Matematiksel Beceriler
Küçük Prens ten.
Büyükler sayılardan hoşlanır. Onlara yeni bir dostunuzdan söz açtınız mı, hiçbir zaman size önemli şeyler sormazlar. Size Sesi nasıl? Hangi oyunları sever? Kelebek toplar mı? diye sormazlar; Kaç yaşında? Kaç kardeşi var? Kilosu ne? Babası ne kadar kazanır? diye sorarlar. Sonra anladıklarını sanırlar.
Büyüklere: Pembe kiremitten bir ev gördüm, pencerelerinde çiçek saksıları vardı. dersiniz, o evi gözlerinin önünde bir türlü canlandıramazlar. Onlara: Yüz bin franklık bir ev gördüm. demeniz lazım. Derhal: Ne güzel ev! diye bağrışırlar (ss.14-15). Kaynak: Antoine de Saint-Exupéry (1943). Küçük Prens. (Çeviren: Cevdet Yalçın). Grup Tema Yayıncılık
Temel Matematiksel Beceriler Karşılaştırma Gruplandırma (Sınıflandırma) Birebir eşleme (Eşleştirme) Sıralama
Karşılaştırma-1 İki nesnenin boyut, renk, şekil gibi özelliklerinin aynı yada farklı olup olmadığını belirleme işlemidir. Örneğin, verilen bir oyuncak yemek setinin içinden çocuğun sadece çatalları seçmesini istemek bir karşılaştırma yapmasını gerektirir. Çocuğun nelerin çatal olduğunu bilmesi gerektiği gibi, nelerin çatal olmadığını bilmesi de gerekir.
Karşılaştırma-2 Bu tür etkinliklerde kullanılabilecek bazı kelimeler uzun, kısa, aynı uzunlukta, daha az, düz, yuvarlak, altında, üstünde olarak sıralanabilir. İlk karşılaştırma etkinliklerinde çocukların o anda zaten bildikleri kavramlar ve tanıdıkları nesneleri kullanmak, karşılaştırma eyleminde ortak ya da farklı özellikleri aramaları gerektiğini anlamaları için yararlı olacaktır.
Karşılaştırma-3 Erken çocukluk döneminde çocukların kullanabileceği bazı karşılaştırma kavramları şöyle sıralanabilir:
Sınıflandırma-1 Çocukların toplama ve çıkarmayı öğrenmeden önce grupları belli bir özelliğe göre birleştirmeyi ve ayırmayı öğrenmiş olmaları gerekir. Bu işleme sınıflandırma denir.
Sınıflandırma-2 Örneğin bir çocuk, içinde çeşitli oyuncakların ve blokların olduğu bir kutudan önce blokları ayırarak kendi içinde gruplar. Daha sonra da bu blokları şekillerine göre ayırarak üçgen bloklar, kare bloklar ve dikdörtgen bloklar olarak üç gruba ayırır. Eğer isterse bu grupları da tekrar renklerine göre ayırabilir.
Birebir Eşleme-1 Sayma kavramını algılayabilmek için gerekli temel beceridir. Bir grubun diğer grupla aynı sayıda nesneye sahip olduğunu görmektir. Örneğin, hikâye okuma etkinliği sırasında sınıftaki her çocuk için yere bir minder konularak herkesin bir mindere oturmasını sağlamak birebir eşleme etkinliğidir.
Birebir Eşleme-2 Hikâye okuma etkinliği sırasında dışarıda fazla minder kalmamıştır çocuklarla minderler aynı sayıdadır. Dramatik oyun alanındaki bir çocuğun masada oturan dört arkadaşına birer tane bardak vermesi de birebir eşleme örneğidir.
Birebir Eşleme-3 Birebir eşleştirmede 4 boyut söz konusudur. 1) Eşleştirmedeki nesneler benzer mi farklı mı? 2) Eşleştirmedeki nesne sayısı çok mu az mı? 3) Eşleştirme yapılacak kümelerin eleman sayısı aynı mı? 4) Eşleştirme yapılacak kümeler birbiriyle ilişkili mi değil mi?
1)Benzer-Farklı-1
1)Benzer-Farklı-2
2)Sayı Az-Sayı Çok-1
2)Sayı Az-Sayı Çok-2
3)Eleman Sayısı Aynı-Farklı-1
3)Eleman Sayısı Aynı-Farklı-2
4)İlişkili-İlişkisiz-1
4)İlişkili-İlişkisiz-2
Sıralama-1 Sıralama karşılaştırmanın bir üst düzeyidir. İkiden fazla nesne ya da nesne grubunu karşılaştırmayı gerektirir. Karşılaştırılan nesneler birinciden sonuncuya doğru sıralanırlar. Örneğin bir oyuncak kutusunun içinden karşılaştırma yapılarak seçilen çubukların, boylarına göre dizilmesi bir sıralama işlemidir.
Sıralama-2 Aşağıda resimlendirilen örnekte, eğer çocuğun önünde A ve C çubukları varken B çubuğu verilip de nereye yerleştirilmesi gerektiği sorusu sorulursa, çocuğun B nin A çubuğundan kısa fakat C çubuğundan ise uzun olduğunu ayırt etmesi ve B çubuğunu ikisinin arasına koyması gerekir.
Sıralama-3
Sıralama-4 Bu etkinlikte kullanılması gereken kısa, uzun ve arasına gibi kelimeler başka etkinliklerde de kullanılarak çocuğun matematiksel dili etkinleştirilebilir.
Kavram Kazanma Deneyimleri-1 Çocuklar temel kavramları doğal çevreleriyle girdikleri aktif etkileşimler yoluyla kazanırlar. Çevrelerini keşfetme sürecinde sürekli yeni bilgiler yapılandırırlar. Küçük çocuklardaki kavram öğrenme deneyimlerinin üç farklı kaynaktan şekillendiğini öne sürmüştür.
Kavram Kazanma Deneyimleri-2 Bunlar: Doğal (ya da spontan-kendiliğinden gelişen) deneyimler Yarı yapılandırılmış (informal) öğrenme deneyimleri Yapılandırılmış (formal) öğrenme deneyimleri
Doğal Deneyimler-1 Elif (4 yaşında) yemek yerken kendi küçük plastik kaşığını ve annesinin çorba kaşığının yanına koyar ve annesine dönüp Anne senin kaşığın daha uzun. der. Annesi Evet diye Elif i onaylar. (karşılaştırma kavramı)
Doğal Deneyimler-2 Sertaç (5 yaşında) ve Kaan (5 yaşında) boya kalemleriyle resim yaparlarken, Sertaç Sarı renk dışında senin kalemlerinin hepsi bende de var diye Sertaç a seslenir. (birebir eşeme kavramı).
Yarı Yapılandırılmış-1 Sevgi (6 yaşında) elindeki 13 adet kurabiyeyi arkadaşlarına dağıttıktan sonra dönüp öğretmenine Herkese iki tane kurabiye verdim. der. Öğretmeni de Bundan nasıl emin olabiliyorsun, elinde hiç kalmadı mı? diye sorar.
Yarı Yapılandırılmış-2 Sınıfa bir sepet portakal, mandalina, limon ve greyfurt getirilmiştir. Öğretmen çocuklara meyvelerin özellikleri (tat, renk, boyut, şekil, yetiştiği yer, iklim vb.) ile ilgili bilgi verir. Sonra hangi grubun sayıca daha çok olduğunu öğrencilere sorar.
Yapılandırılmış Deneyimler-1 Bir masanın çevresinde öğretmen ve 6 öğrenci oturmaktadır. Öğrencilerin her birine üzerinde harfler yazılı küpler dağıtılmıştır. Öğretmen; Üzerinde A-B-A- B desenini olan bir tren yapın. der.
Yapılandırılmış Deneyimler-2 Ayşe nin (3 yaşında) annesi farklı renkte ve dokuda (tekstil) kumaşlardan küçük geometrik şekiller diker. Amacı kızına renkleri, kumaşların türleri arasındaki dokunsal farklılıkları ve geometrik şekilleri tanıtmaktır.
Etkinlik Örnekleri
Karşılaştırma-Doğal Okul öncesi dönem çocukları günlük yaşam içinde pek çok karşılaştırma sözcüğü duyarlar. Annesi Mert i geç kaldığını söyleyerek uyandırır, çünkü kardeşi erken kalmış ve kahvaltısını yapmıştır bile. Hızlı bir şekilde yüzünü yıkayıp masaya oturmalıdır. Ancak merdivenlerden koşmadan yavaşça inmesi gerekir.
Karşılaştırma-Yarı Yapılandırılmış Zeynep: Öğretmenim Mert in benden daha çok boya kalemi var ve bana vermiyor. Öğretmen: Birlikte tekrar bakalım hanginizin daha fazla kalemi varmış. Zeynep: Ben baktım, onun dört tane benim üç tane var sadece. Öğretmen: Hadi senin kalemlerinle Mert in kalemlerini yan yana koyalım ve karşılaştıralım. Zeynep: Yanlış görmüşüm, ikimizin de kalemleri aynıymış.
Karşılaştırma-Yapılandırılmış Bloklar, kum havuzu, evcilik köşesindeki malzemeler ve diğer pek çok materyal karşılaştırma etkinliklerinde kullanılabilir.
Sınıflandırma-Doğal
Sınıflandırma-Yapılandırılmış
Eşleştirme-Yarı Yapılandırılmış
Eşleştirme-Yapılandırılmış
Eşleştirme-Yarı Yapılandırılmış
Sıralma-Yapılandırılmış
ETKİNLİK PLANI
Etkinlik 1/1
Etkinlik 1/2
Etkinlik 1/3
Teşekkürler