Prof. Dr. fiermin TEK NALP Ruhdan UZUN LET fi M ARAfiTIRMALARI ve KURAMLARI T pk 4. Bask
Yay n No : 2988 letiflim Dizisi : 106 3. Bask - Eylül 2009 - STANBUL 3. Bask dan (T pk 4. Bas m) Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 333-013 - 4 Copyright Bu kitab n bu bas s için Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye aittir. Her hakk sakl d r. Hiçbir bölümü ve paragraf k smen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : Beta Bas m A.fi. Bask - Cilt : Pasifik Ofset Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3 Baha fl Merkezi A Blok Avc lar / STANBUL Tel: (0212) 412 17 77 (Sertifika No. 12027) Kapak Tasar m : Evren Kayhan Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.fi. (Sertifika No. 16136) Narl bahçe Sokak Damga Binas No: 11 Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 511 36 50 www.betayayincilik.com
Ç NDEK LER G R fi...1 B R NC BÖLÜM TOPLUMB L M VE D S PL NLER ARASI L fik LER 1.1. Toplumbilimin Temelini Atanlar...5 1.1.1. Ondokuzuncu ve Yirminci Yüzy lda Toplumbilim...10 1.2. Toplumbilimde Disiplinleraras l k...14 1.2.1. Toplumbilim ve Sosyal Antropoloji...14 1.2.2. Toplumbilim, Psikoloji ve Sosyal Psikoloji...15 1.2.3. Toplumbilim ve Ekonomi...16 1.2.4. Toplumbilim ve Siyaset Bilimi...17 1.2.5. Toplumbilim, Tarih ve Felsefe...18 1.2.6. Toplumbilim ve letiflim...19 K NC BÖLÜM LET fi M B L M N N DEOLOJ K TEMELLER 2.1. letiflim Biliminde Temel Yaklafl mlar...23 2.1.1. Pozitif Yaklafl m...26 2.1.2. Yorumsal Yaklafl m...30 2.1.3. Elefltirel Gerçekçi Yaklafl m...33 2.2. Yaklafl m Siyasalar ve Sorumluluklar...38 2.3. Anaak m letiflim Araflt rmalar ve deoloji: Tutucu Bak fl...39 2.3.1. Deneycilik...39 2.3.2. Yap sal fllevselcilik...41
IV Ç NDEK LER 2.3.3. Davran flç l k ve Al flverifl (Takas)...45 2.3.4. Simgesel Etkileflimcilik ve Kültür...47 2.3.5. Rol Kuram...48 2.3.6. deolojilerin Sonu...49 2.4. De iflimci letiflim Araflt rmalar ve deoloji: Elefltirel Bak fl...52 2.4.1. Felsefi Kökenleri...52 2.4.2. Diyalektik, Diyalektik Maddecilik ve Tarihsel Maddecilik...54 2.4.3. nsan, Toplum ve deoloji...57 2.4.4. Emperyalizm...62 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ANAAKIM LET fi M KURAMLARINDA Ç ZG SEL, SOSYO-PS KOLOJ K VE TOPLUMSAL YAKLAfiIMLAR 3.1. Çizgisel Yaklafl m...65 3.1.1. Lasswell Modeli (1948)...65 3.1.2. Enformasyon Kuram ve Shannon-Weaver Modeli (1949)...67 3.2. Sosyo-Psikolojik Yaklafl m...71 3.2.1. Güdü ve Güdüleme...73 3.2.2. Alg ve Alg lama...74 3.2.3. Tutum ve Tutum De iflikli i...75 3.2.4. Tutumlar ve Bireyin Grup Ba lar...80 3.2.5. fiema Kuram...81 3.2.6. Schramm n Kitle letiflim Modeli...83 3.2.7. Propaganda ve Kitle letiflimi...85 3.2.8. Hovland n Ordu Araflt rmalar : ki Yanl Sunum ve Kaynak Güvenilirli i...88 3.2.9. letiyle lgili Araflt rmalar...91 3.2.10. ki Aflamal Enformasyon Ak fl...92 3.2.11. Çok Aflamal Ak fl...93 3.2.12. Kanaat Önderi, Eflik Bekçisi...93 3.3. Toplumbilimsel Yaklafl m...95 3.3.1. Riley ve Riley in Sosyolojik Modeli (1959)...96
Ç NDEK LER V 3.3.2. Ba ml l k Modeli...98 3.3.3. Kullan fllar ve Ba ml l k Modeli...100 3.3.4. Yeniliklerin Yay l m...101 3.3.5. Kültürel Göstergeler ve Ekim Modeli...103 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ANAAKIM LET fi M KURAMLARI 4.1. Tutarl l k ve Uyum Kuramlar...107 4.1.1. Heider in Denge Kuram...108 4.1.2. Newcomb un ABX Nesnel Denge Kuram (Bak fl m Kuram )...109 4.1.3. Westley ve Maclean n Arac lanm fl letiflim Araflt rmalar Modeli...110 4.1.4. Festinger ve Biliflsel Uyumsuzluk Kuram...114 4.2. Sihirli Mermi Kuram...115 4.3. Kullan fllar ve Doyumlar Kuram...116 4.4. Etkin zleyici, Edilgen zleyici Kuramlar...119 4.5. Gündem Oluflturma Kuram...125 4.6. Teknolojik Belirleyicilik Kuram...128 4.7. Suskunluk Sarmal Kuram...132 4.8. Bilgi Aç Kuram...134 BEfi NC BÖLÜM D LB L MSEL VE GÖSTERGEB L MSEL YAKLAfiIMLAR 5.1. Dilbilimsel Çözümlemeler...138 5.2. Göstergebilimsel Çözümlemeler...139 5.3. Kültürel Çal flmalar...142 5.4. Yap salc l k...144 5.5. Post Yap salc l k...147 5.6. Baudrillard, Postmodernizm ve Hiper Gerçeklik (Üst Gerçeklik)...149 5.7. letiflimsel Eylem Kuram...154
VI Ç NDEK LER ALTINCI BÖLÜM S YASAL EKONOM K, KÜLTÜREL YAKLAfiIM VE DE fi MC KURAMLAR 6.1. Siyasal Ekonomik Yaklafl m...161 6.2. Kültürel Yaklafl m...164 6.2.1. Franfurt Okulu ve Kültür Endüstrisi...165 6.2.2. Bilinç Endüstrisi...167 6.2.3. ngiliz Kültürel Okulu...168 6.3. Küreselleflme ve Enformasyon A lar...169 6.4. Dengesiz letiflim ve Yeni Dünya Düzeni...173 6.5. Medya ve Propaganda Kuram...177 6.6. Medya ve Kültür Emperyalizmi Kuramlar...178 6.7. Althusser ve Devletin deolojik Ayg tlar...180 6.8. Bourdieu ve Hegemonya Kuram...182 SONSÖZ...185 D Z N...187 KAYNAKÇA...191
fiek LLER fiekil 1 - Lasswell Modelinde Araflt rma Alanlar...66 fiekil 2 - Enformasyon Modeli...68 fiekil 3 - Schramm Modeli...84 fiekil 4 - Riley ve Riley in Sosyolojik Modeli...97 fiekil 5 - Toplum, Araçlar ve zleyiciler Aras ndaki liflkiler...98 fiekil 6 - Westley ve MacLean Modeli...111 fiekil 7 - Westley ve MacLean Modeli...112