ORTAÖĞRETİM TARİH 11. YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ORTAÖĞRETİM TARİH 11. YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN"

Transkript

1 ORTAÖĞRETİM TARİH 11 YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN DEVLET KİTAPLARI ÜÇÜNCÜBASKI..., 2012

2 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YAYINLARI...: 4894 DERS KİTAPLARI DİZİSİ...: ?.Y Her hakkı saklıdır ve Millî Eğitim Bakanlığına aittir. Kitabın metni, soru ve şekilleri kısmen de olsa hiçbir surette alınıp yayımlanamaz. Editör : Doç. Dr. Osman KÖSE Dil Uzmanı : Semra ÇAKIR Görsel Tasarım Uzmanları : Mehmet Fatih ŞELE Ahmet Suat KEÇECİOĞLU Ölçme ve Değerlendirme Uzmanı : Ahmet CANSIZ Proğram Geliştirme Uzmanı : Berna SERDAR OTUZ Rehberlik Uzmanı : Mustafa KARA ISBN Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulunun gün ve 9 sayılı kararı ile ders kitabı olarak kabul edilmiş, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün gün ve 3398 sayılı yazısı ile üçüncü defa adet basılmıştır.

3

4

5

6

7 ÝÇÝNDEKÝLER I. ÜNÝTE: TÜRKLERDE DEVLET TEÞKÝLATI A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE DEVLET TEÞKÝLATI Ýlk Türk Devletlerinde Devlet Anlayýþý Türklerde Ordu Devlet Yönetimi B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE DEVLET TEÞKÝLATI Türk-Ýslam Devletlerinde Devlet Anlayýþý Merkez Teþkilatý Taþra Teþkilatý Ordu Teþkilatý C. KLASÝK DÖNEM OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI Osmanlý Devlet Anlayýþý Merkez Teþkilatý Taþra Teþkilatý Ordu Teþkilatý Ç. TANZÝMAT DÖNEMÝ OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI XVII ve XVIII. Yüzyýlda Osmanlý Devleti nde Meydana Gelen Deðiþmeler XIX. Yüzyýl Islahatlarý Tanzimat Dönemi D. MEÞRUTÝYET DÖNEMÝNDE OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI Kanunuesasinin Kabulü ve I. Meþrutiyet in Ýlaný Ýlk Osmanlý Parlamentosu II. Meþrutiyet in Ýlaný E. CUMHURÝYET DÖNEMÝ DEVLET TEÞKÝLATINDA GELÝÞMELER ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM II. ÜNÝTE: TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI Toplumsal Yapý Yaþayýþ Dinî Hayat B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE SOSYAL YAPI Yönetenler Yönetilenler (Halk) Toplumsal Yaþantý C. KLASÝK DÖNEM OSMANLI TOPLUM YAPISI Osmanlý Toplum Yapýsý Sosyal Hareketlilik Millet Sistemi Osmanlý Ailesi Sosyal Yardýmlaþma Toplumsal Yaþantý Ç. TANZÝMAT TAN SONRA OSMANLI TOPLUM YAPISINDAKÝ DEÐÝÞÝM Toplumsal Deðiþim Sosyal Yardýmlaþma D. ÇAÐDAÞ TÜRK TOPLUMU ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM III. ÜNÝTE: TÜRKLERDE HUKUK A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE HUKUK Hukuk Anlayýþý Ýlk Türk Devletlerinde Hukuki Yapý B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE HUKUK Türk-Ýslam Devletlerinde Hukuk Sisteminin Geliþimi Türk-Ýslam Devletlerinde Hukuki Yapý C. OSMANLI DEVLETÝ NDE HUKUK Klasik Dönemde Osmanlý Hukuku Tanzimat Döneminde Osmanlý Hukuku Meþrutiyet Dönemi Osmanlý Hukuku Ç. CUMHURÝYET DÖNEMÝNDE HUKUK Hukuk Alanýnda Yenilikler Laik Hukuk Sistemine Geçiþ Anayasalarda Yasama, Yürütme ve Yargý ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM

8 IV. ÜNÝTE: TÜRKLERDE EKONOMÝ A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EKONOMÝ B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EKONOMÝ Türk-Ýslam Devletlerinde Ýktisadi Kurumlar C. XI - XIII. YÜZYILLARDA ANADOLU DA EKONOMÝK HAYAT Ç. OSMANLI EKONOMÝSÝ Klasik Dönemde Ekonomik Yapý Üretim Yapýsý Tüketim Ticaret ve Ulaþým Sistemi Para ve Finansman Sistemi Esnaf Birlikleri Narh Sistemi Osmanlý Ekonomisinde Meydana Gelen Deðiþmeler Osmanlý Ekonomisinde Baðýmlýlýk ve Büyüme Dönemi D. CUMHURÝYET DÖNEMÝNDE EKONOMÝ (1938 E KADAR) ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM V. ÜNÝTE: TÜRKLERDE EÐÝTÝM A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM Eðitim Anlayýþý Askerî Eðitim Mesleki Eðitim Türklerde Bilim B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM Eðitim Anlayýþý Medreseler Yaygýn Eðitim - Ahilik Atabeylik Türk-Ýslam Devletlerinde Bilim C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII. YÜZYILLAR) Örgün Eðitim Kurumlarý Yaygýn Eðitim Kurumlarý XVIII ve XIX. Yüzyýl Baþlarýnda Eðitimde Yenileþme Hareketleri Osmanlýda Bilim Ç. TANZÝMAT SONRASI OSMANLI EÐÝTÝMÝ Ýlköðretim Ortaöðretim Yükseköðretim (Darülfünun) Mesleki Eðitim Azýnlýk ve Yabancý Okullarý D. CUMHURÝYET DÖNEMÝNDE EÐÝTÝM (1938 E KADAR) Cumhuriyet Dönemi Eðitim Anlayýþý Eðitim-Öðretim Alanýndaki Diðer Geliþmeler ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM VI. ÜNÝTE: TÜRKLERDE SANAT A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE SANAT B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE SANAT Mimari Süsleme Sanatlarý El Sanatlarý C. OSMANLI SANATI Mimari Süsleme Sanatlarý El Sanatlarý Müzik Ç. CUMHURÝYET DÖNEMÝ TÜRK SANATI Mimari Müzik Güzel Sanatlar Edebiyat ÖÐRENDÝKLERÝMÝZÝ DEÐERLENDÝRELÝM SÖZLÜK KAYNAKÇA

9 ORGANÝZASYON ÞEMASI Ünitenin numarasýný gösterir. Ünitenin adýný belirtir. 3. ÜNÝTE Türklerde Hukuk A.ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE HUKUK B.TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE HUKUK C.OSMANLI DEVLETÝ NDE HUKUK Ç.CUMHURÝYET DÖNEMÝNDE HUKUK Üniteyle ilgili ana baþlýklarý içerir. Ünitenin içeriði ile ilgili görselleri kapsar. Ünitenin içeriði ile ilgili görselleri kapsar. Ünite ile ilgili hazýrlýk çalýþmalarýnýn verildiði bölümdür. BÝYOGRAFÝ (BEN KÝMÝM): Metinlerde adý geçen önemli kiþilerin hayat hikâyelerinin kýsaca verildiði bölümdür. 1.Asya fizikî haritasýnda Türklerin ana yurdunun fizikî özelliklerini inceleyerek, bu özelliklerin sosyal hayata etkilerini araþtýrýnýz. 2.Atýn bozkýr yaþantýsýndaki yeri ve önemini araþtýrýnýz. 3.Ýslamiyetin kabulü ile Türk toplum yapýsýnda ve yaþam biçiminde hangi deðiþiklikler olmuþ olabilir?araþtýrýnýz. HAZIRLIK ÇALIÞMALARI 4.Osmanlý Devleti nin kuruluþ, geniþleme ve yýkýlýþ dönemlerini gösteren harita incelemesi yaparak Osmanlý toplumunu oluþturan topluluklarý bulunuz. ETKÝNLÝKLER: Konu ile ilgili farklý kaynaklardan örnekler sunarak öðrencinin sorgulama, kavrama becerilerini geliþtirmeyi amaçlar. EÞ ZAMANLILIK: Tarihsel süreç içerisinde meydana gelen olaylarý incelerken ayný zamanda dünyanýn farklý bölgesinde gerçekleþen ayný türden olaylarý belirtmek için kullanýlmýþtýr. Öðrencinin ders içi performansýna yönelik sorularý kapsar. Öðrencinin ders dýþý etkinliklerini kapsar. BÝLGÝ: Anlatýmlarý desteklemek, açýklamak ve bilgileri pekiþtirmek amacý ile hazýrlanmýþtýr.... (1018 de Tus ta doðdum iyi bir eðitimden sonra Gazne Devleti ne baðlý Horasan valisi emrinde idarecilik hayatýna baþladým. Daha sonra Selçuklularýn hizmetine girdim Alparslan ýn Selçuklu sultaný olmasýyla 1064 yýlýnda vezirliðe getirildim ve Melikþah döneminde de ayný görevi üstlendim. Malazgirt Savaþý hariç, savaþlarda sultanlarýn yanýnda yer aldým. Büyük Selçuklu Devletinin idari teþkilatýnýn oluþmasýnda yaptýðým çalýþmalar ile devletin saðlam temeller üzerine oturmasýný saðladým. Sultan Melikþah ýn tavsiyesi ile yaþadýðým dönemi anlatan önemli bir siyaset kitabý yazdým. Ýslamiyette birliði saðlamak için eðitime önem verdim Baðdat ta Nizamiye medreselerini kurdum. Yaptýðým hizmetler Abbasi halifesi tarafýndan da takdir edildi ve bana önemli unvanlar verildi de dilekçe vermek bahanesiyle huzuruma çýkan bir Batýnî fedaisinin saldýrý sonucunda hayatýmý kaybettim. Fransa da XIX. yüzyýlýn ortasýna kadar Fransýz Ýnsan Haklarý Bildirisi nin insanî ilkelerine raðmen, seçimlerde ancak mülk sahiplerine veya belli miktardan fazla vergi ödeyenlere seçmenlik hakký verilmiþ ve, diðer yurttaþlarý oy kullanma hakkýndan yoksun býrakýlmýþtýr. Ýlk parlamentonun vataný olan Ýngiltere de bile, XIV. yüzyýlýn sonlarýna kadar genel oy ilkesi benimsenmemiþtir. Yýlmaz KIZILTAN, I. Meþrutiyetin Ýlaný ve Ýlk OsmanlýMebusan ý, GÜ. Gazi Eðitim Fakültesi Dergisi,C 2, S.1, s Türklerde Devlet Teþkilatý Ben Kimim? 5.Osmanlý Devleti nde sosyal yardýmlaþma anlayýþý ile ilgili kurumlarý araþtýrýnýz. 6.XIX ve XX. yüzyýlda Osmanlý toplum yapýsýný etkileyen önemli olaylarý araþtýrýnýz. 7.Cumhuriyet döneminde vatandaþlýk olgusunun ne anlama geldiðini araþtýrýnýz. 8.Cumhuriyet dönemi toplum yapýsýný yansýtan resim ve görsel araþtýrmasý yapýnýz. Büyük Selçuklulardaki divan küçülmüþ hâlde Türkiye Selçuklularýnda da görülmüþtür. Divanýn görevleri özetle þöyle idi: Mürafaalarý karara baðlamak, yabancý elçilerin teatilerindeki formaliteleri hazýrlamak, hükümdarýn ve devletin maliyesini düzenlemek. 3. Taþra Teþkilatý SÝYASETNAME DEN Dergâhtan (saraydan) birçok mektuplar yazýyorlar; önemli bir iþ olmadýkça saraydan bir þeyler yazmasýnlar. Yazýlan þey öyle etkili olmalýdýr ki kimse ona el ve dil uzatmaya cesaret edememeli verilen emirleri mutlaka yerine getirmelidir. Eðer bir kimsenin yüce divandan çýkan bir fermana hakaret ile baktýðý, ona itaat etmekte gevþeklik ettiði anlaþýlýrsa o kiþi sarayýn yakýnlarýnda da olsa þiddetle cezalandýrýlsýn. Padiþah ile diðer insanlar arasýndaki fark hükümranlýktýr. Hikâye: Niþabur dan bir kadýn, zulüm gördüðü iddiasýyla Gazne ye Sultan Mahmud un huzuruna çýkarak Niþabur âmili benim kaybolan bir malýmý alýp kendi tasarrufuna geçirmiþtir. diye þikâyette bulundu. Ona, Bu kadýnýn kaybolan malýný geri ver. diye bir ferman verdiler. Âmil, kayýp mal hakkýnda delili olduðu için Bu mal benimdir, onu her an yüce divana getiririm. dedi. Kadýn ikinci defa Gazne ye giderek þikâyetçi oldu. Özel bir görevli göndererek âmili Niþabur dan Gazne ye getirdiler. Sultan sarayýna ulaþýr ulaþmaz cezalandýrýlmasý emredildi. Âmil delillerini arz etti, araya önemli kiþiler koyarak cezasýný paraya çevirtmek istedi. Hiç birinin faydasý olmadý ve âmil cezalandýrýldý. Kaybolan bu malýn senin olduðu doðrudur, fakat niçin fermanýn hükmünü yerine getirmedin? Emredilen her þeyin yerine getirilmesinin vacip olduðunu þimdi gördün. dediler. Bunu, kimsenin sultanýn fermanýna karþý gelmeye cesaret etmemesi için yaptýlar. Herkes padiþaha ait, padiþahla ilgisi olan veya padiþahýn emrettiði þeyi yapmak zorundadýr. Eðer bir kimse zimmetine bir dirhem geçirse böyle yapmasý lazýmdýr. Diðerlerine örnek olmasý için onu cezalandýrmalýdýr. Nizamülmülk, Siyasetname, s Yukarýdaki metinden Türk-Ýslam devletlerinin yönetim anlayýþý hakkýnda hangi bilgilere ulaþýlmaktadýr? 2. Türk-Ýslam devletleri ile Ýslamiyet öncesi Türk devletlerinin yönetim açýsýndan benzer ve farklý yönleri nelerdir? Devleti, hanedan ailesinin ortak malý sayan eski Türk hâkimiyet anlayýþý, Türk-Ýslam devletlerinde de geçerliliðini sürdürdü. Bu anlayýþ özellikle Karahanlý ve Selçuklularýn taþra teþkilatýnda uygulandý. Hatta Karahanlýlarda eski Türklerdeki ikili idare uygulanarak devlet doðu ve batý olmak üzere iki koldan yönetildi. Türk-Ýslam devletlerinde ülke, eyalet (vilayet) adý verilen idari bölgelere ayrýlýrken buralara askerî valiler ya da hanedan üyeleri görevlendirilirdi. Hanedan üyesi valiler ise idaresi altýndaki bölgeleri özerk olarak yönetirler; kendilerine has ayrý idari askerî teþkilatlar oluþturup bu bölgeleri miras olarak býrakýlabilirlerdi. Ancak valilerin idaresindeki bölgelerin sýnýr deðiþikliði sultanýn fermaný ile yapýlýrdý. Bununla birlikte eyaletlerin önemli iþleriyle ilgilenen memurlar merkezden gönderilirdi. a. Hükümdar Ýlk Türk devletlerindeki kut inancý Türkler Ýslamiyet i kabul ettikten sonra Ýslami bir anlam kazanarak Allahýn takdiri veya nasibi olarak yorumlanmýþtýr. Kutun belli bir hanedana verildiði düþüncesi ise ayný þekliyle devam ettirilmiþtir. Örneðin Timur, Oðuz Han soyundan gelmediði için han ya da sultan unvaný alamamýþ ve emir olarak kalmýþtýr. Bazen istisnai durumlara da rastlanmýþtýr. Memluklularda da kabiliyetli kiþiler ordunun onayý ile sultanlýða yükselmiþ ve ancak belli bir süreden sonra devamlý bir hanedan kurulabilmiþtir. Türk-Ýslam devletlerinde de Ýlk Türk devletlerinde olduðu gibi tahta geçme konusunda ayný þartlar geçerli olmuþtur. Bu durum hanedanýn Türklerde Devlet Teþkilatý erkek üyelerinin ülke içinde mücadelelerine yol açmýþtýr. Tahta kimin geçeceði konusunda deðiþen tek þey aile mensuplarý ve beyleri yerine Metinlerin anlatýmýný destekleyici görseller. zamanla devlet adamlarýnýn etkili olmasýdýr. Nevruz bayramý ile ilgili afiþ çalýþmasý yapýnýz. Türkiye ve Türkiye dýþýndaki Türkler tarafýndan kutlanan Türkiye Selçuklularýnda büyük þehzadenin tahta geçmesi geleneði kabul edilmiþse de her zaman buna uyulmamýþtýr. Örneðin I. Gýyasettin Keyhüsrev ve Ýzzettin Kýlýçaslan büyük þehzade olmadýklarý hâlde hükümdar olmuþlardýr. Türkiye Selçuklularýnda da tahta geçecek kiþinin tespitinde Seçmeli (2 ders saati) Tarih dersi için uyarý; gelenek ya da sultanýn vasiyetinden çok devlet adamlarý etkili olmuþtur. Türk-Ýslam devletlerinde hükümdar cesur, kahraman, akýllý ve bilge, halký refah içinde yaþatan, hukuk yoluyla halký âdil idare edip birlik ve dirliði saðlayan, devleti emniyete alýp fetihler yapan, insan Bilgi Hutbe: Cuma ve bayram namazlarý esnasýnda hükümdarýn adýnýn unvan ve Seçmeli (2 ders saati) için alýntý metin fon rengi onurunu koruyan ve onlara eþit davranan biri olarak nitelendirilmiþtir. Türk-Ýslam devletlerinde de hükümdar geniþ yetkilere sahipti. Saray, hükümet, ordu ve adalet olmak üzere dört müessesenin de baþý olarak yasama (kanun yapma), yürütme (icra) ve yargý yetkilerini de kendi þahsýnda toplamýþtýr. lakaplarýnýn hatip tarafýndan zikredilip kendisine dua edilmesidir. Týraz: Abbasî halifelerinin hükümdarlara gönderdikleri elbisedir. Hilat: Abbasi halifelerinin tarafýndan týraz ile birlikte külah, kemer, kýlýç, at, eðer takýmý, askerî muzika ve bayrak para gibi mal ve eþyalarýn hükümdara gönderilmesidir. Sultanýn belirli kurallar dâhilinde bildirdiði emirler, Prof. Dr. M. Altay KÖYMEN, Büyük Selçuklu Zorunlu (4 ders saati) için alýntý metin fon rengi kanun hükmünde olup herkes itaat etmekle yükümlüdür. Ordulara kumanda etmek vezirleri ve yüksek memurlarý tayin etmek hükümdarýn yetki ve görevleri arasýndadýr. Ayrýca sultan Mezalim Dîvâný na da baþkanlýk yapar ve zulme uðrayan halkýn doðrudan kendisine ulaþmasýný saðlardý. Ýmparatorluðu Tarihi, C 3, s. 77, 84 (Düzenlenmiþtir.) Müslüman Türk hükümdarlarý, ilk Türk devletlerindeki hâkimiyet sembollerinin yanýnda yeni unvan ve lakaplar, hutbe ve hilat gibi Ortak metin fon rengi bazý maddi ve manevi unsurlarý hâkimiyet ve hükümdarlýk sembolleri olarak kullandýlar. Karahanlý hükümdarlarý ilk Türk devletlerindeki ilig, hakan ve han gibi unvanlarýný devam ettirdiler. Türk- Ýslam devletlerinde Sultan unvanýný ilk kez Gazneli Mahmut kullanmýþtýr. NOT: Bu ders kitabý haftalýk dört saatlik ders programýna göre hazýrlanmýþtýr. Seçmeli Tarih dersi için (iki ders saati) ise kýrmýzý çerçeveli sarý (bej) ile renklendirilmiþ kýsýmlar geçerlidir. Gazneli Mahmut hilat giyme törenini tasvir eden temsilî resim 23

10 1. ÜNÝTE Türklerde Devlet Teþkilatý A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE DEVLET TEÞKÝLATI B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE DEVLET TEÞKÝLATI C. KLASÝK DÖNEM OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI Ç. TANZÝMAT DÖNEMÝ OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI D. MEÞRUTÝYET DÖNEMÝ OSMANLI DEVLET TEÞKÝLATI E. CUMHURÝYET DÖNEMÝ DEVLET TEÞKÝLATINDA GELÝÞMELER

11 HAZIRLIK ÇALIÞMALARI 1. Ünite kapaðýndaki bayraklarýn hangi Türk devletlerine ait olduðunu araþtýrýnýz. 2. Ýlk Türk devletlerinin kurulduklarý yerleri tarih atlasý üzerinde gösteriniz. 3. Türk devletlerinin kurulduðu bölgelerin coðrafi özelliklerini araþtýrarak bu özelliklerin devlet teþkilatýný nasýl etkilediðini tartýþýnýz. 4. Orhun Kitabeleri nde Türk devlet teþkilatýna ait hangi bilgilerin olduðunu araþtýrýnýz. 5. Ýlk Türk devletlerinde halkýn yönetimdeki rolü neler olabilir? 6. Türk-Ýslam devletlerinin kurulduklarý yerleri dikkate alarak Türklerin devlet teþkilatýnda hangi medeniyetlerden etkilenmiþ olabileceklerini belirleyiniz. 7. Ýlk Türk-Ýslam devletlerinin devlet teþkilatý hakkýnda bilgi alabileceðimiz kaynaklar hangileridir? 8. Osmanlý Devleti nin kurulduðu bölgeyi dikkate alarak devlet teþkilatýnýn oluþumunda hangi medeniyetlerin etkileri görülmektedir? 9. Tanzimat Fermaný nýn ilan edilmesinin sebepleri nelerdir? 10. Monarþi ve meþrutiyet nedir? Ýki yönetim þeklinin benzer ve farklý yönlerini araþtýrarak belirtiniz. 11. Güçler birliði ve güçler ayrýlýðý ne demektir?

12 Türklerde Devlet Teþkilatý A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE DEVLET TEÞKÝLATI 1. Ýlk Türk Devletlerinde Devlet Anlayýþý Oðuz Kaðan oðullarýna ok ve yay verirken OK VE YAY MÜNASEBETÝ Oðuz Kaðan altý oðlu ile birlikte dünyayý fethedip cihangir olduktan sonra anayurduna döndü. Büyük bir kurultay topladý ve halka þölen verdi. Üç büyük oðlu Bozoklar saðda, üç küçük oðlu Üçoklar solda oturdu. Oðuz Kaðan oðullarýna þöyle seslendi: Ey oðullarým, ben çok savaþtým, artýk çok yaþlandým. Düþmanlarýmý aðlattým; dostlarýmý sevindirdim. Gök Tanrý ya borcumu ödedim. Daha sonra Oðuz Kaðan yurdunu oðullarý arasýnda taksim etti. Ok-yay münasebetine göre Üçoklarýn Bozoklara tabiyetini bildirdi. Töreye ve birliðe baðlý kalmalarýný vasiyet etti. Prof. Dr. Osman TURAN, Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkuresi, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s ÇÝNLÝLERE GÖRE UYGURLAR MS X. yüzyýlda Turfan a gelen Çin elçisi Uygurlar hakkýnda þunlarý söylemiþtir: Onlarýn devletinin içinde hiçbir fakir insan yoktur; yiyeceði olmayanlara devlet hesabýndan yardým edilir. Onlarýn birçoklarý yüz yaþýna kadar yaþar. Olgunluk çaðýna eriþmeden ölenler hiç görülmemiþtir. Prof. Dr. Bahaeddin ÖGEL, Türk Kültür Tarihine Giriþ, C 1, s SOSYAL ADALET Aþina adlý bir Kök Türk beyi de maddi refahý artýrmak için halktan 10 yýl hiç vergi almamýþ ve bu yüzden kendisi yoksul duruma düþmüþtür. Bazý beyler, onun bu durumunu alay konusu yapmak istemiþlerdir. Fakat o Ben ancak halkým zengin olunca huzur duyarým. diyerek cevap vermiþtir. Prof. Dr. Salim KOCA, Eski Türklerde Devlet Geleneði ve Teþkilat, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s Yukarýdaki resim ve metinleri inceleyerek Türklerdeki devlet anlayýþýnýn esaslarýný tespit ediniz. Türklerde bugünkü anlamda devlet, il (el) kelimesi ile ifade edilmiþtir. Budunlarýn (milletlerin) bir yönetim altýnda birleþtirilmesiyle oluþan il, vataný koruyarak milleti huzur ve barýþ içinde yaþatmayý amaçlayan siyasi bir teþkilattýr. Ýl kelimesi ayný zamanda barýþ anlamýnda da kullanýlmýþtýr. Bunun temel sebebi Türklerde devletin ve barýþýn birbirini tamamlayan iki unsur olarak görülmesidir. Bu iki unsurun sürekliliðini saðlamak isteyen devlet yöneticileri, devletin temelini adalet üzerine oturtmuþlar, ülke içinde adaleti saðlamayý en önemli yükümlülük olarak kabul etmiþlerdir. Buna baðlý olarak halkýn da devlet adamlarýnda aradýðý ilk özellik herkese adil davranmalarý olmuþtur.

13 Türk devletlerinde yönetme yetkisini Gök Tanrý dan alan kaðan, bu yetkiyi sadece kendi devletinde deðil yeryüzündeki bütün insanlar üzerinde kullanmayý düþünmüþtür. Bu doðrultuda kaðan, dünyayý hâkimiyeti altýna alarak yönettiði bütün insanlarý adaletli bir yönetim ile huzur, refah ve barýþ ortamýnda yaþatmayý görev kabul etmiþtir. Türk cihan hâkimiyeti olarak adlandýrýlan bu görev ilk Türk devletlerinden baþlayarak süreklilik arz eden millî bir ülkü hâline gelmiþtir. Eski Türklerde Ýl (devlet) gider, töre (hukuk kurallarý) kalýr. sözü kullanýlmaktadýr. Bu söz dikkate alýnarak devlet, töre vb. ile ilgili neler söylenebilir? Türk devletlerinde hiçbir zaman keyfî bir yönetim uygulanmamýþ ve devlet belirli kurallara göre idare edilmiþtir. Yeni kurulan devlette ya da iktidar deðiþikliðinde kaðanýn yaptýðý ilk icraat töreyi tespit etmektir. Töreye uymayan kaðanlar, Tanrý ve halk nezdinde saygýnlýðýný kaybederek iktidardan uzaklaþtýrýlmýþtýr. Türklerde devletin halkla iliþkisi baba-evlat anlayýþý þeklindedir. Devlet halkýn her türlü ihtiyacýný karþýlayýp sosyal adaleti saðlamak, halk da devlete karþý üzerine düþen sorumluluðu yerine getirmek zorundadýr. TÜRKLERDE DEVLET ANLAYIÞI Devlet için baba sýfatý kullanýlmýþtýr. Toprak ise devlet baba nýn koruduðu ana vatan þeklinde ifade edilmiþtir. Ýcraatlarýndan memnun olunmayan yöneticiler yönetimden uzaklaþtýrýlmýþtýr. Halk, yöneticiler tarafýndan Tanrý nýn emaneti olarak kabul edilmiþtir. Yrd. Doç. Dr. Bülent ATALAY, Türk Devlet Geleneðine Göre Devlet Adamlarýnda Bulunmasý Gereken Asgari Hususiyetler, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s. 865 (Düzenlenmiþtir.). Türklerde Devlet Teþkilatý Ýlk Türk devletlerindeki devlet anlayýþý ile bugünkü devlet anlayýþý arasýnda ne gibi benzerlikler vardýr? Türklerde devlet baðýmsýzlýk, halk, ülke ve teþkilat olmak üzere birbirini tamamlayan dört unsurdan meydana gelmiþtir. a. Baðýmsýzlýk (Oksýzlýk) Aþaðýdaki metinlere göre Türklerin baðýmsýzlýk anlayýþý ile ilgili neler söylenebilir? TÜRKLERDE BAÐIMSIZLIK ANLAYIÞI MÖ 36 da savaþta ölen Hun Hükümdarý Çi-çi, kendisini imha edecek Çin hücumunu beklerken aþaðýdaki konuþmayý yaptýðý rivayet edilir: Boyun eðmeyeceðiz. Zira öteden beri Hunlar kuvveti takdir eder, tabi olmayý hakir görürler. Savaþçý özelliklerimiz sayesinde adý yabancýlarý titreten bir ulus olduk. Zira bilirler ki savaþta muhariplerimizin kaderi ölümdür. Biz ölsek de kahramanlýðýmýzýn þöhreti kalacak, çocuklarýmýz ve torunlarýmýz diðer kavimlerin efendisi olacaklardýr. Prof. Dr. Laszlo RASONYI, Tarihte Türklük, s. 63. TÜRK MÝLLETÝNÝN ÖZELLÝKLERÝ Çinliler, Doðu Köktürk Hakanlýðý ný iþgal ettikten sonra Türkleri Çince konuþmaya, Çinliler gibi giyinmeye, Çin âdetlerini kabul etmesi için Ýþbara Kaðan a baský yapmaya baþladýlar. Bunun üzerine Ýþbara Kaðan Çin Ýmparatoru na gönderdiði mektupta þöyle cevap verdi: Size baðlý kalacak, haraç verecek, kýymetli atlar hediye edeceðim. Fakat dilimizi deðiþtiremem, uzun saçlarýmýzý kestiremem, halkýma Çin elbiseleri giydiremem. Âdetlerinizi, kanunlarýnýzý almama imkân yoktur. Çünkü bu bakýmdan bütün milletim hassasiyetle çarpan tek kalptir. Prof. Dr. Osman TURAN, Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkuresi Tarihi, s

14 Türklerde Devlet Teþkilatý Oksýzlýk olarak adlandýrýlan baðýmsýzlýk, Türklerde çok eski zamanlardan beri var olan karakteristik bir özelliktir. Baðýmsýzlýk duygusunun oluþmasý ve geliþmesinin temelinde bozkýr kültürü önemli rol oynamýþtýr. Türklerin atlý göçebe hayat tarzýný benimsemeleri, özgür bir yapýya sahip olmalarýna, dolayýsýyla baðýmsýzlýðýn millî bir karekteristik özellik hâline gelmesine sebep olmuþtur. Orhun Kitabeleri ndeki (Çin in) Tatlý sözüne yumuþak ipek kumaþýna aldanýp çok çok Türk milleti öldün (Eðer) Güney de Çagay Ormaný na, Tögültün Ovasý na konayým dersen Türk milleti öleceksin. cümlelerinden anlaþýldýðý gibi baðýmsýzlýðý yitirmek, Türk milleti için en büyük felaket olarak görülmüþtür. Ayný zamanda Türk devleti ve milleti siyasi istiklal ile birlikte kültür istiklalinin de korunmasýna önem vermiþtir. Türk tarihinde bu konuyla ilgili pek çok örneðe rastlanmaktadýr. O gece gökteki yýldýzlar titreþip yanýyor. Ötüken den gelen sert rüzgâr ciðerlere dolup taþýyordu. Kürþad ýn evinde toplantý vardý. Kürþad la Bögü Alp güvendikleri Türk beylerinden bir kaçýný çaðýrmýþlardý Yedi kiþi az ýþýklý bir odada büyük bir iþ konuþuyorlardý. Her zamanki gibi ciddi idiler. Fakat baþladýklarý iþin ululuðundan habersiz gibi idiler. Kürþad söze baþladý: Türk beyleri! On yýl süren tutsaklýk sona erecektir. Ötüken de devlet kuran atalarýmýzýn ruhunu daha çok incitmemek, ýssýz kalmýþ bozkýrlarý daha çok güldürmemek, budunu ünsüz býrakmamak, Türk Tanrýsý ný daha çok öfkelendirmemek için devleti yeniden kuracaðýz. Devleti diriltmek için de Çin kaðanýna karþý mücadeleyi baþlatacaðýz. Bögü Alp le bunu kararlaþtýrdýk. dedi. Hüseyin Nihal ATSIZ, Bozkurtlarýn Ölümü, s Çin e karþý baðýmsýzlýk mücadelesi veren Kürþat ve arkadaþlarýnýn temsilî resmi Yukarýdaki metin I. Kök Türk Devleti nin yýkýlmasýndan sonra Çin esaretine giren Türk milletini yeniden baðýmsýzlýða kavuþturmak isteyen Kürþat ve arkadaþlarýnýn mücadelesini konu alan bir romandan alýnmýþtýr. Siz de Kürþat ýn aðzýndan yeni nesillere iletilmek üzere yaþadýklarýný anlatan bir mektup yazýnýz. Mektupta mücadelenin hangi þartlarda ve hangi amaçla yapýldýðýný, baðýmsýzlýðýn neden önemli olduðunu vurgulayýnýz. b. Halk (Millet) METE NÝN ÇÝN ÝMPARATORU NA YAZDIÐI MEKTUP Tanrý nýn yardýmý ve þefaati, subay ve askerlerimin yüksek savaþ yeteneði atlarýmýn gücü ve kuvveti ile bütün Yüeçileri ezdik. Böylece göðün altýnda (yani dünyada) asayiþ ve dirlik kurulmuþ oldu. Bundan sonra yirmi altý kavmi daha hâkimiyetim altýna aldým. Bunlarýn hepsi Hun oldu. Yay çekebilen bütün kavimler tek bir aile gibi birleþtiler. Þimdi kuzeydeki bütün ülkelerde dirlik ve düzeni kurdum. Þimdi silahlarý bir tarafa koymak, subay ve birliklerimi dinlendirmek, atlarýmýzý beslemek istiyorum... Çocuklarýmýz ve gençlerimiz büyüsünler, yaþlýlarýmýz ise huzur içinde yaþasýnlar. Prof. Dr. Bahaeddin ÖGEL, Dünden Bugüne Türk Kültürünün Geliþme Çaðlarý, s

15 Türklerde Devlet Teþkilatý CENGÝZ HAN VE TÜRKLER Cengiz Han devleti kurduktan sonra hýzla ülke sýnýrlarýný geniþletirken buradaki nüfus yapýsýnýn da deðiþmesine yol açtý. Bu durumdan rahatsýz olan Tapan adlý bir Uygur Türk ü, Cengiz Han a þunlarý söyledi: Siz, insanlarý öldürüp topraðý boþ býrakýyorsunuz. Hâlbuki devlet, insan ve topraktan meydana gelir. Ýnsansýz devlet olmaz! Prof. Dr. Bahaeddin ÖGEL, Türk Kültürünün Geliþme Çaðlarý II, s. 28. TÜRK DEVLETLERÝNDE HALK Hazar kaðaný ve idarecileri halkýn mülküne el uzatmazdý. Bulgarlar arazilerinden elde ettikleri üründen hükümdara bir þey vermeyebilirdi. Özgür olmak isteyen Çin deki köleler Asya Hun Devleti ne sýðýnmýþlardýr. MÖ 300 lerde Çin de köle olarak satýlan Hunlar köle isyanýný baþlatmýþ ve kendi hükûmetlerini beðenmeyen bir Bizanslý, Avrupa Hun Devleti nde kendi ülkesinden daha hür ve korkusuz yaþadýðýný ifade etmiþtir. Prof. Dr. Ýbrahim KAFESOÐLU, Türk Millî Kültürü, s (Özetlenmiþtir.). Yukarýdaki metinler dikkate alýndýðýnda Türklerde devlet-halk iliþkisi hakkýnda neler söylenebilir? Türklerde devleti yaþatan ve hükümdarý baþarýlý kýlan millettir. Bu yüzden Türk milletinin sahip olduðu deðerler Türk kaðanlarý ve devlet adamlarý tarafýndan hassasiyetle korunmuþtur. Türk devletlerinde halk sýnýflara ayrýlmamýþtýr. Ayrýca fertler özel hukuk, ekonomik ve sosyal hürriyet ile özel mülkiyet hakkýna sahip olmuþtur. Halk devlet için deðil, devlet halk içindir. anlayýþýnýn benimsendiði Türk devletlerinde hükümdarýn en önemli görevlerinden biri, halkýn mutluluðunu ve refahýný saðlamak ve kendini halka sevdirmektir. Bütün bu özellikler Türk devletlerindeki temel unsurun millet olduðunu göstermektedir. c. Ülke Yerinden ayrýlan yedi yýl, yurdundan ayrýlan ölünceye deðin aðlar. (Bir Türkmen Atasözü) Asya Hun Devleti nin hükümdarý Mete, tahta çýktýðý günlerde komþu Moðol Tunguzlarýn (Tung-hu) vergi olarak istediði birçok þeyi kabul etmiþ, onlarýn arazi istekleri üzerine devlet meclisinde yaptýðý konuþmada vatan topraðýnýn kendisine ait bir mülk deðil milletin malý ve devletin temeli olduðunu söylemiþ, kimseye arazi vermeye yetkisinin bulunmadýðýný belirtmiþtir. Vatan sevgisinden il k kez bahseden Mete Han ýn temsilî resmi Prof. Dr. Osman TURAN, Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkuresi Tarihi, s. 155, 167 (Düzenlenmiþtir.). Yukarýdaki atasözü ve metne göre Türklerin vatan anlayýþý ile ilgili neler söylenebilir? Devletin bir diðer unsuru olan yurt, Türklerde devletin sahip olduðu ve halkýn üzerinde yaþadýðý topraklardýr. Ülke, uluþ gibi adlarla da ifade edilen yurt vatan kavramý gibi kutsal bir anlam taþýmýþtýr. Türklerde ülke, siyasi baðýmsýzlýkla birlikte düþünülmüþtür. Bu yüzden Türkler, özgür olarak yaþadýklarý ve hükümranlýk haklarýný tam olarak kullandýklarý sýnýrlarla ayrýlan topraklar yurt olarak nitelendirmiþlerdir. Bununla birlikte yurdun sýnýrlarý devletin gücüne göre daralýp geniþleyebilmektedir. Türklerde yurt, kaðanýn korumakla yükümlü olduðu ata yadigârý olarak görülmüþtür. Türk hükümdarlarý vatan topraðýný korumayý ve savunmayý kendilerine baþlýca görev edinmiþ, þartlar ne olursa olsun bu hususta en küçük bir tavize bile yanaþmamýþlardýr. 7

16 Türklerde Devlet Teþkilatý ç. Teþkilatlanma YABANCI GÖZÜYLE TÜRKLER Çin kronikacýsý, büyük küçük bütün savaþ vakalarýný ayný derece saðlam bir doðrulukla gelecek nesillere devretmiþtir. Bundan baþka Hun âdetleri, hayat tarzlarý üzerine faydalý ve tespite deðer bulduðu ne varsa onlarý da toplamýþtýr. Cemiyetin en küçük birliði olan aileden Hun Ýmparatorluðu na varýncaya kadar tam bir nizam ve teþkilat vardýr. Ýmparatorluðun bütünü sað ve sol taraf olarak ikiye ayrýlmýþ; daha küçük birlikler bu ikisi içinde taksim edilmiþtir. Askerî, siyasi her birliðin baþýnda, rütbesi ve salahiyeti tam olarak tayin edilmiþ bir þef bulunmaktadýr. L. LIGETI, çev.: Sadrettin KARATAY, Bilinmeyen Ýç Asya, s (Düzenlenmiþtir.). TÜRKLERDE TEÞKÝLATÇILIK Geniþ ülkelere ve birçok kavme birden hükmedebilmek, ancak merkeze baðlý ve iyi iþleyen güçlü teþkilatlar sayesinde mümkün olabilmiþtir. Türkler, çok iyi iþleyen idari ve askerî teþkilatlar kurarak tarih sahnesine çýkmýþlar, geniþ sahalara ve büyük topluluklara hükmetmiþlerdir. Özellikle Oðuz Kaðan Destaný nda da belirtilen boy teþkilatý ile Büyük Hun Hükümdarý Mete nin askerî ve idari teþkilatý, bütün Türk tarihi boyunca devam etmiþ ve devlet kurucularýna örnek olmuþtur. Prof. Dr. Salim KOCA, Eski Türklerde Devlet Geleneði ve Teþkilat, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s Avar, Peçenek, Kuman Türkleri, o zamana kadar devlet kuramamýþ olan Romenleri ve Balkan Ulahlarýný teþkilatlandýrarak tarih sahnesine çýkmalarýna ön ayak olmuþlardýr. Türkler, Çin, Afganistan, Belucistan, Hindistan, Rusya, Macaristan ve Bulgaristan gibi ülkelere teþkilatlanma konusunda örnek olmuþtur. Prof. Dr. Bahaeddin ÖGEL, Türk Kültürünün Geliþme Çaðlarý, s (Özetlenmiþtir.). Ýdari teþkilatta örnek alýnan Mete Han ve oðullarýnýn temsilî resmi Metinlere göre Türklerin devlet teþkilatý hakkýnda neler söylenebilir? Türklerin devlet teþkilatýnda gösterdikleri baþarýlar, medeniyet tarihinde ön plana çýkmalarýný saðlamýþtýr. Devletin millî varlýðý koruyan, yaþatan ve geliþtiren vazgeçilmez bir kurum olduðu bilincine erken ulaþan Türkler Orta Asya nýn tamamýna hâkim büyük devletler kurmuþlardýr. Zaman zaman bu bölge dýþýna da çýkarak yeni devletler meydana getirmiþlerdir. Türkler tarihin hiçbir devrinde devletsiz kalmamýþ ve birçok topluluða devlet teþkilatlanmasý konusunda örnek olmuþlardýr. Boylar hâlinde yaþayan Türkler, atlý göçebe kültürünün getirdiði özellikler ve her an düþmanla karþýlaþma ihtimalinden dolayý disiplinli ve teþkilatlý olmak zorundadýr. Her boy kendi beyinin baþkanlýðýnda sosyal, iktisadi ve idari bir teþkilata sahiptir. Boy beyi, boya ait bölgeleri idare ederek göçlerde boyun düzen ve disiplinini, diðer boylarla iliþkilerini düzenlemekte ve güvenliðini saðlamaktadýr. 8

17 Devleti oluþturan Türk boylarý, genellikle kendi isteði ile birleþirdi. Amaç birlik ve beraberliði saðlayarak güven içinde güçlü bir þekilde yaþamaktý. Boylarý bir araya getirip birleþtiren boy beyi tahta çýkarak kaðan olur, daha sonra yeni devletin teþkilatlandýrýlmasýna geçilirdi. Kaðanýn yakýnlarý ile ona destek veren boy beylerine devletin en önemli görevleri verilirdi. Bu görevlileri idari teþkilatýn çekirdeðini oluþtururken kendi alt kadrolarýný da kurardý. Yeni hükümdarýn komþu ülkelerle diplomatik iliþkileri baþlatmasý (elçi göndermek ve kabul etmek, devletlerle ittifaka girmek, anlaþmalar imzalamak vb.) kurulan devletin hukuken tanýnmýþ olmasý anlamýna gelmekteydi. 2. Türklerde Ordu Aþaðýdaki görsele ve metinlere göre Türk ordusu hakkýnda neler söyleye- bilirsiniz? Metinlerdeki anlatýmlar dikkate alýndýðýnda Türklerin savaþ taktikleri hakkýnda neler söylenebilir? SEYYAHLARA GÖRE TÜRKLER Savaþ hevesi azalýr diye barýþ zamanlarýnda büyük avlar tertip ederlerdi. Ýrili ufaklý birlikler hâlinde toplanarak düþman üzerine, hem de þaþýrtýcý bir hýzla baskýnlar yaparlardý. Eðer tesadüfen karþýlarýna hakkýndan gelemeyecekleri bir kuvvet çýkmýþ bulunursa karmakarýþýk bir hâlde kaçmaktan çekinmezlerdi. Ama onlar kaçýþý bile bir harp tuzaðý hâline getirirdi. Bir aralýk þimþek hýzýyla geri döner, çabucak ve sýký bir intizamla sýraya girerek ne olduðunu anlamayan düþmanýn üzerine saldýrýrlardý. Savaþta gösterilen cesaret ve yararlýða çok kýymet verdikleri söylenebilir. L. LIGETI, çev.: Sadrettin KARATAY, Bilinmeyen Ýç Asya, s. 47. YABANCILARA GÖRE TÜRK ASKERÝ Ammianus: (Hunlar) piyade olarak savaþmaya hiç alýþkýn deðillerdi. Þaþýlacak kadar uzak mesafelere attýklarý ve demir kadar sert ve öldürücü sivri kemikten uçlu oklarýný atmada gösterdikleri maharete hiç kimse eriþemezdi... (Hunlar) Ýyi savaþçýlar olup yay ve kement kullanmakta eþsizdiler. S. T. Efraim: (Hunlarýn) Haykýrmalarý aslanlarýn kükremesini andýrýr. Atlarý üzerinde ufukta bir fýrtýna gibi uçarlar. Ordularýyla bir tufan gibi kapladýklarý bütün arz üzerinde dehþet uyandýrmýþlardýr. Silahlarýna karþý gelebilecek kimse mevcut deðildir. Çinliler: Türkleri üstün yapan atlýlarý ve okçularýdýr. Kendilerine uygun gelirse þiddetle saldýrýrlar, tehlikede olduklarýný sezerlerse rüzgâr gibi kaçarlar, þimþek gibi kaybolurlardý. Prof. Dr. Salim KOCA, Eski Türklerde Devlet Geleneði ve Teþkilat, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s Türklerde Devlet Teþkilatý Türk ordusunu savaþýrken gösteren temsilî resim 9

18 Türklerde Devlet Teþkilatý TÜRKLERÝN ASKERÎ ALANDA ETKÝLERÝ Roma ordusunda onlu sistem uygulandý. IV. yüzyýl sonlarýnda bu orduda yay kullanýlan en önemli silah oldu. Batý da ceket ve pantolon giyilmeye baþlandý. Avrupa da üzengi kullanýmý Avarlarla yaygýnlaþtý. V. yüzyýl baþlarýnda Turan taktiðinin uygulanmaya baþlandýðý Bizans ordusunda Türk giyim tarzý ve saç biçimi de tercih edildi. IX. yüzyýl ortalarýnda Ruslar, Hazar, Peçenek ve Kuman; Balkan Slavlarý ise Tuna Bulgarlarý aracýlýðý ile hem eðitim hem teçhizat (silah, tuð) yönlerinden Türkleri örnek alan askerî güçler oluþturdu. Cengiz Han ordusunda onlu sistem uygulandý. Süvari tekniðini Türklerden öðrenen Çinliler Türk süvari kýyafeti olan ceket, pantolon ve çizme kullanmaya baþladý. Çinliler ve Avrupalý kavimler et konservesi yapmayý da Türklerden öðrendi. Prof. Dr. Laszlo RASONYI, Tarihte Türklük, s (Düzenlenmiþtir.). Türklerin büyük devlet kurmalarýndaki en önemli etkenlerden biri güçlü ordulara sahip olmalarýdýr. Bu yüzden ordu Türk devletlerinin hem temelini hem de baþlýca güç kaynaðýný oluþturmuþtur. Bozkýr hayatýnýn zor þartlarý Türkleri mücadeleci ve disiplinli bir yapýya sahip olmalarýný gerekli kýlmýþtýr. Günlük yaþantý içinde var olan bu disiplin anlayýþý, savaþ sýrasýnda da bütün milletin iç teþkilatýný bozmadan bir ordu gibi harekete geçmesini kolaylaþtýrmýþtýr. Askerliðin özel bir meslek sayýlmadýðý Türklerde ailesini ve malýný korumak isteyen herkes asker olarak yetiþmek zorundadýr. Bu yüzden Hazar Hakanlýðý ndaki yabancý askerler istisnai olmak üzere Türklerde ücretli askerî bir sýnýf yoktur. Halk içinde kadýn erkek ayrýmý yapýlmaksýzýn hemen her Türk, iyi bir asker ve her an savaþa hazýr durumdadýr. Bu yüzden Türk milleti için ordu-millet deyimi kullanýlmýþtýr. Sürekli bir ordunun bulunduðu Türk devletlerinde ordunun temeli süvarilere dayanmýþtýr. Bununla birlikte Türk ordusunda az da olsa yaya birlikler yer almýþtýr. Örneðin Ýlteriþ Kaðan, 680 yýlýnda istiklal mücadelesine baþladýðý zaman komuta ettiði ordunun üçte ikisi atlý, üçte biri ise yayadýr. Ýlk düzenli ordu Büyük Hun Hükümdarý Mete tarafýndan kurulmuþtur. Türk ordusu günümüze kadar gelen ve baþka devletlerin ordularýna da örnek olan onlu sistem e göre; teþkilatlandýrýlmýþtýr. Onlu sisteme göre; en büyük birlik 10 bin kiþilik olup bu birliðe tümen adý verilmiþtir. Tümenler de 1000 li, 100 lü ve 10 lu olmak üzere kademeli olarak küçülen birliklere ayrýlmaktadýr. Bu birliklerin baþlarýnda da derecelerine göre, tümenbaþý, binbaþý, yüzbaþý, onbaþý gibi unvanlar taþýyan birer komutan bulunurken en küçüðünden en üst rütbesine kadar ordu belli bir kumanda zincirine baðlanmýþtýr. Devletin güçlerinin tamamý öncelikle kabile, soy vb. ayrýlýklarýna bakýlmaksýzýn 10 lu sisteme göre taksim edilip sonra da merkezden tayin edilen kumandanlar ile tek elden sevk ve idare edilmiþtir. Aþaðýdaki Kara Kuvvetlerine ait bröve ve tablodan hareketle bugün Türk Silahlý Kuvvetlerinde ilk Türk ordusundan itibaren sürekliliðini koruyan unsurlarý tespit ediniz. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE VE GÜNÜMÜZDE ORDU Birlik adý Komutaný Asker sayýsý Tümen Tümenbaþý Tabur Binbaþý Bölük Yüzbaþý 100 Takým Onbaþý 10 10

19 Türk kaðaný her savaþta ordunun baþýnda bulunur ve orduya bizzat komuta ederdi. Ordunun diðer komuta heyetini de hükümdar ailesinin fertleri ile akraba boylarýn baþkanlarý meydana getirmiþtir. Ýdarecilerin hepsi ayný zamanda ordu kumandanlarý idi. Ordu merkez, sað ve sol olmak üzere üç sistemli bir yapýya sahipti. Ayrýca bu asýl ordu dýþýnda sýnýr boylarýnda doðrudan doðruya kaðana baðlý askerî birlikler de vardý. Baþlarýnda þad denilen komutanlarý bulunan bu askerler, asýl ordu ile irtibat hâlindeydi ve merkezin haberi olmadan hiçbir hareket yapamazdý. Hunlar zamanýnda Çin den alýnan sýnýr bölgelerine Türk boylarý yerleþtirilirdi. Bu bölgelere yerleþtirilenlere toprak verilip vergiden de muaf tutularak askerî baþarýnýn kalýcý olmasý saðlanmaya çalýþýlýrdý. Köktürk kaðanlarýnýn bahadýrlardan seçilmiþ özel bir muhafýz birliði bulunmaktaydý. Bu muhafýz birliðinin askerleri ise böri (kurt) adýyla anýlmaktaydý. Ýlk Türk devletleri ordularýnda önemli askerî faaliyetler için kullanýlan bazý özel birlikler de bulunmaktaydý. Örneðin savaþ zamanýnda düþman ordusunun durumunu öðrenmek için yelme denilen keþif kolu gönderilmekteydi. Mani dinini kabul eden Uygurlar, yerleþik hayata geçip et tüketimini býraktýklarý için zamanla askerî özelliklerini kaybettiler. Türk ordularý her çaðýn tekniðine göre donatýlýrdý. Çift kavisli yaylar ve Mete nin icat ettiði ýslýk çalan oklar o dönem kullanýlan en etkili silahlardý. Üç tarafýnda delik bulunan bu oklar, atýldýðýnda rüzgârýn etkisiyle ses çýkarýr ve düþmana korku salardý. Ayný zamanda Türkler dört nala at üzerinde, dört ayrý yönde isabetli ok atmada ustaydýlar. Ýyi kement atarlar, yakýn dövüþte mýzrak, kargý, süngü, kýlýç kullanýrlardý. Türk savaþçýlarýnýn çeþitli savunma silahlarý da vardý. Bunlarýn baþýnda kalkan, zýrh ve tolga geliyordu. Aþaðýda ilk Türk ordusuna ait araç ve gereçlerin numaralandýrýlmýþ resim ve isimleri verilmiþtir. Bunlarý eþleþtirerek boþluklara yazýnýz. Türklerde Devlet Teþkilatý Ok sadaðý - kýlýç - mýzrak uçlarý - eyer - yay sadaðý - kemer kýlýç ve kýný - ok - yay (4) (5) (2) (6) (1) (1)... (2)... (3) (3)... (4)... (7) (8) (9) (5)... (6)... (7)... (8)... (9)... 11

20 Türklerde Devlet Teþkilatý ORDUDA DÜZEN Türk ordusunun ideal sayýsý 400 bin idi. Tarihî kayýtlara göre, 400 bin kiþilik ordu ilk defa Hun Türklerinde görülmüþtür. Mete, Çin ordusunu MÖ 203 yýlýnda Peteng Kalesi çevresini 400 bin atlýdan oluþan ordusuyla dört taraftan kuþatmýþtýr. Bu kuþatmada Hun ordusu, ana yönler ve bu yönleri ifade eden renkler esas alýnarak dört kýsma ayrýlmýþtýr. Kuzeyde 100 bin yaðýz (kara=siyah) atlý, batýda 100 bin kiþilik ak (beyaz) atlý, güneyde 100 bin kiþilik doru (bordo) atlý, doðuda da 100 bin kiþilik demir kýrý atlý bulunuyordu. Prof. Dr. Salim KOCA, Eski Türklerde Devlet Geleneði ve Teþkilat, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s TÜRK ORDUSUNDA STRATEJÝ Türklerde savaþ için ayýn birinci ve ikinci yarýsý zamanýn gece ve gündüz havanýn da yaðýþlý ya da yaðýþsýz olmasý gibi durumlar çok önemliydi. Örneðin Hunlar, genellikle ayýn ilk yarýsýnda hücuma geçmekteydiler, ayýn ikinci yarýsýnda geri çekilmeye baþlamaktaydýlar. Sürpriz baskýnlarda da özellikle ayýn dolun hâlinde bulunduðu geceyi tercih etmekteydiler. Öte yandan Türkler yaðmurlu havalarda da savaþmaktan daima kaçýnýyorlardý. Çünkü yaðmurda yayýn üzerindeki zamk eriyip kiriþ gevþediði için yayýn kullanýlmasýný son derece güçleþtirmekteydi. Prof. Dr. Salim KOCA, Eski Türklerde Devlet Geleneði ve Teþkilat, Türkler Ansiklopedisi, C 2, s Türk savaþ sistemi hareket ve sürat üzerine kurulmuþtu. Savaþta hareket ve sürat üstünlüðünü saðlayan baþlýca unsur at idi. Türkler ayný zamanda, savaþta kendilerine avantaj saðlayacak stratejik yer ve mevkileri düþmana kaptýrmamaya büyük özen gösterirlerdi. Bu yüzden savaþ meydanýna düþmandan önce gelerek stratejik yerleri tutarlardý. Ayrýca düþmanýn askerî faaliyetlerini önceden öðrenip gerekli tedbirleri zamanýnda alabilmek için gözetleme kuleleri oluþtururlardý. Genellikle çevreye hâkim tepelerde bulunan bu kuleler, bir bakýma ordunun ileri karakollarýydý. Düþmanýn durumu ile ilgili haberler, gece kulelerde yakýlan ateþler ve gündüz bu ateþlerden çýkan dumanlar vasýtasýyla çok kýsa bir sürede merkeze iletilirdi. Yeni ülkelerin fethedilmesi, keþif seferleri ve yýpratma savaþlarý sayesinde olurdu. Alýnmasý planlanan bölgeler önce akýncýlar tarafýndan gözden geçirilirdi. Bu keþifler olumlu ise yýpratma harekâtýna baþlanýrdý. Düþmanýn yýðýnak merkezlerine, yol kavþaklarýna, yiyecek ve malzeme depolarýna seri baskýnlar yapýlýrdý. Bu seferler sýrasýnda düþmanýn moralini bozmak için çeþitli rivayetler anlatýlýrdý. Bu harekât, düþman güçsüz duruma gelinceye kadar devam ederdi. Türklerin en önemli savaþ usulleri sahte ricat (geri çekilme) ve pusuydu. Savaþýn baþlangýcýnda düþmanýn gücünü ölçen Türk komutanlar, onlarýn yüz yüze savaþta yenilmesinin zor olduðunu düþündüklerinde bu taktiði uygularlardý. Süvari birlikleri kaçýyor gibi yaparak geri çekilirdi. Kaçarken ok atmaya devam eden Türk ordusu düþman askerlerini pusu kurduðu araziye çekmeye çalýþýrdý. Arazinin istenilen yerine kadar ilerleyen düþman burada pusu kuranlar tarafýndan çembere alýnarak yok edilirdi. Türklerin baþarýyla kullandýðý bu usule Türk yurdunun adýndan dolayý turan taktiði denilmiþtir. TURAN TAKTÝÐÝ S a ð ka n a t M e rk ez uvv k et le r S o l k an a t Karþý kuvvetler 12

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

ORTAÖĞRETİM TARİH 11. YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN

ORTAÖĞRETİM TARİH 11. YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN ORTAÖĞRETİM TARİH 11 YAZARLAR Yasemin OKUR Mehmet AKSOY Hakan KIZILTAN Akın SEVER Mehmet ÖZTÜRK Mülver KARAMAN DEVLET KİTAPLARI DÖRDÜNCÜ BASKI., 2013 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YAYINLARI...: 4894 DERS KİTAPLARI

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

ünite 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr? Vatan ve ulus sevgisinin yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden

ünite 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr? Vatan ve ulus sevgisinin yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden ünite 1 OKUL HEYECANIM TEST 1 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? Hayat Bilgisi Vatan ve ulus sevgisinin öðrenildiði yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr?

Detaylı

Devleti yönetme hakkı Tanrı(gök tanrı) tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Bu hak, kan yolu ile hükümdarların erkek çocuklarına geçerdi.

Devleti yönetme hakkı Tanrı(gök tanrı) tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Bu hak, kan yolu ile hükümdarların erkek çocuklarına geçerdi. Orta Asya Türk tarihinde devlet, kağan adı verilen hükümdar tarafından yönetiliyordu. Hükümdarlar kağan unvanının yanı sıra han, hakan, şanyü, idikut gibi unvanları da kullanmışlardır. Kağan kut a göre

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Küçük bir salyangoz, 10m yüksekliðinde bir telefon direðine týrmanmaktadýr. Gündüzleri 3m týrmanabilmekte ama geceleri 1m geri kaymaktadýr. Salyangozun direðin tepesine týrmanmasý

Detaylı

ünite1 Kendimi Tanıyorum Sosyal Bilgiler 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez?

ünite1 Kendimi Tanıyorum Sosyal Bilgiler 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez? ünite1 Sosyal Bilgiler Kendimi Tanıyorum TEST 1 3. 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez? A) Nüfus cüzdaný B) Ehliyet C) Kulüp kartý D) Pasaport Verilen

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

HÜKÜMDAR TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE DEVLET TEŞKİLATI. KONU ANLATIMI tarihyolu.com TÜRK-İSLAM DEVLETLERİNDE HATUN TÜRK-İSLAM KÜLTÜRÜNÜN ORTAYA ÇIKIŞI

HÜKÜMDAR TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE DEVLET TEŞKİLATI. KONU ANLATIMI tarihyolu.com TÜRK-İSLAM DEVLETLERİNDE HATUN TÜRK-İSLAM KÜLTÜRÜNÜN ORTAYA ÇIKIŞI TÜRK-İSLAM DEVLETLERİNDE HATUN TÜRK-İSLAM KÜLTÜRÜNÜN ORTAYA ÇIKIŞI Talaş Savaşı'ndan sonra İslamiyet, Türkler arasında hızla yayılmaya başladı. X. yüzyıldan itibaren Türklerin İslam medeniyetinin etkisi

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Gökyüzündeki milyonlarca yýldýzdan biriymiþ Çiçekyýldýz. Gerçekten de yeni açmýþ bir çiçek gibi sarý, kýrmýzý, yeþil renkte ýþýklar saçýyormuþ

Gökyüzündeki milyonlarca yýldýzdan biriymiþ Çiçekyýldýz. Gerçekten de yeni açmýþ bir çiçek gibi sarý, kýrmýzý, yeþil renkte ýþýklar saçýyormuþ Gökyüzündeki milyonlarca yýldýzdan biriymiþ Çiçekyýldýz. Gerçekten de yeni açmýþ bir çiçek gibi sarý, kýrmýzý, yeþil renkte ýþýklar saçýyormuþ çevresine. Bu adý ona bir kuyrukluyýldýz vermiþ. Nasýl mý

Detaylı

ORHUN ÂBÝDELERÝ Muharrem ERGÝN

ORHUN ÂBÝDELERÝ Muharrem ERGÝN ORHUN ÂBÝDELERÝ Muharrem ERGÝN HÝSAR ORHUN ÂBÝDELERÝ Muharrem ERGÝN Bu elektronik metin, HÝSAR Türk ve Ýslam Klâsikleri projesi çerçevesinde hazýrlanmýþtýr. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereðince yalnýzca

Detaylı

ADI SOYADI: SINIFI: NUMARASI: PUANI:

ADI SOYADI: SINIFI: NUMARASI: PUANI: DOĞUBAYAZIT M. M. FAHRETTİN PAŞA ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 11. SINIFLAR SEÇMELİ TARİH DERSİ 1. DÖNEM 2. ORTAK SINAV SORULARI A GRUBU ADI SOYADI: SINIFI: NUMARASI: PUANI: SORULAR

Detaylı

TEST. 8 Ünite Sonu Testi m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 K 25 6 L 30 5 M 20 7

TEST. 8 Ünite Sonu Testi m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 K 25 6 L 30 5 M 20 7 TEST 8 Ünite Sonu Testi 1. 40 m/s kaç km/h'tir? A) 72 B) 144 C) 216 D) 288 2. A noktasýndan harekete baþlayan üç atletten Sema I yolunu, Esra II yolunu, Duygu ise III yolunu kullanarak eþit sürede B noktasýna

Detaylı

Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ.

Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ. Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ. Her yeri altýn kaplý olan bu sarayda onlarca oda, odalarda pek çok

Detaylı

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Sarı Irmak ın kuzeyi idi. Daha sonra Orhun ve Selenga ırmakları

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

ünite1 3. Burcu yla çocuk hangi oyunu oynayacaklarmýþ? A. saklambaç B. körebe C. evcilik (1, 2 ve 3. sorularý parçaya göre yanýtlayýn.

ünite1 3. Burcu yla çocuk hangi oyunu oynayacaklarmýþ? A. saklambaç B. körebe C. evcilik (1, 2 ve 3. sorularý parçaya göre yanýtlayýn. ünite1 Türkçe Sözcük - Karþýt Anlamlý Sözcükler TEST 1 3. Burcu yla çocuk hangi oyunu oynayacaklarmýþ? Annemle þakalaþýrken zil çaldý. Gelen Burcu ydu. Bir elinde büyükçe bir poþet, bir elinde bebeði vardý.

Detaylı

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý CEBÝRSEL ÝFADELER ve DENKLEM ÇÖZME Test -. x 4 için x 7 ifadesinin deðeri kaçtýr? A) B) C) 9 D). x 4x ifadesinde kaç terim vardýr? A) B) C) D) 4. 4y y 8 ifadesinin terimlerin katsayýlarý toplamý kaçtýr?.

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

4. Osmanlýlar topraðýný iyi ekip biçmeyen ya da üç yýl üst üste boþ býrakanlardan topraðýný alýp baþkasýna vermekle neyi amaçlamýþtýr?

4. Osmanlýlar topraðýný iyi ekip biçmeyen ya da üç yýl üst üste boþ býrakanlardan topraðýný alýp baþkasýna vermekle neyi amaçlamýþtýr? Soru - Yanýt 7 1. Selçuklularda ülke topraklarý kime aittir? Yanýt: Selçuklularda ülke topraklarý devlete aittir. 2. Týmar sisteminin Selçuklulardaki adý nedir? Yanýt: Týmar sisteminin Selçuklulardaki

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders Dr. İsmail BAYTAK Orta Asya Tarihine Giriş Türk Adının Anlamı: Türklerin Tarih Sahnesine Çıkışı Türk adından ilk olarak Çin Yıllıklarında bahsedilmektedir. Çin kaynaklarında

Detaylı

Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Perşembe, 12 Kasım :53 - Son Güncelleme Çarşamba, 25 Kasım :14

Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Perşembe, 12 Kasım :53 - Son Güncelleme Çarşamba, 25 Kasım :14 Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Ders Notu OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYETİ (1300-1453) 1. OSMANLI'DA DEVLET ANLAYIŞI Türkiye Selçuklu Devleti

Detaylı

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::.

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::. Membership TÜM ÇEVÝRÝ ÝÞLETMELERÝ DERNEÐÝ YÖNETÝM KURULU BAÞKANLIÐINA ANTALYA Derneðinizin Tüzüðünü okudum; Derneðin kuruluþ felsefesi ve amacýna sadýk kalacaðýmý, Tüzükte belirtilen ilke ve kurallara

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

O baþý baðlý milletvekili Merve Kavakçý veo refahlý iki meczup milletvekili þimdi nerededirler?

O baþý baðlý milletvekili Merve Kavakçý veo refahlý iki meczup milletvekili þimdi nerededirler? 28 Þubat Bildirisi MGK'nun 28 Þubat 1997 TARÝHLÝ BÝLDÝRÝSÝ Aþaðýdaki bildiri, o günlerdeki bir çok tehdidin yolunu kapatmýþtý. Ne yazýk ki, þimdiki Akepe'nin de yolunu açmýþtýr. Hiç bir müdahale, darbe

Detaylı

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez?

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez? 5. SINIF COÞMY SORULRI 1. 1. BÖLÜM DÝKKT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. Kazan Bardak Tam dolu kazandan 5 bardak su alýndýðýnda kazanýn 'si boþalmaktadýr. 1 12 Kazanýn

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Dünyanýn en büyük dairesel pizzasý 128 parçaya bölünecektir. Her bir kesim tam bir çap olacaðýna göre kaç tane kesim yapmak gerekmektedir? A) 7 B) 64 C) 127 D) 128 E) 256 2. Ali'nin

Detaylı

2. Kazlarýn bulunduklarý gölü terk etmelerinin nedeni aþaðýdakilerden. A. kuraklýk B. þiddetli yaðýþlar C. soðuklarýn baþlamasý

2. Kazlarýn bulunduklarý gölü terk etmelerinin nedeni aþaðýdakilerden. A. kuraklýk B. þiddetli yaðýþlar C. soðuklarýn baþlamasý TEST 2 Sözcük - Sihirli Sözler 2. Kazlarýn bulunduklarý gölü terk etmelerinin nedeni aþaðýdakilerden hangisidir? Vaktiyle bir kaplumbaða ve iki kaz arkadaþý vardý. Birlikte bir gölde yaþarlardý. Gel zaman

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

014-015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "7. AKIL OYUNLARI ÞAMPÝYONASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 7. Akýl Oyunlarý Þampiyonasý, 18 Nisan 015 tarihinde Özel Sancaktepe Bilfen Ortaokulu

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 Kanguru Matematik Türkiye 07 4 puanlýk sorular. Bir dörtgenin köþegenleri, dörtgeni dört üçgene ayýrmaktadýr. Her üçgenin alaný bir asal sayý ile gösterildiðine göre, aþaðýdaki sayýlardan hangisi bu dörtgenin

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi'nden Haberler *1 Þubat 2016 tarihinde faaliyetlerine baþlayan Suruç Mülteci Danýþma Merkezi; mülteci, sýðýnmacý ve

TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi'nden Haberler *1 Þubat 2016 tarihinde faaliyetlerine baþlayan Suruç Mülteci Danýþma Merkezi; mülteci, sýðýnmacý ve MD Mülteci Danýþma M TOHAV e-bülten n S AYI: 2 TOHAV Suruç Mülteci Danýþma Merkezi Ýletiþim Bilgileri Adres: Yýldýrým Mah. Ziyademirdelen Sok. N0: D: 1 Suruç/ÞANLIURFA Tel: 0 (414) 611 98 02 TOHAV Suruç

Detaylı

ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ 2006

ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ 2006 KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU GÝRÝÞ KURUMSAL KÝMLÝK HAKKINDA Adýyaman Üniversitesinin misyon ve vizyonuna uygun kurumsal kimlik çalýþmasý bu dökümanda detaylandýrýlarak sunulmuþtur. Kurumsal kimlik oluþturulurken,

Detaylı

ünite1 Sosyal Bilgiler

ünite1 Sosyal Bilgiler ünite1 Sosyal Bilgiler Ýletiþim ve Ýnsan Ýliþkileri TEST 1 3. Ünlü bir sanatçýnýn gazetede yayýnlanan fotoðrafýnda evinin içi görüntülenmiþ haberi olmadan eþinin ve çocuklarýnýn resimleri çekilmiþtir.

Detaylı

17 ÞUBAT kontrol

17 ÞUBAT kontrol 17 ÞUBAT 2016 5. kontrol 3 puanlýk sorular 1. 20,16 ile 3,17 ondalýk sayýlarý arasýnda kaç tane tam sayý vardýr? A) 15 B) 16 C) 17 D) 18 E) 19 2. Aþaðýdaki trafik iþaretlerinden hangisinin simetri ekseni

Detaylı

7. SINIF SOSYAL BiLGiLER

7. SINIF SOSYAL BiLGiLER 7. SINIF SOSYAL BiLGiLER KAZANIM ODAKLI SORU BANKASI Tudem Eğitim Hiz. San. ve Tic. A.Ş 1476/1 Sokak No: 10/51 Alsancak/Konak/ÝZMÝR Yazarlar: Tudem Yazý Kurulu Dizgi ve Grafik: Tudem Grafik Ekibi Baský

Detaylı

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ MATEMATÝK - II

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ MATEMATÝK - II BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ DERSHANELERÝ Konu Ders Adý Bölüm Sýnav DAF No. MATEMATÝK - II II. DERECEDEN DENKLEMLER - IV MF TM LYS1 08 Ders anlatým föyleri öðrenci tarafýndan dersten

Detaylı

Saman-i Viran-i Evvel Camii (Çukur Çeþme Camii)

Saman-i Viran-i Evvel Camii (Çukur Çeþme Camii) 264 Âbideler Þehri Ýstanbul Saman-i Camii (Çukur Çeþme Camii) camiinin minaresi deðiþik bir biçimde inþâ edilmiþtir. Süleymaniye Camii nin doðusunda arka cephesinde yer alan ve Çukur Çeþme Mescidi olarak

Detaylı

2014-2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "4. AKIL OYUNLARI TURNUVASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 4. Akýl Oyunlarý Turnuvasý, 21 Þubat 2015 tarihinde Özel Sancaktepe Okyanus Koleji

Detaylı

DENÝZ LÝSESÝ KOMUTANLIÐI Denizcilik tarihin en eski ve en köklü mesleðidir. Bu köklü ve þerefli mesleðin insanlarýnýn eðitimi için ilk adým atacaklarý Deniz Lisesi, bu güne kadar Türk ve dünya denizcilik

Detaylı

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3 ünite1 Sosyal Bilgiler Sosyal Bilgiler Öðreniyorum TEST 1 3. coðrafya tarih biyoloji fizik arkeoloji filoloji 1. Ali Bey yaþadýðý yerin sosyal yetersizlikleri nedeniyle, geliþmiþ bir kent olan Ýzmir e

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

ASTSUBAY RÜTBE VE ÝÞARETLERÝ

ASTSUBAY RÜTBE VE ÝÞARETLERÝ ASTSUBAY RÜTBE VE ÝÞARETLERÝ Onaylayan EMEKLÝ ASSUBAYLAR Çarþamba, 07 Mayýs 2008 Son Güncelleme Çarþamba, 07 Mayýs 2008 Emekli Assubaylar-ArsivSite1 NATO üyesi ülkelerin silâhlý kuvvetlerinde görevli astsubaylarýn

Detaylı

1. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL

1. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 1. Fasikül TEMA 5 Hayal Gücü TEMA 6 Eðitsel ve Sosyal Etkinlikler r, ýt lý z. Sa ma k l ra atý a S l O ek t Se ek T T ... Ýçindekiler 5. TEMA: HAYAL GÜCÜ Açelyanýn Bir Günü Harf Hece Test 1 Kelime Test

Detaylı

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik l l l EÞÝTSÝZLÝKLER I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik Çift ve Tek Katlý Kök, Üslü ve Mutlak Deðerlik Eþitsizlik l Alýþtýrma 1 l Eþitsizlik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

17 ÞUBAT kontrol

17 ÞUBAT kontrol 17 ÞUBAT 2016 5. kontrol 3 puanlýk sorular 1. Ahmet, Beril, Can, Deniz ve Ergün bir çift zar atýyorlar. Ahmet Beril Can Deniz Ergün Attýklarý zarlarýn toplamýna bakýldýðýna göre, en büyük zarý kim atmýþtýr?

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

Hiç Bitmeyen Destek. Örnek 100. Çözüm. Vakýflar 1. Bir hizmetin gelecekte

Hiç Bitmeyen Destek. Örnek 100. Çözüm. Vakýflar 1. Bir hizmetin gelecekte Hiç Bitmeyen Destek Vakýflar 1. Bir hizmetin gelecekte de yapýlmasý için bazý þartlarla ve resmi bir yolla ayrýlarak, bir topluluk veya bir kimse tarafýndan býrakýlan mülk ya da paraya vakýf denir. 2.

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Yrd. Doç. Dr.

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri.  Yrd. Doç. Dr. Türk Eğitim Tarihi 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU www.agurbetoglu.com agurbetoglu@yahoo.com 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri

Detaylı

ünite1 3. Aþaðýdaki altý çizili sözcüklerden hangisi yan anlamda kullanýlmamýþtýr? A. Terazinin dili yaklaþýk 300 kg gösteriyordu.

ünite1 3. Aþaðýdaki altý çizili sözcüklerden hangisi yan anlamda kullanýlmamýþtýr? A. Terazinin dili yaklaþýk 300 kg gösteriyordu. ünite1 Sözcükte Anlam Türkçe 1. TEST 1 k e l e b e k o v a ç i ç e y d a l g a a u m ü z i k e n a k a ð ý t Bulmacada aþaðýda ý verilen sözcüklerden hangisi kullanýlmamýþtýr? 3. Aþaðýdaki altý çizili

Detaylı

Gelir Vergisi Kesintisi

Gelir Vergisi Kesintisi 2009-16 Gelir Vergisi Kesintisi Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/16 Gelir Vergisi Kesintisi 1. Gelir Vergisi Kanunu Uyarýnca Kesinti Yapmak Zorunda Olanlar: Gelir Vergisi

Detaylı

2. ÜNÝTE. Türklerde Toplum Yapýsý A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI

2. ÜNÝTE. Türklerde Toplum Yapýsý A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI 2. ÜNÝTE Türklerde Toplum Yapýsý A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE TOPLUM YAPISI C. KLASÝK DÖNEM OSMANLI TOPLUM YAPISI Ç. TANZÝMAT TAN SONRA OSMANLI TOPLUM YAPISINDAKÝ

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

1. BÖLÜM. 4. Bilgi: Bir üçgende, iki kenarýn uzunluklarý toplamý üçüncü kenardan büyük, farký ise üçüncü kenardan küçüktür.

1. BÖLÜM. 4. Bilgi: Bir üçgende, iki kenarýn uzunluklarý toplamý üçüncü kenardan büyük, farký ise üçüncü kenardan küçüktür. 8. SINIF COÞMY SORULRI 1. ÖLÜM DÝKKT! u bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. 1. 1 1 1 1 1 1 D E F 1 1 1 C 1 ir kenarý 1 birim olan 24 küçük kareden oluþan þekilde alaný 1 birimkareden

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders. Dr. İsmail BAYTAK. İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders. Dr. İsmail BAYTAK. İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders Dr. İsmail BAYTAK İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET I. GÖKTÜRK DEVLETİ (552-630) Asya Hun Devleti nden sonra Orta Asya da kurulan ikinci büyük Türk devletidir. Bumin Kağan

Detaylı

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor TD 161.qxp 28.02.2009 22:11 Page 1 C M Y K 1 Mart 2009 Sayý:161 Sayfa 6 da 2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor Saðlýkta Dönüþüm Programý nýn uygulanmaya baþladýðý 2003 yýlýndan bu yana çok

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

5. ÜNÝTE. Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII.

5. ÜNÝTE. Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII. 5. ÜNÝTE Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII. YÜZYILLAR). ß. K Ç. TANZÝMAT SONRASI OSMANLI EÐÝTÝMÝ D. CUMHURÝYET

Detaylı

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma Ýçindekiler 1. FASÝKÜL 1. ÜNÝTE: ÞEKÝLLER VE SAYILAR Nokta Düzlem ve Düzlemsel Þekiller Geometrik Cisimlerin Yüzleri ve Yüzeyleri Tablo ve Þekil Grafiði Üç Basamaklý Doðal Sayýlar Sayýlarý Karþýlaþtýrma

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ

ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ 210 ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ Örnek Restorasyonlar Sergisi Vakýf eseri için restorasyon, adeta ikinci bahar demektir. Zor, çetin ve ince bir iþtir. Bu nedenle, tarihi ve kültürel deðerlerimizin baþarýlý

Detaylı

4. 5. x x = 200!

4. 5. x x = 200! 8. SINIF COÞMY SORULRI 1. ÖLÜM 3. DÝKKT! u bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. adým (2) 2. adým (4) 1. x bir tam sayý ve 4 3 x 1 7 5 x eþitsizliðinin doðru olmasý için x yerine

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN Kanun Numarasý : 3671 Kabul Tarihi : 26/10/1990 Resmi Gazete :Tarih: 28/10/1990 Sayý: 20679 Ödenek, Yolluk, Diðer Mali

Detaylı

1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur?

1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur? Soru - Yanýt 4 1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur? Yanýt: Ýþgallere karþý ilk direniþ güneyde Hatay Dörtyol da Fransýzlara karþý

Detaylı

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 2009-10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 1. Genel Açýklamalar: 88/12944 sayýlý Kararnameye iliþkin olarak

Detaylı

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ a. Türk Göçleri ve Sonuçları Göçlerin Nedenleri İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık, artan

Detaylı

* Okuyalım: * Akıl Oyunları: * Matematik: * Yemek Yapalım: * Alıștırma-Bulmaca: * Bilim ve Teknoloji: * Gezelim-Görelim:

* Okuyalım: * Akıl Oyunları: * Matematik: * Yemek Yapalım: * Alıștırma-Bulmaca: * Bilim ve Teknoloji: * Gezelim-Görelim: 4. SINIF 1.ta haf * Okuyalım: Süper Gazeteciler-1 * atematik: Rakamlardan Sayılara * lıștırma-bulmaca: Bulmaca * Gezelim-Görelim: Çanakkale Șehitliği * lıștırma-bulmaca: Sözcük vı * Doğa: Küresel Isınma

Detaylı

Yönergeyi dikkatlice oku. Gözden hiçbir þeyi kaçýrmamaya dikkat et. Þifrenin birini testin iþaretlenen yerine ( Adayýn Þifresi ), diðer þifreyi de

Yönergeyi dikkatlice oku. Gözden hiçbir þeyi kaçýrmamaya dikkat et. Þifrenin birini testin iþaretlenen yerine ( Adayýn Þifresi ), diðer þifreyi de ADAYIN ÞÝFRESÝ Eðitimi Geliþtirme Dairesi DENEME DEVLET OLGUNLUK SINAVI ÖÐRENCÝLERÝN BÝLGÝ VE BECERÝLERÝNÝ DEÐERLENDÝRME SEKTÖRÜ Öðrencilerin Bilgi Ve Becerilerini Deðerlendirme Sektörü BÝRÝNCÝ deðerlendiricinin

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý..

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý.. Kümeler II. KÜMLR. TNIM Küme, bir nesneler topluluðudur. Kümeyi oluþturan nesneler herkes tarafýndan ayný þekilde anlaþýlmalýdýr. Kümeyi oluþturan nesnelerin her birine eleman denir. Kümeyi genel olarak,,

Detaylı

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN*

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* * Gnkur.ATASE D.Bşk.lığı Türk kültüründe bayrak, tarih boyunca hükümdarlığın ve hâkimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir. Bayrak dikmek bir yeri mülkiyet sahasına

Detaylı

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý Köylerden (kýrsal kesimden) ve iþ olanaklarýnýn çok sýnýrlý olduðu kentlerden yapýlan göçler iþ olanaklarýnýn fazla olduðu kentlere olur. Ýstanbul, Kocaeli, Ýzmir, Eskiþehir, Adana gibi iþ olanaklarýnýn

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2017

Kanguru Matematik Türkiye 2017 4 puanlýk sorular 1. Bir dik ikizkenar ABC üçgeni, BC = AB = birim olacak þekilde veriliyor. Üçgenin C köþesini merkez kabul ederek çizilen ve yarýçapý birim olan bir yay, hipotenüsü D noktasýnda, üçgenin

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008

OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008 OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008 6 Eylül 2008 CUMARTESÝ Resmî Gazete Sayý : 26989 YÖNETMELÝK Millî Eðitim Bakanlýðýndan: OKUL ÖNCESÝ

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýda verilen iþlemleri sýrayla yapýp, soru iþareti yerine yazýlmasý gereken sayýyý bulunuz. A) 7 B) 8 C) 10 D) 15 2. Erinç'in 10 eþit metal þeridi vardýr. Bu metalleri aþaðýdaki

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı