T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2341 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1338 KONUMSAL VER TABANI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2341 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1338 KONUMSAL VER TABANI"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2341 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1338 KONUMSAL VER TABANI Yazarlar Endar KELLEC (Ünite 1, 3, 5, 8) Serdar ERGEN (Ünite 2, 4, 7) Yrd.Doç.Dr. Hakan UYGUÇG L (Ünite 6) Editör Yrd.Doç.Dr. Hakan UYGUÇG L ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2011 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Arfl.Gör.Dr. Mestan Küçük Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. E. Emre Özkeskin Grafikerler Nihal Sürücü Hazal Y ld r m Aziz Arda Ataseven Ali Burç Aç kkan Kitap Koordinasyon Birimi Yrd.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Konumsal Veritaban ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde 250 adet bas lm flt r. ESK fieh R, Eylül 2011

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... vii Konumsal Veri Modeli... 2 KONUMSAL VER... 3 Veri ve Bilgi... 3 Co rafi Veri ve Co rafi Bilgi... 3 Co rafi Veri Tipleri... 4 Modelleme... 4 KONUMSAL VER MODELLER... 7 Raster Veri Modeli... 7 Vektör Veri Modeli... 9 KONUMSAL VER MODELLER N N B RB R NE DÖNÜfiÜMÜ Vektör Veri Modelinden Raster Veri Modeline Dönüflüm Raster Veri Modelinden Vektör Veri Modeline Dönüflüm KONUMSAL VER MODELLER N N KARfiILAfiTIRILMASI KONUMSAL VER MODELLER N N GEL fi M Spagetti Veri Modeli Konumla liflkili (Georelational) Veri Modeli Konumsal Veritaban Modeli Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Konumsal Veritaban na Genel Bak fl KONUMSAL VER TABANI VE VER TABANI YÖNET M S STEM KONUMSAL VER TABANI YAPISI Veri Kümeleri Sistem Tablolar KONUMSAL NESNE VER KÜMELER (Feature Dataset) Tablo Kavram na Genel Bak fl Konumsal Nesne Tablolar (Feature Class) KONUMSAL VER TABANINDA RASTER VER KONUMSAL VER TABANINDA D Z N KAVRAMI Öznitelik Dizinleri Konumsal Dizinler KONUMSAL REFERANSLAR Co rafi Koordinat Sistemleri Projeksiyonlu Koordinat Sistemleri KONUMSAL VER LERE ER fi M Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler 3. ÜN TE 4. ÜN TE 5. ÜN TE Konumsal Veritaban ve Vektör Veriler KONUMSAL NESNELER VE GEOMETR Geometrik Kapsam (Envelope) KONUMSAL NESNELER VE KONUMSAL REFERANS Çözünürlük Hata Pay Konumsal Kapsam KONUMSAL NESNELER VE ÖZN TEL K Say lar Metin (Text) Tarih (Date) Blob Öznitelik De er Alanlar (Attribute Domains) KONUMSAL NESNELER VE ALT T P KONUMSAL NESNELER VE L fik LER KONUMSAL NESNE TABLOLARI (Feature Class) KONUMSAL NESNE VER KÜMELER (Feature Dataset) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Konumsal Veritaban ve Raster Veriler RASTER VER ÖZELL KLER Konumsal Çözünürlük Piksel De eri Piksel Derinli i Bant Say s Konumsal Referans RASTER VER KULLANIM ALANLARI YÖNET M STRATEJ LER KONUMSAL VER TABANINDA RASTER VER ORGAN ZASYONU Raster Veri Kümesi (Raster Dataset) Raster Katalog (Raster Catalog) Mozaik Veri Kümesi Konumsal Nesnelerin Özniteli i Olarak Raster Konumsal Veritaban nda Raster Veri Tasar m Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Konumsal Veritaban Elemanlar KONUMSAL VER TABANI VE TABLOLAR ARASI L fik LER liflki Tutarl l k Tablolar (Relationship Class) ET KET KONUMSAL NESNE TABLOSU (Annotation Feature Class) Standart Etiket Konumsal Nesnesi (Standard Annotation)

5 çindekiler v Konumsal Nesneyle Ba lant l Etiket Nesnesi (Feature Linked Annotation) ÖLÇÜM KONUMSAL NESNE TABLOSU (Dimension Feature Class) GEOMETR K A A VER KÜMELER (Network Dataset) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Konumsal Veritaban nda Topoloji TOPOLOJ KONUMSAL VER TABANINDA TOPOLOJ KURAL TABLOSU POL GON KONUMSAL NESNES Ç N TOPOLOJ KURALLARI Üst Üste Binmemeli (Must Not Overlap) Arada Boflluk Kalmamal (Must Not Have Gaps) çinde En Az Bir Nokta Olmal (Contains Point) Poligon S n rlar Çizgi le Çevrelenmeli (Boundary Must Be Covered By) 131 Poligonlar Toplam Alanla Kapsanmal (Must Be Covered By Feature Class Of) Poligon Poligonlar Kapsamal (Must Be Covered By) Birbiri le Üst Üste Binmemeli (Must Not Overlap With) Birbirinin Toplam Alanlar Örtüflmeli (Must Cover Each Other) Alan S n rlar D fl Alan S n r le Örtüflmeli (Area Boundary Must Be Covered By Boundary Of) Ç ZG KONUMSAL NESNES Ç N TOPOLOJ KURALLARI Uçlar Aç kta Kalmamal (Must Not Have Dangles) Gereksiz Bölünmemeli (Must Not Have Psudenodes) Üst Üste Binmemeli (Must Not Overlap) Kendi le Üst Üste Binmemeli (Must Not Self Overlap) Kesiflmemeli (Must Not Intersect) Kendi le Kesiflmemeli (Must Not Self Intersect) Tek Parça Olmal (Must Be Single Part) Birbiri le Üst Üste Binmemeli (Must Not Overlap With) Birbiri le Örtüflmeli (Must Be Covered By Feature Class Of) Uçlar Nokta le Kapanmal (Endpoint Must Be Covered By) Poligon S n rlar Taraf ndan Çevrelenmeli (Must Be Covered By Boundary Of) NOKTA KONUMSAL NESNES Ç N TOPOLOJ KURALLARI Poligon çinde Olmal (Must Be Properly Inside Polygons) Poligon S n r Üzerinde Olmal (Must Be Covered By Boundary Of) Çizgi Uçlar n n Üzerinde Olmal (Must Be Covered By Enpoint Of) Çizgilerin Üzerinde Olmal (Point Must Be Covered By Line) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE

6 vi çindekiler 7. ÜN TE 8. ÜN TE Konumsal Veritaban Tasar m TASARIM LKELER TASARIM BASAMAKLARI Gereksinimlerin Analiz Edilmesi Varl k ve liflkilerinin Tan mlanmas Co rafi Gösterimin Seçilmesi Konumsal Veritaban n Organize Etme Konumsal Veritaban n n Gerçekleflmesi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Konumsal Veritaban ve Sürüm Yönetimi KONUMSAL VER TABANINDA filemler KONUMSAL VER TABANINDA SÜRÜMLER SÜRÜMLER N ÖZELL KLER SÜRÜMLERDE DÜZENLEME filem SÜRÜM SENARYOLARI Konumsal Veritaban n n Do rudan Efl Zamanl Düzenlenmesi Ba ms z Projelerin zlenmesi Alt Projelere Sahip Ba ms z Projelerin zlenmesi Birbirine Ba ml Proje Basamaklar n n zlenmesi Arflivleme Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar

7 Önsöz vii Önsöz Sanayileflme ve teknoloji ile gün geçtikçe do al kaynaklar n ve ekolojik sistemin, verilen yanl fl kararlarla, zarar gördü ü göz ard edilemez bir gerçektir. Yaflad m z dünyan n herhangi bir nedenle zarar görmesi, bütün insanlar ve gelecek nesilleri etkileyecek önemli bir tehlikedir. Co rafi Bilgi Sistemlerinin temel amac, do al çevreye zarar vermeyecek kararlar üreterek yeryüzü kaynaklar n ak ll ca kullanmakt r. Çok say daki konumsal veriyle ayn anda, h zl ve çoklu ifllem ile analiz yap lmas na olanak sa layan CBS, kalite ve do rulu u artt r rken, zamandan ve kaynak israf ndan önemli ölçüde kazanç sa lamaktad r. Bu nedenle, kamu veya özel sektördeki birçok kurum ve kurulufl, art k CBS yi günlük ifllemlerden, uzun vadeli planlamalara ve karar verme süreçlerine kadar pek çok alanda kullan r hale gelmifltir. CBS nin etkin kullan m ile veri depolama, paylaflma ve di er teknolojilerle entegrasyon mümkün k l nmaktad r. Ancak Co rafi Bilgi Sistemleri, son on y lda göstermifl oldu u geliflme ile art k geleneksel veri saklama ve depolama yöntemlerine s amaz hale gelmifltir. Günümüz teknoloji olanaklar ile toplanan ve depolanan konumsal veri miktar gün geçtikçe artmaktad r. Düzenli halde toplanan konumsal ve konumsal olmayan verilerin birbirleri ile iliflkilendirilerek toplanmas, elde edilen verinin bilgiye dönüfltürülmesinde büyük önem tafl maktad r. CBS platformunda verinin bilgiye dönüfltürülmesi, do ru tasarlanm fl, ifllevsel konumsal veritabanlar kullan larak sa lanabilir. Konumsal veritaban tasarlamak ve yönetmek önemli ölçüde deneyim ve bilgi birikimi gerektirir. Bu nedenle öncelikle konumsal veritaban yap s iyi tan nmal ve konumsal veritaban elemanlar n n ifllevleri do ru kavranmal d r. Konumsal Veritaban ad alt nda haz rlanm fl bu kitapla, CBS kullanan ö renci, araflt rmac, personel ve karar verici konumundaki yöneticilere temel düzeyde konumsal veritaban yap s n tan tmak amaçlanm flt r. Kitap, toplam sekiz üniteden oluflmaktad r. Birinci ünitede konumsal veri modeli, ikinci ünitede konumsal veritaban na genel bak fl, üçüncü ünitede konumsal veritaban ve vektör veriler, dördüncü ünitede konumsal veritaban ve raster veriler, beflinci ünitede konumsal veritaban elemanlar, alt nc ünitede konumsal veritaban nda topoloji kavram, yedinci ünitede konumsal veritaban tasar m ve sekizinci ünitede konumsal veritaban ve sürüm yönetimi ele al nm flt r. Her bölümde konularla ilgili örneklere yer verilmifl, s ra sizde sorular ile ö renilen konular n pekifltirilmesi ve kendimizi s nayal m bafll alt nda verilen soru ve yan tlarla kendinizi s naman z hedeflenmifltir. Kitab n, CBS ne ilgi duyan ve CBS konusunda çal flan herkese yararl olmas dileklerimle Editör Yrd.Doç.Dr. Hakan UYGUÇG L

8 1KONUMSAL VER TABANI Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Co rafi veri kavram n tan mlayabilecek, Konumsal veri modellerini listeleyebilecek, Konumsal veri modellerinin aras ndaki fark aç klayabilecek, Konumsal veri modellerinin geliflimini anlatabilecek bilgi ve becerilere sahip olacaks n z. Anahtar Kavramlar Konumsal Veritaban Spagetti Veri Modeli Konumla liflkili (Georelational) Veri Modeli Vektör ve Raster Veri çindekiler Konumsal Veritaban Konumsal Veri Modeli KONUMSAL VER KONUMSAL VER MODELLER KONUMSAL VER MODELLER N N B RB R NE DÖNÜfiÜMÜ KONUMSAL VER MODELLER N N GEL fi M

9 Konumsal Veri Modeli KONUMSAL VER Veri ve Bilgi Günlük hayat m zda veri ve bilgi terimlerini efl anlaml olarak kullan r z. Ancak bu iki terim, asl nda çok farkl kavramlar ifade eder. Veri bir amaca yönelik, bir araya getirilmifl sistemli gerçekler bütünü, her türlü iflaret, harf ve rakamlar toplulu udur. Veri yal n haliyle bilgi edinmek için kullan lan ham gerçekler ve malzemelerdir. Bilgi ise mevcut veya muhtemel karar verme sürecinde anlaml biçimde ifllenmifl veri olarak tan mlan r. Veri bilginin içeri i olmas na karfl n, tüm veriler bilgi oluflumunda kullan lamaz. Verilerin düzgün olarak toplanm fl ve organize edilmifl olmas bilgi oluflumunda çok önemlidir. Bir kifli için yararl bilgi di er bir kifli için önemsiz bir bilgi olabilir. Verinin amaca uygun yararl bilgiye dönüflebilmesi için afla daki niteliklere sahip olmas gerekir. lgili olmas (amaca uygun, gerekli düzeyde yeterince detay içermesi) Güvenilir, do ru ve do rulanabilir olmas Güncel ve zaman nda elde ediliyor olmas (amaçlara ba l olarak) Eksiksiz olmas (nitelik, konumsal ve zamansal aç dan) Anlafl l r olmas Uyumlu olmas (Di er veri kaynaklar ile) Rahat ve kolay ifllenebilmesi Co rafi Veri ve Co rafi Bilgi Evrende bir konumu olmas ndan dolay co rafi veri özel bir veri tipidir. Verinin konumu olmas yeryüzünde bulunan kaynaklarla ve nesnelerle ilgili veya bu nesne ve kaynaklarla yap lan eylemlerle ilgili oldu u anlam na gelmektedir. Co rafi veriler co rafyayla ilgili bir problemin çözümünde veya co rafyayla ilgili bilgi edinmek için toplan r ve ifllenir. Co rafi veri di er veri tiplerinden farkl olarak koordinatlarla tan mlan r ve saklan r. Co rafi veriler tan mlay c elemanlar (ne olduklar n anlatan) ve grafik elemanlardan (neye benzediklerini, nerde bulunduklar n ve birbiriyle konumsal olarak nas l iliflki içinde olduklar n anlat rlar) oluflur. Tan mlay c eleman genelde öznitelik verisi, grafik eleman ise konumsal veri olarak isimlendirilir. Karakteristi i ve özel yap s ndan dolay genel bilgi organizasyonu ve veri yap s kavramlar co rafi verilere do rudan uygulanamaz.

10 4 Konumsal Veritaban Co rafi bilgi co rafi verilerin ifllenmesi sonucu ortaya ç kar. Bu bilginin amac yeryüzü nesneleri ve bu nesnelerle ilgili yap lan insan faaliyetleri hakk nda kullan c bilgisini gelifltirmektir. Bu da kullan c lar n yeryüzünde bulunan nesneler hakk nda konumsal bir bak fl aç s gelifltirmesini sa lar. Co rafi bilgi yeryüzündeki herhangi bir nesnenin nerede oldu u veya yeryüzünün herhangi bir konumunda neler bulundu unu belirten bir kavramd r. Neredeyim, ülkemizin komflular kimlerdir gibi sorular n yan tlar n n tümü co rafi bilgidir. Co rafi Veri Tipleri Co rafi veriler yeryüzünde çeflitli yöntamlerle toplanmakta, uzun u rafllar ve titiz çal flmalar sonucu iki farkl tipte üretilmektedir. Öznitelik Verisi Konumsal Veri Bunun en önemli sebebi bu iki veri tipinin tamamen farkl özelliklere, depolama ve ifllem gereksinimlerine sahip olmas d r. Öznitelik Verisi: Konumsal bir nesne ile iliflkili bir özelli i, karakteristi i veya olay temsil eden konum bilgisi içermeyen verilerdir. Özniteli in de eri numerik, metin, tarih veya mant ksal gösterim biçiminde olabilir. Konumsal Veri: Yeryüzünde herhangi bir nesnenin co rafi konumunu belirlemek için kullan l r. Nesnelerin yeryüzündeki mutlak ve göreceli konumlar, nokta, çizgi ve poligon gibi basit grafik elamanlar kullan larak tan mlan r. Bu temel grafik ö eler ayr ayr co rafi nesneleri veya varl klar temsil etmek için kullan labilir. Örne in, kuyular için nokta, yollar için çizgi, göller için poligon kullan labilir. Her iki veri tipini bir örnek alt nda aç klamak gerekirse; bir akarsuyun flekli ve yeri konumsal veridir. Ancak bu akarsuyun debisi, kirlilik durumu, ismi, vb. özelliklerse öznitelik verisidir. DÜfiÜNEL M SORU 1 D KKAT fiekil 1.1 Küre Co rafi bilgi SIRA ve co rafi S ZDE veri aras ndaki fark aç klay n z. Modelleme DÜfiÜNEL M Modelleme, gerçeklikte var olan bir nesnenin basitçe temsil edilmesidir. Örne in Dünya y basitçe bir küre, yeryüzünü harita kullanarak grafiksel ve uydu görüntüsüyle de gösterimsel SORU olarak modelleyebiliriz. Küre Dünya y modellemenin en basit fleklidir (fiekil 1.1). D KKAT AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

11 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 5 Harita yeryüzünün grafiksel bir modelidir (fiekil 1.2). Harita fiekil 1.2 Haritada gösterilen yerin uydu görüntüsü ise, yeryüzü nesnelerinin gösterimsel bir modelidir (fiekil 1.3). fiekil 1.3 Uydu görüntüsü Konumsal verinin gösterim ve analizi için seçece iniz yol bu co rafi nesneleri nas l modelledi inizle ilgilidir. Örne in, akarsu en önemli co rafi nesnelerden biridir. Akarsuyu birçok farkl amaca hizmet edecek flekilde modellemek mümkündür. Akarsu birbirini izleyen birçok çizginin oluflturdu u bir a kümesidir. Her çizgi bir ak fl yönü, hacmi ve di er öznitelik bilgilerine sahiptir. Bu çizgisel a modeli kullan larak hidrografik analizler yap labilir (fiekil 1.4).

12 6 Konumsal Veritaban fiekil 1.4 Akarsuyun çizgisel a modeli fiekil 1.5 Say sal arazi modeli Akarsuyun geçti i bölgenin say sal arazi modeli arac l yla bölgenin e imi, drenaj paterni, havza alan vb. de erler hesaplanabilir (fiekil 1.5). Model seçiminde önemli olan karfl lafl lan sorunun çözümü için hangi modelin en uygun model oldu unun belirlenmesidir.

13 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 7 KONUMSAL VER MODELLER Co rafi bilgi sistemlerindeki verilerin analizi ve tan m konumsal nesnelerin özellikleri ve birbirleriyle olan iliflkilerinden oluflur. Co rafi bilgi sistemlerinde seçilen verinin gösterim yöntemi sadece konumsal nesnelerin nas l gösterilece ini belirlemenin yan s ra bu nesnelerin nas l analiz edilece ini de belirler. Co rafi bilgi sistemlerinde konumsal verileri modellemeyi iki temel yolla yapabiliriz. Raster Veri Modeli Vektör Veri Modeli Raster Veri Modeli Raster veri, grafik nesneleri hücrelere ba l olarak temsil eder. Bir kâ t parças üzerine çapraz çizilmifl bir çizgi düflünün. Raster veri modelinde kâ t, her birine hücre denilen, zgaraya (grid) benzer küçük karelere bölünür. Bu hücrelere piksel ad verilir. Piksel resim eleman (picture element) kelimelerinin k saltmas d r. Piksel say sal bir resmin en küçük birimidir (fiekil 1.6). fiekil 1.6 Raster veri modeli Raster veri, piksellerin oluflturdu u bir tablo gibidir. Tabloda sat r ve sütunlar bulunmaktad r. Pikselin konumu hangi sat rda ve hangi sütunda oldu una göre belirlenir. Her pikselin raster veri içinde bir konumu vard r ve o konumun özniteli ine göre de er verilir. Bu de erler yükseklik, arazi kullan m vb. say sal ve metin de erler olabilir. Bu gösterim flekli kullan c ya, tekrar birlefltirme ve gösterim imkân verir (fiekil 1.7). fiekil 1.7 SÜTUNLAR Piksel konumu Hücre S A T I R L A R Çözünürlük

14 8 Konumsal Veritaban fiekil 1.8 Raster veri modellinde çözünürlük Raster veri modelinde di er parametre çözünürlük kavram d r. Çözünürlük konumland r lm fl raster verinin piksel boyutu ile tan mlanmaktad r. Piksel büyüklü ü verinin gösterim hassasiyetini belirler. Örne in 5 m. çözünürlüklü bir uydu görüntüsü ile 1 m. çözünürlüklü uydu görüntüsü aras ndaki fark görüntü detay d r. Biri 5 m. den küçük nesneleri gösteremezken di erinde ise 1 m. lik nesneler ay rt edilebilir. Piksel boyutu ve piksel say s aras ndaki iliflki raster verinin çözünürlü ünü ifade eder. Daha iyi çözünürlük daha hassas ve daha kaliteli bir görüntü verir (fiekil 1.8). Raster veri modelinde temel problem verinin uygun çözünürlü ünün saptanabilmesidir. Uydu görüntülerinde konumsal çözünürlük artt nda piksel boyutu küçülür görüntü kalitesi ve veri boyutu artar, tam tersine konumsal çözünürlük azald nda piksel boyutu büyür görüntü kalitesi ve veri boyutu azal r (fiekil 1.9). fiekil 1.9 Uydu görüntüsünde çözünürlük Yüksek çözünürlük Düflük çözünürlük DÜfiÜNEL M SORU D KKAT 2 Raster verilerde SIRA konumsal S ZDE çözünürlü ün artmas etkilerini aç klay n z. Raster veriler katman denilen temalar halinde üretilir. Bitki örtüsü, arazi kullan m, s cakl k gibi katmanlar içerebilir. Ayr ca hava foto raflar, uydu görüntüleri, DÜfiÜNEL M taranan kâ t paftalar n CBS ortam nda kullan lmalar n sa lar. Raster veri modeli düflük maliyetli SORU bir çözümdür. Raster veri ayr k konumsal nesnelerin analizi için kullan lmaz. Raster veri D KKAT modelinde her bir hücrenin koordinat sat r ve sütun numaras yla belirlenirken, koordinat bafllang c olarak sol üst köfle koordinat kullan l r. Raster veri modelinde sol üst köfle koordinat, piksel boyutu ve gridin boyutlar (kaç pik- AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P

15 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 9 sele kaç piksel oldu u) bilindi inde, her bir pikselin koordinatlar sat r ve sütunlardan oluflan grid yap s içinde kolayl kla hesaplanabilir. Raster verilerde genellikle, her piksele tek bir öznitelik verisi atand için her bilgi alan için ayr raster veri üretilmektedir. Örne in ormanl k bir alanda, bitki örtüsü için ayr raster veri, ortalama a aç yüksekli i için ayr raster veri üretilir. Bu nedenle çoklu veri alan gerektiren farkl tematik harita üretimlerinde raster veri modeli tercih edilmez (fiekil 1.10). fiekil 1.10 Raster veri modellinde öznitelik Vektör Veri Modeli Do al yeryüzü nesneleri (akarsu, a aç vb.), insan yap m nesneler (bina, yol vb.) veya yeryüzünde görülmeyen ancak haritalarda gösterilen yeryüzü bölümleri (ülke s n r, ada vb.) gibi konumsal nesneleri nokta, çizgi ve poligon olarak temsil eder. Vektör veriler katman ad verilen temalar yard m ile düzenlenir (yollar, parseller, direkler vb.). Ayn co rafi alan kapsayan ve kullan c lar n çok say da ortak ihtiyaçlar na hizmet eden vektör veri katmanlar, co rafi veritabanlar n n konumsal bileflenlerini oluflturur. Co rafi nesneleri temsil eden vektör veri modeli, ayr k nesneler kavram üzerine kuruludur. Bu model gerçek dünyan n nesnel görünümüdür. Nokta: Noktalar x ve y koordinatlar ndan oluflan, belirli bir alan ve uzunlu u olmayan, mutlak konum belirlemek için kullan lan geometrik nesnelerdir. Nokta bir nesnenin en basit grafik gösterimidir. Noktalar boyutlar olmamalar na ra men harita üzerinde semboller kullan larak gösterilir (fiekil 1.11) fiekil 1.11 Noktasal veriye örnek; hastane yerleri

16 10 Konumsal Veritaban fiekil 1.12 Çizgisel veriye örnek; Türkiye demiryolu a Ölçek, nesnenin nokta m yoksa poligon olarak m gösterilece ini belirler. Örne in; flehir merkezleri ülke genelini gösteren küçük ölçekli haritalarda nokta olarak gösterilirken, kent detay na inen büyük ölçekli gösterimde, yap adalar ndan oluflan poligonlar olarak gösterilir. Çizgi: Çizgiler birbirine ba l do rular halinde x,y koordinatlar ndan oluflan belirli bir uzunlu u olan geometrik nesnelerdir. Çizgisel nesneleri temsil etmek için kullan l r. Örne in akarsular, yollar, su borular vb. vektör veri modelinde çizgi kullan larak gösterilir. Bu nesneler yollar gibi poligon olarak gösterilmeyecek kadar dar veya s n r çizgileri gibi hiç geniflli i olmayan nesneler olabilir. ki nokta aras nda en k sa uzakl tan mlayan sürekli koordinat verilerine do ru, birden fazla do runun birleflmesi ile oluflan elemana ise çoklu-do ru ad verilir (fiekil1.12). fiekil 1.13 Poligon veriye örnek; Türkiye il s n rlar Poligon: Poligonlar birbirine ba l kapal çizgiler taraf ndan s n rland r lm fl x,y koordinatlar ndan oluflan belirli bir alan olan konumsal nesnelerdir. Poligonlar alan olarak da ifade edilir. Poligon nesneleri ayn s n r özelliklerine sahip s n r çizgileri, toprak tipi veya göl gibi kapal flekillerdir (fiekil 1.13). Vektör veri modeli üretildi i orijinal çözünürlükte görüntülenmektedir. Bu yüzden kesin konum bilgisi gerektiren konumsal nesneleri tan mlamakta baflar l bir modeldir. Veri boyutlar küçüktür. Bu yüzden yo un flekilde CBS uygulamalar nda kullan - l r. Veri gösterimi rahatl kla de ifltirilebilir ve estetik haritalar üretilebilir. Topolojik iliflkilerin bilinmesi ile flebeke yak nl k vb. konumsal sorgulamalar yap labilir.

17 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 11 fiekil 1.14 Vektör verinin gösterimi Kap lar Sokaklar Binalar Nokta Çizgi Poligon KONUMSAL VER MODELLER N N B RB R NE DÖNÜfiÜMÜ Uydu görüntüleri ve hava foto raflar yüksek çözünürlükteki resim elemanlar (piksel) matrisinden oluflur. Raster veri modelinde konumsal nesneler görsel olarak ay rt edilebilir ancak vektör veride oldu u gibi konumsal nesneler olarak ayr ayr tan mlanmaz. Komflu nesnelerin piksellerinin spektral ve radiometrik özelliklerinin fark ndan ay rt edilebilir. Örne in, bir çevre yolu görsel olarak bir uydu görüntüsü üzerinde ay rt edilebilir çünkü çevre yolu kendisini çevreleyen piksellerin görsel farkl l klar ndan ay rt edilebilir, ancak piksel biçiminde yol ayr k bir nesne olarak tan mlanmaz. Çünkü ayn piksellerin içine farkl konumsal nesnelerin gösterimleri de girecektir (fiekil 1.15). VEKTÖR VER Noktalara ba l olarak temsil edilen veri x,y x,y fiekil 1.15 Raster ve vektör verinin gösterim farkl l klar x,y x,y x,y x,y x,y x,y x,y RASTER VER Hücrelere ba l olarak temsil edilen veri GERÇEK KONUM Sütun x,y Sat r

18 12 Konumsal Veritaban fiekil 1.16 Vektör Veri Modelinden Raster Veri Modeline Dönüflüm Çak flt rma (overlay) analizlerinde genellikle raster veri modeli kullan lmaktad r. Bu nedenle, raster veri ile vektör verinin çak flt rma (overlay) analizinde beraber kullan lmas durumunda, vektör verinin raster veriye dönüfltürülmesi gereklidir. Vektör veri modelinden raster veri modeline geçiflte ayn özelli e sahip vektörler öznitelik verilerine göre gruplanarak raster olarak kaydedilir. Raster verinin hassasiyeti seçilecek piksel boyutuna ba l d r. Dönüflümde konumsal hassasiyetin kaybolmas ile veri kayb oluflacakt r. CBS yaz l mlar içinde bu ifllemi otomatik yapan özel modüller bulunmaktad r (fiekil 1.16). Vektör veriden raster veriye dönüflüm fiekil 1.17 Raster veriden vektör veriye dönüflüm Raster Veri Modelinden Vektör Veri Modeline Dönüflüm Raster veriden vektör veriye dönüflüm, ekrandan say sallaflt rma (heads-up digitizing) ifllemiyle kar flt r lmamal d r. Raster veriden vektöre dönüflüm iflleminde ayn piksel de erleri gruplan r ve oluflan piksellerin s n rlar vektör veri yap s nda kaydedilir. Veri kay plar n n oluflmas, veri s n rlar n n de iflmesi gibi sorunlarla karfl - lafl labilir. Vektör verinin hassasiyeti raster verinin piksel boyutuna ba l d r. Oluflan vektör veride gerçekte bulunmayan vektör nesneler bulunabilir. Bunlar n temizlenmesi gereklidir (fiekil 1.17)

19 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 13 Nokta, çizgi ve poligon gibi vektör veri elemanlar n n raster veriye ve karfl l kl olarak raster veriden dönüflümleri fiekil 1.18 de özetlenmifltir. fiekil 1.18 Vektör veri elemanlar n n karfl l kl veri modeli dönüflümleri Vektörel Nokta Verisi Rasteri Nokta Verisi Vektörel Çizgi Verisi Raster Çizgi Verisi Vektörel Poligon Verisi Raster Poligon Verisi KONUMSAL VER MODELLER N N KARfiILAfiTIRILMASI Yeryüzüne ait bilgiler vektör veya raster veri olarak modellenerek farkl katmanlar halinde depolan rlar. Bu iki temel yap co rafi analizlerde etkin bir biçimde kullan lmakla birlikte, bu iki veri modelinin CBS de üstün ve zay f yönleri vard r. Örne- in, bina ve adalar n temsil edildi i bir vektör veri seti kullanarak, bina say lar ve ada say lar kolayl kla hesaplanabilir. Ada ve binalarla ilgili bütün nesnelerin öznitelik bilgisi sorgulanabilir. Ada ve binalarla ilgili hassas konum bilgisi edinilebilir. Bu vektörel veri ayn büyüklükte ve hassasiyette bir raster veriye k yasla çok düflük boyutlarda saklan r (fiekil 1.19). fiekil 1.19 Ada ve binalar n vektör veli modelinde gösterimi

20 D KKAT D KKAT 14 Konumsal Veritaban fiekil 1.20 Vektör veri olarak inceledi imiz alan n uydu görüntüsü (raster veri modeli) afla- da verilmifltir (fiekil 1.20). Vektör veride oldu u gibi, uydu görüntüsü üzerinden ada say s ve bina say s hesaplanamamakta ve binalar n kaç katl olduklar, kaç ba ms z bölüm içerdikleri gibi öznitelik verileri sorgulanamamaktad r. Raster veri modeli vektör veri modeli kadar karmafl k yap da olmay p oldukça basittir. Ayr ca bina köflesi, ada köflesi gibi hassas koordinat al m gerçeklefltirilemez. Bina çevre uzunluklar ve alanlar hesaplanamaz. Uydu görüntüsünde (raster veri modeli) veri detay çözünürlü e ba l d r. Çözünürlük artt kça veri detay ve hassasiyeti artar ancak veri boyutu büyür. Ada ve binalar n uydu görüntüsü Her iki veri modelinde de farkl analiz olanaklar bulunmaktad r. Problemin niteli ine göre, etkileflimli olarak her iki veri modeli ile çal flmak gerekebilir. Vektör ve raster veri aras nda birebir dönüflüm mümkün de ildir ancak, baz analizler için dönüflüm zorunludur. Vektör ve raster veri modellerinin kendilerine has avantajlar ve dezavantajlar bulunmaktad r (Tablo 1.1). Bunlar; Raster verilerin boyutu vektör verilere göre daha büyüktür, Baz konumsal analizleri (çak flt rma, yak nl k vb.) raster verilerle yapmak daha kolayd r, A analizlerinde vektör veri tercih edilir, Raster veri yap s, vektör veriye göre daha basittir, Vektör veriler raster verilere göre daha hassast r, Vektör verilerde ilgili konumsal nesnelerin öznitelik bilgilerine ulaflma ve güncellenme daha kolayd r, fleklinde s ralanabilir. Tablo 1.1 Raster ve vektör veri modellerinin karfl laflt r lmas fllem Raster Vektör Veri Toplama H zl Yavafl Veri Hacmi Büyük Küçük Veri Yap s Basit Kar fl k Geometrik Hassasiyet Düflük Yüksek Alan Analizleri yi Ortalama A Analizleri Kötü yi Genellefltirme Basit Kar fl k DÜfiÜNEL M 3 Raster ve Vektör modelleri aras ndaki farklar aç klay n z. DÜfiÜNEL M SORU SORU

21 1. Ünite - Konumsal Veri Modeli 15 KONUMSAL VER MODELLER N N GEL fi M Konumsal veri modeli; harita üretimi, sorgulama, analiz vb. ifllemleri gerçeklefltirebilmek için gerçek dünyan n, konumsal veri kümeleri olarak temsil edilmesidir. Konumsal veritaban n n co rafi bilgi sistemleri aç s ndan önemini kavrayabilmek için konumsal veri modellerinin geliflimini incelemek gerekir. Spagetti Veri Modeli 1960 ve 1970 lerin bafl nda geliflmeye bafllayan CAD (Computer Aided Design -Bilgisayar Destekli Tasar m) teknolojisi, grafiksel donan mlar n geliflmesi ve haritac - l k yaz l mlar n n yeni yeni oluflmas yla ortaya ç km flt r. Bu modelde konumsal veriler nokta, çizgi ve poligon olarak CAD dosyalar nda saklanmaktad r. Spagetti veri modelinde konumsal verilerin birbirileri ile olan konumsal iliflkileri saklanamamaktad r. Konumsal nesnelerin öznitelik bilgileri katmanlara göre gruplanmamakta veya not etiketlerinde tutulmamaktad r. Bu veri modeline Spagetti denmesinin nedeni, kay t ve gösterimin nesne baz nda yap lmas d r. Örne in iki parsel aras ndaki ortak s n r her parsel için ayr ayr iki kez kaydedilir. Bu nedenle bütünsel bir depolama ve gösterim flekli de ildir. Spagetti veri modelinde topoloji kullan lmaz. Veri elemanlar n n birbirleri ile olan ba lan rl k, bitifliklik ve yak nl k gibi konumsal iliflkileri, spagetti veri modelinde yoktur. Bu nedenle spagetti veri modelinde konumsal sorgulamalar ve analizlerde yetersiz kalmaktad r. Ancak say sal harita üretiminde etkin bir modeldir. Konumla liflkili (Georelational) Veri Modeli Spagetti veri modeli ile konumsal iliflki sorgulamas yap lamad ve nesneler öznitelik verilerine göre sorgulanamad için CBS platformunda yeni bir veri modeline gereksinim duyulmufltur. Georelational veri modelinin, spagetti veri modeline k yasla en önemli avantaj, konumsal veri ile öznitelik verilerinin ba lant l halde tutmas ve konumsal iliflkilerin sorgulanabilmesidir. Georelational veri modelinde spagetti veri modeline benzer flekilde, konumsal veriler CAD dosyalar nda saklanmaktad r. CAD dosyalar nda nesnelere verilen tan t c kodlar (ID) yard m ile konumsal nesnelerle iliflkili öznitelik verileri veritaban tablolar nda tutulur. Konumsal bilgiye ba l öznitelik bilgileri istenildi i gibi özellefltirilebilir. Georelational veri modelinde nesneler aras ndaki konumsal iliflkiler ayr tablolarda saklanabilmektedir. Bir çizginin hangi çizgiyle ba land veya bir poligonun sa nda ve solunda yer alan poligonlarla komflu olup olmad bilgisi sorgulanabilir (fiekil 1.21). CAD dosyalar nda saklanan konumsal nesneler Veritaban tablolar nda saklanan öznitelik verileri fiekil 1.21 Georelational veri modeli yap s Poligon Öznitelik Tablosu Çizgi Öznitelik Tablosu Nokta Öznitelik Tablosu

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

eylül Avrupa Komisyonu Projeleri çin Görsel Kimlik K lavuzu

eylül Avrupa Komisyonu Projeleri çin Görsel Kimlik K lavuzu eylül Avrupa Komisyonu Projeleri çin Görsel Kimlik K lavuzu Avrupa Komisyonu Projeleri çin Görsel Kimlik K lavuzu 02 Amblem ve Logo Amblem Çizim 3 Logotype Yerleflim 4 Amblem/Logo Yerleflim 5 Amblem/Logo

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

5CO RAF B LG S STEMLER

5CO RAF B LG S STEMLER 5CO RAF B LG S STEMLER Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Co rafi Bilgi Sistemlerinde mekansal analiz için kullan lan araçlar tan mlayabilecek, Ç kar m analizlerini aç klayabilecek, Çak flt rma

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Genel

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ Deneyde dolu alan tarama dönüşümünün nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Dolu alan tarama

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ S u n u m ö z e t i 1. Bölüm: Genel tanımlar 2. Bölüm: BIM e gereksinim 3. Bölüm: Birlikte çalışabilirlik ve BIM veri standardı 4. Bölüm: BIM verisi

Detaylı

Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98

Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98 SAĞLAMA ADRESĐ: Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98 Đskitler-ANKARA Tel: 0312 341 89 96 0532 203 96 57 alter@alteryayincilik.com YAZIŞMA YÖNETĐMĐ

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twiter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat Jeoloji Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Genel

Detaylı

E-KAB N E SER S DUVAR T P TES SAT KAB NLER

E-KAB N E SER S DUVAR T P TES SAT KAB NLER E-KAB N E SER S DUVAR T P TES SAT KAB NLER Tan t m Atölyede Kolayl k Yerinde Kolayl k Siparifl Bilgileri Ön Örtü Elemanlar Aksesuarlar Özel Çözümler 1 3 5 9 11 13 14 E-Kabin E Serisi Duvar Tipi Tesisat

Detaylı

Kablo Kanal Sistemleri

Kablo Kanal Sistemleri Schneider Electric Kablo Kanal Sistemleri Katalog Sistem kanalları Yapısal kablolamada uzman çözümler PKS Ultra Yeni tasar m ile daha estetik daha fazla kablo tafl ma kapasitesi (11x0) ve çevreye sayg

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

3.2. Raster Veriler. Satırlar. Sütunlar. Piksel/hücre büyüklüğü

3.2. Raster Veriler. Satırlar. Sütunlar. Piksel/hücre büyüklüğü 3.2. Raster Veriler Satırlar Piksel/hücre büyüklüğü Sütunlar 1 Görüntü formatlı veriler Her piksel için gri değerleri kaydedilmiştir iki veya üç bant (RGB) çok sayıda bant Fotoğraf, uydu görüntüsü, ortofoto,

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7 V Ç NDEK LER BÖLÜM I TEMEL LET fi M B LG LER 1. LET fi M N KAVRAMSAL ÇERÇEVES, AMAÇ, TÜR VE ÖZELL KLER...2 1.1. letiflim Kavram...2 1.2. letiflimde Amaç...6 1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3.

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

FOTOGRAMETRİK DEĞERLENDİRME - ÇİFT FOT. DEĞ. Analog ve Analitik Stereodeğerlendirme. Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ

FOTOGRAMETRİK DEĞERLENDİRME - ÇİFT FOT. DEĞ. Analog ve Analitik Stereodeğerlendirme. Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ FOTOGRAMETRİ II FOTOGRAMETRİK DEĞERLENDİRME - ÇİFT FOT. DEĞ. Analog ve Analitik Stereodeğerlendirme BEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF336 FOTOGRAMETRİ II DERSi NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz/

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

BÖL-1B. Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

BÖL-1B. Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM122 Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 4. Baskı BÖL-1B Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. İŞARETLİ SAYILAR Bilgisayar gibi

Detaylı

CO RAF B LG S STEMLER

CO RAF B LG S STEMLER T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2246 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1245 CO RAF B LG S STEMLER Yazarlar Prof.Dr. Alper ÇABUK (Ünite 1, 6, 7, 8, 9, 10) Arfl.Gör. U ur Avdan (Ünite 2) Arfl.Gör. Resül

Detaylı

PNÖMAT K TÜP S STEMLER HASTANELER Ç N AKILLI ÇÖZÜMLER B LG SAYAR KONTROLLÜ PNÖMAT K TÜP S STEM ÇÖZÜMLER Sa l k Hizmetlerinde Karfl lafl lan Zorluklar Hastanelerin temel görevi, kaliteli ve yenilikçi tedaviler

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Prof. Dr. Yunus Kishalı Beykent Üniversitesi İstanbul Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğleri Tekdüzen Hesap Çerçevesi Tekdüzen Hesap Planı

Detaylı

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES VOB-DOLAR/ONS ALTIN VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES V A D E L fi L E M V E O P S Y O

Detaylı

Ek 1 Kaynakl Yap larda Tasar m Prensipleri

Ek 1 Kaynakl Yap larda Tasar m Prensipleri İMO - 01 / 2005 EK 1 E 1-1 Ek 1 Kaynakl Yap larda Tasar m Prensipleri E1.1. Kayna a Uygun Tasar m Kaynak dikiflleri afla daki durumlarda çentik etkisi yarat r: a) Kesit yüksekli ince uygun olmayan gerilme

Detaylı

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU Üst Politika Belgelerinde Okul Bazlı Bütçe: Amaç: OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU 1. Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) 154- Okul idarelerinin bütçeleme süreçlerinde yetki ve sorumlulukları artırılacaktır.

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta

Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Proje Görevi Geneti i De ifltirilmifl Organizmalar n Etkisi Süre: 6 Hafta Dereceler Ölçütler Tasar m HTML Kullan m Ba lant lar Araflt rman n çeri i Görsel Materyaller Sevgili Ö renciler; Sizden HTML kullanarak

Detaylı

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas Çiftlik hayvanlar yeti tiricili inde yem kalitesinin belirleyici etkisi vard r. Ancak, yüksek kaliteli yem besicilik maliyetlerini önemli

Detaylı

Yıllarca bu konuda çalışan görüntü işleme uzmanlarının önerisi. Artık ArcGIS ile entegre

Yıllarca bu konuda çalışan görüntü işleme uzmanlarının önerisi. Artık ArcGIS ile entegre ENVI EX CBS kullanıcıları için görüntü işleme yazılımı Yıllarca bu konuda çalışan görüntü işleme uzmanlarının önerisi Artık ArcGIS ile entegre Uydu veya hava sensörlerine ait görüntülerin artalan verisi

Detaylı

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA İLİŞKİN GENELGE (2015/50) Bu Genelge, 25.05.2015

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 çindekiler

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HARİTA TABANLI PLANLAMA VE YÖNETİM Prof.Dr. Vahap TECİM Dokuz Eylül Üniversitesi HARİTADAN DA ÖTE COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ BİLGİ SİSTEMİ Donanım Yazılım Veriler Personel Yeryüzü

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

1. RESİM DÜZENLEME. Bir resmin piksel yoğunluğu yani PPI (Pixel Per Inches) 1 inç karede (1 inç = 2.54 cm) bulunan piksel sayısıdır.

1. RESİM DÜZENLEME. Bir resmin piksel yoğunluğu yani PPI (Pixel Per Inches) 1 inç karede (1 inç = 2.54 cm) bulunan piksel sayısıdır. 1.1. Temel Kavramlar 1.1.1. Piksel 1. RESİM DÜZENLEME Ekranda oluşturulan görüntüler noktalardan oluşur. Noktalar kare şeklindedir. Çok yakından bakıldığı veya resim büyütüldüğü zaman bu noktalar fark

Detaylı

13 Kasım 2012. İlgili Modül/ler : Satın Alma ve Teklif Yönetimi. İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL

13 Kasım 2012. İlgili Modül/ler : Satın Alma ve Teklif Yönetimi. İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL 13 Kasım 2012 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL STOK BİLGİLERİNİ KULLANARAK TOPLU ALIM TALEP FİŞİ OLUŞTURMA Satın Alma ve Teklif Yönetimi modülü ile ihtiyaç duyulan stoklar otomatik belirlenip,

Detaylı

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI R.G. Tarihi : 13 Aralık 2013 R.G. Sayısı : 28850 TÜRMOB Türkiye Serbest

Detaylı

2CO RAF B LG S STEMLER

2CO RAF B LG S STEMLER 2CO RAF B LG S STEMLER Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Haritalar ile ilgili genel kavramlar tan yabilecek; Türkiye de kullan lan belli bafll datumlar hakk nda bilgi sahibi olabilecek; Datum

Detaylı

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL I Doç.Dr. Faz l GÜLER T E M E L STAT ST K II Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-594 - 3 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Girifl Kapsam Tan mlar Muhasebe Standartlar yla lgisi Uygulama Tart flma Aç klama Yükümlülü ü Standartlardan Ayr lma Hükümleri Yürürlük

Detaylı

Veritabanı Tasarımlarında Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri

Veritabanı Tasarımlarında Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri ÖZET Veritabanı Tasarımlarında Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri Muhammed Çayırlı Süleyman Demirel Üniversitesi / Keçiborlu MYO S.Demirel Üniversitesi Keçiborlu MYO 32700 Keçiborlu / Isparta TR,

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı

Parametrik Yapı Modelleme: BIM in Temeli

Parametrik Yapı Modelleme: BIM in Temeli REVIT YAPI BİLGİ SİSTEMİ Parametrik Yapı Modelleme: BIM in Temeli Bu dokümanda parametrik yapı modellemesi hakkında kısa bir bilgi verilecek, BIM (yapı bilgi sistemi) çözümünün gerçek bir parametrik yapı

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

İlkadım Birey Tanıma Envanteri

İlkadım Birey Tanıma Envanteri İlkadım Birey Tanıma Envanteri İLKADIM Birey Tanıma Envanteri; Birey tanıma teknikleri kapsamında hazırlanmıştır. İlkokul 3. ve 4. sınıf ve Ortaokul 5.6.7.8.sınıf, ile Lise Haz.9.10.11. ve 12.sınıf aralığındaki

Detaylı

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Risk nedir? Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Projeler, proje yöneticilerinin do rudan kontrol edemeyecekleri olaylardan etkilenebilirler. Proje gerçek durumun bütün boyutlar n kapsayamaz. D fl faktörler,

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Senato: 2 Mart 2016 2016/06-6 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Kahramanmaraş

Detaylı

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Hadi Yektaş Zirve Üniversitesi İşletme Yüksek Lisans Programı Güz 2012 1 / 93 Hadi Yektaş Tüketici Davranışları Teorisi İçerik 1 2 Kayıtsızlık Eğrisi Analizi Tüketici

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twiter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Kursu

Detaylı