pecya Majör Depresyonda Frontal Bozukluğun Elektrofizyolojik (P300) Yöntemler ile Gösterilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya Majör Depresyonda Frontal Bozukluğun Elektrofizyolojik (P300) Yöntemler ile Gösterilmesi"

Transkript

1 Majör Depresyonda Frontal Bozukluğun Elektrofizyolojik Mustafa KARAGÖZ *, Ümmühan İŞOĞLU ALKAÇ **, Neslihan ERGEN *, Nezih ERADAMLAR ***, Latif ALPKAN **** ÖZET Amaç: Majör depresyon hastaları s ıkl ıkla psikomotor yava şlama, zihinsel süreçlerde yavaşlama ve kararsızl ık gibi belirtiler gösterir. Bu belirtiler prefrontal (kortiko-striato-pallido-thalamo-kortikal yolaklar) bozukluklar ile meydana gelmi ş olabilir. Bu çalışmada majör depresyon tanıs ı alm ış olan hastalarda prefrontal bozukluklar, işitsel Olaya ilişkin Potansiyel (O İP) ölçümleri kullan ılarak araştırı lm ıştır. Yöntem: DSM-!V tan ı ölçütlerine göre majör depresyon tanısı alm ış olan 25 hasta ve 25 sağl ıkl ı birey çalışmaya alınm ıştır. Tüm deneklerden standart şaşırtmalı uyaran düzeneği kullan ılarak olaya bağlı işitsel uyarılm ış potansiyellere ait latans ve genlik de ğerleri elde edilmiştir. Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği puanı 16 ve üstü olan hastalar çalışmaya alınm ıştır. Hastaların anksiyete düzeyi Hamilton Anksiyete De ğerlendirme Olçeği ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Hasta ve kontrol grubu OİP bulguları yönünden karşılaştırıldığında, hasta grubunda P300 latanslarında uzama ve P300 genliğinde azalma saptanm ıştır. Hastalardaki anlamlı uyarılm ış potansiyel değişikliklerinin ön bölgelerde daha belirgin olduğu görülmüştür. Sonuç: Majör depresyonun oluşumunda frontostriatal yolaklanin bozukluklar ı öne sürülmektedir. Bu çal ışman ın sonuçları depresyondaki frontal lob bozukluklar ı ile ilgili bilgileri desteklemektedir. ileride yap ılacak olan çalışmalarda nörofizyolojik ve nöroradyolojik yöntemlerin birlikte kullan ılmas ı majör depresyon oluşumunda etkili olan olaylar ın anlaşılmas ını kolaylaşt ırabilir. Anahtar kelimeler: Olaya ilişkin potansiyeller, P300 bile şeni, biliş Düşünen Adam; 2005, 18(4): ABSTRACT Event-Related Potentials in Major Depression Objective: Patients with major depression often have psychomotor retardation, reduced mental processing speed, inability to make decision. These symptoms may be mediated in prefrontal abnormalities (cortico-striato-pallido-thalamo-cortical pathway). This study investigated the prefrontal abnormalities in cases suffering from a major depressive diso ı der using the event related potentials (AERPs). Method: 25 healthy persons and 25 patients with a diagnosis of Major Depressive Disorder acoording to DSM-LV criteria are included in the study. Latency and amplitude values of the event related potentials of all cases are recorded using the oddball paradigm. Patients having a Hamilton Depression Rating Scale score over 16 are included in the study. The anxiety level of the cases are evaluated using The Hamilton Anxiety Rating Scale. Results: The comparison of the AERP findings showed an increase of the latency and a reduction of the amplitude of P300. Significant event related potential differences were more prominent at frontal regions. Conclusions: Dysfunctions of the frontostriatal pathways are thought to play an important role in the aetiology of major depression. The results of this study confirmed the role of frontal lohe dysfunctions in major depressive disorder. Future studies combining the methods of neuroradiology and neurophysiology may contribute mo ı e to enlighten the aetiological factors related to the development of major depressive disorder. Key words: Event-related potentials, P300 component, cognition Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesi 12. Psikiyatri Klini ği, Uzm. Dr.*, İ. Ü. İstanbul T ıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dal ı, Doç. Dr.**, Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Hastanesi 12. Psikiyatri Klini ği Şef Yard ımc ıs ı ***, 12. Psikiyatri Klinik Şefi **** 180

2 GİRİŞ Klinikte ruhsal bir rahats ızl ık olarak kabul edilen "depresif bozukluk" ki şinin yaşam ın ı olumsuz olarak etkileyen, hatta onun tüm ya şamsal i şlevlerini bozan belirtiler kümesidir. Temel özellikleri aras ında kederli ve karamsar duygu durumu, umutsuzluk, hayattan zevk alamama, enerji azl ığı, psikomotor yava şlama, i ştah ve uyku düzensizlikleri gibi belirtiler yer al ır ( 1 ). Yirminci yüzy ıl ın ikinci yarısında depresyon etiyolojisine yönelik olarak yap ılan nörokimyasal ve nöroendokrinolojik çal ışmalarda bu alanda önemli ad ımlar atılm ıştır. Yine depresyonda beynin yap ısal durumunun incelenmesi, belli beyin bölgelerinin hastal ıktaki rolü için ilgi çekici olmu ştur (2). İnme, Parkinson hastal ığı, Huntington hastal ığı, epilepsi, kafa travmas ı, damarsal bunama ve Alzheimer hastal ığı gibi nörolojik hastal ıklarla depresyonun çok s ık birliktelik gösterdi ği anla şılmıştır. Frontal loba, temporal loba ve bazal gangliyonlara etki eden bozukluklara depresif belirtilerin e şlik etme olas ıl ığın ın yüksek olduğu, ayrıca özellikle sol frontal lob etkilenmesinin sa ğ taraftakilere göre depresyonu daha fazla tetikledi ği ve daha ağır seyretmesine neden oldu ğu bildirilmi ştir. Geç başlang ıçl ı depresyon hastalar ında manyetik rezonans görüntüleme incelemesinde s ıkl ıkla iskemik beyaz cevher hasar ına ili şkin ipuçlar ı görüldüğü bildirilmiştir (3). Davran ışların beynin yar ıkürelerindeki özelliklerini ara ştıran çal ışmalarda çe şitli yöntemlerin kullan ıldığı ve bunlar aras ında elektrofizyolojik ara şt ırmaların, beyin görüntüleme çal ışmalar ının ve bölünmü ş görme alan ı ile dikotik dinleme deneylerinin yer ald ığı bildirilmektedir (4). Psikiyatrik hastal ıklar ın elektrofizyolojik parametrelerinin incelenmesinde kullan ılan yöntemler EEG, bilgisayarl ı EEG ve uyarılmış potansi- yel (UP) çal ışmalarıd ır. UP çal ışmalar ında bir uyaran ile elde edilen, çok küçük potansiyeller incelenebilir hale getirilir. Ard ışık uyaranlar ın yarattığı yan ıtların ortalamas ı al ınarak sinyal gürültü oran ı artt ırıl ır, dalga formu pozitif ve negatif dalgalar olarak kaydedilir, yerinin bilgisayar analizlerinden geçirilmesiyle sonuçlar elde edilir. UP çal ışmalarında latans (uyarandan sonra dalgan ın ortaya ç ıkış zaman ı) ve amplitüd (genlik) patolojiyi saptamak için kullan ılan bir ölçüttür. Genellikle görsel, i şitsel ya da somatosensoriyel uyaranlarla elde edilen potansiyeller klinik değerlendirmede yer bulur. Endojen olaylarla da çe şitli potansiyeller uyar ılabilir. Endojen uyar ılm ış potansiyeller, beklentisel negatif değişim (CNV) ya da beklenti dalgas ı, P300 ve bir premotor potansiyel olan Bereitschaft (haz ırl ık) potansiyelini içerir. CNV, gelmesi beklenen bir uyaran sonucu ortaya ç ıkan, verteks ve frontal bölgelerde izlenen yava ş negatif bir dalgad ır (5). Bu alanda en çok çal ışılm ış ve nispeten homojen ve tutarl ı sonuçlar vermi ş olan uyar ılm ış potansiyel bile şeni P300'dür. P300, insan uyarılmış potansiyel yan ıtlarında genellikle msn (ortalama 300 msn) süre içinde olu şan, geç pozitif bir bile şendir (6). Özellikle bili şsel i şlevlerin iyi bir göstergesi olan olaya ili şkin potansiyeller, bili şsel i şlev s ıras ında beynin fizyolojisini incelemeye yarar, zamansal i şlevi hakkında bilgi verir. P300'ün karar vermenin bir belirtisi, belirsizliğin çözümü, görevin yerine getirilmesi gibi olaylar sonucunda olu ştuğu bildirilmiştir (5). Çoğu çal ışmada, depresyonda P300 genliğinde azalma oldu ğu bildirilmi ş (7-12) olmakla beraber bunun aksi yay ınlar da bildirilmi ştir (13,14) P300 latans ında uzama oldu ğunu bildiren çal ışmalar ın say ısı az değildir (12,1547) diğer taraftan bunun aksi bildirimlerde bulunan yazarlar da olmu ştur (9,18) Bu çal ışmada, depresyon hastalar ında elektrofizyolojik bir yöntem olan i şitsel uyar ılm ış po- 181

3 Majör Depresyonda Frontal Bozuklu ğun Elektrofizyolojik Karagöz, Işoğlu Alkaç, Ergen, Eradamlar, Alpkan tansiyellerden P300 bile şeninin (OİP-P300) genlik ve latans ı sağlıklı kontrollerle kar şilaştirılm ıştır. YÖNTEM Hasta Seçimi: Ara şt ırma, 2004 Nisan Kas ım aylar ı aras ında Bakırköy Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastal ıklar ı Hastanesi 1. Nevroz Polikliniği'ne ayaktan ba şvuran veya bu klinikte yatarak tedavi görmekte olan, DSM-IV tan ı ölçütlerine göre majör depresyon tan ısı almış olan hastalar ve normal sa ğlıklı bireyler üzerinde yap ıldı. Sağ elini kullanan, 18 ile 45 ya ş aras ı, Hamilton Depresyon De ğerlendirme Ölçe ği'nde 16 ve üstü puan alan, en fazla bir haftad ır antidepresan tedavi alan ve sadece SSRI grubu antidepresan kullan ım ı olan olgular ara ştırmaya al ınd ı. Hastalar ın anksiyete düzeyi Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçe ği ile değerlendirildi. Bilinen ciddi görme, i şitme ve nörolojik sistem hastal ığı olan, başka bir I. eksen veya II. eksen tan ıs ı alm ış, alkol ve madde bağımlılığı olan bireyler çal ışmaya al ınmadı. Sonuç olarak majör depresyon tan ıs ı almış olan 25 olgu ile sağlıkl ı 25 birey değerlendirmeye al ınd ı. Kay ıt işlemi: Tüm deneklerin olaya bağlı uyarılmış potansiyel çal ışmalar ı İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Deneysel T ıp ve Araşt ırma Merkezi (DETAM) Sinir Bilim Elektrofizyoloji Laboratuvar ı'nda yap ıldı. Kay ıt i ş- lemine geçmeden önce deneklere kay ıt hakkında bilgi verilerek, ki şisel bilgileri (isim, ya ş, cinsiyet, el tercihi, kay ıt tarihi) kaydedildi. Denekler ses, ışık ve elektromanyetik yal ıt ımı sağlanm ış, klimatize bir odada, ba şların ı yaslayabilecekleri bir koltukta oturtuldu. EEG kayd ı : 32 kanall ı Neuroscan 4.1 EEG ci- haz ıyla ve 32 kanall ı elektro-kep (Quick-cap) arac ılığı ile uluslararas ı 10/20 sisteminin esaslarına uygun olarak gerçekle ştirildi (Fp1, Fp2, F7, F3, Fz, F4, F8, FT7, FC3, FCz, FC4, FT8, T7, C3, Cz, C4, T8, TP7, CP3, Cpz, CP4, TP8, P7, P3, Pz, P4, P8, 01, Oz ve 02). EEG kayd ı s ıras ında, e ş zamanl ı olarak göz hareketlerini ve kas artefaktlar ın ı belirleyebilmek için vertikal elektro-okülogram (v-eog) ve horizontal EOG (h-eog) kayd ı yap ıldı. Kay ıt süresince deneklerden rahat bir şekilde oturmalar ı, uyan ık olmalan ve olabildiğince az göz k ırpmalar ı istendi. Referans noktas ı, her iki kulak memesine yerle ştirilen Ag-AgCI disk elektrodlann ın bileşkesi olarak al ındı. Elektrod ile saçl ı deri aras ında iletkenliği ve sinyal/gürültü oran ın ı art ırmak amac ıyla jel (Quickgel) kullan ıldı. Çal ışmada i şitsel şaşırtmal ı uyaran düzene ği kullan ılmışt ır. Standard uyaran 80 db SPL şiddette ve 1500 Hz, hedef uyaran ise, 80 db SPL şiddette ve 2000 Hz frekansta saf seslerdi. Hedef uyaranlar toplam 300 adet uyaran ın % 20'sini (60 adet) oluşturacak şekilde ve rastlant ısal s ıkl ıkta standard uyaranlann aras ında gelmekteydi. Deneklerden bilgisayar ekran ın ın ortas ındaki fiksasyon noktas ına bak ıp, işitsel uyaranlar ı dinlerken, rastlant ısal olarak arada seyrek gelen hedef uyaranlan saymalar ı istenmi ştir. Kay ıt öncesinde, sayma i şlemini el parmaklar ını kullanmadan zihinsel olarak yapmalan gere ği deneklere hat ırlat ılmışt ır. Kay ıt bitiminde deneklere uygulanan hedef uyaranlann say ısı sorularak not edilmi ştir. EEG dilimleri uyaran öncesi 100 msn ve uyaran sonras ı 900 msn, uyar ılar aras ı süre 2 saniye olacak şekilde kaydedildi. Elektrodlar ın direnci 10 kohm ve alt ında olacak şekilde, Hz (-24 db/oktav) band geçiren filtre ile güçlendirilen EEG dilimleri, örnekleme h ız ı 250 Hz olarak kaydedilip bilgisayann belleğine aktar ıldı. EEG kaydı al ın ırken 50 Hz notch filtre (-36 db/octave) kullan ıldı. Kay ıtlar, deneklerin gözleri aç ıkken al ınd ı. Artefakl ı olan EEG dilimleri tek 182

4 tek gözden geçirilerek, artefaktl ı olanlar ay ıkland ıktan sonra kalan EEG dilimlerinin ortalamas ı al ınarak, uyarandan sonra görülen negatif ve pozitif pptansiyellerin tepe de ğerleri (genlik) ve uyarandan sonra ortaya ç ıkma süreleri (latans) ölçüldü. Bu ölçüm i şlemleri uyarandan sonra yakla şık msn içinde olu şan pozitif potansiyel'de ğişimi P3; P300 dalgas ına ili ş- kin genlik ve latans de ğerleri de ölçüldü. Ortalamas ı al ınan EEG dilimlerinin analiz ve ölçüm i şlemleri Neuroscan 4.1 EEG cihaz ı ile gerçekle ştirilmi ştir. İstatistik: Hedef ve standard uyaranlarla elde edilen yan ıtın genlik ve latans de ğerleri orta hat kanallar (Fz, FCz, Cz, CPz, Pz ve Oz) baz ında ayr ı ayrı ve k ıyaslamal ı olarak, kontrol ve depresyon hasta grubunda de ğerlendirilmi ştir. Ölçümler, SPSS 10.0 İstatistik program ı ile "yinelenmi ş ölçümler için ANOVA testi" de ğerlendirilmi ştir. Ölçülen hedef uyaranlarda P3 tek yollu ANOVA kullanılarak kanal baz ında değerlendirilmi ştir. Kontrol ve depresyon hasta grupların ın verileri çift yollu ANOVA kullan ılarak (Grup; kontrol-depresyon, kanal; Fz, FCz, Cz, CPz, Pz ve Oz) de ğerlendirilmi ştir. P<0.05 anlaml ıl ık düzeyi olarak seçilmi ştir. BULGULAR A. Hasta ve Kontrol Grubunun Ya ş, Cinsiyet ve Eğitim Özellikleri Cinsiyet dağıl ımı gruplar aras ında farkl ılık göstermiyordu. Hasta grubu % 52 kad ın, % 48 erkek, kontrol grubu % 56 kad ın, % 44 erkek şeklindeydi (Tablo 1). İki grup aras ında cinsiyet dağılımı yönünden istatistiksel anlaml ı farkl ılık saptanmad ı (ki-kare testi; x=0.017, p<0.86). Hastalar ın ve kontrol grubunun ya ş (t-test; p<0,87) ve e ğitim y ıl ı (t-test; p<0,130) ortalamalar ı aras ında istatistiksel anlaml ı farkl ılık Şekil 1. Depresyon ve kontrollerin orta hat kanallar (Fz, FCz, Cz) baz ında hedef uyaran yanitlarinin kar şılaşt ırmas ı. Kal ın çizgi depresyon hastalar ın ı, ince çizgi kontrolleri göstermektedir. Tablo 1. Hasta ve kontrol gruplar ının cinsiyete göre da ğı l ımı. Cins Hasta 29± ±2.656 Kontrol n % n % Kad ın Erkek Toplam 25 ı oo Tablo 2. Hasta ve kontrol grubunun ya ş ve eğitim y ıl ı ortalamalar ı. Yaş ortalamas ı Eğitim yıl ı ortalamas ı Hasta Kontrol 28.07± ±3.82 yoktu. Hastalar ın ya ş ve eğitim y ılı ortalamalar ı Tablo 2'de özetlenmi ştir. Majör depresyon hastalar ında ortalama Hamilton Depresyon De ğerlendirme Ölçe ği puan ı 20.72, ortalama Hamilton Anksiyete De ğerlendirme Ölçe ği puan ı elde edildi. B. Depresyon hastalar ı ve kontrol grubunun yan ıtlar ının kar şılaştır ılmas ı (Şekil 1) P300 DEĞERLER': Depresyon ve kontrol gru- 183

5 Tablo 3. Depresyon hastalar ı ve kontrol grubunun hedef uyaranlara kar şı oluşan yan ıtın P300 genlik değerlerinin kar şılaşt ır ılmas ı. lanan aktiviteyi yans ıttığı (22), geç bile şenlerin ise bilgi i şleme yönünü, dikkatin tahsisat ın ı, karar vermeyi ve yak ın belleği yans ıttığı bildirilmi ştir (23). P300 yan ıtının olu şumunda prefrontal korteksin modülatör rolü oldu ğu (24) ve karar vermedeki yetersizli ğin prefrontal bozukluklarla ilişkili olduğu bildirilmektedir (25). Qti G Gb GQti Kanallar Tablo 4. Depresyon hastalar ı ve kontrol grubunun hedef uyaranlara kar şı olu şan yan ıtın P300 latans de ğerlerinin kar şılaştır ılmas ı. F1' G1' F G1' Q1' KanallarG bunun kar şılaşt ırılmas ında i şitsel şaşırtmal ı uyaran düzene ği ile hedef uyaranlara kar şı olu şan yan ıtın P300 genli ğinin ve latans ının topografik özelliğine bakıldığında, depresyon hastalar ında P300 genliğinde azalma (p<0,0001) ve latans ında uzama olduğu (p<0,0001) ve bunun anlaml ı olduğudur. Ayr ıca, P300 genli ğindeki azalman ın ön (Fz ve FCz'de) bölgelerde daha belirgin olduğu görülmü ştür (p<0,0001) (Tablo 3, 4). TARTIŞMA İşitsel olaya ili şkin potansiyeller (O İP), i şitsel uyarana bir cevap olarak zihinsel aktivitede ki lokal deği şikliklerden meydana gelmektedir (19). OİP erken (<100 msn) ve geç (>100 msn) meydana gelen bile şenler olarak ikiye ayr ılmaktad ır (20,21). Erken bile şenlerin duyusal sinirler, beyin sap ı ve primer duyusal korteksten kaynak- Qq. Q1' O1' ERP bile şenlerinden psikiyatrik hastal ıkların araştırılmas ında en çok kullan ılan ı P300'dür. Anormal P300 bulgular ı depresyon, bunama, kronik alkolizm ve şizofreni gibi psikiyatrik rahats ızlıklarda bildirilmi ştir ( 19). P300 pozitif bir potansiyeldir, V genlik ve yakla şık 300 msn latans değerlerine sahiptir (26). P300 latans ı, ödevle ili şkili uyaran ı tan ımak için geçen süreyi, P300 genli ği ise, dikkat, beklenti ve uyaran ın önemi ile ili şkili bili şsel i şlevleri yans ıt ır (27). Limbik sistemin özellikle de hipokampüs ve lokus sereleusun P300'ün olu şumunda ve modülasyonunda görev alabilece ğine dair yay ınlar vardır (28). Ç al ışmam ızdaki sonuçlardan biri depresyon hastalar ında, normallerle kar şıla şt ırıldığında P300 latanslarında uzama ve beraberinde P300 genliğinde azalma görüldü ğü ve bunun istatistiksel olarak anlaml ı olduğudur. Çoğu çal ışmada, depresyonda P300 genli ğinde azalma oldu ğu bildirilmiş (7,12) olmakla beraber bunun aksi yayınlar da yay ınlanmıştır (13,14) P300'ün dikkat, beklenti ve uyaran ın önemi ile ili şkili bili şsel i ş- levleri yans ıttığı dü şünüldüğünde, bu bulguyu depresyon hastalarındaki bilişsel bozukluklar ın elektrofizyolojik yorumu olarak de ğerlendirebiliriz. P300 latans ında uzama oldu ğunu bildiren çalışmaların say ıs ı az değildir (12,15,17) diğer taraftan bunun aksi bildirimlerde bulunan yazarlar da olmu ştur (9,18). P300 latans ı psikomotor performans h ız ın ın fizyolojik anlam ıd ır (23). Diğer taraftan, bu çal ışmadaki sonuçlar ı anato- 184

6 mik aç ıdan da yorumlayabiliriz. Şöyle ki; prefrontal korteks P300 yan ıtların ın modülatörüdür (24) ve karar verme güçlü ğü prefrontal bozukluklarla ili şkilidir (25). ERP de ğişiklikleri, ERP yan ıtlar ın ı olu şturan beyin bölgelerinin fonksiyon bozuklu ğunu yans ıtmaktad ır. Majör depresyondaki psikomotor yava şlama, karar verme güçlüğü, sosyal yetersizlik, yava şlamış zihinsel süreçler gibi belirtiler, fronto-striatal yolaklar ın başka bir deyi şle kortiko-striato-pallido-thalamo-kortikal yolaklar ın -ki bu yolaklar yönetsel işlevlerden sorumludurlar- aksakl ıklarından veya bu yolaklar ın ili şkili olduğu merkezlerden kaynaklanabilir (29,30). Bu çal ışmada depresyon hastalar ında P300 genlik azalmas ı elde edilmi ş- tir ve bu azalma topografik olarak de ğerlendirildiğinde yani kanal baz ında -ön-arka kar şılaşt ırmal ı olarak- incelendi ğinde, P300 genli ğindeki bu azalma ön bölgelerde -yani frontalde (Fz ve FCz'de)- çok daha belirgindir ve bu sonuç istatistiksel olarak anlaml ıd ır. Çal ışmadaki bu bulgu, depresyonda prefrontal korteks bozukluklarına dikkati çeken yukandaki yay ınlarla uyumludur. Bir diğer bak ış aç ıs ı ise biyokimyasal düzeydedir; P300 O İP yan ıtların ın oluşumunda, serotonin, katekolaminler ve GABA gibi çe şitli nörotansmiterlerin rol oynad ığı bildirilmi ştir (27,31,32). Diğer yandan bu nörotransmitter sistemlerindeki bozukluk -ki majör depresyonda çok s ık olarak bildirilmi ştir- depresyondaki 01P değişikliklerinin sebebi olabilir (33,34) Çal ışmam ızda, depresyon hastalar ı ve kontrol grubu aras ındaki farkl ıl ıklar ile ilgili elde edilen tutarl ı bulgular, ara ştırılan depresyon hasta grubunun homojenliği ile aç ıklanabilir. Yukar ıdaki birçok çal ışmada P300 değerleri ile ilgili tutars ız sonuçlar bildirilmektedir. Bunun en büyük nedeni çal ışılan hasta gruplar ın ın heterojen olmas ı yani depresyon hastalar ının çe şitliliğidir. Gerçekten heterojen depresyon hastalar ından olu şan gruptaki s ıradan bir sonuç, depresyonun alt gruplar ından birisi için çok özel bir bulgu olabilir. Saldırganl ık gösteren depresyon hastalarında, duygulan ım azalmas ı görülen depresyon hastalar ına göre daha yüksek P300 genlik değerlerinin olmas ı bu görü şü desteklemektedir (35,36) Ayrıca, intihar davran ışı ve psikotik belirtiler P300 genliğine anlaml ı etki yaparlar. Ek olarak, ilerleyen ya şla birlikte P300 sonuçlar ında değişiklikler olmaktad ır. Bununla birlikte hastaların benzodiyazepin, trisiklik antidepresan veya antipsikotikler gibi antikolinerjik etkili ilaçlar ı kullanmaları P300 değerlerinde de ği şikliğe neden olabilmektedir. Bu çal ışmadaki hastalar intihar öyküsü olmayan, psikotik semptomlar göstermeyen, ergen veya ya şl ı gruptan olmayan ve en fazla bir haftad ır ve sadece SSRI grubu antidepresan ilaç kullan ım ı olan hastalardan seçilerek olabildiğince benzerlik sağlanmaya çal ışılmıştır. SONUÇ 1. Depresyon hastalar ında kontrollere göre P300 genliğinde küçülme ve P300 latans ında uzama bulunmuştur. 2. Çalışmam ızda, P300 genlik azalmas ı topografik olarak incelendi ğinde, bu azalman ın frontal bölgelerde (Fz ve FCz'de) çok daha belirgin olduğu görülmü ştür. Majör depresyonun olu şumunda frontostriatal yolaklar ın bozukluklar ı öne sürülmektedir. Majör depresyonun olu şmas ında belki de olaya ili ş- kin endojen potansiyellerin yan ı s ıra i şlevsel ve yap ısal beyin görüntüleme yöntemlerinin birlikte kullan ılmas ı beyindeki bozukluğun yerinin ve düzeyinin saptanmas ında yard ımc ı olabilir. Özellikle prefrontal yolaklar ın, kortiko-striatopallido-talamo-kortikal döngü ve i şlevlerinin daha ince ve ayr ıntılı değerlendirilebilece ği ci- 185

7 Karagöz, Işoğlu Alkaç, Ergen, Eradamlar, Alpkan hazlar ın geli ştirilmesi, nörofizyoloji, ve nöroradyoloji alan ındaki ilerlemeler majör depresyon etiyolojisine ışık tutabilir. KAYNAKLAR 1. I şık E: Depresyon ve bipolar bozukluklar, Ankara: Görsel Sanatlar Matbaac ı l ık 5-11, Özpoyraz N: Depresyonda nöroanatomik ba ğlant ılar. Klinik Psikiyatri Dergisi 5 (ek 4): E68-E72, Jeffrey LC: Nöropsikiyatri ve davran ış nörolojisi, Akdal G, Yener G (Çevirenler), Ankara: Çizgi T ıp Yay ınevi, 35-38, Yöney TH: Hemispheric specialization and psychopathology. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 11:53-59, Jeffrey LC: Nöropsikiyatri ve davran ış nörolojisi, Akdal G, Yener G (Çevirenler), Ankara: Çizgi Tıp Yay ınevi, 1-18, Ceylan ME: Ara şt ırma ve klinik uygulamada biyolojik psikiyatri, Şizofreni 2. bask ı, İstanbul , Diner BC, Holcomb PJ, Dykman RA: P300 in major depressive disorder. Psychiatry Res 15: , Blackburn IM, Roxborough HM, Muir WJ: Perceptual and physiological dysfunction in depression. Psychol Med 20: , Gangadhar BN, Ancy J, Janakiramaiah N, Umapaty C: P300 amplitude in non-bipolar, melancholic depression. J Affect Disord 28:57-60, Hansenne M, Pitchot W, Gonzalez Moreno A, Zaldua IU, Ansseau M: Suicidal behavior in depressive disorder: an event-related potensial study. Biol Psychiatry 40: , Blackwood DHR, Whalley LJ, Christie JE, et al: Changes in auditory P300 event-related potential in schizophrenia and depression. Br J Psychiatry 150: , Pfefferbaum A, Wenegrat B, Ford JM, Roth WT: Clinical application of the P300 component of event-related potentials. II. Dementia, depression and schizophrenia. Electroenceph Clin Neurophysiol 59: , Giedke H, Bolz J, Heimann H: Evoked potentials, expectancy wave and skin resistance in depressed patients and healty controls. Pharmacopsychiatry , Plooij-Van G: Evoked potential correlates of information processing and habutiation in depressive illness. Ann N Y Acad Sci 425: , Vandoolaeghe E, van Hunsel F, Nuyten D, Maes M: Auditory event related potensials in major depression: prolonged P300 latency and increased P200 amplitude. J Affect Disord 48: , Bruder GE, Toewy JP, Stewart JW, et al: Event-related potentials in depression: influence of task, stimulus hemifield and clinical features on P300 latency. Biol Psychiatry 30: , Kalayam B, Alexopoulos GS, Kindermann S, et al: P300 latency in geriatric depression. Am J Psychiatry 155: , Sara G, Gordon E, Kraiuhin C, et al: The P300 ERP component: an index of cognitive dysfunction in depression. J Affect Disord 31:29-38, Roth WT, Ford JM, Pfefferbaum A, Elbert TR: Meto- dological issues in event-related brain potensial and magnetic field studies. In Bloom FE, Kupfer DJ (eds), Psychopharmacology: The Fourt Generation of Progress. Raven Press, Ltd, New York , Sara G, Gordon E, Kraiuhin C, et al: The P300 ERP component: an index of cognitive dysfunction in depression. J Affect Disord 31: 29-38, Liegeois-Chauvel C, Musolino A, Badier JM, et al: Evoked potensials recorded from the auditory cortex in man: evaluation and topography of the middle latency components. Electroencephalogr Clin Neurophysiol 92: , Allison T: Recording and interpreting event-related potensials. In: Donchin E (Ed), Cognitive Psychophysiology: Event-Related Potensials and the Study of Human Cognition. Laurence Erlbaum Associates, Hillsdale NJ, Polich J, Kok A: Cognitive and biological determinants of P300: an integrative review. Biol Psychol 41: , Knight RT: Neural mechanism of ERPs, in event related brain potensials. Edited by Rohrbaugh JW, Parasuraman R, Johnson R. New York, Oxford Universty Press, 3-18, Stuss DT, Benson DF: Neuropsychological studies of the frontal lobes. Psychol Bu1195:3-28, Donchin E: Event-related brain potensials: a tool in the study of human information processing. In: Begleiter H (Ed), Evoked Potensials and Behavior. Plenum Press, New York, Charles G, Hansenne M: Le potentiel lent P300. Interet Clinique dans trois pathologies mentales et neurobiologie: une revue. Encephale 18: , Clark CR, McFarlane AC, Weber DL, Battersby M: Enlarged frontal P300 to stimulus change in panic disprder. Biol Psychiatry 39: , George MS, Ketter TA, Post RM: Prefrontal cortex dysfunction in clinical depression. Depression 2:59-72, Krishnan KRR, Hays JC, Blazer DG: MRI-defined vascular depression. Am J Psychiatry 154: , Hansenne M, Pitchot W, Gonzalez-Moreno A, et al: Catecholaminergic function and P300 amplitud im major depressive disorder (P300 and catecholamines). Electroencephalogr Clin Neurophysiol 96:194-96, Juckel G, Molnar M, Hegerl U, et al: Auditory-evoked potentials as indicator of brain serotonergic activity: first evidence in behaving cats. Biol Psychiatry 41: , Maes M, Meltzer HY, Suy E, et al: Sleep disorders and anxiety as symptom profiles of sympathoadrenal system hyperactivity in major depression. J Affect Disord 27: , Maes M, Calabrese J: Mechanism of action of valproate in affective disorders. In: Joffe RT, Calabrese JR (Eds), Anticonvulsants in Mood Disorder. Marcel Dekker, New York p:93-110, Pierson A, Partiot A, Ammar S, Dodin V, et al: ERP differences between anxious-impulsive and blunted-affect depressive inpatients. In: Ansseau M, von Frenckell R, Frank G, eds. Biological markers of depression: state of the art. Amsterdam: Elsevier 1219, Pierson A, Ragot R, Martinerie J, et al: Heterogeneity of information-processing alterations according to dimensions of depression: an event-related potensials study. Biol Psychiatry 40:98-115,

pecya Psikiyatrik Hastal ıklarda Elektrofizyolojik (P300) Yöntemler GİRİŞ somatosensoriyel uyaranlar kullan ılmaktad ır ( 1 ).

pecya Psikiyatrik Hastal ıklarda Elektrofizyolojik (P300) Yöntemler GİRİŞ somatosensoriyel uyaranlar kullan ılmaktad ır ( 1 ). Psikiyatrik Hastal ıklarda Elektrofizyolojik (P300) Yöntemler Mustafa KARAGÖZ *, Ümmühan İŞOĞLU ALKAÇ **, Neslihan ERGEN *, Nezih ERADAMLAR ***, Latif ALPKAN **** ÖZET Olaya ilişkin potansiyeller (O İP)

Detaylı

BASKIDA. Majör Depresif Bozuklukta Olaya İlişkin Potansiyeller: Tedaviye Yanıt ile P300 Arasındaki İlişki

BASKIDA. Majör Depresif Bozuklukta Olaya İlişkin Potansiyeller: Tedaviye Yanıt ile P300 Arasındaki İlişki Türk Psikiyatri Dergisi 011;( ): Majör Depresif Bozuklukta Olaya İlişkin Potansiyeller: Tedaviye Yanıt ile P300 Arasındaki İlişki BASKIDA Dr. Mehmet IŞINTAŞ 1, Dr. Mehmet AK, Dr. Murat ERDEM 3, Dr. Oğuzhan

Detaylı

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektroansefalogram (EEG), merkezi sinir

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Mental Stres ve Elektrofizyoloji. Prof. Dr. Sacit Karamürsel

Mental Stres ve Elektrofizyoloji. Prof. Dr. Sacit Karamürsel Mental Stres ve Elektrofizyoloji Prof. Dr. Sacit Karamürsel UnutulmuĢ Organ - Beyin Beyin: vücut ağırlığının -> %2 si Kardiak output un -> %15 ini alır Tüm vücutta kullanılan oksijenin -> %20 sini kullanır

Detaylı

Demansı Olmayan Parkinson Hastalarında İşitsel Olaya Bağlı Potansiyel (P300) İle Kognitif Fonksiyonların Değerlendirilmesi

Demansı Olmayan Parkinson Hastalarında İşitsel Olaya Bağlı Potansiyel (P300) İle Kognitif Fonksiyonların Değerlendirilmesi Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:132-137 DOI: 10.5350/DAJPN2014270205 Demansı Olmayan Parkinson Hastalarında İşitsel Olaya Bağlı Potansiyel (P300) İle Kognitif Fonksiyonların

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

Beyin Araştırmaları Tarihinde Bir Gezinti: Elektronörofizyoloji

Beyin Araştırmaları Tarihinde Bir Gezinti: Elektronörofizyoloji Beyin Araştırmaları Tarihinde Bir Gezinti: Elektronörofizyoloji Ümmühan İŞOĞLU ALKAÇ İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı, İstanbul Elektroensefalografinin Tarihçesi Beyindeki

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Günümüzde geliþen teknolojinin bize sunduðu

Günümüzde geliþen teknolojinin bize sunduðu Þizofrenide Klinik Nörofizyoloji Doç. Dr. Taha KARAMAN* * Akdeniz Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ANTALYA Günümüzde geliþen teknolojinin bize sunduðu pozitron emisyon tomografi (PET),

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr.

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr. ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN ÖZGEÇMİŞ E-Posta: ozkana@hacettepe.edu.tr Telefon: Adres: Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800 Beytepe Yerleşkesi Çankaya / ANKARA Eğitim Mezuniyet

Detaylı

PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM

PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM Sirel Karakaş Hacettepe Üniversitesi Deneysel Psikoloji Uzmanlık Alanı Bilişsel Psikofizyoloji Araştırma Birimi Psikofizyoloji ve Nöropsikoloji Derneği Başkanı Karıştırıcı

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Tanı; Dört tanı kriteri Destekleyici tanı kriterleri Eşlik eden özellikler Bu skala; 10 sorudan oluşmaktadır en fazla 40 puan verilmektedir skor sendromun

Detaylı

Remisyondaki iki uçlu hastalarda kalıntı duygudurum belirtilerinin bilişsel ve toplumsal işlevsellik üzerine etkisi

Remisyondaki iki uçlu hastalarda kalıntı duygudurum belirtilerinin bilişsel ve toplumsal işlevsellik üzerine etkisi 124 Remisyondaki iki uçlu hastalarda kalıntı duygudurum belirtilerinin bilişsel ve Remisyondaki iki uçlu hastalarda kalıntı duygudurum belirtilerinin bilişsel ve toplumsal işlevsellik üzerine etkisi Ender

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen Yrd. Doç. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Klinik Psikoloji Tel: (312) 586 74 17 e-posta: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Adres: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara / TÜRKİYE

Detaylı

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** ÖZET Bu çal ışmada Erzurum Yeti ştirme Yard ımda ve aileleri ile birlikte lise çağındaki erkek gençler arasında

Detaylı

Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi. Evaluation of psychiatric office studies for six years in Samsun

Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi. Evaluation of psychiatric office studies for six years in Samsun 154 Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi Samsun da altı yıllık bir psikiyatri muayenehane çalışmasının değerlendirilmesi Ömer BÖKE, 1 Servet AKER, 2 ÖZET Amaç:

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

SOYUT VE TANIDIK GÖRSEL HEDEFLER BENZER NİTELİKTE P3 POTANSİYELİ OLUŞTURUR ABSTRACT AND FAMILIAR VISUAL TARGETS ELICIT SIMILAR P3 POTENTIALS

SOYUT VE TANIDIK GÖRSEL HEDEFLER BENZER NİTELİKTE P3 POTANSİYELİ OLUŞTURUR ABSTRACT AND FAMILIAR VISUAL TARGETS ELICIT SIMILAR P3 POTENTIALS İst Tıp Fak Derg 2012; 75:4 J Ist Faculty Med 2012; 75:4 www.iudergi.com ARAŞTIRMALAR / RESEARCH ARTICLES SOYUT VE TANIDIK GÖRSEL HEDEFLER BENZER NİTELİKTE P3 POTANSİYELİ OLUŞTURUR ABSTRACT AND FAMILIAR

Detaylı

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Pınar DEMİRARSLAN*, Peykan G. GÖKALP*, Kültegin ÖGEL**, Ali N. BABAO ĞLU*** ÖZET Bu çalışman

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

İŞİTSEL ÜÇLÜ UYARAN PARADİGMASINDAKİ YENİ UYARANLARIN P3B POTANSİYELİ ÜZERİNE ETKİLERİ

İŞİTSEL ÜÇLÜ UYARAN PARADİGMASINDAKİ YENİ UYARANLARIN P3B POTANSİYELİ ÜZERİNE ETKİLERİ İŞİTSEL ÜÇLÜ UYARAN PARADİGMASINDAKİ YENİ UYARANLARIN P3B POTANSİYELİ ÜZERİNE ETKİLERİ Dr. Tolgay Ergeno lu, 1 Dr. Fazilet Ertürk, 1 Figen Da, 1 Berrin Mara lıgil, 1 Mehmet Ali Sungur 2 1 Mersin Üniversitesi

Detaylı

Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması

Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması DOI: 10.5455/NYS.20151221025259 10.5455/NYS20160314054530 Yatarak Tedavi Görmüş Geriyatrik Unipolar Depresyon ve Bipolar Bozukluk Hastaların Klinik ve Sosyodemografik Özelliklerinin Karşılaştırılması Ender

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ EĞİTİM ÇALIŞMA VE İŞ TECRÜBELERİ

ÖZGEÇMİŞ EĞİTİM ÇALIŞMA VE İŞ TECRÜBELERİ ÖZGEÇMİŞ İsim Soyisim : Mehmet Ergen Doğum yeri/tarihi : İstanbul/13.04.1977 Medeni durumu : Evli Telefon : 0 216 500 40 71 (ofis) E-posta : mehmet.ergen@acibadem.edu.tr Yabancı dil : İngilizce (İleri)

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET. pecya SUMMARY

Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET. pecya SUMMARY Alkol Bağımlılığında Lateralite Defektinin Kognitif Y ıkım İle ilişkisi Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET Bu çal ışmada alkol bağıml ılarında hemisferik lateralizasyonun özellikleri ara ştırdm ıştır.

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

Uzman Psikolog T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi, Beyin Dinamiği, Kognisyon ve Karmaşık Sistemler Araştırma Merkezi

Uzman Psikolog T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi, Beyin Dinamiği, Kognisyon ve Karmaşık Sistemler Araştırma Merkezi Özgeçmiş İsim: Soyisim: Doğum Yeri: Derya Durusu Emek Savaş İzmir, Türkiye Doğum Tarihi: 19.05.1985 E-mail: derya.emek@deu.edu.tr Tarih Eğitim 1996-2003 60.Yıl Anadolu Lisesi, İzmir 2003-2004 American

Detaylı

T. Hakan YÖNEY, Banu TAYBILLI, Esat O. GÖKTEPE ÖZET

T. Hakan YÖNEY, Banu TAYBILLI, Esat O. GÖKTEPE ÖZET İstanbulda Üniversite Ö ğrencilerinde Ruhsal Durum ve Davran ışlarda Mevsimsellik T. Hakan YÖEY, Banu TAYBILLI, Esat O. GÖKTEPE ÖZET Özellikle son on y ılda yapılan sistematik araştırmalar sonucunda toplumun

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7)

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III NÖROLOJİK BİLİMLER VE PSİKİYATRİ DERS KURULU (Dönem III, Kurul 7) DEKAN DEKAN YRD. BAŞKORDİNATÖR BAŞKORDİNATÖR YRD. BAŞKORDİNATÖR YRD.

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET. pecya ABSTRACT

Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET. pecya ABSTRACT Yaşhlarda Travma Sonras ı Stres Bozukluğunda Eş Tan ı Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET Amaç: Ya şlı ve erişkin TSSB olan ki

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

Elektrofizyolojik Kayıt Yöntemleri

Elektrofizyolojik Kayıt Yöntemleri Elektrofizyolojik Kayıt Yöntemleri Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektriksel aktivitenin kaydında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta

Detaylı

DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI. Editörler. Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları

DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI. Editörler. Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI Editörler Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

ABR UYGULAMASI. DUYSEL Odyolojik Tanı Merkezi

ABR UYGULAMASI. DUYSEL Odyolojik Tanı Merkezi ABR UYGULAMASI Asuman Alnıaçık Mehmet Akşit, Ph.. İşitsel Uyarılmış Potansiyeller İşitsel sistem içinde akustik uyaran ile üretilip kaydedilen aktivite veya cevaptır. ABR ABR Auditory Brainstem Response

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

pecya Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * GIRIŞ

pecya Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * GIRIŞ Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * ÖZET Uzun zamandan beri dikkat çeken bir konu olan alkol ba ğıml ılık- ı ve depresyon aras ındaki

Detaylı

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYONDA PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYON TANISI Depresif ruh hali İlgi ve isteklerde azalma Enerji azlığı Konsantrasyon bozukluğu ğ İştah bozukluğu Uk Uyku bozukluğu ğ Kendine güven kaybı, suçluluk ve

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Dr.İbrahim Öztura Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörofizyoloji Bilim Dalı Dokuz Eylül Üniversite Hastanesi Uyku Bozuklukları

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

İnmeyi öngörebilir miyiz? Beyin elektrofizyolojisi

İnmeyi öngörebilir miyiz? Beyin elektrofizyolojisi İnmeyi öngörebilir miyiz? Beyin elektrofizyolojisi Prof.Dr.Sacit Karamürsel İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Sacit Karamürsel 1/77 Beyin Metabolizması Serebrovasküler

Detaylı

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri TARIM BILIMLERI DERGISI 1997. 3 (3) 47-51 Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri Ercan GÖRÜR 2 İ lknur DURSUN 2 Geli ş Tarihi : 27.11.1997 Özet : Bu ara ştı rmada, bir pulluk fabrikas ı nda kulakl

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr Ali Uzunöz tarafından yönetilen Kabul ve Sorumluluk Tedavisi çalışma grubu katılımı

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr Ali Uzunöz tarafından yönetilen Kabul ve Sorumluluk Tedavisi çalışma grubu katılımı ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: H. Yıldız Burkovik Doğum Tarihi: 29 Temmuz 1962 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Ist. Üniv Edebiyat Fakültesi 1984 Y. Lisans Adli Bilimler Ist.Üniv

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

SPORCULARDA İŞİTSEL UYARILMA POTANSİYELLERİNDEKİ HEMİSFERİK FARKLILIKLAR* The Hemispheric Differences of Auditory Evoked Potential in Sportsman

SPORCULARDA İŞİTSEL UYARILMA POTANSİYELLERİNDEKİ HEMİSFERİK FARKLILIKLAR* The Hemispheric Differences of Auditory Evoked Potential in Sportsman Sporcularda işitsel uyarılma potansiyellerindeki ARAŞTIRMA hemisferik farklılıklar (Research Report) SORCULARDA İŞİTSEL UYARILMA OTANSİYELLERİNDEKİ HEMİSFERİK FARKLILIKLAR* The Hemispheric Differences

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ DİL ADI SINAV ADI PUAN SEVİYE YIL DÖNEM. İngilizce ÜDS 65 İYİ 2001 Bahar PROGRAM ADI ÜLKE ÜNİVERSİTE ALAN DİĞER ALAN BAŞ.

ÖZGEÇMİŞ DİL ADI SINAV ADI PUAN SEVİYE YIL DÖNEM. İngilizce ÜDS 65 İYİ 2001 Bahar PROGRAM ADI ÜLKE ÜNİVERSİTE ALAN DİĞER ALAN BAŞ. ÖZGEÇMİŞ TC KİMLİK NO: PERSONEL AD: SOYAD: DOĞUM TARİHİ: SİCİL NO: UYRUK: EHLİYET: 25120892212 TOLGAY ERGENOĞLU 7/5/68 12:00 AM A55479 TÜRKİYE B DİL ADI SINAV ADI PUAN SEVİYE YIL DÖNEM İngilizce ÜDS 65

Detaylı

SÜRÜCÜ BELGESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLERDE PSİKİYATRİK MUAYENE REHBERİ

SÜRÜCÜ BELGESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLERDE PSİKİYATRİK MUAYENE REHBERİ SÜRÜCÜ BELGESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLERDE PSİKİYATRİK MUAYENE REHBERİ TÜRKİYE PSİKİYATRİ DERNEĞİ Hazırlayanlar Sürücü Ehliyeti ve Psikiyatrik Muayene Görev Grubu Mehmet Yumru (Görev grubu koordinatörü) Burcu

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

pecya Bipolar Affektif Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi

pecya Bipolar Affektif Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi Gülseren ÜNAL * ÖZET Bu çal ışmada bipolar affektif bozuklu ğu olan hasta eşlerinin aile işlevlerinin ne ölçüde sağl ıkl ı olduğunun araşnrılmas

Detaylı

Beyin salınımları ve bağlanırlık

Beyin salınımları ve bağlanırlık Beyin salınımları ve bağlanırlık FF seminerleri Tolga Esat Özkurt 09/11/12 İnsan beyni YeAşkinler için 1300-1400 gram (~ vücudun 50 de 1 i), enerjinin ise 1/5 ini tükeayor 100 milyar nöron Nöronlar: beynin

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Amaç: Alopesi Areata (AA) etyolojisinde psikososyal etmenler ve psikiyatrik bozukluklar ın da etkili olduğu düşünülen, dermatoloji pratiğinde yayg ın

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı TURİZM PAZARLAMASINDA TÜKETİCİLERİN TURİSTİK SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN WEB SİTESİ TASARIM ÖZELLİKLERİNİN NÖROGÖRÜNTÜLEME

Detaylı

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir Emine Sevinç Tok İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir sevinc.tok@izmir.edu.tr EĞİTİM 2009-devam Klinik Psikoloji Doktora Programı

Detaylı

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk

BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk BİPOLAR YAŞAM DERNEĞİ http://www.bipolaryasam.org/ Bipolar II Bozukluk Doç. Dr. Sibel Çakır İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları Birimi Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: ELAN Danışman:

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Uykunun Evrelendirilmesi ve Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Prof. Murat AKSU Uykunun evrelendirilmesi EEG EOG EMG F4- M1 C4-M1 O2-M1 Çene EMG si: Orta hatta Mandibulanın inferior kenarının 1 cm üstü

Detaylı

Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı

Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı TAR İM BILIMLERI DERGISI 1997, 3 (3) 34-42 Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı Metin OLGUN', Hasbi YAPRAK 2 Geli ş Tarihi : 03.11.1997

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET. pecya ABSTRACT

Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET. pecya ABSTRACT Hemşirelerin Ruh Sağlığı Bozuk Olan Bireylere Karşı Tutum ve Davran ışlarının Değerlendirilmesi Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET Amaç: Bu çal ışma, hem şirelerin ruh sağlığı bozuk olan bireylere karşı

Detaylı

ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME. Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı

ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME. Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı ARTEFAKTLAR VE ARTEFAKT GİDERME Dr. Mehmet Ali Habeşoğlu Başkent ÜTF, Göğüs Hastalıkları AD Uyku Bozuklukları Laboratuvarı Artefakt nedir? Polisomnografi kaydı sırasında herhangi bir kanalda görülen istenmeyen

Detaylı

Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri

Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri Depresyonun Klinik Belirtileri Prof. Dr. Ali Kemal GÖÐÜÞ* Depresif semptomatoloji sadece psikiyatri alanýnda deðil genel týpta da hekimlerin en sýk karþýlaþtýklarý belirtiler kümesidir. Bu belirtiler kümesi

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı

Detaylı

PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ. Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay

PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ. Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ MULTİTEKNOLOJİK YAKLAŞIM Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay DEHB'DE OLAY-İLİŞKİLİ BEYİN ELEKTRİKSEL AKTİVİTESİ Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Hacettepe

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com

Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com Prof. Dr. Sirel Karakaş Kurucu Ortak / Yönetici Neurometrika Medikal, Tıp Teknolojileri, Yazılım,

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı