ŞEHİRSEL TEKNİK ALTYAPI (2017-2018) Prof. Dr. Hülya DEMİR
Mekânsal kullanım tanımları ve esasları (madde 5) i) Sosyal altyapı alanları (kentsel sosyal altyapı alanları) Birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif gereksinimlerinin karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir.
Mekânsal kullanım tanımları ve esasları (madde 5) k) Teknik altyapı alanları (kentsel teknik altyapı alanları) Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu, yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ve açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir.
Sosyal Tesis Alanı Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (madde 5, j) Sosyal yaşamın niteliğini ve düzeyini artırmak amacı ile toplumun faydalanacağı kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, şefkat evleri gibi fonksiyonlarda hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.
Belediye Hizmet Alanı Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (madde 5, a) Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki gereksinimleri karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alandır.
Kültürel Tesis Alanı Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (madde 5, f) Toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser, konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.
Resmi Kurum Alanı Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (madde 5, h) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kuruluşlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerin yapıldığı alanlardır.
Standartlar (madde 11) (1) İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur.
EK-2 TABLO FARKLI NÜFUS GRUPLARINDA ASGARİ SOSYAL VE TEKNİK ALTYAPI ALANLARINA İLİŞKİN STANDARTLAR VE ASGARİ ALAN BÜYÜKLÜKLERİ TABLOSU NÜFUS GRUPLARI Asgari Birim Alan (m²) Asgari Birim Alan (m²) Asgari Birim Alan (m²) Asgari Birim Alan (m²) ALTYAPI ALANLARI m²/kişi m²/kişi m²/kişi m²/kişi Anaokulu 0.50 1.500-3.000 0.50 1.500-3.000 0.60 1.500-3.000 0.60 2.000-4.000 EĞİTİM TESİSLERİ ALANI İlkokul 1,50 4.000-7.000 1,60 4.000-7.000 1,60 4.000-7.000 1,60 4.000-7.000 Ortaokul 1,50 5.000-9.000 1,60 5.000-9.000 1,60 5.000-9.000 1,60 5.000-9.000 Gündüzlü Lise 6.000-10.000 6.000-10.000 6.000-10.000 6.000-10.000 Yatılı Lise 10.000-15.000 10.000-15.000 10.000-15.000 10.000-15.000 Endüstri Meslek Lisesi, Çok Programlı Lise Özel Eğitim, Rehabilitasyon ve Rehberlik Merkezleri Halk Eğitim Merkezi Olgunlaşma Enstitüsü 0-75.000 75.001-150.000 150.001-500.000 500.001 + 10.000-25.000 10.000-25.000 10.000-25.000 10.000-25.000 1,75 1,75 2.00 2.00 2.000-4.000 2.000-4.000 2.000-4.000 2.000-4.000 3.000-5.000 3.000-5.000 3.000-5.000 3.000-5.000
Ek Tablo 2-Açıklamalar 1. Standartlara ilişkin alan hesabında; öncelikle varsa üst kademe mekansal planlarda belirlenen ilçe projeksiyon nüfusunun yer aldığı veya kent bütününe yönelik nazım imar planında belirlenen ilçe projeksiyon nüfusunun bulunduğu nüfus grubundaki standartlara uyulur. 2. Büyükşehir belediye sınırları içerisinde yerleşme bütünlüğü gösteren, komşu ilçe belediyeleri ile bütünleşen ilçe belediyelerinde altyapı alanları bir bütün olarak hesaplanabilir.
Ek Tablo 2-Açıklamalar 8. Düzenleme Ortaklık Payından elde edilmemiş Özel Kreş + Anaokulu, Özel İlköğretim, Özel Ortaöğretim, Özel Sağlık Tesisi, Özel Kültürel Tesis, Özel Sosyal Tesis Alanları; imar planı kararıyla ayrılmak, kamu ve özel altyapı oranları ilgili yatırımcı Bakanlık veya kamu kuruluşunca belirlenmek kaydıyla, bu tabloda belirtilen kişi başına asgari standart değerinin içinde yer alır. 9. Sosyal açık ve yeşil alan standartlarının uygulanmasında kamuya ait alan oranı % 75'in altına düşürülemez.
Ek Tablo 2-Açıklamalar 10. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca yapılacak planlarda, plan kararı ile tayin edilen standartlar ve gösterimler, planda veya ilgili yönetmeliğinde tayin edilmemiş ise gerekli görülmesi halinde bu standartlar uygulanır. 11. Sosyal ve kültürel tesisler standartların gerektirdiği alan büyüklüğü ayrılmak kaydıyla ayrı ayrı olabileceği gibi bir arada da yapılabilir. 12. Teknik altyapı alanlarının büyüklükleri ilgili idarelerce belirlenecektir. 13. Sosyal ve teknik altyapı alanları; ilgili Bakanlıkların yönetmelik, yönerge, genelge, tebliğ gibi düzenlemelerinde belirlenen asgari alan büyüklükleri dikkate alınmak kaydı ile bu Yönetmelikteki standartlarda belirlenen asgari alan büyüklüklerine tabi olmaksızın imar planlarında belirlenebilir.
Standartlar (madde 11) (2) Asgari standartların Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda veya çevre düzeni planı ile belirlenmesi durumunda belirlenen standartlara uyulur. (3) Planda yerleşik alan olarak belirlenen alanlarda yapılacak imar planı revizyon ve değişikliklerinde, Yönetmelikte belirtilen eğitim, sağlık ve ibadet kullanımlarına ilişkin asgari alan büyüklüğünün karşılanamaması durumunda ilgili kamu kurum ve kuruluşunun teklifi doğrultusunda veya görüşü alınarak alan büyüklüğü plan ile belirlenir.
Standartlar (madde 11) (4) Sit alanlarında; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının fiziksel ve mülkiyet dokusu özellikleri, mevcut sosyal ve teknik altyapı tesisleri, koruma-kullanma dengesi, planlanan alanın şartları ile ihtiyaçları gözetilerek kentsel, sosyal ve teknik altyapı alan standartları, yaya ve taşıt yolları genişlikleri koruma amaçlı imar planı kararları ile belirlenir.
Standartlar (madde 11) (5) Planlarda, turizm merkez ve bölgelerinde yılın belirli dönemlerinde ikamet edilen konut alanlarında nüfusun gelecekte sürekli yerleşeceği varsayılarak gerekli kentsel sosyal ve teknik altyapı alanları ile ihtiyaca karşılık gelecek otopark alanlarının ayrılması zorunludur. Bu alanlar, ayrıldığı amaca uygun yapılaşma gerçekleşinceye kadar park, çocuk bahçesi veya spor alanı olarak kullanılabilir.
Standartlar (madde 11) (6) İmar planları hazırlanırken varsa ulaşım planı dikkate alınarak otopark düzenlemesi yapılır. İmar planında otopark alanı ayrılırken, alan kullanım kararına bağlı olarak yerleşik ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınarak semt veya bölge otoparkı düzenlenir. İmar planlarında otopark alanları ayrılırken otoparkın hizmet vereceği bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik durumu ile kalıcı ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınır. Bu bölgelerde ulaşım planlarının yapılması esastır. Bölgesel otopark alanları ayrılırken ulaşım planları dikkate alınır.
İmar Kanunu Arazi ve Arsa Düzenlemesi (madde 18 / paragraf 3) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları (3/12/2003-5006/1), yol, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol (14/4/2016-6704), su yolu (14/4/2016-6704), meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri (3/12/2003-5006/1) ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
İmar Kanununun 18 İnci Maddesi Uyarinca Yapilacak Arazi Ve Arsa Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar Hakkinda Yönetmelik Kamu Tesisleri Arsalarına Tahsis (madde 12) Düzenleme sahasında bulunan okul, hastane, kreş, belediye hizmet veya diğer resmi tesis alanı gibi umumi tesislere ayrılan alanların parselleri, düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında pay verilmek suretiyle hisselendirilir.