MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi
Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik inceleme 5. Moleküler Yöntemler
Meme Kanserinde Radyolojik Tanı Kullanım sırasına göre: Yöntemleri Mamografi (Konvansiyonel, Dijital, Tomosentez) Ultrasonografi (Gri skala, Renkli Doppler, Elastografi) Magnetik Rezonans Görüntüleme Girişimsel Radyoloji Görüntüleme yöntemleri rehberliğinde biyopsi veya tel ile lezyon işaretleme işlemleri
Mamografi Mamografi meme kanserini erken yakalamak için bilinen en etkili görüntüleme yöntemidir Meme kanserinin erken tanınması mortaliteyi yaklaşık %30-50 arasında azaltmaktadır. 1. Tarama amaçlı 2. Tanısal amaçlı
Meme Kanseri Tarama Rehberi Ulusal Meme Derneğinin 2010 yılında yayınladığı konsensus raporuna ve TRD Tarama rehberine göre ülkemizde; 40 Yaşından sonra yılda bir kez mamografi çektirilmesi tarama yöntemi olarak kabul görmüştür.
Mamografi niçin 40 yaş? Meme kanseri riski yaşla birlikte artmaktadır. Meme kanserinin radyolojik olarak saptanabilirliği ile klinik olarak belirgin hale gelmesi için geçen süre sojourn zamanı olarak bilinir. Erken yaşlarda görülen meme kanserinde sojurn zamanı kısa olduğundan büyüme hızı daha fazladır.
Probability of Developing Breast Cancer Within the Next 10 years By age 20 1 out of 1,760 By age 30 1 out of 229 By age 40 1 out of 69 By age 50 1 out of 42 By age 60 1 out of 29 By age 70 1 out of 27 Lifetime 1 out of 8
Meme kanserinde büyüme hızı 40-49 yaş 1,5 yıl 50-59 yaş 2,8 yıl 60-69 yaş 3,3 yıl
Taramada Özel Durumlar (Yüksek Risk) 1. derece akrabasında meme Ca bulunan kişilerde kanserin ortaya çıkışından 10 yıl önce veya 30 yaşından itibaren, BRCA 1 ve BRCA 2 gen mutasyonu taşıyıcılarında 25 yaşından itibaren, Çocukluk ve gençlik yıllarında göğüs bölgesinden radyoterapi geçirmiş kişilerde radyoterapiyi takiben 8. yıldan veya 25 yaşından itibaren (hangisi önceyse) her yıl MG ve MR
Yüksek Riskli Grupta Tarama Meme kanseri saptanmış ve koruyucu tedavi uygulanmışsa kanserin ortaya çıkışı ve radyoterapi sonrası 2 yıl için 6 ayda bir, 2 yıldan sonra her yıl Herhangi bir sebeple meme biyopsisi yapılmış ve sonucu lobuler intraepitelyal neoplazi veya atipik duktal hiperplazi gelenler, Meme kanseri tanısı almış kişilerde yaş ne olursa olsun yılda bir MG ve ilaveten MR çektirilebilir.
Tanısal Mamografi Kitle,aksiller LAP, meme başı akıntısı, cilt değişiklikleri, ağrı veya hassasiyet bulgularında, Tarama MG ile takip önerilmiş olgularda, Meme kanseri tanısı almış takip hastalarında.
Mamografi Konvansiyonel MG Dijital MG Dijital Tomosentez
Teknik Pozisyon Mamografi çekimleri rutin olarak her iki meme için craniocaudal (CC) ve Mediolateraloblik (MLO) olmak üzere iki pozisyonda yapılır. Gerekirse ek pozisyonlar alınabilir.
Teknik Doz Mamografide 4 film için uygulanan ortalama doz 3-4 msv dir. Doğadan 1 yılda alınan radyasyon dozuna eşittir.
KONVANSİYONEL MG DİJİTAL MG Uzaysal resolusyon 25 mikron 50-100 mikron Kontrast resolusyon 1/40 1/3400 Resolusyon -Birçok faktörden etkilenir (eksposure, kompresyon, film kalitesi, optik dansite, ekran kalınlığı vs.) -herhangi biri kötüyse yeni film gerekir -Etkilenmez, dijital manipülasyon mümkündür -Tekrar film gerekmez Süre uzun Kısa (Banyo işlemi yok ) Görüntü saklanması Ancak dijitizer varsa Çok kolay mümkün Eski filmlerle kıyaslama Çok zor (kayıp,unutma vs) Aynı anda eski ve yeni filmler ekranda kıyaslanır Kalite kontrol Çok parametre var, denetim zor (Özellikle ülkemizde ) Teleradyoloji _ + Otomatik kalite kontrol sistemi var Maliyet ucuz Pahalı ( 3-4 kat)
Tanısal Farklar Konvansiyonel Mamografi (KM) ile Dijital Mamografiyi (DM) karşılaştıran kapsamlı klinik çalışmalar yapılmıştır.
DMIST Digital Mammographic Imaging Screening Trial İki yıllık bir çalışma sürecinde 33 farklı merkezde 49528 kişiye random yöntemle hem KM hem DM uygulanmıştır. Ön sonuçlar Ekim 2005 de yayınlanmıştır.
DMİST Sonuçları Genel olarak duyarlılık oranı birbirine yakındır. Konvansiyonel MG %74 Dijital MG %78
DMİST SONUÇLARI - 50 yaşın altında - Premenapozal veya perimenapozal dönemde - Heterojen ve dens meme yapısına sahip kadınlarda Dijital Mamografide belirgin derecede daha iyi sonuçlar bildirilmiştir.
DMİST Sonuçları Bu grupta duyarlılık; Konvansiyonel MG için %67 Dijital MG için %87 olarak bildirilmiştir
2 Boyutlu Mamografi Dezavantajları Meme kanserini taramada mamografi altın standart test olmasına rağmen duyarlılığı meme dokusunun yoğunluğuna göre % 50-85 düzeyindedir. Yoğun meme yapısı olan kişilerde fibroglanduler dokular ustüste gelerek: Kitle lezyonunu gizleyebilir (yalancı negatif ), Yalancı kitle görüntüsü oluşturabilir. (yalancı pozitif).
Tomosentez 3 Boyutlu incelemeye olanak sağlayan en gelişmiş dijital mamografi incelemesidir. Örtüşen yoğun meme dokusunu birbirinden ayırarak lezyonların daha net görülmesine olanak sağlar.
Tomosentez Teknik olarak X ray tüpünün farklı açılarla hareketi ile 13-28 ön görüntü elde edilir. Bu görüntüler yeniden yapılandırılarak meme dokusunun kalınlığına göre 1 mm aralıklarla yaklaşık 60-80 görüntü oluşturulur. Bir pozisyon elde etmek için verilen total doz dijital mamografide kullanılan doza eşittir.
Tomosentez Avantajları - Lezyon görülebilirliğinde artış, - Kenar analizinde kolaylık, - İleri incelemeler ve ek filmler almak için hastayı tekrar çağırma sayısının azalması, - Lezyon lokalize etmede ve girişimlerde kolaylık, - Gereksiz biopsi sayısında azalma.
Tomosentez
Dijital Mammogram Tomosentez Mammo yanlış pozitif: benin. Üst Üste binmiş parankim
Meme Ultrasonografisi Meme ultrasonografisi hangi durumlarda yapılır? Meme dokusu yoğun kişilerde, Genç bir hastada meme dokusunda palpasyonla bir sertlik hissedilmesi durumunda, Mamografide şüpheli görünen kitlelerin iç yapısını ve kontur özelliklerini daha net görmek amacıyla.
Meme Ultrasonografisi Tarama duyarlılığı düşüktür. %35-40 Tanısal duyarlılık ise yüksektir. %92
Meme Ultrasonografisi Meme ultrasonografisi için kullanılan cihazlar yüksek resolusyonlu olmalıdır.
Renkli Doppler Ultrasonografi Memede saptanan kitlelerin vasküler özelliklerini gösterir. Vasküler yapıdan zengin olan kitleler malignite yönünden şüphelidir.
Elastografi Dokuların sertliğine ve esnekliğine göre ultrasonografik olarak farklı görüntü elde edilir. Bu görüntüler renklendirildiğinde farklı dokular değişik renk oluştururlar. Ultrasonografik olarak bu özelliğin kullanıldığı yeni yönteme elastografi denir.
Elastografi Dokunun sertlik derecesine göre farklı renklerde olmak üzere 5 skor tespit edilmiştir. (kistik yapı skor 1, tümüyle sert yapı skor 5 olmak üzere)
Magnetik Resonans Görüntüleme (MRG) Meme kanserini göstermede Duyarlılık %85-100 Özgüllük %30-95
MRG Endikasyonları Yüksek riskli hastalarda Meme Ca tanısı almış kişilerde yayılımın değerlendirilmesi amacıyla Operasyon ve radyoterapi sonrası skar ile nüks ayırımı için İmplant meme değerlendirmesi Yoğun meme dokusu nedeniyle tanıda güçlük varsa
İlginiz için teşekkür ederim!