6 BÖÜM MERCEER ME SRU - Eİ SRUARN ÇÖZÜMERİ 4 x Z Şekile örülüğü ibi, ışık ışını ine kenarlı mereğe noktasınan eliğinen kırılıktan sonra i Z arasına keser a lın ke nar lı mer e ğin ek se ni ne pa ra lel e len Ι ışın uzan tı sı oak tan e çe ek şe kil e kı rı lır İn e ke nar lı mer e ğe en e len ışın (mer kezen) e çe ek şe kil e kı rı lır Bu u rum a ay na ile mer ek ara sın a ki uzak lık x olur x x x Her aralığa x iyelim x noktası her iki mereğin oak noktasıır Şekile örülüğü ibi, merekler arasınaki uzaklığı, olur x x olur x 6 x x x x x x x x x Şekile örülüğü ibi, merekler arasınaki uzaklığı, olur Her aralığa x iyelim x x x olur Buna öre, > olur 6 PTİ
7 ME SRU - Eİ SRUARN ÇÖZÜMERİ x x x T x ıı ı Her aralığa x iyelim x x x olur x Şekile örülüğü ibi, nokt ışıklı isminen çıkan ve öne üzlem aynaan yansıyan, sonra a ine kenarlı merekten kırılan ışınların oluşturukları örüntü noktasınaır 8 9 T Mereğe ışın noktasınan eliğinen kırılıktan sonra en eçer Çukur aynaya ışın oaktan eliğinen şekileki yolu izleyerek ışarı çıkar B T Z A Şekile örülüğü ibi, noktasına konulan AB ışıklı isminin üzenekteki son örüntüsü sonsuza oluşur Şekile örülüğü ibi, mereği ine kenarlı ve oak uzaklığı ir 0 A H B B T Z B H H l k l k isim Cismin örüntüsü şekileki ibi olur pere A H H AB ışıklı isminin çukur aynaaki ilk örüntüsü noktasına oluşur H H, ters ve erçektir A PTİ 7
4 4 Şekile örülüğü ibi, nokt ışıklı isminin üzlem aynaaki örüntüsü 4 noktasına oluşur ıı ı ME SRU - TEİ SRUARN ÇÖZÜMERİ şı ğın iz le i ği yo la ba - kılı ğın a, 0 m, 0 m alın ı ğına, mer e ğin oak uzak lı ğı, + 0 0 60 m olur 0m 0m M CE VAP T x x x x x T Şekile örülüğü ibi, nokt ışıklı isminin üzenekteki son örüntüsü noktasına oluşur Her aralığa x iyelim Mereğin oak uzaklığı, x 6 i i k k x olur Çukur aynanın oak uzaklığı x x olur x Buna öre, olur x Cisim ine kenarlı mereğin oağına oluğunan örüntüsü sonsuzaır Sonsuzaki ismin örüntüsü ise kalın kenarlı mereğin oağına oluşur Bu uruma örüntünün kalın kenarlı mereğe olan uzaklığı yalnıza kalın kenarlı mereğin oak uzaklığına bağlıır x x x x x T x x alnız iae oğruur Her aralığa x iyelim Mereğin oak uzaklığı x x olur Çukur aynanın oak uzaklığı, x olur Buna öre, x olur x 8 PTİ
4 ME SRU - 4 TEİ SRUARN ÇÖZÜMERİ M N İne kenarlı merekte M noktasınaki ismin örüntüsü noktasına olur T İne kenarlı merekte eki ismin örüntüsü e olaağınan, noktası, ine kenarlı mereğin oak noktasıır x x x x x x Her aralığa x iyelim mereğinin oak uzaklığı, x olur mereğinin oak uzaklığı, x olur Buna öre, olur x Her aralığa x iyelim Mereğin oak uzaklığı, x 4 x olur Çukur aynanın oak uzaklığı ise, + x olur Buna öre, olur 6 T x x x x Her aralığa x iyelim x olur olur Buna öre, x olur Her aralığa x iyelim Mereklerin oak uzaklıkları, x olur olur Buna öre, x olur PTİ 9
x x x Her aralığa x iyelim İne kenarlı mereğin oak uzaklığı Her aralığa x iyelim x x olur alın kenarlı mereğin oak uzaklığı, x x olur x Buna öre, 4 olur x x 6x x 6x x x x olur 4 A A ı B ı B 0m 0 m H oluğunan örüntüsünün mereğe olan H uzaklığı, H H 0 m olur m olur olur Cismin ve örüntüsünün mereğe olan uzaklığı, 0 0 6 x x x x x x x Her aralığa x iyelim alın kenarlı mereğin oak uzaklığı, x olur İne kenarlı mereğin oak uzaklığı, olur Buna öre, x olur 60 PTİ
ME SRU - TEİ SRUARN ÇÖZÜMERİ 4 n m n n n o n n alın kenarlı, ine kenarlı mereklerin ve sayam ortamın ışığı kırma inisleri n, n, n o arasına ve ışın la rı nın iz le ik le ri yol an mer e ğin özellik e ğiş tir me i ği ni an lı yo ruz n m > n ve n m > n olur Mer e ğin oak uzak lı ğı or ta mın kı rıl ma in isiy le oğ ru oran tı lı ola a ğın an n > n olur Bu u rum a, kı rıl ma in is le ri ara sın a n m > n > n iliş ki si var ır CE VAP E n > n o > n ilişkisi varır k rm z n n mavi n o merek ışını ağıttığınan kalın kenarlı merek özelliği östermiştir n o > n olur merek ine kenarlı merek özelliği östermiştir n > n o olur ve ine kenarlı mereklerin ve sayam ortamın ışığı kırma inisleri n, n, n o arasına n > n o > n ilişkisi varır Mavi ışık ışını merekten kırılıktan sonra i - arasına kesebilir (n mavi > n kırmızı ) 6 n n n o n Bir mereğin oak uzaklığı; m n n r + r n eşit li ğin e ö rül ü ğü i bi or ta mın kı rıl ma in i si ve eğ ri lik ya rı çap la rı ile oğ ru, mer e ğin kı rıl ma in isiy le ters oran tı lı ır ia e oğ ru, ia e yan lış tır uzak lı ğı ar tı rıl ı ğın a ışın yi ne ek se ne para lel e le e ğin en, ışın mer e ğin oa ğı olan en e çer ia e yan lış tır o n m alın kenarlı mereğin, ve sayam ortamlarının ışığı kırma inisleri n m, n, n arasına n > n m > n ilişkisi varır PTİ 6
ME SRU - 6 Aİ SRUARN ÇÖZÜMERİ hava iekil- iekil- hava br iekil- 4 Şekil- eki ine kenarlı mereğin oak uzaklığı ir Şekil- eki ine kenarlı mereğin oak uzaklığı ir Buna öre, Şekil- e ışık ışını yolunu izler 4 br br olur iekil- Sistemin oak uzaklığı, sistem sis sis br olur Buna öre ışık ışını yolunu izler 0m 60m iekil- iekil- 60m iekil- İne kenarlı mereğin oak uzaklığı: 60 0 m olur Sistemin oak uzaklığı: 60 m olur alın kenarlı mereğin oak uzaklığı: 60 0 & 0 m olur 0 60 iekil- 4 br br olur Sistemin oak uzaklığı, + sis sis sis + & br olur sis Sistem kalın kenarlı merek özelliği österir Buna öre, ışık ışını 4 yolunu izler 6 PTİ
TEST ÇÖZÜMER MERCEER 4 α α N N P R α açı la rı eşit ol u ğu na ö re, N olur nok ta sı ka lın ke nar lı mer e ğin oak nok ta sı ır N nok ta sı a in e ke nar lı mer e ğin oak nok ta sıır Buna öre; olur nok ta sı, oak uzak lı ğı olan mer e ğin mer kezi olur br R noktası, oak uzaklığı olan mereğin oak noktası olur br Buna öre; olur şının izleiği yol şekileki ibi olur + olur V 4br br br ve V numaralı ışınlar üzlem aynaan yansır 6 ortamına; n > n olur ortam P Şekile örülüğü ibi, üzenekteki tümsek aynanın tepe noktası noktasınaır or ta mın a; merek özel lik e ğiştir i ği ne ö re, n > n olur Buna öre, n > n > n olur ortam PTİ 6
7 0 P 0m 0m ışını şekileki yolu izler iekil- iekil- Şekil- e mereğinin oak uzaklığı, 0 m ir 8 sol sa Şekil- e sistemin oak uzaklığı, sis 0 m ir mereğinin oak uzaklığı, + sis + & m 0 0 ışı nı nın ken i üze rin en e ri ön me si için merek ten kı rı lan ışın çu kur ay na nın mer ke zin en eç me li ir Çu kur ay na sa ğa oğ ru me sa esin e kay ı rıl ma lı ır olarak bulunur 9 h a a h mereğinin oak uzaklığı a, mereğinin oak uzaklığı a ır mesaesi yarıya iniriline, a a ışın şekileki yolu izler 64 PTİ
TEST ÇÖZÜMER MERCEER 4 am am su iekil- iekil- + 6 6 br olur + 4 4 4 br olur Cam-ha va or ta mı na ö re, am-su or ta mın a ışı nı a ha az kı rı lır şın yo lu nu iz ler 4br br Buna öre; olur 4 6 4 br & 4 br olur T M V iekil- iekil- uzaklığı, olur Mer ek şe kil e ki i bi ke si lin e me e ğin oak nokta sı ilk u ru ma ö re a ha bü yük olur Bu na ö re ışın yo lu nu iz ler 7 am sol sa, me sa e sin e ki is mi nin in e ke nar lı mer ekte ki ö rün tü sü ı e olur ı nün üz lem ay naa ki ö rün tü sü ise nok ta sın a ıı ola rak olu şur ışık kaynağınan çıkan ışın şekileki ibi bir yol izler Görüntü noktasına oluşur yarı oğruur Görüntü erçektir yarı oğruur Görüntü nin ışına olur yarı yanlıştır PTİ 6
8 k rm z yelil ırmızı ışın yeşile öre aha az kırılır 9 Cismin ve örüntüsünün mereğe olan uzaklığı, Şekile örülüğü ibi, ışık ışını kalın kenarlı merekten ayrılırken yolunu izler H H 80 80 4 80 0 m 60 m İne kenarlı mereğin oak uzaklığı, + + 0 60 4 60 m olur alın kenarlı mereğin yakınsaması,, iyoptri olur 04, İne kenarlı mereğin yakınsaması, + 0,, + iyoptri olur + br İkini mereğin oak uzaklığı br ir Buna öre, olur İne kenarlı mereğin oak uzaklığı, m 00 m olur 66 PTİ
Aı ve Soyaı : Sınıı : Numara : Alığı Not : Bölüm azılı Soruları (Merekler) ÇÖZÜMER 4 x x x x x x x T şık lı nok ta sal is mi nin üz lem ay na a ki ö rüntü sü T nok ta sın a olu şur x x x x T x x Her aralığa x iyelim Mereğin oak uzaklığı x olur Her aralığa x iyelim + + x 7 x & x 7 x x Buna öre, olur x 7 8 olur x 7 Aynanın oak uzaklığı, x x olur Buna öre, olur x T ışık ışını optik sisteme şekileki yolu izleyerek yoluna evam eer 6 n ışık ışını optik sisteme şekileki yolu izleyerek yoluna evam eer n m n İne kenarlı mereğin, ve sayam ortamlarının ışığı kırma inisleri n m, n, n arasına n m > n > n ilişkisi varır PTİ 67
7 A x B B ı S A ı 0 m H oluğunan örüntüsünün mereğe olan H uzaklığı, H S H S 0 S 0 m olur 9 a) mereğinin yakınsaması +4 iyoptri oluğunan oak uzaklığı, 0, m m olur 4 b) mereğinin yakınsaması iyoptri oluğunan oak uzaklığı, 0, m 0m olur ) Z mereğinin yakınsaması, Z + 4 olur ak uzaklığı, Z 0, m 0m bulunur Z 8 S 0 0 0 m olur Cismin mereğe olan uzaklığı, H H 0 60 m olur Cisim ile örüntüsü arasınaki uzaklık, x 60 0 40 m olur mereğinin oak uzaklığı, + sis + 4 4 4 4 olur 4 0 H H + 40 A ı H B ı A 40m H B Cismin ve örüntüsünün mereğe olan uzaklığı, H H 40 + + 40 40 0 m olur 60 m olur Mereğin oak uzaklığı 0 60 60 0 m olur 68 PTİ