Toplantı sunumları Dr.Tamer Şanlıdağ What is the difference between true love and herpes?
Herpesvirüs-Aşk? Herpes Yunanca erpein İngilizce to creep veya creeping Türkçe Sürünmek veya sürünen Love doesn tlastlong! Herpesis forever! Herpesis a Love for Life!
Tarihçe M.Ö. 484 Bodrum-Halikarnas Yunanlı tarihçi Herodotus İlk kez herpesfebrilis bağlı soğuk algınlığı (M.Ö. 484 M.Ö. 425) Program 24 Aralık 2010 Cuma 13. 30-14.00 Açılış 14. 00-15.00 I.Oturum:Santral sinir sistemi enfeksiyonlarının laboratuvar tanısı Oturum Başkanı: Prof.Dr.Nezahat Gürler Bakteriyel Etkenler - Doç.Dr.Şöhret Aydemir (Ege Üniversitesi) Viral etkenler - Prof.Dr.Ayşin Zeytinoğlu (Ege Üniversitesi) Fungal etkenler - Doç.Dr.Ayşe Kalkancı (Gazi Üniversitesi) Ege Mikrobiyoloji Günleri -3 15.00-15.30 Ara Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Aylık Toplantıları: Aralık 2010 / Denizli 15. 30-16.30 II.Oturum: Santral sinir sistemi... enfeksiyonlarında viraletkenler Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Oturum Başkanı: Prof.Dr.Neriman Aydın Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi (Adnan Menderes Üniversitesi) Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Arbovirüsler -Doç.Dr.Mehmet Ali Öktem (Dokuz Eylül Üniversitesi) Herpes virüsler -Prof.Dr.Tamer Şanlıdağ (Celal Bayar Üniversitesi)
Sunum Planı Herpesvirüsler yapı Herpesvirüsler sınıflama Herpesvirüsler genom organizasyonu, replikasyon Patogenez ve immünite Aseptik menenjit Ensefalit Tanı Tedavi Herpesvirüsler-Yapı 120-200 nmçap İkozahedralsimetri Çift sarmallı lineer DNA Pozitif polarite Kapsid (162 kapsomer) Tegüment Zarf (Lipid) Glikoproteinler (gb, gc, gd, ge, gg, gh, gi, gj, gk, gl, gm ve gn)
Herpesvirüsler-Sınıflandırma Alt aile Virüs Hedef Hücre Latent Alfaherpesvirinae HSV-1 Mukoepitelyal Nöron HSV-2 Mukoepitelyal Nöron VZV Mukoepitelyal Herpesvirus simiae-b virus Nöron Nöron Betaherpesvirinae CMV Monosit, Glandlar, böbrek lenfosit epitelial monosit, lenfosit HHV-6 Monosit, Lenfoid doku lenfosit epitelial HHV-7 Lenfosit Lenfoid doku Gamaherpesvirinae EBV B lenfosit B lenfosit HHV-8 B lenfosit? Herpesvirüsler-Genom Lineer genom Konak hücre nukleusunda sirküler 80 ORF, en az 100 farklı protein Altı önemli gen bölgesi
Herpesvirüsler-Replikasyon Herpesvirüs -Patogenez 1. Primerinfeksiyon Antikor yokluğunda 2. Latentinfeksiyon Primer infeksiyon sonrası Viral DNA hedef hücrede persistan 3. Rekürren infeksiyon Latent genom reaktivasyonu Primer infeksiyon bölgesinde
Herpesvirüs -Patogenez Primer HSV infeksiyonu Deri veya mukoz membranlar Direkt temas veya otoinokülasyon Sıklıkla asemptomatik Patogenezde önemli 2 özellik Nörovirülans [γ 1 34.5 geni (IRL) ] Latensi [LAT geni (IRL) ] Histoloji Multinükleer dev hücre, intranükleer inklüzyon cisimciği Kromatin azalması, nekroz Herpesvirüs -Patogenez Primer infeksiyon: Trigeminal, sakral, lumbar, torasik, superior servikal ve vagal gangliyonlar HSV-1; daha çok trigeminal ve servikal gangliyon HSV-2; sakral gangliyon HSV reaktivasyonu Anterograd Epitel hücre infeksiyonu
Patogenez-HSV ensefalit Anlaşılamamış fenomen Virüsün beyine girişi-temporal loblarda reaktivasyonu MSS de infeksiyon Primer infeksiyon Rekürren HSV infeksiyonu İnsanlarda primer infeksiyon sırasında virüsün MSS ne giriş yolu tartışmalı Klasik çalışmalarda Hayvanlarda beyine giriş olfaktör ve trigeminal yollarla Patogenez-HSV ensefalit Fokal herpes simpleks ensefaliti oluşumu ile sonuçlanan HSV reaktivasyonu Patogenezde asıl önemli problem İnfektebeyin dokusunda Latentvirüs varlığı kanıtlamış Reaktivasyon hipotez olarak kalmış Periferde reaktivasyon; nöronal yollarla MSS ne taşınma Konak immun yanıtı herpes simpleks ensefalitindeönemli Tam olarak tanımlanamamış bir rol İmmunsupresekonaklarla normal konaklar arasında fark yok
İmmünite-1 Primer HSV infeksiyonunda lokal kontrol mekanizmaları virüs yayılımını sınırlar Lokal immun cevap IFN α ve IFN β IFN α çok erken gen ekspresyonu inhibisyonu Makrofaj, doğal öldürücü hücre, sitotoksik T hücre aktivasyonu Aktif doğal öldürücü hücreler Makrofajlar Sitotoksik T hücreler İmmünite-2 MSS de γδ T hücreleri Doğal öldürücü hücreler HSV infeksiyonu IFNγ ve TNF CD4+ T hücreleri Nöronlar Doğal öldürücü hücreler İnfeksiyona karşı savunmada ilk sırada Patojen ile infektehücreleri spesifik sitotoksik T hücre cevabı öncesi lizis Ayrıca insanlarda herpes viruslara bağlı hastalıkların iyileşmesi Aktivitelerinin azalması ciddi herpetik hastalıklar
İmmünite-3 Humoral immun yanıt HSV infeksiyonunun başlamasından hemen sonra İmmun cevapta en fazla IgA antikorları IgA antikorları infeksiyonun başlangıcından 3 gün içinde En az 6 hafta HSV spesifik IgA dan sonra IgG1 ve IgG3 IgM sekrete eden B hücreleri kadın genital mukozası sekresyonlarında MSS İnfeksiyonları MSS infeksiyonları 1. Menenjit Aseptik menenjit 2. Ensefalit 3. Beyin apsesi
Aseptik menenjit - Tanım Tanım: Lenfositik pleositoz ile seyreden, BOS kültürü ve rutin boyamalar ile etkeni gösterilemeyen menenjit Aseptik menenjit - Etken Enterovirüsler Arbovirüsler Kabakulak virüsü LCMV Herpesvirüsler HIV Adenovirüsler Parainfluenzavirüsler İnfluenza virüsler Kızamıkçık virüsü Kızamık virüsü Echo, Coxackievirüs St. Louis at ensefaliti virüsü, Kaliforniya ensefalit virüs grubu, Colorado kene ateşi HSV-1,2, VZV, EBV, CMV, HHV-6,7 İnfluenza A, B
Aseptik Menenjit - Epidemiyoloji Aseptik menenjit çocukluk çağında yaygın Etyolojiden çoğunlukla viruslar sorumlu İnsidans; mevsimlerle değişebilir Enterovirüsler %50-80 HSV ler tüm aseptik menenjitlerin %0.5-%3 HSV aseptik menenjitinin en yaygını HSV-2 ile ilişkili primer genital infeksiyon (%10) Rekürren genital herpes sonrası ender Mollaret mnenjiti nin e sık nedeni Aseptik Menenjit - Epidemiyoloji Primer genital HSV-1 Nadir aseptik menenjit gelişimi VZV Tipik cilt lezyonu olan veya olmayanlarda CMV ve EBV İmmun yetmezliklilerde Mononükleoz sendromu ile birlikte HHV-6 Rozeola infantum, Kemik iliği nakli sonrası, çocuklarda
Aseptik Menenjit - Klinik HSV-2 nin etken olduğu menenjit genellikle selim seyirli Ense sertliği, baş ağrısı ve ateş Hastaların 1/3 ünde İdrar retansiyonu, duyu yokluğu, parestezi, nöralji, motor zayıflık, paraparezi, konsantrasyon bozukluğu (3 ay) ve işitme kaybı Nörolojik bulgularda 6 ay içinde iyileşme Tekrarlayan menenjit görülebilir EBV: Farenjit, lenfadenopati ve splenomegali VZV: Diffüz vezikopüstüler döküntüler Ensefalit -Tanım Tanım: Çoğunlukla viral infeksiyon sonucu gelişen ve sıklıkla menenjitle birlikte görülen, beynin akut inflamasyonu
Ensefalit -Etken Enterovirüsler Arbovirüsler Kabakulak virüsü LCMV Herpesvirüsler HIV Adenovirüsler İnfluenza virüsler Kızamıkçık virüsü Kızamık virüsü Echo, Coxackievirüs St. Louis at ensefaliti virüsü, Kaliforniya ensefalit virüs grubu, Colorado kene ateşi HSV-1,2, VZV, Herpesvirus simiae EBV, CMV, HHV-6,7 İnfluenza A, B Ensefalit -Epidemiyoloji HSV: Akut sporadik ensefalit en sık etkeni ABD de viral ensefalitlerin %10-20 HSV Viral beyin infeksiyonlarının en yaygın ve en ciddi olanı Herpes simpleks ensefaliti gelişen hastaların yarısı primer, yarısı rekürren infeksiyon Tedavi edilebilir (edilmeyenler mortalite %70) İnsidans; mevsimlere bağlı değil (yıl boyunca) Her yaş grubunda (beyazlarda %95) Çoğu vakalarda etken HSV-1 (%94-96) Neonatal herpes sonrası (HSV-2)
Ensefalit -Epidemiyoloji Varisella sırasında MSS tutulma oranı %0.1-0.75 VZV ninreaktivasyonu Herpes-zoster Kutanöz disseminasyon MSS tutulumu İlerleyen yaş, altta yatan hastalıklar AIDS hastalarında viseral tutulum Multifokal lökoensefalit, ventrikülit, myelit, myeloradikülit ve fokal beyin sapı lezyonları Ensefalit -Epidemiyoloji Herpesvirus simiae Primer olarak maymunlarda Maymun ısırığı, salyası veya lab. kaynaklı bulaş Akut-fetal seyirli myelit-meningoensefalomiyelit Tanı Virüs izolasyonu, serolojik testler Özgül tedavi yok Temastan hemen sonra Asiklovir önerilir
Ensefalit -Klinik HSV ensefalitlerinde meningeal inflamasyona ek olarak Hafif letarji, konvülziyon ve koma (bilinçdüzeyi değişiklikleri) Hastalar Mentasyon ve bilinç düzeyinde azalma Ateş ve kişilik değişikliği Olguların 2/3 ünde fokal veya genel nöbetler Yavaş veya hızlı gelişebilir Genellikle komaya giden ilerleyici şuur kaybı Ensefalit -Klinik Temporal lob lezyonu klinik olarak HSV ensefalitini düşündürür. Ancak; Apse,subdural ampiyem, tüberküloz, kriptokokkoz, toksoplazmoz, CMV, tümör, subdural hematom HSV ensefalitlili immun yetmezliklilerde Serebral hemisfer ve beyin sapını tutan Diffüze non-nekrotik ensefalit
Ensefalit -Klinik VZV de en sık nörolojik anomali: Serebellar ataksi Meningoensefalit ve serebrit daha az yaygın, daha ciddi seyirli Hastaların %29-52 sinde konvülziyon Başağrısı, ateş ve kusma VZV ensefaliti; İleri yaşlarda, immun sistemi baskılanmışlarda ve dissemine kutanöz zosteri olanlarda Herpes zostereeşlik eden en sık MSS anomaliliği Tanı MSS laboratuvar tanısında 1. Beyin biyopsisi Geçmişte en spesifik tanı Cowdry A inklüzyon cisimsiği (%50) Antijen arama DFA Kültür 2. BOS
Tanı Rutin BOS incelemesi Hastaların %5-10 unda normal BOS bulguları Hemorajik BOS Eritrosit artışı Lenfosit (100/mm3) Protein (100 mg/dl) Tanı EEG Duyarlılık %84, spesifite%32.5 BT Hastaların %50-75 inde MR Görüntüleme En önemli-spesifik görüntüleme tekniği BT dendaha erken tanı Orbital-frontalloblarda lokalize lezyon
Tanı Seroloji İntratekalantikor sentezi 5-12 gün HSV antikor pozitifliği 10 gün sonra %48 20 gün sonra %79 20 günden sonra %82 İmmunoblotile BOS taantijen İlk 3 gün içinde %64 10 gün sonra %100 Serolojik testler epidemiyolojik araştırmalarda yararlı Tanı Kültür Primer tavşan böbrek, insan AC fibroblast, Hep-2, HeLa SPE 1-4 gün NeonatalMSS deduyarlılık %40, büyük çocuk ve erişkinlerde %2-4 Açık kranyotomi Beyin biyopsisi %45
Tanı PCR Tanı, tiplendirme, tedavi, ilaçdirenci Semptomların ortaya çıktığı 1-2 günde pozitif Pozitiflik 2-4 hafta saptanabilir Duyarlılık %98, spesifiklik %94 HSV MSS hastalıklarında PCR yeni altın standart test Tedavi Antiviraltedavi verilmeyenlerde mortaliteoranı % 70 Mortalite%70 %20 Asikloviralan hastaları %38 i fonksiyonlar normal 10 mg/kg x 3 / gün (14-21 gün) Tekrarlayan inf.larda profilaktikkullanım
TEŞEKKÜRLER Tıbbın Babası pozitif tıp biliminin kurucusu, M.Ö: 460 Bodrum un karşısı İstanköy(Kos) Miasmatikteori Hastalıkların topraktan çıkan fena hava ve mevsimlerin etkisi (M.Ö: 460-377)