KRİTİK (KRİZ) DÖNEM ENFLASYON HESAPLAMALARINDA BULANIK REGRESYON TAHMİNLEMESİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KRİTİK (KRİZ) DÖNEM ENFLASYON HESAPLAMALARINDA BULANIK REGRESYON TAHMİNLEMESİ"

Transkript

1 Doğuş Ünverstes Dergs, 13 (2) 2012, KRİTİK (KRİZ) DÖNEM ENFLASYON HESAPLAMALARINDA BULANIK REGRESYON TAHMİNLEMESİ FUZZY REGRESSION FORECASTING ON COMPUTATION FOR CRITICAL TERM (CRISIS) INFLATION N. Alp ERİLLİ (1), M. Kazım KÖREZ (2), Yüksel ÖNER (3), Kaml ALAKUŞ (4) (1) Cumhuryet Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, Ekonometr Bölümü, (2) Selçuk Ünverstes, Fen-Edebyat Fakültes, İstatstk Bölümü, (3) Ondokuz Mayıs Ünverstes, Fen- Edebyat Fakültes, İstatstk Bölümü (1) (2) (3) (4) ÖZET: Enflasyon hedeflemes, ekonomnn genel değşkenlernn ve verlernn dkkate alınarak belrl br dönem çn kabul edleblr br enflasyon oranının belrlenmes ve para poltkalarının belrlenen orana ulaşacak şeklde yürütülmes olarak tanımlanmaktadır. Hedeflere ulaşablmek çn güçlü enflasyon tahmnlerne gereksnm duyulmaktadır. Öngörülern doğru br şeklde elde edlmes daha doğru kararlara neden olmaktadır. Bulanık regresyon yöntem, klask regresyon varsayımlarının sağlanmadığı durumlarda başarılı sonuçlar veren br yöntemdr. Türkye nn ekonomk krz yaşadığı dönemlerde güçlü enflasyon tahmnler yapmak oldukça zor olmaktadır. Bulanık regresyon modeller yardımıyla daha güvenlr tahmnler elde edleblmektedr. Bu çalışmada, bulanık regresyon model tahmnlemes le krtk dönemler çn enflasyon tahmnler elde edlmş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Anahtar Kelmeler: Bulanık Regresyon Analz; Devalüasyon; Enflasyon; Ekonomk Krz ABSTRACT: Inflaton targetng s defned as the determnaton of an acceptable nflaton rate for a specfc perod of tme by consderng the general varables and data of nflaton and also as the mplementaton of monetary polces n such a way that they can reach predetermned rates. Accurate nflaton estmates are needed to reach the targets. Acqurng the estmatons accurately leads to correct decsons. Fuzzy regresson method s a method that gves successful results when classcal regresson estmates cannot be obtaned. Durng the perods when Turkey undergoes economcal crss, t s dffcult to make accurate nflaton estmates. More relable estmates can be made wth the help of fuzzy regresson models. In ths study, nflaton estmates were obtaned through fuzzy regresson model estmaton and the results were nterpreted. Keywords: Fuzzy Regresson Analyss, Devaluaton, Inflaton, Economc Crss JEL Classfcaton: E31 1. Grş Enflasyon tahmnlemes, gerek Türkye gerekse dünyanın brçok ülkesnde üzernde sıkça çalışılan br konudur. Anlamlı model oluşturma ve başarılı sonuçlar alınması

2 240 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ çn ekonomstler ve statstkçler, yıllardır en y modelleme çn çalışmaktadırlar. Ver yapılarına uygun analz yöntemler artmakta ve bunlara bağlı olarak da beklentler ve yorumlar değşmektedr. Gerçeğe yakın enflasyon tahmnler, ekonom çn doğru kararlar vermeye yardımcı ve enflasyon hedeflemelerne ulaşmada etken olacaktır. Enflasyon hedeflemes, ekonomnn genel değşkenlernn ve verlernn dkkate alınarak belrl br dönem çn kabul edleblr br enflasyon oranının belrlenmes ve para poltkalarının belrlenen orana ulaşacak şeklde yürütülmes çalışmaları olarak tanımlanablr (Oktar, 1998). Bu çalışmalarda kullanılacak her türlü ekonomk, matematksel ve statstksel blgler de çalışmayı hazırlayanlar çn önsel ve yardımcı kıstaslar olmaktadır. Bu çalışmada, ekonomk krz dönemlernde bulanık regresyon model kullanılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır. Bulanık regresyon yöntem le klask regresyon yöntemlernn aksne, aralık tahmnlenmes yapılmış ve aralık değerler elde edlmştr. Bulanık regresyon yöntem; verlern bulanık hale getrlerek klask regresyon varsayımlarının statstksel olarak zorlaştıracağı dönemlerde y sonuçlar vermes bakımından terch edlen modellerdr. Bulanık regresyon le; çoklu bağlantı, otokorelasyon, normal dağımlılık, değşen varyans gb Bast En Küçük Kareler yöntemnn varsayımlarını dkkate almadan hesaplama yapılablmektedr. Bütün bunlar araştırmacıya zaman kazandırdığı gb gözlem sayısının az olması gb durumlarda da stenene yakın sonuçlar elde edeblmesne yardımcı olmaktadır. 2. Ekonomk Krz Ekonomk krz kavramını tanımlamak çn k öneml kavramı da tanımlamak gerekr: Resesyon ve Depresyon. Resesyon, ekonomk büyümenn belrl br süre negatf ya da yavaş olmasıdır. Ekonomde atıl kapastenn olması ya da ekonomnn uzun vadel büyüme oranından daha düşük br oranda büyümes olarak da tanımlanablmektedr. Depresyon se ekonomnn büyümek yerne küçülmesdr. Türkye de büyüme hızının dört çeyrek dönemde negatf değer alması depresyon olarak tanımlanmaktadır. Ekonomk krz çn lteratürde brçok tanımlama yapılmaktadır. Bu tanımlar, krz kavramını farklı açılardan ele almakta, bütünü veya br kısmını açıklamak suretyle ekonomk br yaklaşım sunmaktadırlar. En bast tanımı le ekonomk krz; br ülkede poltk ve/veya ekonomk nedenlerle ortaya çıkan ve ülkenn temel ekonomk yapısını temelden sarsan olaylar olarak tanımlanablr. Br başka tanım olarak ekonomk krz; mal ve hzmet üretmnde dönemsel olarak tekrarlanan an düşüşler veya duruşlar, ktlesel şszlğe, ücretlern düşmesne, nsanların yaşam düzeylernde an düşüşlere neden olan talep azalması olarak tanımlanablr. Yne br başka tanım olarak ekonomk krz; üretmn sosyal karakter taşımasıyla, üretm sonunda elde edlen ürünün özel mülkyete konu olması arasındak çelşkden kaynaklanan üretm anarşsnden doğmaktadır, dyeblrz. Türkye de ekonomk krz kavramları genellkle devalüasyon kelmesyle anılmaktadır. Devalüasyon, ulusal paranın yabancı paralar karşısındak değernn azalmasını fade eder. Örneğn; Türk Lrasının ABD doları karşısındak değernn 1,2 TL den 1,3 TL ye düşmes, TL nn (ABD dolarının değer kazanması) 0,1 Lra değer kaybetmes anlamındadır. Devalüasyonda temel amaç; thalatın azaltılması, hracatın çoğaltılmasıdır. Türkye, brncs 1931 yılında olmak üzere br çok

3 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes 241 devalüasyon yaşamış br ülkedr. Br sonrak başlıkta, yaşanan bu devalüasyonlara kısaca değnlmştr. 2.1 Türkye de Ekonomk Krzler Ekonomk lteratürde açıklanan devalüasyon teorsne uygun lk devalüasyon, 7 Eylül 1946 da yapılmıştır. Bundan önce 1931 yılında dolar-kuruş ayarlaması yapılsa da bunun br devalüasyondan çok TL değernn düzeltlmes olarak yorumlanmıştır (Çeleb, 2001). 7 Eylül Kararları olarak da adlandırılan bu devalüasyon le Türk Lrasının değer % 40 a yakın br oranda düşürülmüştür Devalüasyonu olumsuz ağır sonuçlarla sonuçlanmıştır. Üretmde beklenen sonuçlar sağlanamamış, devletn gderler artmış, bütçe açıkları çoğalmıştır. Kısacası devalüasyonun temel amacı thalatın azaltılması, hracatın artırılması hedeflerne yaklaşılamamıştır. 7 Eylül 1946 günü açıklanan, 9 Eylül 1946 pazartes günü yürürlüğe gren 7 Eylül 1946 Devalüasyonu, Türkye'de yen br dönemn başlangıcını da vurgulamaktadır. 7 Eylül Devalüasyonu'nu, 1958 ve 1970 Devalüasyonlarından ayıran en öneml özellk de bu noktada toplanmaktadır. 7 Eylül Kararları le brlkte, Türk ekonoms ve syaset yen br kavramla tanışmış ve yen br dünyanın çne grmştr (Ekse, 2009). 4 Ağustos 1958 tarhnde İktsad İstkrar Tedbrler adı altında yapılan knc büyük devalüasyonda Türk Lrası % 220 değer kaybetmş, ekonomk çöküş daha da kötüye gtmştr (Çeleb, 2001) lı yılların sonlarına doğru başlayan hracat rakamlarındak düşüş, thalatın hracata göre sürekl büyümes, fyatların çerde ve dışarıdak stkrarsızlığı ve fnansman kaynaklarının yeterszlğ gb ekonomk sorunlar 10 Ağustos 1970 tarhnde yen br devalüasyonu kaçınılmaz kılmıştır. Bu dönemde Türk Lrası % 66 değer kaybetmştr. Kısa vadede başarılı sonuçlar elde edlse de ekonomk stkrar stenlen sevyelere ulaşmamış, yen verg ve zamlar kısa sürede kendn göstermş ve devalüasyon önces ekonomk daralma tekrar etmştr. Ekonomdek bu daralma sürec 12 Mart 1971 muhtırasına da etk etmştr yılından tbaren değşen dünya durumuna uyum sağlayacak gerekl önlemlern zamanında alınamamasından dolayı dövz kaynaklarında cdd boyutlarda azalma meydana gelmştr. Bu azalma, Kıbrıs Barış Harekâtına yönelk uygulanan ambargoların etkler ve 1977 yılından tbaren hızını artıran toplumsal olaylarla brlkte, ödemeler dengesnde öneml sorunları çıkarmıştır. Mamul-Yarı Mamul thalatındak geckmeler cdd dar boğazlar yaşanmasına neden olmuş, 1978 ve 1979 yıllarında yaşanan öneml syas olaylarla brlkte ekonomye olumsuz yansımıştır. Türkye, dış borçlarını ödeyememş ve bu kötü gdş çn 1978 ve 1979 yıllarında k stkrar programı yürürlüğe konmuştur. Syas stkrarsızlığın çok olması sebeb le bu tedbrler stenlen bçmlerde uygulanamamıştır. Türkye ekonoms bulunduğu bunalımdan çıkamamış ve 24 Ocak 1980 de daha sert ekonomk tedbr paketn açıklamak zorunda kalmıştır (Öztürk, 2003). 24 Ocak kararları le Türk Lrası % 33 değer kaybetmştr. 24 Ocak Kararlarının öncelkl hedef yüksek enflasyonu denetm altına almak, çerde arz-talep dengesn, dışarıda ödemeler dengesn gerçekleştrmekt. Fakat, 12 Eylül 1980 darbes ve ülkede yaşanan syas kaos, bu programın uygulanablrlğn azaltmış ve stenen sonuçlardan uzaklaşılmasına sebep olmuştur.

4 242 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ 1990 lı yıllarla beraber Merkez Bankası, enflasyonla mücadele çn kontrollü kur poltkası zlemeye başlamıştır. Bu durum TL sının zaman çersnde aşırı değerlenmesne yol açmış ve mevcut hükümetn de yanlış poltkaları yüzünden 1994 krz patlak vermştr (TÜSİAD, 2002). Cumhuryet tarhnn en büyük car açığı ve bütçe açığı yüzünden sert önlemler alınmak zorunda kalınmış ve br dz önlemler paket halnde uygulanmaya çalışılmıştır. 5 Nsan 1994 tarhnde uygulamaya konulan bu kararlar le bozuk makro ekonomk dengelern kurulması ve mevcut pyasa ekonomsnn daha y şleyeblmes çn aksayan yapılar tespt edlerek gerekl düzenlemeler yapılmıştır (Köse, 2002). 5 Nsan stkrar programının uygulamaya konulması 1994 yılı Mart ayında yapılacak olan mahall seçmler nedenyle gecktrlmş ve syas çıkarlar ekonomnn duyduğu acl müdahale gereksnmnn önüne geçmştr. Programın uygulanmasında, başlangıçta gösterlen kararlılık ve dspln se henüz br yıl dah dolmadan, yılsonunda ortaya çıkan erken seçm htmal nedenyle bozulmuş, sıkı para poltkası terk edlmş ve alınması öngörülen yapısal tedbrler uygulanamamıştır (Köse, 2002) Krz aslında br bankacılık krz olarak tanımlanmaktadır yılının ağustos ayında meydana gelen büyük depremn madd boyutları 2000 yılında kendn göstermeye başlamış ve pyasayı etklemştr. DPT ye göre depremn ekonomk ve sosyal zararı 10 mlyon TL nn üzernde oldu yılında, pyasaya dış kaynaklı grşlern hemen tümü borçlanma le olmuştu (Uygur, 2001). Dış borçlanma; uygun kur rejmnn de olmaması sayesnde faz oranlarını beklenenden daha da yükseğe çıkarmış, fazlerde başlayan bu tırmanma yüksek mktarda hazne kağıdı taşıyan ve bunları repo şlemlernde kullanan bankaları hızla sıkıntıya sokmaya başlamıştı (Eğlmez, 2006). 1 Kasım 2000 tarhnde % 44,4 olan Repo Pyasası Gecelk Faz oranı, 22 Kasım da % 153,4, 1 Aralık ta % 727 ve 4 Aralık ta %1.275,2 olarak gerçekleşmşt. Bu dönemdek br dğer gelşme de yakın geçmşte özelleştrlen Etbank ın batma noktasına gelmesnden dolayı 2000 Ekm ayı sonunda TMSF bünyesne alınmasıydı. Etbank ın batma noktasına gelmes br başka bankanın, Demrbank ın zor durumdak bankalar lstesne grmesne sebep olmuştu. Demrbank ın Etbank ta örtülü br ortaklığı olduğu düşünülüyordu (Uygur, 2001). Tüm bu gelşmeler ger dönüşü zor br süreçte son bulmuş ve 22 Kasım 2000 krz Türkye bankacılık sektöründe ve dolayısıyla da Türkye ekonomsnde büyük yaralar açmıştır. Kasım krznden sonra fonlama problem olan Demrbank devre dışı kalmış ve özel bankalarda kısa vadel repo fonlaması azalma trendne grmşken kamu bankalarında tam ters durum ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu da cdd br fnans problem oluşturmuştur (TÜSİAD, 2002). Türkye; 2001 yılına, Kasım 2000 krznn etklern taşıyarak başlamıştır. Şubat ayı le brlkte pyasada borçlanma artmış dövz sıkıntısı çeklmeye başlanmıştı. 19 Şubat 2001 tarhnde Başbakan le Cumhurbaşkanı le arasında geçen br tartışma spekülatf br krz başlatmış ve dövz krz yaşanmasına sebep olmuştur. 16 Şubat ta 27,94 mlyar dolar olan Merkez Bankası dövz rezerv, 23 Şubat ta 22,58 mlyar dolara nd. Merkez Bankasının br haftada rezerv kaybı 5,36 mlyar dolar oldu. Kasım krznde yabancıların dövze yoğun talebne karşılık, Şubat krznde yerl yatırımcıların da dövze olan yoğun taleb dövz sıkıntısı yarattı ve Merkez Bankası

5 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes şubat günü kuru dalgalanmaya bıraktığını açıkladı. 21 Şubat ta 1 ABD Doları TL ken 23 Şubat ta 1 ABD Doları TL oldu. On gün çnde kur artışı % 40 a ulaştı. Şubat 2001 krz pratkte dövz lktdes problem yaşanmış olmasına karşın aslında kamu bankalarının yenden yapılandırılmasının devreye sokulmamış olması yüzünden ortaya çıkmıştır. İknc krze gecken reformların faturası olarak bakmak doğru br yaklaşım olacaktır (TÜSİAD, 2002). Bu konudak br başka görüşe göre Şubat 2001 krz, kamu borcunun yükseklğnden ve yapısından kaynaklanmıştır (Erçel, 2006). 2.2 Ekonomk Krz Gösterges Olarak Car Açık / GSMH Oranı Ekonomk krzler her zaman somut göstergelerle belrlenemezler. Bazen syas br olay veya bazen asker br olayın tetklemes ble br ülke çn ekonomk krzle sonuçlanablr lardan sonrak yapılan bazı çalışmalarda aşağıdak değşkenler öneml krz göstergeler olarak karşımıza çıkmaktadır (Uygur, 2001): Kısa Vadel Dış Borç / Dövz Rezerv Car Açık / Dövz Rezerv Car Açık / GSYİH Toplam veya Kısa Vadel Dış Borç / İhracat Bankacılık Kesm Açık Pozsyonu / Dövz Rezerv Banka Kreds / Dövz Rezerv M2 / Dövz Rezerv Yerl Paranın Değer Kazanması Sermaye Hareketnde Dalgalanma (Volatlte) Dış Borç Faznde ve Rsk Prmnde Yükselme, Dalgalanma Kısa Vadel İç Fazde Dalgalanma Bu lsteye başka değşkenler de ekleneblr. Kesnlkle bu değşkenler le krz hesaplanır da dyemeyz. Fakat krz dönemlernn genelne baktığımızda, bu değşkenlern krz tanımlamalarında yol gösterdğ brçok araştırmacı ve ekonom yazarı tarafından kabul görmektedr (Bustelo, 2000; Edwards ve Susmel, 2000; Kamnsky, 1999; Kamnsky vd., 1999). Dünya ekonomsnde son yıllarda yaşanan ve görülme sıklığı gderek artan krzlern nedenlerne bakıldığında; dğer göstergelerle olan lgs ve krzlern tetkleyc ana unsuru olması nedenyle car açık, küresel ekonomde en öneml parametrelerden br halne gelmştr (Özbek, 2008). Ekonom alanında yapılan brçok çalışmada Car Açık / GSMH eşk değernn, br ülke çn krz anlamına gelebleceğ vurgulanmaktadır. Brçok çalışmada, bu oranın % 3,5-4,5 arasında gerçekleşmes durumunda o ekonomnn krz dönemne grebleceğ belrtlmştr (Babaoğlu, 2005). Aslanoğlu, bu oranı % 4 olarak belrlemştr (Aslanoğlu, 2004). Uygur, bu oranın Türkye çn % 3,5 olması gerektğn savunmuştur (Uygur, 2001). Özbek, % 5 lk eşk değernn her ülke çn kırmızı alarm demek olduğunu belrtmştr (Özbek, 2008). Telatar ve Terz eşk değernn % 4-5 olmasından bahsetmşlerdr (Telatar ve Terz, 2009). Bu değerlern, kesn ekonomk krz gösterges dye yorumlanması eksk br blg olacaktır. Brçok ekonomk faktörün krzn oluşumdak payı unutulmamalıdır.

6 244 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ Şekl 1 de yılları Türkye Car Açık / GSMH oranları verlmştr ve 2004 yıllarında krtk değer olan % 3,5-4,5 sevyesnde olan bu oran, 2005 ve 2006 yıllarında en kötü eşk değer olan % 5 n ble altında kalmıştır. Fakat o yıllar çn Türkye ekonomsnde herhang br krz gerçekleşmemş veya herhang br resesyon durumu yaşanmamıştır. Bu durumu açıklamak oldukça zor olacaktır. Blnen en öneml gelşme ekonomk büyümenn sürekl artmasıdır. Bu se krz kavramını yavaşlatan en öneml etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Şekl yılları Türkye Car Açık / GSMH oranları Bu çalışmada 2001 yılından sonra ekonomk krz olarak tanımlanmayan fakat Car Açık / GSMH oranı % 4-5 cvarında olan yıllarına at aylık enflasyon oranları tahmn edlmek stenmştr. Özellkle 2005 ve 2006 yıllarının eşk değer krtk değer kabul edlen % 5 ten ble küçük çıkmıştır. Bu da, lgl dönemlern tanımlamalarındak hassasyet daha da öneml hale getrmştr. Lteratürde enflasyon tahmnlemes çn brçok ekonometrk ve statstksel yöntem kullanılmıştır. Bast En Küçük Kareler Yöntem, En Çok Olablrlk Yöntem, Zaman Sers Modellemeler, Yapay Snr Ağları, Bulanık Zaman Sers Modellemeler gb yöntemler bu çalışmalara örnek olarak vereblrz. Bulanık Regresyon le tahmnleme çalışmaları, doğrusal regresyon tahmn yöntemlerndek nokta tahmnler yerne aralık tahmnlemesne dayanır. Krz dönem gb önsel tahmnlern sapmalı değerler alması muhtemel dönemler çn geçerl br yöntem olarak kabul edleblmektedr. Böylece nokta tahmn yerne o ayk enflasyon tahmn değernn alt ve üst sınırları blnrse, yapılacak çalışmalarda veya alınacak kararlarda bu sınırlar göz önüne alınablecek ve daha sağlıklı yorumlar yapılablecektr. 3. Enflasyon Enflasyon, fyatların genel sevyesndek artış olarak tanımlanmaktadır (Samuelson ve Nordhaus, 1992). Türkye İstatstk Kurumu nun yaptığı br başka tanım da

7 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes 245 enflasyon, fyatlar genel düzeynn etkl br şeklde devamlı yükselmes nedenyle paranın sürekl olarak değer kaybetmes, bunun sonucu olarak da tüketclern satın alma gücünü ytrmesdr. Burada sadece belrl mal ve hzmetlern değl, fyatlar genel sevyesnn yükselmes ve bu yükselşn sürekllk arz etmes gerekmektedr. Yüksek enflasyon paranın alım gücünü azaltır ve aynı zamanda fyat değşmlern anlamayı zorlaştırır. Enflasyonun nedenlern k ana başlık altında toplayablrz. Bunlardan brncs talep enflasyonudur. Talep enflasyonu; genellkle para arzının artmasının tüketm artırması sonucu ortaya çıkar (Enflasyon, 2004). Ekonomdek toplam arzın toplam taleb karşılayamaması sonucu fyatlar yükselr. Mal ve hzmet talebndek artış, faktör talebnde br artışa neden olacak ve bunların fyatları da artacaktır. Böylece ekonom tam sthdamdayken, hem mal ve hzmet pyasasında hem de üretm faktörler pyasasındak toplam talep artışı enflasyona neden olmaktadır. Enflasyonu sadece talep değl, aynı zamanda arz da etkler. Üretmde kullanılan faktörlern malyetlernn artması sonucunda fyatların artışa geçmes enflasyonu yaratır. Bu da malyet enflasyonu olarak tanımlanmaktadır (Enflasyon, 2004). Malyet artışları; ücretlern yükselmes, hammadde fyatlarının artması, thalatın pahalılaşması, tarımsal ürünlern fyatlarının yükselmes ve aşırı sthdam nedenyle emeğn vermllğnde yaşanacak düşüşler sonucu ortaya çıkablr. Yüksek enflasyon oranları gelşmekte olan ülke ekonomler çn sürekllk arz eden öneml br makroekonomk problem olmuştur. Bu şeklde yüksek enflasyon oranlarının uzun br zaman dlmnde sürekllk kazanması, söz konusu ülkeler çn ekonomk daralma, vermllk kaybı gb mal etkler büyük olacaktır. Böylece enflasyonla mücadele sürecnde bekleyşlern uygun br bçmde yönlendrlmes öneml faktörlerden br halne gelmştr (Karahan, 2005). Bu bekleyşlerden br de enflasyon hedeflemesdr. Enflasyon hedeflemelernde amaç; öneml br sorun olarak görülen enflasyonun br sonrak adımını tahmn etmek ve gereken önlemler önceden almaktır. Lteratürde farklı statstksel yöntemler kullanılarak farklı enflasyon hedeflemes çalışmaları yer almaktadır. Ülke ekonomlernn değşkenlkler göstermes, poltk belrszlk ve öngörülemeyen afet, kaza gb olaylar netcesnde tam olarak en y modelleme çalışmasından söz edlemez. Fakat dönemsel de olsa başarılı sonuçlar elde edleblmektedr. 4. Bulanık Doğrusal Regresyon Regresyon analz, br açıklanan değşkenn başka açıklayıcı değşkenlere olan bağımlılığını, brncnn ortalama değern, knc(ler)n blnen yada değşmeyen değerler cnsnden tahmn etme amacıyla nceler (Gujarat, 1999). Regresyon analznde amaç, bağımlı değşken bağımsız değşkenlern br fonksyonu olarak fade etmektr. Ayrıca bu fonksyon yardımıyla bağımlı değşkenn değerlern tahmn etmek, bağımlı ve bağımsız değşkenlern etkler le lgl öne sürülen hpotezler test etmektr. Bulanık regresyon analz, sstem yapısındak belrszlğe bağlı olarak verlern tamamının ya da br kısmının bulanık olması veya sstem yapısının değşkenler arasında kesn lşkler tanımlanmasına mkân vermemes gb klask regresyon uygulamasının önerlmedğ durumlarda kullanılan alternatf br yöntemdr. Bulanık

8 246 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ regresyon model, bağımlı ve bağımsız değşken verlern br olablrlk sstem le fade eden model olarak adlandırılır. Bulanık Regresyon modelnn üstünlüğü daha çok durum tespt çalışmalarında ortaya çıkmaktadır. Model kurma aşamasında, mevcut sorunu olduğu gb kavrayablmektedr. Fakat lerye veya gerye dönük tahmnlerde başarılı olduğu söylenemez. Çünkü bulanık regresyon, tamamen ele alınan döneme lşkn verler kullanarak aralık tahmn yapmaya çalışmaktadır (Yücel, 2005). Bulanık doğrusal regresyon model lk olarak Tanaka ve ark. (Tanaka vd., 1982) tarafından önerlmştr. Tanaka nın modelnde doğrusal regresyon modelnn parametreler bulanık olarak alınarak tahmnlern alt ve üst sınırlarının elde edldğ br yaklaşım önerlmştr. Tanaka nın gelştrdğ bu modeln bazı eleştrlen yanları da vardır. Bunları şu şeklde özetleyeblrz: Tanaka nın yöntemnde artıkların karelernn mnmzasyonuna dayalı br yöntem olmadığından nokta tahmn amaçlı değldr. Tanaka nın yöntem aykırı verlere duyarlıdır. Bulanık regresyon aralıklarının yorumları subjektftr. Bağımsız değşken sayısı arttığında bulanık regresyon modelnn çoklu bağıntı problemler le karşılaşması olasılığı artar. Tanaka nın bulanık regresyonun genel model şu şekldedr: n Y X X X X n n 1 (4.1) Burada bağımsız değşkenlern vektörü, bağımsız değşken sayısı, modeldek. bulanık parametrey göstermektedr. Modeldek bulanık parametreler bulanık sayılardır ve, sembolü le gösterlr. Burada, bulanık sayının merkezn, yayılımını fade eder. O halde bu bulanık sayının, üçgensel bulanık sayı çn üyelk fonksyonu (4.2) eştlğ le gösterlr. 1 c c ( ) c 0 dd.. (4.2) Genşleme prensbnden yaralanarak, gb elde edlr. n y X bulanık sayısı (4.3) de verldğ 1 y 1 t ax t t xt 0 yt 0 c x t y ( y ) 1 xt 0 yt 0 0 xt 0 yt 0 (4.3)

9 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes 247 Burada ve tüm model parametreler çn yayılım ve merkez değerlern vektörüdür. se gözlem değern gösteren ndstr. Tanaka nın 1982 yılında önerdğ modelden yola çıkarak brçok yen model türetlmştr. Bu yen üretlen modellern çoğu Tanaka nın önerdğ modeln gelştrlmes ya da değştrlmes le oluşturulmuştur. Genel tbaryle bulanık doğrusal regresyon modeller doğrusal programlama yöntem ve en küçük kareler yöntem olmak üzere 2 ana başlık altında toplanır. Yöntemler, bu k ana başlık altında grd ve çıktı değşkenlernn bulanık ya da gerçek değerler olmaları durumuna göre alt yöntemlere ayrılırlar. 4.1 Doğrusal Programlama Temelne Dayanan Bulanık Regresyon Yöntemler Tanaka (1982) Yöntem) Tanaka (1982) yöntem, bulanık regresyondak gözlemlenen ve tahmn edlen verler arasındak sapmanın sstem bulanıklığından veya regresyon katsayılarının bulanıklığından kaynaklandığını belrtr. Bu yöntem toplam belrszlğn mnmzasyonuna dayanır. Bu nedenle amaç, modeln bulanık parametrelernn toplam yayılımını ( ) mnmze etmektr. Toplam belrszlk (4.4) eştlğndek gb gösterlr. k S c X t (4.4) 1 Tanaka (1982) yöntemnde her br gözlemnn üyelk değernn önceden belrlenmş br sevyesnn 0,1 üzernde olması koşulu dkkate alınır. Yan, y y h t=1,2,...,k (4.5) olmalıdır. sevyesnn seçm yayılım parametrelernn genşlğ üzernde etkldr. Bu durumlar göz önünde bulundurulduğunda, Tanaka nın yöntem (4.6) da verldğ gbdr. k Mn( S) c X t 1 Yan Şart denklemler se şu şeklde hesaplanır: X ' (1 ) ' t hc Xt yt, t 1,2,..., k X ' (1 hc ) ' t Xt yt, t 1,2,..., k c 0 (4.6) (4.7) Yukarıdak denklemde (,..., ) 1 n ve c ( c,..., c ) 1 n blnmeyen parametrelern vektörüdür. Burada h ın varlığı göze çarpmaktadır. Gözlemlenen değerlern yaptığımız tahmnlern çnde kalablmes çn h değernn 1 e çok yakın olmaması gerekr. h değer 0 a yaklaştıkça nanç derecesnn azalmasına ve üyelk değernn düşmesne

10 248 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ neden olmaktadır. Burada bahsettğmz nanç dereces o kümeye at üyelk derecesn belrtmektedr ve aşağıdak gb hesaplanmaktadır: c y 1 h h nanc (4.8) s Analz sonuçlarında kullanılan ve ortalama üyelk dereces belrten ortalama nanç dereces se şu şeklde verlmektedr: n c (1 y ) 1 s h (4.9) n Formülde belrtlen ve merkez değerler le yayılım değerlern fade eden sırasıyla c ve s değerler se şu şeklde hesaplanmaktadır: y a y c u 2 (4.10) s yu c Burada ve ü sırasıyla bulanık değerlern alt ve üst sınırlarını göstermektedr. n Toplam sstem bulanıklığı ( S) S 1 le tanımlanmaktadır Tanaka (1987) Yöntem : Tanaka (1987) yöntemnn 1982 yılındak yöntemden farkı bulanık bağımlı değşken vers çn kullanılacak parametreler çnde br alt ve üst sınır belrlemektr Özelkan Yöntem : Özelkan ve Ducksten (2000) tarafından gelştrlen modeln temel Tanaka modeldr. Özelkan ve Ducksten gelştrdkler modellernde bulanık olmayan grd değşkenler ve bulanık çıktı değşkenlern kullanmışlardır. Modellernde amaç parametrelern üst ve alt yayılımları toplamını mnmze etmektr Hojat- Bector- Smmou Yöntem: Hojat ve ark.(2005) tarafından gelştrlen bu model temel de Tanaka yöntemne dayanır. Yöntem grd ve çıktı değşkenlernn bulanık olduğu durumlar çn optmum sonuçlar verr. Yöntemn amacı gözlem değerlernn alt ve üst sınırları le tahmn değerlern alt ve üst sınırlarının mnmze edlmesdr. 4.2 En Küçük Kareler Yöntemne Dayanan Bulanık Regresyon Yöntemler Damond Yöntem Damond (1988) yöntem olarak da blnen bu yöntemde amaç, Bulanık EKK yöntem le tahmn edlen bulanık bağımlı değşken değerler le gözlenen değerler arasındak bulanık mesafey mnmze etmektedr. Bu durum klask doğrusal regresyon analznde gerçek gözlem değerler le tahmnler arasındak farkın, yan kalıntıların mnmze edlmek stenmesyle aynı anlama gelr.

11 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes Uygulama Uygulamada lk olarak Türkye aylık enflasyon verler, Bulanık Regresyon Yöntem le tahmn edlmeye çalışılmıştır dönemnn seçlme sebeb yılları arasında krz dönem olduğunun düşünülmesdr. Şekl 1. dek Car Açık/GSMH oranlarına dayanarak ekonomk anlamda krz htmal olan bu dönemler, klask regresyon tahmn le karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Tanaka (1982) yöntem le yapılan analzlerde, Üretc Fyat Endeks (ÜFE) değerler tahmn edlmştr. ÜFE değşkenn etkleyeceğ düşünülen açıklayıcı değşkenler se br öncek ve k öncek döneme at ÜFE değerler, Enflasyon Beklent anket, MB aylık dolar kuru, M1 ve M2 para arzı değşkenlerdr. Beklent Anket nn amacı, tüketc enflasyonu, faz oranları, dövz kuru, car şlemler denges ve GSYH büyüme hızına lşkn mal ve reel sektörde karar alıcı ve uzman kşlerle, profesyonellern beklentlern saptamaktır. Her ayın brnc ve üçüncü haftalarında olmak üzere ayda k kez uygulanmakta olan anketn ktles çok büyük olmadığı çn, sadece seçlmş gönüllü katılımcıların panel oluşturmasına dayanan olasılık dışı örnekleme metodu kullanılmaktadır. Para arzı, br ekonomde belrl br anda dolaşımdak her türlü paranın toplam mktarı olarak tanımlanmaktadır (Parasız, 2008). M1 Para arzı, dolaşımdak paralar le vadesz mevduatların (TL ve Yabancı Para) toplamı olarak fade edlrken; M2 para arzı M1 para arzı ve vadel mevduat (TL ve Yabancı Para) toplamı olarak tanımlanmıştır (Parasız, 2008). İknc uygulama olarak aynı değşkenlerle Türkye aylık enflasyon verler, Bulanık Regresyon Yöntem le tahmn edlmeye çalışılmıştır. Ver setnn arttırılmasının lgl dönemlerde fark yaratması araştırılmıştır. 6. Sonuçlar ve Tartışma yıllarına at klask regresyon denklem şu şeklde bulunmuştur: Y 2,312 0,0176X 0,335X 1,3318X 1,526X 0, 4426X 0,9095X Burada =ÜFE 1 Dönem Geckme, =ÜFE 2 Dönem Geckme, =Beklent Anket, =Dolar Kuru, =M1 Para Arzı, =M2 Para Arzı le fade edlmştr. Tahmn edlen modeln anlamlılığı çn hesaplanan ANOVA tablosuna göre model anlamlı çıkmıştır (p<0,05). Model Parametreler Tablo Dönem ANOVA Tablosu Kareler Kareler s.d Toplamları Ortalaması Regresyon 236, ,408 48,201 0,000 Artık 104, ,818 Genel 341, F Sg.

12 250 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ h=0 çn yıllarına at bulanık regresyon model sonuçları şu şeklde bulunmuştur: Y (3,1521 0,8715) (2,4523 0,7891) X (1,3196 0) X (0,4625 0) X (2,8249 0) X (14, ) X 5 (36, , 9255) X 4 6 h=0,5 çn aynı dönem tahmn değerler ve yayılım değerler Tablo.2 de verlmştr. h=0 çn ortalama nanç dereces sonucu se şu şekldedr: n h Ortalama İnanç Dereces ( h ) 0, n İlgl dönemde Bulanık regresyon analz sonuçlarına göre ortalama nanç dereces oldukça küçük br değer çıkmıştır. Bu da sonuçların nspeten y olduğunu göstermektedr. Tablo 2. h=0 ve h=0,5 çn Dönem Bulanık Katsayılar ve Yayılımları Katsayılar Bulanık Merkez Değerler Yayılımlar(h=0) Yayılımlar(h=0,5) 0 3,1521 0,8715 1, ,4523 0,7891 1, , , , , ,3655 3,9255 7,85205 Genel olarak regresyon tahmn sonuçlarına bakıldığında doğrusal regresyon modelnden elde edlen HKO (Hata Kareler Ortalaması) değer 0,3686 olarak bulunmuştur. Bu değer oldukça küçüktür ve tahmnlern de gerçeğe yakın değerler olduklarını göstermektedr ÜFE tahmn değerler le ÜFE gerçek değerlernn karşılaştırılmasında 3 tahmn değernn gerçek değerden oldukça uzak olduğu dğer tahmnlern se yakın değerler aldığı görülmüştür. Bulanık regresyon sonuçlarına ÜFE gerçek değerler lgl dönemdek tüm tahmn değerler aralığında yer almıştır. İlgl dönemde bulanık regresyonun tahmn gücü kuvvetl çıkmıştır. Lteratürde h değer büyüdükçe bulanık aralıklar daralmakta ve h=1 olduğunda se bulanık aralık tahmnler en dar haln alarak bulanık regresyon sonuçları le doğrusal regresyon sonuçları hemen hemen aynı sonuçlar vermektedr. Fakat bulanıklık krter h değernn ne olması gerektğ br tartışma konusudur. Üzernde çalışılan konuya göre genş veya dar br yayılımla çalışılmak steneblr. Bu da en uygun h değernn, araştırmacının kararları doğrultusunda belrlenebleceğ anlamı taşımaktadır. Konuyla lgl çalışmış bazı araştırmacılar, h ın en uygun değernn deneme yoluyla belrlenmes ve bu değerler üzernden bulanık tahmnler yapılmasını savunmuşlardır. Tanaka, Uejma ve Asa h=0,5; Gharpuray, Fan ve La se h=0,9 değernn en uygun olduğu görüşünü belrtmşlerdr (Moskowtz ve Km, 1993).

13 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes 251 Şekl 2. h=0 çn Dönem Aralık Grafğ Bulanık regresyon analznde h değerlerne bağlı olarak aralık değerler ve tahmnlern alt ve üst sınırları değşmektedr dönem h=0 çn yayılım grafğ Şekl.2 de verlmştr. En uygun sonuç h=0 çn elde edlmştr dyemeyz. h=0 çn elde edlen sonuçlar daha genş yayılım verdğnden, enflasyon değerlernn yayılımını h=0 da daha genş br bçmde göreblmekteyz. Daha genş br aralıkta yapılacak analz ve yorumlar, sorunların kaynağını araştırmada kolaylıklar sağlayablecektr. Tahmn edlen lgl dönemn örneklem büyüklüğü arttırıldığında aralık değerlernn aynı kalıp kalmadığı araştırılmak stenmş ve dönem enflasyon değerler bulanık regresyon yöntem le tahmn edlmştr. Merkez değerler ve yayılım değerler tahmn sonuçları Tablo.3 de verlmştr. Her k dönem tahmnlerne baktığımızda, bulanık merkez değerlernn küçüldüğünü görmekteyz. Bu küçülmede en öneml etkenn 2002 yılının sonlarından tbaren ÜFE değerlernn brkaç değer harç belrl br aralıkta değerler alması ve örneklem hacm arttıkça bu aralık değerlernn modeln genelne yansıması söyleneblr. İlk dönem le knc dönem tahmnlerndek en öneml farkın se 2 ve 3 katsayılarının şaretlernn negatf yönden poztf yöne doğru değşmes görülmektedr. Beklent anketnn şaretnn negatften poztf hale gelmes, enflasyon beklent anketlerndek özellkle 2006 yılından tbaren elde edlen yüksek katılım ve yapılan güncel değşklklern uzun dönemde etks olarak yorumlanablr. 2 dönem geckmel ÜFE değerlernn şaret değştrmes se mevcut değerlern geçmştek ufak değşklklerden etklenmesne yol açablr. Tablo 3.h=0 ve h=0,5 çn Dönem Bulanık Katsayılar ve Yayılımları Katsayılar Bulanık merkez değerler Yayılımlar(h=0) Yayılımlar(h=0,5) β 0 1,5951 0,9866 1,9732 β 1 0,1750 0,2967 0,5933 β 2 0,3374 0,3706 0,7413 β 3 1,0694 0,1894 0,3788 β 4-1, β 5-0, β 6 2,

14 252 N. Alp ERİLLİ, M. Kazım KÖREZ, Yüksel ÖNER, Kaml ALAKUŞ Şekl 3. h=0 çn Dönem Aralık Grafğ Bu dönemde de dönemnde olduğu gb Ortalama İnanç Dereces h=0 n h çn hesaplanmış ve ( h ) 0, bulunmuştur. Bu değer mnmuma 1 n yakın değerdedr. Bu da sonuçların kabul edleblrlğn göstermektedr dönem h=0 çn yayılım grafğ se Şekl.3 de verlmştr. Bulanık regresyon analz, nokta tahmn yerne aralık tahmn yapılmak stendğnde başarılı sonuçlar vereblen br regresyon yöntemdr. Krz dönemler veya stkrarsızlıkların olduğu dönemler gb karar vermenn zor olduğu durumlarda araştırmacıya uygun özet sonuçlar vereblmektedr. Elde edlecek sonuçların değerlendrlmes le de gelecek tahmnler daha etkn yapılablecektr. Dördüncü bölümde de anlatıldığı gb Bulanık Regresyon modeller durum tespt çalışmalarında başarılı sonuçlar vermektedr. Model kurma aşamasında, mevcut sorunu olduğu gb kavrayablmektedr. Çünkü bulanık regresyon, tamamen ele alınan döneme lşkn verler kullanarak aralık tahmn yapmaya çalışmaktadır. Bulanık Regresyon sonuçlarına göre, aralıklar dışında kalan ÜFE değerler tespt edlp lgl dönem sonuçları dernlemesne nceleneblr. Böylece lerye yönelk sebep-sonuç lşksne dayalı çözüm veya çözümler üretleblr ve uygulanablr. Bulanık regresyon le enflasyon tahmnlemesnde lerye at tahmnleme değl mevcut dönemdek tahmnlemeler le sapmalar veya hatalar belrleneblrse, lerye yönelk gereken adımlar daha güvenl br şeklde atılablecektr. Enflasyonun alt ve üst sınırları kontrol altına alınablrse, orta vadede Enflasyon kavramı br sorundan çok yol gösterc br gösterge olarak ekonomk lteratürdek önemn artıracaktır. Referanslar ASLANOĞLU, E.(2004). Para, banka ve makro ekonom. Strata Tranng Yayınları: İstanbul. BABAOĞLU, B.(2005). Türkye de car şlemler denges sürdüreblrlğ. Yayınlanmamış btrme tez, TCMB İstatstk Genel Müdürlüğü. BUSTELO, P.(2000). Noveltes of fnancal crses n the 1990 s and the search for new ndcators. Emergng Markets Revew, pp

15 Krtk (Krz) Dönem Enflasyon Hesaplamalarında Bulanık Regresyon Tahmnlemes 253 ÇELEBİ, E.(2001). Türkye de devalüasyon uygulamaları. Doğuş Ünverstes Dergs, s DIAMOND, P.(1988). Fuzzy least squares. Informaton Scences, 46, EDWARDS, S., SUSMEL, R. (2000). Interest rate volatlty and contagon n emergng markets: Evdence from the 1990 s. NBER Workng Paper, no. W7813. EĞİLMEZ, M.(2006). Kasım 2000 krz üzerne. [Erşm Adres]: < [Erşm Tarh: 14 Şubat 2006] EKSE, N.(2009). Türkye kısa ktsat tarh. ODTÜ Gelştrme Vakfı Yayıncılık. Enflasyon (2004). Ankara: Türkye Cumhuryet Merkez Bankası. ERÇEL, G.(2006) Krz borç krzyd. [Erşm Adres]: < >, [Erşm Tarh: 20 Şubat 2006] GUJARATI, D.(1999). Temel ekonometr. (Çev: Ümt Şenesen, G.Günlük Şenesen). Lteratür Yayıncılık. İstanbul. HOJATI, M., BECTOR, C.R., SIMIMOU, K.(2005). A smple method for computaton of fuzzy lnear regresson. European Journal of Operatonal Research, 166, KAMINSKY, G. (1999). Currency and bankng crses: The early warnng of dstress. Araştırma raporu. IMF Workng Paper, No:99/178. KAMINSKY, G., LIZONDO S., REINHART, C.(1999). Leadng ndcators of currency crses. Araştırma raporu. IMF Staff Papers, 45 (1), KARAHAN, Ö. (2005). Türkye de örtük enflasyon hedeflemes programının uygulanmasına lşkn oluşan rskler ve bu rsklern yönetm poltkaları. Elektronk Sosyal Blmler Dergs, ISSN: , C:4, S.14, ss KÖSE, S.(2002). 24 ocak 1980 ve 5 nsan 1994 stkrar programlarının karşılaştırılması. Planlama Dergs, DPT nn Kuruluşunun 42. Yılı Özel Sayısı. MOSKOWITZ, H., KIM, K.J. (1993). On assesng the h-value n fuzzy lnear regresson. Fuzzy Sets and Systems, vol. 58, p.304. OKTAR, S. (1998). Enflasyon hedeflemes. Blm Teknk Yayınev. İstanbul. ÖZBEK, O.(2008). Ekonomk krz belrts olarak car açık-büyüme lşks. Araştırma raporu.izmr: Tcaret Odası Ar-Ge Bülten, Şubat. ÖZELKAN, E.C., DUCKSTEIN, L. (2000). Mult-objectve fuzzy regresson: A general framework. Computers and Operatons Research, 27, ÖZTÜRK, S.(2003). Enflasyon hedeflemes. Dern Yayınları, İstanbul. PARASIZ, İ.(2008). İktsada grş. Ezg Ktabev. Bursa. SAMUELSON, P.A., NORDHAUS, W.D.(1992). Economcs. McGraw-Hll: Int. Edtons. TANAKA, H. (1987). Fuzzy data analyss by possblstc lnear models. Fuzzy Sets and Systems, 24, TANAKA, H., UEJIMA, S., ASAI, K.(1982). Lnear regresson analyss wth fuzzy model. IEEE Transactons on Systems, Man and Cybernetcs, vol. SMC-12, No.6. TELATAR, O.M., TERZİ, H.(2009). Türkye de ekonomk büyüme ve car şlemler denges lşks. Atatürk Ünverstes İİBF Dergs, Clt:23, Sayı:2. TÜSİAD (2002). Enflasyon ve büyüme dnamkler: Gelşmekte olan ülke deneymler ışığında Türkye analz. Araştırma raporu. İstanbul: Türkye sanayc ve ş adamları derneğ UYGUR, E.(2001). Krzden krze Türkye: 2000 kasım ve 2001 şubat krzler. Araştırma raporu. Ankara: Türkye Ekonom Kurumu Tartışma Metn. No: YÜCEL, L.İ. (2005). Bulanık Regresyon: Türkye de Dönemnde Kayıt Dışı Ekonomnn Bulanık Yöntemlerle Tahmnne İlşkn Br Uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lsans Tez. İstanbul Ünverstes, Sosyal Blmler Ensttüsü. İstanbul.

TALEP TAHMİNLERİ. Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ

TALEP TAHMİNLERİ. Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ TALEP TAHMİNLERİ Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ Yöetm e temel foksyolarıda br ola plalama, e kaba taımıyla, şletme geleceğe yöelk alıa kararları br bleşkesdr. Geleceğe yöelk alıa kararları başarısı yöetcler yaptıkları

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

-e-: AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İLE ÇOCUK NEFROLOJİ DERNEGİ ARASINDA İŞBİRLİGİ PROTOKOLÜ. AiLE VE. SOSYAL ~OLiTiKALAR BAKANllGI. 2012 Ankara ~.

-e-: AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İLE ÇOCUK NEFROLOJİ DERNEGİ ARASINDA İŞBİRLİGİ PROTOKOLÜ. AiLE VE. SOSYAL ~OLiTiKALAR BAKANllGI. 2012 Ankara ~. ~, -e-: ALE VE ~. I H. SOSYAL ~OLTKALAR BAKANllGI AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIGI ÇOCUK HİzMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ İLE ÇOCUK NEFROLOJİ DERNEGİ ARASINDA İŞBİRLİGİ PROTOKOLÜ 2012 Ankara KAPSAM MADDE

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 31.12.2004-31.12.2005 dönemine ilişkin

Detaylı

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ

1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ 1. YAPISAL KIRILMA TESTLERİ Yapısal kırılmanın araştırılması için CUSUM, CUSUMSquare ve CHOW testleri bize gerekli bilgileri sağlayabilmektedir. 1.1. CUSUM Testi (Cumulative Sum of the recursive residuals

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği Atatürk Ünv. Zraat Fak. Derg., 42 (2): 153-157, 2011 J. of Agrcultural Faculty of Atatürk Unv., 42 (2): 153-157, 2011 ISSN : 1300-9036 Araştırma Makales/Research Artcle Btksel Ürün Sgortası Yaptırma İsteğnn

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland.

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland. 21 OCAK-MART DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 21 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 1 Nisan 21 tarihinde

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor Fiba Emeklilik ve Hayat A.Ş. Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Sayı: 42 BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Gazi Erçel Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22 Aralık 2000 Ankara 2001 yılında uygulanacak para ve kur politikasının çerçevesi, uygulama prensipleri

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Enerj Pyasası Düzenleme Kurumundan : KURUL KARARI Karar No: 5398-1 Karar Tarh: 30/12/2014 Enerj Pyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2014 tarhl

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR OYAK EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI DÖVİZ CİNSİNDEN YATIRIM ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Oyak Emeklilik A.Ş. Gelir Amaçlı Döviz Cinsinden Yatırım Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri 563 VANTİLATÖR TASARIMI Fuat Hakan DOLAY Cem PARMAKSIZOĞLU ÖZET Bu çalışmada merkezkaç ve eksenel vantlatör tpler çn gelştrlmş olan matematksel modeln çözümünü sağlayan br blgsayar programı hazırlanmıştır.

Detaylı

2015 OCAK ÖZEL SEKTÖR DI BORCU

2015 OCAK ÖZEL SEKTÖR DI BORCU OCAK ÖZEL SEKTÖR DI BORCU Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man Özel sektörün yurt d ndan sa lad k sa ve uzun vadeli kredilerin borçlu ve alacakl bilgileri, döviz cinsi, kullan m, anapara/faiz

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.04.2004-30.06.2004 dönemine ilişkin gelişmelerin, Fon Kurulu

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 Ocak 2016 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Şubat 2016 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık

Detaylı

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı Panel Konuşması Erdem BAŞÇI 7 Nisan 2012, İstanbul Değerli Konuklar, Dünya ekonomisinin son on yılda sergilediği gelişmeler emtia fiyatları üzerinde

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 02/05/2013 YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER 31/12/2015

Detaylı

2 Mayıs 1995. ELEKTRONİK DEVRELERİ I Kontrol ve Bilgisayar Bölümü Yıl içi Sınavı Not: Not ve kitap kullanılabilir. Süre İKİ saattir. Soru 1.

2 Mayıs 1995. ELEKTRONİK DEVRELERİ I Kontrol ve Bilgisayar Bölümü Yıl içi Sınavı Not: Not ve kitap kullanılabilir. Süre İKİ saattir. Soru 1. ELEKONİK DEELEİ I Kntrl ve Blgsayar Bölümü Yıl ç Sınavı Nt: Nt ve ktap kullanılablr. Süre İKİ saattr. Sru.- r 00k 5k 5k 00Ω 5 6 k8 k6 7 k 8 y k5 0kΩ Mayıs 995 Şekl. Şekl-. de kullanılan tranzstrlar çn

Detaylı

ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014

ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014 ENFLASYON ORANLARI 03.07.2014 TÜFE Mayıs ayında aylık %0,31 yükselişle ile ortalama piyasa beklentisinin (-%0,10) bir miktar üzerinde geldi. Yıllık olarak ise 12 aylık TÜFE %9,16 olarak gerçekleşti (Beklenti:

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ Sosyal Blmler Dergs Sayı: 21 2009 ELEKTRİK ELEKTRONİK SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİNDEKİ ÖNEMİNİN GİRDİ ÇIKTI ANALİZİYLE İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Tuncer ÖZDİL Kırgızstan Türkye Manas Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

HAYALi ihracatln BOYUTLARI

HAYALi ihracatln BOYUTLARI HAYALi ihracatln BOYUTLARI 103 Müslüme Bal U lkelerin ekonomi politikaları ile dış politikaları,. son yıllarda birbirinden ayrılmaz bir bütün haline gelmiştir. Tüm dünya ülkelerinin ekonomi politikalarında

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU YENİ MEVDUAT SİGORTA SİSTEMİ ÖNERİSİ BANKA BİRLEŞME VE DEVİRLERİ Dr. Mehmet GÜNAL Ankara, Haziran 2001 ÖNSÖZ Türkiye

Detaylı

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM Sevl ŞENTÜRK Anadolu Ünverstes, Fen Fakültes, İstatstk Bölümü,26470, ESKİŞEHİR, e-mal:sdelgoz@anadolu.edu.tr

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man

Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man 214 EK M-ARALIK DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 214 y dördüncü çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 9 Ocak 215

Detaylı

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 22-11-2013 Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU İş bu rapor, Galata Yatırım A.Ş. tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu nun 12/02/2013 tarihli ve 5/145 sayılı kararında yer alan; payları ilk kez halka

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması Araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI

ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI ÇUKUROVA'DA OKALİPTÜS YETİŞTİRİCİLİĞİ VE İDARE SÜRELERİNİN HESAPLANMASI Ali ÖZKURT Orman Yüksek Mühendis Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü PK.18 33401 TARSUS 1.GİRİŞ Türkiye'de orman varlığının

Detaylı

TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÖZET

TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÖZET TÜRKİYE DE EĞİTİM ÇAĞINDAKİ KIZ VE ERKEKLERİN EĞİTİMLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ Hamd EMEÇ M.Vedat PAZARLIOĞLU 2 Özlem KİREN 3 Şenay ÜÇDOĞRUK 4 ÖZET Türkye de eğtm le lgl sorunların çözülmesnde çeştl araştırmalar

Detaylı

Para Arzı. Dr. Süleyman BOLAT

Para Arzı. Dr. Süleyman BOLAT Para Arzı 1 Para Arzı Bir ekonomide dolaşımda mevcut olan para miktarına para arzı (money supply) denir. Kağıt para sisteminin günümüzde tüm ülkelerde geçerli olan itibari para uygulamasında, paranın hangi

Detaylı

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER Dünyada üretilen krom cevherinin % 90 ının metalurji sanayinde ferrokrom üretiminde, üretilen ferrokromun da yaklaşık % 90 ının paslanmaz çelik sektöründe

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. LİKİT ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. LİKİT ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. LİKİT ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR Bu rapor Fiba Emeklilik ve Hayat A.Ş. Likit Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2015 30.06.2015 dönemine ilişkin gelişmelerin,

Detaylı

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR (2006/ 2.Çeyrek)

OYAK EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR (2006/ 2.Çeyrek) OYAK EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR (2006/ 2.Çeyrek) Bu rapor Oyak Emeklilik A.Ş. Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.04.2006 30.06.2006

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 6 Haziran 2016, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 6 Haziran 2016, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir.

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir. A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 16 Temmuz 2014 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fonun Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri Portföyünde

Detaylı

6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri. 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır.

6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri. 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır. 6.5 Basit Doğrusal Regresyonda Hipotez Testleri 6.5.1 İçin Hipotez Testi: 1. Hipotez kurulur. 2. Test istatistiği hesaplanır. olduğu biliniyor buna göre; hipotezinin doğruluğu altında test istatistiği

Detaylı

01/01/2009 30/09/2009 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş

01/01/2009 30/09/2009 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş 01/01/2009 30/09/2009 DÖNEMİNE İLİŞKİN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 9 AYLIK RAPORU BU RAPOR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARININ KAMUYU AYDINLATMA

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KONUT FİYAT ENDEKSİ Ocak 2016 İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 28 Mart 2016 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Türkiye konut piyasasındaki fiyat değişimlerini takip etmek amacıyla,

Detaylı

Resim 1: Kongre katılımı (erken kayıt + 4 günlük kongre oteli konaklaması) için gereken miktarın yıllar içerisindeki seyri.

Resim 1: Kongre katılımı (erken kayıt + 4 günlük kongre oteli konaklaması) için gereken miktarın yıllar içerisindeki seyri. Patoloji Dernekleri Federasyonu Başkanlığına, Son yıllarda patoloji kongrelerinin katılım ücretlerinin çok yüksek olduğu yakınmaları arttı. Bu nedenle kongrelerimizi daha ucuza yapmaya çalıştık. Hemen

Detaylı

ARAŞTIRMA PROJESİ NEDİR, NASIL HAZIRLANIR, NASIL UYGULANIR? Prof. Dr. Mehmet AY

ARAŞTIRMA PROJESİ NEDİR, NASIL HAZIRLANIR, NASIL UYGULANIR? Prof. Dr. Mehmet AY ARAŞTIRMA PROJESİ NEDİR, NASIL HAZIRLANIR, NASIL UYGULANIR? Prof. Dr. Mehmet AY Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü 29.03.2012 / ÇANAKKALE Fen Lisesi ARAŞTIRMA PROJESİ

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Eylül 2015, Sayı: 27. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Eylül 2015, Sayı: 27. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 7 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 Haz Haz 1

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BEH - Groupama Emeklilik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BİST-100 endeksi, Ekim ayı içerisinde %4,2 artarak ayı 77.620 seviyesinden kapattı. Aynı dönem içerisinde Bankacılık endeksi %4,1

Detaylı

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ 1 GENEL MÜDÜR SUNUŞU; Gündelik hayatın vazgeçilmez unsuru haline gelen enerji, bireylerin yaşamında ve ülkelerin sosyo-ekonomik

Detaylı

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BIST 100 endeksi, Nisan ayı içerisinde %0,2 lik artış göstererek 86.046 seviyesinden kapandı. Aynı dönem içerisinde

Detaylı

Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015)

Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015) 2 Mart 2015 Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015) Hafta başında Yunanistan meselesinde çözüme yaklaşıldığı yönünde haberlerin ardından altın fiyatlarında aşağı yönlü baskı hakim

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

AKENR 28.11.2013. ENDEKS ÜZERİNDE GETİRİ Yükselme Potansiyeli: 26% Akenerji 3Ç13 Bilgilendirme Notları

AKENR 28.11.2013. ENDEKS ÜZERİNDE GETİRİ Yükselme Potansiyeli: 26% Akenerji 3Ç13 Bilgilendirme Notları AKENR 28.11.2013 Akenerji 3Ç13 Bilgilendirme Notları ENDEKS ÜZERİNDE GETİRİ Yükselme Potansiyeli: 26% Akenerji nin 3Ç13 net dönem zararı 59,9 milyon TL oldu. Şirket 3Ç12 de 18,8 milyon TL kar, 2Ç13 te

Detaylı

Bir Hava Emişli Hassas Ekim Makinası ile Karpuz Tohumlarının Ocağa Ekimi. Hill Drop Sowing of Watermelon Seeds using a Precision Vacuum Seeder

Bir Hava Emişli Hassas Ekim Makinası ile Karpuz Tohumlarının Ocağa Ekimi. Hill Drop Sowing of Watermelon Seeds using a Precision Vacuum Seeder Br Hava Emşl Hassas Ekm Maknası le Karpuz Tohumlarının Ocağa Ekm Davut KARAYEL Akdenz Ünverstes, Zraat Fakültes, Tarım Maknaları Bölümü, Antalya dkarayel@akdenz.edu.tr Özet: Ocakvar ekm, toprak çersnde,

Detaylı

AvivaSA Emeklilik ve Hayat. Fiyat Tespit Raporu Görüşü. Şirket Hakkında Özet Bilgi: Halka Arz Hakkında Özet Bilgi:

AvivaSA Emeklilik ve Hayat. Fiyat Tespit Raporu Görüşü. Şirket Hakkında Özet Bilgi: Halka Arz Hakkında Özet Bilgi: arastirma@burganyatirim.com.tr +90 212 317 27 27 3 Kasım 2014 Fiyat Tespit Raporu Görüşü Burgan Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanmış olan bu rapor, A.Ş. için hazırlanmış olup 31 Ekim 2014

Detaylı

HİZMET ALIMLARINDA FAZLA MESAİ ÜCRETLERİNDE İŞÇİLERE EKSİK VEYA FAZLA ÖDEME YAPILIYOR MU?

HİZMET ALIMLARINDA FAZLA MESAİ ÜCRETLERİNDE İŞÇİLERE EKSİK VEYA FAZLA ÖDEME YAPILIYOR MU? HİZMET ALIMLARINDA FAZLA MESAİ ÜCRETLERİNDE İŞÇİLERE EKSİK VEYA FAZLA ÖDEME YAPILIYOR MU? Rıza KARAMAN Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı 1. GİRİŞ İdareler, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına çıkarken

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

AZIRBAYCAN HALK MÜZİGİ MAKAMLARıNDAN RAST MAKAMıNıN İNCILINMESi

AZIRBAYCAN HALK MÜZİGİ MAKAMLARıNDAN RAST MAKAMıNıN İNCILINMESi AZIRBAYCAN HALK MÜZİGİ MAKAMLARıNDAN RAST MAKAMıNıN İNCILINMES Arş. Gör. Yavuz ŞEN* Türl< müzğnde bast mal

Detaylı

ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÜNİTE 5 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI 1 Rassal Değişken Bir deney ya da gözlemin şansa bağlı sonucu bir değişkenin aldığı değer olarak düşünülürse, olasılık ve istatistikte böyle bir

Detaylı

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA İLİŞKİN GENELGE (2015/50) Bu Genelge, 25.05.2015

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş. Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2012-30.09.2012 dönemne

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 19 Ocak 2016 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; Kısa dönemde 144 günlük ortalama $1110.82 trend değişimi için referans takip seviyesi olabilir.

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 3 Kasım 2015 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; RSI indikatörü genel olarak dip/tepe fiyatlamalarında başarılı sonuçlar vermektedir. Günlük bazda

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

31.12.2011-31.03.2012 tarihleri arasında fon getirisi -%1,41 olarak gerçekleşirken, yönetici benchmarkının getirisi -%0,60 olarak gerçekleşmiştir.

31.12.2011-31.03.2012 tarihleri arasında fon getirisi -%1,41 olarak gerçekleşirken, yönetici benchmarkının getirisi -%0,60 olarak gerçekleşmiştir. GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI (EUROBOND) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2012 YILI 3 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi genel olarak 2011

Detaylı

TÜRKİYE HAYAT SİGORTASI SEKTÖRÜNDE ETKİNLİĞİN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE HAYAT SİGORTASI SEKTÖRÜNDE ETKİNLİĞİN İNCELENMESİ * D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergs Clt:19 Sayı:1, Yıl:2004, ss:1-14 TÜRKİYE HAYAT SİGORTASI SEKTÖRÜNDE ETKİNLİĞİN İNCELENMESİ Serdar KILIÇKAPLAN Gaye KARPAT ÖZET Sgorta sektörü tamamıyla güven sstemne dayalı br oluşumdur.

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

VAKIF PORTFÖY İKİNCİ DEĞİŞKEN FON (Eski Adıyla Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. B Tipi Değişken Fonu )

VAKIF PORTFÖY İKİNCİ DEĞİŞKEN FON (Eski Adıyla Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. B Tipi Değişken Fonu ) (Eski Adıyla Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. B Tipi Değişken Fonu ) VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka arz tarihi : 18/10/1989

Detaylı

Ekonometri 2 Ders Notları

Ekonometri 2 Ders Notları Ekonometri 2 Ders Notları A. TALHA YALTA TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ AÇIK DERS MALZEMELERİ PROJESİ SÜRÜM 2.0 EKİM 2011 İçindekiler 1 Dizey Cebirinin Gözden Geçirilmesi 1 1.1 Dizeylere İlişkin Temel Kavramlar..................

Detaylı

GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU

GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU I-GİRİŞ Grup şirketleri arasında gerçekleşen fiyatlandırma sistemi ekonominin kuralları doğrultusunda gerçekleşmektedir. Özellikle gelişmekte

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2015 YILI FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2015 yılı yurtiçinde genel seçimler ve Merkez Bankası faiz tartışmaları,

Detaylı

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol 1. Giriş Bu yazıda, Bursa daki (ciro açısından) en büyük 250 firmanın finansal profilini ortaya koymak amacındayız.

Detaylı

GÖSTERGELER CARİ AÇIK:

GÖSTERGELER CARİ AÇIK: Hazırlayan: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON CARİ AÇIK: Yıllık cari açık (Milyon$) 2009 Ocak 50.115 16.569 38.218 Şubat 54.041 18.444 34.612 Mart 59.422 21.458 31.514 Nisan 62.831 24.188

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA Önsöz 4 Stratejik Planlama ve Bütçe Yol Haritası 5 Örnek İşletme Hakkında 6 Gider Yükleme Sistemi 8 Satış Bütçesi Oluşturma 9 Faaliyet Gider Bütçesi Oluşturma 12 Bütçe Sistem Otomasyonu

Detaylı

DÖVİZ. Döviz Kurları / Pariteler DÖVİZ PİYASASI GÖRÜNÜMÜ VERİ GÜNDEMİ. Ekonomik Notlar Makro Görünüm Teknik Görünüm

DÖVİZ. Döviz Kurları / Pariteler DÖVİZ PİYASASI GÖRÜNÜMÜ VERİ GÜNDEMİ. Ekonomik Notlar Makro Görünüm Teknik Görünüm DÖVİZ PİYASASI GÖRÜNÜMÜ Geçtiğimiz hafta ABD de tüketici güven endeksi beklentilerin üzerinde geriledi. ISM imalat endeksinde ise yükseliş trendinin korunduğu görülüyor. Hafta boyunca, doların güçlü seyrinin

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 23 Mayıs 2016, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 23 Mayıs 2016, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

2) Global piyasada Alman otomobillerine olan talep artarsa, di er bütün faktörler sabit tutuldu unda euro dolara kar.

2) Global piyasada Alman otomobillerine olan talep artarsa, di er bütün faktörler sabit tutuldu unda euro dolara kar. EKON 436 2. Vize A Ad-Soyad renci No 1) Akbank' n u anki toplam mevduat n 100 milyar TL, toplam rezervinin 30 milyar TL ve toplam kredilerinin 70 milyar TL oldu unu kabul edelim. Zorunlu kar k oran ise

Detaylı

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir?

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir? DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Katılımcı tarafından ödenen katkı paylarının %25 i oranında devlet tarafından katılımcının emeklilik hesabına ödenen tutardır. Devlet katkısı başlangıç tarihi

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 89 108. BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ Dr. Mustafa Kemal BEŞER Eskşehr Osmangaz Ünverstes İİBF, İktsat Bölümü mkbeser@ogu.edu.tr ÖZET

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK- 31 ARALIK 2015 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka arz tarihi: 04/12/2003 YATIRIM

Detaylı

tepav Nisan2013 N201319 POLİTİKANOTU Türkiye için Finansal Baskı Endeksi Oluşturulması 1 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Nisan2013 N201319 POLİTİKANOTU Türkiye için Finansal Baskı Endeksi Oluşturulması 1 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Nisan2013 N201319 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Harun Öztürkler, Öğretim Üyesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dr. Türkmen Göksel,

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 24, Sayı: 2, 2010 47 KRİZ ÖNCESİ VE KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERDE ÇALIŞMA SERMAYESİ GEREKSİNİMİNİN BELİRLEYİCİLERİ: İMKB İMALAT SANAYİ ŞİRKETLERİ ÜZERİNE

Detaylı

GYODER SEKTÖR BULUŞMASI 28 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ

GYODER SEKTÖR BULUŞMASI 28 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ GYODER SEKTÖR BULUŞMASI 28 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının değerli yöneticileri, Sermaye piyasalarımızın ve basınımızın

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/43. KONU: Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Düzenlemeler.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/43. KONU: Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Düzenlemeler. VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/43 KONU: Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Düzenlemeler. Bağımsız denetime tabi olacak şirketlerin belirlenmesine dair 2012/4213 sayılı Karar 23

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı