞKUR tarafından gerçekleştirilen tüm etkinliklerde kullanılmak üzere A dan Z ye İŞKUR Broşürleri bastırılmış olup, bu broşürler istihdam fuarları ve kariyer günlerinde kullanılmak üzere illerin talepleri doğrultusunda illere gönderilmektedir. A dan Z ye İŞKUR Broşürleri Kamu İstihdam Hizmetlerinin Geliştirilmesi Operasyonu kapsamında toplamda adet basılmıştır. Söz konusu broşürler 2013 yılında, NUTS II kapsamında adet Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan, Van, Muş, Bitlis, Hakkâri, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Şanlıurfa, Diyarbakır, Gaziantep, Adıyaman, Kilis, Kayseri, Sivas, Yozgat, Trabzon, Ordu, Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli, Kastamonu, Çankırı, Sinop, Samsun, Tokat, Çorum, Amasya, Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye olmak üzere toplam 43 ile İŞKUR Otobüsü aracılığıyla dağıtılmıştır yılı içinde ise toplam 8950 adet A dan Z ye İŞKUR Broşürü basılmış olup bu broşürlerin 300 adedi Gaziantep e, 600 adedi Antalya İl Müdürlüğü ne, 500 adedi İzmir İl Müdürlüğü ne, 200 adedi Düzce İl Müdürlüğü ne, 200 adedi Bilecik İl Müdürlüğü ne, 400 adedi Adana İl Müdürlüğü ne, 400 adedi Kocaeli İl Müdürlüğü ne, 500 adedi Eskişehir İl Müdürlüğü ne, 100 adedi Isparta İl Müdürlüğü ne, 200 adedi Malatya İl Müdürlüğü ne, 1500 adedi Ostim Şube Müdürlüğü ne, 200 adedi Çankaya Şube Müdürlüğü ne, 1000 adedi İstanbul İl Müdürlüğü ne, 1000 adedi İzmir İl Müdürlüğü ne, 300 adedi Muğla İl Müdürlüğü ne, 200 adedi Hatay İl Müdürlüğü ne, 300 adedi Malatya İl Müdürlüğü ne, 200 adedi Sivas İl Müdürlüğü ne 500 adedi İş Meslek Dairesi ne dağıtılmak üzere gönderilmiştir. Basılan broşürlerden İŞKUR Basın, Yayın ve Tanıtım Biriminin elinde kalan adeti ise illerin talepleri doğrultusunda istihdam fuarları ve kariyer günlerinde kullanılmak üzere dağıtılmaktadır. Konu ile ilgili Basın Bültenleri aracılığıyla kamuoyu bilgilendirilmektedir e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 94

95 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.7. Toplumsal cinsiyet eşitliği ve genç istihdamı yılda en az bir kez İİMEK gündemine alınacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, SGK, Sosyal Taraflar, İlgili STK lar, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Konu ile ilgili İl Müdürlüklerine talimat yazılarak konunun gündeme alınması istenmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Kırsal kesimdeki gençlerin İŞKUR hizmetlerine erişimini sağlamak üzere mobil hizmet birimleri oluşturulacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, SGK, Sosyal Taraflar, İlgili STK lar, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Oluşturulması planlanan mobil hizmet birimlerinin özellikle kırsal kesimde gençlerin istihdamına katkı sağlamak odaklı planlama süreciyle hizmet vermesi daha fazla gencin Kurum hizmetlerine erişiminin artırılması amaçlanmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 95

96 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.9. Gençlere yönelik teşvik düzenlemeleri ve İŞKUR faaliyetleri tanıtılarak daha fazla işverene ulaşılması sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Basın, Yayın ve Tanıtım Birimi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BSTB, KOSGEB, SGK, Sosyal Taraflar, İlgili STK lar, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kamu İstihdam Hizmetlerinin Geliştirilmesi Operasyonu kapsamında İŞKUR tarafından gerçekleştirilen tüm etkinliklerde kullanılmak üzere 2013 yılında 300 bin adet işveren, 300 bin iş arayan broşürü basılmış ve toplam 600 bin broşürün 500 bini İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezlerine dağıtılmıştır. Kalan 100 bin broşür ise illerin talepleri doğrultusunda illere gönderilmektedir. Konu ile ilgili Basın Bültenleri aracılığıyla kamuoyu bilgilendirilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır Gençlere girişimcilik perspektifinin kazandırılmasını sağlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. Kurum: YÖK İlgili Birim: Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, KOSGEB, İlgili STK lar, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu konu Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu İnsan Kaynağı Stratejisinde de ele alınmış ve konu ile ilgili kurumlarla işbirliği yapılarak çalışmalar tamamlanmıştır. Bu çalışmalar neticesinde üniversitelerimizde müfredatlar gözden geçirilerek girişimcilik yeteneği kazandıracak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Konu ile ilgili mevcut durum raporlanarak ilgili kurumlarla bir toplantı ile paylaşılacaktır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 96

97 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İlgili kuruluşlarla işbirliğine gidilerek ara yüzler oluşturulacak ve bu kapsamda staj ve işbaşı eğitimleri artırılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal taraflar, İlgili STK lar, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kuruma kayıtlı işsizlerin kuruma kayıtlı işyerlerinde; teorik bilgilerini uygulama yaparak pekiştirmeleri ve mesleki deneyim kazanmaları ve işverenlerin de hiçbir gider ödemeden istihdam edecekleri kişiyi kendilerinin yetiştirmesine olanak sağlamak amacıyla aktif işgücü programları kapsamında işbaşı eğitim programları düzenlenmektedir. İşbaşı eğitim programları kapsamında, işverenlerin aynı il sınırları içerisindeki toplam çalışan sayısı üzerinden kontenjan hesaplanmakta ve 2 ile 10 arasında çalışanı bulunan işverenler 1, 11 ve üzeri çalışanı bulunanlar ise çalışan sayısının 1/10 u oranında katılımcı ile program başlatabilmektedir. Program süresi toplamda 160 fiili günden fazla olamamakla birlikte katılımcılar, 24 ay içinde en fazla 160 fiili gün bu programdan yararlanabilmektedir. Program günlük en az 5, en fazla 8 saat, haftada en fazla 6 gün ve yine haftada en fazla 45 saat olarak uygulanmaktadır. Program kapsamında İŞKUR tarafından, katılımcıya işbaşı eğitim programına katıldığı her bir fiili gün için; katılımcı zaruri giderleri (25 TL) Genel Sağlık Sigortası primleri ve İş Kazası ve Meslek Hastalığı primleri ödenmekte olup, işverenler program süresince herhangi bir gider ödememektedir. Ocak-Ekim 2014 döneminde aktif işgücü programları kapsamında düzenlenen işbaşı eğitim programına toplam kişi katılmış olup, bu kişilerin sı erkek, i ise kadındır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 97

98 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 3. Özürlülerin işgücüne katılım oranı ve istihdamı artırılacaktır Özürlü istihdam eden özel sektör işverenlerinin özürlü çalışanları için ödedikleri sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı ilgili kamu kurum/kuruluşları tarafından karşılanacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Engelli istihdamının artırılması amacıyla özel sektörde istihdam edilen engelliler ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelliler için bunları çalıştıran işverenlere sigorta prim teşviki sağlanmaktadır. Daha önce özel sektör işverenlerince, kontenjan kapsamında ve korumalı işyerlerinde çalıştırılan engellilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası ve yükümlü olmadıkları halde işverenlerce çalıştırılan engellilerin ise prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanmakta iken; tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6518 sayılı Kanunda yapılan düzenleme ile bundan sonra özel sektör işverenlerince çalıştırılan tüm engelliler ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engellilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının Hazinece karşılanması sağlanmıştır sayılı Kanunun 30uncu maddesinin 1inci fıkrasında, işverenlerin, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli çalışma yükümlü oldukları hükmü yer almaktadır sayılı Kanunun 30uncu maddesinin 6 ncı fıkrasına göre; - Aynı il içindeki işyerlerinde toplam 50 veya daha fazla sigortalı çalıştıran sektör işyeri işverenleri (%3 oranında engelli sigortalı çalıştırmak zorunda), - Korumalı işyeri işverenleri, - Kontenjan fazlası engelli sigortalı çalıştıran işverenler, - Yükümlü olmadığı halde engelli sigortalı çalıştıran işverenler, Çalıştırmış oldukları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren priminin tamamı oranında destekten yararlanabilmektedir. 98

99 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Engelli istihdam eden işverenlere yönelik uygulanan sigorta prim teşviki dışında, engellilerin istihdamın artırılmasına yönelik ayrıca planlanan herhangi bir faaliyetimiz bulunmamaktadır. e) Değerlendirme: Tedbir maddesindeki mali destek önerisi İŞKUR tarafından tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6518 sayılı Kanunda ile hayata geçirildiğinden, tedbir tamamlanmıştır. f) Tamamlanma Durumu: Tamamlandı Özürlülerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini artırmak için genel ve mesleki eğitim, mesleki rehabilitasyon ve iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri geliştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından engelli çalıştırmayan işverenlerden 4857 sayılı Kanunun 101. maddesi gereğince tahsis edilen idari para cezaları fonundan 2013 ve 2014 yıllarında Korumalı İşyeri Hibe Desteği verilmiştir. Hazırlanan projelerin değerlendirmesi sonrasında 12 projenin kabul edilmesine karar verilmiştir. Hibe kapsamında; engelli çalışanların 12 ay boyunca ücretleri, 12 ay boyunca işyerinin işletme giderleri ve 150 bin TL makina donanım desteği verilecektir. Bu kapsamdaki destekler uygulama sonuçlarına göre devam edecektir. Danışmanlık hizmetlerinin yürütüldüğü İl Müdürlüklerinde görev yapan ve engelli bireylerle doğrudan temas halinde bulunan İş ve Meslek Danışmanlarının işaret dili eğitimi ve diğer engel gruplarına yönelik eğitimler alabilmelerine ilişkin çalışmalar planlanmaktadır. Bu kapsamda 2014 yılı Ocak-Kasım döneminde engelli vatandaşımıza İş ve Meslek Danışmanlığı hizmeti sunulmuştur. Ayrıca 2014 yılı Ocak-Ekim döneminde engelli vatandaşımız mesleki eğitim kurslarından faydalanmıştır. e) Değerlendirme: ASPB - Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlara eklenecektir. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. 99

100 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3.3. İşyerlerinin fiziksel ortamı özürlü bireylere göre düzenlenecek, kullanılacak araç ve gereçlerin ergonomik tasarımı konusunda işverenler teknik ve mali yönden desteklenecektir. 1.Kurum: Maliye Bakanlığı İlgili Birim: Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü 2.Kurum: ÇSGB İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, Yerel Yönetimler, İlgili Sivil Toplum Kuruluşları c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Maliye Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalar; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 89. maddesinin 14. bendinde 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100 ü oranında korumalı işyeri indirimi yapabileceği hükme bağlanmıştır. Benzer düzenleme 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun 10.maddesinin h bendine de eklenerek kurumlar vergisi mükelleflerinin de 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100 ü oranında korumalı işyeri indiriminden yararlanabilmesi sağlanmıştır. ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yapılan çalışmalar; 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10. maddesinde; (1) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu. b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi. c) İşyerinin tertip ve düzeni. ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu. ibaresi yer almaktadır. 100 Bu kapsamda işveren çalışma hayatında yer alan engelli bireyler ile ilgili işyeri ortamında risk

101 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ değerlendirmesi yapmak ve yapılan bu risk değerlendirmesi sonucunda belirlenen önlemleri almakla yükümlüdür. Sonuç olarak tedbir ile Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatımız uyumludur. Ayrıca Maliye Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecek olan araç ve gereçlerin ergonomik tasarımı konusunda işverenlerin teknik ve mali yönden desteklenmesi hususunda İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü gereken teknik (mevzuat desteği) desteği verebilir. Bilindiği üzere 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunda İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü nün temel görevi iş sağlığı ve güvenliği konularında, mevzuatın uygulanmasını sağlamak ve mevzuat çalışması yapmaktır. Yapılan mevzuat çalışmaları kapsamında engellilere verilecek teknik destek ve işyerlerinin fiziksel ortamının özürlü bireylere göre düzenlenmesi hususunda mevzuatımız tam anlamıyla uyumludur. Ancak sadece bu konuda ayrı bir çalışma (mevzuat, rehber vb.) yapılacak ise teknik destek verilebilir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü olacak, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Tedbirin mali destek bölümü tamamlanmış olup teknik destek açısından süre uzatımına ihtiyaç duyulduğu için tedbirin süresi, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir İşgücü piyasasına kazandırılmalarında güçlük çekilen özürlülere yönelik korumalı işyerlerinin teknik ve mali yönden devlet tarafından desteklenmesine yönelik düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, MEB, Üniversiteler c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ülkemizde engellilerin istihdamına ilişkin politikalar büyük ölçüde kota ve ceza sistemine dayanmaktadır. İzlenen bu politikaların engellilerin istihdamında istenilen sonuçları sağlayamaması başka istihdam yöntemlerinin de ele alınması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu yöntemlerden biri de işgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel ve ağır derecede engelliler için geliştirilen korumalı istihdam yöntemidir. Bu kapsamda, bütçe kısıtları dikkate alınarak korumalı

102 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ işyerlerinin kurulması ve devamlılıklarının sağlanabilmesi için gerekli olan teknik ve mali desteklerin içeriğine ilişkin yasa çalışması yapılacaktır. Engelli çalıştırmayan işverenlerden 4857 sayılı Kanunun 101. maddesi gereğince tahsis edilen idari para cezaları fonundan 2013 ve 2014 yıllarında Korumalı İşyeri Hibe Desteği verilmiştir. Hazırlanan projelerin değerlendirmesi sonrasında 12 projenin kabul edilmesine karar verilmiştir. Hibe kapsamında; engelli çalışanların 12 ay boyunca ücretleri, 12 ay boyunca işyerinin işletme giderleri ve 150 bin TL makina donanım desteği verilecektir. Bu kapsamdaki destekler uygulama sonuçlarına göre devam edecektir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, tedbirin sorumlu kurumunun Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü olmasının uygun olacağını belirtmiştir. e) Değerlendirme: Yapılması planlanan yasal çalışmanın takip edilmesi açısından tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir Özürlülerin bireysel becerilerini, mevcut potansiyellerini ve fonksiyonel kapasitelerini ortaya çıkaracak ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığınca hazırlanan ve 2015 yılı yatırım programına alınan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı kapsamında gönderilen İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi proje teklifimiz kabul edilmiştir. Bu proje kapsamında hem engellilere hem de meslek seçme aşamasındaki öğrencilere yönelik bir takım ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilmesi ve ülke çapında kullanımının yaygınlaştırılması planlanmaktadır. 102 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, tedbirin sorumlu kurumunun Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü olmasının uygun olacağını belirtmiştir.

103 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir Özürlü işçi ve memur çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluşlarına yaptırım uygulanacaktır. 1.Kurum: DPB İlgili Birim: Kamu Personel İstihdamı Daire Başkanlığı 2.Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, MEB, İlgili STK LAR, Yerel Yönetimler c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan çalışmalar; Engellilerin memur statüsünde istihdam edilmelerinde sağlanan hızlı artış devam ettirilecektir. Engelli kontenjan açığı bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının bu açıklarını en kısa sürede doldurmaları sağlanmaya çalışılacaktır yılında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53 üncü maddesinde gerçekleştirilen değişiklik sonrasında engelli adaylar kamu kurum ve kuruluşlarının memur kadrolarına merkezi sınav ve merkezi yerleştirme usulüne göre atanmaya başlamışlardır. Nisan 2014 de gerçekleştirilen ÖMSS sonucuna göre yapılan yerleştirmelerde 2012 yılında (5.254), 2013 yılında (5.926), 2014/1 yılında (1.616), 2014/2 yılında (3.951) olmak üzere toplam (16.747) kadroya ÖSYM Başkanlığınca merkezi yerleştirme yapılmıştır. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığınca ÖMSS sonucuna göre 2013 yılında (312), 2014(Şubat) da (200), EKPSS sonucuna göre 2014(Kasım) da (400) olmak üzere toplam (912) öğretmen kadrosuna yerleştirme yapılmıştır. Merkezi yerleştirme sonucu atama yapılan (16.747) kadroya Milli Eğitim Bakanlığınca atama yapılan (912) öğretmen kadrosu da ilave edildiğinde son üç yılda toplam (17.659) engelli adayın memur kadrosuna atamaları gerçekleştirilmiştir yılı içerisinde yapılacak engelli memur alımlarına ilişkin çalışmalar hali hazırda başlatılmış bulunmaktadır. 103

104 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İŞKUR tarafından yapılan çalışmalar; Engelli istihdamının artırılması amacıyla özel sektörde istihdam edilen engelliler ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelliler için bunları çalıştıran işverenlere sigorta prim teşviki sağlanmaktadır. Daha önce özel sektör işverenlerince, kontenjan kapsamında ve korumalı işyerlerinde çalıştırılan engellilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası ve yükümlü olmadıkları halde işverenlerce çalıştırılan engellilerin ise prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanmakta iken; tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6518 sayılı Kanunda yapılan düzenleme ile bundan sonra özel sektör işverenlerince çalıştırılan tüm engelliler ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engellilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının Hazinece karşılanması sağlanmıştır sayılı İş Kanunu nun 30uncu maddesi gereğince istihdamı zorunlu engelli kontenjanlarının takibi aylık olarak düzenli biçimde il/hizmet merkezi müdürlüklerimizce yapılmaktadır. Engelli kontenjan açığı bulunan işverenlerle iletişime geçilerek alınan engelli işgücü ilanları Kurumumuzca yayımlanmakta ve açık kalan kontenjanların kapatılmasına gayret gösterilmektedir. Buna rağmen engelli işçi çalıştırma yükümlülüğüne uymayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli işçi ve çalıştırmadığı her ay için Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce 2014 yılında TL idari para cezası uygulanmaktadır. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulmamaktadır. Engelli işçi çalıştırmadığı için işverenlerden tahsil edilen ceza paraları; engellilerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılmaktadır. e) Değerlendirme: Eyleme ilişkin sorumlu kurumun Devlet Personel Başkanlığı Kamu Personel İstihdamı Daire Başkanlığı olarak belirlenmesinin, İŞKUR İstihdam Hizmetleri Daire Başkanlığı nın ise işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar içinde yer almasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir Özürlü işçi ve memur çalıştırma kotalarına uymayan kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerine ve korumalı işyerlerindeki koşulların devamlılığına yönelik etkin denetim mekanizmaları geliştirilecektir. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İŞKUR 104

105 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı nca tarihleri arasında yapılan denetimlerde 50 den fazla işçi çalıştıran 119 işyerinde engelli ve eski hükümlü istihdamına yönelik mevzuat hükümlerine de bakılmış olup 30 işverenlik hakkında idari para cezası uygulanması istenilmiştir. Ayrıca, Özürlü ve Eski Hükümlü Çalıştırma konuları İş Müfettişi Yardımcılarına üç yıllık yardımcılık dönemi içerisinde yer alan Yetiştirme Eğitimi nde tüm müfettiş yardımcılarımıza eğitim konusu olarak verilmektedir. İş Müfettişi Yardımcılarının eğitimlerine ilişkin olarak Yetiştirme Eğitimi modülüne Korumalı İşyerleri Hakkında Yönetmelik de dahil edilmiş olup, iş müfettişi yardımcılarının eğitim uygulamalarında bu konuda eğitim konularına dahil edilecek şekilde yürütülecektir. Yine, Korumalı İşyerleri Hakkında Yönetmelik kapsamında, iş müfettişlerinin eğitim ve duyarlılıkları arttırmaya yönelik olarak 2015 yılı için eğitim programı taslağı hazırlanmıştır. e) Değerlendirme: Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir Yerel yönetimlere ait işyerlerinin işletilmesinde özürlülere öncelik tanınacaktır. Kurum: İçişleri Bakanlığı İlgili Birim: Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İlgili STK lar c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 633 Sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın görevlerinin sayıldığı 2. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde Engellilerin ve Yaşlıların her türlü engel, ihmal be dışlanmaya karşı toplumsal hayata ayrımcılığa uğramadan ve etkin biçimde katılmalarını sağlamak üzere; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesini koordine etmek, engellilere ve yaşlılara yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek; bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. hükmü bulunmaktadır. Söz konusu tedbir maddesi İçişleri Bakanlığı nın değil Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın görev alanına girmektedir. Bu sebeple tedbirin sorumlu kurumu ASPB ve işbirliği yapılacak kurum ise İçişleri Bakanlığı olmalıdır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı olacaktır. İçişleri Bakanlığı ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 105

106 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Tedbirde yer alan özürlü ibarelerinin engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Politika No ve Adı: 4. Uzun süreli işsizlerin işe dönüşü hızlandırılacaktır Uzun süreli işsizlere yönelik iş gücü yetiştirme programlarının etkinliği izlenecek, eksiklikler tespit edilerek ilave tedbirler alınacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, Yerel Yönetimler, Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aktif işgücü piyasası programları hedef odaklı izlenmekte ve değerlendirilmesine yönelik proje ve programlar geliştirilmeye çalışılmaktadır. İŞKUR tarafından istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, iş deneyimlerini artırmalarına ve kendi işlerini kurmalarına, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere aktif işgücü hizmetleri kapsamında mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları, iş ve meslek danışmanlığı faaliyetleri ve diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar düzenlenmektedir yılı Ocak-Ekim döneminde aktif işgücü piyasası programları kapsamında düzenlenen mesleki eğitim kursları, girişimcilik eğitim programları ve işbaşı eğitim programlarına erkek, kadın olmak üzere toplamda kişi katılmıştır. İşsizlerin bekleme durumlarına göre aktif işgücü piyasası programlarından yararlanma bilgileri Kurumca tutulmamaktadır. Ancak uzun süreli işsizler, başvurmaları halinde öncelikli olarak kurs/programlara yönlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 106

107 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 4.2. Uzun süreli işsizlik niteliklerine ya da sebeplerine göre yeniden tanımlanarak var olan iş danışmalığı hizmetleri bu tanımlara göre düzenlenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı, İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TÜİK c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Danışman portföylerinin segmantasyonu amacıyla Kurum kayıtlarının revize edilmesi çalışması başlatılmıştır. Çalışmalar sonucunda iş danışmanlığı hizmetleri buna göre düzenlenecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 5. Ayrımcılıkla mücadeleye yönelik düzenlemeler geliştirilecektir Ulusal ve yerel televizyon kanallarında ayrımcılığın önlemesine ilişkin kamu spotlarına yer verilecektir. Kurum: Türkiye Radyo Televizyon Kurumu İlgili Birim: Televizyon Dairesi Başkanlığı Program Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ulusal ve yerel televizyon kanallarında ayrımcılığın önlemesine ilişkin kamu spotlarına yer verilecektir. konusunda sorumlu kuruluş olarak değil işbirliği yapılan kurum/kuruluş başlığı altında yayıncı kuruluş olarak katkı sağlaması Türkiye Radyo Televizyon Kurumu açısından daha uygun olacaktır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB olacrak, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ise işbirliği yapılan kurumlar içinde yer alacaktır. 107 f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor

108 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 5.2. Toplumda ayrımcılıkla mücadeleye ilişkin bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İçişleri Bakanlığı, Kalkınma Ajansları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Çalışma Genel Müdürlüğü İstihdam Politikaları Daire Başkanlığı olarak özel politika gerektiren grupların (kadın, çocuk, engelli) istihdamının artırılması ve ayrımcılıkla mücadele amaçlarıyla çeşitli bilinçlendirme çalışmaları yürütülmektedir. Bu kapsamda, proje, yarışma ve farkındalık artırma toplantıları yapılmaktadır. 12 Mayıs 2014 tarihinde Çalışma Hayatında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödül Töreni düzenlenmiştir. 4 ve 6 Kasım 2014 tarihlerinde Kocaeli ve Ordu illerinde kadın istihdamı konusunda duyarlılık artırma faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 108

109 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Temel Politika Ekseni Eylem Planı kapsamında yer alan 36 tedbirin 1 tanesi tamamlanmış olup 35 tanesi devam etmektedir. Bu tedbirlerin 22 tanesi süresiz iken 8 tanesinin 2014 yılında, 4 tanesinin 2015 yılında, 2 tanesinin ise 2016 yılında tamamlanması gerekmektedir TAMAMLANMA SÜRESİ 2014 YILI OLAN TEDBİRLER Tamamlanan Tedbirler: Özürlü istihdam eden özel sektör işverenlerinin özürlü çalışanları için ödedikleri sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı ilgili kamu kurum/ kuruluşları tarafından karşılanacaktır. tedbiri tamamlanmış olup ( tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6518 sayılı Kanunda yapılan düzenleme ile bundan sonra özel sektör işverenlerince çalıştırılan tüm engelliler ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engellilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının Hazinece karşılanması sağlanmıştır.), tedbir maddesinin yenilenmesine ihtiyaç bulunmadığı değerlendirilmektedir. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması konusunda bürokratik engeller kaldırılacaktır. tedbire ilişkin süre, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir İşyerinde psikolojik tacizi önlemeye yönelik yaptırımlar etkinleştirilecektir. tedbiri tamamlanmış olmakla birlikte tedbirin devamlılığı önem arz ettiği için tedbirin süresinin sürekli olarak değiştirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Kadınların işgücüne katılımının ve istihdamının önündeki kültürel engellerin azaltılması amacıyla, toplumun ilgili kesimlerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. tedbiri gerçekleştirilmiş olmakla birlikte tedbir kapsamında yapılacak bilinçlendirme çalışmalarının sürdürülebilir olması, kadınların işgücüne katılımı ve istihdamının artırılması için büyük önem arz ettiğinden tedbir, sürekli olarak eksen eylem planında yer almalıdır İşyerlerinin fiziksel ortamı özürlü bireylere göre düzenlenecek, kullanılacak araç ve gereçlerin ergonomik tasarımı konusunda işverenler teknik ve mali yönden desteklenecektir. tedbirinin mali destek kısmı tamamlandığı için bu konuda sağlanan teknik desteğin takip edilmesi amacıyla tedbir süresi 2016 yılı olarak değiştirilmelidir İşgücü piyasasına kazandırılmalarında güçlük çekilen özürlülere yönelik korumalı işyerlerinin teknik ve mali yönden devlet tarafından desteklenmesine yönelik düzenlemeler yapılacaktır. tedbiri henüz gerçekleştirilmemiş olup sorumlu kurum olan İŞKUR tarafından bütçe kısıtları dikkate alınarak korumalı işyerlerinin kurulması ve devamlılıklarının sağlanabilmesi için gerekli olan teknik ve mali desteklerin içeriğine ilişkin yasa çalışması yapılacağı ifade edildiği için tedbir süresinin 2016 olarak uzatılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir Özürlülerin bireysel becerilerini, mevcut potansiyellerini ve fonksiyonel kapasitelerini ortaya çıkaracak ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilecektir. tedbiri henüz gerçekleştirilmemiş olup sorumlu kurum olan İŞKUR un 2015 yılı yatırım programına alınan

110 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı kapsamında gönderilen İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi proje teklifi kabul edilmiştir. Proje kapsamında hem engellilere hem de meslek seçme aşamasındaki öğrencilere yönelik bir takım ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilmesi ve ülke çapında kullanımının yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Bu sebeple tedbir süresinin 2016 olarak değiştirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Yerel yönetimlere ait işyerlerinin işletilmesinde özürlülere öncelik tanınacaktır. tedbirinin süresi, konunun takibi açısından 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması konusunda bürokratik engeller kaldırılacaktır. tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB - Devlet Personel Başkanlığı olacak, ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır Kadınların işgücüne katılımının ve istihdamının önündeki kültürel engellerin azaltılması amacıyla, toplumun ilgili kesimlerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır İşyerlerinin fiziksel ortamı özürlü bireylere göre düzenlenecek, kullanılacak araç ve gereçlerin ergonomik tasarımı konusunda işverenler teknik ve mali yönden desteklenecektir. tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü olacak, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır İşgücü piyasasına kazandırılmalarında güçlük çekilen özürlülere yönelik korumalı işyerlerinin teknik ve mali yönden devlet tarafından desteklenmesine yönelik düzenlemeler yapılacaktır. Tedbiri işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlarına Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü de eklenmelidir Özürlülerin bireysel becerilerini, mevcut potansiyellerini ve fonksiyonel kapasitelerini ortaya çıkaracak ölçme ve değerlendirme araçları geliştirilecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurum Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır Yerel yönetimlere ait işyerlerinin işletilmesinde özürlülere öncelik tanınacaktır. tedbirinin sorumlu kurumu ASPB olmalı, İçişleri Bakanlığı ise işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlar arasında yer almalıdır TAMAMLANMA SÜRESİ 2015 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Ev hizmetlerinde ve ev eksenli çalışan kadınların çalışma şartlarının iyileştirilmesine yönelik önlemler alınacak ve kayıtlı istihdama geçmeleri özendirilecektir. tedbir maddesinin Ev hizmetlerinde çalışan kadınların kayıtlı istihdama geçmeleri yönünde bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. şeklinde değiştirilmeli, sorumlu kurum SGK olmalı, işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü nün eklenmelidir. 110

111 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Mevzuatta yer alan işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten düzenlemeler AB normları ile uyumlaştırılacaktır. tedbir maddesinin süresi, 2016 yılı olarak değiştirilmelidir. Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Mevzuatta yer alan işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten düzenlemeler AB normları ile uyumlaştırılacaktır. tedbirene ilişkin sorumlu kurum ÇSGB Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı olmalı, ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer almalıdır TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Kadınlar üzerindeki bakım yükümlülüklerini azaltmaya yönelik tedbirler alınacaktır. tedbirine ilişkin sorumlu kurum ASPB olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması sağlanacaktır. tedbir maddesi, Kalkınma Planında yer alan Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme konusunda farkındalık oluşturulacak ve örnek uygulamalar geliştirilecektir. ifadesine uygun olarak İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması konusunda farkındalık arttırılacaktır. şeklinde değiştirilmelidir. Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Kırdan kente göç eden kadınların, işgücü piyasasına uyumlarını sağlayıcı programlar gerçekleştirilecektir. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir İstihdam yaratma ve artırmaya yönelik mevzuat çalışmaları, politika belgeleri ve stratejilerde cinsiyete duyarlı yaklaşım ve bütçeleme yapılması sağlanacaktır. tedbiri işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) eklenecektir Çocuk sahibi olan kadınların işgücü piyasasından kopmalarının engellenmesine dönük teşvik edici düzenlemeler yapılacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir Kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi amacıyla düşük gelir grubundaki kadınların bilinçlendirme çalışmaları ve mikro kredi sistemi ile desteklenmesi sağlanacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir.

112 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Kadın istihdamının artırılmasına ve çalışanların kayıtlı hale getirilmesine yönelik teşvik düzenlemeleri tanıtılarak uygulamanın yaygınlaşması sağlanacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ASPB/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eklenmelidir Genç girişimciliği desteklenecektir. tedbire ilişkin sorumlu kurum İŞKUR olacak, KOSGEB ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır Özürlülerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini artırmak için genel ve mesleki eğitim, mesleki rehabilitasyon ve iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri geliştirilecektir. tedbirinde işbirliği yapılan kurum/kuruluşlara ASPB - Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü eklenmelidir Özürlü işçi ve memur çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kamu kurum ve kuruluşlarına yaptırım uygulanacaktır. tedbirinin sorumlu kurumu ÇSGB Devlet Personel Başkanlığı Kamu Personel İstihdamı Daire Başkanlığı olacaktır Ulusal ve yerel televizyon kanallarında ayrımcılığın önlemesine ilişkin kamu spotlarına yer verilecektir. tedbirinin sorumlu kurumu ASPB olacak, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ise işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır YENİ TEDBİR ÖNERİLERİ 1. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Kadınların işgücüne katılma oranı ve istihdamı artırılacak, kayıt dışı istihdamı ile mücadele edilecektir. Tedbir: Ulusal İzleme ve Koordinasyon Kurulunun yıllık toplantılarında, Ulusal İstihdam Stratejisi eylem planlarının gündeme alınması sağlanacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: Kurul üyesi kamu kurum ve kuruluşları, ilgili sosyal taraflar, STK lar ve üniversiteler Süre: Sürekli Açıklama: Kadın İstihdamı Ulusal İzleme ve Koordinasyon Kurulu, 2010/14 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca oluşturulmuştur. Kurul, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müsteşarı başkanlığında toplanmaktadır. Sekreterya görevini Çalışma Genel Müdürlüğü yürütmektedir. Kurul, kadın istihdamının artırılması konusunda çalışmalar gerçekleştirmektedir. Bu sebeple, özel politika gerektiren gruplar içerisinde yer alan kadınlara yönelik Ulusal İstihdam Stratejisi eylem maddelerinin, Kurul gündeminde değerlendirilmesi ve yeni tedbir önerilerinin alınması sağlanacaktır. 2. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Kadınların işgücüne katılma oranı ve istihdamı artırılacak, kayıt dışı istihdamı ile mücadele edilecektir. Tedbir: Ev eksenli çalışan kadınların çalışma şartlarının iyileştirilmesine yönelik önlemler alınacak ve kayıtlı istihdama geçmeleri özendirilecektir. 112 Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü

113 Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ASPB, İŞKUR, ÇSGB (İş Teftiş Kurulu Başkanlığı) Süre: 2016 Açıklama: Ev eksenli çalışan kadınların emeklilik ve diğer sosyal haklardan faydalanmalarını teminen ILO sözleşmeleri de dikkate alınarak ulusal mevzuatta gerekli değişiklikler yapılacaktır. 3. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Ayrımcılıkla mücadeleye yönelik düzenlemeler geliştirilecektir. Tedbir: İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı (İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı) İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ÇSGB, İŞKUR, SGK, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Süre: Sürekli Açıklama: Ulusal İstihdam Stratejisi nin önceliklerine uyumlu olarak hazırlanan İKGSOP kapsamında, özellikle İstihdamın ve İstihdam Edilebilirliğin Artırılması başlığı altında kadınlar, gençler ve özel politika gerektiren grupların istihdamını teşvik edecek alanlarda projeler yürütecek olan kurum ve kuruluşlara fon desteği sağlanacaktır. 3.6.GENEL DEĞERLENDIRME Bilindiği üzere, tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, İş Kanunu ve diğer kanunlarda yer alan Özürlü ibareleri Engelli şeklinde değiştirilmiştir. Dolayısıyla, Ulusal İstihdam Stratejisi metni ve Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Ekseni Eylem Planında yer alan özürlü ibarelerinin de engelli şeklinde değiştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. 113

114 4. KAYNAKLAR Kalkınma Bakanlığı, Orta Vadeli Program ( ), Ekim 2014 Kalkınma Bakanlığı, 10. Kalkınma Planı ( ), Ankara 2014 İnternet Kaynakları: Kalk%C4%B1nma%20Plan%C4%B1.pdf İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi

115 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi 1. MEVCUT DURUM Türkiye de işgücüne katılımın ve kayıtlı istihdam düzeyinin düşük olması nedeniyle, çalışma çağındaki nüfusun önemli bir kısmı sosyal sigorta sistemi dışında kalmaktadır. İşgücü piyasasında yer alan uzun süreli işsizler ile yüksek işsizlik riskiyle karşı karşıya olanlar sosyal korumaya duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Türkiye de kırsal alanda istihdam çoğunlukla kişi başı katma değeri düşük olan tarım sektöründedir. Bunun yanı sıra, tarımdan kopan nüfusun çok büyük bir bölümü kentteki işlere göre niteliklerinin yetersiz kalması nedeniyle işgücü piyasası dışına çıkmakta veya düşük ücretlerle geçici ve güvencesiz olarak çalışmaktadırlar. Tarımın istihdam içindeki payı ile gelirden aldığı pay arasındaki dengesizlik ve tarımdan kopan nüfusun kentteki işgücü durumu, gerek kentte gerekse kırda sosyal korumaya olan ihtiyacı artırmaktadır. Temel nedenleri yoksulluk ve yetişkin işsizliği olan çocuk işçiliği tüm önleme çalışmalarına rağmen önemli bir sorun olma özelliğini sürdürmektedir. Yoksulluğu azaltmayı amaçlayan kamu sosyal yardım harcamalarının ülkemizde GSYİH ye oranı AB ortalamasının gerisinde olmasına rağmen 2002 yılından beri artış göstermektedir Yoksulluk TÜİK 2013 yılı verilerine göre, eşdeğer hane halkı kullanılabilir medyan gelirin yüzde 50 si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranı yüzde 14,9 dur. Yoksul nüfusa dahil çalışabilir durumdaki nüfusun önemli bir bölümü istihdamda olmasına rağmen, bu kesim gerek nitelik düzeylerinin düşük olması gerekse yoğunlukla çalıştıkları tarım sektörü ile kentlerdeki marjinal sektörlerin özellikleri itibarıyla geçici ve güvencesiz işlerde düşük ücretlerle çalışmaktadırlar. Kayıt dışı çalışan kesimin yanı sıra, özellikle asgari ücret ile çalışan ve hanede tek gelir kaynağının bu ücret olduğu çocuklu hanelerde de yoksulluk riski yüksektir. Dolayısıyla sosyal sigorta kapsamında, özellikle asgari ücretle çalışan veya kayıt dışı çalışan yoksul kesimler sosyal korumaya olan ihtiyacı artırmaktadır. Ayrıca, sosyal yardımlar çoğunlukla sosyal sigorta kaydı olmayanlara yapılmakta ve bu durum da hem bireyleri kayıtlı çalışmaktan caydırabilmekte hem de kayıtlı çalışan ancak muhtaç durumdaki kişilerin sosyal yardımlardan daha az yararlanabilmesine neden olmaktadır. Yoksullukla mücadele çalışmaları kapsamında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hazırlanan Ulusal Yoksullukla Mücadele Stratejisi tamamlanmış ve yayınlanması beklenmektedir. Bu kapsamda, yoksul hanelerin diğer kamu hizmetlerine yönelik ihtiyaçları için Vaka Yönlendirme Sistemi uygulamaya geçirilerek, kurumların yoksul hanelere yönlendirilmesi sağlanacak ve sonuçlar takip edebilecektir. Her yıl 6 büyükşehirde mahalle bazlı olarak Sosyal (Risk) Uyum Analizi yapılacak, sosyal yardımlarda Merkezi Risk Tespit ve Teftiş Sistemi kurularak Sosyal Yardım Afet Yönetim Planı tamamlanacak ve Temel Sosyal Yardım Kanunu üzerinde çalışmalar yürütülecektir. Onuncu Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan ve genel koordinatörlüğü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen, İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı nın dördüncü bileşeni Sosyal Yardım İstihdam Bağlantısının Güçlendirilmesi dir. İŞKUR sorumluluğundaki bu bileşen kapsamında hazırlanan eylem planları Kalkınma Bakanlığı na sunulmuştur Kayıt Dışı İstihdam 115 Sosyal güvenlik sisteminin mali ve sosyal açıdan sürdürülebilir, tüm nüfusa etkin ve eşit biçimde hizmet verecek bir yapıda olması, uzun vadede temel hedeftir. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğine yönelik olarak Onuncu Plan dönemi sonu olan 2018 yılı için iki hedef

116 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ belirlenmiştir. Bunlardan birincisi, 2012 yılında yüzde 1,4 olan sosyal güvenlik sistemi gelir-gider farkının GSYİH ye oranının yüzde 1 e düşürülmesi, ikincisi ise 2012 yılında yüzde 1,4 olan bireysel emeklilik fonlarının büyüklüğünün GSYH ye oranının yüzde 4 e yükseltilmesidir yılında yüzde 13,3 olarak gerçekleşen Türkiye de sosyal harcamaların GSYİH ye oranı AB ortalamalarına göre oldukça düşüktür. Bunun yanı sıra yoksulluğun azaltılmasında sosyal transferlerin etkisi beklenen düzeyde değildir. Yoksulluğu azaltmayı amaçlayan sosyal koruma harcamalarının ülkemizde GSYİH ye oranı AB ortalamasının gerisinde olmasına rağmen 2002 yılından bu yana artış göstermektedir. Söz konusu oran 2002 yılında yüzde 11,59 iken, 2012 yılında yüzde 13,3 e yükselmiştir. Kayıt dışı istihdam Türkiye işgücü piyasasının geleceğini belirleyecek temel değişkenlerin başında yer almaktadır. TÜİK Hane Halkı İşgücü Anketi Ağustos ayı sonuçlarına göre 9 milyon 565 bin kayıt dışı çalışan bulunmaktadır. Kayıt dışı çalışanların, 3 milyon 514 bini ücretli veya yevmiyeli, 174 bini işveren 2 milyon 752 bini kendi hesabına çalışan ve 3 milyon 125 bini ücretsiz aile işçisidir. Kayıt dışı istihdamın yıllara göre durumunu incelediğimizde ise azalma eğilimi görülmektedir. Gösterge Kayıt Dışı İstihdam Oranı (%) 48,2 47,0 45,4 43,5 43,8 43, ,0 36,7 Tarım 88,2 87,8 88,1 87,8 85, ,8 83,6 83,3 Tarım Dışı 34,3 34,1 32,3 29,8 30, ,8 24,5 20,9 Ücretlilerde Kayıt Dışı Oranı 32,0 31,5 29,4 26,4 26,2 25,7 25,1 22,0 19,9 Türkiye işgücü piyasasının en temel yapısal sorunlarından biri kayıt dışı istihdamdır döneminde kayıt dışı istihdamın payı yüzde 50 seviyelerinden yüzde 36 seviyelerine gerilemiştir. Bu dönemde kayıt dışı istihdam oranı tarım sektöründe yüzde 90 dan yüzde 83,3 e, tarım dışı sektörlerde ise yüzde 34 ten yüzde 20,9 e düşmüştür. Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi çerçevesinde kurumlar arası koordinasyon ve işbirliğinin güçlenmesi, denetimlerin ve çapraz kontrollerin artması, vergi ve prim teşvikleri ile ekonomik gelişmenin getirdiği kurumsallaşma gibi faktörler kayıt dışılığın azalmasında etkili olmuştur. Ancak, halen Türkiye de kayıt dışı istihdam oranı diğer ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça yüksektir. Kayıt dışılık tarım, inşaat, toptan/perakende ticaret, otel ve lokantacılık ile ulaştırma sektörlerinde yaygındır. Ayrıca gençler, yaşlılar ve eğitim seviyesi düşük olanlar arasında kayıt dışı istihdam oranı yüksektir. Diğer önemli bir husus da işyeri büyüklüğü arttıkça kayıt dışılığın azalmasıdır. Yabancı kaçak işçilik de kayıt dışı istihdam içinde ele alınması gereken ve gittikçe daha da önem kazanan bir sorun alanı olmaya devam etmektedir. Ülkemiz yabancı kaçak işçiler için transit ülke konumundayken son yıllarda hedef ülke konumuna gelmiştir. Öncelikli Dönüşüm Programları içinde yer alan ve genel koordinatörlüğü Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı dördüncü bileşeni Kayıt Dışı Mücadelede Toplumsal Mutabakatın Sağlanması sorumluluğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Bu kapsamda hazırlanan eylem planları Kalkınma Bakanlığına sunulmuştur. Bileşenin yürütülmesi amacıyla Bakanlık 2014 Merkezi Eylem Planına Çalışma hayatında kayıt dışı istihdamın toplumsal mutabakatla azaltılması amacıyla belirlenecek üç ilde kamu kurum ve kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları, sivil toplum kuruluşları, basın yayın kuruluşları ile işverenlerle toplantı yapılması eylemi eklenmiş, Antalya, Samsun ve Tekirdağ illerinde sosyal tarafların da katılımı ile çalışma hayatında kayıt 116

117 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ dışı istihdamın toplumsal mutabakatla azaltılması toplantıları gerçekleştirilmiştir yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programda, kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadele edilerek kayıtlı çalışan sayısının artırılması ve prim tabanının genişletilmesi hedefi yer almıştır tarihinde Etkin Rehberlik ve Denetim Yoluyla Kayıtlı İstihdamın Teşviki Operasyonu teknik destek bileşeni (KİT-UP II) başlamıştır. Proje, Sosyal Güvenlik Kurumunun rehberliğe dayalı denetim anlayışını merkez ve taşra düzeyinde yaygınlaştırmak, denetim ve rehberlik hizmetlerinde teknolojinin kullanımını artırmak, personel kapasitesini geliştirmek ve hibe bileşeniyle alanda proje üreten paydaşları desteklemek amacını taşımaktadır. Projenin faaliyet dönemi Eylül Eylül 2016 olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, farkındalık artırma faaliyetleri, eğitim faaliyetleri, sosyal güvenlik faaliyetleri gibi etkinliklerin yapılması planlanmaktadır Çocuk İşçiliği Ülkemizde çocuk işgücünün boyutlarını ortaya koymak amacıyla 2006 ve 2012 yıllarında Çocuk İşgücü Anketi yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre, ülkemizde 6-17 yaş grubundaki çocukların istihdam oranı yüzde 5,9 dur yılı verilerine göre, 6-17 yaş grubundaki ekonomik işlerde faaliyet gösteren çocukların yüzde 41,4 ü hanehalkı gelirine katkıda bulunmak amacıyla çalışmakta olduğunu ifade etmiştir. Dünya genelinde çocuk işçiliği yıllar itibarıyla düşüş göstermesine rağmen, ülkemizde iki anket arasında çocuk istihdam oranında düşüş olmaması çocuk işçiliği konusunda daha ayrıntılı araştırmaların ve politikaların oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Özellikle çalışmak zorunda bırakılan çocukların ailelerinin istihdama erişimini arttırmak önemli bir sosyal politika konusudur yılı içerisinde çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik olarak Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Politika Program Çerçevesi nin etkin olarak uygulanması, öncelikle en kötü biçimleri olmak üzere çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına katkı sağlamak amacıyla Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Yerel Kaynakların Etkinleştirilmesi Projesi yürütülmüştür. Proje kapsamında beş pilot ilde (Adana, Şanlıurfa, Gaziantep, Kocaeli ve Ordu) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri bünyesinde çocuk işçiliği izleme birimleri oluşturulmuştur. Bu birimler aracılığıyla etkin bir izleme sistemi kurularak, ildeki diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyonu sağlamak suretiyle, çocuk işçiliğini önlemeye yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Proje kapsamında 2204 çalışan ve çalışma riski bulunan çocuğa ulaşılmış, 795 aile ile görüşmeler yapılarak 793 çocuk ve aileye rehberlik hizmetleri verilmiştir. Ayrıca pilot illerde 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü etkinlikleri organize edilmiştir. Çocuk işçiliğinin önlenmesi konusunda yürütülen bir başka çalışma ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Ordu da yürütülen Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi dir. Proje kapsamında fındık üretiminin yapıldığı illerde mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olmasından dolayı ailelerle birlikte gelen çocukların tarladan uzak tutulmasına yönelik çalışmalar yürütülmekte, fındık üretilen illerin çocuk işçiliğiyle mücadele kapasitesini ve toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla çalışmalar yapılmakta, hasat sezonlarında valilikler tarafından çocuklara yönelik eğitimi destekleyici etkinlikler düzenlenmektedir. Ordu da Çalışma Genel Müdürlüğü ile Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ortaklığında yürütülen Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi kapsamında farkındalığı artırmak ve yapılan çalışmaların tanıtımını sağlamak amacıyla yıllarında Pikolo: Daha iyi bir geleceğe yürümek ve Pikolo II: Bir yaş daha büyümek isimli iki belgesel film hazırlanmıştır. 117

118 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.4. İşsizlik Sigortası İşsizlik sigortası; bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlere, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önleyen, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren, devlet tarafından kurulan zorunlu bir sigorta koludur. İşsizlik sigortası kapsamında; işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği ve ücret garanti fonu ödemeleri gerçekleştirilmektedir. Yapılan bu ödemelerden biri olan işsizlik ödeneğinden, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenler, hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak kaydıyla, son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak ve hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurarak iş almaya hazır olduğunu bildirmek koşulu ile yararlandırılmaktadır. Ödenek iş akdinin feshinden önce çalışılan süreye göre 6, 8 veya 10 ay boyunca ödenmektedir. Ödenek miktarı sigortalı işsizin son 4 aylık kazancına göre hesaplanmakta olup, 2014 yılının ikinci altı aylık döneminde 450 TL ile 900 TL arasında değişmektedir. İşsizlik sigortası prim kesintileri tarihinde başlamış olup, sigortalı işsizlere ilk ödeme Mart 2002 ayında yapılmıştır. İşsizlik sigortası kapsamında yapılan bir başka ödeme türü de kısa çalışmadır. Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde kısa çalışma ödeneği ödenmektedir. Azami 3 ay olarak ödenen kısa çalışma ödeneğinin miktarı, sigortalı işsizin son 12 aylık kazancına göre hesaplanmakta olup, 2014 yılının ikinci altı aylık döneminde 675 TL ile TL arasında ödeme yapılmaktadır. Pasif istihdam politikalarının bir diğeri Ücret Garanti Fonu ödemesidir. Bu ödeme; konkordato, aciz vesikası iflas veya iflasın ertelenmesi sebebiyle işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde çalışanların üç aylık ödenmeyen ücretlerini garanti altına alan bir uygulamadır yılında mevzuatımıza girmiş olmakla birlikte ilk ödemesi 2005 yılında gerçekleştirilmiştir. Ücret garanti ödemesinde, 2014 yılının ikinci altı aylık dönemi için üst sınır 5 bin 314 TL seviyesindedir. İşsizlik Sigortası Ödemeleri Kısa Çalışma Ödemeleri Ücret Garanti Fonu Ödemeleri Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) Ödeme Yapılan Kişi (Hak Eden) Ödeme Miktarı (Milyon TL) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , * , , ,15 TOPLAM , , ,35 * tarihi itibarıyla 118

119 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Sosyal yardımlar hak temelli ve önceden belirlenmiş objektif kriterlere dayalı olarak sunulacaktır. 1.1 Benzer nitelikteki sosyal yardım programları bir araya getirilerek gruplandırılacaktır. 1. Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı 2. Kurum: SGK İlgili Birim: Aktüerya ve Fon Yönetimi Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: ASPB tarafından yapılan çalışmalar; Hali hazırda Temel Aile Yardımı (TEMELAY) adı altında farklı senaryolar üzerinden sosyal yardım programlarının birleştirilmesine yönelik çalışmalar tamamlanmış ve bu senaryolara göre kaynak ihtiyacına ilişkin projeksiyonlar oluşturulmuştur. Sosyal yardımlara ilişkin hak ve sorumlulukların tanımlanması ve farklı mevzuatlar çerçevesinde yürütülen sosyal yardım uygulamalarında uyumun sağlanması için Yoksullukla Mücadele Stratejimize uygun Temel Sosyal Yardım Kanunu hazırlıklarımız devam ettiği ancak bu eylemin EKK kararı gereği çıkarılması gerekmektedir. TEMEL Aile Yardımı Programı kapsamındaki çalışmalara Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda olumsuz bakılmıştır. SGK tarafından yapılan çalışmalar; Kayıtlı İstihdamın Teşviki II Projesi ve 2015 yılı Eylem Planı faaliyetlerinin kesinleşmesi beklenmektedir. e) Değerlendirme: Sorumlu kuruluş olan ilgili Bakanlık, TEMELAY kapsamında sosyal yardımların birleştirilmesinin Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda benimsenmediğini bildirmiştir. Ancak yeni bir öneri sunmamıştır. Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 119

120 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 1.2 Sosyal Yardım Yararlanıcılarının Belirlenmesine Yönelik Puanlama Formülü Geliştirilmesi Projesi tamamlanıp, tüm sosyal yardım programlarında uygulanacaktır. Kurum: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlgili Birim: Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Puanlama formülü çalışması sonuçlandırılmış olup Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi ne (BSYBS) entegrasyonu çalışması devam etmektedir. Bahse konu çalışmanın da sonuçlandırılması ile birlikte hanenin muhtaçlık bilgisi ve BSYHBS deki kayıtlı veriler üzerinden Sosyal Yardım Karar Destek Sistemi niteliğindeki bu çalışma 2015 yılında kullanılmaya başlanacaktır. Formüllerin sistem üzerinden kullanımı neticesinde elde edilen geri bildirimler ile formüller ihtiyaca binaen güncellenebilecektir. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 2. Sosyal koruma hizmeti, hane halkı kompozisyonu da dikkate alınarak kişilerin ihtiyaçlarına göre çalışmayı teşvik edici şekilde tanımlanacak ve sınıflandırılacaktır. 2.1 Sosyal yardım sistemi yardımlardan yararlanan kişilerin en kısa sürede kendi imkânları ile geçinebilecekleri ve sosyal yardım almadan yaşayabilecekleri bir duruma gelmesini sağlayacak şekilde yapılandırılacak, bu kişilerin meslek edinebilmeleri için çalışmalar yapılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB - Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/ İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 120 c) Süre: Sürekli

121 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü ile Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü nün düzenlenen Sosyal Yardımlar ile İstihdam Bağlantısının Etkinleştirilmesi Çalıştayını takip eden süreçte 2014 yılı içerisinde yapılan çalışmalar aşağıda yer almaktadır: Sosyal Yardımlar ile İstihdam Bağlantısının güçlendirilmesine yönelik Onuncu Kalkınma Planı kapsamında, İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı bünyesinde yer alan dördüncü bileşen Sosyal Yardım - İstihdam Bağlantısının Güçlendirilmesine yönelik eylem planı hazırlanmıştır. Eylem planı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Kalkınma Bakanlığı na iletilmiştir. Eylem Planına uygun olarak, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları arasında yapılan protokol ve yetkilendirmelerle tüm vakıflarda İŞKUR hizmet noktaları kurulmuştur. Vakıflardan hane dosya sayılarına göre görevlendirilen ve istihdamla ilgilenmesi planlanan vakıf görevlilerine İŞKUR tarafından yetki verilmiştir. Söz konusu personellere İŞKUR portalının kullanımı ve iş arayan kaydı yapabilmeleri için eğitimler verilmiştir. Böylelikle sosyal yardım yararlanıcılarından çalışabilir olanların, vakıflardaki görevliler tarafından İŞKUR a gönderilmeden doğrudan iş arayan kayıtları yapılacak ve bu kişiler durumlarına uygun işgücü taleplerine ve kurslara yönlendirileceklerdir. Ayrıca İşgücü Piyasası Araştırma Raporu sonuçlarına göre, illerde karşılanamayan işlere ve mesleklere yönelik kursların açılması planlanmaktadır. Açılacak kurslardan sosyal yardım yararlanıcılarının istifade etmesi ve böylelikle sosyal yardım alanların işgücü piyasası tarafından aranılan niteliklere kavuşturulması sağlanacaktır. Ayrıca SYDV ler tarafından kullanılan Bütünleşik Sistem ile İŞKUR sisteminin ortak amaçları gerçekleştirebilecek biçimde karşılıklı bilgi alış verişine uygun hale getirilmesine yönelik çalışmalar Bilgi İşlem Dairesi Başkanlıkları ve TÜBİTAK tarafından yürütülmektedir. Açıklama bölümünde ifade edildiği gibi sosyal yardım-istihdam bağlantısının kanuni düzenlemede yer alması yerine, bu bağlantının güçlendirileceğine yönelik bir açıklama yapılması daha uygun olacaktır. Herhangi bir kanuni düzenleme çalışması henüz bulunmamaktadır. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından sosyal yardımlara ilişkin hak ve sorumlulukların tanımlanması ve farklı mevzuatlar çerçevesinde yürütülen sosyal yardım uygulamalarında uyumun sağlanması için Yoksullukla Mücadele Stratejisi ne uygun Temel Sosyal Yardım Kanunu hazırlıkları devam etmektedir. Kanun taslak çalışması çerçevesinde eylem planına ilişkin düzenlemeler de yer almaktadır. e) Değerlendirme: Sorumlu kurumun görüşü doğrultusunda, tedbirin açıklama bölümündeki kanuni düzenleme çalışması ifadesi sosyal yardım- istihdam bağlantısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir şeklinde değiştirilmelidir. 121

122 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.2 Sosyal yardım ve hizmet alanında Sosyal Destek Danışmanı modeli çerçevesinde aile odaklı bir sistem kurulacaktır. Kurum: ASPB İlgili Birim: Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: ASPB tarafından ASDEP kapsamında kamunun imkânları ve hizmetleri konusunda desteğe ihtiyacı olan ailelere ulaşılması, durumlarının (ekonomik, sosyal, psiko-sosyal vb.) anlaşılması ve durumlarına göre yönlendirme yapılması yoluyla vatandaşlarımız ile öncelikle Bakanlığımız hizmetleri olmak üzere kamu hizmetlerinin buluşturulması amaçlanmaktadır. Pilot uygulamada görev yapacak personele yönelik eğitim programı tamamlanmış olup, dört ilde gerçekleştirilmesi planlanan pilot uygulamanın hazırlıkları sürdürülmektedir. ASDEP kapsamında paydaş kurumların etkin işbirliğine ihtiyaç duyulmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. 2.3 Sosyal yardımlar hanede yer alan bireylerin nitelik ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak verilecektir. Kurum: ASPB İlgili Birim: Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Mevcut durumda yardım programları için hane yaklaşımı esas alınmıştır. Hanehalkı özelliklerine göre yardım programlarında yeni bileşenler geliştirilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. 122

123 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 2.4 Mevcut durumda çalışabilir yoksul vatandaşlara verilen nakdi yardımlar işsizlik yardımı adı altında ve çalışmayı teşvik edecek şekilde şartlı olarak verilecektir. 1.Kurum: ASPB İlgili Birim: İstihdam Daire Başkanlığı 2.Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 1- Kişinin iş görüşmesine gitmesi ve işe kabul edilmesi durumunda gereken yol masrafı, sağlık raporu, fotoğraf vb. giderler için, bir yıl içinde; azami üç kere olmak üzere 40 TL ile 100 TL arası İşe Yönlendirme Yardımı verilir. 2- İşe yönlendirilen kişilerin, işe yerleşmesi durumunda, aynı yıl içinde bir defaya mahsus olmak üzere, aylık brüt asgari ücretin 1/3 ü kadar tutar, İşe Başlama Yardımı olarak verilir. 3- İşine düzenli olarak devam eden kişiler; kömür, eğitim ve gıda yardımlarında öncelikli olarak değerlendirilir. 4- Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımlarından faydalananların, işe yerleşmeleri halinde, 12 ay boyunca Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımları kesilmeyecektir. 5- Müeyyide: Sosyal yardım yararlanıcısının, istihdama ve istihdam kazandırıcı faaliyetlere haklı bir neden olmadan katılım sağlamaması durumunda, düzenli merkezi yardımlar ve aynî yardımlar dışında, Mütevelli Heyetince herhangi bir nakdî yardım yapılamaz. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 123

124 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 3. İşsizlik sigortası daha fazla sosyal koruma sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecektir. 3.1 İşsizlik sigortasının kapsamı, ödeme miktarı ve süresi ile hak kazanma koşulları, çalışmayı teşvik edici şekilde iyileştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ASPB, ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 1) İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan veri talep edilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. 2) Mevcut şartlar altında işsizlik ödeneğine hak kazanabilecek şekilde hizmet akdi sona eren, ancak Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunmayanların tespiti ve bilgilendirilmeleri hakkında çalışma yapmak için Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığıyla irtibata geçilmiştir. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. 3.2 İşsizlik ödeneğinin süresi, ulusal düzeydeki yıllık işsizlik oranlarına duyarlı hale getirilecek şekilde yeniden belirlenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ASPB, ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan veri talep edilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir.

125 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. 3.3 İşsizlik sigortası hak kazanma koşulları ödeme miktarı ve süresi, uzun süreli işsizler ile yüksek işsizlik riskiyle karşı karşıya olan özel politika gerektiren gruplar dikkate alınarak belirlenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İşsizlik sigortası koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan veri talep edilmiştir. Veriler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 4. Kayıt dışı çalışan yoksullara ve yoksulluk riski altında olan kişilere yönelik faaliyetler artırılacaktır. 4.1 Kayıt dışılığın önemli bir parçasını oluşturan ve geniş kapsamlı istihdam yaratan küçük işletmelerin kayıtlı sektöre geçişini özendirici program ve uygulamalar düzenlenecektir. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Onuncu Kalkınma Planı Öncelikli Dönüşüm Programları içinde yer alan ve genel koordinatörlüğü Maliye Bakanlığı tarafından

126 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ yürütülen Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı içerisinde Kayıt Dışı Mücadelede Toplumsal Mutabakatın Sağlanması bileşeninin yürütülmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Antalya, Samsun ve Tekirdağ illerinde çalışma hayatında kayıt dışı istihdamın toplumsal mutabakatla azaltılması toplantıları gerçekleştirilmiştir. e) Değerlendirme: İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle kayıt dışı çalışan kişilere yönelik faaliyetler ile ilgili tedbirlerin sorumlu kurum/kuruluşu Sosyal Güvenlik Kurumu olmalıdır. Ayrıca KOSGEB ve ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığı işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara eklenmelidir. 4.2 Tarım gibi kayıt dışılığın yaygın olduğu sektörler başta olmak üzere tüm sektörlerde kayıt dışı çalışan ve çalıştıranların sorunlarının ve çözüm önerilerinin temsilciler düzeyinde ele alındığı ve ortak paydaların birlikte belirlendiği çalıştaylar gerçekleştirilerek kayıtlı istihdam konusunda farkındalık yaratılacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilme Projesi nin İş ve Sosyal Güvenlik bileşeni kapsamında Bakanlığımızca Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilme Projesi Çerçevesinde Tahsis Edilen Ödeneğin Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslar ile Tarımda İş Aracılığı Yönetmeliği yayımlanmıştır yılında 5510 sayılı Kanunda bir değişiklik yapılarak mevsimlik gezici tarım işçilerinin sosyal güvenliğe kavuşmalarını kolaylaştırmak için günlük prime esas kazanç alt sınırının 21 günlük tutarı üzerinden ödeyecekleri primlerinin 30 günlük sağlık ve emeklilik hizmeti olarak değerlendirilmesi sağlanmıştır. 126 Bu bileşen ile: Mevsimlik gezici tarım işçilerinin sosyal güvenlikleri açısından mevcut durumlarının iyileştirilmesi, Tarımda iş aracılığı sözleşmesinin zorunlu hale getirilmesi, İş aracılarının ve toprak sahiplerinin / işleyenlerin; ücret ödeme, genel sağlık sigortasından yararlanma, iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile ilgili usul ve esaslar hakkında bilinçlendirilmelerinin sağlanması hedeflenmiştir.

127 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle kayıt dışı çalışan kişilere yönelik faaliyetler ile ilgili tedbirlerin sorumlu kurum/kuruluşu Sosyal Güvenlik Kurumu olmalıdır. 4.3 Sosyal yardım alan kesime yönelik kayıtlı çalışmaya yönlendirici bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, İŞKUR, SGK c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Onuncu Kalkınma Planı Öncelikli Dönüşüm Programları içinde yer alan ve genel koordinatörlüğü Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı içerisinde Kayıt Dışı Mücadelede Toplumsal Mutabakatın Sağlanması bileşeninin yürütülmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Antalya, Samsun ve Tekirdağ illerinde çalışma hayatında kayıt dışı istihdamın toplumsal mutabakatla azaltılması toplantıları gerçekleştirilmiştir. e) Değerlendirme: İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle kayıt dışı çalışan kişilere yönelik faaliyetler ile ilgili tedbirlerin sorumlu kurum/kuruluşu Sosyal Güvenlik Kurumu olmalıdır. Ayrıca ASPB işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara eklenmelidir. 127

128 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 5. Yoksul veya yoksulluk riski altında olan hanelerin, kayıtlı çalışanları olsa dahi, hane halkı özellikleri dikkate alınarak, sosyal yardımlardan faydalanma imkanları artırılacaktır. 5.1 Sosyal yardımlar kayıtlı çalışanları da içerecek şekilde daha kapsayıcı bir yaklaşımla ele alınacak, tüm hane halkı şartları gözetilerek, bireylerin yoksulluk riskini azaltacak şekilde nesnel ölçütler çerçevesinde verilecektir. Kurum: ASPB İlgili Birim: Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kalkınma Bakanlığı c) Süre: 2014 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Hali hazırda Temel Aile Yardımı (TEMELAY) adı altında farklı senaryolar üzerinden sosyal yardım programlarının birleştirilmesine yönelik çalışmalar tamamlanmış ve bu senaryolara göre kaynak ihtiyacına ilişkin projeksiyonlar oluşturulmuştur. Bu çalışmada hanedeki çalışma durumlarından ziyade hanenin yoksulluk riski temel alınmıştır. Buna göre yoksulluk riski altında kalan çalışabilir ve çalışan haneler de hedef kitleye dahil edilmiştir. Hanedeki bağımlı nüfus dikkate alınarak istihdama katılım şartı tasarlanmıştır. Yoksulluk riskinin belirlenmesinde temel ölçüt puanlama formülü olacaktır. TEMEL Aile Yardımı Programı kapsamındaki çalışmalara Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda olumsuz bakılmıştır. e) Değerlendirme: Sorumlu kuruluş olan ilgili Bakanlık, TEMELAY kapsamında sosyal yardımların birleştirilmesinin Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda benimsenmediğini bildirmiştir. Ancak yeni bir öneri sunmamıştır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor 128

129 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ Politika No ve Adı: 6. Kamu tarafından uygulanan sosyal korumaya yönelik programların koordineli bir şekilde yürütülmesi sağlanacaktır. 6.1 Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Projesi bitirilecektir. Kurum: ASPB İlgili Birim: Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü/Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Proje 2015 Kasım döneminde tamamlanacaktır. Proje kapsamında kamu kurumları ile entegrasyon sağlanmış olup yerel yönetimler ile veri paylaşımı hususunda pilot uygulama bilgi işlem altyapısının tamamlanmasına müteakip başlatılacaktır. e) Değerlendirme: Herhangi bir öneri bulunmamaktadır. 6.2 Sosyal yardım - istihdam ilişkisinin güçlendirilmesine yönelik olarak ilgili kurumlar arasındaki mevcut protokoller gözden geçirilerek ihtiyaca göre yeni protokoller düzenlenecektir. 1.Kurum: ASPB İlgili Birim: İstihdam Daire Başkanlığı 2.Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: tarihinde ÇSGB ve ASPB arasında imzalanan işbirliği protokolü çerçevesinde çalışmalar devam etmektedir.

130 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ASPB olacak, ÇSGB ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Politika No ve Adı: 7. Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi etkin olarak tüm illerde uygulanacaktır. 7.1 Çocuk işçiliği konusunun yılda en az bir kez İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının toplantı gündemine alınması sağlanacaktır. 1.Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı 2.Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, MEB, Valilikler, Belediyeler, İlgili Sosyal Taraflar, İlgili STK lar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Konu ile ilgili İl Müdürlüklerine talimat yazılarak konunun gündeme alınması istenmiştir. Mesleki beceri kursları için iki daireyle daha çalışılması gerekmektedir. Çalışmak zorunda bırakılan çocukların tespitinin nasıl yapılacağı önemlidir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum İŞKUR olacak, ÇSGB ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. 130

131 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi Temel Politika Ekseni Eylem Planı kapsamında yer alan 16 tedbirin devam ettiği görülmektedir. Bu tedbirlerin iki tanesi süresiz iken, bir tanesinin 2014 yılında, üç tanesinin 2015 yılında, on tanesinin ise 2016 yılında tamamlanması gerekmektedir TAMAMLANMA SÜRESİ 2014 YILI OLAN TEDBİRLER Kurulun Görüşüne Sunulacak Tedbirler: yılında tamamlanması gereken 5.1 Sosyal yardımlar kayıtlı çalışanları da içerecek şekilde daha kapsayıcı bir yaklaşımla ele alınacak, tüm hane halkı şartları gözetilerek, bireylerin yoksulluk riskini azaltacak şekilde nesnel ölçütler çerçevesinde verilecektir tedbiri ile ilgili olarak sorumlu kuruluş olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, TEMELAY kapsamında sosyal yardımların birleştirilmesinin Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda benimsenmediğini bildirmiştir. Ancak yeni bir öneri sunmamıştır TAMAMLANMA SÜRESİ 2015 YILI OLAN TEDBİRLER Kurulun Görüşüne Sunulacak Tedbirler: yılında tamamlanması gereken 1.1 Benzer nitelikteki sosyal yardım programları bir araya getirilerek gruplandırılacaktır tedbiri ile ilgili olarak sorumlu kuruluş olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, TEMELAY kapsamında sosyal yardımların birleştirilmesinin Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda benimsenmediğini bildirmiştir. Ancak yeni bir öneri sunmamıştır. Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Benzer nitelikteki sosyal yardım programları bir araya getirilerek gruplandırılacaktır. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş ASPB olacak, SGK ise işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlarda içinde yer alacaktır TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Sosyal yardım ve hizmet alanında Sosyal Destek Danışmanı modeli çerçevesinde aile odaklı bir sistem kurulacaktır. tedbirine ilişkin işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara Diğer İlgili Bakanlıklar, Yerel Yönetimler ve STK lar eklenecektir Mevcut durumda çalışabilir yoksul vatandaşlara verilen nakdi yardımlar işsizlik yardımı adı altında ve çalışmayı teşvik edecek şekilde şartlı olarak verilecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş ASPB olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlarda içinde yer alacaktır Kayıt dışılığın önemli bir parçasını oluşturan ve geniş kapsamlı istihdam yaratan küçük işletmelerin kayıtlı sektöre geçişini özendirici program ve uygulamalar düzenlenecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş SGK olmalıdır. 131

132 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Ayrıca işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara KOSGEB ve ÇSGB İş Teftiş Kurulu Başkanlığı eklenecektir Tarım gibi kayıt dışılığın yaygın olduğu sektörler başta olmak üzere tüm sektörlerde kayıt dışı çalışan ve çalıştıranların sorunlarının ve çözüm önerilerinin temsilciler düzeyinde ele alındığı ve ortak paydaların birlikte belirlendiği çalıştaylar gerçekleştirilerek kayıtlı istihdam konusunda farkındalık yaratılacaktır. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş SGK olmalıdır. İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır Sosyal yardım alan kesime yönelik kayıtlı çalışmaya yönlendirici bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş SGK olmalıdır. İşverenlerin, sigortalıların ve kamuoyunun sosyal güvenlik mevzuatı ve hakları konusunda ilgili daire başkanlıkları ile koordineli olarak bilgilendirilmelerini sağlamak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının görevleri arasında yer almaktadır. Ayrıca işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlara ASPB eklenecektir Sosyal yardım - istihdam ilişkisinin güçlendirilmesine yönelik olarak ilgili kurumlar arasındaki mevcut protokoller gözden geçirilerek ihtiyaca göre yeni protokoller düzenlenecektir. tedbirine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş ASPB olacak, ÇSGB ise işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlarda içinde yer alacaktır SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Sosyal yardım sistemi yardımlardan yararlanan kişilerin en kısa sürede kendi imkânları ile geçinebilecekleri ve sosyal yardım almadan yaşayabilecekleri bir duruma gelmesini sağlayacak şekilde yapılandırılacak, bu kişilerin meslek edinebilmeleri için çalışmalar yapılacaktır. tedbiri, 2010 yılında uygulamaya konulan Sosyal Yardım Sisteminin İstihdam ile Bağlantısının Kurulması ve Etkinleştirilmesi Eylem Planı ile öngörülen sosyal yardım-istihdam bağlantısının kanuni düzenlemede de yer alması sağlanacaktır. açıklamasının sorumlu kurumun önerisi doğrultusunda 2010 yılında uygulamaya konulan Sosyal Yardım Sisteminin İstihdam ile Bağlantısının Kurulması ve Etkinleştirilmesi Eylem Planı ile öngörülen sosyal yardım-istihdam bağlantısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. şeklinde değiştirilecektir. Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Çocuk işçiliği konusunun yılda en az bir kez İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının

133 İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ toplantı gündemine alınması sağlanacaktır. tedbirine ilişkin sorumlu kurum İŞKUR olacak, ÇSGB ise işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlarda içinde yer alacaktır YENI TEDBIR ÖNERİLERİ 1. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Sosyal koruma hizmeti, hanehalkı kompozisyonu da dikkate alınarak kişilerin ihtiyaçlarına gore çalışmayı teşvik edici şekilde tanımlanacak ve sınıflandırılacaktır. Tedbir: Romanların yaşadıkları bölgelerde istihdama yönelik eğitim ve danışmanlık faaliyetleri için bir alt stratejik plan hazırlanacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: ASPB (Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sosyal İçerme Dairesi Başkanlığı) İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ÇSGB (Çalışma Genel Müdürlüğü), İŞKUR, Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Süre: 2016 Açıklama: Ülkemizde yoksullukla karşı karşıya olan Roman vatandaşlarımız için Romanlara Yönelik Sosyal Politika Ulusal Strateji Belgesi ve Eylem Planı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının koordinasyonunda hazırlanmaktadır. Hazırlanmakta olan bu belge ile Roman vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadığı ve eğitim ortalamalarının oldukça düşük olduğu, işsizliğin oldukça yüksek boyutlarda olduğu ve hane gelirinin yoksulluk sınırının altında olduğu Roman bölgelerinde yaşayan vatandaşlarının yaşam koşullarının ve statülerinin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Romanların toplumsal entegrasyonunun sağlanması için bir stratejik plan hazırlanması Avrupa Komisyonu tarafından da COM (2011) 173 ve COM(2012) 226 numaralı tebliğler ile Türkiye nin tam üyelik süreci için zorunlu kılınmıştır ve bu planın henüz hazırlanmamış olması son yıllarda Avrupa Komisyonu tarafından çıkartılan Türkiye İlerleme Raporlarında da olumsuz bir görüş olarak yer almaktadır. 2. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi etkin olarak tüm illerde uygulanacaktır. Tedbir: 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü nde farkındalık artırmaya yönelik etkinlikler yapılacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Çalışma Genel Müdürlüğü) İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ASPB, MEB, İçişleri Bakanlığı, BM Kuruluşları, STK lar Süre: Sürekli Açıklama: Çocuk işçiliği konusunda farkındalık yaratmak amacıyla Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü kapsamında kamuoyuna yönelik etkinlikler ve farkındalık çalışmaları yürütülecektir. 3. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi etkin olarak tüm illerde uygulanacaktır. 133 Tedbir: Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi için Zaman Bağlı Politika ve Program Çerçeve Belgesi

134 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL POLİTİKA EKSENLERİ güncelleme çalışmaları başlatılacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Çalışma Genel Müdürlüğü) İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ÇSGB (İş Teftiş Kurulu Başkanlığı), ASPB, MEB, İçişleri Bakanlığı, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, BM Kuruluşları, ILO, Sosyal Taraflar, STK lar, Üniversiteler Süre: 2015 Açıklama: Uluslararası Çalışma Örgütü nün 182 sayılı sözleşmesinin gereği olarak 2005 yılında hazırlanan ve dönemini kapsayan Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi İçin Zamana Bağlı Ulusal Politika ve Program Çerçevesi ü kapsayacak şekilde güncellenecektir. Güncelleme yapılırken, program kapsamında yapılan çalışmalar ve müdahale yöntemleri gözden geçirilecek, koordinasyon ve işbirliğini esas alan, bütçesi, süresi ve izleme mekanizması olan yerel katılım üzerine inşa edilmiş bir eylem planı olarak hayata geçirilmesi planlanmaktadır. 4. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Çocuk İşçiliğinin Önlenmesinde Zamana Bağlı Politika ve Program Çerçevesi etkin olarak tüm illerde uygulanacaktır. Tedbir: İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı (İKGSOP) ile AB fonları etkin bir şekilde kullanılacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı) İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluş: ÇSGB, İŞKUR, SGK, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Süre: Sürekli Açıklama: Ulusal İstihdam Stratejisi nin önceliklerine uyumlu olarak hazırlanan İKGSOP kapsamında Sosyal Politika başlığı altında çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik projeler yürütecek olan kurum ve kuruluşlara fon desteği sağlanacaktır. 134

135 135

136 136

137 137 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ

138 138 Bilişim Sektörü

139 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Bilgi ve iletişim teknolojilerinin, ülkelerin rekabet gücünün artırılması, refah düzeyinin yükseltilmesi ve nitelikli istihdamın geliştirilmesi bakımından taşıdığı önem giderek artmaktadır. Başta mobil cihaz ve internet olmak üzere, küresel düzeyde hızla yaygınlaşan bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımıyla birlikte, bilgi yoğun ürün ve hizmetlere olan talep artmakta, ülkelerin bilgi tabanlı ekonomilere dönüşümleri hızlanmaktadır. Sektörün önemi Orta Vadeli Programında vurgulanarak Kamu yatırımlarında, Kamu özel işbirliği (KÖİ) modeliyle yürütülenler dâhil, eğitim, sağlık, içme suyu ve kanalizasyon, bilim-teknoloji, bilişim, ulaştırma ve sulama sektörlerine öncelik verilecektir. ifadesine yer verilmiştir. Ülkemizdeki bilgi toplumuna dönüşüm çalışmaları, 2003 yılından bu yana e-dönüşüm Türkiye Projesi kapsamında yürütülmektedir döneminde ilk bilgi toplumu stratejisi ve eylem planı uygulanmıştır. Türkiye Bilişim Derneği nin hazırladığı 2013 yılı Değerlendirme Raporu na göre, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) sektörü, 2012 yılını dünya genelinde durgun geçirmiştir. Dünya da 2012 yılının sonunda Bilişim Teknolojileri ürün ve servis harcamaları, 3,7 trilyon dolara ulaşmıştır yılında ise bu rakam 3,5 trilyon dolar seviyesindedir yılına göre yüzde 1.4 oranında büyüyen Bilişim Teknolojileri pazarının değeri 2012 yılında 1,7 trilyon dolara erişmiştir. Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu na göre Türkiye, 142 ülke içinde 52 nci sırada yer almıştır. Türkiye de Bilgi ve İletişim Teknolojileri pazarı, 2012 yılında 30 milyar Dolar büyüklüğe ulaşmıştır. Donanım, yazılım ve bilişim hizmetleri alanı, 2012 yılında 7 milyar dolara; Telekom pazarı ise, 23 milyar dolara yükselmiştir yılında Türkiye bilişim sektörünün toplam ihracatı 1,08 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Bu ihracat verisi bir önceki yıla göre yüzde 23 daha büyük bir miktarı ifade etmektedir. Bilişim sektörü ulaştığı bu büyüklük ile milyar lira ihracat yapan öncelikli sektörler arasında yerini aldı. Türkiye de bilişim sektörü, 2012 yılında gerçekleşen 43 işlemle enerji sektöründen sonra en çok satın alma ve birleşme gerçekleştirilen sektör olmuştur yılında Türkiye de bilişim sektörü açısından atılan en önemli adımlardan biri 1 Temmuz 2012 itibariyle yürürlüğe giren Yeni Türk Ticaret Yasası olmuştur. Bu yasa gereğince, ticari işletmelere internet sitesi kurma zorunluluğu getirilmiştir. Elektronik ticaret hacmi son yıllarda önemli ölçüde artış göstermiştir. İnternetten gerçekleşen kartlı ödemeler tutarı 2006 yılında 2,4 milyar TL iken, 2012 yılında 30,7 milyar TL ye ulaşmıştır. OECD İletişim Görünümü 2013 yılı raporuna göre Türkiye de telekomünikasyon gelirlerinin GSYH ye oranı 2011 yılında yüzde 2.11 olmuştur. OECD ortalaması ise yüzde 2.95 olmuştur. Türkiye de kamu telekomünikasyon yatırımları 2011 yılında 2 milyon 315 bin Dolar iken, OECD ortalaması ise 188 milyon 773 bin Dolar olmuştur. 139 Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2013 Pazar Verileri ne göre Türkiye de Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü nün toplam büyüklüğü 2012 yılında 952 firma ile 52,7 milyar TL iken, 2013 yılında firma ile 61,6 milyar TL olmuştur yılına göre toplamda yüzde 11.3 lük bir artış gerçekleşmiştir. Bu artışın yüzde 9.8 i Bilgi Teknolojileri, yüzde 11.8 i ise İletişim Teknolojileri Sektöründe olmuştur. Bilgi Teknolojileri Sektörü nün alt kategorilerinin

140 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2012 yılına göre büyüme oranları ise şöyledir: Donanım yüzde 8, Yazılım yüzde 15.1 ve Hizmet yüzde ,6 milyar TL lik toplam sektör büyüklüğünün 17,9 milyar TL si Bilgi Teknolojileri Sektörü iken, 43,7 milyar TL si ise İletişim Teknolojileri Sektörü olmuştur. Bilgi Teknolojileri Sektörü nün alt kategorilerinin büyüklükleri ise şu şekildedir: Donanım 10 milyar TL, Yazılım 4,9 milyar TL ve Hizmet ise 3 milyar TL. Alt kategorilerin Bilgi Teknolojileri Sektörü içerisindeki payına bakılacak olursa, Donanım yüzde 56.1, Yazılım yüzde 27.1 ve Hizmet ise yüzde 16.8 dir. İletişim Teknolojileri Sektörü nün alt kategorilerinin büyüklükleri ise şöyledir: Donanım 11,4 milyar TL ve Elektronik Haberleşme 32,3 milyar TL yılına göre büyüme oranları ise Donanım alanında yüzde 27 ve Elektronik Haberleşme alanında ise yüzde 7.3 olarak gerçekleşmiştir yılında Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü nün toplam ihracatı 1,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Bunun 990 milyon TL si Bilgi Teknolojileri Sektörü ne, 266 milyon TL si ise İletişim Teknolojileri Sektörü ne aittir. Bilgi Teknolojileri Sektörü nün alt kategorilerine bakılacak olursa ihracatın 113 milyon TL si Donanım, 721 milyon TL si Yazılım ve 156 milyon TL si ise Hizmet alanında gerçekleşmiştir. En fazla ihracat yapılan ülkeler arasında ABD, İngiltere, İrlanda, Belçika, Hollanda, Almanya, Yunanistan, Ukrayna, Azerbaycan, Rusya ve Kazakistan yer almaktadır. Haziran 2013 te açıklanan 2011 yılı Yıllık Sanayi ve Hizmetler Araştırması sonuçlarına göre Türkiye BİT sektörü istihdamı yaklaşık 196 bin olup, döneminde yıllık ortalama yüzde 4 büyüme göstermiştir. Sektörün istihdamındaki bu artışa rağmen BİT sektörü istihdamının toplam istihdam içindeki payının ise, toplam istihdamdaki artış sebebiyle, bu dönemde aynı seviyede (yüzde 1,7) kaldığı görülmektedir. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü 2013 Pazar Verileri ne göre sektörde 2013 yılında toplam firmada istihdam edilenlerin sayısı 100 bin 518 dir. İstihdam edilenlerin yüzde 27 si kadın, yüzde 73 ü ise erkektir. Üniversite mezunu çalışan oranı ise yüzde 56 dır. TÜİK verilerine göre ise 2012 yılında Bilgi ve İletişim Sektöründe istihdam edilenlerin sayısı 238 bin olmuştur. Bu rakam 2013 yılında ise 254 bin e yükselmiştir. 254 bin kişiden 187 bin kişi erkek iken, 68 bin kişi kadındır yılı Ağustos ayı itibariyle bu sektörde istihdam edilen kişi sayısı ise 215 bin dir. Bu rakamın 165 bini erkek iken, 50 bini ise kadındır. BİT alanında üniversitelerde ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim görmüş insan kaynağı arzı son dönemde giderek artmış; mezun sayısı döneminde yüzde 60,9 artış kaydetmiştir yılındaki mezunların yüzde 32,6 sı lisans, yüzde 67,4 ü ise ön lisans mezunudur. Diğer yandan 2013 yılında BİT ile ilgili meslek lisesi bölümlerinden mezun olanların sayısı 44 bin kişi olarak gerçekleşmiştir. 140 Bunun yanında, uluslararası yazılım firmaları tarafından desteklenen sertifika programları kapsamındaki yazılım geliştirme becerisi kursları, üniversiteler, belediyeler ve STK lar tarafından bu alanda istihdam artırmaya yönelik kurslar verilmektedir. Sertifika programları ve mesleki bilişim eğitimleri sektördeki insan kaynağının yeni yetkinliklerle donatılmasını, yetkinliklerin güncel tutulmasını ve diğer sektörlerden insan kaynağı akışını sağlamaktadır. Örneğin, Microsoft eğitim programı düzenleyen 17 eğitim merkezi tarafından yılları arasında verilen toplam sertifika sayısı dir. İŞKUR tarafından düzenlenen Nitelikli

141 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Bilişim Çalışanları Programı kapsamında 10 ilde düzenlenen sertifikalı eğitim programlarında 600 kişiye eğitim verilmiştir. Türkiye nin bilgi toplumuna dönüşüm faaliyetlerinin hızlandırılması, büyümeyi desteklemek ve istihdam oluşturmak üzere bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımının etkinleştirilmesi gerekmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin toplum genelinde nitelikli ve bilinçli olarak kullanılmasına, farklı kesimler ve bölgeler arasındaki sayısal bölünmenin azaltılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgi teknolojileri sektöründe güçlü bir piyasa yapısının tesis edilmesi önemini korumaktadır. Bilgi teknolojileri donanım harcamalarında etkinliğin sağlanmasına, katma değerli yazılım ve bilgi teknolojileri hizmetleri kullanımına ağırlık verilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe nitelikli insan kaynağı açığı bulunmaktadır. Ülkemizde BİT alanındaki işgücü talebi artmakta, yeni meslek tanımları ve nitelik gereksinimleri oluşmaktadır. Bu gereksinimler doğrultusunda, BİT te ihtiyaç duyulan insan kaynağının yetiştirilmesinde bu alandaki eğitim programlarının içeriğinin, ortaya çıkan yeni meslekler de dikkate alınarak, piyasa talebini karşılayabilecek şekilde yapılandırılması ihtiyacı bulunmaktadır. Bu çerçevede, BİT eğitim müfredatının güncellenmesinde piyasa talepleri ve yeni mesleklerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu alandaki insan kaynağının gelişimindeki unsurlardan biri de mesleki yeterliliklerin tanımlanması ve belgelendirilmesidir. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) diğer sektörlerde olduğu gibi bilişim sektöründe de mesleki standartların ve ulusal yeterliliklerin belirlenmesi ve ayrıca bu yeterliliklerin sertifikasyonla eşlenmesi çalışmalarını sürdürmektedir. Aralık 2013 itibarıyla bilişim teknolojileri alanında değişik seviyelerde 17 meslek standardı yayımlanmıştır. Mesleki İngilizce bilgisi BİT sektörü çalışanlarının yetkinliklerini güncel tutması ve yeni gelişmelere ayak uydurabilmesi açısından önem arz etmektedir. Çok uluslu BİT firmalarının ülkemize çekilmesi, mezunların yurt dışı projelerde görev alması ve hizmet ihracatının kolaylaşması açısından üniversitelerdeki BİT bölümlerinde verilen İngilizce eğitiminin geliştirilmesi gerekmektedir. TÜBİSAD ın 2013 Pazar Verileri ne göre büyümede rol alacak en önemli faktörler yüzde 64 ile ilk sırada AR-GE Yatırımı ve İnovasyon, yüzde 43 ile ikinci sırada daha yüksek kurumsal yönetişim standartları, yüzde 39 ile üçüncü sırada arttırılmış teşvikler ve son olarak yüzde 33 ile ihracattır. Söz konusu verilere göre sektörde yaşanan sorunlar ise yüzde 61 ile ilk sırada nitelikli işgücü açığı, yüzde 39 ile ikinci sırada AR-GE teşvikleri uygulamalarında karşılaşılan sorunlar, yüzde 36 ile üçüncü sırada girişim sermayesi eksikliği ve yüzde 33 ile son sırada fiyat odaklı kamu ihale politikalarıdır. 141

142 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. İşgücünün niteliği sektörün güncel ihtiyaçları dikkate alınarak geliştirilecektir Sektörün işgücü envanteri çıkarılacaktır. Kurum: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Her yıl düzenlenen İşgücü Piyasası Talep Araştırması kapsamında 10+ işyerlerinde il bazında sektör analizi yapılmaktadır. Bu kapsamda il düzeyinde mevcut istihdam, açık iş, temininde güçlük çekilen meslekler ve istihdam artışı ile ilgili veriler elde edilmektedir. 12 Mayıs - 27 Haziran 2014 tarihlerinde gerçekleştirilen İşgücü Piyasası Araştırmaları (İPA) çerçevesinde 10 ve daha fazla çalışanı bulanan işyerleri ziyaret edilmiş ve işyeri bilgi formu uygulanmıştır. Yapılan çalışma işyeri bazlı olup il düzeyinde; çalışan, açık iş, temininde güçlük çekilen meslekler ve gelecek dönem istihdam beklentileri hakkında bilgiler vermektedir. Çalışma NACE Rev.2.21 li kırılımında 17 sektörde yapılmış olup, sektörler arasında Bilgi ve İletişim Sektörü de yer almaktadır. Sektörlere ve mesleklere ait bilgilerin yer aldığı Türkiye ve il bazında İşgücü Piyasası Araştırma Raporları 2014 yılı sonu itibariyle yayınlanacaktır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur İŞKUR un, bilişim elemanı yetiştirme faaliyetlerinde eğitim standartları yükseltilecektir. Kurum: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Mesleki Yeterlilik Kurumu Başkanlığı. 142 c) Süre: 2016

143 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2013 yılında yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ile mesleki eğitim kurslarında eğitim programlarının esas olarak MYK tarafından belirlenen standartlara uygun olması kuralı getirilmiştir. Ayrıca hizmet sağlayıcıların eğitim kalitesinin yüksekliği hizmet alımında puanlanmaya başlanmıştır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur. 1.3 İşgücü piyasası ihtiyaç analizleri doğrultusunda ortaya çıkan ihtiyaçlar ve ihracat potansiyeli çerçevesinde veri tabanı, yazılım, ağ teknolojileri, bilgisayar oyunları ve uygulamaları ve bilgi güvenliği uzmanları ile web programcıları yetiştirilecektir. Kurum: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılının ikinci yarısında bilişim alanındaki paydaş kurum ve kuruluşlarla yapılan görüşmeler ve geçmiş uygulamaların sonuçlarının değerlendirilmesi sonrasında bilişim sektörünün ihtiyacı olan nitelikli personel temini için özel programlar ve projeler tasarlanmış olup İstanbul İl Müdürlüğü tarafından Bilişim sektörüne yönelik olarak 1000 kişiye mesleki eğitim verilmesi planlanmıştır. İhale aşaması tamamlanmış olup kısa süre içerisinde İstanbul İl Müdürlüğü ve yüklenici firmalar arasında sözleşme imzalanarak eğitimler başlatılacaktır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur Yükseköğretim eğitim programlarının sektörün ihtiyaçları gözetilerek yeniden düzenlenmesi sağlanacaktır. Kurum: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı 143 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı.

144 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu eylem maddesine ilişkin aşağıdaki şekilde çalışmalar belirlenmiş ve başlatılmıştır: 1- Mevcut durumun belirlenmesi 2- Üniversitelerden görüşlerin alınması 3- Komisyon oluşturulması ve görüşlerin alınması 4- Raporun hazırlanması. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur. Politika No ve Adı: 2. Bilişim alanında yeni ürün geliştirmeye ve istihdamı artırmaya yönelik araştırmalar desteklenecektir Ulusal bütçeden bilişim alanında Ar-Ge ye ayrılan kamu kaynaklarının artırılmasına devam edilecektir. Kurum: Kalkınma Bakanlığı İlgili Birim: Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Maliye Bakanlığı. c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Türkiye de bilişim alanında farklı kurumlar tarafından araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) destek programları uygulanmaktadır. Bu programlar hakkındaki genel bilgiler, desteği veren kurumlar ayrımında aşağıda verilmektedir: Kalkınma Bakanlığı, kamu kurumları ve üniversitelerde araştırma altyapılarının kurulmasına yönelik destekler vermektedir Şubat 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sanayi Tezleri Projelerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında yürütülen Sanayi Tezleri (SAN-TEZ) Programı, KOBİ lerin Ar-Ge ve yenilik kültürü kazanmaları ve sorunlarını üniversitede üretilen bilgi birikimini kullanarak işbirliği içinde çözme alışkanlığı edinmelerini amaçlayan

145 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ bir destek mekanizmasıdır. Üniversite-sanayi işbirliği ile yürütülecek Ar-Ge ve yenilik projeleri için, sektör ve büyüklüğüne bakılmaksınız katma değer yaratan, bir veya birden çok gerçek veya tüzel kişiye ait işletmeler SAN-TEZ Programı ndan istifade edebilirler. Bu tür projelerde firma; mikro işletme ise en az yüzde 15, küçük işletme ise en az yüzde 10, orta büyüklükte işletme ise en az yüzde 25 ve büyük işletme ise en az yüzde 35 oranında projeye katkısını vermekte olup, projenin geri kalan kısımları Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır Sayılı Kanunun destek mekanizmalarından birisi olan Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı ile ülkemizde nitelikli girişimciliğin özendirilmesi, bu girişimciler tarafından uluslararası rekabet gücü olan, yenilikçi, teknoloji düzeyi yüksek ürün ve süreçleri geliştirebilen işletmelerin oluşturulması hedeflenmektedir. Ayrıca bu destek ile ülkemizde bilgi yoğun ve yenilikçi girişimcilik konusundaki farkındalığın artırılmasının yanında yüksek eğitimli, nitelikli gençlerin iş hayatına kazandırılması da sağlanmaktadır. Kanun kapsamında desteklenmesi uygun bulunan girişimci, işletmesini kurmasını müteakip en fazla TL ve bir yıl süre ile desteklenecek olup, destek ödemeleri bir iş planı çerçevesinde ve dönem raporlarının projenin iş planına uygun olarak yürütüldüğünün denetimi sonrası yapılmaktadır. 12 Eylül 2012 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Haberleşme, Uzay ve Havacılık Sektöründe Araştırma Geliştirme Projelerinin Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliği ile elektronik haberleşme alanında her yıl belirlenecek desteklemede öncelikli proje konularına ilişkin proje başvurularına Ar-Ge fonundan destekler verilmektedir. TÜBİTAK yürüttüğü ulusal ve uluslararası destek programları ile akademik, sanayi, kamu, girişimcilik, bilimsel etkinlik ve bilim ve toplum başlıkları altında çeşitli Ar-Ge destekleri vermektedir. Bu programlar ile bilişim alanında verilen Ar-Ge destekleri de bulunmaktadır tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği ne dayanılarak hazırlanan Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programı ile bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşlara sahip küçük ve orta ölçekli işletmeler ile girişimcilerin geliştirilmesi, yeni ürün, yeni süreç, bilgi ve/veya hizmet üretilmesi ve ticarileştirilmesi için araştırma, geliştirme, inovasyon ve endüstriyel uygulama projelerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bu program, Ar-Ge ve İnovasyon ile Endüstriyel Uygulama Programları olmak üzere iki alt programdan oluşmakta olup, Ar-Ge ve İnovasyon Programı ile bilişim alanındaki Ar-Ge çalışmaları da desteklenmektedir. Ayrıca, yukarıda bahsi geçen desteklerin yanı sıra Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla aşağıda listelenen teşvikler uygulanmaktadır. 21 Haziran 2006 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun onuncu maddesinin birinci fıkrası ile işletmeler, kurumlar vergisi matrahının tespitinde, bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının yüzde 40 ı oranında hesaplanacak Ar-Ge indirimini kullanabilmektedir. Bu Kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütmekte olup, bahsi geçen maddesinin uygulanmasına ilişkin usulleri de belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. 145 Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 12 Mart 2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan

146 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun, 01 Nisan 2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği ise 31 Temmuz 2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik olarak hazırlanan bu yönetmelik kapsamında Ar-Ge Merkezi Belgesi verilen işletmelerin yapmış olduğu Ar-Ge ve yenilik projeleri ile ilgili olarak yaptıkları harcamalar için: Ar-Ge indirimi; Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı indirim konusu yapılabilmektedir. Gelir vergisi stopajı teşviki; Ar-Ge ve destek personelinin bu çalışmaları karşılığı ödenen ücretin, doktoralı olanlar için yüzde 90 ı, diğerleri için yüzde 80 i gelir vergisinden müstesna tutulmaktadır. Ar-Ge personeli ile destek personeli için sigorta primi desteği ve Ar-Ge faaliyetleri ile ilgili düzenlenen değerli kâğıtlar için damga vergisi istisnası bulunmaktadır sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, 06 Temmuz 2001 tarih ve sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği ise 19 Haziran 2002 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Kanunun amacı, üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile üretim sektörlerinin işbirliği sağlanarak, ülke sanayiinin uluslararası rekabet edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması maksadıyla teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemektir. Ayrıca, bu Kanunla, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun kararları da dikkate alınarak teknoloji yoğun alanlarda yatırım olanakları yaratmak, araştırmacı ve vasıflı kişilere iş imkânı yaratmak, teknoloji transferine yardımcı olmak ve yüksek/ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik alt yapıyı sağlamak amaçlanmaktadır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur Bilişim alanında Ar-Ge ve üniversite-sanayi işbirliği teşvik edilecektir. Kurum: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İlgili Birim: Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü 146 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, TÜBİTAK, KOSGEB, İlgili kurum ve kuruluşlar.

147 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 1- Bilişim alanında 10 firmaya Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiştir. Yapılan incelemeler sonucu kriterlere uygunluğunu koruyamayan 3 firma belgesi iptal edilmiş, 7 firma faaliyetine devam etmektedir. 2- San-Tez Programı kapsamında Bilişim Sektöründe 24 adet üniversiteden, 58 adet proje desteklenmiştir. Toplam ödenen destek miktarı: ,98 TL dir. 3- Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği programı kapsamında yazılım ve bilişim sektörlerinde 63 firmaya toplam ödenen destek ,18 TL dir. 4- Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı Kapsamında bilişim ve yazılım sektörü alanında faaliyet gösteren 492 şirkete yaklaşık TL ödeme yapılmıştır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur. Politika No ve Adı: 3. Girişimciliğe yönelik teşvikler artırılacaktır Yazılım sektörüne yönelik girişimcilik desteklenecektir. Kurum: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İlgili Birim: Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, KOSGEB. c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 1- Yazılım sektöründe 11 firmaya Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiş ve faaliyetlerine devam etmektedirler. 2- San-Tez programı kapsamında Yazılım Sektöründe 30 üniversiteden, 63 adet proje desteklenmiştir. Toplam ödenen destek miktarı: ,90 TL dir Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği programı kapsamında yazılım ve bilişim sektörlerinde 63 firmaya toplam ödenen destek ,18 TL dir.

148 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 4- Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında yazılım ve bilişim sektörlerinde 492 şirkete yaklaşık TL ödeme yapılmıştır. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur. Politika No ve Adı: 4. Toplumsal ve kültürel alanda bilişim teknolojilerini kullanma ve değişim sürecine uyum becerileri artırılacaktır Uzaktan eğitim platformları bilişim eğitimi için kullanılacaktır. Kurum: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK, TRT. c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu eylem maddesine ilişkin aşağıdaki şekilde çalışmalar belirlenmiş ve başlatılmıştır: 1- Mevcut durumun belirlenmesi 2- Üniversitelerdeki altyapının belirlenmesi 3- Uzaktan eğitim programlarının gözden geçirilmesi 4- Üniversitelerden görüşlerin alınması 5- Komisyon oluşturulması ve görüşlerin alınması 6- Raporun hazırlanması. e) Değerlendirme: Değişiklik önerisi yoktur. 148

149 Bilişim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 4.2. Fikri mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin mevzuat, yazılım sektöründe de etkin şekilde uygulanacaktır. Kurum: Kültür ve Turizm Bakanlığı İlgili Birim: Telif Hakları Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Adalet Bakanlığı, Türk Patent Enstitüsü. c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bilgisayar programları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereğince ilim ve edebiyat eseri olarak korunmaktadır ve eser sahipleri Kanun da öngörülen haklara sahiptir. Bilgisayar programlarının izinsiz kullanımı halinde başvurulabilecek hukuki ve cezai yollar Kanun da öngörülmüş olup tazminat ve diğer hukuk davalarının yanı sıra bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasının uygulanması mümkündür. Yargı sürecinin başlatılması hususunda ise yetki, hak sahiplerine aittir. Bilgisayar programlarının korunmasına ilişkin ulusal mevzuatımız, AB müktesebatıyla büyük oranda uyumludur. Ayrıca Kamu kurum ve kuruluşlarında lisanslı yazılım kullanılmasına ilişkin olarak 2008/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi de yürürlükte bulunmaktadır. Bilgisayar programlarına ilişkin olarak hak sahiplerince başvuruda bulunulması halinde, beyanlarına dayalı olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünce kayıt tescil işlemi gerçekleştirilmektedir. Kayıt tescil işlemi, hak kurucu etkiye sahip olmayıp hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlama amacı taşımaktadır. Bu itibarla 2016 yıl sonuna kadar yazılım sektörüne ilişkin en az 2 adet bilinçlendirme amaçlı faaliyet gerçekleştirilmesi öngörülmektedir. Sorumlu kurum tarafından 4.2. tedbir maddesinin şu şekilde değiştirilmesi önerilmektedir. Yazılım sektöründe telif haklarına ilişkin farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. e) Değerlendirme: Yapılan öneri doğrultusunda değişiklik yapılmasının uygun olacaktır. 149

150 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Bilişim Sektörü Eylem Planında yer alan 9 tedbirin 4 tanesi işgücünün niteliğinin geliştirilmesine, 2 tanesi araştırma-geliştirme faaliyetlerinin teşvik edilmesine, 1 tanesi girişimciliğe, 2 tanesi ise uyum becerilerinin arttırılmasına ilişkindir. 9 tedbirin 5 tanesi süresiz iken, 4 tanesinin 2016 yılında tamamlanması gerekmektedir TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Fikri mülkiyet haklarının korunmasına ilşkin mevzuat, yazılım sektöründe de etkin şekilde uygulanacaktır. tedbirinin sorumlu kurumun önerisi doğrultusunda; Yazılım sektöründe farkındalığın arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. şeklinde değiştirilmesinin uygun olacaktır. İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlara Ekleme Yapılması Öngörülen Tedbirler: Fikri mülkiyet haklarının korunmasına ilşkin mevzuat, yazılım sektöründe de etkin şekilde uygulanacaktır. tedbirinde işbirliği yapılacak kurum/kuruluşlar arasına ilgili diğer kurum ve kuruluşlar ibaresinin eklenmesinin uygun olacaktır. 150

151 151 Finans Sektörü

152 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Ekonomik kriz sonrasında finans sektörüne ilişkin olarak önemli mevzuat çalışmaları yapılmıştır. Bankacılık sektöründe uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla 2012 yılının ikinci yarısından itibaren Basel II düzenlemeleri uygulamaya konulmuştur. Ayrıca, 2012 yılının Aralık ayında yürürlüğe giren Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunuyla, söz konusu şirketlerin kurumsal yapıları ile sermaye yapıları güçlendirilmiş ve tâbî oldukları mevzuat tek çatı altında birleştirilmiştir. Yüksek standartlarda hukuki altyapının sağlanması ve uluslararası finans merkezi projesinin desteklenmesi amacıyla 2012 yılının sonunda yeni Sermaye Piyasası Kanunu da yasalaşmıştır. Türkiye de finans piyasaları açısından son yıllarda yakalanan makroekonomik istikrar doğrultusunda sektörün gelişiminin olumlu seyri 2014 yılında devam etmiştir. Bu gelişim sürecinde Türkiye, 2012 yılında rekabet gücü sıralamasında 144 ülke arasında 43. sıraya yükselmiştir. Finans sektörünün en büyük alt sektörü olan Türkiye bankacılık sektörü, 2013 yılında aktif büyüklük/gsyh açısından AB ülkeleri içinde yüzde 97 ile yirmi ikinci sırada yer almıştır. Bu oran 2014 te ilk kez yüzde yüzü aşarak yüzde 111 i bulmuş ve AB ortalamasıyla arasındaki oldukça yüksek olan fark azalmaya devam etmiştir. Kişi başına aktif büyüklük bazında ise son 10 yılda AB ile fark 30 kattan 12 kata gerilemiştir. AB ile Türk bankacılık sektörü arasındaki olumsuz farkın azalmasına rağmen, halen ciddi boyutlarda olması ise sektörün büyüme potansiyelini ortaya koymaktadır. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) 2014 verilerine göre bankacılık sektörü büyüme eğilimini sürdürmektedir da 800 milyar TL, Mart 2013 te ise 1,427 trilyon TL olan aktifler toplamı, Mart 2014 te 1,797 trilyon TL ye ulaşmıştır. Nominal olarak son bir yılda yüzde 26 artan toplam aktiflerin GSYH ye oranı, yüzde 115 i geçmiştir. AB ortalamasının gerisinde olan göstergelere rağmen Türk bankacılık sektörünün gerek aktif büyüklük, gerekse personel istihdamı açısından önemli bir artış eğiliminde olduğu gözlenmektedir. Son bir yıl içinde finansal sektörde yaşanılan istikrarsızlıklar, bölgemizde yaşanan dış gerginlikler ve olağan dışı iç siyasi gelişmelere bağlı riskli bir dönem geçirilmesine rağmen, makro dengeleri gözeten bir yaklaşım ve özellikle bankacılık sektörünün sağlıklı yapısıyla finans sektöründe büyüme devam etmiştir. Sektörün büyüme potansiyeli doğru değerlendirildiğinde istihdam düzeyine önemli düzeyde katkı sağlayacağı görülmektedir. Potansiyel büyümenin ortaya çıkarılmasında İstanbul bölgesel ve küresel finans merkezi projesinin hayata geçirilmesinin büyük etkisi olacaktır yılında uygulanmaya başlanan İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Stratejisinde insan kaynaklarının geliştirilmesi amacıyla finans alanında insan kaynaklarının ve eğitim politikalarının belirlenmesi ve gözden geçirilmesi, finans alanındaki insan kaynağının verimliliğinin ve mesleki donanımının artırılması, nitelikli işgücünün İstanbul a çekilmesinin sağlanması öncelikleri belirlenmiştir. Onuncu Kalkınma Planında da konu desteklenmiş ve 25 Öncelikli Dönüşüm Programından biri İstanbul Uluslararası Finans Merkezi olmuştur. Bu kapsamda Nitelikli İnsan Kaynağının Artırılması Bileşeni altında, nitelikli insan kaynağının artırılması, finans alanında uluslararası geçerliliği olan sertifikaya ve ileri düzeyde yabancı dile sahip kişi sayısının artırılması, finans sektörünün ihtiyaçları doğrultusunda lisans ve lisansüstü müfredatının geliştirilmesi hedeflenmiştir. 152 Finansal sektörün büyümesi ve etkin çalışması ekonomik büyümeyi ve istihdamı doğrudan etkileyen önemli bir faktördür. İstihdam açısından bakıldığında finansal sektörün sağlıklı işlemesinin ve gelişmesinin sadece bu sektördeki istihdamla sınırlı olmayan, dolaylı olarak

153 Finans Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ ekonominin toplam istihdam düzeyini de etkileyen bir boyutu olduğu görülmektedir. Sektörde en fazla istihdam bankacılık sektörü tarafından yaratılmaktadır. Sigortacılık ve menkul kıymet aracı kuruluşları yüksek istihdam yaratan diğer faaliyet alanlarıdır. TBB Eylül 2014 verilerine göre, Türk bankacılık sektöründe katılım bankaları dahil yaklaşık 199 bin kişi istihdam edilmektedir. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği 2013 yıl sonu verilerine göre ise sigorta ve reasürans alanında istihdam edilenlerin sayısı ise 12 bin kişi civarındadır. Sektörün gerek büyüme potansiyelinin gerekse dolaylı olarak toplam istihdama yapabileceği katkı düzeyinin yüksekliği, finans sektörünü istihdam açısından önemli kılmaktadır. Orta Vadeli Programda ( ), faizsiz finans sektöründeki ürün ve hizmet çeşitliliği ile bu alanda faaliyet gösteren kuruluş sayısının artırılacağı; sektörün kurumsal ve hukuki altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülerek faizsiz finans ürünlerinin kullanımının yaygınlaşacağının beklendiği ifade edilmiştir. Faizsiz finans sektöründe beklenen bu büyümenin doğal olarak istihdama da yansıması beklenmektedir. Dolaylı istihdam yaratma potansiyelinin yanında sektördeki istihdamın önemini artıran bir başka husus, sektörel istihdam içinde kadın istihdamının yüksek payıdır. Bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde kadınların istihdamdaki payı TBB Eylül 2014 verilerine göre yüzde 51 ile erkek çalışanları geçmiştir. Bu oran diğer sektörlerle karşılaştırıldığında oldukça yüksektir. Bahse konu istihdam düzeyinin önemini artıran bir başka husus sektörde çalışan kadınların büyük oranda kayıtlı olmalarıdır. Diğer taraftan özellikle çağrı merkezleri gibi, çok yönlü fiziksel aktivasyon gerektirmeyen bölümler, engelli istihdamını artırmak için uygun zemin sağlamaktadır. Dolayısıyla sektördeki istihdam artışının, istihdamın cinsiyete dayalı kompozisyonunu ve dezavantajlı grupların istihdamını olumlu yönde etkileyeceği öngörülmektedir. Sektörde yoğun olarak nitelikli işgücü istihdam edilmektedir. Sektör çalışanları içinde yükseköğretim mezunlarının oranı oldukça yüksektir. TBB Eylül 2014 ve Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Aralık 2013 verilerine göre banka çalışanlarının yüzde 82 si, sigorta sektöründe çalışanların ise yüzde 60 ı lisans ve lisansüstü eğitim programlarından mezundur. Sektörel istihdamın seyri dikkate alındığında, bu oranların yükseköğretim mezunları lehine hızla değiştiği gözlenmektedir. Finansal sektör geçmişte büyük oranda işletme ve iktisat gibi bölüm mezunlarına iş olanakları sunarken, bu durum son yıllarda çok daha geniş bir yelpazeye yayılmaya başlamıştır. Bundan sonraki yıllarda da bu eğilimin süreceği öngörülmektedir. 153

154 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Büyük şehirlerde bulunma zorunluluğu olmayan çağrı merkezlerinin az gelişmiş bölgelere kaydırılması teşvik edilecektir. Kurum: Ekonomi Bakanlığı İlgili Birim: Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, SGK, İŞKUR, Sektör temsilcileri c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 19 Haziran 2012 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yatırımlarda Devlet Yardımı Hakkında Karar kapsamında çağrı merkezi yatırımlarının en az gelişmiş illerimizin yer aldığı 6. Bölgeye yönlendirilmesine yönelik oldukça kapsamlı teşvik tedbirleri alınmıştır. Bu çerçevede, çağrı merkezi yatırımları 6. Bölge haricindeki bölgelerde Genel Teşvik Uygulamaları kapsamında KDV istisnası ve Gümrük Vergisi Muafiyeti destekleri ile desteklenirken; 6. Bölgedeki yatırımlar için gerek finansman gerekse istihdam destekleri açısından oldukça avantajlı bir destek paketi sağlanmıştır. Bu kapsamda çağrı merkezlerinin en önemli işletme gideri olan istihdam gideri 6. Bölge için önemli ölçüde azaltılmıştır. Alınan tedbirler neticesinde, 21 çağrı merkezi projesi için yatırım teşvik belgesi düzenlenmiş olup, bu kapsamda öngörülen istihdam 8637 kişidir. Bu projelerden 7 adedi tamamlanarak işletmeye alınmış ve 2838 kişiye istihdam sağlanmıştır. Bu itibarla tedbir maddesinin gereğinin yerine getirildiği düşünülmektedir. İŞKUR tarafından İşveren ziyaretleri faaliyeti kapsamında işverenlere güncel teşvik sistemleri hakkında bilgilendirme yapılacaktır. e) Değerlendirme: Tedbirin mevzuat açısından gereği büyük ölçüde yerine getirilmiştir. Çağrı merkezlerindeki istihdam durumu ve yeni çağrı merkezlerinin açılışı takip edilecektir. 154

155 Finans Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 2. Sektörün ihtiyaçları doğrultusunda eğitim programları güncelleştirilecektir. 2.1 Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat sektörün ihtiyaçları gözetilerek düzenlenecektir. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör temsilcileri c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu İnsan Kaynakları Stratejisi nde benzer bir eylem maddesi yer almaktaydı. Bu eylem maddesi ile ilgili eylem maddesinde işbirliği yapılacak kurumlar olarak zikredilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TOBB temsilcilerinin katılımı ile toplantılar yapılmıştır. Toplantılarda, öncelikle YÖK tarafından üniversitelerimizin bu eylem maddesi ile ilgili mevcut durumu sunulmuştur. Daha sonra, mevcut durum diğer kurumların da görüşleriyle değerlendirilmiş ve bu eylem maddesi ile ilgili daha iyi bir konuma gelebilmek adına olası görüş, öneri ve stratejiler tartışılmıştır. Üniversitelerimizde doğrudan özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçlarına cevap veren birçok önlisans, lisans ve hatta lisansüstü programlar mevcuttur. Bugün, ülkemizin her ilinde bir üniversite mevcut olup; bu üniversitelerimizdeki önlisans ve lisans programları, bulundukları ilin ve bölgenin coğrafi, sosyo-ekonomik ve kültürel durumu dikkate alınarak belirlenmiştir. Lisans seviyesinde özellikle İktisadi İdari Bilimler Fakültesi ve Uygulamaları Bilimler Yüksek Okulu bünyesinde Bankacılık ve Finans bölümü mevcuttur. Benzer şekilde meslek yüksek okullarında da önlisans programları yer almaktadır. Bu bölümlerde okuyan özel sektörün talep ettiği gerekli bilgi, beceri ve donanımla mezun olmaktadır. Sektör geliştikçe bu mezunların istihdam edilme oranı artacaktır. Bu bağlamda, özellikle lisans programları açısından özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerine cevap verebilen programlar yeterli seviyededir. Benzer şekilde İktisat, İşletme, Maliye, Ekonometri ve benzeri bölümlerde uygulanmakta olan müfredat sektörün ihtiyaçlarına cevap verecek düzeydedir. 155 Bu fırsatla, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi bir kez daha vurgulanmalıdır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı

156 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslar arası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Bu eylem maddesi ile ilgili vakıf üniversitelerinin de çok iyi bir konumda olduğu görülmüştür. Vakıf üniversitelerimizin mütevelli heyet yapıları, sektörle yakın ilişkileri ve öğrenci çekebilme adına özel sektörün ihtiyacını hassasiyetle dikkate almaları; sektörün değişen ihtiyaç ve beklentilerine göre programlarını açmaları ve şekillendirmelerine yol vermektedir. Devlet üniversitelerimizde de benzeri danışma kurulları, disiplinler bazında oluşturulmaktadır. Yine, üniversitelerimizin bulundukları bölgede, valilik, belediyeler, ticaret ve sanayi odaları, meslek odaları ve benzeri dinamiklerle olan yakın ilişkileri, ihtiyaç ve beklentilere yönelik algının daha iyi bir şekilde anlaşılmasına vesile olmaktadır. Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerini algılayabilme adına yapılar oluşturulduğu, bu amaçla programlar açıldığı, yeni açılan veya var olan programlarda müfredatın bu kapsamda tasarlandığı, yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Yine burada belirtmekte fayda olan bir diğer husus; YÖK ün yeni programlar açılmasında uyguladığı ölçütlerdir. Yeni program açılmasında, bu eylem maddesini de kısmen kapsayan işgücü piyasası analizi gibi kıstaslar dikkate alınmaktadır. YÖK, üniversitelerimizde özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. Kısaca, gerek devlet üniversitelerimiz gerekse vakıf üniversitelerimiz, sektörün göreceli olarak daha gelişmiş olduğu bölgelerde ağırlıklı olmak üzere, özel sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarında çalışabilecek nitelikli destek personelin yetiştirilmesi amacıyla açılmış birçok önlisans ve lisans programını barındırmaktadır. e) Değerlendirme: Sorumlu kurumun BTİK Stratejisi ve Eylem Planı ile sektör temsilcileri ile yürüttüğü diğer faaliyetler kapsamında tedbirin gereğinin yerine getirilmiştir. Bu kapsamda tedbir maddesinin, Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat ile açılacak yeni bölümlerin sektörün ihtiyaçlarını gözetmesi teşvik edilecektir. şeklinde değiştirilecek ve tedbir maddesi sürekli olarak belirlenecektir. 2.2 Alt sektörlere yönelik üniversite ve yüksekokul programlarının sayısı ve etkinliği artırılacaktır. 156 Kurum: YÖK

157 Finans Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör temsilcileri c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu İnsan Kaynakları Stratejisi nde benzer bir eylem maddesi yer almaktaydı. Bu eylem maddesi ile ilgili eylem maddesinde işbirliği yapılacak kurumlar olarak zikredilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TOBB temsilcilerinin katılımı ile toplantılar yapılmıştır. Toplantılarda, öncelikle YÖK tarafından üniversitelerimizin bu eylem maddesi ile ilgili mevcut durumu sunulmuştur. Daha sonra, mevcut durum diğer kurumların da görüşleriyle değerlendirilmiş ve bu eylem maddesi ile ilgili daha iyi bir konuma gelebilmek adına olası görüş, öneri ve stratejiler tartışılmıştır. Üniversitelerimizde doğrudan özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçlarına cevap veren birçok önlisans, lisans ve hatta lisansüstü programlar mevcuttur. Bugün, ülkemizin her ilinde bir üniversite mevcut olup; bu üniversitelerimizdeki önlisans ve lisans programları, bulundukları ilin ve bölgenin coğrafi, sosyo-ekonomik ve kültürel durumu dikkate alınarak belirlenmiştir. Lisans seviyesinde özellikle İktisadi İdari Bilimler Fakültesi ve Uygulamaları Bilimler Yüksek Okulu bünyesinde Bankacılık ve Finans bölümü mevcuttur. Benzer şekilde meslek yüksek okullarında da önlisans programları yer almaktadır. Bu bölümlerde okuyan özel sektörün talep ettiği gerekli bilgi, beceri ve donanımla mezun olmaktadır. Sektör geliştikçe bu mezunların istihdam edilme oranı artacaktır. Bu bağlamda, özellikle lisans programları açısından özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerine cevap verebilen programlar yeterli seviyededir. Benzer şekilde İktisat, İşletme, Maliye, Ekonometri ve benzeri bölümlerde uygulanmakta olan müfredat sektörün ihtiyaçlarına cevap verecek düzeydedir. Bu fırsatla, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi bir kez daha vurgulanmalıdır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Bu eylem maddesi ile ilgili vakıf üniversitelerinin de çok iyi bir konumda olduğu görülmüştür. Vakıf üniversitelerimizin mütevelli heyet yapıları, sektörle yakın ilişkileri ve öğrenci çekebilme adına özel sektörün ihtiyacını hassasiyetle dikkate almaları; sektörün değişen ihtiyaç ve beklentilerine göre programlarını açmaları ve şekillendirmelerine yol vermektedir. Devlet üniversitelerimizde de benzeri danışma kurulları, disiplinler bazında oluşturulmaktadır. 157 Yine, üniversitelerimizin bulundukları bölgede, valilik, belediyeler, ticaret ve sanayi odaları, meslek odaları ve benzeri dinamiklerle olan yakın ilişkileri, ihtiyaç ve beklentilere yönelik algının daha iyi bir şekilde anlaşılmasına vesile olmaktadır.

158 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Ayrıca, BTİK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında, sorumluluğumuzda olan bu eylem planı ile ilgili YÖK olarak üniversitelerimizle yaptığımız yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerimizden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitemizde özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerini algılayabilme adına yapılar oluşturulduğu, bu amaçla programlar açıldığı, yeni açılan veya var olan programlarda müfredatın bu kapsamda tasarlandığı, yenilendiği veya yenilenmekte olduğu memnuniyetle gözlenmiştir. Yine burada belirtmekte fayda olan bir diğer husus; YÖK ün yeni programlar açılmasında uyguladığı ölçütlerdir. Yeni program açılmasında, bu eylem maddesini de kısmen kapsayan işgücü piyasası analizi gibi kıstaslar dikkate alınmaktadır. YÖK, üniversitelerimizde özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. Kısaca, gerek devlet üniversitelerimiz gerekse vakıf üniversitelerimiz, sektörün göreceli olarak daha gelişmiş olduğu bölgelerde ağırlıklı olmak üzere, özel sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarında çalışabilecek nitelikli destek personelin yetiştirilmesi amacıyla açılmış birçok önlisans ve lisans programını barındırmaktadır. İŞKUR, her yıl düzenlediği Türkiye İşgücü Piyasası Araştırması neticesinde mesleklerin il bazında açık iş sayısı ve temininde güçlük çekilen mesleklerin verilerini elde etmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 2.3 Bankacılık ve sigortacılık bölümlerinden mezun olanları daha donanımlı hale getirmek üzere zorunlu staj uygulaması düzenlenecektir. Kurum: YÖK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, Sektör temsilcileri, Mesleki kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu konu ile ilgili yurtdışında özellikle ileri ülke üniversitelerinde görülen uygulamalar ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Stajların bizde olduğu gibi programlar bazında yürütülen bir uygulama olduğu görülmüştür. Stajların daha etkin ve verimli şekilde gerçekleştirilmesi için öğrencilerin staj sürecinde maddi olarak desteklenmesinin önemli olduğu görülmüştür. Bu bağlamda son zamanlarda uygulamaya konulan staj sırasında öğrencilerin sigorta masraflarının ilgili üniversitelerce karşılanması kritik ve en önemli aşama olmuştur. Gelecekte bu öğrencilerin staj süresince maddi olarak da desteklenmesinin uygulama motivasyonunu ciddi derecede arttıracağı öngörülmektedir. 158

159 Finans Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Üniversitelerimizde uzunca bir süredir Bologna sürecine uyum çalışmaları sürdürülmektedir. Bu çalışmaların en önemlilerinden biri karşılıklı tanınırlıktır. Bu kapsamda, müfredatları AB standartlarına uygun hale getirilmiş ve hareketliliği kolaylaştıracak mekanizmalar geliştirilmiştir. Her bir ders için, eşdeğer AKTS (ECTS) kredisi tanımlanmıştır. Bu bağlamda, stajlar da kredilendirilerek disiplin altına alınmıştır. Böylelikle, bölümlerimizde uygulanan stajlar, artık müfredatın doğal bir parçası olmuştur. Ayrıca uluslararası staj hareketlilikleri de teşvik edilmektedir. ERASMUS staj programı bu hedefte önemli bir araç olmuştur. Çok sayıda öğrenci yurt dışında staj yapmak için bu programlardan yararlanmıştır. Bu alanlardan mezun kişilerin iş deneyimi kazanmaları için işbaşı eğitim programlarından yararlanmaları mümkündür. Bu kapsamda önlerindeki mevzuat ve bütçe engelleri kaldırılmıştır. Katılımcılara her gün 25 TL zaruri gider ödemesi ile iş kazası ve meslek hastalığı ile gerekmesi halinde genel ssağlık sigortası prim giderleri İŞKUR tarafından karşılanmaktadır. Ocak-Ekim işbaşı eğitim programı düzenlenmiş olup kişi bu programdan yararlanmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 3. Sektörün ihtiyaçlarına yönelik işgücü talebi karşılanacaktır. 3.1 Mesleki beceri kazandırma ve geliştirmeye yönelik aktif istihdam programları hazırlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sektör temsilcileri, Mesleki Kuruluşlar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Finans sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikte işgücü temini için, sektördeki aktörlerden talep gelmesi halinde mesleki eğitim kursu düzenlenmesi veya kişilerin tecrübe kazanması için işbaşı eğitim programı düzenlenmesi mümkündür. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili İŞKUR dan talep sağlanması adına sektör temsilcileriyle görüşmeler yapılacaktır. 159

160 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3.2 Meslek standartları belirlenerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. Kurum: MYK b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, İŞKUR, Sektör temsilcileri, Mesleki kuruluşlar c) Süre: 2015 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Finans sektöründe sigortacılık alanında ulusal meslek standartlarının hazırlanması için Türk Sigorta Enstitüsü Vakfı ve Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği ile sigortacılık alanında işbirliği protokolü imzalanmıştır. Yapılan protokoller kapsamında 8 meslek standardı 29 Mayıs 2013 tarihinde Resmî Gazete de yayımlanarak ulusal meslek standardı niteliği kazanmıştır. Finans sektöründe Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Öncelikli Dönüşüm Programı Eylem Planı kapsamında MYK nın da katıldığı çalışmalar yürütülmektedir. Eylem Planı kapsamında MYK Finans sektöründe iş ve eğitim dünyası için gerekli olan ulusal meslek standartları ve ulusal yeterliliklerin yürürlüğe konulması konusunda sorumlu kuruluş olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği ile işbirliği çalışmaları başlatılarak 05 Aralık 2014 tarihinde Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği nde finans sektörü meslek haritalama çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Finans sektöründe sigortacılık alanı dışında ulusal meslek standardı ve ulusal yeterlilik hazırlama talebi bulunmamaktadır. İlgili potansiyel kurum/kuruluşlara meslek standardı/ yeterlilik hazırlama çağrısı yapılacaktır. Tedbir maddesi Finans sektöründe ihtiyaç duyulan meslek standartları ve mesleki yeterlilikler hazırlanacaktır. şeklinde değiştirilmelidir. Tedbirin sürekli yapılan bir tedbir maddesi olması sebebiyle süre sürekli olarak revize edilmelidir. e) Değerlendirme: Tedbir maddesi, amacını daha iyi ifade edeceğinden, Finans sektöründe ihtiyaç duyulan meslek standartları ve mesleki yeterlilikler hazırlanacaktır. şeklinde değiştirilmiştir. Tedbirin sürekli bir nitelik taşıması nedeniyle 2015 olarak belirlenen süre, sürekli olarak değiştirilmiştir. 160

161 Finans Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3.3 Engellilerin sektördeki istihdamının artırılması amacıyla sektörle işbirliği geliştirilecek, engellilere yönelik mesleki beceri kazandırma eğitim programları hazırlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MYK, Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sektör temsilcileri c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Engellilerin bu sektörde istihdamı için sektörden gelecek özel proje ve program tekliflerinin gerçekleştirilmesi önünde mevzuat ve bütçe engeli bulunmamaktadır. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili İŞKUR ve diğer paydaş kurumlarla değerlendirmeler yapılacaktır. 161

162 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Finans Sektörü Eylem Planı kapsamında yer alan 10 tedbir devam etmektedir. Bu tedbirlerden dört tanesi sürekli nitelikte iken; bir tanesinin 2015 yılında, iki tanesinin ise 2016 yılında tamamlanması gerekmektedir TAMAMLANMA SÜRESİ 2015 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbiri, Finans sektöründe ihtiyaç duyulan meslek standartları ve mesleki yeterlilikler hazırlanacaktır. şeklinde değiştirilmiştir. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbiri ile ilgili olarak meslek standartlarının tamamının belirlenmesi, ulusal yeterliliklerin hazırlanarak sertifikasyon sistemine geçişin sağlanması bakımından 2015 olarak belirlenen sürenin yeterli olmayacağı gerekçesiyle; 2015 olarak belirlenen süre sürekli olarak değiştirilmiştir TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat sektörün ihtiyaçları gözetilerek düzenlenecektir. tedbiri, Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat ile açılacak yeni bölümlerin sektörün ihtiyaçlarını gözetmesi teşvik edilecektir. şeklinde değiştirilmiştir. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Üniversite ve yüksekokulların ilgili bölümlerine ilişkin müfredat sektörün ihtiyaçları gözetilerek düzenlenecektir. tedbirinin süreklilik arz etmesi sebebiyle 2016 yılı olan süresi sürekli olarak değiştirilmiştir YENI TEDBIR ÖNERİLERİ 1. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. Tedbir: Bankacılık sektöründe fazla mesaiye ilişkin yükümlülüklere uyulması için önlemler alınacaktır. Sorumlu Kurum/Kuruluş: ÇSGB Çalışma Genel Müdürlüğü Süre: 2016 Açıklama: Finans sektörünün en önemli alt sektörü olan bankacılık sektöründe fazla mesai; sektörde istihdam edilenler için başlıca sorunu oluşturmakta ve kamuoyunda sık sık tartışılmaktadır. Çalışma saatleri bakımından ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) sözleşmelerine ve İş Kanunu hükümlerine aykırı uygulamalara rastlanmakta ve mesai ödemelerine ilişkin sıkıntılar da yaşanmaktadır. Bu amaçla önlemler alınmasına ihtiyaç duyulmaktadır. 162

163 163 İnşaat Sektörü

164 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM 1980 li yıllardan itibaren konut talebinde yaşanan artışa bağlı olarak inşaat sektörü önemli bir gelişim göstermiş ve yaklaşık on yıllık süreç içerisinde istikrarlı bir büyüme sağlamıştır döneminde ise inşaat, yüzde 22,4 küçülme ile ana sektörler arasında küçülen tek sektör olmuştur. Öte yandan, bu dönemde büyük konut projeleri ve yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde gelişmeler sağlanmaya başlamıştır. Ekonomide meydana gelen dalgalanmalar sebebiyle, sektörde inişli çıkışlı bir büyüme trendi yaşanmıştır yılında yaşanan krizin etkisiyle hızla küçülen sektör ancak 2002 yılından itibaren uygulanan istikrar programı ile toparlanma sürecine girmiştir yılları arasında sektör rekor oranda büyüme göstermiştir yılında yüzde 18,5 büyümeye ulaşmış ancak konut talebinin 2006 yılının ikinci yarısında azalmasıyla birlikte sektördeki büyüme hızı da 2007 yılından itibaren tekrar durgunluk sürecine girmiştir. Sektörde büyüme hızı 2007 de son beş yılın en düşük oranı olan yüzde 5,7 ye gerilerken; 2008 yılında yüzde 8,1, 2009 yılında yüzde 16,3 oranında oranında küçülme görülmüştür yılında ise ekonomide alınan önlemler ile bir önceki yılda görülen küçülmeye rağmen bu yıldan itibaren tekrar büyüme performansı sergilemiş ve yüzde 9,2 oranında büyüme gerçekleşmiştir. Bu oranlara bakıldığında; küresel krizin de etkisiyle 2008 ve 2009 yıllarında hızla daralan inşaat sektöründe, kriz sonrasında güçlü bir toparlanma görülmektedir. Bu durum, inşaat sektörünün, ekonomik kriz dönemlerinde ekonominin geneline göre çok daha hızlı küçülen, krizlerden çıkışta ise ekonominin geneline oranla daha hızlı büyüyen yapısal özelliğini yansıtmaktadır yılında 8,8 olarak gerçekleşen büyüme oranı, ekonomik krizin etkisiyle 2012 yılında ani bir düşüşle yüzde 2,2 ye gerilemiştir yılındaki durgunluğun ardından inşaat sektörü 2013 yılının ilk çeyreğinde yeniden gelişme göstermiştir yılının başından itibaren hızla gelişme gösteren sektör, yılın ikinci ve üçüncü çeyreğinde daha da güçlenerek Türkiye ortalamasının üzerinde büyüme sergilemiştir. Sektör birinci çeyrekte yüzde 5,8, ikinci çeyrekte yüzde 7,6, üçüncü çeyrekte yüzde 8,6 ve dördüncü çeyrekte ise yüzde 6,2 oranında büyüme göstermiştir. Sektörün GSYİH içindeki payı 2009 yılında yüzde 3,8 iken, 2010 yılında yüzde 4,2, 2011 yılında yüzde 4,5 ve 2012 yılında yüzde 5,8 ve 2013 yılında yüzde 6 olarak gerçekleşmiştir. İnşaat sektörü istihdam gücü en yüksek sektörlerin başında gelmektedir. Yıllar itibarıyla toplam istihdam üzerindeki payı 2004 yılında yüzde 4,9 lardan, 2012 yılında yüzde 7,5 düzeyine çıkmıştır. Tarım dışı istihdamdaki payı ise yüzde 6,9 lar düzeyinden yüzde 9,1 ler düzeyine çıkmıştır. Sektörün ihtiyaç duyduğu mühendislik, mimarlık vb. teknik işgücü arzındaki olumlu gelişmeler sektörün gelişimini olumlu etkilemektedir. İnşaat sektöründe istihdamın toplam istihdam içerisindeki payı Aralık 2013 döneminde yüzde 6,9 ve Ocak 2014 döneminde ise yüzde 6,7 olmuştur. TÜİK verilerine göre; mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat istihdam endeksi 2014 yılı III. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 4,5 oranında azalmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat istihdam endeksi ise, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 14,9 oranında azalma göstermiştir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat çalışılan saat endeksi 2014 yılı III. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 4,3 oranında azalmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat çalışılan saat endeksi ise, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 14,5 oranında azalma göstermiştir. 164

165 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış inşaat brüt ücret-maaş endeksi 2014 yılı III. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,8 oranında azalmıştır. Takvim etkilerinden arındırılmış inşaat brüt ücret-maaş endeksi ise, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre değişmemiştir. İnşaat sektörünün istihdam etkisi sadece inşaat faaliyeti sırasında net bir istihdam artışıyla sınırlı olmayıp, inşaat faaliyetleri öncesinden başlayan ve inşaat faaliyeti sonrasında da süren ve tarım, sanayi ve hizmet ana sektörleri ve alt sektörlerinde de etkiler ortaya çıkarmaktadır. Bu kapsamda değerlendirildiğinde inşaat sektörü yaklaşık 200 civarında sektör/alt sektörü harekete geçiren, etki alanı son derece geniş bir sektördür. Onuncu Kalkınma Planı ile, Türkiye nin uluslararası değer zinciri hiyerarşisinde üst basamaklara çıkması, yüksek gelir grubu ülkeler arasına girmesi ve mutlak yoksulluk sorununu çözmüş bir ülke haline gelmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla birçok sektörde olduğu gibi inşaat sektörüne yönelik olarak da politikalara yer veren Plan; inşaat sektörünün üretim ve hizmet kalitesini uluslararası standartlara ulaştırarak, yenilikçi bir anlayışla arz ve talebin yüksek katma değerli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması ve sektörde teknik müşavirlik hizmetlerinin etkinleştirilmesini amaçlamaktadır. Ulusal İstihdam Stratejisi nde ise, inşaat sektörü ayrı olarak ele alınmış ve bu kapsamda Starteji, sektöre ilişkin olarak, ulusal ve uluslararası rekabet gücü ile istihdam kapasitesini her vasıf düzeyinde yükselterek, gelişmelere hızlı uyum sağlayabilen, verimliliği yüksek, iş sağlığı ve güvenliği bilinci gelişmiş ve kayıtlı işgücünün sürdürülebilir istihdamını sağlamayı amaçlamıştır. 165

166 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde Türk işgücü istihdamı teşvik edilecektir. 1.Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) İlgili Birim: Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü (DYİH) 2.Kurum: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (İŞKUR) İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Dışişleri Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TMB c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR tarafından yapılan çalışmalar; Yurtdışı İstihdam Hizmetleri kapsamında dış yatırımlarda işgücünün temininin kolaylaştırılması için bürokratik engellerin azaltılması amacıyla mevzuat çalışmaları devam etmektedir. İŞKUR Yurtdışında İşe Yerleştirme Yönetmeliği kapsamında işverenlerin Kuruma ibraz etmekle yükümlü olduğu İş Alındı Belgesi/Yazısı ile Uygun Görüş Belgesi/Yazısı nın işverenlerce daha kolay temin edilebilmesi, dış yatırımlarda firmaların işgücü teminini kolaylaştırmak, belgeyi/yazıyı verecek yetkili makamın tespitindeki işverenlere kolaylık sağlamak ve yurtdışı istihdam hizmetlerinin bürokratik engellerden arındırılması amacıyla yetkili birim tanımının yönetmeliğe eklenmesi ve ifade edilen belgelerin/yazıların yetkili birim tarafından verilmesinin tayin planlanmıştır. Bu kapsamda yönetmelikte dış temsilcilik tanımına yapılan atıflar yetkili birim tanımına atılır hale getirilmiştir. Yetkili birim tanımı ise İşin üstlenildiği ülkedeki ticaret müşavirliklerimiz veya ticaret ataşeliğimiz, bunların bulunmadığı yerlerdeki dış temsilciliklerde ise misyon veya konsolosluk şefinin uygun göreceği temsilcilik personelini, şeklinde ifade edilmek üzere planlanmıştır. Bir diğer önemli değişiklik ise; Türkiye de yaşayan ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun hükümleri doğrultusunda Türkiye de çalışma hakkı elde eden yabancıların da yurtdışına işçi olarak götürülürken bu yönetmelik hükümlerine tabi olmaları amaçlanmış; bu amaçla yönetmeliğin 4üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan Türk işçisi ibaresi Türkiye den işçi götürerek şeklinde değiştirilmiştir. Böylelikle Türkiye de yaşayan yabancıların yurtdışı istihdam hizmetleri kapsamında hangi mevzuata tabii olacaklarına ilişkin boşluk doldurulmuştur. 166 Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında yurtdışına götürülecek işçiler için yapılacak iş

167 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ ve işlemlere esas oluşturulması, bu ilişkiden gerek işçi gerekse işveren aleyhine doğabilecek olumsuzlukları önlemek adına yönetmeliğin 5inci maddesinin 1inci fıkrasına (e) bendi eklenmiştir. Bu bend ile firmalardan istenen belgeler arasına Türk firmaları tarafından asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında yurtdışına götürülecek işçiler için, işi alan asıl işverenin işi devrettiğine dair dilekçesi ve alt işverenlik sözleşmesi, de ilave edilmiştir. Ayrıca, yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin desteklenmesi için ülkelerle ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinin Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılması gerekmektedir. ÇSGB tarafından yapılan çalışmalar; 25 ülkeyle Sosyal Güvenlik Anlaşması yürürlüktedir. İmzalanmış fakat henüz yürürlüğe girmemiş 5 anlaşma daha iç onay prosedürlerinin tamamlanmasını beklemektedir. Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin desteklenmesi için ülkelerle ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri ÇSGB-DYİH tarafından yapılmaktadır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum ÇSGB-DYİH Genel Müdürlüğü olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/kuruluşlar içinde yer alacaktır. Ayrıca SGK da işbirliği yapılan kurum/kuruluşlarda yer alacaktır Yurtdışında çalışan işçilerin sosyal güvenlik ve diğer mevzuattan kaynaklanan sorunları giderilecektir. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: sayılı Kanun ile İşverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen sigortalıların sigorta primine esas günlük kazanç üst sınırı asgari ücretin 6,5 katından asgari ücretin 3 katına indirildi sayılı Kanunun 81 inci maddesine 6486 sayılı Kanun ile eklenen (i) bendi hükmü uyarınca, 1/6/2013 tarihinden itibaren yurtdışına götürülen/gönderilen sigortalılar için ödenecek genel sağlık sigortası primlerinin 5 puanlık kısmı Hazine tarafından karşılanmaktadır sayılı Kanun ile ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak ödedikleri isteğe bağlı sigorta primlerinin 1/10/2008

168 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılması sağlandı. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili SGK ile değerlendirmeler yapılacaktır. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor Politika No ve Adı: 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik önlemler alınacaktır Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı, Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İnşaat sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası, Çatı Sanayici İş Adamları Derneği, Pencere ve Kapı Sektörü Derneği ve Bayındır, İnşaat, Yol, Yapı, Tapu ve Kadastro Çalışanları Birliği Sendikası, Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (metal sektörü ile ortak) ile toplam 63 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolü yapılmıştır. 8 Aralık 2014 tarihi itibarıyla sektörde yürürlüğe giren ulusal meslek standardı sayısı 56 ya yükselmiş olup, 5 meslek standardı üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. İnşaat sektöründe 4 kurum ve kuruluş (Bayındır Memursen, İntes, Pükad, CBS Genel Müdürlüğü) ile 54 yeterliliğin hazırlanmasını kapsayan işbirliği protokolleri imzalanmıştır. Protokoller kapsamında 31 ulusal yeterlilik yayımlanmış olup kalan yeterliliklerin ilgili kuruluşlar tarafından geliştirilme süreci devam etmektedir. İnşaat sektöründe 24 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Bu sektörde yetkilendirilen akredite belgelendirme kuruluşları aşağıda sunulmuştur; Belgetürk Uluslararası Belgelendirme ve Gözetim Hizmetleri Limited Şirketi Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi İktisadi İşletmesi 168 Sakarya Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi

169 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Sakarya Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliği Mesleki Sınav Merkezi BAYINDIR MEMUR-SEN Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi İktisadi İşletmesi DYO Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. DYO Akademi Bölümü TEBAR Test Belgelendirme, Araştırma ve Geliştirme Ticaret A.Ş. Akredite sınav ve belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. Bu tedbir maddesinin adı Meslek standartları belirlenerek, sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde değiştirilmelidir. Ayrıca sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle, süresi de sürekli olarak revize edilmelidir. e) Değerlendirme: Tedbir, Meslek standartları belirlenerek, sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde değiştirilecektir. Ayrıca, tedbir MYK tarafından sürekli yapılan bir iş olması sebebiyle süre, sürekli olarak değiştirilmelidir. 2.2 MYK tarafından mesleki yeterlilik ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tedbir MYK yı ilgilendirdiğinden, İŞKUR Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı tarafından MYK ya konu ile ilgili bilgi almak için resmi yazı yazılmıştır. MYK dan gelen cevaba göre; bu eyleme ilişkin MYK tarafından yapılan çalışmalar aşağıda yer almaktadır: İnşaat sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye inşaat Sanayicileri Işveren Sendikası, Çatı Sanayici ve İş Adamları Dernegi, Pencere ve Kapı Sektörü Dernegi ve Bayındır, inşaat, Yol, Yapı, Tapu ve Kadastro Çalışanları Birliği Sendikası ile toplam 61 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolu yapılmıştır. 169

170 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Ocak-Ekim 2014 döneminde 2 meslek standardı çalışması tamamlanarak sektörde yürürlüğe giren ulusal meslek standardı sayısı 54 e yükselmiştir Yılı Ekim ayı sonu itibariyle 3 meslek standardı üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. İnşaat sektöründe toplam 44 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Bu sektörde yetkilendirilen alcredite belgelendirme kuruluşları aşağıda sunulmuştur; Belgetürk Uluslararası Belgelendirme ve Gözetim Hizmetleri Limited Şirketi Türkiye inşaat Sanayicileri işveren Sendikası Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi iktisadi işletmesi Sakarya Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi Sakarya Esnaf ve Sanatkarları Odaları Birliği Mesleki Sınav Merkezi BAYINDIR MEMUR-SEN Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi iktisadi işletmesi DYO Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. DYO Akademi Bölümü TEBAR Test Belgelendirme, Araştırma ve Geliştirme Ticaret A.Ş. İstanbul Uygulamalı Gaz ve Enerji Teknolojileri Araştırma Mühendislik Sanayi Ticaret A.Ş. (UGETAM) INSPECCO Belgelendirme ve Gözetim Hizmetleri Limited Şirketi GAZBİR - GAZMER Doğal Gaz Enerji Eğitim Belgelendirme ve Denetim Teknolojik Hizmetler Ltd. Şti. Mesleki Yeterlilik Sınav ve Belgelendirme Merkezi Ticaret A.Ş (SIBEM) Hak-İş Konfederasyonu Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme Merkezi İktisadi İşletmesi İnci Belgelendirme Sınav ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi CERTURK Belgelendirme ve Gözetim Hizmetleri Limited Şirketi ASO I. OSB Mesleki Test ve Sertifikalandırma Merkezi İktisadi İşletmesi İnşaat sektöründe bugüne kadar, akredite sınav ve belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. MYK ise bu tedbirin 2.1. tedbiriyle aynı içeriğe sahip olması nedeniyle çıkarılması önerilmektedir. e) Değerlendirme: Bu tedbir 2.1. tedbiriyle aynı içeriğe sahiptir. Ayrıca tedbir konusu, MYK nın görev alanına girmektedir. Bu nedenle 2.1. ve 2.2. tedbirleri birleştirilerek tek bir tedbir olmalı ve sorumlu kurum olarak da MYK belirlenmelidir. 170

171 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2.3. İşverenlerin çalışanlara yönelik eğitim faaliyetleri devlet tarafından desteklenecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, İŞKUR, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu tedbirin sorumlusu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olmalı, Milli Eğitim Bakanlığı İşbirliği Yapılacak Kurum/Kuruluşlar arasında yer almalıdır. Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü, işverenlerin talepleri doğrultusunda yaygın eğitim programları hazırlamakta ve uygulamaktadır. Bu doğrultuda açıklama bölümünde yer alan gerekli destekler bütçe kısıtları dikkate alınarak sağlanacaktır ifadesinin işverenin ihtiyaç duyduğu alanlarda kurs programlarının çalışılması ya da eğitim faaliyetleri düzenlenmesi olarak değiştirilmesi önerilmektedir. İnşaat sektöründe bulunan işletmelerde çalışanlara yönelik sertifika kazandırma amaçlı mesleki eğitim kursları İŞKUR tarafından yapılmaktadır yılından 2014 yılı Temmuz ayı sonuna kadar bu alanda düzenlenen 40 adet kursa 60 kişi katılmıştır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu kurum, MEB yerine İŞKUR olmalıdır Mesleki ve teknik eğitimde piyasa aktörleri ile eğitim kurumlarının etkin işbirliği sağlanacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, ÇSGB, İŞKUR, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: Sürekli 171 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İnşaat Teknolojisi Alanı kapsamında 2013 yılında 35 okulda açılmış, 6 okulda kapatılmış, 2014 yılında 49 okulda

172 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ açılmış, 8 okulda kapatılmış olup mevcutta halen 159 okulda eğitim-öğretim yapılmaktadır. Harita-Tapu-Kadastro Alanı kapsamında 2013 yılında 7 okulda açılmış, 2014 yılında 17 okulda açılmış, 1 okulda kapatılmış olup mevcutta halen 56 okulda eğitim-öğretim yapılmaktadır. İŞKUR un düzenlediği mesleki eğitim kurslarında işverenlerin ve işgücü piyasasının aktörlerinin talepleri önceliklidir. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili MEB ve ilgili kurumlar ile değerlendirmeler yapılacaktır. Politika No ve Adı: 3. Sektörde iş sağlığı ve güvenliği bilinci yerleştirilecektir İş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyan ve düşük iş kazası ve meslek hastalığı sayılarına sahip işverenlerin, iş kazası ve meslek hastalığı primi kademeli olarak azaltılmak suretiyle devlet tarafından karşılanacaktır. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa madde eklenmesi suretiyle; 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alıp ondan fazla çalışanı bulunan ve üç yıl içerisinde ölümlü veya sürekli ya da geçici iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde çalışanların işsizlik sigortası işveren payı teşvik olarak bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle yüzde 1 olarak; ölümlü iş kazası meydana gelmesi halinde ise aynı şartlara tabi olmak üzere yüzde 3 olarak tahsil edilmesine yönelik ödül ceza sistemi oluşturulması öngörülmüş ve söz konusu kanun tasarısı Başbakanlığa gönderilmiştir. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili ÇSGB-İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ile değerlendirmeler yapılacaktır. 172

173 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3.2. Sektöre yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Türkiye`de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (İSGİP) tarihleri arasında yürütülmüş olup Ankara, Denizli, Kütahya, Kocaeli ve Zonguldak merkez olmak üzere, çevre illerinde bulunan inşaat işletmelerine yönelik çalışmalar özellikle KOBİ ler temelli olmak üzere yapılmıştır. İnşaat işyerlerine yönelik yönetim sistemleri geliştirilmiş ve uygulama ile etkinliği teyit edilmiştir. Uluslararası İSGİP projesinin çıktılarının tüm ülkeye yaygınlaştırılması amacı ile hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliğinin Geliştirilmesi Projesi, (3 yıl) yılları arasında yürütülmek üzere çalışmalar başlanmıştır. Bu projede inşaat sektörüne yönelik İSGİP in çıktıları olan yönetim sistemleri, risk değerlendirmesi ve gözlem metodunu içeren eğitimlerin ilgili tüm bölgelere yaygınlaştırılması yapılmaktadır. Bu kapsamda, 2014 yılı sonu itibarıyla toplamda 35 ilde inşaat sektörü için bu eğitimler gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte cephe iskelesi kurulum, kullanım ve sökümüyle ilgili iş güvenliği koşulları hakkında bilinçlendirme faaliyetlerini içeren Güvenli İskele, İskelede Güvenlik Projesi tanıtım seminerine 2014 yılı Aralık ayında başlanılacak olup 2015 yılında da daha sonra belirlenecek illerde seminerler devam edecektir. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili ÇSGB - İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ile değerlendirmeler yapılacaktır. 173

174 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 4. Sektörde kayıt dışı istihdam engellenecektir Teşvik ve eğitim desteklerinde sigortalı işçi sayısını esas alan teşvik sistemleri devreye sokulacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ÇSGB, İlgili Kurum ve Kuruluşlar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin ikinci fıkrasında on ve üzerinde sigortalı çalıştıran işverenlere, 4447 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde ise mesleki ve teknik eğitimin özendirilmesi ile genç ve kadın istihdamına yönelik sigorta primi teşviki sağlanmış olup, bahse konu düzenlemeler halen yürürlüktedir. Bu bağlamda, istihdamın artırılması ile mesleki ve teknik eğitimin özendirilmesine yönelik yasal düzenlemelerde sektör bazında ayrıma gidilmemiştir. Bu kapsamda, yalnızca inşaat sektöründe faaliyet gösteren işyerlerine yönelik sigorta primi teşviki hususunda yasal düzenleme yapılması halinde diğer sektörlerin de buna benzer talepleri olacağından bu hususun tetikleyici olacağı dikkate alınarak yalnızca inşaat sektöründe faaliyet gösteren işyerlerine sigorta prim teşviki getirilmesinin uygun olmayacağı düşünülmektedir. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili SGK ile değerlendirmeler yapılacaktır Sektöre yönelik teftişlerin, rehberlik rolü ön plana çıkarılarak kayıtlı istihdam konusunda farkındalık artırılacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü 174 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, TMB, İlgili Kurum ve Kuruluşlar

175 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 5502 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde; Kurumumuz Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Başkan adına aşağıdaki rehberlik ve teftiş görevlerini yapar: a) Sosyal güvenliğe ilişkin hükümlerin uygulanmasını; usûlsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plâna çıkaran bir anlayışla denetlemek. b) Kayıtdışı istihdamı önlemek, sosyal sigorta suiistimalleri ile mücadele etmek, bu amaçla sektörel analizlere dayalı denetimleri yürütmek ve bu konularda alınması gerekli tedbirleri önermek. g) Müfettişler tarafından yapılacak denetimlere ilişkin yöntem ve teknikleri geliştirmek, standart ve ilkelerin oluşturulmasını sağlamak, denetim rehberleri hazırlamak, denetimlerin etkililiğini ve verimliliğini artırıcı tedbirleri almak, bu konuda görüş ve öneriler sunmak. hükümlerine yer verilmiştir. e) Değerlendirme: Konu ile ilgili SGK ile değerlendirmeler yapılacaktır. 175

176 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi İnşaat Sektörü Eylem Planı kapsamında yer alan 10 tedbirde çalışmaların devam ettiği görülmektedir. Bu tedbirlerin sekizinin tamamlanma süresi 2016 yılı iken, ikisinin tamamlanma süresi süreklidir TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbirdeki eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle sürenin sürekli olarak değiştirilmesi önerilmektedir. Sorumlu/İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde Türk işgücü istihdamı teşvik edilecektir. tedbirinde sorumlu kurum/kuruluş ÇSGB DYİH olacak, İŞKUR ise işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlarda yer alacaktır. Ayrıca SGK da işbirliği yapılan kurum/kuruluşlarda yer alacaktır İşverenlerin çalışanlara yönelik eğitim faaliyetleri devlet tarafından desteklenecektir. tedbirinde sorumlu kurum/kuruluş İŞKUR olacak, MEB ise işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlarda yer alacaktır. İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbiri Meslek standartları belirlenerek, sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde değiştirilecektir. Birleştirilmesi Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbiri ile 2.2. MYK tarafından mesleki yeterlilik ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. tedbiri aynı içeriğe sahip olmaları nedeniyle tek bir tedbir maddesi olarak birleştirilmelidir. Bu nedenle, 2.2. MYK tarafından mesleki yeterlilik ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. tedbiri kaldırılmalıdır YENİ TEDBİR ÖNERİLERİ 1. Tedbirin Yer Alacağı Politika: Sektörde kayıt dışı istihdam engellenecektir. Sorumlu Kurum/Kuruluş: SGK Tedbir: Asgari İşçilik Tespit Sistemi nde yapılacak değişiklik ile nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik önlemler etkinleştirilecektir. Süre: 2016 Açıklama: İnşaat sektöründe nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik önlemler kapsamında yeni oluşturulacak Asgari İşçilik Tespit Sisteminde, inşaat sektöründe yer alan 176

177 İnşaat Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ meslekler ile ilgili birim zamanda yapılan ortalama iş ölçütleri, inşaat ile ilgili bildirimde bulunulan işçilik miktarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı tespit edilmelidir. Tüm bu iş ölçütlerinin uygulanması, meslek standartlarının belirlenmesinde yol gösterici olacaktır. Ayrıca il düzeyinde inşaat sektöründe meslek grupları itibarıyla ortalama ücret düzeylerinin belirlenerek denetiminin sağlanması sonucunda tespit edilecek fark için tahakkuk etmesi gereken prim farklarının o inşaatın tamamlanmasında görev alan işçilere çalıştıkları süre ve ortalama ücretlerine göre dağıtımının yapılması mesleki sertifikasyon sistemine işlerlik kazandıracaktır. 177

178 178 Sağlık Sektörü

179 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Toplumların gelişmişlik durumlarının belirlenmesinde önemli bir yeri olan sağlık sektöründe; çalışanların istihdamı, eğitimi ve hizmet verdikleri alanlar büyük önem taşımaktadır. Sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için sağlık personelinin yeterli sayıda ve çağdaş kıstaslara göre yetiştirilmesi ve iyi bir planlama ile ülke çapında dengeli bir şekilde dağılımı sağlanmalıdır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan rapor, sağlık istihdamı ile doğrudan veya dolaylı ilişki içerisinde bulunan kurumlarla yapılan yazışmalar ve görüşmeler neticesinde, 2014 yılı itibariyle ülkemizdeki sağlık işgücünün mevcut durumunu, bu alanda kapasite geliştirme amaçlı yapılan çalışmaları, sağlıkta istihdam artırıcı alanların durumu ile sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğine yönelik mevcut durumlarını ortaya koymaktadır Sağlık İş Gücü 2014 yılı Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığına göre sağlık sektöründe istihdam edilen kişi sayısı dur. Bu sayı, kişi başına düşen sağlık çalışanları açısından değerlendirildiğinde, sektörde çalışanların sayısının Avrupa Birliği (AB) ve OECD ülkelerine kıyasla oldukça geriler olduğunu göstermektedir yılı verilerine göre, ülkemizde bin kişiye düşen hekim sayısı 1,7 iken, OECD ülkelerinde bu sayı ortalama 3,2 dir. Bu oran, hemşire yoğunluğu açısından daha da düşüktür yılında ülkemizde bin kişiye düşen hemşire/ebe sayısı 2,4 düzeyinde iken olan OECD ortalamas 8,8 dir. TÜİK in 2023 yılı nüfus projeksiyonuna göre ülkemizin nüfusu 84 milyon 247 bin olarak öngörülmektedir. Dolayısıyla, nüfustaki artış ve yaşlanma eğilimi göz önüne alındığında, sağlık kuruluşlarının sayısını artırma ve bu kurumları personel açısından güçlendirme sağlık sektöründe önemli düzeyde yeni istihdam potansiyeli yaratacaktır. Sağlık Bakanlığı nüfustaki söz konusu değişklikleri göz önünde bulundurarak hazırladığı 2023 Yılı Sağlık İş Gücü Hedefleri ve Sağlık Eğitimi çalışmasında sağlık iş gücü ihtiyacı belirleme çalışmaları ile eğitim verilerinden yola çıkarak arz ve ihtiyaç projeksiyonlarını on yedi sağlık mesleği için tamamlanmış, daha sonra ise arz ve ihtiyaç projeksiyonunu otuz altı sağlık mesleğini içerecek şekilde genişletmiştir. 179 Sağlık personelinin nitel ve nicel açıdan kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla, tarihli ve sayılı Resmi Gazetede Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişik Yapılmasına Dair Kanun ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Kanun kapsamında yapılan değişikliklerle bazı sağlık meslek alanlarında teknisyenlikler tekniker olarak değiştirilmiş, meslek yüksekokullarinin ilgili teknikerlik mezunu olma şartı getirilmiştir. Bu kapsamda belirtilen bölümlere Eğitim-Öğretim yılında öğrenci alınmamıştır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1219 sayılı Kanunda tanımlanmış olan hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyeni adı altında üç yeni meslek 6514 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre Eğitim-Öğretim yılında Anadolu Sağlık Meslek Liselerine hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyenliği eğitim programları hazırlanmış ve söz konusu dallara öğrenci alınmış; ayrıca ön lisans seviyesindeki 61 yaşlı bakım teknikerliği okuluna yeni öğrenci alınmıştır. Bu kapsamda YÖK tarafından sağlık meslek alanlarında nihai kontenjanlarla ilgili, önümüzdeki günlerde ilgili paydaş kurumların da görüşleri dikkate alınarak kalite, yönetim ve akreditasyon süreçleriyle ilgili kontenjanlar yeniden değerlendirilecektir.

180 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Sektörel istihdamın bölgeler arasındaki dağılımının daha dengeli bir hale getirilmesi ve objektif kriterlerin geliştirilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından bir çalışma başlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında illerle iş birliği içinde illerde insan gücü planlamasına genel yaklaşım adıyla bir kılavuz hazırlanarak il yöneticilerine gönderilmiştir Sağlık Turizmi Dünyada ve Türkiye de özellikle son yıllarda pek çok hasta tedavi, tatil ve ulaşım hizmetini bir arada sunan sağlık paketlerini tercih etmektedirler. Özellikle bazı yabancı ülkelerde tedavi masraflarının yüksek olması ve bekleme zamanlarının uzunluğu, kişileri hem kaliteli tedavi alabilecekleri hem de turistik ziyarette bulunabilecekleri ülkeler aramaya yöneltmektedir. Bu bağlamda, tüp bebek tedavisi, göz sağlığı, diş sağlığı, estetik cerrahi ve termal spa gibi alanlarda hizmet almak için Türkiye yi tercih eden yabancı hastaların sayısında son yıllarda artış yaşanmış, bu artış sağlık turizmi konusunu gündeme getirmiş, 2013 yılında Türkiye Medikal Turizm Değerlendirme Raporu hazırlanmıştır. Ülkemizde sağlık turizminin istenilen seviyelere gelmesi durumunda önemli istihdam alanı oluşacağı düşüncesiyle Onuncu Kalkınma Planı kapsamında Sağlık Turizmi Stratejik Planı hazırlanmış, Ekonomi Koordiasyon Kurulu ile paylaşılmıştır. Sağlık turizmi ayrıca, 2012/4 sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ kapsamında desteklenmekte, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararında ise özel hastane, yaşlı bakım merkezi, fiziksel ve zihinsel engelli bakım merkezi yatırımları bölgesel destek kapsamında, diğer sağlık kuruluşu yatırımları ise genel teşvik sistemi kapsamında desteklenmektedir. 2014/6058 sayılı Karar ile termal konaklama tesisi yatırımları Öncelikli Yatırım (beşinci bölge destekleri) kapsamına alınmıştır İlaç ve Tıbbi Cihaz Alanlarında Teşvikler Sağlık istihdamının geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olan ilaç ve tibbi cihaz sektörlerinde, yatırımların teşviki amacıyla, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2014 yılı içerisinde; 1- San-Tez programı kapsamında ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe 57 proje desteklenmiştir. 2- İlaç sektöründe 10 firmaya Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiştir. 3- Tekno-Girişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında ilaç sektöründe 193 adet, tıbbi cihaz sektöründe ise 130 adet şirket desteklenmiştir. 4- Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Desteği Programı kapsamında 2 firmaya toplam ,-TL ödeme yapılmıştır. 15/06/2014 tarihli ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile düzenlenen esaslar çerçevesinde, İlaç Üretimi Yatırımları Genel Teşvik Uygulamaları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları, Büyük Ölçekli Yatırımlar ve Stratejik Yatırımlar desteklenmektedir Aktif İşgücü Programları 180 Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik aktif işgücü programları kapsamında, İŞKUR tarafından 2013 yılından 2014 yılı Temmuz ayı sonunda kadar 69 kurs düzenlenmiş ve bu

181 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ kurslara toplamda 216 kişi katılmıştır. Sağlık Bakanlığı tarafından yaşlı bakımı alanında ihtiyaç belirleme çalışmaları yapılması için Kamu Hastaneleri Kurumu ile çalışma başlatılmıştır yılının ilk altı ayında Türkiye Halk Sağlığı Kurumundan doktor, ebe, hemşire, sağlik memuru, tibbi teknolog olmak üzere toplam 100 kişiye Kanser Kayıtçılığı, Can-Reg Bilgisayar Programı Kullanımı Eğitimi verilmiştir İş Sağlığı ve Güvenliği 89/391/EEC sayılı AB Çerçeve Direktifi ve Uluslararası Çalışma Örgütünün 155 ve 161 sayılı Sözleşmelerine uyumlu olarak ve tüm çalışanları kapsayan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30 Haziran 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İşçi memur ayrımı yapmaksızın bütün sağlık çalışanlarını da kapsayan, önleyici yaklaşımı ve risk değerlendirmesini temel alan söz konusu kanunun yasallaşmasını takiben 36 yönetmelik ve 6 tebliğ Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini düzenleyen İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği tarihli ve sayılı Resmi Gazete de, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ise tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İlgili yönetmelikler kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İSG hizmetlerini sunmak üzere işyeri hekimi, ortak sağlık ve güvenlik birimi ve 80 toplum sağlığı merkezi belgelendirilerek yetkilendirilmiştir sayılı Kanunu müteakip Toplum Sağlığı Merkezlerinde (TSM), iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere birim oluşturulması ile ilgili 2013/11 sayılı Genelge Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanmış ve TSM lerde yetkilendirilmiş birimler hizmet vermeye başlamıştır tarihinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge revize edilmiş; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 6514 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve yöneticilik görevi bulunmayan tabipler ile aile hekimleri, kurum ve kuruluşlarındaki çalışma saatleri dışında ve kurumlarının izniyle aylık otuz saati geçmemek üzere iş yeri hekimliği yapabileceği düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye parallel olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan 2014/1 sayılı Genelge kapsamında 30 saat işyeri hekimliği yapılabilmesinin usul ve esasları düzenlenmiştir yılı verilerine göre 60 ilde 80 Toplum Sağlığı Merkezlerinde iş sağlığı güvenliği hizmetleri yürütülmektedir. 181

182 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Sektörde mevcut istihdam imkânları geliştirilecektir. 1.1 İşgücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları ve eğitim kalitesi artırılacaktır. 1. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü 2. Kurum: Mili Eğitim Bakanlığı İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü 3. Kurum: Yükseköğretim Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sağlık Bakanlığı 2023 Yılı Sağlık İş Gücü Hedefleri ve Sağlık Eğitimi çalışmasında sağlık iş gücü ihtiyacı belirleme çalışmaları ile eğitim verilerinden yola çıkarak arz ve ihtiyaç projeksiyonlarını önce on yedi sağlık mesleği için tamamlanmış, çalışmalarını MEB ve YÖK ile paylaşmış, daha sonra ise arz ve ihtiyaç projeksiyonunu otuz altı sağlık mesleğini içerecek şekilde genişletmiştir tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişik Yapılmasına Dair Kanun ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun kapsamında yapılan değişiklikle acil tıp teknisyenliği, anestezi teknisyenliği, çevre sağlığı teknisyenliği, diş protez teknisyenliği, ortopedik protez ve ortez teknisyenliği, radyoloji dalı, sağlık hizmetleri sekreterliği, tıbbi laboratuvar teknisyenliği, teknikerlik olarak değiştirilmiş olup meslek yüksekokullarının ilgili teknikerlik mezunu olma şartı getirilmiştir. Hemşirelik ise Lisans seviyesinde bir mezuniyet gerektirdiği için Hemşirelik Kanunun da geçici madde kaldırılmıştır. Böylece Anadolu Sağlık Meslek Liselerinin acil sağlık hizmetleri alanı acil tıp teknisyenliği dalı, anestezi ve reanimasyon alanı anestezi teknisyenliği dalı, çevre sağlığı çevre sağlığı teknisyenliği dalı, diş protez alanı diş protez teknisyenliği dalı, ortopedik protez ve ortez alanı ortopedik protez ve ortez teknisyenliği dalı, radyoloji alanı radyoloji dalı, sağlık hizmetleri sekreterliği sağlık hizmetleri sekreterliği dalı, tıbbi laboratuvar alanı tıbbi laboratuvar teknisyenliği dalına ve hemşirelik dalına eğitim öğretim yılında öğrenci alınmayacaktır. 182

183 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1219 sayılı Kanunda tanımlanmış olan hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyeni adı altında üç yeni meslek tanımlanmış olup söz konusu tanım 6514 Sayılı Kanunun 24 maddesinde yapılmıştır. Buna göre Eğitim- Öğretim yılında Anadolu Sağlık Meslek Liseleri için hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı, sağlık bakım teknisyenliği eğitim programları hazırlanmış ve söz konusu dallara öğrenci alınmıştır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanıp Milli Eğitim Bakanlığına sunulan Sağlık Meslek Liseleri Hakkında Raporda söz konusu mesleklerde arz/ihtiyaç dengesinin sağlanabilmesi, iş gücü fazlalığı ya da yetersizliği oluşmaması için MEB tarafından belirlenen öğrenci kontenjanlarında ilgili rapor esas alınmıştır. Yükseköğretim Kurumu ise kontenjanların belirlenmesinde üniversite senatoları tarafından gönderilen bildirimlerin esas alındığını, YÖK ün ilgili üniversitenin alt yapısı, imkânları, akademik kadro vb. kriterlere göre üniversitelerden gelen istekleri değerlendirerek nihai kontenjanları belirlediğini belirtmektedir. YÖK ayrıca, paydaş kurumların da görüşleri dikkate alınarak, üniversitelerdeki kontenjanların gözden geçirilerek yeniden değerlendirileceğini belirtmiştir. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı tarafından tedbirin; İş gücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları arz ve ihtiyaç çerçevesinde yeniden düzenlenecek ve eğitim kalitesi artırılacaktır. şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK ün sorumlu kuruluş olmaktan çıkartılıp, işbirliği yapılan kuruluş olması, tek sorumlu kuruluşun Sağlık Bakanlığı olması teklif edilmektedir. 1.2 Sağlık turizminin gelişmesi yönünde önlemler alınacaktır. 1. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü 2. Kurum: Ekonomi Bakanlığı İlgili Birim: Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: Sürekli 183 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Ekonomi Bakanlığı tarafından yürütülmekte olan 2012/4 sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Ticaretinin Desteklenmesi

184 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Hakkında Tebliğ kapsamında sağlık turizmi desteklenmektedir. Ayrıca, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar çerçevesinde özel hastane, yaşlı bakım merkezi, fiziksel ve zihinsel engelli bakım merkezi yatırımları bölgesel destek kapsamında, diğer sağlık kuruluşu yatırımları ise genel teşvik sistemi kapsamında desteklenmektedir. 2014/6058 sayılı Kararla termal konaklama tesisi yatırımları öncelikli yatırım (beşinci bölge destekleri) kapsamına alınmıştır ve böylece sağlık turizmine verilmiş bir destek olarak değerlendirilmektedir. Yürütülen çalışmalar kapsamında sağlık ve sosyal hizmet sektörlerine verilen destekler yeterli ve uygundur, şu an için herhangi bir mevzuat değişkliği ihtiyacı bulunmamaktadır. Ekonomi Bakanlığının çalışmaları dışında, Onuncu Kalkınma Planı kapsamında Sağlık Turizmi Stratejik Planı hazırlanmıştır. İŞKUR ile özellikli hasta ve yaşlı bakımı ile sağlık turizmine yönelik işlerde çalışacak personel ile ilgili kurs programları yapılmıştır. e) Değerlendirme: Ekonomi Bakanlığı sorumlu kuruluştan çıkarılmalı, işbirliği yapılan kuruluşa eklenmeli, sorumlu kurum olarak SağlıkBakanlığı belirlenmelidir. 1.3 İlaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde yapılan yatırımların teşvikine devam edilecek, Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir. 1. Kurum: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İlgili Birim: Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü 2.Kurum: Ekonomi Bakanlığı İlgili Birim: Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü 3.Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, TÜBİTAK c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde ilaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde yapılan yatırımlar teşvik edilmiştir. 184 Ekonomi Bakanlığı nın yürüttüğü çalışmalar kapsamında; 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında İlaç Üretimi Yatırımları Genel Teşvik

185 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Uygulamaları, Bölgesel Teşvik Uygulamaları, Büyük Ölçekli Yatırımlar ve Stratejik Yatırımlar desteklenmektedir. İlaç yatırımları kriterleri sağlaması koşuluyla, stratejik yatırımlar kapsamında sağlanan desteklerden faydalanabilmektedir, bu kapsamda bir yatırım belgesi almaya hak kazanmıştır. Öncelikli Yatırımlar kapsamında ise üç, büyük ölçekli yatırımlar kapsamında beş, bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında yirmi sekiz, genel teşvik uygulamaları kapsamında ise 9 teşvik belgesi verilmiştir. İlaç sektöründe 2014 yılı Ağustos ayı sonu itibariyle toplamda 46 teşvik belgesi verilmiştir. Bu belgeler kapsamında 2.2 Milyar TL yatırım yapılması ve 1845 kişiye istihdam sağlanması öngörülmektedir. Tıbbi cihaz üretimine yönelik yapılacak yatırımlar mevzuatta belirtilen şartları sağlaması durumunda, genel, bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlar kapsamında desteklenmektedir. Sektörde yer alan firmaların yatırım büyüklükleri dikkate alınarak yürürlükteki teşvik sistemi kapsamında firmaların bölgesel desteklere erişimi kolaylaştırılmıştır. Bu kapsamda daha önceki Karar döneminde 5 Milyon TL ile başlayan ve 2 Milyon TL ye kadar inen asgari sabit yatırım tutarı düşürülerek, 1. ve 2. bölgelerde 1 Milyon TL, diğer bölgelerde ise asgari 500 Bin TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca tıbbi cihaz yatırımlarının bölgesel olarak desteklendiği illerin sayısı da arttırılmış olup, daha önceki mevzuatta toplamda 31 ilde bölgesel olarak desteklenen sektörün, yürürlükteki mevzuat kapsamında 81 ilin tümünde bölgesel olarak desteklenmesi mümkün hale gelmiştir. Yürüklükteki teşvik sistemi kapsamında tıbbi cihaz üretimine yönelik düzenlenen 40 teşvik belgesinin üçü genel nitelikli, 37 adedi ise bölgesel nitelikli olup, bu belgeler kapsamında toplamda 200 Milyon TL sabit yatırım tutarı öngörülmüş ve yatırımlar kapsamında planlanan ilave istihdam ise 803 kişi olmuştur. Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanan 2012/3305 Bakanlar Kurulu Kararı (Yatırımlarda Devlet Yardımı Hakkında Karar) kapsamındaki Biyoteknolojik İlaç, Onkoloji İlaçları Ve Kan Ürünleri Üretimi Proje Onayları Hakkında Yönerge kapsamında teşvik başvurusuna Sağlık Bakanlığı tarafından proje onayı verilmektedir. Teşvik başvurusu onaylanan üç firma bulunmakta olup söz konusu firmaların yapacağı yatırımlar sonrasında ilave istihdamın ise 1190 kişi olacağı planlarda belirtilmektedir. Nanocerrahi İçin Femtosaniye Fiber Lazerler Geliştirilmesi ve Kullanılması ve Hepatit B Enfeksiyonunun Tanısında Serolojik ve Moleküler Yöntemler Kullanılarak Tanı Kitlerinin Geliştirilmesi başlıklı TÜBİTAK 1007 projeleri Sağlık Bakanlığı tarafından takip edilmekte, Ar-Ge çalışmaları desteklenmektedir. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Genel Müdürlüğü nün teşvik sistemine dair mevzuat çalışmalarının başlayabilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın kamu alımları ile ilgili yönetmelik çalışmalarına bağlıdır. Söz konusu yönetmelik yürürlüğe girdiğinde Tıbbi Cihaz Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından ikincil mevzuatın hazırlanması ve teşvik sisteminin kurulması planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığının sorumlu kuruluş olmaktan çıkartılmalı ve işbirliği yapılan kuruluşa aktarılmalı; Sağlık Bakanlığı ise sorumlu kuruluş olmalıdır. 185

186 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1.4 Sektörde çalışan destek personeli sayısı, arz ve ihtiyaç dengesi sağlanacak şekilde planlanarak artırılacaktır. Kurum: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR tarafından sağlık sektöründe mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. Ayrıca, sektörden talep gelmesi halinde eğitimlerin sayısı artırılabilecektir. Sağlık Bakanlığı nın uygulamakla yükümlü olduğu 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun un Ek 13 üncü Maddesinde hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği mesleklerinin tanımı yapılmıştır tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik te hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği meslekleinin görev tanımları belirtilmiştir. Aynı yönetmelikte üniversitelerin ön lisans programlarından mezun olan yaşlı bakım teknikerlerinin görev tanımları da ayrıca belirlenmiştir. Dolayısıyla mevzuat değişikliği sonucunda İŞKUR tarafından hasta ve yaşlı bakım alanında kurs düzenlenmesi ihtiyacı ortadan kalkmıştır. Sağlık Bakanlığı ve Kamu Hastaneleri Kurumu işbirliği ile yaşlı bakım teknikeri ve hasta yönlendirme personeli ihtiyaç belirleme çalışmaları yürütülmektedir öğretim yılında ön lisans seviyesindeki 61 yaşlı bakım teknikerliği okuluna yeni öğrenci alınmıştır. Sağlık Bakanlığı ayrıca, hemşire yardımcısı, ebe yardımcısı ve sağlık bakım teknisyeni ihtiyaç belirleme çalışmalarını tamamlamış, arz - ihtiyaç projeksiyonları yapılarak okulların kontenjanlarına ilişkin öneriler geliştirmiştir. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı, sektörde çalışan/çalışacak destek personeli sayısıyla ilgili çalışmalarını, arz ve ihtiyaç dengesini gözeterek sürdürdüğünden, tedbir maddesinde sorumlu kurumun Sağlık Bakanlığı olarak değiştirilmesi ve İŞ-KUR un işbirliği yapılan kurum olması gerektiği değerlendirilmektedir. 186

187 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. 5 Sektörel istihdamın bölgeler arasındaki dağılımı daha dengeli hale getirilecektir. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sektörel istihdamın bölgeler arasındaki dağılımının daha dengeli hale getirilmesi için nesnel kriterlerinin geliştirilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışma başlatılmıştır. Bu çalışma illerle iş birliği içinde ve illerin de katılımıyla yapılmış, illerde insan gücü planlamasına genel yaklaşım adıyla bir kılavuz hazırlanmıştır. Bu kılavuz ile il yöneticilerine insan gücü planlaması hakkında ışık tutulurken, dağılım kriterlerinin geliştirilmesi adına ilk adım atılmıştır. Coğrafi dağılımdaki mevcut dengenin bozulmaması ve daha iyi duruma getirilmesi için ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşları ve özel hastanelerde uzman hekim istihdamı, tamamen Sağlık Bakanlığı nın kontrolünde ve Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere göre yapılmaktadır. Zorunlu hizmet uygulamasının sürdürülebilirliği için motivasyonu güçlendirecek ilave uygulamaların geliştirilmesine yönelik Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarda gerekli mevzuat çalışmaları yapılmış, sağlık işgücünün ülke ve bölge düzeyinde dengeli dağılımı için personel planlamasında çeşitli kriterler ve formüller belirlenmiş, adaletli ve dengeli bir dağılım sağlanmıştır. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı nın tedbire ilişkin çalışmaları gelecek dönemde de devam edecektir. Politika No ve Adı: 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebi karşılanacaktır. 2.1 Meslek tanımları yapılacak, standartları yayınlanacak ve standartların gerektirdiği hususlar eğitim müfredatına yansıtılarak mesleki uzmanlaşma sağlanacaktır. 1. Kurum: Milli Eğitim Bakanlığı Kurum: Mesleki Yeterlilik Kurumu

188 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurumu c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sağlık sektörüne yönelik mesleki düzenlemelerde Mesleki Yeterlilik Kurumu ve Sağlık Bakanlığı nın görev ve yetkileri bulunmaktadır. Sağlık Bakanlığı nın görev ve yetkileri tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilmiş, 1219 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinde ise 33 sağlık mesleğinin meslek tanımları yapılmıştır. Söz konusu Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak çıkarılan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik te sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarını kapsayan 36 sağlık mesleğinin görev tanımları düzenlenmiştir. Sağlık Bakanlığı nın mevcut mevzuatı ve diğer düzenlemeleri, MYK tarafından ulusal yeterlilik sistemine uygun mesleki tanımlamaları içeren ulusal meslek standartlarının hazırlanmasını ve eğitim programlarının bu standartlara uygun olarak güncellenmesini engellemektedir. MYK tarafından sağlık sektörüne yönelik 2011 yılından önce çeşitli sivil toplum kuruluşlarının başvuruları (Sağlıklı Nesiller Derneği, Türk Eczacıları Birliği, Türkiye Optik ve Optometrik Meslekler Derneği) ile başlatılan çalışmalar sonucunda hazırlanan taslak standartlarının MYK Sağlık Sektör Komitelesinde görüşülmesi aşamasında Sağlık Bakanlığı nın yazılı talepleri doğrultusunda askıya alınmış, yukarıda belirtilan kanun ve yönetmelik gereği MYK nın bu alanda çalışma imkanı kalmamıştır. MYK tarafından ilgili tedbirde Sağlık Bakanlığı ve YÖK ün sorumlu kuruluş yapılması, MEB ve MYK nın işbirliği yapılan kuruluş yapılması ve sağlık sektörü meslek standartlarının Sağlık Bakanlığı ve YÖK ün sorumluluğunda MYK ve MEB ile işbirliği yapılarak hazırlanması teklif edilmektedir. e) Değerlendirme: MEB ve MYK nın sorumlu kuruluş yerine işbirliği yapılacak kuruluş olması, Sağlık Bakanlığı nın ise sorumlu kurum olması gerekmektedir. 2.2 Sağlık çalışanlarının mesleki nitelikleri sürekli iyileştirilecektir. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Tıbbi Cihaz Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK 188

189 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 1219 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinde 33 sağlık mesleğinin meslek tanımları yapılmıştır. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı nın tedbir kapsamında yaptığı çalışmalar gelecek dönemde de devam edecektir. 2.3 İşgücünün niteliğinin sağlık sigortacılığı ve ekonomisi alanında geliştirilmesi desteklenecektir. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, İŞKUR, Sosyal Güvenlik Kurumu c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2013 yılında Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü tarafından 227 kişiye Sağlık yönetimi ve işletmeciliği - Hastane İşletmeciliği Bölümü, 190 kişiye ise Sağlık yönetimi ve işletmeciliği - Sağlık Yönetimi Bölümü eğitimi verilmiş, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu tarafından ise 80 kişiye 2013 yılı ilk çeyrek bütçe gerçekleşmeleri, genel bütçe ödeneklerinin kullanımı ve İl Özel İdarelerinde bekleyen ödenekler, 5 kişiye Karşılaştırmalı Risk Analizi, 100 kişiye Kamu Hastane Birliklerinde Maliyet Analiz Birimlerinin Kurulması ve Maliyet Muhasebesi eğitimleri verilmiştir. Sağlık Bakanlığı bünyesinde, sağlık yönetimi, sigortacılık ve finans alanında 2013 yılında 502, 2014 yılında 100 kişi olmak üzere toplamda 602 kişiye eğitim verilmiştir. Ayrıca, ihtiyaç olduğu takdirde merkez ve taşra teşkilatıda sağlık yönetimi ve finans eğitimleri verilmektedir. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı bünyesinde nitelikli işgücü talebini karşılamaya yönelik olarak eğitimler verilmeye devam edecektir. 189

190 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2.4 Formel eğitim sürecinde ve sonrasında dil becerileri geliştirilecek ve bu yöndeki çalışmalar teşviklerle desteklenecektir Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığı, İŞKUR, YÖK c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sağlık Bakanlığı tarafından tedbir maddesi kapsamında bir çalışma yapılmamıştır. Sektör temsilcilerinden talep gelmesi halinde hem çalışanlara hem de işsizlere yönelik olarak İŞKUR tarafından mesleki yabancı dil kapasitelerini artırıcı kurs düzenlenmesi mümkündür. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı tarafından tedbir maddesi kapsamında 2014 yılı içinde bir çalışma yapılmamıştır. 2.5 Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik aktif işgücü programları uygulanacaktır. Kurum: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İşgücü piyasası araştırma sonuçları, işverenler ve işgücü piyasasından alınan taleplere göre, İŞKUR tarafından kurslar düzenlenmektedir. Yaşlı ve hasta bakım hizmetlerine yönelik olarak 2013 yılından 2014 yılı Temmuz ayı sonunda kadar 69 kurs düzenlenmiş ve bu kurslara toplam 216 kişi katılmıştır. Sağlık Bakanlığı tarafından ise sağlık bakım teknisyeni ihtiyaç belirleme çalışmaları yapılmış, okullara alınması gereken öğrenci sayıları hakkında öneriler geliştirilmiştir. Yaşlı bakımı alanında da benzer bir çalışmanın yapılması için Kamu Hastaneleri Kurumu ile birlikte çalışma başlatılmıştır. 190 Ayrıca, 1219 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinde hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği mesleklerinin tanımı yapılmış; Sağlık Meslek Mensupları

191 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik kapsamında ise bu üç mesleğin görev tanımları netleştirilmiştir. Aynı yönetmelikte üniversitelerin ön lisans programlarından mezun olan yaşlı bakım teknikerlerinin görev tanımları da belirlenmiş, dolayısıyla İŞKUR tarafından bu mesleklere yönelik kurs düzenlenmesi ihtiyacı ortadan kalkmıştır. Evde sağlık hizmetleri hemşireliği sertifikaları için eğitim programı standartları belirleme çalışmaları ise devam etmektedir. Sağlık Bakanlığı mevzuatta hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği mesleklerinin tanımlarının yapılmış olması nedeniyle tedbirin kaldırılmasını önermektedir. e) Değerlendirme: Sağlık Bakanlığı tedbirin kaldırılmasını önermektedir ancak yaşlı bakım hizmeti konusunda okullara alınan öğrenciler henüz işgücü piyasasında yer almadığından İŞKUR un kurslarına bir süre daha devam etmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. 2.6 Sektör çalışanlarının bilgisayar becerileri geliştirilecektir. Kurum: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sağlık Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sektör temsilcilerinden talep gelmesi halinde İŞKUR tarafından hem çalışanlara hem de işsizlere yönelik olarak bilişim kapasitelerini artırıcı kurs düzenlenmesi mümkündür. Sağlık Bakanlığı bünyesinde 2013 yılının ilk altı ayında Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından 11 personele Bilgisayarın Çalışma Mantığı (Yazılım Donanımı) eğitimi; Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından 2013 yılında öncelikle doktor, ebe, hemşire, tıbbi teknolog olmak üzere toplam 30 personele, 2014 yılında ise 100 personele Kanser Kayıtçılığı Can-Reg Bilgisayar Programı Kullanımı eğitimi verilmiştir. Sağlık bakanlığı bünyesinde, nitelikli sağlık işgücü yetiştirilmesi için mesleki bilgisayar kursları Office programları ve web uygulamaları ile ilgili kurs veya eğitim yapılmamıştır. e) Değerlendirme: Sağlık sektöründe çalışanların bilgisayar becerilerini artırmaya yönelik olarak İŞKUR tarafından 2014 yılında herhangi bir kurs düzenlenmemiştir. Ancak Sağlık Bakanlığı kendi bünyesinde kurslar düzenlemektedir. 191

192 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 3. Sektörde çalışma süreleri ve şartları iyileştirilecektir. 3.1 İş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli düzenlemeler yapılacak, bilinçlendirme çalışmaları yürütülecektir. Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sağlık Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü bünyesinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini düzenleyen yönetmelikler kapsamında işyeri hekimi, diğer sağlık personeli, ortak sağlık ve güvenlik birimi ve toplum sağlığı merkezlerinin belgelendirilme ve yetkilendirilme faaliyetleri devam etmektedir. Genel Müdürlük tarafından, iş sağlığı ve güvenliğinde sahada işveren, çalışan ve İSG profesyonelleri için teknik dokümanlar, broşürler, kitaplar, kitapçıklar, afişler, CD ler, spot filmler gibi çeşitli tanıtım ve eğitim materyali hazırlanmakta ve ücretsiz olarak sosyal taraflara sunulmaktadır. Ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında 2010 ve yılları için İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında İşbirliği Protokolü imzalanmıştır yılında imzalanan protokol ile Meslek Hastalıkları Rehberi oluşturulmuştur. Protokol kapsamında düzenlenen toplam 46 eğitim sonucunda 4565 hekim ve ilgili kişiye meslek hastalıkları konusunda bilgi düzeylerinin arttırılması eğitimleri verilmiştir yılları için imzalanan protokol kapsamında İSG Hizmetlerinin yürütülmesi konusunda işbirliği, İSG alanında ülkemizde bütün çalışanların hizmete erişiminin sağlanması için her iki Bakanlık kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması çalışmaları devam etmektedir. Türkiye de iş sağlığı ve güvenliği konusunda tarafların farkındalığının artırılması amacıyla 11 i uluslararası, 15 i ulusal kaynaklı olmak üzere toplam 26 proje gerçekleştirilmiştir. Ayrıca sağlık sektörünü ilgilendiren halihazırda İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından Sağlıklı Yaşama Davet Projesi yürütülmektedir. 192 Ayrıca, Zonguldak Kömür Madenlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırması Projesi, Ankara İlinde Özel Sektör Banka Çalışanlarında Çalışma Sürelerinin Psikolojik ve Sosyal Yönden Etkilerinin İncelenmesi ve Araştırılması Projesi ve Sanayi Tipi Testere ve Bıçak Bileyicilerinde Sert Metal Tozlarına Bağlı Akciğer Hastalıkları Araştırma Projesi de yürütülmektedir.

193 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 6331 sayılı Kanunu müteakip Toplum Sağlığı Merkezlerinde (TSM), iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere birim oluşturulması ile ilgili 2013/11 sayılı Genelge Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanmış ve TSM lerde yetkilendirilmiş birimler hizmet vermeye başlamıştır tarihinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge revize edilmiş; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 6514 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve yöneticilik görevi bulunmayan tabipler ile aile hekimleri, kurum ve kuruluşlarındaki çalışma saatleri dışında ve kurumlarının izniyle aylık otuz saati geçmemek üzere iş yeri hekimliği yapabileceği düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye parallel olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan 2014/1 sayılı Genelge kapsamında 30 saat işyeri hekimliği yapılabilmesinin usul ve esasları düzenlenmiştir yılı verilerine göre 60 ilde 80 Toplum Sağlığı Merkezlerinde iş sağlığı güvenliği hizmetleri yürütülmektedir sayılı Kanunun kamu için tarihine ertelenen maddeleri hariç diğer hizmetler Sağlık Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatlarında sunulmaya başlanmıştır. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu personelinden başlanılarak, tüm Sağlık Bakanlığı personeline uzaktan İSG eğitimi verilmesi çalışmaları yapılmış, merkez ve taşra teşkilatlarında risk analizleri ve acil eylem durum planları yapılmaya başlanmıştır. e) Değerlendirme: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından bilinçlendirme faaliyetleri 2014 yılı içinde devam etmiştir. 3.2 Çalışma süreleri düzenlenecektir. Kurum: Sağlık Bakanlığı İlgili Birim: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sağlık sektörünün çalışma koşullarının ve işgücü arzının mevcut durumu dikkate alınarak kamu ve özel sektörü kapsayacak şekilde çalışma yapılarak çalışma sürelerinin düzenlenmesi ihtiyacı kapsamında, Sağlık Bakanlığı tarafından, ÇSGB nin koordinasyonu, kamu, üniversite ve özel sağlık kurumlarının katılımı ile yapılacak çalıştay sonucunda sağlık hizmet sunumu sektörünün ihtiyaçlarına uygun çalışma sürelerinin gözden geçirilerek, gerek 4857 sayılı İş Kanununda gerekse 657 sayılı DMK gerekli düzenlemelere ilişkin önerilerin tespit edilmesi önerilmektedir. e) Değerlendirme: 2014 yılı içinde Sağlık Bakanlığı tarafından bir çalışma başlatılmamıştır ancak 2015 yılı içinde Sağlık Bakanlığı ve ÇSGB işbirliği ile oluşturulacak çalışma grubu toplantısında konu değerlendirilecektir. 193

194 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Sağlık Sektörü Eylem Planında yer alan 13 tedbirin 5 tanesi sağlık sektörü çalışanlarının istihdamı, 6 tanesi sektör çalışanlarının nitelikleri, 2 tanesi sektördeki çalışma süresi ve şartlarına ilişkindir. Tedbirlerden 10 tanesi sürekli nitelikte, 3 tanesinin 2016 yılında tamamlanması öngörülmektedir yılı içide bitirilmesi gereken bir tedbir bulunmamaktadır TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek tanımları yapılacak, standartları yayınlanacak ve standartların gerektirdiği hususlar eğitim müfredatına yansıtılarak mesleki uzmanlaşma sağlanacaktır. tedbiri için sorumlu kuruluş olarak Sağlık Bakanlığı nın uygun olacağı değerlendirilmektedir. İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlara Ekleme Yapılması Öngörülen Tedbirler: Meslek tanımları yapılacak, standartları yayınlanacak ve standartların gerektirdiği hususlar eğitim müfredatına yansıtılarak mesleki uzmanlaşma sağlanacaktır. tedbiri kapsamında MEB ve MYK nın YÖK ile birlikte işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlara eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. 3.2 SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: İşgücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları ve eğitim kalitesi artırılacaktır. tedbir maddesinin 1.1 İş gücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları arz ve ihtiyaç çerçevesinde yeniden düzenlenecek ve eğitim kalitesi artırılacaktır. şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: İşgücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları ve eğitim kalitesi artırılacaktır. tedbir maddesinde sorumlu kuruluş olarak Sağlık Bakanlığı nın belirlenmesi önerilmektedir Sağlık turizminin gelişmesi yönünde önlemler alınacaktır. tedbir maddesinde sorumlu kuruluş olarak Sağlık Bakanlığı nın belirlenmesi önerilmektedir İlaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde yapılan yatırımların teşvikine devam edilecek, Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir. tedbir maddesinde sorumlu kuruluş olarak Sağlık Bakanlığı nın belirlenmesi önerilmektedir Sektörde çalışan destek personeli sayısı, arz ve ihtiyaç dengesi sağlanacak şekilde 194

195 Sağlık Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ planlanarak artırılacaktır. tedbir maddesinde sorumlu kuruluş olarak Sağlık Bakanlığı nın belirlenmesi önerilmektedir. İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlara Ekleme Yapılması Öngörülen Tedbirler: İşgücü arz ve ihtiyaç dengesini sağlamaya yönelik olarak sağlık işgücü yetiştiren eğitim kurumlarının kontenjanları ve eğitim kalitesi artırılacaktır. tedbir maddesinde işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlara MEB ve YÖK ün aktarılması önerilmektedir Sağlık turizminin gelişmesi yönünde önlemler alınacaktır. tedbir maddesinde işbirliği yapılacak kuruluşlara Ekonomi Bakanlığı nın aktarılması önerilmektedir İlaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde yapılan yatırımların teşvikine devam edilecek, Ar- Ge çalışmaları desteklenecektir. tedbir maddesinde işbirliği yapılacak kuruluşlara sorumlu kuruluş olarak Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığının aktarılması önerilmektedir Sektörde çalışan destek personeli sayısı, arz ve ihtiyaç dengesi sağlanacak şekilde planlanarak artırılacaktır. tedbir maddesinde İŞKUR un işbirliği yapılacak kurum/ kuruluşlara aktarılması önerilmektedir. 195

196 196 Tarım Sektörü

197 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Temel ihtiyaç olarak tarım ürünlerinin giderek artan ve çeşitlenen talebinin yeterli ve güvenilir şekilde karşılanabilmesi ülkemiz için hayati konulardan biridir. Dünyada hızlı nüfus artışı, kişi başı gelir artışı ve ticaretin büyümesiyle gerçekleşen kişi başı tüketimin artması, tarım üretiminin de istikrarlı biçimde artmasını gerektirmektedir. Ülkemizde tarımın milli gelir içerisindeki payı 1980 yılında yüzde 26,1 iken, 1990 da yüzde 17,5 olarak gerçekleşmiştir li yılların başında GSYİH içerisindeki payı yüzde 10,1 e kadar düşen tarım sektörü 2011 yılında toplam milli gelirin yüzde 8,1 ini, 2012 yılında yüzde 7,9 unu, 2013 yılında ise yüzde 7,2 sini oluşturmuştur. Tarımın GSYİH daki payının giderek düşmesi sanayi ve hizmet sektörlerinin gelişmesinin göreceli olarak daha hızlı gerçekleşmesinden kaynaklanmaktadır yılında tarım ve ormancılık ihracatı dâhil olmak üzere tarım sektörü ihracatının toplam ihracat içindeki payı yaklaşık 5,6 milyar dolar ile yüzde 3,7, ithalat içindeki payı ise 7,7 milyar dolar ile yüzde 3 olarak gerçekleşmiştir. Tarım sektöründe yaşanan en büyük daralmalar, ekonomik krizin yaşandığı 2001 yılında yüzde (-7,9) ve küresel iklim krizinin yaşandığı 2007 yılında yüzde ise (-6,7) olarak gerçekleşmiştir. Küresel mali krizin yaşandığı 2008 ve 2009 yıllarında tarım sektöründe sırasıyla yüzde 4,3 ve 3,6 oranında büyüme görülmüştür. Sonraki yıllarda da tarım sektöründeki büyüme eğilimi devam etmiş, 2011 ve 2012 yıllarında sırasıyla yüzde 6,1 ve yüzde 3,1, 2013 yılında ise yüzde 3,5 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye de tarımsal istihdamın toplam istihdam içindeki payı 1950 li yıllardan itibaren önemli miktarda düşüş göstermiş, 1955 yılında yüzde 77,4 olan pay 2000 yılında yüzde 47,8 e düşmüştür. Tarım sektörünün son dönemlerine baktığımızda ise, 2007 yılında yüzde 23,5 e düşen tarımsal istihdamın toplam istihdam içerisindeki payı 2008 yılı mali krizinin ardından 2009 yılı itibarıyla yüzde 24,7 ye yükselmiştir yılı için bu rakam yüzde 25,2, 2011 yılında yüzde 25,5, 2012 yılında yüzde 24,6, 2013 yılında ise yüzde 23,6 olarak gerçekleşmiş ve 2007 yılı seviyesine geri dönmüştür Ağustos ayı istatistiklerine göre tarım sektörünün toplam istihdamdaki payı önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0,5 azalarak yüzde 22,1 olarak gerçekleşmiştir. Bu azalışın temel nedenleri arasında; tarım sektöründe makinalaşmaya bağlı olarak işgücü talebinin azalması, sanayi ve hizmetler sektörünün işgücü ihtiyacının artması ile kırsalda hızlı nüfus artışı ve ekilebilir toprakların parçalanmasıyla tarım sektöründe geçim imkânlarının daralması yer almaktadır. Tarım sektöründeki çözülme bağlamında, kırdan kente göç edenlerin karşılaşmış oldukları işgücü piyasasına uyum sağlama problemlerini ortadan kaldırmaya yönelik mesleki eğitim ve beceri programları düzenlenerek istihdam edilebilirlikleri artırılmakta, sosyal uyum sorununun çözümüne yönelik danışmanlık hizmetleri verilmektedir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Stratejik Planında İstihdamın Artırılması şeklindeki gelişme ekseniyle, kırsal alanda yaşam standartlarını yükseltmek ve kırsal kalkınmayı sağlamak, tarım ürünlerinin yerinde değerlendirilmesini ve katma değerinin artırılmasını sağlamak hedeflenmektedir. 197 Onuncu Kalkınma Planında ise sektörün yıllık ortalama büyüme hızının yüzde 3,1 olması, toplam istihdam içerisindeki payının yüzde 21,9 a gerilemesi ve GSYİH içerisindeki payının ise yüzde 6,8 olması öngörülmektedir.

198 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1.1. Kadın İstihdamı TÜİK Ağustos 2014 verilerine göre ülkemizde istihdam oranı yüzde 50,2, işsizlik oranı yüzde 10,3, işgücüne katılım oranı ise yüzde 56 olarak gerçekleşmiştir. Geçen yılın aynı ayına göre kadın istihdam oranı ise 2,5 puanlık artışla yüzde 29,9; kadın işgücüne katılım oranı 3 puanlık artışla yüzde 34,3 düzeyine yükselirken kadın işsizlik oranı 0,6 puanlık artışla yüzde 13 seviyesinde gerçekleşmiştir. Tarımsal istihdamın önemli özelliklerinden biri de kadınların işgücüne katılma oranın yüksek olmasıdır. Türkiye ortalamasına bakıldığında kadın işgücünün 2011 yılında yüzde 42,2 sinin, 2012 yılında yüzde 39,3 ünün ve 2014 yılının Ağustos ayında ise 47,4 ünün tarım sektöründe yer aldığı görülmektedir. Tarım sektöründe çalışan kadınların, 2013 yılında yüzde 76,8 i, 2014 yılının Ağustos ayında ise yüzde 70,3 ü ücretsiz aile işçisi olarak istihdam edilmektedir. Kadınların işgücü katılma oranının yüksek olduğu tarım sektöründe kadın girişimciliği desteklenmelidir Çocuk İşçiliği Tarımda istihdam edilen çocuklar, çalışan çocukların en geniş kitlesini oluşturmaktadır. TÜİK 2006 verilerine göre, toplam çalışan çocukların yüzde 36,6 sı (çalışan erkek çocukların yüzde 28,6 sı, kız çocukların yüzde 53,3 ü) tarım sektöründe çalışmaktadır verilerine göre ise; toplam çalışan çocukların yüzde 44,7 si (çalışan erkek çocukların yüzde 38,4 ü, kız çocukların yüzde 58,4 ü) tarım sektöründe çalışmaktadır. Tarım sektörü içinde de özellikle aile işleri dışında, ücret karşılığı gezici ve geçici tarım işlerinde çalışma çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri arasında tanımlanmış ve öncelikle müdahale edilmesi gereken alan olarak belirlenmiştir Kayıt Dışı İstihdam 2014 yılı Eylül verilerine bakıldığında herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların oranı yüzde 35,7 dir, bu oran tarım sektörü özelinde incelendiğinde yüzde 83,9 iken tarım dışı sektörlerde yüzde 22,5 olarak gerçekleşmiştir. Kayıt dışı istihdamın içinde tarım sektörünün payı 2010 yılında yüzde 49,7, 2011 yılında yüzde 50,8, 2013 yılında yüzde 53,4 iken 2014 yılının Ağustos ayında ise yüzde 50,9 a düşmüştür. Tarımda kayıt dışı istihdama bakıldığında 2010 yılında yüzde 85,4, 2011 yılında yüzde 83,8 ve 2014 yılının Ağustos ayında ise yüzde 83,9 olduğu görülmektedir. Tarımda kayıt dışı istihdamın içinde kadınların payı ise 2010 yılında yüzde 53,9, 2012 yılında yüzde 54,1, 2013 yılında yüzde 54,3 ve 2014 yılının Ağustos ayında ise yüzde 53,8 dir. Önemli bir kısmı kayıt dışı olan tarım sektörünün kayıt altına alınması, sektör büyüklüğünün tespiti ve doğru politikalar üretmek için büyük önem arz etmektedir. Bu bakımdan tarım sektöründe kayıtlı istihdamın önemi ve getirileri hakkında toplumsal farkındalığın geliştirilmesine yönelik çalışmalar ve gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılmaktadır Mevsimlik Tarım İşçiliği 198 Genellikle işleyecek toprağı bulunmayan, yetersiz toprağa sahip olan ya da çeşitli nedenlerle bu toprakları işleyemeyen aileler, tarımsal işgücü talebi yoğun olan yerlere giderek, gezici veya geçici olarak çalışmaktadırlar. Mevsimlik gezici tarım işçilerinin zor koşullarda çalıştıkları bilinen bir gerçektir. İşçiler, içinde bulundukları çalışma ve yaşam koşulları ile

199 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ eğitim düzeyleri ve örgütlenme gibi alanlarda asgari standartları elde edebilecek durumda değildirler. Mevsimlik gezici tarım işçilerinin sosyal güvenlikleri açısından mevcut durumları iyileştirilmesi amacıyla 2011 yılında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda bir değişiklik yapılarak günlük prime esas kazanç alt sınırının 20 günlük tutarı üzerinden ödeyecekleri primlerinin 30 günlük sağlık ve emeklilik hizmeti olarak değerlendirilmesi sağlanmış, tarımda iş aracılığı sözleşmesi zorunlu hale getirilmiştir. Mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının tarım işlerinde çalışmaları engellenmesi amacıyla çeşitli projeler yürütülmekte, çocukların eğitime devamı sağlanmaktadır. 199

200 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir Tarıma yönelik destekler, ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Kurum: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlgili Birim: Tarım Reformu Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tarım sektörüne ilişkin uygulanmakta ve uygulanacak olan politikalar ile destekleme araçları da kullanılarak, gıda güvencesinin ve güvenliğinin sağlanması ile doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek, ülkemizin AB ye üyeliği sonrasında Birlik içinde rekabet edebilmesini teminen, örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir tarımsal yapı oluşturulması hedeflenmektedir. Bu süreçte, destekleme politikaları, üretimde verimliliği artırmaya yönelik uygulamaları içerecek ve gerek uygulama araçları gerekse uygulamaları destekleyici altyapıların oluşturulmasında ve tarımsal istihdamın da verimliliği artıracak şekilde tercihlere öncelik verilecektir. e) Değerlendirme: Küçük tarım üreticilerinin ihtisaslaşmaları, organize olmaları ve küresel rekabete uyum sağlamaları ve istihdam düzeylerini korumaları amacıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde çalışmalar takip edilecektir Sektördeki işgücünün kalitesinin artırılması ve verimli üretimin gerçekleşmesi açısından tarım sektöründeki meslekler tanımlanacak ve bu mesleklerde mesleki standartların belirlenmesine yönelik hedefler ortaya konulacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı 200

201 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, İlgili Meslek Kuruluşları, Üniversiteler c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tarım sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan Türkiye Ziraat Odaları Birliği ve Türkiye Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği ile MYK arasında toplam 11 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolü yapılmıştır. Yapılan protokoller kapsamında Ocak- Eylül 2014 döneminde bir ulusal meslek standardı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 10 meslek standardı üzerinde de çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: Meslek standartlarının oluşturulması çalışmaları sürdürülmektedir. 1.3 Tarım sektöründe kısa çalışma ödeneği hak kazanma şartları kolaylaştırılarak uygulanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tarım sektöründe kayıtdışı istihdam oranın yaklaşık yüzde 84 civarında olduğu göz önünde bulundurulduğunda öncelikli olarak sektörde kayıtlı istihdamın artırılması gerekmektedir. Sektöre kayıtlı istihdam artırıldığında 2011 yılında kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşuluna getirilen sektörel kriz kapsamında tarım sektörünün bu ödenekten yararlanması söz konusu olabilecektir. e) Değerlendirme: Tarım sektöründe kısa çalışma ödeneğine hak kazanma şartlarının kolaylaştırılmasına dair 2014 yılı içinde İŞKUR bünyesinde bir çalışma başlatılmamıştır. 201

202 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1.4 Tarım sektörü çalışanlarına yönelik olarak girişimcilik ve özellikle kadın girişimciliği desteklenecektir. Kurum: ASPB b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, İŞKUR, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı gönderilen görüşte, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Kırsal Alanda Kadının Güçlendirilmesi Ulusal Eylem Planı ( ) nın Girişimcilik ve Pazarlama Bölümünde Kırsal Alanda Kadın Girişimci Sayısının Arttırılması hedefi yer almaktadır. Söz konusu hedefin gerçekleştirilmesinde sorumlu kuruluşlar olarak KOSGEB, İŞKUR ve Yerel Yönetimler belirlenmiştir. Ayrıca, GTHB nin kırsal alandaki kadın kooperatiflerinin desteklenmesine yönelik proje destekleri bulunmaktadır. Aynı zamanda söz konusu kadın kooperatiflere yönelik girişimcilik alanını da kapsayan eğitim faaliyetleri gerçekleştirmektedirler. Diğer yandan, IPARD desteklerinin koordinasyonu GTHB nın Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından yürütülmekte ve bu kapsamda kırsal alanda kadın girişimcilerin pozitif ayrımcılık yapılarak desteklenmektedir. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü bünyesinde kadın girişimciliği alanında kadın girişimcilere maddi destek sağlanmasına ilişkin bütçe ve fon kaynağı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, kadınların istihdamının arttırılmasında önemli bir bileşen olarak görülen kadın girişimciliği alanında, dönemini kapsayan SIDA fon kaynağı ile Dünya Bankası işbirliğinde Kadınların Ekonomik Fırsatlara Katılımının Arttırılması Projesi kapsamında politika üretimine temel teşkil etmek üzere kadın girişimcilerin profillerinin, finansmana erişim durumlarının ortaya çıkarılması gibi çalışmalar yürütülmektedir. Yukarıda yazılanlar çerçevesinde değerlendirme yapılacak olursa, söz konusu tedbirde KOSGEB ile Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın sorumlu kurum ve kuruluşlar olarak belirlenmesi, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğümüzün ise işbirliği kuruluşları arasında yer alması uygun olacaktır. İŞKUR tarafından düzenlenen girişimcilik eğitim programlarına katılım sağlayacakların sadece işsiz olması şartı 2013 yılında kaldırılmış ve herkesin katılması imkânı getirilmiştir. Böylece tarımda çalışan kadınların girişimcilik eğitimlerinden faydalanmaları mümkün olmaktadır. e) Değerlendirme: Kadın girişimciliğinin desteklenmesi konusunda sorumlu kuruluş olarak KOSGEB belirlenmelidir. 202

203 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1.5. Tarım sektöründe bilinçli üreticilerin artırılması ve modern üretim yöntemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi amacıyla İŞKUR tarafından mesleki eğitim programları düzenlenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Üretici Örgütleri Üniversiteler, İlgili Meslek kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Türkiye Ziraat Odaları Başkanlığı ile İŞKUR arasından tarihinde imzalanan Protokol ile tarım alanında çalışan veya çalışacak kişilerin eğitilmesi amaçlanmıştır yılında 69 kişi düzenlenen kurslara katılmış, 2014 yılından ise tüm Türkiye de yaklaşık 20 bin kişinin kurslardan yararlanması onaylanmıştır. Bu kurslar çeşitlenerek ve artarak devam edecektir. e) Değerlendirme: İŞKUR tarafından düzenlenen mesleki eğitim programları gelecek dönemde de sürdürülecektir. 1.6 Tarımda istihdam edilenlerin, özellikle kadınların sosyal güvenlik kapsamına girmeleri kolaylaştırılacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: İşverenler Prim Daire Başkanlığı Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı c) Süre: Sürekli 203 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde şu an uygulanmakta olan Çiftçi Kayıt Sistemi ne benzer bir şekilde Tarım İşçileri Kayıt Sistemi nin oluşturulması gerekmektedir. Bu noktada il ve ilçelerde bulunan ziraat odalarının daha etkin kullanımı sağlanabilir. Ayrıca çiftçilere tarlalarında çalıştırdıkları tarım işçileri ile ilgili bildirim yapılması zorunluluğu getirilebilir. Bunun sağlanabilmesi için Devlet tarafından sağlanan tarımsal desteklemelerin ödenmesi, bu

204 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ bildirimlerin yapılıp yapılmaması şartına bağlanabilir. Ayrıca sistem oluşturulduktan sonra SGK kayıtları ile entegrasyonu sağlanabilir. e) Değerlendirme: Tarımda istihdam edilenlerin, özellikle kadınların sosyal güvenlik kapsamına girmelerine dair SGK bünyesinde çalışmaların başlayabilmesi için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde ön çalışmalar yapılması gerekmektedir Özel sektör yatırımları teşvik edilecek, kredi imkânları artırılacaktır. 1.Kurum: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlgili Birim: Tarım Reformu Genel Müdürlüğü 2.Kurum: Ekonomi Bakanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Tarımsal Üretici Örgütleri, Hazine Müsteşarlığı, Tarım Kredi Kooperatifleri c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 15/06/2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ekinde belirtilen yatırım konuları dışında kalan tarım ve tarımsal sanayi yatırımları, asgari yatırım tutarı ve kapasite şartlarını sağlamaları durumunda Genel Teşvik Sistemi (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti) ve Bölgesel Teşvik Sistemi (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti, Vergi İndirimi, Faiz Desteği, Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği, Sigorta Primi Desteği, Gelir Vergisi Stopajı Desteği, Yatırım Yeri Tahsisi) kapsamında teşvik unsurlarından faydalanabilmektedir. e) Değerlendirme: Tarım sektöründe özel sektör ve tarımsal üretici örgütleri için kredi imkanları sağlanmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri kurulacak, tarım sanayi entegrasyonu desteklenecek ve geliştirilecektir. Kurum: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 204 İlgili Birim: Tarım Reformu Genel Müdürlüğü

205 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, KOSGEB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesidne Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri kurulması yönünde çalışmalar devam etmektedir. Bu kapsamda, 7 si besi sığırcılığı (Amasya-Suluova, Ankara-Çubuk, Diyarbakır-Merkez, Şanlıurfa- Merkez, Eskişehir-Beylikova, Kars-Merkez ve Gaziantep); 2 si süt sığıcıliği (Karaman ve Hatay) ve biri hayvansal ürünler (Elazığ) konusunda olmak üzere 12 ayrı ilde belirlenen TDİOSB nin tamamı tüzel kişilik kazanmıştır. Bunların dışında 5 i besi sığırciliği (Afyonkarahisar-Bolvadin, Ardıhan-Göle,Kütahya- Kırgılı,Malatya-Merkez ve Sivas Şarkışla), biri süt sığırcılığı( Kütahya- Çavdarhisar), 3 ü Seracılık (Afyonkarahisar- Çayırbağ (jeotermal),ağrı-diyadin (Jeotermal) ve Samsun-Bafra) konusunda olmak üzere 9 ayrı yerde TDİOSB kurulmasıyla ilgili işlemler ise başvuru aşamasındadır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir Tarımsal alandaki gelişmeler ve istihdam olanakları konusunda görüşü alınmak ve bu alanda yapılabilecek faaliyetleri belirlemek üzere Tarım İl Müdürlüklerinin yılda en az bir kez İİMEK toplantılarına katılımı sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, KOSGEB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR tarafından Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine söz konusu tedbirin yerine getirilmesi için talimat gönderilmiştir. Gelecek dönemde 81 il müdürlükleri ile yapılacak yazışmalardan söz konusu tedbirin İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurullarının gündemine alınıp alınmadığı bilgisi alınacaktır. e) Değerlendirme: Eylem sürekli olduğundan her yıl illerden gelen İİMEK raporlarında söz konusu toplantıların yapılıp yapılmadığı İŞKUR aracılığı ile takip edilecektir. 205

206 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Tarımsal işletmelere İŞKUR hizmetleri tanıtılacak ve bu işletmelerin İŞKUR hizmetlerinden yararlanmaları sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılı Ocak-Ağustos döneminde tarım, ormancılık ve balıkçılık alanında faaliyet gösteren 2353 işletme ziyaret edilmiş, İŞKUR hizmetleri hakkında bilgilendirme yapılmıştır. e) Değerlendirme: Tarımsal işletmelere İŞKUR hizmetlerinin tanıtılması ve bu işletmelerin İŞKUR hizmetlerinden yararlanmaları amacıyla İŞKUR tarafından faaliyetler gelecek dönemde de sürdürülecektir. Politika No ve Adı: 2. Tarım sektöründeki işgücünün eğitim ve vasıf düzeyi yükseltilecek, uyum yeteneği artırılacaktır Sektörde ücretli olarak çalışan işçiler temel mesleki eğitim ve beceri eğitimlerinden geçirilecektir. Kurum: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlgili Birim: Eğitim ve Yayım Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR c) Süre: Sürekli 206 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Türkiye Ziraat Odaları Başkanlığı ile İŞKUR arasından tarihinde tarım alanında çalışan kişilerin eğiitlmesi konusunda protokol imzalanmıştır. Bu kapsamda, 2013 yılında 69 kişi düzenlenen kurslara katılmış, 2014 yılından ise tüm Türkiye de yaklaşık 20 bin kişinin kurslardan yararlanması onaylanmıştır.

207 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ e) Değerlendirme: Tarım sektöründe ücretli olarak çalışan işçilerin temel mesleki eğitim ve beceri eğitimleri faaliyetleri sürdürülmektedir. 2.2 Sektörde kendi hesabına çalışanlara yönelik mesleki eğitim programları ve girişimcilik eğitimleri düzenlenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, KOSGEB, Tarımsal Üretici Örgütleri c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tarım alanında 2013 yılından 2014 yılı Temmuz ayı sonuna kadar 12 adet meslekte 82 adet kurs düzenlenmiş ve bu kurslara 186 kişi katılmıştır. e) Değerlendirme: Sektörde kendi hesabına çalışanlara yönelik mesleki eğitim programları ve girişimcilik eğitimleri gelecek dönemde de İŞKUR tarafından sürdürülecektir. 2.3 Tarımdan kopan işgücünün aynı bölgede geçiş yapması öngörülen sektörler ve meslekler belirlenerek bu kişilere yönelik sertifikalı eğitim programları uygulanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, MEB, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: Sürekli 207 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR tarafından her yıl en az iki defa yapılan İşgücü Piyasası Araştırmaları ile işgücü piyasasında eleman ihtiyaçı olan

208 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ sektör ve meslekler tespit edilmekte, ilde yapılan işgücü piyasası ihtiyaç analizlerine uygun olarak ortaya çıkan mesleklerde kurslar düzenlenmektedir. Ayrıca Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Türkiye Ziraat Odaları Başkanlığı ile İŞKUR arasından tarihinde imzalanan protokol ile tarım alanında çalışan kişilerin eğitilmesi kapsamında düzenlenen mesleki eğitim kursları ile işgücünün istihdam edilebilirliği artırılmaktadır. e) Değerlendirme: İŞKUR tarafından tedbir doğrultusunda faaliyetler sürdürülmektedir Toplum yararına çalışma programlarında tarım sektöründen kopan işgücüne öncelik verilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Sosyal Taraflar c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Yapılacak mevzuat çalışmalarında söz konusu tedbir dikkate alınacaktır. İşgücü piyasası ihtiyaç analizlerinin ve konuyla ilgili ulusal istatistiki verilerin söz konusu çalışmaya yön vereceği düşünülmektedir. e) Değerlendirme: Toplum yararına çalışma programlarında tarım sektöründen kopan işgücüne öncelik verilmesi için İŞKUR tarafından çalışmalar 2015 yılında başlatılacaktır. 2.5 Kırdan kente göçle birlikte işgücü piyasasında yaşanan uyum problemini ortadan kaldırmaya yönelik programlara yer verilerek, göç edenlerin istihdam edilebilirliklerini ve sosyal uyumlarını artırmaya yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetleri verilecektir. Kurum: İŞKUR 208 İlgili Birim: İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

209 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, İçişleri Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında işgücünün istihdam edilebilirliğini artırmak adına mesleki eğitim kursları düzenlenmektedir. e) Değerlendirme: Tedbire dair çalışmalar sürdürülmektedir. Politika No ve Adı: 3.Tarım sektöründe kayıtlı istihdamın geliştirilmesi sağlanacaktır. 3.1 Sektörde yüksek düzeyde seyreden kayıt dışı istihdamı ortadan kaldırmaya yönelik düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Avrupa Birliği tarafından finanse edilen KİTUP II Projesi kapsamında 2015 yılından itibaren bölgesel analizler yapılacaktır. Bu analizlerden bir tanesi ise tarım sektördeki kayıtdışılığa ilişkin durum tespitini yapmaya yöneliktir. Yine aynı proje kapsamında akademisyenler, ilgili kurum ve kuruluşlar ve toplumun ilgili kesimlerinden oluşan akademik danışma kurulu kurulacaktır. Bu kurul tarım sektöründe kayıt dışılığın nedenleri ve çözüm önerilerine ilişkin rapor hazırlayacaktır. Bölgesel analiz ve hazırlanacak raporla tarım sektörüne yönelik önlemler alınacaktır. e) Değerlendirme: SGK tarafından sektörde kayıt dışı istihdamı ortadan kaldırmaya yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Projenin çıktıları gelecek dönemde paylaşılacaktır. 209

210 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3.2. Kayıtlı istihdamı geliştirmeye yönelik bilinç artırma çalışmaları gerçekleştirilecektir. Kurum: SGK İlgili Birim: Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, İlgili Meslek Kuruluşları, Tarımsal Üretici Örgütleri c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tarım işçileri için 2014 yılının Kasım ve Aralık aylarında Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile altı ilde bilgilendirme faaliyeti gerçekleştirilmiştir. e) Değerlendirme: SGK tarafından kayıtlı istihdamı geliştirmeye yönelik bilinç artırma çalışmaları gelecek dönemde de sürdürülecektir. Politika No ve Adı: 4. Tarım sektöründe çocuk işçiliği önlenecektir. 4.1 Kırsal alanda çocuk ve gençlere karşılıksız burs ve kredi imkânları sağlanarak veya şartlı nakit transferinden yararlanma şartları kolaylaştırılarak eğitimde kalmaları teşvik edilecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, ASPB, İçişleri Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kırsal alanda çocuk ve gençlere karşılıksız burs ve kredi imkânı sağlanabilmesine yönelik politika geliştirilmesi için ilgili taraflarla bir araya gelinerek bir çalışma başlatılacaktır. Söz konusu çalışma kapsamında mevcut durum, sorun ve ihtiyaç analizi belirlenecek ve tedbir kapsamında çalışmalar devam edecektir. 210

211 Tarım Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu ve ilgili kurum/kuruluşların 2015 yılı içinde bir araya gelerek çalışma grubu oluşturması gerekmektedir. 4.2 Özellikle mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının eğitim sisteminde kalmasını teşvik edici özel düzenlemeler yapılacaktır. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, İçişleri Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Mevsimlik gezici tarım işçilerinin çocuklarının eğitim sisteminde kalmasını sağlayacak teşvik edici düzenlemelere yönelik politika geliştirilmesi için taraflarla bir araya gelinerek bir çalışma başlatılacaktır. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin sorumlu ve ilgili kurum/kuruluşların 2015 yılı içinde bir araya gelerek çalışma grubu oluşturması gerekmektedir. Politika No ve Adı: 5. Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam şartları iyileştirilecektir. 5.1 İŞKUR tarafından mevsimlik gezici tarım işçilerine mesleki ve beceri eğitim programları uygulanarak hedef illere yerleşme imkânları geliştirilecektir. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı İş ve Meslek Danışmanlığı Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ASPB, ÇSGB, KOSGEB, İlgili Meslek Kuruluşları 211 c) Süre: Sürekli

212 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tedbire ilişkin sorumlu ve ilgili kurum/kuruluşlarla bir araya gelinerek, tedbir maddesi kapsamında yapıalcakların belirlenmesi için bir çalışma başlatılacaktır. e) Değerlendirme: Tarafların bir araya gelerek mevcut durum, sorun ve ihtiyaç analizi değerlendirilmesinin yapılması gerekmektedir. 212

213 Tarım Sektörü 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Tarım Sektörü Eylem Planında yer alan 20 tedbirin 2 tanesinin 2016 yılında tamamlanması planlanmaktadır. 18 tedbir ise Eylem Planının uygulama dönemi olan yılları için sürekli olarak uygulanması gereken tedbirlerdir. 10 tedbir tarım sektöründe istihdam şartlarının iyileştirilmesi politikasına; 5 tedbir tarım sektöründeki işgücünün eğitim ve vasıf düzeyinin yükseltilmesi, uyum yeteneğinin artırılması politikasına; 2 tedbir tarım sektöründe kayıtlı istihdamın geliştirilmesinin sağlanması politikasına; 2 tedbir tarım sektöründe çocuk işçiliğinin önlenmesi politikasına ve bir tedbir ise mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam şartlarının iyileştirilmesi politikasının gerçekleştirilmesine katkı sağlayacak tedbirlerdir. Tarım sektörü eylem planı kapsamında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, İŞKUR, Milli Eğiitm Bakanlığı, Mesleki Yeterlilik Kurumu ve sosyal Güvenlik Kurumu sorumlu kurum/ kuruluş olarak belirlenmiştir. 3.1 TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 OLAN TEDBİRLER Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Sektördeki işgücünün kalitesinin artırılması ve verimli üretimin gerçekleşmesi açısından tarım sektöründeki meslekler tanımlanacak ve bu mesleklerde mesleki standartların belirlenmesine yönelik hedefler ortaya konulacaktır. tedbirinde süre sürekli olarak değiştirilmelidir. 3.2 TAMAMLANMA SÜRESİ SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Tarım sektörü çalışanlarına yönelik olarak girişimcilik ve özellikle kadın girişimciliği desteklenecektir. tedbiri için sorumlu kurum/kuruluşun Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yerine KOSGEB olması önerilmektedir. 213

214 214 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü

215 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Tekstil ve hazır giyim sektörü dünyada üretim sürecinde yaratılan katma değer ve ihracat gelirleri içindeki yüksek payı nedeniyle ekonomik kalkınma sürecindeki birçok ülke için önemli sektörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde de tekstil ve hazır giyim sektörü üretim, ihracat ve istihdam içinde önemli bir paya sahip olup GSYİH nin yüzde 10 unu sağlamaktadır. Özellikle ihracat odaklı bir sektör olması nedeniyle dünya ticaretindeki gelişmeler sektörü yakından etkilemektedir. Türkiye nin tekstil ve ham maddeleri ihracatı, 2014 yılının Ocak-Ağustos döneminde 2013 yılının aynı dönemine kıyasla yüzde 8,4 lük bir artışla 5,9 milyar dolara yükselmiştir. İstanbul Sanayi Odasının her yıl açıkladığı Türkiye toplam ihracatı içinde tekstil ve hazır giyim ihracatının payı yüzde16,48 dir. Bununla birlikte, Orta Vadeli Programında da Başta makine ve otomotiv olmak üzere, demir-çelik, tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon, elektrik ve elektronik ile kimyevi maddeler ihracat stratejimizin lokomotif sektörleri olmaya devam edecektir. ifadesine yer verilerek sektörün önemi vurgulanmıştır yılının Ocak-Ağustos döneminde AB(28), Ortadoğu, Afrika, Serbest Bölgeler ve Türk Cumhuriyetlerine yönelik tekstil ihracatı, yüzde 3,5 ile yüzde 54,9 arasında değişen oranlarda artarken, Eski Doğu Bloku, Asya, Okyanusya ülkeleri ve diğer Avrupa ülkelerine yapılan tekstil ihracatı yüzde 3,5 ile yüzde 9,8 arasında değişen oranlarda azalmıştır. Amerika ülkelerine yapılan ihracat miktarında ise değişiklik yaşanmamıştır. Yılın ilk sekiz ayında gerçekleşen tekstil ihracatının yüzde 46,5lik bölümü AB(28) ülkelerine yapılmıştır ve söz konusu ihracatın yaklaşık tutarı 2,7 milyar dolardır. Türkiye hazır giyim ihracatının beşte birini AB ülkelerine yapmakta olup AB nin Çin den sonra en büyük hazır giyim tedarikçisi konumunda yer almaktadır. AB nin en büyük ev tekstili üreticisi ve ikinci büyük ayakkabı üreticisi de Türkiye dir Ocak-Ağustos Döneminde En Fazla Tekstil İhracatı Yapılan 10 Ülke ve İhracat tutarlarını gösterir tablo aşağıda yer almaktadır Ocak-Ağustos Döneminde En Fazla Tekstil İhracatı Yapılan 10 Ülke ÜLKELER 2014 Ocak-Ağustos Dönemi İhracat Miktarı İTALYA RUSYA FEDERASYONU ALMANYA BİRLEŞİK KRALLIK ROMANYA UKRAYNA İRAN (İSLAM CUM.) BİRLEŞİK DEVLETLER BULGARİSTAN POLONYA Birim 1000 $ Küresel rekabet açısından değerlendirildiğinde ise, Çin hem tekstil ve hem de hazır giyim ihracatında en büyük üretici ve ihracatçı konumunda bulunmaktadır. Bu sektörlerde dünyanın ikinci büyük tedarikçisi AB ülkeleri ise üretimlerini Çin, Türkiye, Bangladeş, Hindistan gibi büyük üretici ülkelere yaptırarak aynı zamanda en büyük alıcı konumunu sürdürmektedirler. 215

216 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ AB ülkelerinin ardından tekstil ve hazır giyim toplam ihracatında Hindistan gelmektedir. Çin in üretim gücünün etkisinde olan tekstilin küresel yapısında Türkiye lehine gelişmeler de yaşanmaktadır küresel krizinden tüm sektörler gibi olumsuz etkilense de Türk tekstil ve hazır giyim sektörleri, alıcıların stoksuz çalışması ve küçük alımlara yönelmesi sebebiyle hızlı teslimat avantajını kullanmış, Uzakdoğu nun müşterilerini Türkiye ye çekmeyi başarmıştır. Türkiye ekonomisi içinde çok güçlü ileri ve geri bağlantıları olan bu sektördeki gelişmeler tüm ekonomiyi etkileyebilmektedir. Rakip ülkelerin sektörlere tanıdığı katkılar göz önünde bulundurulduğunda, küresel rekabet gücünün sürdürülmesi dönem arz etmektedir. Tekstil sektörünün istihdam yapısı açısından değerlendirilmesinde ise göze çarpan ilk durum, geçmişte emek yoğun bir sektör olan tekstil sektörünün, son yıllarda yaşanan teknolojik gelişme ve değişmelerin etkisiyle teknoloji/sermaye yoğun bir sektör olma yolunda ilerlemekte olduğudur. Bunlara ilaveten, tekstil ve konfeksiyon sektörü, ülkemiz gibi yoğun genç nüfusa sahip ülkelerde önemli bir istihdam kaynağı olma özelliğini halen korumaktadır. 216

217 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUMLARI Politika No ve Adı: 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Kadın istihdamı desteklenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili birim:istihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SGK, KOSGEB c) Süre: 2016 d) Eylem ile ilgili Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kadın istihdamını geliştirmeye yönelik aktif işgücü politikaları uygulanacaktır. İlk kez işgücü piyasasına girecek olan kadınlar için verilen istihdam teşvikleri bütçe kısıtları dikkate alınarak sürdürülecektir. Kadınlara yönelik olarak kısmi süreli çalışma olanakları yaygınlaştırılacaktır. İŞKUR un Stratejik Planındaki amaçlarından biri de 2017 yılı sonuna kadar özel sektörde işe yerleştirilenler içinde kadınların oranını % 35 e çıkarmaktır. Bu doğrultuda; 2014/1 sayılı Özel Politika ve Uygulamaların Geliştirilmesine İlişkin Genelge kapsamında kadınlara ve diğer dezavantajlı grupların İŞKUR tarafından hizmetlerinden daha etkin yararlanması amaçlanmıştır. Ayrıca 2014 yılında Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine verilen 24 adet hedeften iki tanesi İstihdamında Güçlük Çekilen Grupları Özel sektörde işe yerleştirme ve Özel politika gerektiren gruplara yönelik düzenlenen kurs ve programlardan yararlanma dır. Bu sayede kadınlar ve diğer dezavantajlı gruplara yönelik olarak yerel düzeyde de duyarlılık geliştirilmesi amaçlanmıştır yılında TYP Genelgesinde yapılan değişiklikle kadınlar, engelliler, eski hükümlüler, 35 yaş üstü bireyler, Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananlar TYP den öncelikli olarak yararlandırılmaya başlanmıştır. Öyle ki; başvurular arasındaki söz konusu dezavantajlı gruplar programa alınmadan, diğer kişiler programa dahil edilememektedir. Diğer taraftan; Türkiye de kadın istihdamının güçlendirilmesine destek olmak amacıyla ILO-İŞKUR işbirliği ve İsveç Uluslararası Kalkınma ve İşbirliği Ajansı (SIDA) finansmanı ile yılları arasında yürütülen Kadınlar İçin Daha Çok ve İyi İşler: Türkiye de İnsana Yakışır İş İçin Kadınların Güçlendirilmesi Projesi hayata geçirilmiştir. Temmuz 2013 te uygulama dönemi başlayan ve bütçesi $ olan projenin ana 217

218 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ hedef kitlesi İŞKUR a kayıtlı işsiz kadınlar olup, proje İstanbul, Ankara, Konya ve Bursa illerinde yürütülmektedir. Kadın istihdamının artırılması ve yaygınlaştırılması için; aktif işgücü piyasası programları ile kadınlar için insana yakışır iş olanaklarının sağlanmasını ve çalışma standartları alanında farkındalık yaratmayı hedefleyen proje ile Türkiye de Ulusal düzeyde bir Kadın İstihdamı ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eylem Planı geliştirilecektir. İŞKUR un hali hazırda 81 ilde gerçekleştirmiş olduğu işgücü piyasası araştırmaları güncellenerek kadın istihdamı ve toplumsal cinsiyet odaklı işgücü piyasası araştırmaları gerçekleştirilmiştir Bu doğrultuda, ilgili Kurum ve Kuruluşlardan seçilen temsilcilerle Ulusal Teknik Ekip oluşturulmuş, akademik düzeyde toplantılar gerçekleşmiş ve kadınlara yönelik işgücü piyasası analizleri ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. 12 Şubat 2014 tarihinde Ankara da düzenlenen bir konferans ile projenin açılışı gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte 13 Mart 2014 te Konya da, 18 Mart 2014 te Bursa da ve 19 Mart 2014 te İstanbul da tanıtım toplantıları yapılmıştır. ILO Genel Merkezi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bölümü ve ILO Uluslararası Eğitim Merkezi (ITC-ILO) ile işbirliği içerisinde 2-6 Eylül 2014 tarihlerinde Ulusal Teknik Ekip üyelerine yönelik uluslararası bir eğitim semineri gerçekleştirilmiştir. Bu eğitimin devamı niteliğinde olan İstihdam Politikaları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği konulu bir çalıştay Kasım 2014 te Abant ta düzenlenmiştir. Yine bu kapsamda Ulusal Teknik Ekip üyeleri ile birlikte 1-6 Aralık 2014 tarihleri arasında İsveç çalışma ziyareti gerçekleştirilmiştir. e) Değerlendirme: Tedbirin tekstil sektörünü de kapsayacak şekilde yerine getirilmesi için İŞKUR ile gerekli çalışmalar yapılacaktır. 1.2 Genç istihdamı desteklenecektir. Kurum: İŞKUR İlgili birim: İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, SGK, KOSGEB c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014/1 sayılı Özel Politika ve Uygulamaların Geliştirilmesine İlişkin Genelge kapsamında kadınlara ve diğer dezavantajlı

219 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ grupların Kurumumuz hizmetlerinden daha etkin yararlanması amaçlanmıştır. Ayrıca 2014 yılında Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine verilen 24 adet hedeften iki tanesi İstihdamında Güçlük Çekilen Grupları Özel sektörde işe yerleştirme ve Özel politika gerektiren gruplara yönelik düzenlenen kurs ve programlardan yararlanma dır. Bu sayede kadınlar ve diğer dezavantajlı gruplara yönelik olarak yerel düzeyde de duyarlılık geliştirilmesi amaçlanmıştır. Özellikle üniversite okuyan gençlerin iş gücü piyasası ile tanışmasını sağlamak, iş arayanlarla buluşmasını sağlamak, kariyer hedeflerinde kendilerine danışmanlık desteği sağlamak amacıyla 2014 yılında 172 üniversitede kariyer günü düzenleme hedefi konulmuştur. Ekim ayı itibarıyla tüm Türkiye de yaklaşık 131 adet kariyer günü gerçekleştirilmiştir. Diğer taraftan yaş aralığında 2014 yılı Ocak-Ekim döneminde 528 bin 261 kişi kurum hizmetlerinden faydalanmak amacıyla başvuruda bulunmuş, 167 bin 344 kişi işe yerleştirilmiştir. Bu sayı özel sektörde yapılan işe yerleştirmenin yaklaşık yüzde 30 una tekabül etmektedir. e) Değerlendirme: Tedbirin tekstil sektörünü de kapsayacak şekilde yerine getirilmesi için İŞKUR ile gerekli çalışmalar yapılacaktır. Politika No ve Adı: 2. Sektördeki nitelikli işgücü talebi karşılanacaktır. 2.1 Meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. Kurum: MYK İlgili Birim: Meslek Standartları Dairesi Başkanlığı Sınav ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları, İlgili STK lar c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Tekstil sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan Türkiye Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası, İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, Ege Bölgesi Sanayi Odası ve Bursa Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği ile toplam 61 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolü yapılmıştır. Protokoller kapsamındaki 61 meslek standardının

220 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ tamamının çalışması tamamlarak Resmi Gazete de yayımlanmıştır yılı sonu itibariyle tamamlanmıştır. Tekstil sektöründe 32 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Bu sektörde yetkilendirilen akredite belgelendirme kuruluşları aşağıda sunulmuştur; İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Bursa Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (BESOB) Türkiye Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası İktisadi İşletmesi (TTSİS) İTKİB Eğitim Araştırma ve Danışmanlık Hizmetleri Destek A.Ş. (İTKİB) Akredite sınav ve belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan 13 kişiye MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. MYK tarafından tedbir konusunun meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde düzenlenmesi ve tedbirin sürekli olması sebebiyle sürenin sürekli olarak revize edilmesi talep edilmektedir. e) Değerlendirme: Tedbir konusunun meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde düzenlenmesine ve tedbirin sürekli olarak revize edilmesine yönelik değişiklik uygun olacaktır. 2.2 Mesleki ve teknik eğitimde piyasa aktörleri ile eğitim kurumlarının etkin işbirliği sağlanacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: Aktif İşgücü Hizmetleri Daire Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: MEB, Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İŞKUR olarak düzenlenen mesleki eğitim kurslarında işverenlerin ve işgücü piyasasının aktörlerinin talepleri öncelikli olarak değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 220

221 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2.3 Çalışanlara eğitim düzenleyen işverenlerin eğitim faaliyetleri devlet tarafından desteklenecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: BTSB, Maliye Bakanlığı, İŞKUR c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü işverenlerin talepleri doğrultusunda yaygın eğitim programları hazırlamakta ve uygulamaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 2.4 Sektöre yönelik eğitim kurumlarının müfredatları, sektör temsilcisi kurumların katkıları, ayrıca ulusal meslek standartları baz alınarak periyodik olarak güncellenecektir. Kurum: MEB İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İŞKUR, MYK, YÖK, KOSGEB, Sosyal Taraflar, İlgili Meslek Kuruluşları c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında uygulamaya konulan çerçeve öğretim programları ve modüler öğretim materyalleri değişen ve gelişen teknolojiler doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı, sektör ve üniversite temsilcilerinin katılımıyla geliştirilmekte ve güncellenmektedir. Bu çalışmalar sonucunda uygulamada olan 62 alan 226 dal güncellenerek 52 alan ve 204 dal ile eğitime yılında başlanacaktır. Çerçeve öğrenim programlarındaki değişikliklere göre atölye ve laboratuvar standartları belirlenmektedir. Mesleki ve teknik ortaöğretim okullarının yeniden altyapı ve güncellenen donatımları doğrultusunda mevcut alan ve dallara yönelik 453 atölye ve laboratuvar standart mimari projeleri çizdirilmiştir. Buna göre okulların teknik altyapısının yenilenmesi için bütçe imkanları doğrultusunda ödenek gönderilmekte ve sektör katkıları sağlanmaktadır.

222 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 2.5 Sektörde katma değeri yüksek üretim gerçekleştirilmesine yönelik olarak nitelikli istihdam kapasitesi artırılacaktır. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOSGEB Eğitim ve Danışmanlık Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, İŞKUR c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılı Aralık ayı itibariyle sektörde faaliyet gösteren işletmelere talepleri doğrultusunda; Eğitim Desteği ile 7 KOBİ ye TL, nitelikli Eleman Desteği ile 295 KOBİ ye TL destek sağlanmıştır. Ayrıca, sektörde faaliyet gösteren ve KOSGEB veri tabanına kayıtlı KOBİ ler elektronik eğitimlerden de faydalanabilmektedirler. Eylem Planı hazırlık çalışmalarında KOSGEB den görüş alınan taslakta bu tedbir yer almamaktadır. Ulusal İstihdam Stratejisi ve Eylem Planları Resmi Gazete de yayınlandıktan sonra, tedbir içeriği ve sorumlu kuruluşunun KOSGEB olduğu görülmüştür. Bu tedbire ilişkin mevcut durum ve tedbirden sorumlu personel görevlendirmesine ilişkin yazınız çerçevesinde de, tedbirin adı ve açıklamasında yer alan hususlar bazında KOSGEB faaliyet alanı kapsamında ilgili desteklerimize dair gerçekleşme bilgileri gönderilmektedir. Bu çerçevede tedbir, KOSGEB in görev ve faaliyet alanı kapsamında değerlendirildiğinde; KOBİ lerde istihdam edilen personelin niteliklerinin arttırılması için işletmelerin çeşitli kurum/ kuruluşlardan alacakları kurs ya da eğitim giderleri veya KOSGEB tarafından düzenlenecek eğitimlere katılmaları halinde Eğitim Desteği kapsamında giderleri desteklenmektedir. İşsiz işgücünün yetiştirilmesi için kurs ya da eğitim programları KOSGEB tarafından düzenlenememektedir. Diğer yandan, KOSGEB Nitelikli Eleman Desteği ile de KOBİ lerin ihtiyacı olan nitelikteki personeli istihdam edebilmesine ilişkin giderleri desteklenmektedir. Ancak ulusal istihdam stratejisi ve eylem planlarının ölçek farkı gözetmeksizin tüm işletmeleri ya da tarafları kapsayan bir doküman olduğu da düşünüldüğünde, sonuç bölümünde yer alan içerik ve beklentiler çerçevesinde tedbirin KOSGEB sorumluluğunda yürütülmesine devam edilmesinin uygun olmayacağı, KOSGEB in ilgili kuruluş olarak tedbire ilişkin çalışmalara destek olabileceği düşünülmektedir. 222 e) Değerlendirme: KOSGEB tarafından sorumlu kuruluşun işbirliği yapılan kurum olarak değiştirilmesi önerilmiştir. Ancak faaliyet alanının işsizleri değil yalnızca mevcut çalışanları kapsayacak şekilde sınırlı tutulmasıyla KOSGEB in sorumlu kuruluş olarak kalması yerinde olacaktır.

223 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2.6 Sektörün işgücü envanteri iller bazında çıkarılacaktır. Kurum: İŞKUR İlgili Birim: İşgücü Piyasası ve İstatistik Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB c) Süre:2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Her yıl düzenlenen İşgücü Piyasası Talep Araştırması kapsamında 10+ işyerlerinde il bazında sektör analizi yapılmaktadır. Bu kapsamda il düzeyinde mevcut istihdam, açık iş, temininde güçlük çekilen meslekler ve istihdam artışı ile ilgili veriler elde edilmektedir. 12 Mayıs-27 Haziran 2014 tarihlerinde gerçekleştirilen İşgücü Piyasası Araştırmaları (İPA) çerçevesinde 10 ve daha fazla çalışanı bulanan işyerleri ziyaret edilmiş ve işyeri bilgi formu uygulanmıştır. Yapılan çalışma işyeri bazlı olup il düzeyinde; çalışan, açık iş, temininde güçlük çekilen meslekler ve gelecek dönem istihdam beklentileri hakkında bilgiler vermektedir. Türkiye genelinde Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü ne ait söz konusu bilgilere ait tablo mail ekiyle birlikte gönderilmiştir. Bununla birlikte her bir il için söz konusu bilgilerin yer aldığı İPA raporları 2014 yılı sonu itibariyle paylaşılacaktır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. Politika No ve Adı: 3. Kayıt dışı istihdam azaltılacaktır. 3.1 Kayıtlı istihdama yönelik toplumsal farkındalık artırma çalışmaları gerçekleştirilecektir. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Pirimleri Genel Müdürlüğü, Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB, Sosyal Taraflar 223 c) Süre: Sürekli

224 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Bu kapsamda SGK tarafından çok sayıda eylem gerçekleştirilmiş olmakla beraber bu faaliyetlere aralıksız devam edilmektedir. Daha önce SGK bünyesinde yürütülen KİT-UP 1 (Kayıtlı İstihdamın Teşviki Projesi) kapsamında yürütülen toplumsal farkındalık artırma faaliyetlerinin devamı niteliğindeki faaliyetlere KİT-UP 2 Projesi kapsamında da devam edilecektir. Örneğin bu Proje kapsamında 2015 yılı içerisinde; Kayıt dışı istihdamla ilgili farkındalık oluşturmak amacıyla Kamu Spotu, sinema salonu reklamı ve radyo reklamı hazırlanması planlanmakta ayrıca Türkiye genelinde, okullarda(ilk ve ortaöğretim) öğrencilere sosyal güvenlik bilincinin kazandırılması amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlenmesi planlanmaktadır. Yine Köy/mahalle muhtarları ve imamlarına yönelik kayıt dışı istihdam ve sosyal güvenliğin önemi konusunda bilinçlendirme faaliyeti düzenlenmesi de yürütülecek faaliyetler arasındadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 3.2 Denetimlerin etkinliği artırılacaktır. Kurum: SGK İlgili Birim: Sigorta Pirimleri Genel Müdürlüğü, Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Dairesi Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: ÇSGB c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Denetim etkinliğinin artırılması amacıyla öncelikle denetim elemanı sayısının artırılması için gerekli talepler ilgili yerlere iletilmiştir. Ancak tek başına denetim elemanı sayısının artırılması yetersiz olduğundan denetimin niteliği üzerinde de yoğunlaşılmaktadır. Şöyle ki; denetimde bilgi teknolojilerinin kullanımını artırarak işgücü ve zaman kaybını azaltmak amacıyla KİT-UP 1 Projesi kapsamında denetim elemanları için tablet bilgisayar alımı yapılmış ve ilgili yerlere dağıtımı sağlanmıştır. İşyeri durum tespit tutanakları ile Maliye Bakanlığı bünyesinde kullanılan yoklama fişlerinin birleştirilmesi sağlanarak Maliye Bakanlığı ndan alınan yoklama fişlerinin kontrolleri ile çapraz denetim faaliyetleri yoğunlaştırılmıştır. Bu alanda alınan dataların elektronik ortamda alınmasına yönelik teknik altyapı çalışmalarında önemli yol katedilmiş olup konu ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığı ile temaslar sürdürülmektedir. Ayrıca yine KİT-UP 2 Projesi kapsamında denetim elemanları için sektörel rehberlerin ve risk derecelendirmesi konusunda bir el kitabının hazırlanması faaliyetlerine başlanmıştır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 224

225 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3.3 İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın işçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesi sağlanacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2008 yılında İşçiye Dair Ücretlerin Banka Kanalıyla Ödenmesine İlişkin Yönetmelik in çıkarılması ile tedbirin gerçekleştirilmesinde ilk adım atılmıştır. Bu kapsamda işbirliği yapılan kurumlar olan Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı ile öncelikli olarak bir toplantı yapılması planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Konuya ilişkin taraflarla yapılacak görüşmeler sonucunda nihai düzenlemeler hayata geçirilecektir. f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor Politika No ve Adı: 4. Sektörde iş sağlığı ve güvenliği bilinci yerleştirilecektir. 4.1 İş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyan, düşük iş kazası ve meslek hastalığı sayılarına sahip işverenlerin iş kazası ve meslek hastalığı primi kademeli olarak azaltılmak suretiyle devlet tarafından karşılanacaktır. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, SGK c) Süre: d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa madde eklenmesi suretiyle; 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çok tehlikeli sınıfta yer alıp ondan fazla çalışanı bulunan ve üç yıl içerisinde ölümlü veya sürekli ya da geçici iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde çalışanların işsizlik sigortası işveren payı teşvik

226 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ olarak bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle %1 olarak; ölümlü iş kazası meydana gelmesi halinde ise aynı şartlara tabi olmak üzere %3 olarak tahsil edilmesine yönelik ödül ceza sistemi oluşturulması öngörülmüş ve söz konusu Kanun Tasarısı Başbakanlığa gönderilmiştir. Tedbire ilişkin Kanun Tasarısı Başbakanlığa gönderilmiştir. Tedbire ilişkin işbirliği yapılan kurum olan SGK nın görüşü ise alınacak olan ve uygulanmaya konulacak olan bu tedbir ile, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm tedbirleri alan, kurallara uyan ve yapılan/yapılacak denetimlerde herhangi bir eksikliği tespit edilmemesine rağmen iş kazası gerçekleşen işyerleri için adil bir uygulama olmayacaktır. Bu noktada dikkate alınması gereken iş kazası ve meslek hastalığı sayısından öte işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm tedbirlerin alınıp alınmadığı, kurallara uyulup uyulmadığı, denetimlerde herhangi bir eksikliğin tespit edilip edilmediğidir. Bunların yer aldığı bir puanlama sisteminin gerçekleştirilerek sistemin bu şekilde oluşturulması daha hakkaniyetli olacaktır. şeklindedir. e) Değerlendirme: Tedbire ilişkin Kanun Tasarısı sorumlu kurum tarafından Başbakanlığa gönderilmiş olup gelişmeler takip edilecektir. f) Tamamlanma Durumu: Devam diyor. 4.2 Sektöre yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. Kurum: ÇSGB İlgili Birim: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: SGK c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğinin İyileştirilmesi Projesi (İSGİP) kapsamında öncelikli olarak belirlenen 5 sektörden biri olan Tekstil sektörüne yönelik iş sağlığı ve güvenliği danışmanlık ve rehberlik hizmetleri geliştirilecektir. Proje kapsamında İş Sağlığı ve Güvenliği-Yönetim Sistemi (İSG- YS) rehberleri hazırlanacaktır. Sektörden 5 işletmeye en az 15`er günlük saha ziyaretleri ile İSG-YS geliştirilecek, ayrıca yönetim sistemlerinin yaygınlaştırılması için 15`er işletmeye en az 5`er günlük danışmanlık ve çalışma ziyaretleri yapılacaktır. Geliştirilen tüm bu çıktıların ülke geneline yaygınlaştırılmasını sağlamak için e-öğrenme portalı, broşür, basın dokümanları ve kamu spotu gibi kaynak ve dokümanların oluşturması planlanmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 226

227 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 5. Kümelenme politikaları planlı bir biçimde hayata geçirilecektir. 5.1 Uygun bölgeler belirlenerek gerekli altyapı yatırımları yapılacaktır. Kurum: BSTB İlgili Birim: Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Ajansları c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: BSTB nin uygulamaya koyduğu Kümelenme Destek Programı ile ilgili olarak; kümelenme bölgesi adı altında organize sanayi bölgeleri uygulamalarına benzer fiziki bir yapılanma ve üst düzeyde bir politika mevcut değildir. Kümelenme küme aktörlerinin belirlemiş olduğu herhangi bir bölgeye Bağlı kalmaksızın oluşturulmuş olan coğrafi sınırlardır. Bu sınırlar birden fazla ilçeyi, ili, coğrafi bölgeyi kapsayabileceğinden sınırları belli fiziksel bir kümelenme bölgesi oluşturmak mümkün değildir. Bu noktada hali hazırda uygulanmakta olan ve kümelenme kavramının bir parçası olabilecek ihtisas organize sanayi bölgeleri ile söz konusu alt yapı yatırımları gerçekleştirilebilecektir. e) Değerlendirme: Kümelenme bölgeleri oluşturulmasına ilişkin ifadeler içeren tedbirin açıklamasının İhtisas organize sanayi bölgeleri ile alt yapı yatırımları gerçekleştirilecek ve bu süreçte bütçe kısıtları göz önünde bulundurulacaktır. şeklinde revize edililmesi yerinde olacaktır Kümelenme politikaları, firmalara avantaj sağlayacak şekilde düzenlenecektir. Kurum: BSTB İlgili Birim: Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, İŞKUR, Kalkınma Ajansları 227 Süre: 2016

228 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: tarih ve sayılı Resmi Gazete de Kümelenme Destek Programı Yönetmeliği yayaımlanmış ve BSTB tarafından uygulamaya konulmuştur. Bu çerçevede 1. Çağrı Döneminde 17 Kümelenme birlikteliği programa başvurusunu yapmıştır. BSTB ile oluşturulan kümelenme politikaları çerçevesinde sektör ayrımı yapılmadan, oluşturulan kümelenme birlikteliklerine iş planları kapsamında destek sağlanmaktadır. e) Değerlendirme: Herhangi bir değişiklik önerisi bulunmamaktadır. 5.3 Kümelenmenin ölçeğine bağlı olarak işgücünün ulaşımı ve/veya taşınması avantajlı hale getirilecektir. Kurum: BSTB İlgili Birim: Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Ajansları c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 5.1 de belirtildiği üzere kümelenme bölgesi adı altında bir fiziki yapılanma olmadığından firmaların bu bölgelere taşınmasının teşvik edilmesi mümkün olamamaktadır. Kümelenme temeli itibari ile belli bir sektör yada ilgili sektörlerde faaliyet gösteren aktörlerin rekebetçiliklerini artırmak için yaptıkları işbirliğidir. İşbirliklerinin oluşturulabilmesi için OSB ye benzer fiziki bir bölgeye ihtiyaç duyulmamaktadır. e) Değerlendirme: Politika No ve Adı: 6. Sektörde sosyal sorumluluk standartlarının yaygınlaştırılmasına çalışılacaktır. 6.1 Sosyal sorumluluk standartları konusunda firmalarda eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecektir. Kurum: KOSGEB 228 İlgili Birim: Eğitim ve Danışmanlık Müdürlüğü

229 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Meslek Kuruluşları, STK lar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Söz konusu tedbir ilgili tüm tarafları kapsadığından sorumlu kuruluşun KOSGEB olması tedbiri KOSGEB faaliyet alanı ile sınırlamaktadır. KOSGEB görev alanı içerisinde sosyal sorumluluk standartlarına ilişkin herhangi bir husus bulunmamaktadır. KOSGEB sosyal sorumluluk standartları konusunda eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini doğrudan yürütecek bilgi ve deneyime sahip, kurum/ kuruluşlardan biri değildir. Bu alanda yeterli bilgi ve deneyime sahip kurum/kuruluşlarca yürütülecek faaliyetlerin, KOBİ lere ulaştırılması noktasında ilgili bir kuruluş olarak yer alabilir. Ayrıca, ulusal istihdam stratejisi ve eylem planlarının ölçek farkı gözetmeksizin tüm işletmeleri kapsayan bir doküman olduğu da düşünüldüğünde, tedbirin KOSGEB sorumluluğunda yürütülmesi uygun görülmemektedir. KOSGEB; sorumlu kuruluşun, standart ve uygulamalar konusunda yeterli bilgi/deneyime sahip kurum/kuruluşlardan (TSE vb) oluşmasını önermekte ve KOSGEB e de işbirliği yapılacak ilgili kurum/kuruluşlar arasında yer verilmesini talep etmektedir. e) Değerlendirme: TSE sorumlu kuruluş olarak ve KOSGEB de işbirliği yapılacak ilgili kurum/ kuruluşlar arasında yer verilmelidir. 6.2 Sosyal sorumluluk standartlarına yönelik KOBİ lere uygulanacak faaliyetler desteklenecektir. Kurum: KOSGEB İlgili Birim: KOSGEB Eğitim ve Danışmanlık Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İlgili Meslek Kuruluşları, STK lar c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: KOSGEB Belgelendirme Desteği kapsamında işletmelerin; TÜRKAK ve TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kurumlardan alacakları ürün, sistem, personel, laboratuvar akreditasyon belgelerine yönelik giderleri desteklenmektedir. Tedbirdeki standarda ilişkin TÜRKAK akreditasyonu olmaması sebebiyle bu destek kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Ayrıca, sistem belgelendirmeye yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetleri de KOSGEB Eğitim ve Danışmanlık Destekleri kapsamı dışındadır. Diğer yandan, bu alanda yapılacak bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri de 6.1. numaralı tedbirin konusudur. KOSGEB tarafından eylemin sonlandırılması talep edilmektedir. e) Değerlendirme: 229

230 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü Eylem Planında yer alan 18 tedbir bulunmaktadır. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü nün sorumlu olduğu 4, KOSGEB in 3, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın 3, Sosyal Güvenlik Kurumu nun 2, Milli Eğitim Bakanlığı nın 2, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü nün 2, Çalışma Genel Müdürlüğünün 1 ve Mesleki Yeterlilik Kurumu nun ise 1 tedbiri bulunmaktadır. Bunların 15 i 2016 yılında tamamlanması gereken, 3 ü ise sürekli tedbirlerdir TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 OLAN TEDBİRLER: Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Sosyal sorumluluk standartları konusunda firmalarda eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecektir. tedbirine ilişkin olarak, sorumlu Kuruluş KOSGEB söz konusu tedbir ilgili tüm tarafları kapsadığından sorumlu kuruluşun KOSGEB olması tedbiri KOSGEB faaliyet alanı ile sınırlamaktadır. KOSGEB görev alanı içerisinde sosyal sorumluluk standartlarına ilişkin herhangi bir husus bulunmamaktadır. KOSGEB sosyal sorumluluk standartları konusunda eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini doğrudan yürütecek bilgi ve deneyime sahip, kurum/kuruluşlardan biri değildir. Bu alanda yeterli bilgi ve deneyime sahip kurum/kuruluşlarca yürütülecek faaliyetlerin, KOBİ lere ulaştırılması noktasında ilgili bir kuruluş olarak yer alabilir. Ayrıca, ulusal istihdam stratejisi ve eylem planlarının ölçek farkı gözetmeksizin tüm işletmeleri kapsayan bir doküman olduğu da düşünüldüğünde, tedbirin KOSGEB sorumluluğunda yürütülmesi uygun görülmemektedir.» şeklinde görüş bildirmiş ve sorumlu kuruluşun, standart ve uygulamalar konusunda yeterli bilgi/deneyime sahip kurum/ kuruluşlardan (TSE vb) oluşmasını, KOSGEB in de işbirliği yapılacak ilgili kurum/kuruluşlar arasında yer almasını önermiştir. Bu tedbir için TSE nin sorumlu kuruluş olarak ve KOSGEB e de işbirliği yapılacak ilgili kurum/ kuruluşlar olarak yer verilmesi yerinde olacaktır. Tedbirin Konusunda Değişiklik Öngörülen Tedbirler: Meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbir konusunun sorumlu kuruluş olan MYK tarafından meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sınav ve belgelendirme süreçlerine işlerlik kazandırılacaktır. şeklinde düzenlenmesi talep edilmektedir. Kurulun Görüşüne Sunulacak Tedbirler: Kümelenmenin ölçeğine bağlı olarak işgücünün ulaşımı ve/veya taşınması avantajlı hale getirilecektir. tedbirinin kümelenme bölgesi adı altında bir fiziki yapılanma olmadığından firmaların bu bölgelere taşınmasının teşvik edilmesi mümkün olamaması, kümelenme temeli itibari ile belli bir sektör yada ilgili sektörlerde faaliyet gösteren aktörlerin rekebetçiliklerini artırmak için yaptıkları işbirliği olması, işbirliklerinin oluşturulabilmesi için OSB ye benzer fiziki bir bölgeye ihtiyaç duyulmaması sebebiyle tedbirin kaldırılması gerektiği sorumlu kurum tarafından dile getirilmiştir Sosyal sorumluluk standartlarına yönelik KOBİ lere uygulanacak faaliyetler desteklenecektir. Tedbirine ilişkin olarak sorumlu kurum olan KOSGEB tarafından KOSGEB Belgelendirme Desteği kapsamında işletmelerin; TÜRKAK ve TÜRKAK tarafından akredite

231 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ edilmiş kurumlardan alacakları ürün, sistem, personel, laboratuvar akreditasyon belgelerine yönelik giderleri desteklenmektedir. Tedbirdeki standarda ilişkin TÜRKAK akreditasyonu olmaması sebebiyle bu destek kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Ayrıca, sistem belgelendirmeye yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetleri de KOSGEB Eğitim ve Danışmanlık Destekleri kapsamı dışındadır.» şeklinde görüş bildirilmiş ve tedbirin sonlandırılması talep edilmiştir. Sosyal sorumluluk standartlarına yönelik KOBİ lere uygulanacak faaliyetlerin desteklenmesine yönelik tedbirin, KOSGEB Eğitim ve Danışmanlık Destekleri kapsamı dışında olması sebebiyle sonlandırılması yerinde olur. Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartlarının belirlenmesi sürdürülerek sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbirinin süresinin, tedbirin sürekli olması sebebiyle sürekli olarak revize edilmesi sorumlu kurum olan MYK tarafından talep edilmektedir. 3.1 SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Sektörde katma değeri yüksek üretim gerçekleştirilmesine yönelik olarak nitelikli istihdam kapasitesi artırılacaktır. tedbirine ilişkin olarak sorumlu kuruluş olan KOSGEB tarafından ulusal istihdam stratejisi ve eylem planlarının ölçek farkı gözetmeksizin tüm işletmeleri ya da tarafları kapsayan bir doküman olduğu da düşünüldüğünde, sonuç bölümünde yer alan içerik ve beklentiler çerçevesinde tedbirin KOSGEB sorumluluğunda yürütülmesine devam edilmesinin uygun olmayacağı, KOSGEB in ilgili kuruluş olarak tedbire ilişkin çalışmalara destek olabileceği ne ilişkin görüş bildirilmiştir. Bu kapsamda KOSGEB sorumlu kuruluşun işbirliği yapılan kurum olarak değiştirilmesini talep etmektedir. Ancak faaliyet alanının işsizleri değil yalnızca mevcut çalışanları kapsayacak şekilde sınırlı tutulmasıyla KOSGEB in sorumlu kuruluş olarak kalması yerinde olur. Tedbirin Açıklamasında Değişiklik Öngörülen Tedbirler: Uygun bölgeler belirlenerek gerekli altyapı yatırımları yapılacaktır. tedbirine ilişkin olarak BSTB nın görüşüne göre; BSTB nin uygulamaya koyduğu Kümelenme Destek Programı ile ilgili olarak; kümelenme bölgesi adı altında organize sanayi bölgeleri uygulamalarına benzer fiziki bir yapılanma ve üst düzeyde bir politika mevcut değildir. Kümelenme küme aktörlerinin belirlemiş olduğu herhangi bir bölgeye bağlı kalmaksızın oluşturulmuş olan coğrafi sınırlardır. Bu sınırlar birden fazla ilçeyi, ili, coğrafi bölgeyi kapsayabileceğinden sınırları belli fiziksel bir kümelenme bölgesi oluşturmak mümkün değildir. Bu noktada hali hazırda uygulanmakta olan ve kümelenme kavramının bir parçası olabilecek ihtisas organize sanayi bölgeleri ile söz konusu alt yapı yatırımları gerçekleştirilebilecektir. Kümelenme bölgeleri oluşturulmasına ilişkin ifadeler içeren tedbirin açıklamasının ihtisas organize sanayi bölgeleri ile söz konusu alt yapı yatırımları gerçekleştirilebilecektir. Bu süreçte bütçe kısıtları göz önünde bulundurulacaktır. şeklinde revize edilmesi gerekmektedir. 231

232 232 Turizm Sektörü

233 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 1. MEVCUT DURUM Kültür ve Turizm Bakanlığı nın Türkiye Turizm Stratejisi 2. Eylem Planı Eğitim başlığı altında istihdama ilişkin iki tedbire yer verilmiştir. Bu tedbirlerden biri Meslek standartlarının belirlenmesi tedbiridir. Bu tedbire göre Mesleki eğitimde standardizasyon, uluslararası standartlaragöre verimlilik, hizmet kalitesinin niteliği ve istihdam içingerekli olan beceri düzeyleri belgelendirilecektir. Bir diğer tedbir ise Kaçak personel çalıştırılmasının engellenmesi tedbiridir. Bu tedbire göre de İlgili birlik ve meslek örgütlerinin yetkilendirilmesi ve sorumlu kılınması yoluyla istihdamın kayıt altına alınması için gereken tedbirler belirlenecektir. Türkiye de turizm sektörü büyümeye ve ülke ekonomisi içindeki payını artırmaya devam etmektedir. Turizm sektörü Türkiye de 2013 yılında bir önceki yıla göre % 10 büyümüştür (Kültür ve Turizm Bakanlığı). Turizm geliri ise 2013 yılında bir önceki yıla göre yüzde 11,4 artarak 32 milyarı aşmıştır. Söz konusu turizm gelirinin yüzde 78,9 u yabancı ziyaretçilerden, yüzde 21,1 i ise yurt dışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden elde edilmiştir. Ülkemize gelen turist sayısı da artmaya devem etmektedir yılında yaklaşık 36 milyon turist ülkemize gelirken 2013 yılında bu sayı bir önceki yıla göre % 8 artarak 39 milyona ulaşmıştır (TURSAB). Turizm sektöründe istihdamda son yıllarda artış göstermiş olup 2013 yılında bu artış hızlanmıştır. Turizm sektöründe önceki üç yılda yaklaşık 1.2 milyon kişi istihdam edilirken 2013 yılında bu sayı 1.3 milyona ulaşmıştır. Sektör çalışanlarının % 56 sı yiyecek içecek hizmetlerinde, % 30 u konaklama sektöründe, 5,7 si seyahat acentelerinde, % 7 si eğlence ve dinlence hizmetlerinde ve % 1,2 si ise havayolu ulaştırmasında istihdam edilmektedir (AKTOB). Turizm sektöründe istihdamın artmasıyla birlikte sektörün istihdam içerisindeki payı da artmaya devam etmektedir. Turizmin ülke istihdamındaki payı 2012 yılında % 6,2 ken 2013 yılında bu oran % 6,8 e yükselmiştir (TUROFED). Turizm sektöründe yaşanan önemli gelişmelerden birisi de sektörde kayıtlı istihdamın artmasıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından açıklanan 2013 yılı Nisan ayı verilerine göre, turizm ile ilgili 5 ana faaliyet kolunda çalışanların sayısı 715 binden 835 bine çıkarak % 17 artış göstermiştir. Bu artışın temel nedeni SGK kapsamına giren firma sayısındaki yükseliştir. Fakat hala sektörde kayıtdışı istihdam yüksek seviyededi ve sektörde 1.3 milyon kişinin istihdam edildiği düşünüldüğünde kayıt dışı çalışan oran % 35 tir (SGK). 233

234 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2. EYLEM PLANLARI GÜNCEL DURUM Politika No ve Adı: 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecek ve çalışanların istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Haftalık çalışma süresi fazla mesai ve denkleştirme yapılması hallerinde 55 saatle sınırlandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan çalışmalarda sektörden gelen talepler değerlendirilmekte, talepler doğrultusunda mevzuat çalışmaları yapılmaktadır. e) Değerlendirme: Haftalık çalışma süresinin sınırlandırılmasına dair mevzuat çalışmaları 2015 yılı içinde sosyal taraflar ve turizm sektörünün önde gelen temsilcileri ile paylaşılacaktır. Sosyal diyalog temelli hazırlanacak olan mevzuat çalışması 2016 yılında bitirilecektir. Söz konusu tedbir maddesi kapsamında sektörün sorunlarını daha iyi bilen sektör temsilcileri ile sosyal tarafların görüşlerinin alınması, çalışmalara dahil edilmesi amacıyla işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlara sosyal taraflar ifadesinin eklenmesinin uygun olacaktır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 1.2 Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere turizm işletme belgesine sahip işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Kültür ve Turizm Bakanlığı İlgili Birim: Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 234 c) Süre: 2016

235 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kart sisteminin sadece Turizm İşletme Belgeli tesislerde aranması, turizm belgesi bulunmayan turizm tesislerinde istihdam edilen çalışan-işveren hakları ve piyasa koşulları açısından olumsuz ve dengesiz bir durum ortaya çıkaracaktır. Bu nedenle konunun sadece turizm belgeli tesisler kapsamında ele alınmayarak, tüm turizm tesislerini kapsayacak şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Turizm tesislerinde çalışma saatlerine ilişkin düzenlemeler ile buna yönelik kart sistemi oluşturulması Kültür ve Turizm Bakanlığı Teşkilat Kanunu kapsamında Bakanlığın yetki ve sorumluluğunda değildir. Dolayısıyla söz konusu tedbir maddesinde gerekli düzeltmenin yapılması talep edilmektedir. Bu kapsamda, kart sisteminin tüm turizm tesislerini kapsaması, turizm belgesi bulunan ve/ veya turizm belgesi alınmaksızın ilgili yerel idaresi tarafından belgelendirilerek faaliyet gösteren turizm tesislerinde kart sistemine ilişkin sorumlu kurum/kuruluş olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirlenmesi; işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak ise Kültür ve Turizm Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığının tanımlanmasının uygun olacaktır. e) Değerlendirme: Tedbirin; kart sistemi zorunluluğunun sadece turizm işletme belgesine sahip işyerleri için değil tüm turizm tesislerine uygulanacak şekilde değiştirilmesi önerilmektdir. 1.2 tedbir maddesi Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere tüm turizm işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. şeklinde değiştirilmelidir. Ayrıca, bu tedbir için sorumlu kurum/kuruluş olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile sosyal tarafların belirlenmesinin uygun olacaktır. Yukarıda sayılan nedenlerden ötürü Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2014 yılı içinde herhangi bir çalışma yapılmamıştır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 1.3 Denkleştirme süresi dört ay olarak düzenlenecek, bu süre toplu iş sözleşmeleriyle altı aya kadar artırılabilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan çalışmalarda sektörden gelen talepler değerlendirilmekte, talepler doğrultusunda mevzuat çalışmaları yapılmaktadır. 235

236 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ e) Değerlendirme: Denkleştirme süresinin düzenlenmesine dair mevzuat çalışmaları 2015 yılı içinde sosyal taraflar ve turizm sektörünün önde gelen temsilcileri ile paylaşılacaktır. Sosyal diyalog temelli hazırlanacak olan mevzuat çalışması 2016 yılında bitirilecektir. Söz konusu tedbir maddesi kapsamında sektörün sorunlarını daha iyi bilen sektör temsilcileri ile sosyal tarafların görüşlerinin alınması, çalışmalara dahil edilmesi amacıyla işbirliği yapılan kurum/ kuruluşlara sosyal taraflar ifadesinin eklenmesinin uygun olacaktır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 1.4 Turizmin yoğun olduğu illerde çocuk bakım hizmetleri geliştirilecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: İçişleri Bakanlığı İlgili Birim: Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde İçişleri Bakanlığının görevleri sayılmış olup, tedbir konusu Bakanlığın görev alanına girmemektedir. Bu nedenle, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının ve/veya istihdam alanında yetkili kurum/ kuruluşların sorumlu kuruluş olarak belirlenmesinin, İçişleri Bakanlığının ise işbirliği yapılacak kuruluşlar arasında yer almasının daha uygun olacağı değerlendirilmektedir. e) Değerlendirme: Bu tedbir için sorumlu kurum/kuruluş olarak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının, işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak ise İçişleri Bakanlığının belirlenmesinin uygun olacaktır. Yukarıda sayılan nedenlerden ötürü İçişleri Bakanlığı tarafından 2014 yılı içinde herhangi bir çalışma yapılmamıştır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 236

237 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 2. Sektördeki işgücü niteliği geliştirilecektir. 2.1 Tüm konaklama tesislerinin Tek Belge Sistemi altında birleştirilmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Kültür ve Turizm Bakanlığı İlgili Birim: Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: İçişleri Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Kültür ve Turizm Bakanlığının belgelendirdiği turizm işletmeleri dışında ilgili yerel idare tarafından belgelendirilerek faaliyet gösteren turizm tesisleri de bulunmaktadır. Bu nedenle tüm konaklama tesislerine Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belge verilme işlemi uygulanamamaktadır. İşletme belgesi olmayan konaklama tesislereine belge veremeyeceğinin istisnası vardır sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nda Bakanlığın pilot bölgelerde turizm işletmesi belgesi olmayan konaklama tesislerine belge verebileceği hükmü yer almaktadır. Ancak söz konusu maddenin uygulandığı bir pilot bölge düzenlemesi bulunmamaktadır. Diğer taraftan sadece yerel idarelerden alınan izinle faaliyet gösteren tesislerde nitelik düzeyi yetersiz olup, Kültür ve Turizm Bakanlığınca tüm tesislerin niteliğinin arttırılması yönünde ilgili sektör temsilcileriyle yürütülen görüşmeler ve çalışmalar devam etmektedir. e) Değerlendirme: Kültür ve Turizm Bakanlığı, tedbirin uygulanmasından sorumlu başka kurumların da olduğunu, söz konusu tedbirin sadece Bakanlıkları tarafından yapılmasının mevzuatlarına uygun olmadığını bildirmiş, dolayısıyla herhangi bir faaliyette de bulunulmamıştır. Dolayısıyla, tedbirin hayata geçirilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığının tarafından mevzuat değişikliği gerekmektdir. Bu tedbirin tam olarak uygulanması Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkisi dışındadır ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafındam mevzuat uygun olmadığından herhangi bir faaliyet yapılmamıştır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 2.2 Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Mesleki Yeterlilik Kurumu 237 b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı

238 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: MYK tarafından turizm sektöründe ulusal meslek standartlarının hazırlanması için sektöre ve mesleklere ilişkin yetkinliği ve temsil gücü olan kurumlar ile toplam 34 meslek standardının hazırlanmasına yönelik işbirliği protokolü yapılmıştır. Yapılan protokoller kapsamında 33 meslek standardının çalışması tamamlanarak Resmi Gazete de yayımlanmıştır. 1 adet meslek standardı üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. MYK, meslek standartlarının turizm sektöründe belirlenmesini ve sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılmasına ilişkin tedbirin değiştirilmesini önermektedir. Ayrıca, eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle sürenin sürekli olarak değiştirilmesini önermektedir. e) Değerlendirme: Tedbir maddesi: Turizm sektöründe meslek standartları belirlenecektir. şeklinde değiştirilmelidir. Meslek standartlarının belirlenmesi sürekli değil, belirli bir sürede yapılması gereken bir iş olduğundan, süre 2016 yılı olarak kalmalıdır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 2.3 Mesleki yeterlilik, ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Mesleki Yeterlilik Kurumu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Turizm sektöründe 13 meslekte sınav ve belgelendirme yapılmaktadır. Bu sektörde dört şirkete akredite belgelendirme kuruluşu yetkisi verilmiştir. Turizm sektöründe akredite sınav ve belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen ölçme ve değerlendirmeler neticesinde başarılı olan 81 kişiye MYK tarafından Mesleki Yeterlilik Belgesi verilmiştir. Ayrıca, eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle sürenin sürekli olarak değiştirilmesini önermektedir. e) Değerlendirme: Mesleki yeterlilik, ölçme ve değerlendirme süreci önümüzdeki iki yıl içinde tamamlanacaktır. Meslek standartlarının belirlenmesi sürekli değil, belirli bir sürede yapılması gereken bir iş olduğundan süre 2016 yılı olarak kalmalıdır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 238

239 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 2.4 Sektörde işçi ve işveren talepleri ile işgücü envanterinden elde edilen veriler dikkate alınarak eğitim programları hazırlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Milli Eğitim Bakanlığı Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 62 alan 226 dalda öğretim programı hazırlanmıştır. e) Değerlendirme: Eğitim programlarının hazırlanması önümüzdeki iki yıl içinde tamamlanacaktır. Söz konusu tedbir işçi ve işveren taleplerini içerdiğinden İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlara sosyal tarafların eklenmesi gerekmektedir. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 2.5 Meslek liseleri, meslek yüksekokulları ve fakülteler bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: 1. Kurum: Milli Eğitim Bakanlığı İlgili Birim: Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü 2. Kurum: Yükseköğretim Kurulu b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2014 yılında konaklama ve seyahat hizmetleri alanında 38 okulda bölüm açılmış, 8 okulda kapatılmıştır. Yiyecek ve içecek hizmetleri alanında ise 89 okulda bölüm açılmış 16 okulda ise kapatılmıştır. 239 Meslek yüksekokulları ve fakülteler bünyesinde turizm ile ilgili yeni bölümlerin açılması konusundaki faaliyetlere dair YÖK den herhangi bir bilgi alınamamıştır.

240 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ e) Değerlendirme: Sorumlu kurum/kuruluşun ikiye bölünerek MEB ve YÖK için iki farklı tedbir maddesi yazılması gerekmektedir. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 2.6 Sektöre yönelik işgücü yetiştirme kursları açılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sektörden alınan işgücü taleplerine bağlı olarak ihtiyaç duyulan alanlarda kurslar düzenlenerek nitelikli işgücü temini sağlanmaya çalışılmaktadır. e) Değerlendirme: Gelecek dönemde de işgücü yetiştirme kursları açılmaya devam edecektir. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor Sezonluk işçilerin sezon sonunda İşsizlik Sigortası Fonu aracılığıyla sektöre yönelik eğitim programları uygulanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: İŞKUR b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: Sürekli d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sektörde çalışanlarının sezon boyunca çalıştırılmalarının temini için sektör çalışanlarının niteliklerinin değiştirilmesi veya mevcut niteliklerinin geliştirilmesine yönelik kurslar düzenlenmektedir. e) Değerlendirme: Gelecek dönemde de eğitim programlarının hazırlanmasına devam edilecektir. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 240

241 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ Politika No ve Adı: 3. Kayıtdışı istihdam ve yabancı kaçak işçilik engellenecektir İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın işçi ücretlerinin banka kanalıyla ödenmesi sağlanacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: Çalışma Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, SGK c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: Sektörden gelen talepler değerlendirilmekte ve mevzuat çalışmaları yapılmaktadır. e) Değerlendirme: Ücretlerin banka kanalıyla ödenmesine dair mevzuat çalışmaları önümüzdeki iki yıl içinde bitirilecektir. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor Emsal işçi ücretlerine yönelik çalışmalar yapılarak, kayıt dışı ücret ödenmesi engellenecektir. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumu İlgili Birim: Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: 2008 yılında İşçiye Dair Ücretlerin Banka Kanalıyla Ödenmesine İlişkin Yönetmelik in çıkarılması ile tedbirin gerçekleştirilmesinde ilk adım atılmıştır. Bu kapsamda işbirliği yapılan kurumlar olan Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı ile öncelikli olarak bir toplantı yapılması planlanmaktadır. 241 e) Değerlendirme: Konuya ilişin taraflarla yapılacak görüşmeler sonucunda nihai düzenlemeler hayata geçirilecektir.

242 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ f) Tamamlanma Durumu: Devam ediyor 3.3. Denetimlerin etkinliği yabacı kaçak işçi çalıştırılması önlenecek biçimde artırılacaktır. a) Sorumlu Kurum/Kuruluş: Kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İlgili Birim: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı b) İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı c) Süre: 2016 d) Sorumlu Kurum/Kuruluşların Çalışmaları ve Önerileri: İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca tarihleri arasında yapılan denetimlerde yabancı işçi çalıştıran toplam 198 işyerine rastlanılmıştır. Bu işyerlerinde, çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan 234 yabancı, çalışma izni bulunmadan yabancıyı çalıştıran 135 işveren ve çalışma izni olmaksızın bağımsız çalışan 82 yabancı hakkında 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 21 inci maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması istenilmiştir. Kayıt dışılığı önlemeye yönelik önlemleride içeren Yabancı İstihdamı Kanunu Taslağı hazırlanmıştır. e) Değerlendirme: Yabacı kaçak işçi çalıştırılması önlenecek biçimde sektöre yönelik denetimler artırılmalıdır. f) Tamamlanma durumu: Devam ediyor. 242

243 Turizm Sektörü İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ 3. SONUÇ Ulusal İstihdam Stratejisi Turizm Sektörü Eylem Planı kapsamında yer alan 14 tedbirden 11 inde çalışmaların devam ettiği, üçünde ise faaliyet gerçekleştirilmediği görülmektedir. Bu tedbirlerin 11 inin tamamlanma süresi 2016 yılı iken, 3 ünün tamamlanma süresi süreklidir yılı içinde tamamlanması gereken tedbir maddesi bulunmamaktadır TAMAMLANMA SÜRESİ 2016 YILI OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere turizm işletme belgesine sahip işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. tedbirinin kart sistemi zorunluluğunun sadece turizm işletme belgesine sahip işyerleri için değil tüm turizm tesislerine uygulanacak şekilde değiştirilmesi önerilmektedir. Tedbir maddesi Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere tüm turizm işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. şeklinde değiştirilmelidir Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbir maddesi Turizm sektöründe meslek standartları belirlenecektir. şeklinde değiştirilmelidir. Sorumlu Kurum/Kuruluş Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere turizm işletme belgesine sahip işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. tedbiri için sorumlu kurum/ kuruluş olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Turizmin yoğun olduğu illerde çocuk bakım hizmetleri geliştirilecektir. tedbiri için sorumlu kurum/kuruluş olarak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. İşbirliği Yapılan Kurum/Kuruluşlara Ekleme Yapılması Öngörülen Tedbirler: Haftalık çalışma süresi fazla mesai ve denkleştirme yapılması hallerinde 55 saatle sınırlandırılacaktır. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/ kuruluş olarak sosyal tarafların eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Çalışanların işyerine giriş ve çıkış saatlerini belirlemek üzere turizm işletme belgesine sahip işyerlerine kart sistemi zorunluluğu getirilecektir. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığının belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir Denkleştirme süresi dört ay olarak düzenlenecek, bu süre toplu iş sözleşmeleriyle altı aya kadar artırılabilecektir. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak sosyal tarafların eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Turizmin yoğun olduğu illerde çocuk bakım hizmetleri geliştirilecektir. tedbiri için 243

244 İKİNCİ BÖLÜM SEKTÖR STRATEJİLERİ işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak İçişleri Bakanlığının belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Sektörde işçi ve işveren talepleri ile işgücü envanterinden elde edilen veriler dikkate alınarak eğitim programları hazırlanacaktır. tedbiri için işbirliği yapılacak kurum/kuruluş olarak sosyal tarafların eklenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir Süre Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Meslek standartları belirlenerek, sertifikasyon sistemine işlerlik kazandırılacaktır. tedbirdeki eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle sürenin sürekli olarak değiştirilmesi önerilmektedir Mesleki yeterlilik, ölçme ve değerlendirme süreci hızla tamamlanacaktır. tedbirdeki eylemin sürekli yapılan bir eylem maddesi olması sebebiyle sürenin sürekli olarak değiştirilmesi önerilmektedir SÜREKLİ OLAN TEDBİRLER İçerik Değişikliği Öngörülen Tedbirler: Tüm konaklama tesislerinin Tek Belge Sistemi altında birleştirilmesi sağlanacaktır. tedbiri ile ilgili olarak; Kültür ve Turizm Bakanlığının belgelendirdiği turizm işletmeleri dışında yerel idareler tarafından belgelendirilen turizm tesisleri de bulunduğundan tüm konaklama tesislerine Bakanlık tarafından belge verilmesi mevzuata uygun değildir Meslek liseleri, meslek yüksekokulları ve fakülteler bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. Tedbir maddesinin ikiye bölünerek Meslek liseleri bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. ve Meslek yüksekokulları ve fakülteler bünyesinde, sektörün orta ve uzun vadeli yatırım projeksiyonlarının yaratacağı işgücü taleplerine paralel yeni bölümler açılacaktır. şeklinde iki yeni tedbir olması; söz konusu tedbirlerin ilkinden sorumlu kuruluş olarak MEB in, ikinci tedbirden sorumlu kuruluş olarak ise YÖK ün olması önerilmektedir. 244

245 Ek KOORDİNASYON KURULU GENEL KOORDİNATÖR KOORDİNATÖRLER Ali Kemal SAYIN (Çalışma Genel Müdürü) Ebru Öztüm TÜMER (Çalışma Uzmanı) Başak BOZDEMİR (Çalışma Uzmanı) Özge ÖZTÜRK (Çalışma Uzmanı) YÜRÜTME KURULU KURUL SORUMLUSU: Şeref KAZANCI (Genel Müdür Yardımcısı) Eğitim İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Finans Sektörü İnşaat Sektörü Hakkı ŞEKERBAY (Çalışma Uzmanı) Yeşim ERGÜN (Çalışma Uzmanı) Mehmet DOĞAN (Çalışma Uzmanı) M. Yavuz GÜNGÖR (Çalışma Uzman Yrd.) Serhat KARADAĞ (Çalışma Uzmanı) Fulya İNCİ DOĞAN (Çalışma Uzmanı) Hande GÜNERİ (Çalışma Uzmanı) Bünyamin AKSOY (Çalışma Uzman Yrd.) KURUL SORUMLUSU: Lütfi İNCİROĞLU (Genel Müdür Yardımcısı) İşgücü Piyasasında Güvence ve Esnekliğin Sağlanması Tarım Sektörü Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İlyas SIR (Çalışma Uzmanı) Oğuz TEZCAN (Çalışma Uzmanı) Dilek YÜKSEL Çalışma Uzmanı) Turan TÜRK (Çalışma Uzman Yrd.) Keriman BAYRAKTAR(Çalışma Uzman Yrd.) Alper AVŞAR (Çalışma Uzmanı) Recep ÜSTÜN (Çalışma Uzman Yrd.) Funda İDE (Çalışma Uzmanı) Zeynep DALDAL (Çalışma Uzmanı) KURUL SORUMLUSU: Nurcan ÖNDER (Genel Müdür Yardımcısı) Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması Sağlık Sektörü Turizm Sektörü Ceren Seda ERDEM (Çalışma Uzmanı) Canan AYDOĞDU (Çalışma Uzmanı) Ceylan ÇİFÇİ (Çalışma Uzmanı) Tuba ÖCAL (Çalışma Uzmanı) Muharrem GÖZÜKÜÇÜK (Çalışma Uzman Yrd.) Tahir AKBAŞ (Çalışma Uzman Yrd.) Baki ERKEN (Çalışma Uzmanı) Ali BİTMEZ (Çalışma Uzman Yrd.) KURUL SORUMLUSU: Sadettin AKYIL (Genel Müdür Yardımcısı) İstihdam Sosyal Koruma İlişkisinin Güçlendirilmesi Bilişim Sektörü Gizem ÇETİN (Çalışma Uzmanı) Elif BOR (Çalışma Uzmanı) Pınar YILMAZ (Çalışma Uzmanı) Necla UZ (Çalışma Uzman Yrd.) Özlem ÖZMEN (Çalışma Uzmanı) Selin MEYDAN (Çalışma Uzman Yrd.) 245

246 246 NOTLAR

247 Notlar NOTLAR 247

248 248 NOTLAR

249 Notlar NOTLAR 249

250 250