3. Yazma 3. SAYFA HABERİNDEN ŞİİRE 3. Sayfa Haberinden Haydar ERGÜLEN İN «Elmanın E si» Adlı Şiire SERDAR SOLKUN GALATASARAY LİSESİ TDE ÖĞRETMENİ
Grup: Ortaöğretim öğrencileri ( Hazırlık sınıfları ve 9. sınıf öğrencileri ) Süre: 12 saat ÇALIŞMANIN KÜNYESİ 3. Yazma Yöntem: Yaratıcı Drama Teknikler: Rol Oynama, Doğaçlama, Rüya Düzeni Tekniği, Durdur-Oynat (Fotoğraf karesi), Rol İçinde Yazma, İç ses, Mektup Yazma, Beyin Fırtınası
3. Yazma Haber metninin fotoğrafı (EK1), 5N1K bilgi kağıdı (EK2), Orijinal Haber Metni (EK3), ARAÇ-GEREÇLER A4 ler, Kalem/ ler, Haydar ERGÜLEN in «Aşk Şiirleri Antolojisi» Adlı Kitabı Elmanın E si adlı şiirin sınıf sayısı kadar kopyası (Ek4)
1. Edebi metinde gerçeklik kavramını sorgular. 2. Edebi metnin özelliklerini yazar/ söyler. 3. Edebi metin- mektup, anı- oluşturur. 4. Yaratıcı yazmayı deneyimler. 5. Metinlerarası ( mektup, anı, şiir, haber yazısı, tiyatro vb.) bağ kurar. 6. Yazmaya istek duyar. KAZANIMLAR 3. Yazma 7. Edebi metin ile metin arasındaki farkları sıralar. 8. Kurmacayla gerçek arasındaki ilişkiyi tartışır.
Isınma-hazırlık I. Etkinlik: 3. Yazma akıllı tahtada 3. sayfaya haber olmuş bir haberin fotoğrafı sergilenir. Tahtaya öğrenciler yaklaştırılır. Bunun bir 3. sayfa haberi olduğu buldurulur. 3. sayfa haberi olduğunu anlayan öğrencilere şu sorular sorulur: Fotoğraftaki kadının adı ne? (Kim?) (kaç yaşında, nerede yaşıyor/du, kimlerle yaşıyordu, belirgin bir özelliği var mıydı? )
3. Yazma Burada ne olmuş? (Ne?) Nasıl olmuş? (Nasıl?) Nerede olmuş? (Nerede?) Neden olmuş. (Neden?) Başka kimler var/dır? Olayı gören olmuş mudur? Bu ağacın ya da ağaçların olayla ilgisi var mıdır? Bu ağaç ne ağacı olabilir?
II. Etkinlik: 3. Yazma Kim konusunda kadın hakkında bilgiler derinleştirilir. Ona ait bir özellik var mıydı? Ad ve soyad verilir. Burada sınıftaki öğrencilerin kendilerinden birinin ve yakınlarından birinin adı olmamalıdır. Ad verildikten sonra adı haberlerdeki kısaltılarak yazılır. Örn: A.D. Yaşında, işsiz vb.
Öğrenciler sınıf sayısına göre 4-5 kişilik gruplar oluşturur. Bu gruplar sırayla 5 e kadar sayma usulüyle rastgele seçilir. Her gruba 5N1K ilkesinin yazdığı bir ek dağıtılır. 5N 1K ilkesi III. Etkinlik: 3. Yazma Habercilikte kullanılan bir ifadedir. İyi bir haberde bulunması gereken özelliklerin kısaltılmış ifadesidir. İyi bir haber aşağıda verilen 6 soruyu cevaplar nitelikte olmalıdır. Kim, Ne? Habere kaynak olan olayın kimin başından geçtiği ya da neyin bir olay sonucunda etkilendiği belirtilmelidir. Örnek: Maliye Bakanı, basın toplantısı düzenledi. (kim) Atatürk, bütün yurtta ve dış temsilciliklerimizde anıldı. Etna yanardağı patladı. (ne) Nasıl? Habere kaynak olan olayın meydana geliş sürecinin anlatılmasıdır.
3. Yazma Niçin? Haberin meydana gelme nedeni. Nerede? Habere konu olan olayın meydana geldiği yer. Ne zaman? Olayın meydana geldiği zaman. Öğretmen, grupların birlikte 5N1K ilkelerine uygun bir haber metni oluşturmalarını söyler.
CANLANDIRMA 3. Yazma IV. Etkinlik: Grupların yazdıkları haber metninin en önemli 4-5 noktasını donuk imgeyle canlandırmaları sağlanır. Bu canlandırmalar esnasında durdur-oynat, iç ses, iç ses diyalog teknikleriyle olay hakkında zengin bilgi ortaya çıkarılır. Her grubun canlandırması sırasında haber metnini diğer gruplar tartışır. Fotoğrafta olmayan bir şeyin/nesnenin/durumun eklenmesi grubun kararına bağlıdır. Örnek: canlandırmalarda köpek vb., evden kaçış gibi sahneler haberde olacak şekilde çeşitlenebilir. Daha sonra canlandıran her grup kendi haber metnini okur. Aralarındaki farkı konuşurlar.
v. Etkinlik: Öğretmen, bu fotoğraftaki ağaçların elma ağacı olduğu bilgisini verir. Öğrenciler, Bu bilginin haberde bir değeri olup olmadığını tartışırlar. öğrencilere olayla ilgili şu bilgi verilir: oradaki insan dışındaki canlı /cansız varlıklar olayı görmüştür. Öğretmen bu tanıklığı yaşayan bu «şeyler»in ne olduğunu beyin fırtınası yoluyla tahtaya yazar: -Karınca -Ağaç/lar -Yaprak/lar -Kürek -Elma/lar -Ağaçtaki kurt -Toprak -Sincap -Kuşlar 3. Yazma
VI. Etkinlik: Bu «şey»lerden birini her öğrenci seçer ve bu olayı bildiği bilgisi üzerinden bir metin oluşturur. Öğretmen, metni oluştururken seçtikleri şey e göre 3. Yazma bir dil oluşturmalarını söyler. Örnek olarak bu elmayı konuştururken Elma nın güneş e güneş demediğini biliyoruz. Yaşamına özelliklerine göre «toprağa, ölüme, ağaca» ne ve nasıl diyor. Metinde olay bu şekilde aktarılacak bilgisini verir. Not: Ölme ve öldürülme sahnelerinin metinde gizlenmesi bilgisinin önemini vurgular. Metinler paylaşılır.
3. Yazma
VII. Etkinlik: 3. Yazma Sınıfa A.D. nin sevdiğiyle kaçtığı bilgisi verilir. Bu olaydan bir gece önce nehir kenarında bir kulübede konaklarlar. A. D. Orada o gece bir rüya görür. O gördüğü rüya / kabus nasıldır? Rüyaların gerçekle olan ilişkileri tartışılır. Rüya düzeni tekniği ile canlandırmaları istenir. Sınıftaki her türlü malzeme kumaşlar, tüllercanlandırmalar için kullanılır. Efekt kullanmaları için sınıfa tef, zil, çan vb. malzemeler getirilmiştir. Canlandırmalardan sonra bu rüyayı A.D. Günlüğüne yazar. yazdırılır. (Rol İçinde Yazma) Öneri: bilinç akışı yöntemi anlatılabilir ve yazdırılabilir.
3. Yazma VIII. Etkinlik: Bu 3. sayfa haberinde bu ağaçların elma ağacı olduğu bilgisi daha önce verilmiştir. Bu ağaçların altına özellikle gömüldüğü açıklanır. Çünkü A.D. yaşarken elma ağacını ve elmaları çok seviyordur. Sevmesinin de bir sebebi vardır. Çocukluğunda yaşadığı mutlu?- bir anıdan dolayı çok seviyordur. Gruplar bu anıyı konuşurlar. Sonra da bu anı kısaca canlandırılır. (Bu bir tercih) A.D. o kadar etkilenmiştir ki bu anıdan o günün ertesi bu anıyı uzakta en çok sevdiği arkadaşına/ akrabasına/ okuyan ablasına mektupta anlatır. Mektubu yazmaları sağlanır.
IX. Etkinlik: 3. Yazma Öğrencilere çalışmayla ilgili ne düşündükleri sorulur. Bilgi bulgu paylaşımı yapılır. Daha sonra Haydar Ergülen in bu olayla ilgili bir şiiri olduğu söylenir. Şiirin içinde Nazım Hikmet in «Tahirle Zühre Meselesi» adlı şiire gönderme olduğu ifade edilir. Tahirle Zühre Meselesi adlı şiir öğrencilere dağıtılır. Bu şiirde hangi nesne bizim üzerinde durduğumuz meseleyle ilgilidir diye sorulur. «Elma» yanıtından sonra «yani sen elmayı seviyorsun diye elmanın da seni sevmesi şart mı» dizesi üzerinde bir tartışma yürütülür.
3. Yazma A.D. nin tüm bu yaşadıklarını düşünürsek A. D. yakın arkadaşı olarak bunlara tanıklık eden bir ozan olarak- onun anısına size yazdığı o mektubu cevaplayamamışsınız. Buradan onu çok sevdiğinizi anlatan bir şiir kaleme almak istediniz. Bunu da bir mektupla ona göndermek istiyorsunuz. Adını da «Elmanın E si» / «Elmayı Çok Severdi» koydunuz. Şiirin biçimi size kalmış. Ama içinde Nazım ın şiirinin dizelerine de gönderme var. Haydi yazalım. Yazalım. (ya da gruplara yazdırılır. ) Paylaşılır. Üzerine tartışılır. Not: Tercihen düzyazı seçilebilir. X. Etkinlik:
3. Yazma
Değerlendirme 3. YazmaXI. Etkinlik: İlk yazdıkları haber metni tekrar ortaya çıkarılır. Gerçek haber metni gruplara verilir. (EK) Yazdıkları metinle gerçek haber metni arasındaki bağ ve farklar tartışılır.
3. Yazma XII. Etkinlik: Yazdıkları mektuplar, anılar, başka dilden, başka bir gözden, rolden yazılmış metinlerle Haydar ERGÜLEN in «ELMANIN E Sİ ( EK) metnini karşılaştırırlar. Kendi yazdıkları metinlerdeki estetik unsurları, gerçeklikten farklı yanları, benzerlikleri sınıfça ele alırlar. Edebi metindeki biçim ve dil özellikleriyle, haber metni arasındaki dili kullanışı benzerlik ve farklılık bakımından ele alırlar.
3. Yazma Sorular? / Öneriler! / Eleştiriler Teşekkürler