Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2005/92 Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi Hülya DEMÝR 1, Vildan KURT PALABIYIK 2 Özet: Konut finansmaný uygulamalarý, ekonomik ve sosyal durum, uygulanan politik rejim, tüketim alýþkanlýklarý, kiþi baþýna düþen milli gelir, yaþ ortalamasý, kredi ve sermaye piyasalarýnýn olgunlaþmasý gibi etkenlere baðlý olarak ülkeden ülkeye büyük deðiþiklikler gösterebilmektedir. Bir ülkenin konut sorununun çözümü, yine o ülkenin koþullarýna göre hazýrlanmýþ ve piyasa dinamiklerine dayanan kurumsal konut finansman sistemine sahip olmasýna baðlýdýr. Bu makalede, Türkiye deki konut edinebilme sorununa çözümden hareketle, konut finansmaný, konut finansmaný seçenekleri ve kaynaklarý konularý incelenmiþtir. Bu baðlamda, son günlerde gündemde sýkça yer alan uzun vadeli ipotek kredisi sistemi (mortgage sistemi) seçeneði ele alýnarak, Türkiye de uygulama altyapýsýnýn oluþturulmasý için gerekli öneriler getirilmiþtir. Ayrýca Uzun vadeli ipotek kredisi sisteminde harita kadastro mühendisliðinin yeri nedir? sorusuna da yanýt aranmaya çalýþýlmýþtýr. Anahtar Sözcükler Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi, Konut Finansmaný, Konut Politikasý. Abstract: Mortgage System in House Acquisition Housing financing practices vary from one country to another depending on economical and social conditions, politic regimes, consumption habits, gross national product per capita, life expectancy of citizens and development of the capital market. Solution to housing problem of a country depends on the existence of institutional housing financing system that has been adapted to the needs and conditions of the country in question and relies on the market dynamics. In this paper, the housing problem in Turkey together with the solution to this problem is examined. In this context, generally housing financing, especially the mortgage system which is quite a hot topic nowadays, is put under investigation and some proposals are brought forward about the implementation of a mortgage system in Turkey. Finally, the question what place does a Geodesy and Photogrammetry engineer have in a mortgage system has been tried to answer. Key Words Mortgage, Housing Financing, Housing Policy. 1. Giriþ Konut gereksiniminin karþýlanmasý Anayasamýzýn 57. maddesinde, Devlet, þehirlerin özelliklerini ve çevre þartlarýný gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacýný karþýlayacak tedbirleri alýr, ayrýca toplu konut teþebbüslerini destekler. Bu haklarýn kullanýlmasý kanunla düzenlenir biçiminde hükme baðlanmýþtýr. Konut edinme, devlet tarafýndan desteklenen sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler arasýnda yer almaktadýr. Türkiye de, köyden kente göç, yaþlý nüfus, evlenmemiþ insan sayýsýnýn artýþý, bölünen ve birey sayýsý giderek azalan aileler, son yýllarda konut isteminde artýþa neden olmuþtur. VII. Beþ Yýllýk Kalkýnma Planý nda dönemi için adet konut gereksinimi saptanmýþ ve bu dönem sonunda yaklaþýk olarak konut inþa edilebilmiþtir. VIII. Beþ Yýllýk Kalkýnma Planý döneminde ise, nüfusu ve üstü olan yerleþme yerlerinde, demografik geliþmelerden doðacak yeni konut gereksiniminin adet olacaðý varsayýmýnýn yanýnda, yenileme ve afet konutlarý olarak birikmiþ gereksinimler de dahil, her yýl olmak üzere, beþ yýlda toplam konutun yapýlmasý gerekmektedir. Bu durumda, Plan döneminde kentleþme ve nüfus artýþý ile yenileme ve afetten kaynaklanan toplam konut gereksinimi adet olarak belirlenmiþtir (DPT 2001). VIII. Beþ Yýllýk Kalkýnma Planý Konut Özel Ýhtisas Komisyonu Raporu na göre bir önceki plan döneminde toplam sabit sermaye yatýrýmlarý içinde cari fiyatlarla konutun payý %29,7 olmuþtur. Bu oranýnýn VIII. Beþ Yýllýk Kalkýnma Planý döneminde ise %28,8 olacaðý varsayýlmýþtýr. Bu gerileme konut gereksiniminin giderek büyüdüðü ülkemizde, toplumsal içerik taþýmayan konut politikalarýnýn izlendiðini göstermektedir. Bu politikalar nedeniyle konut gereksiniminin planlý bir þekilde saðlanamamasý, buna karþýn sürekli artan konut istemi, konut açýðýnýn ruhsatsýz yapýlaþma ile karþýlanmasýna yol açmakta, gecekondulaþmayý da beslemektedir. Bu tür yapýlaþma, kentlerin yapý ve çevre birikimini (stokunu) bozmakta, özellikle sel, deprem, yangýn vb. felaketler karþýsýnda alýnmasý gereken önlemleri zorlaþtýrmaktadýr (DPT 2001). Konut sorununu çözmek için denenen konut politikalarý son yýllarda özellikle konut finansman modellerinin geliþtirilmesine yönelmiþtir. Ancak, 2004 yýlýna kadar Türkiye 1 Doç. Dr., 2 Arþ. Gör.,YTÜ Ýnþaat Fakültesi, Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalý, 34349, Beþiktaþ/Ýstanbul -3-

2 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi hkm 2005/92 ekonomisinin en belirgin özelliklerinden biri olan sürekli ve yüksek oranlý enflasyon, orta ve uzun vadeli finansman sistemine ihtiyaç duyan konut finansmanýný da olumsuz yönde etkilemiþtir. Geliþme yolundaki bir ülke olan Türkiye de, bireysel birikimlerin sanayileþmiþ ülkelere oranla yetersizliði ve yüksek enflasyon, kredi maliyetlerini artýrmaktadýr lerde baþlayan özel konut finansman programlarý, ticari bankacýlýðýn yan ürünleri olarak ortaya çýkmýþtýr. Bankalarýn kaynaklarýný, topladýklarý kýsa vadeli ve yüksek faizli mevduatlardan saðlamalarý, kredi maliyetlerini yükseltmektedir. Böylece, özellikleri gereði düþük faizli, orta veya uzun vadeli sunulmasý gereken konut kredileri, yüksek faiz oranlarý nedeniyle küçük hacimli ve en çok beþ yýl vadeli sunulabilmiþtir. Bu durumda hem borçlanma ve geri ödeme yönünden kredi kullanan, hem de kredinin geri dönüþünü saðlama yönünden kredi veren kurumlarýn riskleri artmaktadýr. Bu nedenle, Türkiye de mevcut ipotek kredileri ile konut finansman sisteminde süreklilik sunan kredi çeþitleri henüz yerleþememiþtir. Öte yandan, ekonomik kalkýnmanýn düþük düzeyde olduðu ve seçenek yatýrým araçlarýnýn bulunmadýðý ülkelerde, topraða baðlanan deðerlerin ulusal gelirin büyük bir bölümünü oluþturduðu da bilinmektedir. Birleþmiþ Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunca, topraða baðlanan deðerlerin pek çok ülkede ulusal gelirin %50-%75 i arasýnda deðiþen deðerlere karþýlýk geldiði saptanmýþtýr. Ülkemizde de, güvence ve rant saðlama, enflasyondan korunma, vb. pek çok iþlevinden dolayý anamal, üretim yerine taþýnmazlara baðlanmakta, kaynaklarýn en uygun kullanýmý engellenmektedir. Bu doðrultuda topraðýn, akýlcý, idareli, gelecek kuþaklar için korunarak kullanýmý ve yönetimi öngörülmektedir. Toprak yönetimi, iyelik ve toprak kullanýmýna iliþkin sorunlarý çözüme kavuþturan, ekonomik geliþmeyi ve yaþam standartlarýnýn arttýrýlmasýný saðlayan bütüncül bir sistemdir. Toplumlarýn seçtikleri yönetim biçimi, ekonomik sistem, kalkýnma politikalarý ve uluslararasý sözleþmeler toprak yönetimine ve bunun sonucunda da toprak politikasýna yön veren etkenlerden bazýlarýdýr (ÇAÐDAÞ ve GÜR 2003). Kadastral Reform Üzerine Bogor Bildirgesi nde toprak politikasýnýn hedefleri arasýnda; iyeliðe güvence saðlama, toprak reformu, tapulama, topraða iliþkin geleneksel sorunlarý çözümleme, kadýnlar, yoksullar ve etnik azýnlýklara toprak saðlama, toprak spekülasyonlarýnýn önlenmesi ile birlikte Krediye ulaþýmý saðlama, Toprak kullanýmý ve fiziksel planlama, Toprak vergilendirme de, sayýlmýþtýr. Birleþmiþ Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu da kadastronun toprak yönetimi yönünde önemli iþlevlerini; iyelik güvencesinin saðlanmasý, toprak reformunun kolaylaþtýrýlmasý, devlet topraklarýnýn korunmasý, çevresel yönetimin desteklenmesinin yaný sýra Taþýnmaz piyasasýnýn geliþimi ve denetimi, Vergilendirmenin desteklenmesi, Kredi güvenliðinin saðlanmasý, Konumsal planlama ve altyapý hizmetlerinin karþýlanmasý, Ýstatistiksel verilerin üretimi, olarak belirlemiþtir. Buna göre kadastro, taþýnmaz deðerlemesi, taþýnmaz finansmaný, taþýnmazlarýn vergilendirilmesi, taþýnmazlarýn likiditesi ve taþýnmaz projelerinin geliþtirilmesine de hizmet edecek bir anlayýþa ulaþmýþtýr (ÇAÐDAÞ ve GÜR 2003). Bu baðlamda kadastro; taþýnmazlarýn dolaþýmý yani likiditesini ve finansmanýný saðlayan araçlardan biri olan uzun vadeli ipotek kredisi sisteminde de (mortgage sistemi) hem kredi güvenliðinin saðlanmasýnda hem de taþýnmaz piyasasýnýn geliþimi ve denetiminde temel destekleyici görev üstlenmektedir. 2. Türkiye de Konut Sorunu, Getirilen Çözümler ve Sonuçlarý Konut, ülkemizde özellikle kentleþmenin baþladýðý 1950 li yýllardan baþlayarak ekonomik, sosyal ve mekansal bir sorun olarak karþýmýza çýkmýþtýr. Nüfus ve kentleþmenin artmasý, büyük kentlerde yýðýlma ve konut isteminin artmasýna neden olmuþtur. Ancak, mevcut konut sunumunun hazýr olmamasý, konut yapýlacak yeterli sayýda altyapýlý arsa üretilememesi ve kiþilerin konut gereksinimini, hazine arazileri veya kendilerine ait olmayan planlama ve altyapýdan yoksun araziler üzerinde saðlamalarý sonucunda gecekondu bölgeleri oluþmuþtur. Öte yandan, 1960 lý yýllara kadar göz ardý edilen üst düzey sosyal planlama, konut ve kentleþmenin planlamadan yoksun bir yapý içinde geliþmesine neden olmuþtur. Konut politikalarý, 1963 yýlýndan baþlayarak, Devlet Planlama Teþkilatý tarafýndan hazýrlanmaya baþlanan beþ yýllýk kalkýnma planlarý içinde yer almýþtýr. Ancak, konut politikalarýnýn uygulanamamasý sonucunda konut üretimi, sunumu ve finansmaný genellikle kurumsal olmayan bir yapý içinde gerçekleþmiþtir. Günümüzde, konut sektöründe; her yýl yaklaþýk yeni konuta gereksinim olduðu, yaklaþýk adet konut açýðý bulunduðu, buna karþýn konut finansmanýnýn sadece %3 ünün mali piyasalardan karþýlandýðý görülmektedir (TÜM MÜHENDÝSLER BÝRLÝÐÝ 2004). Türkiye de, kamu borçlarý ekonomik dengesizliklere yol açmakta, kamu kesiminin mali sektöre oranla daha çok kaynak kullanmasýyla ekonomik faaliyetlerin sürdürülmesi için gerekli kaynak miktarý sýnýrlý kalmaktadýr (ULUDAÐ 1997). Ülke ekonomisinin sýkça yaþadýðý ekonomik krizler ve dengesiz enflasyon, belli dönemlerde kamu açýklarýnýn Devlet Ýç Borçlanma Senetleri (DÝBS) ile kapatýlmaya çalýþýlmasýna yol açmýþtýr. Banka mevduat faiz oranlarýndan yüksek olan DÝBS faiz oranlarý, piyasa faiz oranlarýnýn da yükselmesiyle birlikte birikimlerin konut yatýrýmlarý ve edinimi yerine DÝBS lerine yönlenmesine neden olmuþtur. -4-

3 hkm 2005/92 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi Çizelge 1 : DÝBS ve mevduat yýllýk faiz oranlarý ile inþaat ve yapý kullanma izni alan konut sayýlarý iliþkisi (TCMB web p.), (DPT web p.), (DPT 2003). Mevduat DÝBS Ýnþaat Ýzni Yapý Kullanma Yýllar Faiz Oraný Faiz Oraný Alan Konut Ýzni Alan (%) (%) Sayýsý Konut Sayýsý 98 95,5 102, ,7 94, ,6 36, ,5 75, ,2 56, ,6 42, Bir çok geliþmiþ ülkede, konut finansmaný, sermaye piyasasý içinde ipotek kredilerinin menkul kýymetleþtirilmesi ile karþýlanmaktadýr. Konut finansmanýnýn sadece %3 ünün mali piyasalardan karþýlandýðý ülkemizde ise, sermaye piyasalarýnýn yapýlanmasýna yönelik yasal çalýþmalar ilk kez tarihinde 2499 sayýlý Sermaye Piyasasý Kanunu ile baþlamýþtýr. Konut yatýrýmlarý ve finansmaný ile doðrudan ilgili gayrimenkul yatýrým ortaklýklarýnýn kurumsal yapýlaþmasý ise tarih ve sayýlý Resmi Gazete de yayýmlanan Seri:VI, 7 no lu Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýklarýna Ýliþkin Esaslar Tebliði ile düzenlenmiþtir. Konut finansmanýnýn sermaye piyasalarý içinde yer almasýna altlýk olacak yapýlanmalarýn bu kadar gecikmiþ olmasý, konut finansmanýnda sorunlarýn çözümünü de geciktirmiþtir. Özetle, Türkiye deki konut sorununa konut üretimi, finansmaný, sunumu ve niteliði açýsýndan bakýldýðýnda temelinde; hýzlý kentleþme ve nüfus artýþý, dengesiz ve yüksek enflasyon, kaynak yetersizliði, konut politikalarý ile süreklilik saðlayan net çözümlerin getirilememesi, konut finansmaný konusunda yeterli kurumsallaþmanýn saðlanamamasý ve yasal temellerin tam anlamýyla oluþturulamamasý bulunmaktadýr (KURT 2004). Türkiye de, konut sorununun çözümüne yönelik çeþitli düzenlemeler yapýlmýþ, politikalar izlenmiþtir. Konut sorununun ve getirilen çözüm önerilerinin nitelikleri ele alýndýðýnda günümüze kadar olan süreç, beþ dönem olarak incelenebilir Dönemi; Bu dönemde, baþkent olan Ankara nýn konut sorununun çözümüne ve memur konutlarý yapýmýna önem verilmiþtir. Beþ ayrý yasa ile memur konutlarýnýn yapýmý desteklenmiþ, arazi ve kredi tahsisleri saðlanmýþ, tarihli ve 3780 sayýlý Milli Korunma Yasasý ile konut kiralarýnýn sýnýrlandýrýlmasýna karar verilmiþtir. Halkýn konuta yönelik giriþimlerini desteklemek ve gerekli kredileri saðlamak amacýyla 1926 yýlýnda Emlak ve Eytam Bankasý kurulmuþtur yýlýnda bankanýn, Emlak Kredi Bankasý adý altýnda yeni bir kimlikle bir konut finansman kaynaðý olarak örgütlenmesi gerçekleþmiþtir. Kentleþme Dönemi ( ); Kentleþmenin hýzlandýðý, gecekondu sorununun baþladýðý bu dönemde, konut üretimini artýrmak için yeni yapýlan konutlar 10 yýl süre ile bina vergisinden baðýþýk (muaf) tutulmuþ, bireysel krediler ile konut edinimi özendirilmiþtir tarihli 6570 sayýlý Gayrimenkul Kiralarý Hakkýnda Yasa ile bu dönemde de konut kiralarýnýn sýnýrlandýrýlmasýna devam edilmiþtir. Bu denetim tarihinde ekonomik koþullarýn 1955 li yýllara göre deðiþtiði ve kiracýlarýn korunmasýnýn taþýnmaz sahipleri aleyhine eþitlik ilkesini bozmasý gerekçeleri ile ilgili maddelerin Anayasa Mahkemesi nin E.1963/3, K. 1963/67 sayýlý kararý ile kaldýrýlmasýna kadar sürmüþtür sayýlý Belediye Yasasý nda deðiþiklik yapan tarih ve 5656 sayýlý yasa ile belediyelere konut yapma görevini zorunlu görevleri arasýna alma yetkisi verilmiþtir. Yapýlan deðiþiklik ile 1580 sayýlý Belediye Yasasý nýn ek 2. maddesine göre belediye meclisleri, belediye konutlarý yapmak, bu konutlarý ihtiyaç sahiplerine kiraya vermek veya satmak iþlerini belediye hizmetleri arasýna koyabilme yetkisine sahip olmuþtur yýlýnda, bölge, þehir, kasaba ve köylerin planlamasý, konut politikalarý belirlemek ve uygulamak, konut yapmak veya yaptýrmak, yapý malzemesi konularý ile uðraþmak, afetlerden önce ve sonra gerekli önlemleri almak, kentsel altyapýyý gerçekleþtirmek amacýyla Ýmar ve Ýskan Bakanlýðý kurulmuþtur. Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri de 1961 Anayasasý nýn kabul edilmesidir Anayasasý nýn 49. maddesi ile yoksul ya da dar gelirli ailelerin saðlýk koþullarýna uygun konut gereksinimlerinin karþýlanmasý için devletin, sosyal devlet anlayýþý doðrultusunda gerekli önlemleri almasý yükümlülüðü getirilmiþtir. Planlý Dönem ( ); Devlet Planlama Teþkilatý nýn kuruluþu ve hazýrlanan kalkýnma planlarý ile ülke yeni bir döneme girmiþtir. Bu dönemde dört plan dönemi yaþanmýþtýr. Birinci, ikinci ve üçüncü beþ yýllýk kalkýnma planlarý dönemlerinde konut sorununa bir çözüm olarak kredili destekleme düþünceleri ile toplu konutun artýþý saðlanmaya çalýþýlmýþtýr. Dördüncü beþ yýllýk ( ) kalkýnma planýnda ise sosyal anlamda, nüfus artýþý, ailelerin küçülme eðilimi ve yenilenme faktörü dikkate alýnarak konut gereksinimi hesaplanmýþtýr. Kamu arazi ve arsalarýnýn konut üretmek için kamu kredi kurumlarý ile yerel yönetimlere verilmesi ve kooperatifler yoluyla konut edinimi öngörülmüþtür. Planlý dönemde, arsa fiyatlarýndaki aþýrý artýþlarý önleyebilmek amacýyla devlet tarafýndan ucuz arsalar satýn alýnmasý ve bu arsalarýn altyapý tesisleri yapýlarak konut, sanayi ve turizm alanlarý için ayrýlmasý benimsenmiþ, bu amaçla 1969 yýlýnda Arsa Ofisi Genel Müdürlüðü kurulmuþtur. Ara Dönem ( ); Kentsel konut açýðýnýn en yüksek düzeye ulaþtýðý, yatýrým kaynaklarýnýn konuta deðil, daha çok imalat, enerji ve ulaþtýrma sektörlerine yöneltildiði bu dönemin en önemli özelliði 2,5 yýl yürürlükte kalan ve tam anlamýyla uygulanamadan yürürlükten kaldýrýlan 2487 sayýlý Toplu Konut Yasasý nýn 1981 yýlýnda çýkarýlmasýdýr. Bakanlar Kurulu, 1980 yýlýnda konutsuzlara konut edindirme amacýyla Milli Konut Politikasý belirlemiþtir. Liberal Dönem (1984 ve sonrasý); Bu dönemde devletin konut politikasý toplu konut yönünde aðýrlýk kazanmýþtýr tarihinde 2985 sayýlý Toplu Konut Yasasý kabul edilmiþtir. Bu yasa ile konut kredisi veren kurum ve kuruluþlarý bünyesine alan ve genel bütçeden baðým- -5-

4 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi hkm 2005/92 sýz olan Toplu Konut Fonu kurulmuþtur. Beþinci Beþ Yýllýk Kalkýnma Planýnda, Toplu Konut Fonundan arsa ve altyapý için ayrýlacak pay ile yeni yerleþme alanlarýnýn açýlmasý, bu alanlarda kredili arsa tahsisi yapýlmasý için önlemler alýnmasý amaçlanmýþtýr. Toplu Konut Fonu kaynaklarýnýn tamamý 1993 yýlýnda genel bütçeye aktarýlmýþ, tarih ve 4684 sayýlý Kanun ile Toplu Konut Fonu yürürlükten kaldýrýlmýþtýr. Toplu Konut Ýdaresi tarafýndan, 1984 yýlýndan 2003 yýlý Aðustos sonuna kadar kredi açýlan konut sayýsý dur. Bunlardan ü tamamlanmýþtýr (DPT 2003). Sermaye Piyasasý Kurulu (SPK) tarafýndan 1992 yýlýnda varlýða dayalý menkul kýymetler ile ilgili çýkarýlan tebliðle, menkul kýymetleþtirme konusunda bir adým atýlmýþtýr tarihinde sayýlý Resmi Gazete de yayýmlanan Seri:VI, 7 no lu teblið ile Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýklarý nýn kuruluþu ve iþleyiþi ile ilgili temeller atýlmýþtýr. Bu teblið ile gayrimenkul sertifikalarý ülkemiz ekonomisine bir yatýrým aracý olarak kazandýrýlmýþ ancak halen uygulama olanaðý bulamamýþtýr de yayýmlanan Toplu Konut Tasarruf Sistemi ve Konut Kredileri Yönetmeliði uyarýnca yapý tasarruf hesabý ile bireysel tasarruflarýn teþvik edilmesi getirilmiþtir. Türkiye, beþ ayrý dönem süresince konuta yönelik kurumsallaþmanýn saðlanmasý ve sorunlarýn çözümüne yönelik olarak Toplu Konut Ýdaresi (TOKÝ), Türkiye Emlak Bankasý, kooperatifler, Arsa Ofisi Genel Müdürlüðü, yapý tasarruf hesabý, gayrimenkul sertifikalarý, Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýklarý gibi gerekli yapýlanmalarý kurmuþ, ancak doðru bir zamanlama ile birbirleriyle eþgüdüm içinde çalýþtýrmasýný ve deðiþen koþullara uygun yeni düzenlemelerin yapýlmasýný saðlayamamýþtýr. Konu, yýllarca kamu destekli program ve uygulamalarla çözülmeye çalýþýlmýþ, piyasa mekanizmasýna baðlý çözümler üretilememiþtir lerden itibaren artmaya baþlayan konut açýðý, kamunun destekleri (sübvansiyonlarý) ve kamusal kurumlarýn oluþturduðu fonlar ile çözümlenmeye çalýþýlsa da yüksek enflasyon ve oluþturulan fonlarýn bütçe içine alýnmasý gibi nedenlerle yeterince etkili olamamýþtýr. Konut sektörüne saðlanan kaynaklar (vergiler), kaynak daðýtýmýndaki yanlýþlar (kiþilerin deðil inþaatýn kredilendirilmesi), stratejik planlama hatalarý (konut satýn alma istemi hacminin dikkate alýnmamasý), kalýcý ve sürdürülebilir mekanizmalarýn (menkul kýymetleþtirme) kurulamamasý, ekonomik istikrarsýzlýk ve hükümetlerin taþýnmaz ile ilgili popülist politikalarý (hazine arazilerinin satýþý, gecekondu politikalarý, Orman Kanunu nun 2/B uygulamalarý, 50 yýlda yirmiye yakýn imar affý) gibi nedenlerle konut finansmaný Türkiye de hala çözülememiþ bir sorundur. Ülkemizde yeterince kurumsallaþmýþ bir konut finansman sisteminin olmamasýndan dolayý, konut finansmaný çoðunlukla hane halklarýnýn kendi birikimleri, yakýnlarýna veya konut yapýmcýlarýna borçlanmalarý yoluyla saðlanmaktadýr. 3. Konut Finansmaný Konut finansmanýnýn amacý, konut satýn almak isteyen kiþilere ya da büyük konut projeleri gerçekleþtirecek kurumlara, gereksinim duyduklarý fonlarýn saðlanmasýdýr (ALP ve YILMAZ 2000). Ýyi bir konut finansman sistemi ile fon (ödenek) fazlasý olan kesimden fon açýðý olan kesime kaynak aktarýmý yapýlarak, konut ediniminin kolaylaþmasý, konut sunumunun artmasý ve konut niteliðinin geliþtirilmesi saðlanýr. Bunun için devlet, mali kuruluþlar, konut üreticisi, sigorta kurumlarý ve hane halký arasýnda dengeli iliþkinin kurulmasý gerekir Konut Finansman Kaynaklarý Temelde tek bir konut finansman kaynaðý vardýr: Hane halký geliri (kiþisel sektör). Genel olarak ele alýndýðýnda ise konut finansman kaynaklarý aþaðýda yer alan dört çeþit grup içinde incelenebilir (ALP ve YILMAZ 2000): Kurumsal olmayan finansman. Kurumsal finansman. Kamu finansmaný. Uluslararasý kaynaklar Kurumsal Olmayan Finansman Kurumsal olmayan finansman, faaliyetlerini düzenleyen kural ve yönetmeliklerin resmi bir þekilde oluþturulmadýðý, ilgili faaliyetlerin gelenek ve uygulamalara dayandýðý sistemdir. Geliþmekte olan ülkelerde kurumsal sektörün yeterince oluþmamýþ olmasý nedeni ile konut almak ya da inþa etmek isteyenler kurumsal olmayan kaynaklarý kullanmaktadýr. Kurumsal olmayan finansman kaynaklarý; hane halký birikimleri, akraba, arkadaþ, yakýn aile çevresinden saðlanan fonlar, iþveren ya da iþyerinde çalýþan meslektaþlardan saðlanan fonlar, tasarruf ve kredi birlikleri gibi kurumsal olmayan kaynaklardan saðlanan krediler, müteahhitlerden saðlanan krediler ve konut kooperatifleri olarak ayrýntýlandýrýlabilir Kurumsal Finansman Kamu otoriteleri tarafýndan onaylanmýþ ve hukuki bir temele dayanan finansman sistemidir. Kurumsal sektör; resmi, bilinen ve görülen kurum ve kuruluþlardan oluþmaktadýr. Kamu tarafýndan kurulan ipotek bankalarý ve taþýnmaz þirketleri, özel sektör tarafýndan kurulan finansman kurumlarý gibi uzman konut finansman kurumlarý ile ticari bankalar, sigorta þirketleri, sosyal güvenlik kurumlarý, emeklilik fonlarý gibi genel finansman kurumlarý kurumsal finansmana örnek olarak gösterilebilir Kamu Finansmaný Kamu konut finansmaný, kamu tarafýndan gerçekleþtirilen dolaysýz fon aktarýmý olarak kamu konutu ve kamuca inþa edilen konut projeleri ile kamu desteklemeleri (sübvansiyonlar) ve teþvikler (vergi indirimleri) gibi dolaylý fon aktarýmlarýndan oluþmaktadýr. -6-

5 hkm 2005/92 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi Uluslararasý Kaynaklar Dünya Bankasý, uluslararasý finansman kurumlarý, Birleþmiþ Milletler vb. gibi kurumlar tarafýndan teknik yardým düzeyinde saðlanan kaynaklardýr Geliþmekte Olan Ülkelerde Konut Finansmaný Geliþmekte olan ülkelerde yeterli bir konut finansman sistemi bulunmamaktadýr. Konut finansmaný daha çok hane halkýnýn kendi birikimleri, konut kooperatifleri ve konut müteahhitleri ile kurumsal olmayan bir yapý içerisinde saðlanmaktadýr (DPT 2001). Geliþmekte olan ülkelerde, konut finansmanýnda karþýlaþýlan baþlýca sorunlar aþaðýdaki gibi sýralanabilir (ULUDAÐ 1997): Enflasyon: Sürekli ve yüksek enflasyon geniþ kapsamlý belirsizlikleri beraberinde taþýr. Bu belirsizlikler, konut kredilerinin uzun vadeli olmasý nedeniyle özellikle sabit faiz oranlý konut kredilerinin geri dönüþlerinin satýn alma güçlerinde de belirsizliðe neden olur. Ayný zamanda, piyasa faiz oranlarýnda oluþabilecek deðiþimler nedeniyle kredi kullandýran kurumlar faiz oraný riski ile karþý karþýya kalabilirler. Kredi faiz oranlarýnýn enflasyon oranýna endekslenmesi durumunda ise, kredi borçlularýnýn gelirlerinin enflasyon oranýnda artýp artmadýðý konusu sorun olmaktadýr. Sermaye yetersizliði: Ulusal ve kiþisel gelir düzeylerinin düþük olmasýna baðlý olarak özel birikimler sýnýrlýdýr. Mevcut birikimler, ülke kalkýnmasýný geliþtirmek amacýyla daha çok sanayi yatýrýmlarýna yönlendirilmektedir. Mali sistem genellikle geliþmemiþtir. Uzun vadeli finansman ihtiyacý: Ekonomik istikrarsýzlýk nedeniyle mevcut fonlar uzun vadeli yatýrýmlar yerine kýsa vadeli yatýrýmlarda kullanýlmaktadýr. Yüksek iþsizlik ve ekonomik belirsizlik: Kiþilerin mevcut ve gelecekteki gelirlerinin deðiþken olmasý, konut finansmaný sistemini olumsuz yönde etkilemekte, ödeme güçlükleri ortaya çýkarmaktadýr. Kurumsallaþma: Uzun vadeli ve düþük faizli kaynak saðlayacak kurumlarýn oluþmamýþ, kurumsallaþmanýn yeterli derecede yaygýnlaþmamýþ olmasý nedeni ile ipotek kredisi araçlarý yeterince kullanýlamamaktadýr. Haciz süreci: Haciz sürecinin çok uzun ve karmaþýk oluþu ve uygun finansal araçlarýn olgunlaþmamasý, finansal kurumlarý ipotek kredisi vermekten uzaklaþtýrmaktadýr. 4. Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Konut finansman sistemleri içerisinde finansal ürün olarak en geliþmiþ olaný uzun vadeli ipotek kredisi (Mortgage) yöntemidir. Bu yöntem, genellikle satýn alma gücü sýnýrlý olan orta sýnýfa yönelik bir konut edindirme sistemidir. Mortgage, kelime olarak, sadece ipotek veya taþýnmaz rehini demek olduðu halde, bir terim olarak doðrudan satýn alma, peþin ödeme yolu ile konut edindirme gücü olmayan kiþilere, ipoteðe dayalý uzun vadeli kredi saðlamak ve kira düzeyinde taksitlerle konut bedelini ödetmek sureti ile konut edindirme amaçlý bir sistem i ifade etmektedir. Uzun vadeli ipotek kredisi sistemi, genellikle; 1. Kaynak saðlayanlar (sermaye yatýranlar, yatýrýmcýlar), 2. Kredi kurumlarý (bankalar, finans þirketleri), 3. Kullanýcýlar (hane halký, taþýnmaz yatýrým þirketleri), 4. Devlet (düzenleyici, destekleyici ve denetleyici olarak) 5. Sigorta þirketleri olmak üzere beþ bileþenden oluþmaktadýr. Bu beþ tarafýn yanýnda, konut üreticisi olarak inþaat þirketleri de yer almaktadýr. Uzun vadeli ipotek kredisi sisteminin saðlýklý olarak iþlemesinde, sigortanýn büyük payý vardýr. Konut ile ilgili (yangýn, deprem, su basmasý vb.) sigortalar, kredi sigortalarý, borçlular için hayat sigortalarý, sistemin zorunlu, ayrýlmaz birer parçasýdýr. Bu sigortalarýn yaný sýra yatýrýmcýnýn ödeme güçlüðü için sigortalar geliþtirilmiþtir. Uzun vadeli ipotek kredisi sistemi içinde önemli bir yeri bulunan sigorta, krediyi alan müþterinin on beþ yýl boyunca iþsizlik, kaza, ölüm gibi durumlarýnda kredi borçlarýnýn sigorta þirketi tarafýndan ödenmesini saðlayabilmektedir. Mortgage, konut alanlara uzun vadede kira öder gibi taksitlerini ödeme olanaðý veren bir sistemdir. Banka, satýn alýnmak istenen konut bedelinin belirli bir miktarýný peþin ödeyen konut alýcýsýna, kalan tutar için uzun vadeli kredi açar ve güvence olarak satýn alýnan konut üzerine ipotek düzenlenir. Taþýnmaz hukuku açýsýndan, kredinin geri ödenmemesi haline baðlý olarak teminat verilmesi, doðal olarak sistemin en önemli noktasýný oluþturmaktadýr. Bugün sistemin farklý seçeneklerinde devlet garantisi veren garantör uygulamalarýyla ipotek kredilerinin taþýdýklarý çeþitli riskler azaltýlmaktadýr. Devlet desteðine sahip garantör kuruluþlar, uzun vadeli ipotek kredilerini kredi veren kurumlardan bedeli karþýlýðý devralarak, benzer özellikleri taþýyan ipotek kredisi grubuna dayalý menkul kýymetler ihraç etmektedirler. Böylece yatýrýmcýlara, dayalý olduklarý ipotek kredisi grubunun geri ödemeleri üzerinden belli oranda getiri elde etmelerini saðlayan bir finansal araç sunulmakta, sisteme devamlý para akýþý saðlanmakta ve uzun vadeli ipotek kredileri kendi kendilerini finanse edebilmektedirler Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Türleri Ekonominin gereklerine göre, kredi talebinde bulunan kiþi ve kurumlar ile bu krediyi sunan finansman kurumlarýnýn tercih ve beklentilerine cevap verebilecek uzun vadeli ipotek kredilerinin pek çok çeþidi geliþtirilmiþtir. Bunlar aþaðýdaki gibi gruplandýrýlabilir (ALP ve YILMAZ 2000). a. Klasik Ýpotek Kredisi Sabit faizli, faiz ve anapara ödemelerinden oluþan aylýk geri ödemeleri eþit taksitlerle ödenen, amorti edilebilen kredidir. Borçlanan borcunu ödedikçe kalan kredi borcunu bilir. Finans- -7-

6 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi hkm 2005/92 man kurumlarýn, kredinin taþýdýðý risklerin büyük bir kýsmýný üstlendikleri, kredi alanlarýn ise en az düzeyde risk aldýklarý kredi çeþidi olmasýndan dolayý kredi alanlar için en avantajlý seçenektir. b. Deðiþken (Ayarlanabilir) Ýpotek Kredisi Faiz ve geri ödemeleri, kredi sözleþmesinde belirlenen bir deðiþim endeksi dikkate alýnarak vade içinde belirli dönemlerde yeniden ayarlanan ipotek kredisidir. Faiz oraný deðiþim endeksi seçiminde, hazine menkul kýymetleri faiz oranlarý veya uzman finansman kurumlarýnýn fon maliyetleri dikkate alýnýr. Kredinin taþýdýðý riskler, kredi verenler ile kredi alanlar arasýnda daðýtýlmaktadýr. c. Diðer Seçenekler Kredi kurumlarý kredi verirken, kaynak saðlama koþullarý, mali yapýlarý ve ülkenin içinde bulunduðu ekonomik durumu dikkate alarak klasik ipotek kredisi veya deðiþken ipotek kredisinden baþka, bu iki ipotek kredisi çeþidinden türetilen deðiþik kredi seçeneklerini de tercih edebilirler. Faiz oranlarý, vade, ön ve geri ödeme tutarlarý deðiþtirilerek türetilmiþ kredi seçenekleri aþaðýdaki þekilde ayrýntýlandýrýlabilir; Artan geri ödeme tutarlý ipotek kredileri: Faiz oranýnýn vade boyunca sabit kaldýðý, ancak kredi sözleþmesinde belirlenen dönemlerde, enflasyon ve gelir artýþ oranlarý dikkate alýnarak belirlenen bir orana göre kredi geri ödeme tutarlarýnýn artýrýldýðý ipotek kredisi türüdür. Fiyat düzeyine ayarlanan ipotek kredileri: Klasik ve deðiþken oranlý ipotek kredilerinin karýþýmýdýr. Fiyat düzeyine ayarlanan ipotek kredisinde belli dönemlerde faiz oraný ve kredi borç bakiyesi, enflasyon oranýna göre deðiþtirilerek kredi geri ödemeleri nominal olarak deðiþmekte, ancak reel olarak yani satýn alma gücü bakýmýndan sabit kalmaktadýr. Çift oranlý ipotek kredileri: Ýpotek kredisi borç bakiyesi enflasyon oranýnda deðiþtirilirken, kredi faiz oranlarý gelir artýþ oranýna göre deðiþtirilen ipotek kredisidir. Karma ipotek kredileri: Geri ödemeler belli bir süre sabit kaldýktan sonra faiz oraný, kredi sözleþmesinde belirlenen endekse göre yeniden belirlenerek deðiþken oranlý olarak devam ettirilir. Yüksek ödemeli ipotek kredileri: Ön ödemeleri düþük olan yüksek ödemeli ipotek kredisinde uygulanan faiz oranlarý sabit ya da deðiþken olabilir. Kredi geri ödemeleri çok düþük düzeylerden baþladýðýndan, kredi geri ödemelerinin vadesinde tamamlanabilmesi için vade içinde bazý ara ödemeler yapýlmalýdýr. Ara ödemeler yüksek tutarlarda olabilir. Kaydýrýlabilir ipotekli krediler: Taþýnmazýn üzerine alýnan kredi bakiyesinin baþka bir taþýnmaza kaydýrýldýðý kredilerdir. Genelde ticari ipoteklerde uygulanan seçenektir. Ýki aþamalý ipotek kredileri: Klasik ipotek kredisine benzeyen bu kredi çeþidinde faiz oranlarý vade boyunca bir kez deðiþtirilebilir. Bunlar dýþýnda erken ödemeli, toptan ödemeli, yenilenen ipotekli krediler ya da hayat sigortalý, emeklilik baðlantýlý ipotekli krediler de diðer seçenekler arasýnda sayýlabilir (ULUDAÐ 1997) Uzun Vadeli Ýpotek Kredisinin Türkiye de Uygulanabilirliði Türkiye de konut finansman sisteminde, ipotek kredileri ve süreklilik arz eden kredi tipleri henüz tam olarak yerleþememiþtir lerde baþlayan özel konut finansman programlarý, ticari bankacýlýðýn yan ürünleri olarak ortaya çýkmýþtýr. Yüksek enflasyon oranlarý nedeniyle küçük hacimli (2000 yýlý itibariyle 1,5 milyar TL (2794 $) ile 100 milyar TL ( $) arasýnda deðiþen) ve sabit faizlerde 2 3 yýl vadeli krediler verilebilmiþtir. Birkaç ticari banka ve TOKÝ, deðiþken faizlerde 8 20 yýl vadeli krediler verse de, Þubat 2001 ekonomik krizi sonrasýnda bunlarýn da vade süresi kýsaltýlmýþtýr. Türkiye de, ekonomide iyimser bir havanýn oluþmasý, faizlerin düþmeye baþlamasý ile birlikte taþýnmaz yeniden yatýrýmcýlarýn gündemine gelmiþtir. Nüfusumuzun büyük bir bölümünün taþýnmaz iyesi olmamasý, konut ve iþ yerine gereksinim duymalarý ve Marmara depreminin ardýndan artan saðlam konut arayýþý da bu geliþmede etkili olmuþtur. Günümüzde Türkiye de, konut finansmanýnda uzun vadeli ipotek kredisi sistemi için bir yasa deðiþikliði gerekip gerekmediði tartýþýlmaktadýr. Taþýnmaz satýþý ve kredi iliþkisi, Türk hukukunda yasal temeli olan iþlemlerdir. Bu konudaki eksiklik, taþýnmaz kredilerinin tüketicinin korunmasý hakkýndaki kanuna baðlý olmamasýndadýr. Ayrýca, Türk hukukunda ipoteðin paraya çevrilmesindeki hukuki süreç, sisteme geçiþin yaygýnlaþmasýný zorlaþtýracak niteliktedir. Sistem için gerekli olan, borçlunun ödemelerde zorlanmasý halinde ortaya çýkacak sigorta, Türk Ticaret Kanunu nda mevcut olup, uygulamasý bulunmamaktadýr. Ayrýca, kredi alacaklarýnýn menkul kýymete dönüþtürülmesi, böylece ikincil piyasalarýn oluþmasýnda Sermaye Piyasasý tüzesinde varlýða dayalý menkul kýymet uygulamasý da mevcuttur. Toplu Konut Ýdaresi, yeni konut finansman sistemlerinin geliþtirilmesi için bazý çalýþmalar yürütmüþ ve 2002 yýlýnda Ýpoteðe Dayalý Konut Finansman Sistemi ni uygulama aþamasýna getirmiþtir. Ýpoteðe dayalý konut finansman sistemi, bankalar ve finansman kurumlarýnca verilen ipoteðe dayalý konut kredileri ile Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýklarýnýn vadeli konut satýþlarýndan kaynaklanan alacaklarýnýn Ýdare tarafýndan satýn alýnmasý ve satýn alýnan bu kredi ve alacaklar karþýlýðýnda menkul kýymet ihraç edilmesi esasýna dayanmaktadýr. Böylece konut finansmanýnda kullanýlan araçlar için ikincil piyasa yaratýlmasýna olanak saðlanacak ve bu piyasanýn geliþmesi ile ülkemizde konut finansmaný kurumsal bir altyapýya kavuþmuþ olacaktýr. Türkiye de, çok az konut ipotekle finanse edilmektedir. Bunun üç ana nedeni bulunmaktadýr: 1. Hazinenin yüksek faizlerle borçlanmasý ve bütçe açýðý yüzünden bankalarýn taþýnmaz alýmý ya da yatýrýmý yerine hükümete borç vermeleri, 2. Devlet bankalarýnýn, hükümet politikasýna göre para yardýmý yapmalarý, 3. Özel sektör bankalarý, endüstriyel holdinglerin ve kendi -8-

7 hkm 2005/92 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi gruplarýnýn etkinliklerini finanse ettikleri için ipotek iþine girmek istememeleri. Bu nedenlerden dolayý konut almak isteyenler, genelde ön ödeme için büyük nakitleri olanlar ya da kurumsal olmayan yollardan borç para bulanlardan oluþmaktadýr. Türkiye de uzun vadeli ipotek kredisi sisteminin kurulabilmesi için yapýlmasý gerekenler aþaðýdaki gibi özetlenebilir: Piyasa koþullarýnýn oluþmasý, enflasyonun %15 in altýnda deðerlerde olmasý, Finans sistemini olumsuz yönde etkileyecek ani ve hýzlý enflasyona karþý, kurumlarýn fon kaynaklarýný koruyucu önlemler almasý, Konut finansmaný için etkili bir gözetim ve denetimi saðlayacak hukuki altyapýnýn oluþturulmasý, Ýpoteðe dayalý finansman modellerinin yatýrým aracý olarak çeþitli seçeneklerle desteklenmesi, Gayrimenkul Yatýrým Ortaklýklarýnýn ve diðer sermaye piyasasý araçlarýnýn daha etkin çalýþmasý, Uzun vadeli ipotek kredisinin sigorta ettirilmesi, Garantör þirketlerin faaliyete geçirilmesi, Özel emeklilik fonlarýnýn kurumsal yatýrýmcý olarak daha etkin rol üstlenerek piyasaya likidite saðlamasý Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi Ýçinde Harita-Kadastro (Jeodezi ve Fotogrametri) Mühendisliði nin Yeri Uzun vadeli ipotek kredisi sistemi; konut edinmek isteyenler, birikim sahipleri ve profesyonel yatýrýmcýlarýn kaynaklarýný uygun koþullarla yönlendirmeleri amacýyla izlenecek yollarý ayrýntýlý olarak tanýmlamalýdýr. Bu baðlamda tanýmlanmasý gerekenlerden biri yatýrým ve finansman kararlarý için deðerleme iþlemidir. Uzun vadeli ipotek kredisi sisteminde finansman kararlarý için deðerleme, taþýnmaz satýþý iþleminin ve bu iþleme baðlý tüm koþullarýn analiz edilmesidir. Deðerleme sonucunda finansman kurumlarý, kullandýracaklarý kredi miktarý, faiz oraný, kredinin geri ödenme süresi ve güvence konularýnda doðru kararlar verebilir (KURT 2004). Yatýrým ve finansman kararlarý için deðerleme konusu; Alýcýnýn deðerlemesi, Satýcýnýn deðerlemesi, Pazarda borç verenlerin deðerlemesi, Taþýnmazýn deðerlemesi, olmak üzere dört baþlýk altýnda incelenebilir (ARDIÇLI 2003). Alýcýnýn deðerlemesi; finansal yeterlilik, taþýnmaz alýmýndaki amaçlar ve bu alýmýn planlamasýnýn incelenmesi konularýný içerir. Satýcýnýn deðerlemesi; satýcýnýn nakit gereksinmesi, genel hedefleri ve finanse etmeye karþý istekliliði gibi konularýn incelenmesi için yapýlýr. Pazarda borç verenlerin deðerlemesi; ipotekli kredi pazarý ile ilgili pazar araþtýrmasýdýr. Genelde satýcýya borç verenler ve alýcýya borç verenler biçiminde iki grupta toplanabilir. Bu deðerlemede, koþullarýn ve programlarýn ne olduðu, güncel geliþme ve bilgileri içerip içermediði, faiz oranlarý, sorumluluk ölçütleri, özel kredi koþullarý özenle incelenmelidir. Arazi Yönetim politikalarý ile bunun alt bileþenleri arsa ve konut politikasý ve onun mali uygulama aracý olarak vergilendirme sisteminin temeli olan, AÇLAR ve ÇAÐDAÞ (2002) tarafýndan, Bir taþýnmaz, taþýnmaz projesi ya da taþýnmaza baðlý hak ve faydalarýn belli bir tarihteki olasý deðerinin baðýmsýz, tarafsýz ve objektif olarak belirlenmesi, bulunmasý biçiminde tanýmlanan taþýnmaz deðerleme iþlemi, uzun vadeli ipotek kredisi sisteminde gerçekleþtirilirken aþaðýdaki özellikler incelenmelidir: Güncel ve saðlýklý kadastral durumu, Finansal açýdan taþýnmazýn satýlabilirliði, Taþýnmazýn deðeri (pazar fiyatý), Amortisman (aþýnma payý) yüzdesi, Baðlý olduðu finansal yükümlülükleri (ipotek var mý? teminat gösterilmiþ mi?, tapu sicilindeki bilgiler, emlak vergisi deðeri, sürüm deðeri vb). Taþýnmazýn rekabet edilen piyasadaki deðerinin belirlenmesi olarak tanýmlanan bu aþama, uzun vadeli ipotek kredisi sistemi içinde Harita-Kadastro Mühendisliði nin eylemli olarak yer aldýðý alandýr. Taþýnmaz deðerlemesinde dikkate alýnan birçok nitelik, öznitelik ve konum özelliklerinin belirlenmesinde, taþýnmaz deðerinin bulunmasýnda ve taþýnmaza ait finansal yükümlülüklerin tapu kayýtlarýndan çýkarýlmasýnda; genel hukuk, eþya hukuku, kadastro hukuku, tapu hukuku, imar hukuku, kamulaþtýrma hukuku, kýrsal ve kentsel toprak düzenlemeleri ve taþýnmaz deðerlemesi konularýnda gerekli teknik eðitimi almýþ, kýsaca taþýnmaz yönetimi hakkýnda yeterli bilgiye sahip Harita-Kadastro Mühendisi etkin bir rol oynar. Günümüze deðin Kýymet Takdir Komisyonlarý, Bilirkiþi Kurullarý, Deðer Tespit Komisyonlarý, özel ekspertiz (deðerleme) þirketleri tarafýndan ve býrakýn yukarýda sayýlan teknik eðitimi, çoðunlukla hiç bir dal eðitimi almayan elemanlarca yürütülen deðerleme hizmetleri, son yýllarda taþýnmaza dayalý sermaye piyasasý araçlarýnýn yaygýnlaþmasýyla giderek önem kazanmaya baþlamýþ ve özellikle Sermaye Piyasasý Kurulu nun (SPK) baþlattýðý tüzel ve örgütsel yapýlanma ile bir meslek dalý kimliðine bürünmüþtür. Bu baðlamda Seri:VIII, 34 no lu Sermaye Piyasasýnda Faaliyette Bulunanlar Ýçin Lisanslama ve Sicil Tutmaya Ýliþkin Esaslar Hakkýnda Teblið ile Seri:VIII, 35 no lu Sermaye Piyasasý Mevzuatý Çerçevesinde Deðerleme Hizmeti Verecek Þirketlere ve Bu Þirketlerin Kurulca Listeye Alýnmalarýna Ýliþkin Esaslar Hakkýnda Teblið yürürlüðe konmuþtur. Sermaye Piyasasýnda Faaliyette Bulunanlar Ýçin Lisanslama ve Sicil Tutmaya Ýliþkin Esaslar Hakkýnda Teblið ; sermaye piyasasý alanýnda çalýþanlarýn mesleki yeterlilik ve niteliklerinin belirlenmesini, lisans verme ve sicil tutmaya iliþkin koþullarý düzenlemeyi ve gerekli eðitim programlarýnýn açýlmasýný hedeflemektedir. SPK ca yapýlan bu düzenlemelerin her ne kadar salt sermaye piyasasýnda çalýþacak uzmanlara yönelik olduðu söylense de, lisans alacak uzmanlarýn hem özel hem de kamu sektöründe diðer amaçlarla deðerleme yapmasý da olanaklý hale gelmiþtir yýlýnda çýkarýlan

8 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi hkm 2005/92 sayýlý Hazineye Ait Taþýnmaz Mallarýn Deðerlendirilmesi Hakkýnda Yasa nýn; Taþýnmaz mallarýn tahmini bedellerinin tespitinde, gerektiðinde 2499 sayýlý Sermaye Piyasasý Kanununa tabi ekspertiz þirketlerinden de yararlanýlabilir. ve 4650 sayýlý Kamulaþtýrma Yasasýnda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Yasa nýn; kamulaþtýrmayý yapacak idare,..konuyla ilgili uzman kiþi, kurum veya kuruluþlardan da rapor alarak, taþýnmaz malýn tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kiþiden teþekkül eden bir veya birden fazla kýymet takdir komisyonunu görevlendirir. hükümleri buna örnek gösterilebilir. Bu nedenle, taþýnmaz deðerlemesi ile ilgili kurumsal yapýlanmanýn salt SPK nýn güdümünde olmasýnýn önlenmesi, deðerleme alanýnda önemli deneyimlere, yasal ve teknik altyapýya sahip; üniversiteler, meslek odalarý ve deðerlemeyle doðrudan iliþkili kurumlarýn bir araya gelerek, deðerleme sisteminin ülkemizde çok amaçlý bir yapýya kavuþturulmasý saðlanmalýdýr (AÇLAR ve ÇAÐDAÞ 2002). Bu baðlamda, deðerlemenin ülkemiz koþullarýna uygun bir yapýya kavuþturulmasýnda; Türk Mühendis-Mimar Odalarý Birliði (TMMOB) ve özellikle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasý na (HKMO); baþta deðerlemenin yasal bir altlýða kavuþmasý için kamuoyu oluþturma ve üyelerini bu alandaki geliþmeler hakkýnda bilgilendirme olmak üzere çok çeþitli görevler düþmektedir (AÇLAR vd. 2003). Ayrýca Harita-Kadastro Mühendisliði nin deðerleme konusundaki etkinliðinin ve devamlýlýðýnýn korunabilmesi için üniversitelerde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliði Bölümlerinde tüzel, ekonomik ve konumsal olarak toprak insan iliþkilerini düzenleme bilimini öðreten Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalýnýn güçlendirilmesi özellikle gereklidir. Bu kapsamda, toprak iyeliðinin; toplum yararýna ve çevresel deðerler gözetilerek planlanmasý konusundaki toplumsal beklentiler ve taþýnmaz piyasasýndaki ekonomik geliþmelerin Amerika, Kanada, Avustralya vb. öteki Anglo Sakson ülkelerinde Harita-Kadastro Mühendisliði içinde oluþturduðu Toprak Yönetimi ve Politikasý (Land Management and Land Administration) adý altýndaki yeni yapýlanmalar örnek alýnabilir. Bu yapýlanmalar yönünde ülkemizdeki kadastro anlayýþýnda da yeni bir oluþum kaçýnýlmaz olacaktýr. Kadastro, sadece iyeliðin güvence altýna alýnmasý için bir araç olmaktan çýkýp, taþýnmaz deðerlemesi, vergilendirilmesi, likiditesi ve taþýnmaz projelerinin geliþtirilmesine de hizmet eden bir yapýya kavuþmalýdýr. Böylece kadastro, taþýnmazlara baðlanan anamala hareket kazandýrýlmasý ve ekonomik sisteme katýlmasýnda uzun vadeli konut edinme (Mortgage Sistemi) gibi dünyada uygulanan finansman uygulamalarý ile taþýnmazlarýn dolaþýmý, yani taþýnmazlarýn likiditesine de altyapý oluþturabilecektir. 5. Sonuç Önemli ekonomik varlýklardan biri olan taþýnmazlara yönelik yatýrým ve finansman kararlarý verilirken, bunlar ve üzerindeki hak ve yükümlülükler ile ilgili bilgi sahibi olmak zorunludur. Bu nedenle bölgesel ve ülkesel düzeyde taþýnmazlarla ilgili her türlü verilerin istatistiksel olarak izlenmesi ve arþivlenmesi gereklidir. Bu, taþýnmazlar ile ilgili bütün verileri doðru ve güncel olarak üreten ve sunan kadastro sistemi ile olanaklýdýr. Ýyi iþleyen bir kadastro sistemi ile taþýnmazlarýn ekonomik sistem içinde mevcut plan ve kaynaklar dikkate alýnarak yönetilmesi ve ekonomik kullanýmý ile taþýnmazlardan en iyi biçimde yararlanýlmasý, yatýrýmcýlara güven saðlanmasý olanaklýdýr (KURT 2004). Öte yandan, Türkiye de henüz taþýnmaz piyasasýnda özellikle de konut yapýmýna finansman saðlanmasý ve taþýnmazlarýn menkul kýymetleþtirilmesi için gerekli sistem de iþler hale getirilememiþtir. Bunun temel nedenleri olarak yüksek ve dengesiz enflasyon, konut sektörünün finansal geliþimi için gerekli tüzel ve örgütsel yapýnýn oluþturulamamýþ olmasý, uygulamaya yönelik þeffaflýk, profesyonellik, kurumsallýk kavramlarýnýn göz ardý edilmesi gösterilebilir. Konut finansmanýnýn geliþmesi için, krediden yararlanan bireylerin sýnýrlý kaldýðý yatýrýmlardan çok, toplumun çoðunluðu tarafýndan yararlanýlabilecek ve piyasa koþullarý çerçevesinde iþleyecek Taþýnmaz Finansman Sistemi oluþturulmalýdýr. Sistem, Türkiye koþullarýna uygun kredi sistemlerinin uygulanmasý ile desteklenmeli, yeni fon kaynaklarý ortaya koymalý, mevcut fon kaynaklarýný belirli bir oranda konut finansmanýna yönlendirmeli ve mevcut birikimleri konut edinmeye özendirmelidir. Konut finansmaný yaný sýra konut üretimi, alým-satýmý, kiralanmasý konularýný da içeren böyle bir sistemin baþarýya ulaþabilmesi için hükümetin öncelikle ulusal konut politikasýný açýk ve kesin olarak belirlemesi gerekmektedir. Tüzel, örgütsel ve finansal yapýsýyla Türkiye koþullarý da dikkate alýnarak oluþturulacak bu sistem, konut edinmede ipoteðe dayalý uzun vadeli kredilerin Türkiye de kullanýmýnýn da alt yapýsýný oluþturacaktýr. Böylece doðrudan ve dolaylý olarak aþaðýdaki faydalarýn gerçekleþmesi söz konusu olacaktýr: Yastýk altý olarak tanýmlanan birikimlerin ön ödemeler yoluyla mali sektöre, dolayýsýyla reel sektöre kazandýrýlmasý olanaklý olabilecektir. Böylece, birikim sahipleri atýl olarak ellerinde tuttuklarý birikimlerini konut edinimine ve taþýnmaz yatýrýmlarýna yönlendirerek belli bir zaman sonra hem kendileri için gelir elde edebilecek hem de birikimler ekonomik sistem içine dahil edilerek, gerçekleþen üretim artýþý ile ülke ekonomisine katký saðlanacaktýr, Ýnþaat sektörünün emek yoðun olmasý ve bir çok sektörle eþgüdümlü olarak çalýþmasý nedeniyle, yapýlan yatýrýmlarýn, diðer sektörlerin de geliþmesine olumlu etkide bulunmasý söz konusu olabilecektir, Türkiye nin nicel olduðu kadar niteliksel bir sorunu da olan konut sorunu çözümlenebilecek, özellikle bitmemiþ inþaatlarýn doldurduðu altyapýsý olmayan mahallelerin yaygýnlaþmasý durdurulabilecektir, Ýpoteðe dayalý finansman sisteminin gündeme getirdiði yapý denetimi, sigorta, yaþ sýnýrlamasý, iskân zorunluluklarý nedeniyle kaçak yapýlaþma eðilimi azalacaktýr, Yapý saðlýðý riski oluþmayacaktýr, Sosyal yaþamýn kalitesi yükselecektir, Saðlýklý yaþam koþullarý yaratýlacaktýr, Toplanan vergi artacaktýr. -10-

9 hkm 2005/92 Demir H., Kurt Palabýyýk V., Konut Ediniminde Uzun Vadeli Ýpotek Kredisi Sistemi Kaynaklar: AÇLAR A. ve ÇAÐDAÞ V.: Mühendis Mimar ve Uzmanlar Ýçin Taþýnmaz (Gayrimenkul) Deðerlemesi, Türk Mühendis Mimar Odalarý Birliði, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasý (HKMO) Yayýný, ISBN , Ankara, AÇLAR A., DEMÝR H., ÇAÐDAÞ V.: Taþýnmaz Deðerleme Uzmanlýðý nda Harita Mühendisliði nin Yeri, Türk Mühendis Mimar Odalarý Birliði, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasý (HKMO) Mesleki Sorunlar Kurultayý, Ankara, ALP A. ve YILMAZ U.: Gayrimenkul Finansmaný ve Deðerlemesi, Ýstanbul Menkul Kýymetler Borsasý (ÝMKB) Yayýný, ISBN , Ýstanbul, ARDIÇLI S.: Türkiye de Konut Sorunu ve Uzun Vadeli Ýpotek Kredileri (Mortgage Sistemi), Yüksek Lisans Tezi, Yýldýz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ýstanbul, ÇAÐDAÞ V. ve GÜR M.: Sürdürülebilir Kalkýnma ve Kadastroda Evrim, hkm Jeodezi Jeoinformasyon Arazi Yönetimi Dergisi, sayý: 2003/89 (Temmuz 2003), 42-48, Ankara. DPT: DPT: Sekizinci Beþ Yýllýk Kalkýnma Planý Konut Özel Ýhtisas Komisyonu Raporu, Devlet Planlama Teþkilatý (DPT), ISBN , Ankara, DPT: Sekizinci Beþ Yýllýk Kalkýnma Plan ( ) 2004 Yýlý Programý, Devlet Planlama Teþkilatý (DPT), Ankara, 2003, GÖKÇE G.: Gayrimenkul Yatýrým Fonlarý, Yatýrým Ortaklýklarý, Sertifikalarý ve Hazine Taþýnmaz Mallarýnýn Bu Yollarla Deðerlendirilmesi, Maliye Bakanlýðý Milli Emlak Genel Müdürlüðü, Türk Tarih Kurumu Basýmevi, Y.363.6, Ankara, KELEÞ R.: Kentleþme Politikasý, Ýmge Kitabevi, ISBN , Ankara, KURT V.: Taþýnmaz Finansmaný ve Türkiye deki Yapýsý, Yüksek Lisans Tezi, Yýldýz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ýstanbul, NUROLBANK: Dünya da ve Türkiye de Uzun Vadeli Konut Finansmaný, Uygulamalar ve Öneriler, Ýstanbul, ULUDAÐ Ý.: Konut Üretiminde Bölgesel Koþullara Uygun Alternatif Finansman Sistemleri ve Teknikleri, Ýstanbul Ticaret Odasý (ÝTO) Yayýný, , Ýstanbul, TCMB: TÜM MÜHENDÝSLER BÝRLÝÐÝ: Yerel Yönetimler Bankacýlýðý Sempozyumu Sonuç Bildirgesi, Yerel Yönetimler Bankacýlýðý Sempozyumu, Ýstanbul, ,

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 Düþen Faizler ÝMKB yi Yýlýn Zirvesine Çýkardý Merkez Bankasý ndan gelen faiz indirimine devam sinyali bono faizini %7.25 e ile yeni dip noktasýna çekti. Buna baðlý olarak

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- 2004 YILI GENEL EKONOMÝK HEDEFLERÝ... 9 A. BÜYÜME... 9 B. KAYNAKLAR-HARCAMALAR DENGESÝ... 10 II- MÝLLÝ

Detaylı

VIII MALÝ PÝYASALAR 125

VIII MALÝ PÝYASALAR 125 VIII MALÝ PÝYASALAR 125 126 MALÝ PÝYASALAR Para ve sermaye piyasalarýndan oluþan mali piyasalara iliþkin geliþmeler aþaðýdadýr. I. PARA PÝYASALARI Kýsa vadeli fonlarýn arz ve talebinin karþýlaþtýðý piyasalarýn

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

ASKÝ 2015 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU

ASKÝ 2015 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU T.C. AYDIN BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝ SU VE KANALÝZASYON ÝDARESÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ TEMMUZ 215-1 215 YILI KURUMSAL DURUM VE MALÝ BEKLENTÝLER RAPORU KURUMSAL MALÝ DURUM VE BEKLENTÝLER RAPORU SUNUÞ 518 Sayýlý Kamu

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE ÝZULAÞ GÖREV TANIMI 1990 yýlýnda kurulan Ýzulaþ'ýn hedefi Ýzmir kent içi ulaþým hizmetleri, otopark iþletmeciliði, araç bakým onarým üniteleri kurup iþletmek, petrol daðýtým taþýmacýlýðý, kara - deniz

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ 1. TEK DÜZEN HESAP PLANI

ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ 1. TEK DÜZEN HESAP PLANI ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ 1. TEK DÜZEN HESAP PLANI 1.1.Sektörel Hesap Planý... 19 1.2.TDHP'nýn Amaç ve Kapsamý... 20 1.3. TDHP'nýn Yapýsý... 21 2. GENEL NÝTELÝKLÝ ÝÞLEMLER MUHASEBESÝ 2.1.Sigortacýlýk Dýþý Ýþlemler...

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2005/92 www.hkmo.org.tr Arsa Düzenlemeleri Ýçin Önemli Bir Araç: Ýmar Programý Erdal KÖKTÜRK 1 Özet Türkiye de, imar planý uygulamalarý, harita mühendislik

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI BÜTÇE ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI 5216 Büyükþehir Belediye Kanunu ile 5393 sayýlý Belediye Kanununun, Ýçiþleri Bakanlýðý'nca yayýnlanan Mahalli Ýdareler Bütçe ve Muhasebe

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2007/2 Sayý 97 www.hkmo.org.tr Deprem ve Kentsel Dönüþüm Ýliþkileri Erol KÖKTÜRK 1, Erdal KÖKTÜRK 2 Özet Ýstanbul da, gelecek otuz yýl içinde, büyük

Detaylı

ÖDEME YÖNETÝMÝ SFS FÝNANSAL SÝSTEM ÇÖZÜMLERÝ Tahsilat Sorununa Kesin Çözüm S Ý G O R T A Þ Ý R K E T Ý B A N K A A C E N T E SÝGORTA ÜRÜNLERÝ TAHSÝLATINDA EN ÝLERÝ TEKNOLOJÝ Poliçe / Tahakkuk - Ýptal Zeylname

Detaylı

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir.

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir. 1/7 AMT FÜR SOZIALE DIENSTE FÜRSTENTUM LIECHTENSTEIN Sosyal Hizmetler Dairesi Çocuk ve gençlik hizmetleri Sosyal hizmetler Terapi hizmetleri Ýç hizmetler konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 2013-2014-2015 BÜTÇE TEKLİFLERİ TBMM 2011 MALİ YILI KESİN HESABI, 2012 YILI BÜTÇE UYGULAMALARI VE 2013-2015 DÖNEMİ BÜTÇE TEKLİFLERİ Saygıdeğer Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonunun

Detaylı

MALÝYE BAKANLIÐI MÝLLÝ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜÐÜ 2005 YILI FAALÝYET RAPORU

MALÝYE BAKANLIÐI MÝLLÝ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜÐÜ 2005 YILI FAALÝYET RAPORU MALÝYE BAKANLIÐI MÝLLÝ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜÐÜ 2005 YILI FAALÝYET RAPORU Ankara 2006 MALÝYE BAKANLIÐI MÝLLÝ EMLAK GENEL MÜDÜRLÜÐÜ 2005 YILI FAALÝYET RAPORU Ankara 2006 Grafik - Tasarım : ivme (312) 230 67

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi. birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde. göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur.

AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi. birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde. göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur. AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur. AVC YAPI projeleri temel özellikleri arasýnda öncelikle yüksek

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Ýnsan hayatýný korur

Ýnsan hayatýný korur Ýnsan hayatýný korur Yangýn güvenliði kablolar ile baþlar Kablolar, bir binanýn toplam maliyetinde yüzde 0.5'den daha az bir miktarý oluþturmaktadýr. Ancak, kamu güvenliðinin saðlanmasýnda, hayati öneme

Detaylı

VII PARA VE BANKA 105

VII PARA VE BANKA 105 VII PARA VE BANKA 105 106 PARA VE BANKA A. GENEL DURUM Uygulamaya konulan ekonomik program çerçevesinde 2000 yýlý para politikasýnýn temelini, yýl baþýndan itibaren 18 aylýk bir sürede döviz kurunun dönem

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Görüþler / Opinion Papers

Görüþler / Opinion Papers Türk Kütüphaneciliði 21, 2 (2007) 218-229 Görüþler / Opinion Papers Üniversitelerde Belge Yönetimi ve Arþivler* Fahrettin Özdemirci** Öz Bu çalýþmada, üniversitelerde yazýþma, dosyalama, arþiv, vb. iþlemlerinin,

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2006/2 Sayý 95 www.hkmo.org.tr Orman Dýþýna Çýkarýlan Yerlerle Ýlgili Öneriler Erdal KÖKTÜRK 1 Özet Türkiye nin toplam alanýnýn (201 992.96 km 2 )

Detaylı

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 GENELGE 2007/ 82 2007/46 sayýlý Fatura Bedellerinin Ödenmesi konulu Genelge gereði Kurum web sayfasýnda

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olurlarsa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandýrýlmazlarsa meydana gelen zaferler devamlý olamaz, az zamanda söner. Bakanýn Mesajý Kamu yönetiminde yaþanan idari

Detaylı

TÜRKÝYE'DE TURÝZMÝN ÇEÞÝTLENDÝRÝLMESÝ POLÝTÝKALARI:

TÜRKÝYE'DE TURÝZMÝN ÇEÞÝTLENDÝRÝLMESÝ POLÝTÝKALARI: TÜRKÝYE'DE TURÝZMÝN ÇEÞÝTLENDÝRÝLMESÝ POLÝTÝKALARI: ANTALYA ÖRNEÐÝ ve MANAVGAT'TA GOLF TURÝZMÝ YATIRIMLARI Hazýrlayan: Dr. Oytun Eylem DOÐMUÞ Yüksek Þehir Plancýsý Manavgat Ticaret ve Sanayi Odasý Ekim

Detaylı

Bölgesel Kalkýnma Ajanslarý 1950 li ve 1960 lý yýllarda kurulmaya baþlanmýþ olup; 40 yýldan fazla bir süredir etkin bir biçimde Avrupa ve Kuzey Amerika da faaliyet göstermektedir. Bölgesel Kalkýnma Ajanslarý,

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER TABLOLAR LÝSTESÝ GRAFÝKLER LÝSTESÝ GÝRÝÞ BÝRÝNCÝ BÖLÜM: SOSYAL GÜVENLÝK SÝSTEMÝNÝN FÝNANSMAN PROBLEMÝ VE SONUÇLARI

ÝÇÝNDEKÝLER TABLOLAR LÝSTESÝ GRAFÝKLER LÝSTESÝ GÝRÝÞ BÝRÝNCÝ BÖLÜM: SOSYAL GÜVENLÝK SÝSTEMÝNÝN FÝNANSMAN PROBLEMÝ VE SONUÇLARI ÝÇÝNDEKÝLER TABLOLAR LÝSTESÝ GRAFÝKLER LÝSTESÝ GÝRÝÞ BÝRÝNCÝ BÖLÜM: SOSYAL GÜVENLÝK SÝSTEMÝNÝN FÝNANSMAN PROBLEMÝ VE SONUÇLARI 1. SOSYAL GÜVENLÝK KAVRAMI VE KAMUSAL MÜDAHALE...29 1.1. SOSYAL GÜVENLÝK KAVRAMI

Detaylı

YÖNETÝM EÐÝTÝM VE KÜLTÜR DERNEÐÝ

YÖNETÝM EÐÝTÝM VE KÜLTÜR DERNEÐÝ www.yekud.org.tr Eðitimdir ki, bir milleti ya özgür, baðýmsýz, þanlý, yüksek bir topluluk halinde yaþatýr; ya da esaret ve sefalete terkeder. Atatürk 1 Eðitim, toplumun deðer yargýlarý ile bilgi ve beceri

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Türev Ürünlere Ýliþkin Eðitimler EÐÝTÝMÝN AMACI Kýyýyý gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar keþfedemez. Andre Gide Bu eðitimde katýlýmcýlara, VOB ürünlerin

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

TÜRKÝYE'DE ALTERNATÝF TURÝZMÝN GELÝÞÝMÝNE YÖNELÝK DEÐERLENDÝRMELER Eylül 2014 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2014-09/556 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0 212)

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140 ..T.C. Davacý Davalý : Trabzon Baro Baþkanlýðý Trabzon Barosu Adliye Sarayý : 1- Maliye Bakanlýðý 2- Baþbakanlýk -TRABZON Davanýn Özeti: Karaparanýn Aklanmasýnýn Önlenmesine Dair 4208 sayýlý Kanunun Uygulanmasýna

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

98 TÜPRAÞ 2008 FAALÝYET RAPORU 99 BAÐIMSIZ DENETÝM RAPORU Türkiye Petrol Rafinerileri A.Þ. nin Yönetim Kurulu na 1. Türkiye Petrol Rafinerileri A.Þ ( TÜPRAÞ ), baðlý ortaklýklarý ve müþterek yönetime tabi

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste ..~~ - T.C. ünüçüncü DAiRE Esas No : '2011/665 ~;:-} Qavc1cý ve Yürütmenin i Qg[durulmasýný isteyen ~~Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüðü (TRT). ~"... Vekili i: Av. Metehan Battal Aydýn Or-An,

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2005/2 Sayý 93 www.hkmo.org.tr Geliþmekte Olan Ülkelerdeki Yasadýþý Yerleþim Sorunlarýnýn Çözümü Ýçin Bir Model Yaklaþýmý Önerisi* Bayram UZUN 1, Mehmet

Detaylı

Uygulamada Karþýlaþýlan Sorunlar

Uygulamada Karþýlaþýlan Sorunlar MALÝ YÖNETÝM-MUHASEBE Kamu Ýdareleri Paylarý Hesabý ve Uygulamada Karþýlaþýlan Sorunlar Ömer DAÐ Devlet Muhasebe Uzman Yardýmcýsý (Serbest Muhasebeci Mali Müþavir) odag@muhasebat.gov.tr GÝRÝÞ Tahakkuk

Detaylı

TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNDE KASIM 2000 - ÞUBAT 2001 KRÝZLERÝ

TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNDE KASIM 2000 - ÞUBAT 2001 KRÝZLERÝ TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNDE KASIM 2000 - ÞUBAT 2001 KRÝZLERÝ Yrd. Doç. Dr. Zübeyir TURAN (*) GÝRÝÞ Türk ekonomisinde istikrar politikalarýný 1980 öncesi ve 1980 sonrasý olarak deðerlendirmek mümkündür. Çünkü

Detaylı

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA TÜRKÝYE / Fabrika Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA SWITZERLAND Tel : ( 0041 ) 56 610 48 43 Cep Natel : ( 0041 ) 79 605 72 93 E-mail : tuerkel@dplanet.ch

Detaylı

YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ

YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ TÜM BÝRÝMLERÝN DÝKKATÝNE YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ Sayýn Ýdarecilerimiz; Kurulduðumuz 2005 yýlýndan bu yana uygulamaya ve ihtiyaca yönelik eðitim seminerlerimiz devam etmektedir. Bilindiði üzere ülkemizde

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

2010 YILI FAALÝYET RAPORU

2010 YILI FAALÝYET RAPORU TÜRKÝYE CUMHURÝYETÝ KAMU ÝHALE KURUMU 2010 YILI FAALÝYET RAPORU Yayýn No: 27 Aðustos 2011 - Ankara Ýçindekiler ÝÇÝNDEKÝLER BAÞKANIN SUNUÞU...5 KAMU ÝHALE KURULU ÜYELERÝ...7 1. KURUM HAKKINDA GENEL BÝLGÝLER...9

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ

ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ 1. Denetimin tanýmý... 15 2. Denetimin türleri... 17 2.1.Denetimin Amacý Yönünden Denetim Türleri... 17 2.1.1. Finansal Tablo Denetimi... 18 2.1.2. Uygunluk

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Finansal Yönetim ve Excel Eðitimleri Pratik, bütün öðretmenlerin en iyisidir. Publius Syrus EÐÝTÝMÝN AMACI MS Excel, günümüzde, iþ hayatýnda yoðun þekilde kullanýlan, vazgeçilmez

Detaylı

Bu yayýn, Türkiye Yerel Gündem 21 Programý nýn þemsiyesi altýnda yürütülen Kent Konseyleri nin güçlendirilmesi ve yerel demokratik yönetiþim mekanizmalarý olarak iþlev görmelerine yönelik eðitim ve kapasite

Detaylı

ORDU SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLER ODASI

ORDU SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLER ODASI T I K B ÝÞÝN MAHÝYETÝ ORDU SERBEST MUHASEBECÝ ( C h a m b e r C e r t i f i e d P u b l i c A c c o u n t a n t s O f O r d u ) 2011 YILI SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLÝK ASGARÝ ÜCRET TARÝFESÝ DEFTER

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ ELEKTRÝK PÝYASASININ SERBESTLEÞMESÝ VE ARZ GÜVENLÝÐÝNÝN SAÐLANMASI ÝÇÝN ÖNERÝLER TÜSÝAD ENERJÝ STRATEJÝSÝ DÝZÝSÝ - 1 MAYIS 2008 TÜSÝAD Yayýn No: T/2008-05/460 Meþrutiyet

Detaylı

OCAK 2009. SPK Kurumsal Yönetim Ýlkelerine Uyum Derecelendirmesi Raporu

OCAK 2009. SPK Kurumsal Yönetim Ýlkelerine Uyum Derecelendirmesi Raporu OCAK 2009 SPK Kurumsal Yönetim Ýlkelerine Uyum Derecelendirmesi Raporu sýnýrlamalar Bu derecelendirme raporu, TCR Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Þ. (Türk-KrediRating) tarafýndan,

Detaylı

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI B ölüm 2. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI Temel Kavramlar Nüfus politikalarý Küresel etki Aile

Detaylı

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU*

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* GÝRÝÞ 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile deðiþtirilen bir önceki 1475 sayýlý Ýþ Kanunu'nun

Detaylı

GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK REKABET GÜCÜ TEMEL BULGULAR

GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK REKABET GÜCÜ TEMEL BULGULAR GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK REKABET GÜCÜ TEMEL BULGULAR ekonomiye Umut Sofradan, Can Topraktan gelir Kasým 2014 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2014-11/561 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon:

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

www. adana.smmmo.org.tr

www. adana.smmmo.org.tr Adres Güzelyalý Mahallesi 81093 Sokak No : 14 Çukurova / ADANA Telefon 0 322 232 99 03 0 322 232 99 04 0 322 232 99 06 0 322 232 38 00 Faks 0 322 232 99 08 www. adana.smmmo.org.tr SEMPOZYUMUN AMACI SEMPOZYUMUN

Detaylı

Üsküdar Ýlçesi Açýk Yeþil Alan Durumunun Ýrdelenmesi

Üsküdar Ýlçesi Açýk Yeþil Alan Durumunun Ýrdelenmesi Üsküdar Ýlçesi Açýk Yeþil Alan Durumunun Ýrdelenmesi 13, 52, 38-44 2004 Yýldýz AKSOY Bahçeþehir Üniversitesi, Mimarlýk Fakültesi, Ýç Mimarlýk ve Çevre Tasarýmý Bölümü, ÝSTANBUL Özet Üsküdar Ýlçesi yeþil

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

Türkiye nin teori ile pratiði en iyi birleþtiren, iþ dünyasýnýn gereksinimlerine en uygun hazýrlanan, nda yeni dönem baþlýyor. HR DERGÝ tarafýndan 1996 yýlýndan beri düzenlenen bu programý daha önce tamamlayanlar,

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIÐI ÇED ve Planlama Genel Müdürlüðü Çevre Envanteri Dairesi Baþkanlýðý ÇEVRESEL GÖSTERGELER 2009 Veri Deðerlendirme Þube Müdürlüðü Ankara-2010 Hazýrlayanlar Tuncay DEMÝR Ýbrahim

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

15 NİSAN 2010 PERŞEMBE ESNAF PAKETİ SAYI 8

15 NİSAN 2010 PERŞEMBE ESNAF PAKETİ SAYI 8 15 NİSAN 2010 PERŞEMBE ESNAF PAKETİ SAYI 8 Türkiye Esnaf ve Sanatkarlarý Konfederasyonu (TESK) Baþkaný Bendevi Palandöken: Bu plan 1 yýl içinde sýkýntýlarýmýza çare olur TESK Baþkaný Bendevi Palandöken,

Detaylı

Dosya Gýda Ambalajlarýnda Ýnovasyon: Bilginin Ekonomik ve Toplumsal Faydaya Dönüþtürülmesi Kaynak: Ambalaj Literatürü Kütüphanesi yayýnlarý, ASD - Ambalaj Binasý, ÝSTANBUL Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD

Detaylı

TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ TÜRKÝYE SANAYÝSÝNE SEKTÖREL BAKIÞ: GEMÝ ÝNÞA SANAYÝÝ TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ TÜRKÝYE SANAYÝSÝNE SEKTÖREL BAKIÞ: GEMÝ ÝNÞA SANAYÝÝ Ekim 2010 Yayýn

Detaylı

VOBJEKTÝF VADELÝ ÝÞLEM VE OPSÝYON BORSASI HABER BÜLTENÝ Sayý5 Mayýs 2005 Yeni dönem baþladý! 4 Þubat tan bugüne VOB da neler oldu? Vadeli Ýþlem ve Opsiyon Borsasý nda neredeyiz? Vadeli fiyatlar bir tahmin

Detaylı

INTERIOR PARTITIONS BÖLME SÝSTEMLERÝ BÖLME SÝSTEMLERÝ INTERIOR PARTITIONS. aluwall.com. Arpa GLASS FITTINGS & ACCESSORIES COMPACT LAMINATE PANELS

INTERIOR PARTITIONS BÖLME SÝSTEMLERÝ BÖLME SÝSTEMLERÝ INTERIOR PARTITIONS. aluwall.com. Arpa GLASS FITTINGS & ACCESSORIES COMPACT LAMINATE PANELS BÖLME SÝSTEMLERÝ BÖLME SÝSTEMLERÝ GLASS FITTINGS & ACCESSORIES Arpa COMPACT LAMINATE PANELS aluwall SYSTEMS R INDEX 1 ÖNSÖZ PREFACE 2 Güvenlik amaçlý demontable bölme duvar sistemleri Demontable security

Detaylı

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim Belediye Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yollarý Yasin SEZER * Giriþ Yerel yönetimler reformu kapsamýnda yapýlan 5393 sayýlý Belediye Kanunu, belediyelerin görev, yetki ve iþleyiþine iliþkin önemli

Detaylı

SON YASAL DÜZENLEMELERDE KÜLTÜR VE TABÝAT VARLIKLARININ KORUNMASI VE YEREL YÖNETÝMLER EL KÝTABI

SON YASAL DÜZENLEMELERDE KÜLTÜR VE TABÝAT VARLIKLARININ KORUNMASI VE YEREL YÖNETÝMLER EL KÝTABI SON YASAL DÜZENLEMELERDE KÜLTÜR VE TABÝAT VARLIKLARININ KORUNMASI VE YEREL YÖNETÝMLER EL KÝTABI T.C. KÜLTÜR VE TURÝZM BAKANLIÐI TMMOB MÝMARLAR ODASI ANKARA ÞUBESÝ ÝÇÝNDEKÝLER SUNUÞ 11 NEYÝ KORUYORUZ? 15

Detaylı

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE 2 0 1 3 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı