Dr.Metin OCAK. OMU Acil Tıp ABD-Şubat 2013



Benzer belgeler
Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN

Zehirlenmelerde Diyaliz Uygulamaları. Dr. Ali Rıza ODABAŞ İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi

β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad

ASETOMİNOFEN ZEHİRLENMELERİ UZ. DR. MEHMET YİĞİT SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ HASEKİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ «

Salisilat ile Zehirlenmeler. Dr. Kasım Öztürk

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI MÜMİNE HATUN HASTANESİ

DEMİR İÇEREN İLAÇLARLA ZEHİRLENME UZM.DR. SEVGİ YUMRUTEPE MALATYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 22.O4.2018

GEBELİK ve BÖBREK HASTALIKLARI

Parasetamol ve Salisilat Zehirlenmeleri. Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad

Magnezyum (Mg ++ ) Hipermagnezemi MAGNEZYUM, KLOR VE FOSFOR METABOLİZMA BOZUKLUKLARI

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014

ALKOL ZEHİRLENMELERİ. Doç. Dr. Levent Avşaroğulları Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Kayseri

DR.YUSUF CAN YURT HİPONATREMİ 2014 REHBERİ

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

MİKSÖDEM. Yrd. Doç. Dr. Mücahit GÜNAYDIN Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

Ne Zaman Acil Diyaliz. Yard.Doç.Dr Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD 4.Ulusal Acil Tıp Kongresi

ACİL TIP ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK ÖĞRENCİSİ SALI EĞİTİM PROGRAMI. İÇERİK KONU Anlatan

AKUT BATIN da ANALJEZİ. Dr Mustafa ÇALIK GOP Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

Uzm. Dr. Müge GÜNALP ACİL TIP ANABİLİM DALI

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

Yatan ve Poliklinik Takipli Kanserli Hastalarda İlaç Etkileşimlerinin Sıklığı ve Ciddiyetinin Değerlendirilmesi

Kardiyak Problemler ve Karaciğer Nakli

Lisans ve Lisanüstü Düzeyde Klinik Toksikoloji Eğitimi: Dokuz Eylül Üniversitesi Örneği

HASTA DÜŞME RİSKİ VE BAKIM PLANI FORMU HEMŞİRELİK BAKIMLARI

Yaralanma ve kanamalarda ilk yardım ve acil kan transfüzyonu. 2 Kanamalı hastaya ilk yardım prensiplerini öğretmek.

Olgu sunumu. Sunu planı; - olgu. - epidemiyolji. - farmakoloji. - klinik

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

RENAL PREOPERATİF DEĞERLENDİRME. Dr. Mürvet YILMAZ SBÜ. Bakırköy Dr. Sadi Konuk SUAM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Zehirlenme Yönetiminde Alışkanlıklar Değişiyor mu?

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

ACOG Diyor ki! İNFLUENZA ŞÜPHELİ VEYA TANILI GEBELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE TEDAVİSİ (ACOG Committee Opinion Number: 753.

Gebelik ve Trombositopeni

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı

24 Ekim 2014/Antalya 1

Antidot Zehirlenmesi. Giriş. Olgu 1. Amaç. Opioid Overdosu - Naloksan. Opioid Overdosu - Naloksan

İntihar Girişimlerinde İlk Yardım: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler. Danışman: Halise DEVRİMCİ ÖZGÜVEN

İnmede Tedavisi BR.HLİ.102

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Kafa Travmalarında Yönetim

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

Trisiklik Antidepresan Zehirlenmeleri Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD, Elazığ

Disritmiler, Ölümcül Disritmiler ve Elektriksel Tedaviler

Anestezi Uygulama II Bahar / Ders:9. Anestezi ve Emboliler

Bradiaritmiler. Sinüs Bradikardisi. Birinci Derece AV blok. Birinci Derece AV blok. Bradisritmiler

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

Olgular. Kan Gazı Değerlendirilmesi Sunum planı. AKG Endikasyonları

Çalışmaya katılan hasta sayısı: 7601 (7599 hastanın datası toplandı)

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

Zehirlenmelerde Hastaneye Yatış. ve Gözlem Kriterleri

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Genel Yaklaşım. A - Havayolu B - Solunum C - Dolaşım Hikaye Klinik bulgu ve belirtiler Laboratuar sonuçları Zehir Danışma Merkezleri

Epidemiyoloji ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER. Patofizyoloji. Klinik. Prickly heat. Heat edema

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

FEBRİL NÖBETLER. Doç Dr. Sema Saltık

Akut İskemik İnme. İskemik İnme (%85) Hemorajik inme (%15)

KAN VE SIVI RESÜSİTASYO N -1 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ACİL TIP ANABİLİM DALI Dr.İlker GÜNDÜZ

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde İzlenen Olgularda Akut Böbrek Hasarı ve prifle Kriterlerinin Tanı ve Prognozdaki Önemi. Dr.

Kurtarıcılar önceden eğitilmeli ve maruziyet alanına girmeden önce giydirilmelidir. Uygun ekipman yoksa

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

YILIN SES GETİREN MAKALELERİ

Tularemi Tedavi Rehberi Doç. Dr. Oğuz KARABAY Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

Oksijen Uygulama Yöntemleri. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Oksijen Uygulama Yöntemleri. Oksijen Uygulama Yöntemleri

Teşekkürlerimi Sunuyorum

Bu Ünitede; Kritik Hastanın Erken Tanınması Hastane İçinde Resüsitasyon Erişkin İleri Yaşam Desteği Algoritması

HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ HASTA BAKIM PLANI FORM VE SKALA REHBERİ

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BATTICON Pomad. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY)

Sık ventriküler ekstra vurulara yaklaşım

Yeni Tanı Atrial Fibrilasyona Yaklaşım

ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK

Zehirlenme ve intoksikasyonlarda Renal Tedavi Diyaliz, Hemoperfüzyon, CVVH EXTRIP önerileri

Sunum Planı. Resusitasyonda Trombolitik Tedavi. Akut Koroner Sendrom (AKS) AKS. Akut Koroner Sendrom. Akut Stroke.

Yılan-akrep Zehirlenmeleri

ANAFLAKSİ. Uzm. Dr. Alpay TUNCAR KIZILTEPE DEVLET HASTANESİ

ATRİYAL FİBRİLASYON ABLASYONU KİMLERE, NE ZAMAN YAPILMALIDIR?

II. YIL ASİSTANLARININ SORUMLU OLDUĞU KONULAR:

ST elevasyonlu Akut Miyokard İnfarktüsünde Acil Yaklaşım. Dr. Şerife Özdinç Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Acil Tıp AD

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Transkript:

ZEHİRLENMELERDE TAKİP VE TABURCULUK KRİTERLERİ Dr.Metin OCAK Moderatör:Doç.Dr.Ahmet BAYDIN OMU Acil Tıp ABD-Şubat 2013 1

Sunum planı Bu sunumda kısaca acil servisde sık görülen bazı zehirlenmelerde takip ve taburculuk kriterlerinden bahsedilecektir. 2

TOKSİK OLMAYAN ALIM KRİTERLERİ Sadece tek bir maddenin alımına maruz kalmış olmalı Alınan madde kesinlikle tanmlanmalı Maruziyet istemsiz olmalı Maruziyetin şekli bilinmeli Alınan maddenin yaklaşık miktarı bilinmeli Maruz kalan kişinin geniş bir gözlem süresinin ardından semptomu olmamalı Hasta takiplerine kolaylıkla gidebilmeli veya sorumlu bir ebeveyn veya koruyucu mevcut olmalı *listedeki tüm kriterler karşılanmış olmalı 3

Bazı maddelerin zehirlenmelerinde o maddelerin serum seviyeleri tedavi ve takip kararında önemlidir Asetaminofen Salisilat Lityum Digoksin Valproat Fenitoin Karbamezapin Teofilin Karbonmonoksit Metanol Etilen glikol Demir Methemoglobin Parakuat 4

Siklik Antidepresan Zehirlenmeleri 2008 yılında birleşik devletler zehir danışma merkezine 102.000 den fazla antidepresan maruziyeti bildirilmiş. Bu vakaların 11.000 kadarını siklik antidepresanlar oluşturmakta Antidepresanlar ilaca bağlı ölümlerin 3. en sık nedeni Ve bunların arasında dozaşıma bağlı ölümlerin en sık sebebi siklik antidepresanlardır. 5

Siklik antidepresan alan hastaların yaklaşık yarısı beraberinde başka ilaçlar da almaktadır. Bu önemlidir.çünkü çoklu ilaç alımlarında siklik antidepresanların toksisitesi artmaktadır. Siklik antidepresanlar terapötik dozlarda bile toksik olabilir. 6

Taburculuk ve Takip 6 saatlik izlemde asemptomatik seyreden hastaların toksikolojik olarak hastaneye yatırılmalarına gerek yoktur. Eşlik eden diğer medikal yada psikiyatrik nedenlerden dolayı takip gerekebilir. Tüm semptomatik hastalar monitorize olarak izlenmelidir. Orta ağır - toksisite bulguları olan hastalar yoğun bakım şartlarında takip edilmelidir. Yatırılan hastalar 24 saatlik asemptomatik seyrettikleri(normal bilinç durumu,tüm antimuskarinik semptomların rezolüsyonu ve bazal ekg ye dönüş) gözlemlendikten sonra taburcu edilebilir 7

SSRI ANTİDEPRESANLAR Genel olarak nadir görülen jeneralize nöbetler ve seratonin sendromu dışında sınırlı bir toksisiteye sahiptir. Tüm hastalar genel olarak destek tedavisi verilerek 6 saat izlenmelidir. 6 saat sonunda taşikardisi olan,letarjisi devam eden ve ekg de iletim bozuklukları olan hastalar hastaneye yatırılarak takip edilmelidir. Sitalopram ve Essitalopram dışındakilerin potansiyal kardiyak etkileri pek yoktur. 8

Antipsikotikler İlaç alımını takiben hasta en az 6 saat acil serviste gözetim altında tutulmalıdır. Hastanın toksik bulgularının olmadığını söyleyebilmek için ortostotik hipotansiyonun olmaması gerekir. Eğer bu 6 saatlik takipte hastalarda mental durum değişikliği,vital bulgularda bozulma,ortostatik hipotansiyon ve QTc uzaması yoksa toksisite yok denilebilir. Toksisite bulguları olan hastalar yatırılarak monitorize takip edilmelidir. 9

Acil servisteki gözlem sırasında ciddi semptomları olan(nöbet,solunum depresyonu,hipotansiyon,asidoz) hastalar monitorize yoğun bakım şartlarında takip edilmelidir. Nöroleptik malign sendrom un morbidite ve mortalitesi nedeniyle şüphe olan hastalar da yoğun bakım şartlarında takip edilmelidir. 10

Lityum Lityum toksisitesi çoğunlukla kazara,kasıtlı aşırı doz alınması yada böbrek fonksiyonuna ikincil lityum klirensindeki değişiklik sonucu oluşmaktadır. Uzun dönem lityum ile tedavi edilen hastaların %75-%90 kadarının tedavilerinin herhangi bir zamanlarında toksisite geliştirdikleri tahmin edilmektedir. 11

Lityum Toksisitesi Gelişmesini Hızlandıran Faktörler (ilaç etkileşimi dışında ) Böbrek yetmezliği Sıvı açığı,diüretik kullanımı,kusma,diyare,terleme,azalmış oral alım Hipertermi/nöroleptik malign sendrom Konjestif kalp yetmezliği DM Önceden var olan serebral pataloji Cerrahi Siroz 12

Kronik Lityum Toksisitesinin Evrelemesi EVRE SERUM LİTYUM SEVİYESİ KLİNİK ÖZELLİKLER Evre 1 1,5-2,5 meq/l Bulantı,kusma,t erleme,hiperre fleksi,ataksi,aji tasyon,kas güçsüzlüğü Evre 2 2,5-4,0 meq/l Stupor,kas rijititesi,hipert oni,hipotansiyon Evre 3 >4,0 meq/l Koma,nöbetler, myoklonus,kardi yovasküler kollaps TEDAVİ IV SF,oral sodyum polisitiren sulfat IV SF,oral sodyum polisitiren sülfonat,diyaliz düşün? Böbrek replasman tedavisihemoperfüzyon 13

Taburculuk Ve Takip Yatış kararı toksisite için yatkınlık oluşturan durumlar,toksisitenin keskinliği ve toksisiteye iten şartlar göz önünde tutularak verilir. Belirtisi olmayan akut alım hastaları 4-6 saat gözlenmelidir. Serum lityum seviyeleri >1,5 meq/ L olan akut alım hastaları yatırılarak takip edilmelidir. Sürekli salınım praperatı almış olan tüm hastalar serum lityum düzeyine bakılmaksızın yatırılmalıdır. 14

Ek risk faktörü olmayan Evre 1 kronik toksisitesi olan hastalar IV SF tedavisi ile 6-12 saat genellikle bir gözlem ünitesinde yönetilebilir.serum seviyesi <1,5 meq/ L olan hastalar eğer gerekli ise psikiyatrik değerlendirme sonrası taburcu edilebilir. 24 saat içinde evde sağlık hizmetleri tarafından hastanın lityum seviyesi takip edilebilir. Evre 2 yada Evre 3 kronik toksisitesi olan hastalar yoğun bakım şartlarında yatırılarak takip edilmelidir. 15

Barbitüratlar Hafif-orta derecede intoksikasyonlar tek doz aktif kömürün de dahil olduğu genel destek tedavisine iyi yanıt verirler. 6-8 saat sonra nörolojik ve vital problem olmaması hastaların taburculuğunu belirler. Gerekli psikiyatrik değerlendirmeler de yapılmalıdır. 16

6 saat takipten sonra zehirlenme belirtileri devam ederse hastaneye yatış gerektirir. Şiddetli zehirlenme belirtileri olan hastalar yoğun bakımda takip edilmelidir. Uzun etkili bir ajan olan fenobarbitalin seri serum seviye takibi doz aşımından sonraki ilk 6 saatte hastanın taburculuğu için önemlidir. 17

Benzodiazepinler Benzodiazepinlerin değişik derecelerde olmak üzere sedatif,hipnotik,anksiyolitik,amnestik,anti konvülzan ve kas gevşetici etkileri vardır. İzole benzodiazepin aşırı dozu düşük mortalite oranına sahiptir. Acil servislerde de paranteral benzodiazepin verilmesi özellikle opiyatlarla ve sedatiflerle kombine edildiğinde solunum depresyonu ve hipotansiyon gibi önemli komplikasyonlarla sonuçlanabilir. 18

Bilinç durumundaki önemli değişiklikler, solunum depresyonu hastaneye başvuru ve gözlem altına alma endikasyonudur. Bilinç durumundaki depresyon sürerse yada derinleşirse başka ilaçlar da düşünülmelidir. Pek çok klinisyen hastaları için ilaç alımından sonra 6 saat gözlem prensibini uygulasa da literatürde benzodiazepin aşırı dozundan sonra hastaların acil servisten taburcu ve ya sevk edilmeleri için gereken spesifik bir süreyle ilgili bilgi yoktur. 19

Etil Alkol Tek başına etanol zehirlenmesi olan hastalar acil serviste gözlem gerektirir, fakat hastaneye yatış nadiren gereklidir. Akut etanol aşırı doz alımı ile ilgili morbidite ve mortalite öncelikle beraberinde olan yaralanmalar sonucunda olur. Hastaneye yatış için başka bir tıbbi nedeni olmayan hastalar klinik olarak kendilerine ve başkalarına zarar oluşturmayak duruma geldiklerinde taburcu olabilirler. 20

Bir hastanın taburcu olabilecek kadar ayık olup olmadığının ayrımı daha çok klinik değerlendirme ile yapılmalıdır. Mümkünse hastanın yanında sorumlu bir yakını eşliğinde taburcu edilmelidir. Kendi aracını evine sürecek olan hastaların etanol seviyeleri sıfıra yakın olmalıdır. Eşlik eden sorumlu bir bakıcısı olmayan ve klinik olarak araba kullanamayacak şekilde olan hastaların taburculuğunda acil servis hekiminin olası sorumluluğu vardır. 21

Metanol ve Etilen Glikol Metanol ve etilen glikol zehirlenmelerinde gerekli olan karmaşık tedavi kararı nedeniyle bir tıbbi toksikolog ile konsultasyon yapılması kuvvetle önerilmektedir. Metanol ve etilen glikol zehirlenmesinin belirtileri özellikle beraberinde eş zamanlı etanol de alınmışsa gecikmiş olabilir. Etilen glikol alım şüphesi olan hasta en az 6 saat gözlemlenmelidir. Bu 6 saat gözlem sonunda eğer hasta etanol almamışsa,tamamen asemptomatikse,osmolar açık yoksa ve metabolik asidoz gelişmemişse hasta taburcu edilebilir 22

Metanol zehirlenmesi daha geç klinik verebildiğinden bu hastalar aynı kriterlerle en az 12 saat gözlemlenebilir. Önemli belirti yada bulguları olan hastalar yoğun bakıma yatırılmalıdır. Hemodiyaliz yapılmayan ve yoğun bakım şartları olmayan merkezlerde hastalar stabilken ileri bir merkeze hızlı bir şekilde sevk edilmelidir. Suisit girişimi olan hastalar psikiyatrik destek almadan taburcu edilmemelidir. 23

Kokain, Metamfetamin ve Diğer amfetaminler Bu hastaların taburculuğu hastanın geliş durumuna tedaviye yanıtına ve söz konusu uyarıcının niteliğine ve etki süresine bağlıdır. Fokal yakınmaları ve uç organ hasarı olmayan,toksisite düzeldiği ve duyuların normal olduğu hastalar kötüye kullandıkları ilaçların tıbbi riskleri açısından uyarılmalı ve uygun detoksifikasyon,danışmanlık ve sosyal destek hizmetlerine yönlendirilmelidir. 24

Kısa süre önce kullandığı kokainin neden olduğu adrenarjik etkiler ile gelen ve başlangıç sedasyonuna yanıtı olan hastaların kokain etkilerinin nisbeten sınırlı olması nedeniyle acil serviste bir süre izlem sonrası tamamen iyileşebilileceği beklenir. Amfetaminin daha uzun etkisi nedeniyle uzun süreli gözlem yada yatış gerektiren toksisiteye neden olabilir. 25

Kokaine bağlı göğüs ağrısı ile başvuran hastaların çoğu MI yönünden değerlendirmek için bir süre gözlem gerektirir. Serum CK seviyeleri önemli ölçüde artan, hipertermi,myoglobinüri veya myokard toksisite ile uyumlu EKG bulguları olan hastalar yoğun bakım şartlarında hastaneye yatırılarak takip edilmelidir. 26

Aspirin ve Salisilatlar Hastanın önemsiz bir salisilat aşırı alımı tespit edilirse hasta acil servisten güvenle taburcu edilebilir. Enterik kaplı yada değişken salınımlı aspirin preperatlarının aşırı alındığı olgularda serum salisilat konsantrasyonu ne olursa olsun en az 24 saat takip edilmeli ve salisilat konsantrasyonundaki düşüşün teyit edilmesi gerekir. 27

Her ne kadar serum salisilat konsantrasyonu başlanan tedavinin etkinliğini değerlendirmek için değerli bilgiler sağlasa da hastanın klinik değerlendirmesinin yerini geçemez. Tedavi kararları sadece serum salisilat seviyesine bakılarak verilmemelidir. Bir klinik toksikolog yada bölgesel zehir danışma merkezi ile erken konsultasyon önerilir. 28

Nonsteroid anti-inflamatuarinflamatuar ilaçlar Asemptomatik NSAİİ alımları olan hastalar 4-6 saat gözlem sonrası beraberinde başka bir ilaç alımı da yoksa güvenle taburcu edilebilir. Semptomatik aşısı doz alan hastalar(bilinç değişikliği,anormal vital bulgular,elektrolit anormalliği veya ABY) gözlem ve destek tedavisi için yatırılmalıdır. NSAİİ aşırı doz alımlarının çoğunluğu önemli sekellere neden olmayacaktır.majör belirtileri olan hastalar bile eğer başlangıçtaki olumsuzlukları yenerlerse prognoz iyidir. 29

Dijital glikozitler Toksisite birkaç saat içinde gelişmediğinden alımı doğrulanmış her vaka için 12 saatten fazla gözlem önerilmektedir. Toksisite belirtileri olan vakalar ve yüksek doz alımlar monitorize takip edilmelidir. Digoksin-spesifik Fab antikor fragmanı alan her hasta en az 6-12 saat yoğun bakım ünitesinde takip edilmelidir. 12 saat sonra herhangi bir bulgusu olmayan alımlar taburcu edilebilir. 30

Beta Blokerler Tüm kardiyovasküler ilaçlara maruziyetler arasında bu ilaçlar en sık olanlarıdır. Ve bu sınıfta mortalite nedeni olarak ilk 3 sınıfta yer alır. Beta bloker alan hastalar acil servisin kritik bakım alanında uygun monitorizasyonla takip edilmelidir. Çünkü bu hastalar birdenbire kardiyovasküler kollaps veye nörolojik çöküş ile karşı karşıya kayabilir. 31

Beta bloker zehirlenmelerinde tedavinin amacı kardiyak EF yi % 50 nin üzerine çıkarmak,qrs <100 ms yapmak,nabız >60 /dk,erişkinde kan basıncını 90/60 mm Hg nin üzerinde tutmak,idrar çıkışını 1-2 ML/kg/saat in üzerinde tutmak ve bilinç durumunu düzeltmektir. Mental durumu gerileyen, bradikardi,ileti gecikmeleri ve hipotansiyonu gelişen hastalar yoğun bakım şartlarında takip edilmelidir. 32

Benzer şekilde yavaş salınımlı beta bloker alan hastalar geç dönem toksisite gelişebileceğinden hastaneye yatırılmalı ve monitorize takip edilmelidir. Normal salınımlı beta bloker aşırı dozu olan asemptomatik ve alım sonrası 6 saat içinde normal vital bulguları olan hastalar psikiyatrik destek sağlandıktan sonra güvenle taburcu edilebilir 33

Kalsiyum Kanal Blokerleri Son 50 yılda kalsiyum kanal blokerleri tüm dünyada diğer kardiyovasküler ilaçların toplamından daha fazla zehirlenmeye bağlı ölümlere neden olmuştur. Genellikle uzun salınımlı ilaç almamış olanlar ilk 6 saat içinde toksisite belirtilerini gösterirler.bu yüzden 6 saat sonunda normal vital bulguları olan ve başka bir belirtisi olmayan hastalar psikiyatri konsultasyonu sonrası güvenle taburcu edilebilirler. 34

Uzamış salınımlı ilaçlarların alımından sonra toksisite 12 saate kadar uzayabilir. Kural olarak potansiyel toksik dozlarda uzamış salınımlı bir ilaç almış olan hastalar 12-24 saat gözlem altında tutulmalıdır. Hem veri toplanması hem de hastaya yaklaşıma destek için zehir danışma ile irtibat kurulmalıdır. 35

Fenitoin ve Fosfenitoin Oral aşırı doz alındıktan sonra fenitoinin uzun ve düzensiz emilimi göz önüne alınırsa hastanın taburculuk kararı yada psikiyatrik değerlendirme için tıbbi olarak hastayı temize çıkarmak tek bir serum fenitoin düzeyine dayandırılamaz. Akut oral alım sonrası serum düzeyi birkaç saatte bir ölçülmelidir. Oral alım sonrası ciddi komplikasyonları( nöbet,koma,bilinç değişikliği ve anlamlı ataksi) olan hastalar ileri tetkik ve tedavi için yatırılmalıdır. 36

Sadece hafif belirtileri olanlar acil serviste takip edilir ve fenitoin düzeylerinde düşüş görülünce taburcu edilirler. Birçok acil serviste uzun süreli gözlem ve serum düzeylerini sık sık takip etmek pratik bir uygulama değildir. Böyle merkezlerde belirtileri devam eden hastalar gözlem ünitesinde yatırılarak takip edilmelidir. Semptomatik kronik zehirlenmesi olan hastalar belirtiler minimal değilse, evde uygun bakım imkanı yoksa,ilaç seviyesinde azalma yoksa ve son terapötik dozdan 6-8 saat geçmemişse takip amaçlı yatırılmalıdır. 37

Bu hastalarda fenitoin tedavisi kesilmelidir. (kronik zehirlenme vakalarında) Fenitoin veya fosfenitoin alımından sonra önemli ve dirençli komplikasyonları olan hastalar yatırılmalıdır. Diğer geçici komplikasyonu olan hastalar güvenle taburcu edilebilir. Eğer hastada IV fenitoin kullanımına bağlı lokal vasküler yada doku toksisitesi varsa gerekli cerrahi konsultasyonlar istenmelidir. 38

Karbamazapin Serum karbamazapin düzeyi ve zehirlenmenin klinik şiddeti arasında tam bir korelasyon yoktur. Eğer birkaç saat arayla yapılmış en az iki ölçümde karbamazapin düzeyinde düşüş varsa (tercihen 15 mcg/ml nin altına düşerse), Hasta uyanıksa ve ayaktaysa, Kardiyak ileti anormallikleri yoksa Hasta tıbbi olarak acil servisten taburcu edilebilir 39

Valproat Fenitoin ve Karbamazapin zehirlenmelerinde olduğu gibi ilacın serum seviyesinde düşüş görülünceye kadar veya hasta asemptomatik oluncaya kadar,genel durumu tıbbi açıdan çıkabilecek kadar stabil oluncaya kadar 2-3 saatte bir serum valproat seviyesine bakılmalıdır. Suisit amaçlı olan olgularda mutlaka psikiyatri konsultasyonu istenmelidir. Serum konsantrasyonu toksik dozun altına inmeden hastalar taburcu edilmemelidir. 40

Organofosfatlar Organofosfatlara minimal maruziyetlerde sadece dekontaminasyon ve gecikmiş etkilerin tanınması için 6-8 saatlik acil servis takibi yeterlidir. Tekrarlayan maruziyetlerden kaçınılmalıdır. Çünkü ardışık maruziyet kümülatif zehirlenmelere neden olabilir. Ayakkabı ve kemerler dahil tüm kıyafetler tehlikeli madde olarak atılmalıdır ve hastaya geri verilmemelidir. Yıkama ve temizleme sonrasında bile kontamine kıyafet ve seri giysiler yoluyla zehirlenmenin nüks ettiği görülmüştür. 41

yoğun bakıma yatış sadece önemli zehirlenmeler için gerekmektedir. Çoğu hasta PAM tedavisine 48 saatte artan kolinesteraz düzeyleri ile yanıt verirler. Eğer hipoksi sonrası beyin hasarı meydana gelmediyse ve hasta erken dönemde tedavi edildiyse semptomatik iyileşme 10 günde meydana gelmektedir. Eğer toksin yağda çözülebiliyorsa hasta uzun dönem semptomatik ve PAM tedavisine bağımlı kalabilir. 42

Yeni enzimin yeniden sentezlenmesini beklediğimiz birkaç hafta içinde destek tedavisi ve solunum desteği gerekmektedir. Tedavinin sonu PAM vermeden tüm belirti ve bulguların kaybolduğu zamandır. Akut maruziyeti takiben hastalarda aylarca hatta bazen ömür boyu süren nörolojik sekeller ve spesifik olmayan belirtiler görülebilir. Ölüm tedavi edilmeyen hastalarda genelde ilk 24 saatte olur. Ölümün genellikle olağan nedeni solunum yetmezliğidir. 43

Asetaminofen Asetilsistein tedavisi alan tüm hastalar tedavi bitinceye kadar hastanede izlenmelidir. Hemodinamik olarak stabil hastaların yoğun bakımda takiplerine gerk yoktur. Toksik dozda olmayan asetaminofene maruz kalan hastalar 4-6 saat acil serviste gözlemlenmelidir. Suisit vakalarda psikiyatri konsultasyonu istenmelidir. 44

Genel Olarak Antikolinerjikler Antikolinerjik toksisite hem periferal hem de santral klinik özellikler ile karakterizedir Kemik kadar kuru Pancar kadar kırmızı Yabani tavşan kadar sıcak Yarasa kadar kör Şapkacı kadar çılgın 45

Taburculuk ve Takip Difenhidramin aşırı dozuna bağlı toksisitenin riski alınan miktarla ilişkilidir.ciddi belirtiler sadece 1000 mg ve üzeri alımlarda görülür. Hafif antikolinerjik belirtileri olan hastalar eğer belirtiler düzelirse 6 saatlik izlemden sonra taburcu edilebilir. Daha ciddi belirtilere sahip olan hastaların en az 24 saatlik takip için yatırılması gerekir. 46

Fizostigmin yarı ömrü antikolinerjik ajanların yarı ömründen çok daha kısa olduğundan ve geri döndürme etkisi kaybolarak tekrarlayan toksisiteye neden olabileceğinden fizostigmin alan hastalarda daha uzun süreli gözlem için yatış zorunludur. 47

Mantarlar Mantar toksisitesi erken toksisite (alımdan sonraki 2 saat içinde semptom veren) yada geç toksisite ( alımdan sonra 6 saat ile 20 gün arasında semptom veren) olarak sınıflandırılmaktadır. Bir mantarın alımından sonra 2 saat içinde semptom başlamışsa klinik seyir genellikle beningdir. Eğer semptomlar alımdan sonra >6 saat sürede başlarsa klinik seyir genellikle daha ciddi ve olası ölümcül olabilir 48

A.B.D ve Avrupada ölüm olgularının neredeyse tümü amanita türü mantarların alımından sonra olmaktadır. Mantar zehirlenmelerinde alınan mantarın türünü belirlemek zor ve zahmetli bir iştir.dolayısıyla tüm vakalarda tedavi mantarı tanımlama çabalarından ziyade hastanın belirtilerine göre yönlendirilmelidir. 49

Alımdan sonra erken semptom veren hastalarda kusma geçtikten ve hasta oral sıvıları tolere etmeye başladıktan sonra acil servisten taburculuk uygundur. Seyrek olarak belirtiler devam edebilir ve sıvıelektrolit ikamesi için hastalar yatırılabilir. Geç başlangıçlı Gİ semptom veren ve amotoksin veya giromitrin içeren mantar yenildiğinden şüphe edilen vakalar hastanede 48 saat boyunca takip edilmelidir. Geç başlangıçlı renal yetmezlik semptomu veren Orellanin veya ortinarin içeren mantar yenildiğinden şüphe edilen vakalar en az 72 saat takip edilmelidir. 50

Karbonmonoksit Zehirlenmeleri Hiperbarik oksijen tedavisi endikasyonları Bayılma Konfüzyon/bilinç değişikliği Nöbet Koma Fokal nörolojik defisit COHgb seviyesi > % 15 olan gebeler COHgb seviyesi > % 25 olan hastalar Akut myokardiyal iskemi kanıtlarının varlığı 51

Taburculuk ve Takip CO zehirlenmesi olan hastalar klinik olarak 3 katagoride incelenir 1-Belirtileri hafif olan yada belirti vermeyen minimal intoksikasyonlu hastalar. 2-Belirtileri CO zehirlenmesi ile ilişkili olan ancak HBO ya nakil gerektirecek herhangi bir yüksek risk taşımayan hastalar 3-Hiperbarik tıp uzmanının konsulte etmesi gereken ciddi toksisite bulguları olan hastalar. 52

Başlangıçta yada kısa biz gözlem sonrasında semptomatik olmayan hastalar olay suisit değilse ve ev güvenli ise taburcu edilebilir. Şüpheli bir CO kaynağı varsa maruz kalma potansiyeli olan kişilere ulaşılmalı ve onlar da acil servisde değerlendirilmelidir. İkinci grupta olan ( HBO ) endikasyonu olmayan semptomatik hastalar 4 saatlik gözlemin ardından semptomları düzelmiş ve vitalleri de normalse taburcu edilebilir. 3.gruptaki hastalar uygun stabilizasyon sağlandıktan sonra uygun HBO merkezine transfer edilmelidir. 53

Kaynaklar Tintinalli Acil Tıp kapsamlı bir çalışma klavuzu 54

TEŞEKKÜRLER 55