JAPONYA GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

JAPONYA GIDA İŞLEME MAKİNELERİ Hazırlayanlar Bora ESEN Arda OCAK T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Ağustos 2011

JAPONYA: GIDA İŞLEME EKİPMANLARI I. GİRİŞ Japonya daki gıda işleme makineleri pazar büyüklüğü, 240 milyar dolarlık gıda endüstrisi ve 314 milyar dolarlık gıda hizmetleri sektörü için önemli bir yardımcı rol üstlenerek 2009 yılında 4.29 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Birçok uluslararası otel ve restoranda batı mutfağına uygunluk ve büyük ölçekli işleme tesislerinde kullanıldığında işlem ve maliyet etkinliği de dahil olmak üzere ABD menşeilli gıda işleme ekipmanları Japon pazarında önemli avantajlara sahiptir. Bunun dışında ABD menşeili ekipmanlar HACCP, FDA ve ANSI gibi resmi olarak Japonya da tanınmamakla birlikte pazardaki oyuncular tarafından kalite ve güven göstergeleri olarak değerlendirilen ABD gıda güvenlik standartlarına uyum göstermektedir. Japonya daki 11 Mart 2011 felaketi radyasyon izleme ekipmanlarına ve özellikle en ciddi darbeyi alan kuzey Japonya daki deniz ürünleri işleme endüstrisine yönelik ani bir talep yaratmıştır. Gıda işleme ekipmanları için Japon pazarı oldukça rekabetçi bir yapıdayken ileri teknoloji ve ürünler sunan firmalar da sağlam pazar potansiyeline sahiptirler. Pazar fırsatlarına ulaşmak amacıyla firmalar bir distribütör veya makine ithalatında uzman ve yerel satış ağları, müşteri tercihleri, kontrol ve sertifikasyon gereklilikleri hakkında bilgi sahibi yerel bir temsilciye ihtiyaç duymaktadır. 1. Sektörde Pazar Talebi Japon Gıda Makineleri Üreticileri Derneği (JFMA) ne göre 2009 yılında Japonya da gıda işleme ekipmanları yıllık satış miktarı global ekonomik kriz sonucu bozulan ekonomik şartlar nedeniyle önceki yıla göre % 9.9 düşüşle 403.5 milyar yen ( 4.29 milyar dolar) olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde üretim ekipmanlarının geliştirilmesi, yeni ürünler ve var olan ürünlerin kalite kontrol yapısının geliştirilmesi için Japon gıda endüstrisi tarafından sermaye yatırımına ilişkin bazı işaretler ortaya çıkmıştır. Fakat azalan müşteri talebi ve düşük fiyatlı ürünlere yönelik trend Japon gıda endüstrisinde ekipman yatırımında düşüşe yol açmıştır. Henüz 2010 yılı rakamları mevcut olmasa da 2010 da beklenen yıllık satış rakamları bir önceki yıla göre % 8.2 lik artışla 436.8 milyar yen ( 4.96 milyar dolar) olmuştur. Ekonomi Ticaret ve Sanayi Bakanlığı verilerine göre Japonya gıda ürünleri makineleri yıllık üretimi bir önceki yıla göre % 20 lik artışla 2010 yılında 75.5 milyar yen (858 milyon dolar) olmuştur. Gıda endüstrisi yayımcısı Nikkan Keizai Tsushinsha ya göre gıda işleme ekipmanlarının son kullanıcılarından oluşan Japon gıda endüstrisi üretimi 2009 yılında22,537 milyar yen (240 milyar dolar), 2010 yılında 22,614 milyar yen (257 milyar dolar) olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılında ise 22,604 milyar yen (257 milyar dolar) olması beklenmektedir. Nikkan Keizai Tsushinsha Beverage & Food Statistics Monthly de Ocak 2011 deki raporunda Japonya nın azalan nüfusu nedeniyle Japon gıda endüstrisinin genel bir talep düşüşüyle karşılaştığını belirtmiştir. Düşük maliyetli ürünler için sektör rekabeti, kahve, peynir, yemeklik yağ, buğday soya fasulyesi ve şeker için hammadde fiyatlarındaki artışa rağmen gıda endüstrisinin deflasyonist şartları atlatmasını engellemektedir. 2010 da Japonya da yaz aylarındaki rekor seviyedeki sıcaklıklar dondurma ve alkolsüz içeceklere ekstra talep

yaratmıştır. Sektör dergisi, örnek olarak bira aromalı alkolsüz içeceklerin başarısında görülene benzer, Japon gıda endüstrisi için talep yaratmanın ve yeni ürün geliştirmenin önemine dikkat çekmiştir. Tarım, Orman ve Balıkçılık Bakanlığı na bağlı araştırma organizasyonu olan Gıda hizmetleri Endüstrisi Araştırma Enstitüsü ne göre Japon gıda hizmetleri endüstrisi 2009 yılında kişi başına tüketimdeki düşüşler nedeniyle bir önceki yıla göre % 1,8 düşüşle 29,484 milyar yen (314 milyar dolar) olarak gerçekleşmiştir. Pazar segmenti açısından, Japon gıda hizmetleri endüstrisi 2009 yılında yüzde olarak aşağıdaki kanallara ayrılmıştır: Fast food içeren restoranlar (% 42,9), paket servis restoranı (% 20.6), oteller (% 10.0), barlar (% 9.4), kahve/içecek ( %6.8), şirket kafeteryaları ( % 5.8), hastaneler ( % 2,7), okullar (% 1,7), bakım evleri (%1.0) ve havayolu ikram hizmetleri (% 1.0) 2009 yılında batı, Çin, Japon, aile restoranları, noodle dükkanları ve sushi barları dahil satışlar düşerken sadece fast food hizmetlerindeki satışlar % 1.5 artmıştır. Oteller H1N1 virüsünün yayılması sırasında azalan seyahatler sebebiyle satışlarında % 3.6 lıık düşüş yaşarken şirketler, okullar, hastaneler ve bakım evlerindeki satışlar % 1,6 düşmüştür. Kahve dükkanlarında satışlar % 3.0 içki mekanlarında ise % 3.9 luk düşüş yaşamıştır. Restoranlar ve barlar % 3.9, paket servis hizmetleri % 0.1 lik kayıp yaşamıştır. Japon Gıda Makineleri Üreticileri Derneği (JFMA) ne göre Japonya nın 2009 daki 4.29 milyar dolarlık gıda işleme ekipmanları yerel satışları şu bölümlere ayrılabilir: Ekmek ve şekerleme makineleri ( % 24,6), sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar ( % 11,2), içecek ürünleri makineleri (% 4,8), et işleme makineleri (% 3,9), deniz ürünleri işleme makineleri (% 3,9), fermente gıda ve bira makineleri ( % 3,5), pirinç ve arpa temizlenmesi için makineler (% 3.0), un öğütme makineleri ( % 2,5) ve noodle üretim makineleri (% 2,5). Kurutucular, taşıyıcılar, sıhhi tesisat, analitik/test ekipmanları vb. geniş ölçekli ekipmanlar gibi diğer gıda işleme makineleri geriye kalan % 40.2 ye karşılık gelmektedir. 2.Sektöre İlişkin Beklentiler JFMA uyumlu ithalat verilerine göre, genel gıda işleme makineleri ithalatı 2009 yılında önceki yıla göre % 15,8 düşüş yaşamıştır. Avrupa, ABD ve Asya daki büyük tedarikçilerin satışları sırasıyla % 8.9, % 39.8 ve % 8.4 oranlarında düşmüştür. Makine türlerine göre, et işleme makineleri % 20 oranında genişlemiş, ekmek ve şekerleme makineleri % 7,3 oranında artmıştır. Fermente gıda ve bira makineleri 36 katlık bir artış göstermiştir. Diğer taraftan içecek ürünleri makineleri % 32.4 oranında düşüş yaşamıştır. Sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar % 32, 1 oranında düşmüştür. Diğer tür makineler % 11,5 düşüş göstermiştir. Un öğütme makineleri % 4.5 oranında düşmüştür. Ülkeler bağlamında Almanya da satışlar % 12.0, ABD de % 40.1, İtalya ve İsviçre de Japonya ya ihracat % 14,7 ve % 5,9 düşüş göstermiştir. Çin in Japonya ya ihracatı % 11 artmıştır. Nikkan Keizai Tsushinsha ya göre azalan nüfusu ve deflasyonist baskılar nedeniyle Japonya nın toplam tüketimi artış göstermezken Japon gıda endüstrisinin 2011 yılında 257 milyar dolarda sabit kalması beklenmektedir.

Japon gıda endüstrisinin 2011 yılında aşağıdaki bölümlere ayrılabilir: Meşrubatlar ( % 16,5), alkollü içecekler (% 15,4), şekerleme ( % 10.6), un ve unlu mamüller (% 10.1) süt ve süt ürünleri (% 8.2), yağlar/baharatlar (% 8.3), şeker ve donmuş gıdalar hariç işlenmiş tarım ürünleri (% 7.5), meşrubatlar hariç alkolsüz içecekler (% 4.1), deniz ürünleri ( % 3.3), et ürünleri ( % 3.0), Donmuş gıdalar (% 2.8) şeker/ tatlandırıcılar (% 2.1), deniz tabanı ürünleri (%1.4), içecekler hariçbkonserve ve şişelenmiş ürünler (% 1.0) Nikkan Keizai Tsushinsha öngörüsüne göre 2011 Pazar büyüklükleri aşağıdaki gibi olacaktır: Sağlık gıdaları (% 2.9), dondurulmuş gıdalar (+% 1.7) şeker/ tatlandırıcılar (+% 1.4), şekerleme (+% 0.8) alkolsüz içecekler (+% 0.8), un ve un ürünleri (+% 0.6), meşrubatlar (+%0.5) sterilize edilmiş ambalajlı ürünler ( + %0.2) yağlar/baharatlar (%0), işlenmiş tarım ürünleri ( % 0.2), et ürünleri ( % 0.5) süt ve süt ürünleri ( % 1.1) alkollü içecekler ( % 1.6), deniz ürünleri ( % 3.0), ve konserve ve şişelenmiş ürünler ( % 3.0) 11 Mart 2011 de Japonya nın kuzey kesimi ciddi bir deprem, tsunami ve nükleer kaza yaşadı. Yano Araştırma Enstitüsü ne göre felaket sonrası Japonya ile yakın ilişki içinde olan ekonomiler üzerindeki etkisine ilişkin bir değerlendirmeye göre önümüzdeki 4 yılda 138.6 milyar dolarlık yeniden yapım ve tadilat talebi ortaya çıkacağı öngörülmektedir. Rapora göre müteahitlik projelerine odaklanan büyük bir toparlanmaya rağmen nükleer kazanın uzun dönem etkilerinin çözülmesi daha geniş ölçekte endüstrinin düşen tüketim talebi, güç kaynağı kesintileri, artan enerji maliyetleri ve radyasyonun muhtemel etkileri doğrultusunda üretim, dağıtım, tüketim ve hizmetler bakımından olumsuz etkiler yaratacağı düşünülmektedir. Raporda ayrıca gıda sektöründe ve diğer sektörlerde bazı fırsatlardan bahsedilmektedir: 1) Şişe su, konserve gıdalar ve ekmek pasta vb ürünlere ani talep artışı gibi kısa dönem (6 ay) etkiler 2) Tedarik zincirlerinin yeniden oluşturulması ve ithal malların genişlemesi ve yerel hammaddelerdeki kesintiler nedeniyle hammaddelerin sürekli temini için şirket ortaklıkları gibi orta vadeli etkiler ( 6 aydan 3 yıla) 3) Japon firmalarının birleşme ve denizaşırı pazarlarda yatırımı ile Japon gıda sektörünün yeniden organizasyonu gibi uzun dönem ( 3 yıl ve daha fazla) etkiler Raporda bunun dışında sektörle ilgili olarak bazı kaygılar da öngörülmektedir: 1) Balık sayısının azalmasına yol açan etkiler, kıyı bölgelerde temel olarak balık işleme endüstrileri olmak üzere dağıtım merkezleri kısa dönemli etkiler ile bira üretimi, pasta ve ekmek üretimine yönelik zararlar ve tsunami ile nükleer kaza sebebiyle ekilebilir araziye radyasyon bulaşması ve kaybı 2) Büyük icatlara bağlı deflasyon baskıları, çevre kirliliği, radyasyonun muhtemel etkileri hakkında kaygılar, tüketici alımlarının düşmesiyle birlikte talepteki daralma, enerji kısıntıları sebebiyle doğu Japonya da gıda kaynağı yeterliliğinin eskiye dönmesinde gecikme, fiyat artışlarına yol açabilecek şekilde batı Japonya da tarım üretimi talebinde artış gibi orta vadeli etkiler 3) Birincil hammadde işleyen gıda üreticilerinin rekabetçilik düzeyinde düşüş, yerel gıdalar talebi düşürecek biçimde Çin ve diğer ülkelerden yapılacak ithalatta artış, yerel balıkçılık ve tarımsal endüstride üretim düşüşü gibi uzun vadeli etkiler. Yano raporunda belirtilmemekle birlikte deniz kıyısı bölgelerinde balıkçılıkla ilgili bazı düzelmelerin yaşanmasıyla ilgili olarak deniz ürünleri işleme ekipmanlarına ve tarımsal

ürünler ile işlenmiş gıdalara radyoaktif bulaşmayı izleme amaçlı araçlara yönelik bir talep artışı beklenmektedir. Tarım Balıkçılık ve Orman Bakanlığı nın 2008 yılındaki balıkçılığa ilişkin sayımlarına göre Mart 2011 de en ciddi hasar gören alanlar olan Aomori, Iwate, Miyagi, Fukushima, Ibaraki bölgelerinde 66 toptan balık marketlerindeki balık yakalama miktarı 927,710 ton ( 2.688 $) (toplam tonajın % 12.9 u ve ulusal miktarın % 7.2 si) 985 balık işleme fabrikası ve 805 donmuş gıda tesisi ile1391.5 milyon RT kapasitesi bulunmaktadır. Rapora göre farklı türde ve kalitede balıkçılık ürünleri içeren toptan balık marketleri ile hijyen ekipmanı üretim merkezi sayısı olarak: 51 deniz suyu sterilize sistemi, 47 buz makinesi ve buz kıracağı marketi, 3 işleme ekipmanı marketi belirlenmiştir. Tsunaminin etkili olduğu kıyı bölgelerde ulusal gazete Yomiuri Shimbun un raporuna göre yaklaşık 320 balıkçılık alanı ve 20000 balık teknesi zarar görmüş durumdadır ve bu 10.2 milyar dolara karşılık gelmektedir. Bu durumun yeniden iyileştirilmesi ile balıkçılık kapasitesinin yeniden oluşturulması ilerleyen dönem için deniz ürünleri işleme ve ilgili ekipmanlar hakkında orta ve uzun dönemde önemli potansiyel fırsatlar sunabilir. Felaketler elde kullanılan radyasyon dosimetreleri ve laboratuar analiz aletlerinden radyasyon belirleme aygıtları ve test hizmetlerine kadar birçok hizmet talebinde de ani bir artışa neden olmuştur. 8 Nisan 2011 de hükümetin gıda güvenlik danışma organı olan Japon Gıda Güvenliği Komisyonu gıda ürünlerinde radyoaktif parçacıklara ilişkin bir acil durum raporu yayımlamıştır. Rapor sebzeler, deniz ürünleri ve diğer yerel marketlerde ve Japonya dan ihraç edilen ürünlerde bulunan yıllık kabul edilebilir radyoaktif idodine seviyelerini içermektedir. Japonya daki gıda işleme ekipmanları pazarı yaklaşık olarak % 95 oranında, yerel olarak ise % 5 oranında ithalattan oluşmaktadır. Japon Gıda Makineleri Derneği (JFMA) üyesi 150 firma bulunmaktadır. JFMA listesinde aşağıdaki ürün grupları yer almaktadır: 1) Pirinç öğürme makineleri 2) Değirmen makineleri 3) Şehriye üretim makineleri 4) Ekmek ve şekerleme makineleri 5) Sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar 6)Meşrubat üretim makineleri 7) Et işleme makineleri 8) Deniz ürünleri işleme makineleri 9) Tarım ürünleri işleme makineleri ve ekipmanları 10) Hazır gıda işleme makineleri ve ekipmanları 11) Kalite yönetimi ekipmanları 12) Kurutucu makineler 13) Fermente gıda ve bira makineleri 14) Çevresel ekipmanlar 15) Analiz / test ekipmanları 16) Taşıyıcı ekipmanlar 17) Gıdayla ilişkili ekipmanlar aksam ve parçalar

Gıda işleme makineleri ve gıda ekipmanları için olduğu kadar gıda sektöründe uzmanlaşmış ticari firmalar, tamamlayıcı ürün temsilcisi üreticiler, denizaşırı üreticilerin Japonya daki şubeleri ithal ürünlerinin pazarlanmasında önemli rol oynamaktadır. 3. Muhtemel Alıcılar Ekonomi Ticaret ve Endüstri Bakanlığı 2008 yılı üretici sayımlarına göre 10 ve daha fazla çalışana sahip gıda ürünleri üreticileri kurum sayısı anlamında Japonya daki en geniş sektörü temsil etmektedir. Gıda ürünleri üreticilerinin toplam sayısı toplam üretici sayısının (137.097 firma) % 14.1 ini oluşturan 19.146 firma olarak açıklanmıştır. Meşrubat, tütün ve hayvan yemi üreticilerinin sayısı ise 2.397 yi bulmaktadır. (% 1.8) 2006 yılındaki İçişleri ve İletişim Bakanlığı raporuna göre ise gıda hizmetleri sektöründeki toplam firma sayısı 74.814 tür. Bunun 49.840 ını restoran işletmecileri, 17363 ünü barlar, 7.611 ini gıda/catering hizmetleri oluşturmaktadır. 4. Pazara Giriş Japonya da temsilcilik sahibi olmayan firmalara yerel temsilciler ile sektör bilgisine ve potansiyel kullanıcılara yönelik teknoloji ve ürünlerini pazarlama teknik kapasitesine ve kurulu satış ağları sahip üretici ve dağıtımcılarla ortaklık tavsiye edilmektedir. FOOMA Japan ve benzeri büyük sektörel ticari etkinliklere katılım da potansiyel hedef kitleye ürünleri tanıtmak açısından da etkili bir yoldur. FOOMA JAPAN fuar, seminer ve konferanslardan oluşan yıllık sektörel önemli bir etkinliktir. 2010 da % 47 si gıda ürünleri üreticisi, % 12 si gıda ekipmanları ve üreticileri, % 9 u ticari firmalar, % 5 i dağıtıcılar, % 3 ü perakendeci ve % 2 si hizmet sağlayıcılar olmak üzere toplam 102.651 ziyaretçi çekmiştir. 5. Pazardaki Sorunlar ve Engeller Japonya DTÖ kuralları doğrultusunda gıda işleme makineleri ve ilgili ürünlere (HS8427, 8438) ithalat vergisi koymamaktadır. Pazara girişle ilgili tek sorun ihracatçıların sadece yerel üreticilerle değil pazarda halihazırda kurulu bulunan büyük markalar arasındaki rekabetçi pazar ortamıdır. Dil ve metrik sistem voltaj ( 50/60 Hz) ve yerel birtakım özellikler firmaların yerel ihtiyaçlara ve gereksinimlere uyum sağlamasını gerektirebilir. ABD menşeili gıda işleme makinelerinin Japon pazarındaki avantajı batı mutfağına yakın birçok otel ve restoranla olan uyumdur.

II. JAPONYA NIN DIŞ TİCARETİ Alt Ürünler İtibariyle Japonya nın Gıda İşleme Makineleri İthalatı (bin dolar) GTİP Ürün Adı 2007 2008 2009 2010 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 3.308 5.844 4.914 6.066 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 183 828 2.002 1.180 8421.11 Sütten krema ayırıcılar (ekremözler) 1.218 381 145 309 8434.10 Süt sağma makineleri 3.704 5.445 3.028 3.351 8434.20 Sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar 16.902 5.733 1.480 1.218 8434.90 Sütçülükte kullanılan makine ve cihazların aksam ve parçaları 10 6 7 8 8435.10 Şarap, meyve suları vb. için kullanılan makine ve cihazlar 1 353 808 743 8435.90 Şarap, meyve suları vb. için kullanılan makinelere ait aksam ve parçalar 167 286 144 90 8437.10 Tohum, hububat ve baklagillerin temizlenmesi için makine ve cihazlar 6.135 3.220 6.134 5.016 8437.80 Hububat ve baklagillerin öğütülmesi, işlenmesi için makine ve cihazlar 5.323 4.283 4.541 6.045 8437.90 Tohum ve tane işleme makinelerinin aksam ve parçaları 4.065 4.019 5.579 4.649 8438.10 Ekmek, pasta, bisküvi, makarna vb. imali için makine ve cihazlar 13.672 15.183 18.057 14.477 8438.20 Şekerleme, kakao ve çikolata imali için makine ve cihazlar 25.973 22.922 28.170 36.788 8438.30 Şeker imaline mahsus makine ve cihazlar 0 2.601 955 7 8438.40 Biracılığa mahsus makine ve cihazlar 0 22 888 128 8438.50 Etleri / kümes hayvan etlerini hazırlayan makine ve cihazlar 22.976 18.800 25.042 27.734 8438.60 Sebze, meyve ve kabuklu yemişlerin hazırlanmasına mahsus makine ve cihazlar 2.927 2.339 3.953 1.762 8438.80 Yiyecek içecek sanayisinde kullanılan diğer makine ve cihazlar 20.733 21.741 19.260 17.908 8438.90 Yiyecek içecek sanayisinde kullanılan makine ve cihazların aksam ve parçaları 23.581 27.238 25.180 25.219 8479.20 Hayvansal bitkisel katı ve sıvı yağların çıkarılmasına mahsus makine ve cihazlar 717 479 916 1.371 TOPLAM 162.458 148.212 157.972 162.352 Kaynak: Trademap

Ülkeler İtibariyle Japonya nın Gıda İşleme Makineleri İthalatı (bin dolar) 2007 2008 2009 2010 Almanya 31.578 34.760 37.960 50.469 ABD 22.337 16.250 21.328 19.590 Çin 9.723 10.249 14.868 14.450 Hollanda 19.210 15.743 16.084 12.338 İsviçre 14.607 11.629 11.197 11.479 Danimarka 7.020 12.209 9.479 9.630 İtalya 11.241 12.245 12.024 7.934 Fransa 11.646 7.053 8.264 7.061 Güney Kore 3.722 4.302 4.655 5.718 İsveç 4.267 5.967 4.743 4.328 İngiltere 3.883 2.439 4.884 3.735 Tayvan 2.589 2.947 3.145 2.952 Avustralya 1.738 2.046 294 2.488 Avusturya 1.523 1.616 969 1.391 Polonya 696 696 783 1.272 İspanya 1.903 1.796 753 1.200 Kanada 1.278 848 1.460 1.023 İzlanda 1.145 981 1.033 929 Belçika 654 457 367 853 Yeni Zelanda 5.595 8 50 686 Diğer ülkeler 3.959 3.976 3.594 2.832 TOPLAM 162,458 148,212 157,972 162,352

III. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ Alt Ürünler İtibariyle Türkiye nin Gıda İşleme Makineleri İhracatı (bin dolar) GTİP Ürün Adı 2007 2008 2009 2010 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 6.013 7.289 9.590 9.184 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 1.415 3.554 1.988 2.521 8421.11 Sütten krema ayırıcılar (ekremözler) 321 629 250 617 8434.10 Süt sağma makineleri 5.894 12.223 6.986 8.298 8434.20 Sütçülükte kullanılan makine ve cihazlar 2.771 6.293 7.658 10.088 8434.90 Sütçülükte kullanılan makine ve cihazların 1.755 2.467 2.352 2.784 aksam ve parçaları 8435.10 Şarap, meyve suları vb. için kullanılan makine ve cihazlar 630 935 736 590 8435.90 Şarap, meyve suları vb. için kullanılan makinelere ait aksam ve parçalar 33 9 200 218 8437.10 Tohum, hububat ve baklagillerin temizlenmesi için makine ve cihazlar 8437.80 Hububat ve baklagillerin öğütülmesi, işlenmesi için makine ve cihazlar 11.273 17.208 28.554 17.213 88.525 117.468 107.761 122.746 8437.90 Tohum ve tane işleme makinelerinin aksam ve parçaları 8438.10 Ekmek, pasta, bisküvi, makarna vb. imali için makine ve cihazlar 8438.20 Şekerleme, kakao ve çikolata imali için makine ve cihazlar 14.557 25.503 19.765 26.300 19.365 24.665 27.091 26.699 11.177 10.836 12.762 14.571 8438.30 Şeker imaline mahsus makine ve cihazlar 1.201 7.201 3.948 8.042 8438.40 Biracılığa mahsus makine ve cihazlar 235 1 0 0 8438.50 Etleri / kümes hayvan etlerini hazırlayan makine ve cihazlar 8438.60 Sebze, meyve ve kabuklu yemişlerin hazırlanmasına mahsus makine ve cihazlar 8438.80 Yiyecek içecek sanayisinde kullanılan diğer makine ve cihazlar 8438.90 Yiyecek içecek sanayisinde kullanılan makine ve cihazların aksam ve parçaları 2.187 2.395 1.038 2.178 3.786 6.000 5.162 7.283 5.673 6.682 5.845 4.935 9.286 12.456 7.928 11.370 8479.20 Hayvansal bitkisel katı ve sıvı yağların 15.956 20.186 16.767 10.688 çıkarılmasına mahsus makine ve cihazlar TOPLAM 202.054 283.999 266.379 286.325

Ülkeler İtibariyle Türkiye nin Gıda İşleme Makineleri İhracatı (bin dolar) 2007 2008 2009 2010 Kazakistan 22.200 19.019 26.332 22.233 Azerbaycan 7.635 10.705 12.786 21.888 İran 13.673 17.043 15.257 21.588 Mısır 4.601 9.578 18.340 14.621 Rusya 13.275 21.448 10.256 14.266 Irak 5.729 13.756 16.441 13.905 Suriye 7.245 17.309 19.681 12.157 Libya 2.328 10.731 4.698 11.751 Cezayir 4.679 13.364 9.536 8.376 Mersin Serbest Bölge 8.078 16.261 1.738 8.241 Nijerya 713 1.331 3.234 7.768 Özbekistan 4.957 4.097 3.691 7.751 Bulgaristan 7.778 6.416 5.403 6.880 Ukrayna 3.194 3.551 3.487 6.289 Sudan 3.564 4.679 7.489 6.087 ABD 1.379 1.605 1.232 6.081 Almanya 4.401 4.955 4.414 5.078 İtalya 5.693 3.138 6.108 5.023 Hollanda 4.090 4.860 4.629 4.794 Gürcistan 8.297 4.410 3.255 4.742 Diğer ülkeler 68.546 95.742 88.376 76.807 TOPLAM 202.054 283.999 266.379 286.325 Japonya nın ithalatında gıda işleme makinelerinin sahip olduğu konum dikkate alındığında son yıllarda söz sahibi olan ülkelerin büyük çoğunluğunun özellikle global ekonomik krizin etkisiyle Japonya ya ihracat düzeylerinde bir düşüş yaşadıkları görülmektedir. Kriz sonrası dönemdeki düzelme süreci Almanya ve İsviçre gibi bazı ülkelerde gözlenirken daha önce gıda işleme makineleri konusunda Japonya ithalatında yer tutan birçok ülke henüz 2008 rakamlarına ulaşamamıştır. Özellikle Almanya nın kriz döneminde dahi Japonya ya olan gıda işleme makineleri ihracatı sürekli artış göstermiş, kriz etkilerinin geçtiği 2010 yılında ulaşılan rakam 50 milyon dolar seviyesini aşmıştır. Kriz döneminde az kayıpla çıkıp Japonya ya ihracatını arttıran bir diğer ülke de Güney Kore dir. 2008 deki 4 milyon dolar seviyesindeki ihracatı 2010 yılında gelindiğinde kriz döneminde de artış trendini sürdürerek 6 milyon dolar seviyesine yaklaşmıştır. Türkiye nin ihracatında gıda işleme makineleri ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında genel anlamda coğrafi yakınlıktan kaynaklanan ilişkilerin olduğu Rusya, İran, Mısır, Irak, Azerbaycan, Libya gibi ülkelerin 10 milyon dolar seviyesinin üzerinde ihracat yapılan ülkeleri oluşturduğu görülmektedir. Özellikle Azerbaycan a yapılan gıda işleme makineleri ihracatında son 4 yılda önemli aşama kaydedildiği söylenebilir. Özellikle kriz sonrası dönemde 10 milyon dolardan 20 milyon doların üstüne çıkan ihracat rakamları önemli göstergelerdir.

Türkiye nin ihraç ettiği alt ürünler itibariyle gıda işleme makineleri tablosuna bakıldığında hububat ve baklagillerin öğütülmesi, işlenmesi için makine ve cihazlar alt ürün grubu 122 milyon dolarlık ihracatla potansiyel ihracat noktasına en önemli grubu oluşturur. İhracat potansiyeli anlamında da kinci sırada ekmek, pasta, bisküvi, makarna vb. imali için makine ve cihazlar alt grubu yer almaktadır. Japonya nın gıda işleme makineleri sektöründe ithalat potansiyelinde bakıldığında şekerleme, kakao ve çikolata imali için makine ve cihazlar alt ürün grubunun 36 milyon dolar seviyesinde önemli bir ithalat olanağı yarattığı söylenebilir. Yiyecek içecek sanayisinde kullanılan makine ve cihazların aksam ve parçaları alt grubu da Japonya nın ithalatında önemli bir yer tutmakla birlikte Türkiye nin de ihracatında 10 milyon dolar seviyesini aştığı önemli bir ürün grubu olması önemlidir. 7 10 Haziran 2011 tarihinde Japonya nın Tokyo şehrinde Japonya Gıda Makineleri Üreticileri Derneği tarafından düzenlenen FOOMA JAPAN 2011 Uluslararası Gıda Makineleri ve Teknolojisi Fuarına katılım sağlanmış ve edinilen izlenimler doğrultusunda gıda işleme makineleri ihracatı konusunda Türkiye nin diğer ülkelerle rekabette birtakım eksiklikler yaşadığı ve bu anlamda sektöre yönelik olarak rekabet şansının zayıf olduğu saptanmıştır. Info standa yapılan ziyaretler sırasında firma temsilcileri ve diğer katılımcılar Türkiye nin gıda sektörüne yönelik ürünlere büyük oranda ilgi göstermişler ve bilgi taleplerinde de genellikle gıda ürünlerine yönelik isteklerde bulunmuşlardır. Gıda işleme makineleri sektörüne yönelik eksikliklerle ilgili görüşü paylaşan Tokyo Ticaret Müşavirliği de katılım sağlanan makine fuarına Türkiye'nin tanıtımını açısından önem atfedildiğini bildirmiştir.