ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNE GİRİŞ
ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ DERSİ ÖDEVLERİN HAZIRLANIŞI Farklı kaynaklardan yararlanma İntihale dikkat edilmeli, kaynak gösterilmeli VİZE VE FİNAL SINAVLARI İÇİN İKİ BİLİMSEL KİTAP OKUNMALI 2
ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ DERSİ YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık. Sekaran, U. (2000). Research methods for business, a skill-building approach. New York: John Wiley & Sons, Inc. Hair, Joseph F., et al. (2009). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective (7th edition). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2001). Using Multivariate Statistics (5th edition Needham Heights, MA: Pearson. Green, S. B., & Salkind, N. J. (2014). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and understanding data (7th edition). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. Field, Andy P. (2009). Discovering Statistics Using SPSS: (and sex, drugs and rock 'n' roll) (3rd edition ). Los Angeles: SAGE Publications. Ve Statistics Hell 3
BÖLÜM 1 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNE GİRİŞ
Bilim Olguları hem eylemsel (gözlem, deney, ölçme) hem de zihinsel yanıyla açıklamaya çalışan, (tümevarım, tümdengelim) bir etkinliktir. 5
Bilimsel Yasa Bilimde çok sayıda deney ve gözlemden sonra, aynı şartlarda aynı sonuçları verdiği kesin olarak belirlenen durumdur. Bilimsel yasa, şu ana kadar genellemelerle yeterince doğrulanmış ilişkiler sistemidir. Örnek; her canlı doğar, büyür ve ölür. 6
Teori Olgular arasındaki ilişkileri açıklayan, yasalara göre çürütülmesi daha kolay ilkeler ve kurallar bütünüdür. Örnek; Herzberg in motivasyon teorisi. ÖDEV: Termodinamiğin Yasaları. ÖDEV: İzafiyet Teorisi. ÖDEV: Kuantum Fiziği. 7
Olgu Gözlenebilir ya da görgül yöntemlerle kavranabilir olan, kendine özgü bir örüntüsü bulunan kanıtlanabilir bilgi bütünüdür (fenomen). Örnek; İnsan sosyal bir canlıdır. 8
Kavram Bir nesnenin veya düşüncenin ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında zihinde oluşan soyut ve genel tasarımdır. Örnek; insan. 9
Felsefe Yunanca philosophia philia "sevgi" ve sophia "bilgelik kökeninden gelir. Varlığın ve bilginin bilimsel olarak araştırılmasıdır. Bir konuda soyut düşünüştür. Ph.D. 10
Bilim Felsefesi Bilim felsefesi, bilimin amacını, yapısını, şartlarını anlamaya çalışan ve araştıran felsefe dalıdır. Bilim tarihi, bilimsel düşüncenin gelişimini bilim felsefesi çerçevesinde yorumlamaya çalışır. Bilimsel yöntem, bilim felsefesi ve bilim tarihi bakış açısıyla ele alınmalıdır. 11
Bilim ve Felsefe Felsefe iki basit soru üzerinde çok kafa patlatır. İyi ve kötü nedir? Doğru ve yanlış nedir? Bilim insanları ilkinden ziyade, ikinci soruya yanıt aramakla uğraşırlar. 12
Bilim Tarihi Bilim tarihi, bilimsel buluşların, bilimsel üretimin geçirdiği süreçler ve bunların toplumsal yansımalarının tarihidir. Bilim tarihi, bilimsel düşüncenin gelişimini eleştirel bir yoruma tabi tutar. 13
Bilim Tarihi ve Sümerler Mezopotamya (M.Ö. 3200) Yazının bulunuşu Tekerleğin bulunuşu (seyahat) Barajlar, sulama sitemleri Matematik ve geometri Gün (gece 12, gündüz 12 saat), Ay (30 gün), yıl (360 gün) Daire 360 derece Astroloji 14
Bilim Tarihi ve Sümerler Hukuk-sosyal hayat (Muazzez İlmiye Çığ) Urukagina (M.Ö. 2370) İlk yazılı kanunlar Rahiplerin baskısı ve laiklik Umma Kralı Lugalzaggazı nın istilası Ur-nammu (M.Ö. 2047) Tabletler İstanbul Arkeoloji Müzesinde Hammurabi (Babil, M.Ö. 1728-1686) Yasaları derler 15
Bilim Tarihi ve Yunan Felsefesi Milet okulu Thales (M.Ö. 624-546) İlk filozof (Felsefe-bilime öncü) Doğa felsefesi, madde Sorgulama ve eleştiri Anaksimandros (M.Ö. 610-546) Evreni mitolojisiz açıklar. Astronomi, meteor ve sonsuzluk Madde ve materyalist felsefe 16
Bilim Tarihi ve Yunan Felsefesi Efes okulu Herakleitos (M.Ö. 535?-475) Akan ırmakta aynı şekilde iki kez yıkanılamaz (değişim). Logos, diyalektik (değişim ve çelişki) Sofistler- sophos bilge (M.Ö. 5 y.y.) Yasa, hukuk, toplum, etik, din Para karşılığı felsefe 17
Yunan Felsefesi Sokrat ın (M.Ö. 469-399) rasyonalizmi: Doğruluk ve gerçekliğin akılla ortaya konması. Diyalektik yaklaşım. Ben bir şey bilmiyorum. İlkeleri uğruna baldıran zehiri içmekten kaçınmadı. 18
Yunan Felsefesi Eski Yunan anlayışında ikilem ve dualizm (Eflatun): Olympia-Cennet: Kusursuzdur ve değişmezdir (idealar). Athena-Dünya: Kusursuz değildir ve değişime açıktır (duyular). 19
Yunan Felsefesi Eflatun-Platon (M.Ö. 427-347): İdealar teorisi, tümel, bütün ve genelleme yaklaşımı (Akademi). Aristo (M.Ö. 384-322): Parça, bölümleme ve özelle açıklama yaklaşımı. 20
Yunan Felsefesi Eflatun; genelden özele giderek, tümdengelim ile açıklamak (Rasyonel). Aristo; özelden genele giderek, tümevarım ile açıklamak (Amprik). 21
Roma İmparatorluğu ve Felsefesi Yunan anlayışını ve kültürünü kendilerine göçermişlerdir. Diyalektik ve felsefi yaklaşımları farklıdır. Süper güç olarak, daha çok savaş ve fetihlere odaklanmıştır. 22
İskenderiye Hypatia (370-415) Theon un kızı; filozof, matematikçi ve astronom. Atina'da eğitim alır. Batlamyus (Ptolemaios), Öklid (Euclides) ve diğer Yunan matematikçilerin eserlerini günümüze ulaştırmışlardır. Piskopos Cyril cahil halkı galeyana getirip Hypatia'yı vahşice öldürtür. Voltaire e göre Hypatia, bağnazlığın masum bir kurbanı; öldürülmesi ise Yunan tanrılarıyla beraber, sorgulama özgürlüğünün de ortadan kalkışın bir simgesidir. 23
Orta Çağ Avrupa'sı ve Bilim Savaş ve istilalar. Ticarette hakimiyetin kaybolması Politikalar Kilisenin baskısı (engizisyon) 24
İslamın Yükselişi ve Felsefesi İslam bilginlerinin yaklaşık 1/5 i Türk, 3/5 i Farsi, geri kalan Arap kökenlidir. El-Harezmi (780 850): Cebir ve algoritma üstadı, 0 rakamının mucididir. Farabi (M.S. 870-950): İslam dinini, Aristo ve Eflatun aracılığıyla, bilimle uzlaştırma çabası "Erdemlerin en büyüğü bilimdir." 25
İslamın Yükselişi ve Felsefesi İbn-i Sina (980-1037): Tıp BiIim ve sanat uyuşamadığı ülkeyi terk eder." Ömer Hayyam (1048-1131) (Aristo-Farabi, Anatomi, Matematik, Kadavra,Tıp, Celali Takvimi) Dünya üç beş biigisizin eiinde; oniarca her biigi kendiierinde. ÜzüIme; eşek eşeği beğenir: hayır var sana kötü demeierinde." ÖDEV: Ömer Hayyam ın Matematikte en büyük buluşu nedir? 26
İslamın Yükselişi ve Felsefesi El-Biruni (973-1048): Aristoteles, Archimedes ve Demokritos un çalışmalarından etkilendi. Dünyanın çapını, bugünkü değere çok yakın olarak buldu. Jeodezi biliminin kurucusu oldu. Newton, Toricelli, Copernicus, Galileo gibi bilim adamlarına ilham kaynağı oldu. 27
İslamın Yükselişi ve Felsefesi El Cezeri (1136-1206, Cizre) Sibernetiğin ve mekaniğin ilk adımlarını atmıştır. Robotikle ilgili bilinen en eski yazılı kaynak kendisine aittir. Otomatik Çalışan Su Makinesi, Abdest Otomatı, Şarap (Doldurma) Otomatı bilinen icatları arasındadır. Uygulamaya çevrilmeyen her teknik bilim, doğru ile yanlış arasında kalacaktır. 28
İslamın Yükselişi ve Felsefesi İbn-i Rüşd (1126-1198) (Aristo çevirileri ve batı tarafından tekrar keşfi, siyaset, din, hukuk, felsefe) Nerede olursak olalım ilim ana yurdumuzdur, bilgisizlik yabancı bir yer.«ibn-i Haldun (1332-1406) (Sosyolojigözleme dayalı, siyaset-devlet, tarih, sosyal bilimler: Bir ülkenin kaderini coğrafyası belirler) Her akıl, gücünün yetmediği ve idrak edemediği şeyleri inkar eder." 29
İslamın Yükselişi ve Felsefesi İmam Gazali (1058-1111) Ben ahiret var diyorum ve inanıyorum. Siz yok diyor ve inanmıyorsunuz. Eğer sizin dediğiniz doğruysa, sonunda ben inandığım için bir şey kaybetmem. Ama benim dediğim doğruysa, siz inkar ettiğiniz için zararlı çıkarsınız." Sünni, şeriat yaklaşımı. İbn-i Rüşd, El-Cahiz, İbn-i Bacce, İbn-i Tufeyl, İbni Sina ve Farabi yi (Aristo, Sokrat) karşı görüş getirir. 30
İslamın Yükselişi ve Felsefesi İmam Gazali (Neden-Sonuç?) Aristo (Rönesansa kadar kitapları kilisede yok) İslamiyet'in Avrupa ya gelişi ile Aristo tekrar keşfediliyor. 31
Osmanlı ve Felsefesi Fatih Sultan Mehmet (1432-1481) Çağının entelektüeli (Latince, Rumca, Farsça, Arapça, İbranice ve İtalyanca) İstanbul (1453): Din, dil, ırk, düşünce serbestisi; akıl ve bilim. 32
Osmanlı ve Felsefesi Yavuz Sultan Selim (1470-1520) Emperyal, Mısır seferi ve hazine Sorgulama yok, fetva var. (Gazali savunulur, İbn-i Rüşd tenkit edilir.) 33
Orta Çağ dan Yeni Çağa Bilim 12. ve 13. Yüzyıl Thomas Aquinas (1225-1274): Skolastik düşünce, İbn-i Rüşd izleri Timeo hominem unius libri Tek kitaplı insandan korkarım. 34
Orta Çağ dan Yeni Çağa Bilim Rönesans ve hümanizm (15-16.yy) Machiavel (1469-1531) Amaç için her yol mübah" Erasmus (1467-1536) Deliliğe övgü, kilise eleştirisi) 35
Orta Çağ dan Yeni Çağa Sanat Leonardo Da Vinci (1452-1519) Papa, kadavralar üzerinde çalışmasını yasakladı. Mikelanj (1475-1564) Papa ya söyleyin, Önce kendisi yaşadığımız bu dünyayı uygun ve yaşanılır bir hale getirsin, sonra da bu tablo da aynı uygunluğa girecektir. Rafael (1483-1520) Madonna ÖDEV: Madonna ne demektir? 36
Orta Çağ dan Yeni Çağa Bilim 1543 Bilimsel devrimlerin başlangıcı Kopernik (1473-1543): Güneş Merkezli Evren Vesalius (1514-1563): Anatomi 37
Bilim Felsefesinde Gelişmeler Dekart (1596-1650): Septik, metodik şüphe, tümdengelim. Şüphecilik; kesin bilgiyi buluncaya kadar tüm bilgileri gözden geçirme yöntemidir. Düşünüyorum öyleyse varım. Bacon (1561-1626): Deneysel, tümevarım, pragmatizm. Tavuk, çürüme, soğuk ve zatürre. 38
Tümevarım Tek tek olgularda gözlenenlerden genel önermelere giden bilimsel yöntemdir. Örnek; Ihlamur, yasemin, gül gübrelendikçe hızlı büyür. Bunlar çiçektir. Öyleyse bütün çiçekler gübrelendikçe hızlı büyür. 39
Tümevarım? Meles Deltasında kuğular beyazdır. Manyas gölündeki kuğular da beyazdır. O zaman tüm kuğular beyazdır. 40
Tümevarım? Her şeyi gözlemlememiz mümkün müdür? Avusturalya daki siyah kuğular! 41
Tümevarım? David Hume (1711-1776): Bacon gibi bilginin deneyle, amprik olarak elde edilmesini savunur. Tümevarım yaklaşımın zayıflıklarına dikkat çeker. Tecrübe ettiğimiz şeylerin tecrübe etmediğimiz şeylere benzemesi gerektiğini kanıtlayacak, hiçbir kesin iddia ortaya atılamaz 42
Tümevarım ve Aydınlanma Jean Jacques Rousseou (1712-1778): Babası ve Hume Demokrasi ve aydınlanma: Yasama, yürütme ve yargı iç içe geçmişse, özgürlükler garantide değilse, anayasa yok demektir. Kuvvet kimdeyse o hâkimdir. Egemenlik halkındır. Yurttaş, erdem, özgürlük, devlet. 43
Tümevarım ve Aydınlanma Voltaire (François Marie Arouet, 1694-1778): Letter XIV: On Descartes And Sir Isaac Newton Din ve ifade özgürlüğü: Aydınlanma Düşüncelerinize katılmıyorum ama onları savunabilmeniz için hayatımı feda etmeye hazırım. İnsan hakları Kilise ve dogmalara karşı Eğer tanrı var olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi. 44
Tümdengelim Genelden özele yargılar ve çıkarımlar türeten bilimsel yöntemdir. Örnek; Bütün canlılar ölür. İnsan bir canlıdır. O zaman ölümlüdür. 45
Tümdengelim? Dekart (1596-1650): Matematikte antik yunan matematikçilerinin yöntemini kullanarak, aksiyom ve teoremlerden, bilgiyi oluşturacak yeni teoremler türetti (Kartezyen). 46
Tümdengelim? Yeni bilgiler sadece akıl yürütülerek türetilebilir. Rasyonalizm ve dogmatizm. Mutlak akla aşırı güven? 47
Tümdengelim? Leibniz (1646-1716) Çoklu içinde birlik, optimizm Spinoza (1632-1677) Panteizm, evren-tanrı ilişkisi Ethica 48
Amprik veya Dogmatik? Tümdengelim veya Tümevarım? Amprik tümevarım yaklaşımı, kilisenin dogmatik yaklaşımına ters düşer. Kilise dinsel bilginin gerçek olduğunu ve bilime yol göstereceğini savunur. Engizisyon mahkemeleri. 49
Bilimsel Devrimler Bruno (1548-1600): Evren sonsuzdur ve dünyadan başka bir çok gezegen vardır (İbn-i Rüşd felsefesinden etkilendi. Kilise tarafından diri diri yakıldı). Galile (1564-1642): Herşeye rağmen dünya dönüyor (Ev hapsinde öldü). Kepler (1571-1630): Yörünge. 50
Bilimsel Yaklaşımlar 51
Pozitivist Felsefe Olguları neden sonuç ilişkisi ile gözlem ve deneye dayanarak açıklamaya çalışan yaklaşım. Amprik çalışmalar, duyumlar ve tümevarım ile bilimsel gerçekliğin saptanabileceğini savunan görüş. Epistemolojik endişelerden yola çıkar. 52
Pozitivist Felsefe Auguste Comte (1798-1857) Pozitivizm Teolojik dönem Metafizik dönem Pozitif (olgusal, kanıta dayalı) dönem Mantıksal pozitivizm Deney ve gözlemin dışında kalan bilinmezlikler için felsefe ile metafizikten arındırma. Temel amacı doğrulamak. 53
Post- Pozitivist Felsefe Olguları neden sonuç ilişkisi ile değil nedensel olmayan (yapısal) açıklamalarla çalışan yaklaşım. Amprik çalışmalar, duyumlar ve tümevarım ile bilimsel gerçekliğin saptanamayacağını savunan görüş. ÖDEV: Alan Sokal Olayı 54
Eleştirel Gerçekçilik Karl Marx (1818-1883) Gerçeklik sadece göründüğü şekilde olsaydı, bilime gereksinim kalmazdı. Hans Reichenbach (1891-1953) Atatürk dönemi, İstanbul Üniversitesi Buluş bağlamı Roy Bhaskar (1944-2014) Eleştirel gerçeklik 55
Eleştirel Gerçekçilik Bilginin katmanları olduğunu ve insanın dışında bir gerçeklik yapısının bulunduğunu savunan görüş. Bilginin temelini oluşturan yapıların, mekanizmaların, ilişkilerin ve bunların karşılıklı etkileşimlerinin de dikkate alınması gerektiğini vurgular. Temelinde ontolojik endişeler bulunur. 56
Hipotetik Tümdengelim Yöntemi Doğa ve pozitif bilimlerde amprizm ve tümevarım, rasyonelizm ve tümdengelime göre daha rahat uygulanabilir. Pozitif karşıtı negatif bilim? Bilimsel araştırmada tümdengelim ve tümevarım birlikte ele alınabilir. 57
Hipotetik Tümdengelim Yöntemi Karl Popper (1902-1994): Tümdengelim ve tümevarım yöntemlerini hipotetik tümdengelimde birleştirdi. Hipotetik tümdengelim doğrulamaya yönelik yaklaşıma karşı çıkmaktadır. Bilimde YANLIŞLAMA vardır. 58
Paradigma Thomas Kuhn (1922-1996): Bilim Öncesi --> Normal Bilim --> KrizDevrim --> Yeni Normal Bilim --> Yeni Bunalımlar 59
Paradigma Bilim adamları tarafından kabul görmüş olan inançlar bütününe veya problemlerin nasıl anlaşılması gerektiği konusunda üzerinde hemfikir olunan geleneklerdir (Kuhn,1962). Bilimde paradigmalarla, devrimsel gelişmeler elde edilir (Bilimsel Devrimlerin Yapısı) Bilim savaşları (Alan Sokal Olayı). Ben Kuhn cu değilim (Kuhn). 60
Bilim Bilimin görevi mümkün olduğu kadar çok varsayım üretip, mümkün olduğu kadar çok gözlemi açıklayarak, yanlış varsayımları eleyerek, gerçeğe sürekli ama asla tam değemeyecek şekilde (yani asimtotik olarak) yaklaşmaktır (Şengör, 2011). ÖDEV: Cross Sectional Analysis 61
Bilim Felsefesi Charles Darwin (1809-1882) Evrim kuramı ÖDEV: Biyoloji öğretmenlerinin % kaçı evrime inanıyor? Albert Einstein (1879-1955): İzafiyet kuramı: (Newton ın yer çekimi kuramını yanlışladı.) Ben atomu iyi bir şey için keşfettim, insanlar atomla birbirlerini öldürüyorlar Max Planck (1858-1947): Kuantum kuramı 62
Bilim Felsefesi Stephen Hawking (1942-2018): Büyük tasarım, her şeyin teorisi. Felsefe öldü 63
Bilimsel Yöntem Olgulardan hareketle yanlışlama yoluyla bilimsel sonuca ulaşma ve doğruyu bulma çabasıdır. Bilimsel doğru, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerlidir. 64
Bilimsel Yöntem Bilimde eleştirel yaklaşımla, doğru araştırılır. Bilimde hipotezler doğrulama üzerine değil yanlışlama üzerine kurulur (K. Popper). Bir hipotez reddedilerek, diğeri kabul edilir. 65
Bilimsel Araştırma Bir sorunun çözümüne yönelik olarak yürütülen sistemli ve örgütlü çabaların tümüdür. 66
Araştırma Türleri Uygulamalı araştırma Araştırmacının bulguları belirli bir ortamda yer alan bir durumun iyileştirilmesinde kullanması veya kullanılabilme yöntemlerinin geliştirilmesidir. 67
Araştırma Türleri Temel araştırma Var olan probleme çözüm üretmekten çok, konuyu daha iyi algılayabilmek, bilginin salt bilgi olarak değerlendirilmesi ve bilgi dağarcığına eklenmesi amacını taşır. 68
Araştırma Türleri Ampirik-Görgül Araştırma: Kuramsal bir temele dayanmayan (akıl yürütme ile değil), deney ve gözlem ile sınanabilen (yanlışlanabilen) bilgi ve/veya bağıntıdır. 69
Bilimsel Araştırma Bilimsel araştırma problem çözümüne odaklanmıştır. Bilimsel araştırma sorun tespiti, veri toplanması, veri analizi, ve bunlardan geçerli sonuçlar çıkartılması amacıyla adım-adım, mantıksal, düzenli ve dikkatli bir yöntem izler. 70
Bilimsel Araştırmanın Belirleyici Özellikleri Amaca yönelik olma Titizlik, dikkat Nesnellik Test edilebilirlik Geçerlik ve güven Tekrar edilebilirlik Genellenebilirlik Basitlik ve kaynakların yeterli kullanımı 71
Bilimin Yapıtaşları Gözlem Sorun alanının tespiti Kuramsal çerçeve veya ağ ilişkileri Kuramın sonuçlandırılması (temel araştırma) Veya Uygulama (uygulamalı araştırma) Hipotez/ler Yapılar Kavramlar İşlevsel tanımlamalar Verilerin yorumlanması yorumlanması Araştırma planı Veri analizi Veri toplama Kaynak: (Sekaran, 2000) 72
Hipoteze Dayalı Tümdengelim Yöntemi Bu yöntem 7 aşamalı bir süreç içerir: Gözlem Öncelikli verinin toplanması Kuramın açık ve kesin ifade edilmesi Hipotezlerin oluşturulması Ek bilimsel verilerin toplanması Verilerin analizi Tümdengelim 73
Korelasyonel İlişki ve Nedensel İlişkinin Karşılaştırılması Korelasyonel çalışmalar Belirli bir olayı etkileyen değişkenler ortaya konulmaya çalışılır. (Ör. Çalışma ortamındaki fiziksel tehlikeler, iş yerinin uzaklığı, fazla mesai koşulları ve işe devamsızlık arasında bir ilişkinin olması) 74
Korelasyonel İlişki ve Nedensel İlişkinin Karşılaştırılması Nedensel çalışmalar İki olay arasındaki neden-sonuç ilişkisini ortaya koymaktadır. (Ör. Gelir ile seyahat eğilimi arasındaki ilişki.) 75
Analiz-Sentez Analiz, bir konuyu (maddi veya düşünsel) temel parçalarına ayırarak, daha sonra parçaları ve aralarındaki ilişkileri tanımlayarak sonuca gitme yoludur. Sentez yalından karmaşık olana, zorunludan olasıya, ilkeden onun uygulanmasına, genel yasadan bireysel duruma, nedenden etkiye, öncülden varılan sonuca giden düşünme biçimidir. 76
Örgüt İçi veya Örgüt Dışı Danışmanlar ve Araştırmacılar Yöneticiler, araştırmacı veya danışman seçimlerinde sık sık örgüt içinden ya da örgüt dışından seçim yapma kararıyla karşılaşırlar. Böyle bir kararın verilmesi her iki seçeneğin zayıf ve güçlü yanlarının değerlendirilmesini gerektirir. 77
Örgüt İçi Danışmanlar/Araştırmacılar Faydaları: Çalışanların kabulü Daha az zaman harcanması Kolay uygulanabilirlik Daha ucuz olması 78
Örgüt İçi Danışmanlar/Araştırmacılar Sakıncaları: Tekdüze bir bakış açısı Birleşmeler Bir uzman olarak kabul görmez Daha az nesnel olması 79
Örgüt Dışı Danışmanlar/Araştırmacılar Faydaları Tecrübeli olması Bilgi sahibi olması (Problemle ilgili son yenilikler hakkında bilgi sahibi olması) 80
Örgüt Dışı Danışmanlar/Araştırmacılar Sakıncaları Pahalı olması Çalışanlar tarafından kolaylıkla kabul edilmemesi Uygulama ve değerlendirme için fazladan ücret ödenmesi 81
Ödev Aşağıdaki makaleleri okuyunuz ve değerlendiriniz: Güneş, B. (2003). Paradigma kavramı ışığında bilimsel devrimlerin yapısı ve bilim savaşları: cephelerdeki fizikçilerden Thomas S. Kuhn ve Alan D. Sokal. Gazi Üniversitesi, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 23-44. Erişim: http://dergipark.gov.tr/download/article-file/256459 Topdemir, H. G. (2002). Bilim, bilim tarihi ve felsefe ilişkisi üzerine. Düşünen Siyaset, 6, 53-66. Erişim: http:// dusundurensozler.blogspot.com.tr/2014/12/bilim-bilim-tarihi-ve-felsefe-iliski si_91.html Kahya, E. (2005). Bilim-bilim tarihi, felsefe-felsefe tarihi ilişkisi. Üniversite ve Toplum, 5 (1), 4. Erişim: http ://www.universite-toplum.org/text.php3?id=212 82
Ödev Aşağıdaki makaleleri okuyunuz ve değerlendiriniz: Erdenir, E.H.B. (1998). Mustafa Kemal Atatürk ve J. J. Rousseau'nun Düşüncelerinin Karşılaştırılması, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 14(40), http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-40/mustafa-kemal-ataturk-ve-j-j-rousseaunu n-dusuncelerinin-karsilastirilmasi Gürbüz, C. (2005). Bilim tarihi düşüncesi. Erişim: http://www.universite-toplum.org/text.php3?id=213 Taşkın, Ö., Çobanoğlu, E. O., Apaydın, Z., Çobanoğlu, İ. H., Yılmaz, B. ve Birgül Şahin. (2008). Lisans öğrencilerinin kuram (teori) kavramını algılayışları. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 25(2), 35-51. Erişim: http://dergipark.ulakbim.gov.tr/buje/article/view/5000139935/5000128188 Berberoğlu, E. O. (2014). Bilimsel Düşünmenin Gelişim Seyrinin Pragmatik Sonuçları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(32), 135-150. Erişim: http://sbe.balikesir.edu.tr/dergi/edergi/c17s32/135-150.pdf 83
Kaynaklar Kuhn, S.T. (1962). The structure of scientific revolutions. University of Chicago Press: Chicago Voltaire (1694-1778): Letters on Descartes and Newton from the Letters on the English or Lettres Philosophiques, c. 1778 Source: French and English philosophers : Descartes, Rousseau, Voltaire, Hobbes : with introductions and notes. New York : P.F. Collier, c1910. Series: The Harvard Classics v. 34. Sekaran, U. (2000). Research methods for business, a skill-building approach. John Wiley & Sons, Inc: New York. 84
1. BÖLÜMÜN SONU 85