TOPLU TAŞIM SİSTEMİ PLANLAMASI BODRUM ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TOPLU TAŞIM SİSTEMİ PLANLAMASI BODRUM ÖRNEĞİ"

Transkript

1 T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ TOPLU TAŞIM SİSTEMİ PLANLAMASI BODRUM ÖRNEĞİ Yönetenler: Prof. Dr. Çınar ATAY : Yrd. Doç. Dr. Yıldırım ORAL : Yrd. Doç. Dr. Sibel ECEMİŞ KILIÇ : Yrd. Doç. Dr. Muhammed AYDOĞAN : Araş. Gör. Mercan EFE : Araş. Gör. İrem AYHAN Hazırlayan: Onur ACAR Bu çalışma, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Şehir Planlama Projesi VI Dersi kapsamında aranılan çalışmaların bir bölümü olarak verilmiştir. İZMİR NİSAN 2007

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ ŞEKİLLER HARİTALAR GRAFİKLER Sayfa i v vi vi vi 1. ULAŞIM Ulaşımın Tanımı Ulaşımın Sınıflandırılması Ulaşımın Tarihçesi Ulaşımın Önemi Ulaşım Sorunları Türkiye de Kentsel Ulaşım Politikaları 8 2. TOPLU TAŞIM Toplu Taşımın Gelişimi Deniz Ulaşımı Kara Ulaşımı Tramvay, Otobüs, Troleybüs Dolmuş, Minibüs Demiryolları Toplu Taşımada İşletme Yöntemleri Duruş Türlerine Göre Her Durakta Duruş (All-Stop Operation) Yolculu Durakta Duruş (On-Call Stop Operation) 16 i

3 Yolcu İsteğiyle Duruş (Demand Stop Operation) Duruş Sayılarına Göre Çok Duraktan Çok Durağa (Many to Many) Çok Duraktan Az Durağa (Many to Few) Az Duraktan Az Durağa (Few to Few) Çok Duraktan Tek Durağa (Many to One) Az Duraktan Tek Durağa (Few to One) Tek Duraktan Tek Durağa (One to One) Güzergâh Seçimine Göre İşletme Yöntemleri Sabit Güzergâhlı (Fixed Route) İşletme Esnek Güzergâhlı (Flexible Route) İşletme Dinamik Güzergâhlı (Dynamic Route) İşletme Zaman Tarifesine Göre Sabit Tarifeli İşletme Esnek Tarifeli İşletme Tarifesiz İşletme Toplu Taşım Ücret Uygulamaları Ücretsiz İşletmecilik Tek Tip Ücret Aşamalı Ücret Ücret Ödeme Yöntemleri Araca Binerken Ücret Ödeme Araç Hareket Halindeyken Ücret Ödeme Araca Binmeden Ücret Ödeme Tek Yolculuk İçin Ücret Ödeme Çok Sayıda Yolculuk İçin Ücret Ödeme Toplu Taşım İşletmelerinde Yönetim ve Denetim Toplu Taşım Güzergâhlarının Öncelik ve Ayrıcalıkları BODRUM İLÇESİNİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ 29 ii

4 3.1. Alanın Tanımı Konum Doğal Kentsel Kültürel Yapı Demografik Özellikler Sektörel Yapı Eğitim Sağlık Teknik Altyapı Mekânsal Yapı Depremsellik ve Tektonik Hareketler TOPLU TAŞIM SİSTEMLERİ ÖNERİSİ VE PLANLAMA SÜRECİ Uygulama Öncesi Parametreler Nüfus Gelişmeleri Trafik Etüdleri Analiz Arazi Kullanım Durumu Mevcut Ulaşım Ağı ve Toplu Taşım Sistemi Sentez Eğilimler Avantajlar Stratejik Noktalar Öneri Toplu Taşım Sistemleri Kara Toplu Taşım Sistemi Durak Noktaları Bakım Atölyeleri Güzergâhlar Deniz Toplu Taşım Sistemi İskele Noktaları Güzergâhlar 76 iii

5 4.5. Proje Etapları Sonuç 87 KAYNAKLAR 88 iv

6 TABLO LİSTESİ Sayfa TABLO 1: Yabancı Sermaye Yatırımları 8 TABLO 2: 1914 te Motorlu Araç Sayısı 10 TABLO 3: Arası Demiryolu ve Karayolu Uzunlukları 10 TABLO 4: Arası Otomobil ve Otobüs Sayıları 12 TABLO 5: Bodrum Belde Belediyeleri Nüfusları 30 TABLO 6: Tarım Arazileri 31 TABLO 7: Tarım Arazisi Türleri 31 TABLO 8: Tarımsal Arazi Kullanımı 32 TABLO 9: Zeytin Alanları 33 TABLO 10: Turizm Tesisleri 35 TABLO 11: Okul Listesi 38 TABLO 12: Halk Eğitim Merkezleri 39 TABLO 13: Eğitimle İlgili Projeler 40 TABLO 14: Bodrum İlçesi Kentsel Donatının Alansal Dağılımı 42 TABLO 15: Bitez, Göltürkbükü, Gümüşlük, Konacık ve Ortakent Beldelerinin Öne Çıkan Fonksiyonlarının Dağılımı 43 TABLO 16: Turgutreis ve Gündoğan Beldeleri Kentsel Donatı Dağılımı 44 TABLO 17: Bölgede Meydana Gelen Büyük Depremler 44 TABLO 18: Bodrum Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 46 TABLO 19: Bitez Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 46 TABLO 20: Konacık Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 47 TABLO 21: Ortakent Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 47 TABLO 22: Turgutreis Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 48 TABLO 23: Yalıkavak Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 48 TABLO 24: Gündoğan Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 49 TABLO 25: Göltürkbükü Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 49 TABLO 26: Gümüşlük Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 50 TABLO 27: Yalı Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 50 v

7 TABLO 28: Mumcular Belediyesi Nüfus Projeksiyonları 51 TABLO 29: Bodrum İlçesi Nüfus Projeksiyonları 51 TABLO 30: Araç Sayıları 53 TABLO 31: Araç Sayımları 54 TABLO 32: Dolmuş Güzergâhları ve Sayıları 56 TABLO 33: Otogar a Giriş Çıkış Sayıları 56 TABLO 34: e-traction Aracının Teknik Özellikleri 61 TABLO 35: Ortakent Torba Güzergâhı Özellikleri 63 TABLO 36: 110 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 64 TABLO 37: Yalıkavak Torba Güzergâhı Özellikleri 64 TABLO 38: 210 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 65 TABLO 39: Yalıkavak Torba Güzergâhı Özellikleri 65 TABLO 40: 220 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 66 TABLO 41: Yalıkavak Torba Güzergâhı Özellikleri 66 TABLO 42: 230 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 67 TABLO 43: Torba Ring Güzergâhı Özellikleri 67 TABLO 44: nolu Otobüs Kalkış Saatleri 68 TABLO 45: Turgutreis Torba Güzergâhı Özellikleri 68 TABLO 46: 410 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 69 TABLO 47: Turgutreis Göltürkbükü Güzergâhı Özellikleri 70 TABLO 48: 420 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 70 TABLO 49: Konacık Torba Güzergâhı Özellikleri 71 TABLO 50: 510 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 71 TABLO 51: Ortakent Yalıçiftlik Güzergâhı Özellikleri 72 TABLO 52: 610 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 72 TABLO 53: Ortakent Mazıköy Güzergâhı Özellikleri 73 TABLO 54: 620 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 73 TABLO 55: Dereköy Torba Güzergâhı Özellikleri 74 TABLO 56: 630 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 74 TABLO 57: İçmeler Torba Güzergâhı Özellikleri 74 TABLO 58: 710 nolu Otobüs Kalkış Saatleri 75 vi

8 TABLO 59: Yolcu İstatistikleri (Kara Ulaşımı) 75 TABLO 60: Bodrum Turgutreis Güzergâhı Özellikleri 77 TABLO 61: 1 nolu Vapur Kalkış Saatleri 77 TABLO 62: Bodrum Turgutreis Güzergâhı Özellikleri 77 TABLO 63: 2 nolu Vapur Kalkış Saatleri 78 TABLO 64: Turgutreis Göltürkbükü Güzergâhı Özellikleri 78 TABLO 65: 3 nolu Vapur Kalkış Saatleri 78 TABLO 66: Bodrum Yalıçiftlik Güzergâhı Özellikleri 79 TABLO 67: 4 nolu Vapur Kalkış Saatleri 79 TABLO 68: Yolcu İstatistikleri (Deniz Ulaşımı) 79 TABLO 69: Alınacak Otobüslerin Yıllara Göre Maliyeti 83 TABLO 70: Alınacak Vapurların Yıllara Göre Maliyeti 84 TABLO 71: Yapılacak İlk-Son Durakların Yıllara Göre Maliyeti 84 TABLO 72: Yapılacak Bakım Atölyelerinin Yıllara Göre Maliyeti 84 TABLO 73: Yapılacak İskelelerin Yıllara Göre Maliyeti 85 TABLO 74: Yapılacak Durakların Yıllara Göre Maliyeti 85 TABLO 75: Harcanacak Benzinin Yıllara Göre Maliyeti 85 TABLO 76: Projenin Maliyetinin Yıllara Göre Dağılımı 86 TABLO 77: Projenin Yıllara Göre Yolculuk Sayıları 86 vii

9 ŞEKİLLER Sayfa ŞEKİL 1: Ulaşım Sisteminde İşlevsel Sınıflama 3 HARİTALAR Sayfa HARİTA 1: Bodrum İlçesi Arazi Kullanış Durumu 54 HARİTA 2: Mevcut Ulaşım Ağı ve Toplu Taşım 55 HARİTA 3: Durak, İskele ve Güzergâhlar 58 GRAFİKLER Sayfa GRAFİK 1: Bodrum İlçesi Nüfus Projeksiyonları 52 GRAFİK 2: Taşınacak Yolcu Sayısı 86 viii

10 1. ULAŞIM 1.1. Ulaşımın Tanımı Zaman hızla ilerledikçe teknolojik gelişme ve toplumsal ihtiyaçlara paralel olarak ulaşım sisteminde çok büyük değişiklikler meydana gelmiştir. Ulaşıma ait türlere gelmezden evvel bazı kavramları tanımlamak gerekmektedir. Ulaşım için iki yer arasında gidiş-geliş bağlantı, Ulaştırma içinse insanların, malların, haberlerin ulaşmasını sağlayan işlerin ve araçların tümü 1 denilebilir. Bu kavramlardan yola çıkarak ulaşım, kentsel işlevler arasındaki bağlantıyı, fiziksel iletişimi sağlayan bir araç olarak tanımlanabilir. Ulaştırma kavramı başlığı altında en önemli olan kavram insandır yani insan taşımasıdır. Bunu daha da açacak olursak, insanı kentsel kullanımlara (iş merkezi, ticaret, konut, rekreasyon vs.) ulaştırması da denilebilir Ulaşımın Sınıflandırılması İnsanlar maliyet, zaman, konfor, güvenlik, mesafe, güzergâh vb. açılardan yaptıkları tercihleri ulaşım olgusunun bugüne gelmesini sağlamışlardır. Ulaşım sisteminin kendi içinde farklı şekillerde sınıflanmasına neden olmuştur. Ulaşım genel bir sınıflama ile incelenecek olursa; Bireysel yada toplu kullanımlara göre; Bireysel taşıma Toplu taşıma Kamu Özel 1 Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi, cilt 23, sayfa

11 Taşımanın türüne göre; İnsanlar İnsan emeği ve / veya doğal ürün ve elemanlar Taşıma türüne göre; Karayolu ile Yaya ulaşımı Motorlu ulaşım Karayolu (özel, ara toplu taşıma, toplu taşıma) Demiryolu (tramvay, tren, metro vb.) Havai hat yardımı ile Sokak asansörleri Hayvan Hava yolu ile Deniz yolu ile olan ulaşım çeşitlerini görebiliriz. 2

12 ŞEKİL 1: Ulaşım Sisteminde İşlevsel Sınıflama Motorsuz Bireysel Genel Altyapı Özel Altyapı Yaya Bisiklet Yaya (Yaya Yolu) Bisiklet (Bisiklet Y.) Toplu Genel Altyapı Özel Altyapı İnsan, Hayvan Çok Araç Bireysel Genel Altyapı Özel Altyapı Motosiklet Özel Oto Taksi Motorlu Genel Altyapı Ara Toplu Taşım Otobüs Troleybüs Tramvay Toplu Monoray Metro Tren Özel Altyapı Özel Sistemler Teleferik Vapur Uçak, Helikopter Kaynak: ELKER, Cüneyt, Kentsel Ulaşım Sistemi İçin Yeni Bir Yöntem, İTÜ, İstanbul,

13 1.3. Ulaşımın Tarihçesi Kentlerde artı ürünün toplanması, bunların dağıtılması ve özellikle ticaretin gelişmesiyle beraber ulaşım kent yaşamında bir yer oluşturmuştur. Teknolojideki gelişmeler ulaşımda da kendini göstermiştir. Tekerleğin bulunmasını başlangıç kabul edersek özellikle endüstri devrimi sonrasında önemli gelişmeler gözlenmiştir. Demiryolunun kullanımına ilişkin en eski belge 1550 yılına dayanmaktadır. Sebastian Münster in Cosmographia Universalis indeki resimler dar hat maden demiryolu ve vagonları göstermektedir. 2 İlk toplu taşıma aracı da 1820 lerde işletilmeye konan OMNİBÜS lerdi. Omnibüsler yaklaşık 15 kişi taşıyor ve 3 at tarafından çekiliyordu. Avrupa ülkelerinin çoğunda yollar ilk şekillerini Roma İmparatorluğu devrinden almıştır. İmparatorluk çöktükten sonra, önceleri bakımlı olan bu yolların bir kısmı kendi haline bırakıldı. Ortaçağda ulaşımda kullanılan araçlar çok çeşitli değildi. At sırtında veya yürüyerek yolculuk yapılıyordu. Eşyalarda yük hayvanları sırtında taşınmaktaydı. 15. yüzyıldan itibaren, çeşitli taşımacılık yöntemleri geliştirilmeye başlanılmasına karşın, bunların normal hayatta kullanılması 18. yüzyılın son çeyreğinde gerçekleşti. Enerjinin değişik biçimlerinin taşımacılığa yansımasıyla patikalar büyütülerek yol haline getirildi. Kent içinde işe ve sosyal faaliyetlere yürüyerek gidilirdi. Zenginler fayton veya arabalara binecek paraya sahiptiler. Bu iki taşıma türü özellikle uzun mesafeli yolculuklarda kullanılıyordu. Yayalar ve arabalar arasındaki ilk çatışma Jul Sezar ın Roma sokaklarında arabaların geçmesini, güneşin doğuşundan batışına kadar olan süre arasında yasaklamasıyla başladı. Bunun amacı gündüzleri yola çıkan yayalara olan saygıydı. Pompei deki Forum ise sadece yayalara açıktı. 2 ÖNCÜ Erhan, Kentsel Ulaşımda Raylı Sistemler 1. Toplu Taşım Kongresi, s

14 18. yüzyılda Fransa da yapılmaya başlanan, yayalar için üstü kapalı geçiş yolları daha sonra tüm Avrupa da yaygınlaştı. Bunların çoğu tepeleri camlı olmaları bakımından ilginçti. Yayaları trafikten ayırmanın diğer bir yaygın yolu ise, kemerlerden oluşan üstü kapalı galerilerdir. Bunların altında ayrıca alışveriş yerleri de vardı. Yayaların trafikten ve yağmur, kar gibi olumsuz hava koşullarından korumak amacıyla yapılan bu galerilerin altında kurulan alış veriş merkezleri, halkın birbirleri ile iletişim kurabilmesini de sağlıyordu. Galerilerin moda haline gelip sık inşa edilmesinin esas sebebi de sokakların pis ve tehlikeli oluşuydu. 19. yüzyılın ortasından itibaren büyük şehirlerde ulaşım sorun haline gelmeyei ana sokaklar tıkanmaya başladı. Aslında yayalarla araçları birbirinden ayırma fikrini ilk ortaya atan kişi, 15. yüzyılda Leonardo da Vinci olmuştur. Vinci ye gçre, trafik yeraltından gitmeliydi. Otomobilin devreye aniden girişi, buna duyulan talep ve sonuç olarak toplu taşımın büyük ölçüde ihmal edilişi ABD ve Avrupa nın birçok yerinde trafik sorununu baştan itibaren hızlandırmıştır. Toplu taşımda ilk gelişme, 1860 yılında Londra da hizmete giren ilk raylı sistemdir. Buharlı trenle çalışan raylı sistemler özellikle İngiltere de yakın kentleri birbirine bağlayarak yaygınlaşmaya başlamıştır. Metronun ilk örneği de yine Londra da görüldü. Londra da yayaların kullandığı Thames Tüneli nin 1843 yılında bir demiryolu şirketi tarafından satın alınarak içine demiryolu döşenmesi ve demiryolu teknolojisinin ilk kez yeraltında uygulanması metronun ilk adımını oluşturmuştur te Paddington ile Farrington Sokağı arasında açılan Metropolitan Hattı, Londra metrosunun ilk parçasıydı. Metronun keşfedilmesine giden sebep, kent lekesinin büyümesi ile özellikle evle iş arasındaki yolculuk mesafelerinin uzaması ve daha önce yaya olarak erişilebilen uzunlukların artık araç kullanmadan erişilebilmesinin olanaksız hale gelmesiydi. Raylı sistemlerin kullanımı Londra dan sonra 1892 de Chicafo da, 1896 da Budapeşte de, 1897 de Glasgow da, 1902 de Paris te ve aynı yıl Berlin de yaygınlaşıyor. Türü farklı olmakla birlikte 1875 te İstanbul da Karaköy ile 5

15 Şişhanebaşı arasında hizmete giren, halatlı çekme sistemiyle çalışan tünel de ilk raylı sistemlerdendir. ABD de raylı sistemlerin ilk örneği atlı tramvaylardı. Bunların da ilk örneği 1827 de New York ta kullanılmaya başlanan, atların çektiği 18 kişilik arabalardı. Bu arabalar daha sonra ray sistemine oturtulmuş ve Avrupa da yaygınlaşmıştır. İstanbul da 1871 yılında kullanılmaya başlanan atlı tramvaylar 1924 te elektrikli tramvaya dönüştürülmüştür te Alman Carl Benz dünyanın ilk petrolle işleyen otosunu gerçekleştirdi. Daha sonra başka bir Alman Wilhelm Maybach Daimler hesabına bir Mercedes yaptı. Çağdaş otomobilin öncüsü sayılır da ilk kez metro yolculuğu yapıldı. 10 yıl sonra New York ta ilk metro hattı inşa edilmeye başlandı. Bu sistem kullanıldıkları ilkelere göre Chemin de for Metropolitan, Underground Railway, Tube Railway, Tube Underground, Metropolitan Railway veya kısaca Metro diye isimler almıştır Ulaşımın Önemi Ulaşım konusunda önemli çalışmaları olan Morlok'a göre ulaşım her toplumun bütünsel bir parçasıdır. Toplumsal yaşama biçimleri ile direkt olarak ilişkili olan ulaşımın ekonomik, sosyal, politik ve çevresel rollerini ayrıntılı gündeme getirmektedir. Ekonomik olarak, üretim-tüketim olanaklarının yaratılması veya iyileştirilmesi, bölgesel uzmanlaşma ve işbölümünün geliştirilmesi, ölçek ekonomilerinin yaratılması, almaşık arz noktalarının sisteme sokulması söylenebilir. Sosyal olarak insan ve insan gruplarının yer değiştirmesi, kırsal alanlardan kentlere göçler, kert merkezi banliyö hareketleri denebilir. Politik olarak ise geniş bir alanın tek merkezden yönetilmesi, yasaların herkese eşit 3 Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi, Aralık 96 Sayısı, s ALTINÇELİK Funda, Yaygın Yerleşimlerde Gözlenen Yapıya Yönelik Bir Toplu Taşıma Sistemi Önerisi Lisans bitirme tezi, İzmir 1984 s 21 6

16 uygulanması, ulaşım teknolojilerinin ülke ölçeğinde sosyo ekonomik yapıyı etkilemesi olarak gösterilebilir. Son olarak çevresel ise, doğanın genel olarak kirlenmesi örneğini verebiliriz. 5. Buna göre ulaşım, ekonomik sektörler arasında önemli bir yere sahiptir ve ekonomik gelişmişlikle bunun biçimi (kamu özel farklılığı) ve gelişmişliğin bölgeler arası dağılımının ulaşım sistemi ile yakın bir ilişkisi vardır. Adler'e göre ulaşım altyapısı ekonomik kalkınmanın teminatı olmasa da ön şartıdır. Ekonomik gelişmenin ilk safhalarında trafik artışının ulusal gelirdeki yükselmeye göre iki ya da üç defa daha fazla olması durumuna sık rastlandığını belirtmekledir 6. Bu ise sanayileşme ile ortaya çıkan sermaye birikiminin giderek artan oranda özel araç sahibi olmayı desteklediğini gösterir. Bu desteğin ardında kimi zaman devlet kimi zaman da özel sektör vardır. Ülkemizde karayolları altyapısına devlet tarafından önemli yatırımlar yapılırken, ABD'de de General Molors firması 196O'lı ve 1970'Ii yıllarda mevcut demiryolu firmalarını satın almış, onların batmasını sağlamış ve hatta demiryollarını söktürmüştür Ulaşım Sorunları Ulaşım sistemleri arasındaki kopukluk, Kara ulaşımına fazla yük binmesi, Trafik kazaları can ve mal kaybı, Çevre bozulması ve çevre kirliliği, Ulaşımın maliyetinin maksimumda olması ve maliyeti arttırması enflasyon artışını hızlandıran faktör olması, Uluslararası ulaşım sistemlerinden kopukluk dolayısıyla uluslararası pazarlara girmede zorluk ve rekabette dezavantaj, 5 MORLOK, Edward K. Introduction To Transportation Engineering and Planing, Mc. Grow Hill Inc., New York, 1975, s.31 6 ADLER, Hans A. (Çev. C. Cahit Yalgın), Ulaştırma Projelerinin Ekonomik Değerlendirilmesi, Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara, 1975, s.7 7

17 Popüler siyasi kararların ön planda tutulması sonucu fizibilitesi olmayan, öncelikli olmayan alanlara fuzuli yatırım yapılması ve kaynak israfı, Devlet politikasının olmayışı, planlı yatırım yapılmaması, önceliklerin belirlenmemesi Türkiye de Kentsel Ulaşım Politikaları Günümüzde kentsel ulaşım sorunlarını kavrayabilmek için ulaşım olayının biçimlenmesini, Türkiye nin toplumsal yapısındaki değişimlere bağlı olarak ortaya koymak gerekir. Özellikle 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu döneminde üretim ilişkilerinde ki değişim toplumsal yapıda önemli değişikliklere neden oldu. 19. yüzyılda Avrupa da ulusal pazarların doyum noktasına ulaşması ve üretim fazlasının ortaya çıkması, sermaye ihracını zorunlu kılmaktaydı. Avrupa nın sermaye ihraç edeceği yerlerden biride Osmanlı İmparatorluğu idi yıllarında ülkeye giren yabancı sermaye kısa sürede imparatorluğu bir Pazar haline getirmişti. 8 Yapılan bu yatırımların dağılımı ise oldukça dikkat çekici. (Tablo 1) TABLO 1: Yabancı Sermaye Yatırımları 1912 (milyon kuruş) 9 SEKTÖR FRANSA İNGİLTERE ALMANYA DİĞER TOPLAM Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Demiryolları Madencilik Bankacılık Sanayi Diğer Toplam Yatırımlar arasında demiryolu yatırımlarının %63 gibi bir değerle başta olmasındaki amaç bir yandan Osmanlı İmparatorluğu nda çıkan hammaddeyi 7 ÇINAR, Tekin, Ulaştırma Bakanı ile yapılan söyleşi 8 YALÇINLAR Adnan, Ulaşım Üzerine, Mimarlık: 1977/3, sayı 152, s YALÇINLAR Adnan, a.g.m. 8

18 Avrupa ya tanıtmak bir yandan da batıdaki sanayi ürünlerinin ülke pazarına ulaşmasını sağlamaktı. Böylelikle kapalı ve durgun tarım ekonomisi canlanacaktı. Yabancı sermayenin demiryollarına gösterdiği ilginin başlıca nedenleri; işletme kârının yüksek oluşu, mal akışını hızlandırması, sermaye ve teknoloji ihracını saplaması ve hammadde kaynaklarının batı ülkelerine taşınmasını kolaylaştırmasıdır. Bu yıllarda Osmanlı da bu yolları yapacak sermaye ve teknoloji olmadığından yollar yabancı sermaye tarafından yapılacaktı. Kasım 1887 de bir bakanlar kurulu kararnamesiyle kilometre garantisi kabul edildi. Osmanlı İmparatorluğu nun Teceddüdü adlı kitabın yazarı Paul Inbert bu konuda Bazı demiryolu şirketleri, kilometre başına verilen kâr garantisi yol ne kadar inşa edilirse o kadar artacağı için yılan gibi kıvrım kıvrım yollar yapmışlardır. En az arızalı yerlerde bile güzergâhın dolambaçlı olarak ihtiyar edilmesi, hükümet tarafından taahhüt olunan kilometre teminatını tezyit etmek maksadına mübteni değil de nedir? 10 demişti. Bir başka ilginç örnek de; demiryolu kampanyaları buğday taşımacılığından ağır bir ücret alıyorlardı. Bu yüzden Eskişehir den İstanbul a buğday gelemiyordu; ancak işin bu yanı yabancı şirketleri pek ilgilendirmiyordu. Çünkü taşımacılıktan elde ettikleri gelir ne kadar azalırsa azalsın, Osmanlı İmparatorluğu kilometre başına teminat akçesi vermeyi taahhüt etmişti. O açıdan şirketlerin ucuz nakliye tarifelerine önem verip taşımacılığı artırma yolunu seçmelerine ihtiyaç yoktu ve bu şartlar altında Eskişehir de buğday çıktığı halde İstanbul halkı Marsilya unu yiyordu 11 Bu yıllarda karayolu durumu ise; 1914 yılında motorlu araç sayıları aşağıdaki gibidir. (Tablo 2) 10 Paul Inbert ten aktaran Adnan Yalçınlar, a.g.m. 11 YALÇINLAR Adnan, a.g.m. 9

19 TABLO 2: 1914 te Motorlu Araç Mevcudu ŞEHİR ADET İstanbul 110 İzmir 22 Suriye 25 Diğer 80 Toplam 227 Cumhuriyet döneminde ise durum çok değişmemiş ancak bu dönemde yerli özel sermaye ve devlet eliyle önceleri demiryolu sonradan karayolu ağırlıklı yollar yapılmaya devam edilmiştir yılı baz alındığında yapılan demiryolu ve karayolu uzunlukları dönemin ulaşım politikasını çok iyi açıklamaktadır. (Tablo 3) TABLO 3: Arası Demiryolu ve Karayolu Uzunlukları 12 Yıl Demiryolu Uzunluğu Karayolu Uzunluğu Km Endeks Km Endeks lere gelindiğinde ise Türkiye de ekonomik ve politik bir dizi değişiklik olmuştur. Buna ek olarak özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında belirgin bir demografik bir dönüşüm yaşanmaya başlamış, hızlı bir kentleşme sürecine girilmiştir. Kentlerin boyutlarının artmasıyla birlikte kentlilerin hareketliliği de artmıştır. Kent içi ulaşım sorunların farklı gelir gruplarına göre farklı boyut kazanmıştır. Yüksek gelirli kesim için sorun trafik sıkışıklığı, otopark sorunu iken, düşük gelirli kesim için toplu taşımın yetersizliği, bilet ücretlerinin yüksek oluşudur. Ancak istemde böylesine bir artış varken sunum bunun çok gerisinde kalmıştır. 12 AKGÜL Nadir, Ekonomik, Politik Gelişmeler ve Ulaşım Olayı, Mimarlık, 1974/6, s 9 10

20 Bu dönemde ulaşım politikası açısından çok önemli bir değişim yaşanmıştır. Amerika nın yakın desteği ile karayolu ağırlıklı bir ulaşım politikası izlenmiş ve özel oto sahipliği özendirilmiştir. Türkiye de özel oto üretimi kararının verilmesinde başlıca iki hedef göz önünde tutulmuştur. Birincisi firma düzeyinde firmanın kârlılığı iken, ikincisi sektör düzeyinde olan Türkiye de otomotiv sanayinin gelişmesi ve Türkiye nin endüstriyel gelişmesinde bir aşamayı geçmesidir. Başka bir deyişle karar sektör planlamasının dar düşünce kalıpları içinde verilmesidir. 13 Bu doğrultuda 1960 lı yıllarda tramvaylar kaldırılmış, yerine daha hızlı, ancak daha düşük kapasiteli otobüsler konulmuştur. Ama gerek otobüslerin gerekse otomobillerin hızlı olması tamamen anlamını yitirmiştir. Yollar bu kadar aracı taşıyamaz hale gelmiştir. Bu sorunu çözmek için ise yollar genişletilmiş, yeni yollar açılmıştır. Ancak bu yöntemler sorunu çözememiş, sadece erteleyip büyütmüştür. Otomotiv sektöründe üretim düzeyleri kararlarını, yapabileceği etkileri düşünmeden yalnızca sektör planlamasının rasyoneli içinde vermek otomotiv sanayicilerinin çıkarınadır. Ancak kararların böyle verilmesi bir rastlantı değildir. Planlamanın kendine sorması gereken hangi gruplara, ne kadar hareketlilik, hangi araçlarla sağlanmalıdır? Bunun yanıtı ise teknik olmaktan çok politiktir lerde özellikle petrol bunalımının etkisiyle kent içi ulaşımda yeni arayışlara gidilmiştir. Belediyelerde toplu taşıma öncelik verilmeye başlanmış, raylı sistemler gündeme gelmiştir. Ancak o güne değin otomobilin oluşturduğu yerleşim biçimi ve yaratılan alışkanlıklar bu uygulamaları zorlaştırmıştır lere gelindiğinde ise özellikle 1983 ten sonra karayolu altyapısına ağırlık veren ve özel otomobil sahipliğini özendiren politikalar tekrar uygulanmaya başlanmıştır. Bu bağlamda birçok ücretli otoyol yapımı ihale edilmiştir. Yapımına girişilmiş olan bu yolların ilginç yönü herhangi bir fizibilite veya proje olmadan, büyük ölçüde dış kaynak kullanımıyla ve dünyada eşine az rastlanır büyüklükte 13 TEKELİ İlhan, Ulaşım Sorunu ve Otomobil Üretimi, Mimarlık: 1974/6, s11 11

21 parçalar halinde çok hızla ihale edilmiş olmasıdır dönemini kapsayan Ulaşım Ana Planında yeri olmayan bu otoyollar 1983 sonrası hükümetlerin ideolojik bir seçmesidir. 14 Motorlu kara taşıt türü olarak otomobil ve otobüs sayılarının 1950 den sonraki oranlarına bakmak durumu somutlaştıracaktır. (Tablo 4) TABLO 4: Arası Otomobil ve Otobüs Sayıları YILLAR OTOMOBİL OTOBÜS Sayı Endeks Sayı Endeks Ulaşım sürecinde yer alan taraflar incelendiğinde tarafların çıkarlarının, eylemlerinin ve güçlerinin toplumda ait oldukları sınıfların çıkarları, eylemleri ve güçleriyle özdeşleşmekte, bütünleşmekte olduğu görülür. Ulaşım sorunundan zarar gören ve yarar sağlayan tüm taraflarca çeşitli önlem ve çözümler önerilmektedir. Doğal olarak bu çözümler tarafların öncelikle kendi yararları doğrultusunda olmaktadır. 2. TOPLU TAŞIM 2.1. Toplu Taşımın Gelişimi Deniz Ulaşımı Deniz ulaşımında ilk kayık taşımacılığı ve İstanbul-Üsküdar arasında ilk düzenli seferlerin 1565 tarihinde başladığı bilinmektedir. 16. yüzyılda Üsküdar a tahsis edilen 2 hassa peremesi yanında özel kayıklarında çalıştığı ve kayıklarla dolmuşçuluğun başladığı görülmüştür. Kayık seferleri, tarifeleri denetim altında 14 MENTEŞ Gökhan, Kentsel Ulaşımda Çağdaş Yaklaşım, Planlama 1989/1, s 12 12

22 tutulurken, kayıkların uğrayacağı iskeleler, yolcu sayısı ve ücretler önceden tespit ediliyordu. 17. yüzyıl sonunda 1444 kayıtlı kayık olduğu bu sayının 18. yüzyıl sonunda 3996 ya ulaştığı biliniyor yılında ilk buharlı gemi Atlas Okyanusu nu geçmiş ve 10 yıl sonra Osmanlı devleti ilk buharlı gemiyi satın almıştır yılında da tersanede buharla çalışan gemi yapımına başlanıyordu larda Boğaz da Rus ve İngiliz gemileri hizmet görürken aynı yıllarda 6 vapurlu Şirketi Hayriye kurularak düzenli deniz ulaşımı sağlanmıştır yılında kurulan Fevaidi Osmaniye Şirketi Hayriye den satın aldığı üç gemiyle Kadıköy ve Adalara yolcu seferlerini başlatıyordu. 16 Kabataş-Üsküdar arasında ilk araba vapurları 1858 yılında çalışmaya başladı yılında 3 adedi eski 46 gemilik bir filoya sahip olan Şirketi Hayriye ilk olarak basılı yolcu bileti kullanımını uyguluyordu. İlk pervaneli gemi 1902 yılında yaptırıldı yılında İngiltere den çift pervaneli iki yeni saç gemi getirtilerek daha etkili seferler yapılmaya başlanmıştır. Şirketi Hayriye nin düzenli seferleri sonunda Boğaziçi nde oturanların sayısı artmaya devam etmiştir. Üsküdar a ve Boğaziçi ne Şirketi Hayriye toplu taşımını sürdürürken Haliç te de 1913 yılında İtalyanların işlettiği bir şirketin kurulduğu bilinmektedir. 17 Cumhuriyet dönemiyle Osmanlı Seyri Sefain İdaresi Türkiye Seyri Sefain İdaresi ne dönüştürüldü. 1 Mart 1952 tarihinde Denizcilik Bankası T.A. ortaklığı kuruluna kadar çeşitli isimler altında deniz toplu taşımı sürdürülmüştür. Bankaya bağlı İstanbul Şehir Hatları İşletmesi günümüze dek faaliyetine devam ediyor yıllarında ise bu işletme 64 iskele, 49 yolcu gemisi, 16 araba vapuru ile Metropoliten alan içerisinde görevini yapmaktadır. Bugünse hızlı feribotlarıyla birlikte Yalova ile Esenler arasında çalışmaktadır. 15 C.Orhonlu. Osmanlı Türkleri Devrinde İstanbul da Kayıkçılık ve Kayık İşletmeciliği, Tarih Dergisi, XVI/21 (Mart 1960), s İstanbul Ulaşımında 50. Yıl, Karayolları Genel Müdürlüğü Matbaası, 1974, Ankara, s y.a.g.e., s

23 Kara Ulaşımı Tramvay, Otobüs, Troleybüs Kara ulaşımı toplu taşım yönünden karayolu ve demiryolu olarak iki ayrı kolda gelişme göstermiştir. Önceleri karayolları üzerinde atla çekilen arabalar ilk defa Paris te voiture omnibus adıyla 1819 yılında yolcu taşımaya başlamıştır yılında ilk buharlı tren İngiltere de halk taşımacılığında kullanıldı de atlı arabalar raylar üzerinde çekilmeye başlandı yılında ilk yeraltı treni Londra da denendi yılında New York ta yükseltilmiş demiryolu hattında vagonlar kablo ile çekilerek halkın taşınması mevcut yolları işgal etmeden yapılmaya başlandı yılında kablonun yerini buharlı lokomotifler almaya başladıktan sonra 1879 yılında Siemens Berlin de ilk elektrikli tramvayların çalışmaya başladığı yıl oluyor. Daimler in 1885 te içten patlamalı motoru buluşuyla şehir ulaşımına yeni bir elemanın girdiğini görüyoruz. Amerika da ilk otomobil 1888 yılında satışa çıkarıldı. Daha sonra 1896 da dizel motorlarının bulunmasıyla şehir toplu ulaşımı bir yandan otobüslerle, diğer yandan elektrikli tramvay ve motorlarla büyük aşamalar göstermiştir. Elektrikli trenler yükseltilmiş hatlarda buharlı lokomotiflerin yerini alırken (1895), yeraltına girerek şehirlerin yollarını kullanmadan toplu taşımın sorunlarına çözümler getirmeye başlamıştır. 18 Bu arada ilk defa 1883 de İrlanda da yapılan monoray, asılı ve üzerinde koşulan sistemler gelişmiş, toplu taşımacılığa yeni boyutlar kazandırmıştır. Kara toplu taşımacılığında gelişme yukarıda dünyada açıkladığım gibi oluşurken, ülkemizde iilk atlı tramvay 1869 yılında çalışmaya başlamış, 1913 yılında elektrikli hale getirilmiştir. Yine bu dönemde ilk tünel 1874 yılında Karaköy ile Beyoğlu arasında 600 m. uzunluğunda yapılarak günümüze kadar etkin taşıma görevini yapmıştır yılında çıkarılan Belediye İstatistik mecmuasında şehirde çalışan tramvay adedinin 1335 olduğunu belirtmektedir A.Keskin, Ulaşım ve Şehirsel Yerleşme İlişkileri Üzerine Bir Araştırma, İ.T.Ü. Mim. Fak. Yayını, 1975, s Belediye İhsaiyet (İstatistik) Mecmuası, Matbaa-ı Osmaniye, İstanbul,

24 Dolmuş, Minibüs Tramvayla toplu taşımın oldukça gelişmiş olduğu 1914 ler Amerika sında dolmuşçuluğun ortaya çıktığı görülür. Otomobil üretiminin arttığı bu yıllarda orta gelirlilerde bu araçla seyahat etmek istiyor ve sahip olamayanlar belli bir pay ödeyerek dolmuş olarak kullanıyorlardı. Jitney olarak adlandırılan bu dolmuşlar Amerika da 1915 yılında e ulaşmışlar ve güçlü tramvay şirketlerine rakip olacak bir boyuta erişmişlerdir. Daha sonraki yıllarda ancak kanuni önlemler getirilerek Jitney lerin çalışmasına mani olunmuştur. Dolmuş, taksi bedelini ödemeye gücü yetmeyen şehirlilerin ve oldukça geniş bir kitlenin otobüs durağında saatlerce beklemek yerine tercih ettiği bir tür olarak Türkiye de ortaya çıkmış ve giderek şehir ulaşımının ayrılmaz bir parçası olmuştur. Başlangıçta kaptı-kaçtı denilen station wagon ların yaptığı bu hizmet, sonraları yolcusu bol hatlarda strapontenli arabalar tarafından üstlenilmiş daha sonra her türlü otomobille yapılır olmuştur. İlk dolmuşun Türkiye de kim tarafından işletilmeye başlandığı bilinmiyor. Fakat dolmuşun resmen tanınması 1939 yılı içinde İstanbul Belediye Meclisi nin kararı ile olmuştur. Zamanla montaj endüstrimizin ürünü olan minibüsler 10 kişiden fazla yolcu taşımak üzere devreye girmişlerdir Demiryolları Toplu taşımacılıkta her zaman başta yer alan demiryolları Osmanlı döneminde yabancı şirketlere verilmiş imtiyazla ülkemize girmişlerdi. Cumhuriyetin ilanında millileştirilen demiryolu şebekesi 3876 km. tutuyordu. Olumlu yönde uygulanan demiryolu politikasıyla demiryollarımız kısa dönemde 8135 km. uzunluğuna erişti. Ancak 1950 lerde başlayan karayolu önceliğiyle ihmal edilmiş olmasına rağmen 15

25 İstanbul banliyö hatları geçirdiği gelişme sayesinde etkin toplu taşıma görevlerini sürdürmüştür Toplu Taşımda İşletme Yöntemleri Duruş Türlerine Göre Her Durakta Duruş (All-Stop Operation) Bu tarz işletmecilikte araçlar duraklarda yolcu olup olmaması dikkate alınmadan dururlar. Yolcu sayısının çok olduğu katarlarda sürücü yolcu iletişiminin zor olduğu raylı taşımlı hatlarda bu yöntem uygulanmaktadır. Bu yöntemde her durakta durma sonucu ortalama hız düşmekte ve yolculuk süresi uzamaktadır. Banliyö trenleriyle metrolar bu tarz işletmelere örnek gösterilebilir Yolculu Durakta Duruş (On-Call Stop Operation) Araçtaki yolcu sayısının sürücü ile iletişimi sağlayacak miktarda olduğu hallerde ve aracın sürati durakta bekleyenlere göre durma olanağı sağlayabilecek mertebede olması halinde kullanılan yöntemdir. Araç içinde iniş isteği olmayan ve durakta bekleyen yolcu, olmadığı hallerde o durakta durmadan geçmektedir. Böylece araçlar gereksiz yere yolcu iniş ve binişi olmayan durakları atlayarak ticari sürati daha yüksek tutabilmektedirler. Tramvay ve otobüs işletmeciliğinde bu tarz genellikle uygulanmaktadır Yolcu İsteğiyle Duruş (Demand Stop Operation) Bu tarz işletme, genel olarak araçların küçük yolcu sayısının az olduğu hallerde uygulanmaktadır. Şehirlerin düşük yolcu istemi doğuran kesimlerinde az yoğun bölgelerinde kullanılmaktadır. Bu yöntem yolcu sayısının az ve bölge içinde dağınık bulunduğu hallerde, belirlenen duraklarda yolcuların toplanması yürüme uzaklığını aşırı arttırdığı için kullanılmaktadır. Bu yöntemde yolcular güzergâhın 16

26 herhangi bir noktasında talep karşılığı inme-binme yapabilmektedir. Bu tarz duruş yapan işletmeler genellikle çağrılı-taşım (Dial-a-Ride), ile değişik şekliyle belirli güzergâhlı, duraksız minibüs-midibüs işletmeleri (Hail-a-Ride) veya dolmuş türündeki ara-toplu ulaşım (Para-transit) sistemleridir. Bu yöntemde durak sayısı teorik olarak sonsuz gibi görünmekle beraber, gerçekte yolcu sayısının iki katını geçememektedir. Toplu taşım sistemlerinin kapasite, hız ve durak aralığı gibi birbirleriyle yakın ilişkili özellikleri, genellikle duruş biçimiyle de bir uyum içindedir. Ancak çelişkili gibi görünen yüksek kapasite ve hızlı raylı taşım araçlarının yukarıda belirttiğimiz nedenlerle her durakta durma zorunluluğudur. Bu durumun sonucu raylı taşım duraklarının büyük aralıklarla yapılması gerekmektedir. Raylı taşımda ve bazen de otobüs işletmelerinde sık durak yapmanın sakıncalarını azaltmak için, daha sonra değineceğimiz durak atlama, ekspres servis, ve bölge işletmeciliği yöntemleri ortaya çıkmıştır Duruş Sayılarına Göre İşletme Yöntemleri Şehirsel yerleşmelerin farklı arazi kullanımı sonucunda yolculuk istemleri gün boyu sürecince önemli farklılaşmalar göstermektedir. Bu nedenle herhangi bir toplu taşım güzergâhında farklı sayıda ve özellikte durak istemleri belirlenebilmektedir. Bir konut bölgesinin sabah zirvesindeki ulaşım istemi şehrin merkezine veya başka bir toplu taşım aracının aktarma noktasına yönlenmekte, zirveden sonra ise istem düşmekte iniş-binişler ara duraklara daha dengeli olarak dağılmaktadır. Böylece zirve saatte konut bölgesinde sık ve çok durak ile toplanan yolcular varış yerinde bir noktada indirilmektedir. Böylece, şehirlerin yerleşme özelliklerine bağımlı olarak yolcuların durak istemlerinin sayılarına göre üç tür işletme şekli ortaya çıkmaktadır: Çok duraklı, az duraklı ve tek duraklı işletmeler. Bu durumda 9 ayrı işletme biçimi oluşmaktadır. Ancak bunlardan üçü sabah ve akşam zirvelerinde ters yönde benzer hareketler 17

27 olduğu için sonuçta durak sayısına bağlı olarak 6 farklı işletme biçimi ortaya çıkmaktadır Çok Duraktan-Çok Durağa (Many-to-Many) Güzergâhın yaklaşık yarısındaki duraklar ile ikinci yarısındaki duraklar oldukça eşit bir dağılımla oluşu bu işletmeyi belirlemektedir. Genellikle zirve dışı saatlerde oluşan yolcular bu tür durak istemi gösterirler. Arazi kullanım kararları doğrultusunda yolculuk doğuran (konut-işyeri) işlevler, güzergâh üzerinde az yoğunlukta, yaygın ve eşit dağılımı sonucunda bu tür bir işletme söz konusu olmaktadır Çok Duraktan-Az Durağa (Many-to-Few) Bu tür işletme, toplu taşım güzergâhının bir ucunda oluşan yaygın ve az yoğun yolcu talebinin diğer ucunda, yoğunlaşmış birkaç noktaya ulaşma istemiyle meydana gelmektedir. Güzergâh üzerinde birkaç noktada aynı tür kullanım (işyeriticaret gibi) egemen olabileceği gibi, bu iki-üç nokta farklı kullanışların merkezide olabilir. Ters yönde, örneğin akşam zirvelerinde işyerlerinden konut yörelerine, oluşan hareket ise az duraktan-çok durağa istemini oluşturmaktadır Az Duraktan-Az Durağa (Few-to-Few) Bu tarz işletme, güzergâhın iki kesiminde de yolculuk istemlerinin birkaç noktada oluşmasıyla belirlemektedir. Arazi kullanma kararları yanında, ticari hızı artırmak amacıyla çok duraklı kesimlerde duruş sayısını azaltarak da bu yöntem kullanılabilmektedir Çok Duraktan-Tek Durağa (Many-to-One) Çok duraklı konut alanlarından toplanan yolcuların, merkezde veya bir aktarma noktasında tek durakta boşaltılması bu tür işletmeyi oluşturur. Tipik banliyö 18

28 yerleşmelerinde bu tarz işletmeler görülmektedir. Örnek olarak Haydarpaşa, Sirkeci raylı taşım sistemleri ile Kadıköy otobüs işletmeleri en uygunları olarak gösterilebilir. Ters yönde, akşam zirvesinde ortaya çıkan istem ise tek duraktan çok durağa yönelmeli işletmeye örnek olmaktadır Az Duraktan-Tek Durağa (Few-to-One) Bir önceki biçime benzemekle beraber, birkaç noktada yoğunlaşan binme istemlerinin, tek noktaya yönelmesiyle meydana gelmektedir Tek Duraktan-Tek Durağa (One-to-One) Tek noktadan başlayarak tek noktaya yönelen yolculuk istemleri bu tür işletmeyi oluşturursa da uygulamada en az görülen işletme türüdür. Kartal-Yalova, Beşiktaş- Üsküdar bağlantıları örnek olarak gösterilebilir Güzergâh Seçimine Göre İşletme Yöntemleri Klasik toplu taşım sistemlerinde güzergâhların sabit değişmez olduğu bilinmektedir. Ancak düşük yoğunluklu konut bölgelerinde günün her saatinde ve haftanın her gününde yolculuk istemleri çok değişik olmaktadır. Bu sebepten yolcuları en az yürümeğe mecbur bırakacak durak yerlerini saptamak zorlaşmaktadır. Çözüm olarak düşünülen esnek güzergâhlı işletmeler üç değişik uygulama ortaya çıkartmış bulunmaktadır Sabit Güzergâhlı (Fixed Route) İşletme Klasik toplu taşım işletme biçimi olarak sabit güzergâh, günlük ve haftalık yolculuk taleplerine rağmen, geçerli kabul edilmektedir. Böyle değişmeyen bir güzergâh saptanırken, belirli bir zaman içinde yolculuklarını başlangıç ve bitiş noktaları göz önüne alınarak, şehrin ulaşım strüktürü, trafiğin özellikleri ve kullanılan araç türleri hesaba katılmaktadır. Sabit güzergâhlı işletme günlük, haftalık değişmelere karşın 19

29 aynı kalarak, şehrin gelişme eğilimleriyle bağdaşamamaktadır. Diğer yandan arazi kullanma ulaşım etkileşimi açısından şehrin gelişmesinde bu sabit güzergah en kuvvetli etken olmaktadır. Örneğin Londra metrosunun yapımı sırasında Golden Green hattı gösterilebilir Esnek Güzergâhlı (Flexible Route) İşletme Çoğunlukla alçak yoğunlukta yolculuk istemi olan dağınık konut bölgelerinde günün zirve ve zirve dışı zamanlarında yolcu isteğine ve aracın doluluk oranına göre sabit güzergâhlı bazı kesimlerin değişebilmesiyle esnek güzergâhlı işletme şekli meydana gelmektedir. Esnek güzergâhlı kesim bütünün sınırlı bir bölümünde oluşmaktadır. Belirli güzergâhtan sapmalar (route deviation) bazen önceden belirlenmiş yollar ile bazen de yolcu istemi ile sürücünün kararı sonucu yeni güzergâh ile yapılmaktadır. Bazı uygulamalarda, önceden belirlenmiş değişik güzergâhlar zirve saatlerinde küçük ringler yaparken, zirve saatleri dışında daha geniş ringler kullanılarak, yolculuk isteminin maksimum olduğu zamanlarda daha sürekli ve daha çok yolcu taşıma imkânı sağlamaktadır. Gün içinde yapılan güzergâh değişiklikleri yanında haftanın değişik günlerinin yolculuk istemlerine uygun güzergâh seçimleriyle işletmeye olumlu bir esneklik kazandırılabilmektedir. Bazen de sabit güzergâh üzerinde yolcu toplayan araç dolunca, tamamlaması gereken sabit güzergâhtan saparak daha kısa yoldan merkeze yönelmesi esnek güzergâh işletmelerinde sık rastlanan bir işletme şekli oluşturmaktadır. 20

30 Dinamik Güzergâhlı (Dynamic Route) İşletme Yolculuk istemi düşük olan bölgelerde, minibüs-midibüs gibi araçların kullanıldığı bu tarz işletmelerde, önceden saptanmış bir belkemiği güzergâh bulunmasına rağmen, yolcu istekleriyle bu güzergâh değişebilmektedir. Yukarıda söz ettiğimiz çağrılı-taksi (Dial-a-Ride) işletmelerinde de güzergâh yolcu istemiyle oluşmakta, isteklere göre, güzergâh ya da kumanda merkezinde ya da sürücü tarafından belirlenmektedir Zaman Tarifesine Göre İşletme Yöntemleri Klasik toplu taşımın her türü belirli zaman tarifelerine bağlı olarak yapılması son gelişmelerle yumuşatılmış ve yolculuk istemlerinin değişkenliğine uyum sağlayacak yönelimler kabul edilmiştir. Böylece toplu taşım işletmeleri zaman tarifeleri bakımından üç grupta özetlemem uygulamalar ortaya koymuştur Sabit Tarifeli İşletme Toplu taşım hizmetleri önceden belirlenmiş ve ilan edilmiş tarifesiyle yapılmaktadır. Tarifeler ya önceden saptanmış bir tablo ile her duraktan geçiş saatleri tespit edilir ya da gün boyu değişen bir zaman aralığı ile duraklardan araçların geçişi, örneğin zirve saatlerinde 5 dakikada bir, zirve dışı saatlerde 15 dakikada bir olarak saptanır. Sabit tarifeli işletmecilikte yolcuların tarifeye uyma zorunluluğu karşısında tarifelerde mümkün olduğu kadar yolculuk istemlerine uyumlu olacak şekilde düzenlenir. Böyle olmakla beraber tarifelerin sabitliği ile istemlerin uyumsuzluğu belli bir düzeye kadar çözülebildiği için aşağıda belirteceğimiz daha uygun sistemler önerilmiştir. 21

31 Esnek Tarifeli İşletme Belirli tarifeli toplu taşım araçlarının işletildiği bazı güzergâhlarda, yolculuk istemi arttığı hallerde o anda verilen kararla ek tarifesiz seferler konması esnek tarifeli işletmeleri oluşturmaktadır. Bu tarz işletme dakika aralıkla otobüs işletilen güzergâhlarda kullanılmaktadır. Şöyle ki araç sıklığı bu aralıkların altına düşen hatlarda yolcular tarifeye bağımsız olarak duraklara geldiğinden bu ek seferler etkili olamamaktadır. Bazı batı ülkelerinde sakatlar için uygulanan işletmelerde yolcular bir gün öncesi telefonla adreslerini, gidecekleri yeri ve tercih ettikleri saati bildirerek, midibüs tipi araçlara bu isteklere göre esnek bir tarife yapılması mümkün olmaktadır Tarifesiz İşletme Çağrılı taşım işletmesinde yolcuların evlerinden veya duraklardan telefonla yerlerini sayılarını ve gidecekleri yerlerini sayılarını ve gidecekleri yeri işletme merkezine bildirmeleri sonucu istemleri en kısa zamanda karşılayacak biçimde çalışan sistemler tarifesiz işletmeciliğe örnek olmaktadır. Tarifesiz işletmecilik istemi karşılayan (demand responsive) para transit sistemlerinden biri olarak kullanılmaktadır. Çağrıların telefon telsiz ve bilgisayar kullanılarak düzenlenmesi hallerinde pahalı bir sistem görünümü vermektedir Toplu Taşım Ücret Uygulamaları Toplu taşım sistemlerinin hizmet düzeyi, araç, personelden başka ücret sistemi, ücret sistem, ücret toplama biçimi ve yönetim şekli gibi özelliklerle saptanabilir. Toplu taşım hizmetlerinde üç farklı ücretlendirme yapılabilmektedir: 22

32 Ücretsiz İşletmecilik Bu tarz işletmelerde yolcular herhangi bir ücret ödemeden toplu taşım araçlarını kullanırlar. İşletmenin zorunlu giderleri, diğer kamu hizmetleri (elektrik, su, gaz) ücretlerine eklenen ufak zamlarla karşılanır. Ücretsiz işletmecilikte bilet basma, dağıtım, kontrol ve muhasebe gibi, iniş ve binişlerde bilet alma yüzünden gecikme olmadığından zaman kazanılmakta ve işletmenin ticari hızı artmaktadır. Ancak ücretsiz yolculuk nedeniyle sistem üzerine gereksiz ve yeni yolcuların yüklenmesi önlenememektedir. Diğer yandan toplu taşım araçlarını kullanmayan nüfus gereksiz yere onlara katkıda bulunmak durumunda bırakılmış olacaktır. Bu uygulama örnekleri nüfus içinde gelir ve hareketlilik farkları olmayan İskandinav ülkelerinde görülmektedir Tek Tip Ücret Bütün yolculukların aynı ücretle yapılmasıyla ortaya çıkan bu sistemde, uzun yolculuk yapanların masrafına, kısa yolculuk yapanlar katkıda bulunmaktadır. Otobüs işletmeleriyle, metrolarda kullanılan tek tip ücret işletmeye ve yolcuya kolaylıklar sağlamaktadır Aşamalı Ücret Gidilen yolla orantılı olarak ücretin artışını sağlamak üzere güzergâh bölge bölge ayrılarak yapılan bu ücretlenme sisteminden, ödenen Azaklığı geçen yolcuların kontrolü için sürücüden başka biletçiye de gereksinim doğmaktadır. Yapılan yolcukla doğru orantılı olarak saptanan bu aşamalı ücret sisteminde para bozmak nedeniyle ödeme işleminin süresi uzamasına karşın gittikleri uzaklığa göre ücret ödediklerinden eşitlik ilkesi sağlanmaktadır. 23

33 2.4. Ücret Ödeme Yöntemleri Ücret ödeme biçimleri öncelikle araçta ve yerde almak üzere ikiye ayrılırlar. Araçta ödemeler ise durakta araç girişinde veya araç hareket halindeyken yapılabilmektedir Araca Binerken Ücret Ödeme Bu ücret ödeme yöntemi çoğunlukla biletçisiz işletmelerde uygulanmaktadır. Sürücüye ödeme yaparak bilet alma yanında, sürücünün yanında bulunan elektronik cihaza, daha önceden alınmış kartlara kontör yüklemek suretiyle, basılarak biniş sağlanabilmektedir. Banliyölerden merkeze yönelen güzergâhlarda, durak sayısı ve duraklarda binen yolcu sayısı az olduğu zaman sürücü aşamalı ücretin üstünü vermekte para bozabilmektedirler. Bu arada harcanan zaman, yolcu sayısının yüksek olduğu hatlarda ise zaman kaybını azaltmak amacıyla yarı otomatik bilet makineleri veya kumbara sistemiyle, tek ücret yöntemi tercih edilmektedir Araç Halindeyken Ücret Ödeme Sürücüden ayrı olarak bir biletçinin veya bilet veren otomatik bir makinenin yardımıyla araca binme süresi hızlandırılmaktadır. Otomatik makinelerle bilet verildiği hallerde, bilet almadan geçen yolcuları zaman zaman binen kontrolörler tespit ederek yüksek cezalı bilet kesmektedirler. Böylece yolcular kurallara uymaya zorlanırken işletmenin de zarar etmemesi sağlanmaya çalışılmaktadır Araca Binmeden Ücret Ödeme Bu ödeme türünde araca binme sırasında genellikle ortaya çıkan gecikmeleri azaltma yanında günlük gelirin toplanması işlemlerini kolaylaştırır. Bir de biletin geçerliliği oranında belli bir süre önceden, taşıma ücretinin işletmecinin eline geçmesine imkân verir. 24

34 Araca binmeden ücret ödeme iki şekilde uygulanmaktadır: Tek Yolculuk İçin Ödeme Turnikeli sistem olarak belirlenen bu tür ödemeler genellikle metro ve banliyö trenlerinde görülür. İstanbul Tünel inde olduğu gibi ücret tek yolculuk (bazen de gidiş-dönüş) için araca girmeden bilet alınmakta ve belirli bir kontrol yerinden (turnike) geçtikten sonra araca binilmektedir. Turnikeler işletme personeli tarafından veya elektronik sistemle kontrol edilebilmektedir. Turnike geçildikten sonra başka bir kontrol gerekmediğinden araca binme eylemi kolaylaşmakta gecikme olmamaktadır. Metro, vapur, tren gibi toplu taşım araçlarında etkin olarak kullanılan bu sistem çok duraklı otobüs işletmelerine uygun gelmektedir Çok Sayıda Yolculuk İçin Ödeme Bu tür ödeme, yolculuktan önce belirli süreler için geçerli abonman biletleri, kartları, pasoları genellikle indirimli bir ücret ile gişelerden alınmasıyla yapılır. Ayrıca binmedeki zaman kaybının azalması yanında yolcu ve işletme için kolaylıklar sağlanmaktadır. Abonman biletleri günlük, haftalık, aylık veya mevsimlik olarak satışa sürülür. Yolcular gereksinmelerine göre bir tip seçerek indirimden yararlanırken, zirve saatlerin gişe önü kuyruklarından da kurtulmuş olurlar. İşletme de ücretleri toptan olarak belli bir süre önce toplanmış olmaktadır Toplu Taşım İşletmelerinde Yönetim ve Denetim Tolu taşım sistemlerinin hazırlanması, araçların ve personelin hatlara dağıtılması, işletmenin tecrübe ve birikmiş gözlemlerine dayanarak deneme yanılma yöntemiyle yapıla gelmiştir. Günümüzde, bu işler karmaşık bilgisayar programlarına yaptırılabilmektedir. İşletmede bulunan araçların özellikleri, personelin durumu, güzergâhların yolcu sayılarını, zaman ve mekân içinde kaydeden bilgisayar, bu girdilere göre en uygun hizmet dağılımını yapabilmektedir. 25

35 Tarifeler en uygun biçimde yapılmış olsalar dahi gün boyu değişen yolculuk isteklerini karşılayabilmek için işletmenin araçları tarifeye uyumlu olarak işletebilmesi etkin yönetim be kontrol gerektirmektedir. Önceden belirtilmiş tarife gereği duraklardan belli saatlerde geçmesi gereken otobüslerin gecikmesi halinde yolcular için zaman kaybı yanında, hizmetin aksaması ve verimin düşmesi söz konusu olacaktır. Otobüs işletmelerinde, bir duraktan geçen araçlar 10 dakikadan fazla aralıklarla çalıştırıldığı hatlarda yolcular geçiş saatlerine göre durağa gelirken, sefer aralıklarının 10 dakikanın altına düştüğü hatlarda yolcular tarifeyi dikkate almadan 10 dakikayı geçmeyecek bir süre beklemeyi hesaplayarak durağa gelmektedir. Genellikle gelişmiş ülkelerde bu süre bazı banliyö hatları dışında 10 dakikayı aşmazken, toplu taşım hizmetlerinin yeterince görülmediği gelişme aşamasında olan ülkelerde bir saate varmaktadır. Örneğin, Budapeşte şehrinin merkezinde otobüs duraklarında 1979 yılı nisan ayında yapılan gözlemler otobüslerin durağa zirve saatlerinde saniyede bir geldiğini göstermiştir. Bu etkin işletmeye karşın İstanbul da 40 ila 45 dakika otobüs beklenen hatlar olduğu gözden kaçmamaktadır. Otobüs işletmelerinde kontrol bilhassa sık aralıklı çalışan hatlar için gerekli olmaktadır. Otobüslerin duraklardan tarifeye göre belirli zamanlarda geçebilmesi için güzergâhta gecikmelerin olması gerekmektedir. Gecikme olması halinde, geciken otobüs birikmiş yolcular tarafından gereğinden fazla yüklenirken bir yandan yolculuk konforu azalmakta, araca binme sürecinin uzamasıyla da gecikme daha fazlalaşmaktadır. Buna ek olarak arkadan gelen otobüs durakta yeteri kadar yolcu bulamayıp gereğinden az yolcu ile seyahat ederken, duraklarda binenlerin az oluşundan zaman kazanarak çoğunlukla öndeki otobüse yetişmektedir. Eğer işletmede aynı hattı kullanan araçların birbirlerini geçmesine müsaade edilmiyorsa, öndeki gereğinden fazla dolu arkadaki ise 26

36 gereğinden boş olarak yollarına devam etmekte, böylece işletmenin verimi düşmektedir. Yukarıda açıklanan gecikmelerim, zaman kayıplarının ve işletme randımanının olumsuz yönlerinin giderilmesi için işletmelerin devamlı olarak kontrol edilmesi gerekmektedir. İşletme hatlarının, tarifelerine uygun olarak çalışması için uygulanan kontrol sistemleri 5 değişik şekilde yapılmaktadır. Çeşitli teknoloji seviyelerine göre basitten karmaşığa giden bu idare ve kontrol mekanizmalarının en basiti ülkemizde de uygulanan hareket memurluğu kanalıyla hatların başlangıç noktalarında hareket saatlerini tarifeye uyumlu biçimde başlatılmasıyla yapılandırılır. Bu sistemde, güzergâhın bir noktasından araçların tarifeye göre hareket etmesi sağlanarak, gecikmelerin bir sonraki sefere etki yapmamasına çalışılmaktadır. Bu yöntem, hareket noktasından sonra, hat boyu aracın boş veya dolu olduğunu, nerelerde gecikmeye uğradığını saptayamamakta, ancak çıkış noktasında tarifeye uyumu sağlanabilmektedir. Bu yöntemin daha etkin olabilmesi için güzergâh üzerinde ikinci bir nokta seçilerek, oradan geçişlerin ve yolcu durumlarının hareket memurluğuna bildirilmesi gerekmektedir. İşletme seviyesine göre bu bağlantı telefon veya telsiz hazlarıyla yapılarak işletmenin etkinliği arttırılabilmektedir. İşletmelerin daha iyi kontrolü için bir önceki sistemdeki ikinci noktadaki personeli kaldırarak yerine araçlara telsiz telefon takılmakta, güzergâhın her noktasında sürücünün hareket memurluğuyla haberleşmesi sağlanmaktadır. Araçların bir kısmının telsizli olması dahi işletmenin olumlu çalışmasında etkili bir kontrol yöntemi olanağı vermektedir. Daha ileri bir aşama taşıt tanıma yöntemi (vehicle identification system VIS) olmaktadır. Otobüslere monte edilen bir verici devamlı olarak aracın kod numarasını yayınlamaktadır. Güzergâh boyunca önemli noktalara yerleştirilen alıcılar, işletme süresince hangi aracın hattın neresinde olduğunu merkeze 27

DLH Genel Müdürlüğü Kentiçi Raylı Toplutaşım Kriterleri Ve Mevzuatın Geliştirilmesi Đşi

DLH Genel Müdürlüğü Kentiçi Raylı Toplutaşım Kriterleri Ve Mevzuatın Geliştirilmesi Đşi EK - ETÜDÜ VE TOPLU TAŞIM FĐZĐBĐLĐTE ETÜDÜ TEKNĐK ŞARTNAME Tablo-1: Mevcut Bilgilerin Toplanması Çalışmalarının Kapsamı Kent ile Đlgili Genel Bilgiler (coğrafi, tarihi, ekonomik yapı ve turizme yönelik

Detaylı

UTY nin esas amacı, yol ağını kullanan araç sayısını azaltırken, seyahat etmek isteyenlere de geniş hareketlilik imkanları sağlamaktır.

UTY nin esas amacı, yol ağını kullanan araç sayısını azaltırken, seyahat etmek isteyenlere de geniş hareketlilik imkanları sağlamaktır. ULAŞTIRMADA TALEP YÖNETİMİ (UTY) NEDİR? Basit olarak, UTY programları bir araçtaki kişi sayısını arttırarak ya da seyahat zamanını ya da ihtiyacını etkileyerek taşımacılık sistemlerinin hareket kazandırdığı

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 41

ÖĞRENME FAALİYETİ 41 ÖĞRENME FAALİYETİ 41 AMAÇ: RAYLI SİSTEMLER ALANI Bu öğrenme faaliyeti sonucunda Raylı Sistem alanındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Ülkemiz demiryolu tarihi üç dönem

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı 3.6.1. Ulaşım Tipleri Yaşam Kalitesi Grubu araştırmaları çerçevesinde şehir yönetimi açısından önem taşıyan halkın beğeni ve eğilimleri, kamu hizmetlerinin kullanım özellikleri, ulaşım ilişkileri, gibi

Detaylı

Trafik Mühendisliğine Giriş. Prof.Dr.MustafaKARAŞAHİN

Trafik Mühendisliğine Giriş. Prof.Dr.MustafaKARAŞAHİN Trafik Mühendisliğine Giriş Prof.Dr.MustafaKARAŞAHİN Trafik Nedir? İnsanların ve/veya eşyaların bir yol boyunca hareketidir.? Trafik Problemi: Trafik miktarı ile yol kapasitesi arasındaki dengesizlik sonucu

Detaylı

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Ulaştırma mühendisliği, insan ve yükün güvenli, yeterli, ekonomik ve doğa koşullarına uygun bir biçimde taşınabilmesini sağlayacak ulaşım sistemlerinin ve bileşenlerinin

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE ULAŞIM HİZMETLERİ 26.11.2011

YEREL YÖNETİMLERDE ULAŞIM HİZMETLERİ 26.11.2011 YEREL YÖNETİMLERDE ULAŞIM HİZMETLERİ 26.11.2011 5216 sayılı kanunda; Büyükşehir Belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve

Detaylı

ULAŞTIRMA. Yrd. Doç. Dr. Sercan SERİN

ULAŞTIRMA. Yrd. Doç. Dr. Sercan SERİN ULAŞTIRMA Yrd. Doç. Dr. Sercan SERİN 2 1-GİRİŞ Ulaştırma 3 Yol Nedir? Türk Dil Kurumu Sözlüğüne göre Yol: 1. Karada, havada, suda bir yerden bir yere gitmek için aşılan uzaklık 2. Karada insanların ve

Detaylı

T.C. ULAġTIRMA BAKANLIĞI Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü

T.C. ULAġTIRMA BAKANLIĞI Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü GENELGE (2009/KUGM- 23 /YOLCU) ĠLGĠ: 29/12/2006 tarihli ve 2007/KUGM-21/YOLCU Numaralı Genelge, Bilindiği gibi, ülkemizde Bölgesel Hava Taşımacılığı nın gösterdiği hızlı gelişmeye paralel olarak, havayolu

Detaylı

T.C. ORDU BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU BAŞKANLIK MAKAMINA. Gelirin Adı

T.C. ORDU BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU RAPORU BAŞKANLIK MAKAMINA. Gelirin Adı KONU: Ordu Büyükşehir Belediyesinin 2014 yılı Ücret Tarifesi. KOMİSYON İNCELEMESİ: Büyükşehir Belediye Meclisimizin 08/05/2014 tarihli toplantısında 5 inci gündem maddesi olarak görüşülüp komisyonumuza

Detaylı

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ Cumhuriyetin 1950 yılına kadar olan döneminde, doğru bir ulusal politika ile demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilmiştir. leştirilen atılım sonunda, ülkenin

Detaylı

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1. Ulaştırma Ulaştırma; sermaye, işgücü, hizmetler ve malların ülke düzeyinde ve uluslararası düzeyde en hızlı biçimde hareket etmesi için büyük önem arz etmektedir. Bu altyapının güçlü olmasının yanı

Detaylı

ÇALIŞMA VE DİNLENME SÜRELERİ

ÇALIŞMA VE DİNLENME SÜRELERİ ÇALIŞMA VE DİNLENME SÜRELERİ 1. Ticari amaçla yolcu ve yük taşıyan motorlu araç sürücüleri sürekli en fazla kaç saat araç kullanabilirler? a) 4 saat b) 6 saat c) 4.5 saat d) 3 saat 2. Tek şoför 24 saatlik

Detaylı

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dün,bugün,yarın

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dün,bugün,yarın KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Dün,bugün,yarın Mayıs, 2014 diye çıktık yola Yollar İnsanoğlunun ortak mekanı... Yollar, insanın ileriye yolculuğudur, zamanla yarışıdır toplumların. Yol, ülke kalkınmasına,

Detaylı

Altında ilave panel levha var ise sürücüler belirtilen hususlara uymak zorundadırlar

Altında ilave panel levha var ise sürücüler belirtilen hususlara uymak zorundadırlar 4) DURAKLAMA VE PARK ETME İŞARTLERİ Park Etmek yasaktır Bu levhanın bulunduğu yol kesimlerinde park etmenin yasaklanmış olduğunu bildirir. Duraklamak serbesttir Ancak duraklama 5 dakikayı geçerse Park

Detaylı

Kent içi ulaşım Modları Üstün ve zayıf yönler. Dr. Hediye Tuydes Yaman IMO Ulaştırma Kurulu

Kent içi ulaşım Modları Üstün ve zayıf yönler. Dr. Hediye Tuydes Yaman IMO Ulaştırma Kurulu Kent içi ulaşım Modları Üstün ve zayıf yönler Dr. Hediye Tuydes Yaman IMO Ulaştırma Kurulu Başlarken... Ulaşım modlarının zayıf-güçlü yönleri... Kime göre? Neye göre? Kent içi ulaşım Karmaşık ağ yapısı

Detaylı

Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu. Önder Algedik

Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu. Önder Algedik + Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu Önder Algedik + İklim, Karbondioksit, Sıcaklık ilişkisi 394 ppm* * 2012 ortalaması, Mauna Loa + Daha fazla ısıtsak ne olur? 3 2 C İklimin Devrilme Noktası Kutup

Detaylı

DR. SAVAŞ ZAFER ŞAHİN

DR. SAVAŞ ZAFER ŞAHİN ANKARA DA ULAŞIMIN GELECEĞİ KARANLIK! Bu raporda kullanılan tüm bilimsel veriler ve görsel materyaller TMMOB DR. SAVAŞ Şehir ZAFER Plancıları ŞAHİN Odası Ankara Şubesi tarafından yayımlanan Ankarada Uygulanan

Detaylı

Bir Plansızlık Örneği: Deniz Kenti İstanbul da Denizin Ulaşımdaki Payının İrdelenmesi

Bir Plansızlık Örneği: Deniz Kenti İstanbul da Denizin Ulaşımdaki Payının İrdelenmesi TMMOB Gemi Mühendisleri Odası Gemi Mühendisliği Haftası 2015 10 11 Aralık 2015 Bir Plansızlık Örneği: Deniz Kenti İstanbul da Denizin Ulaşımdaki Payının İrdelenmesi İsmail Şahin Yıldız Teknik Üniversitesi

Detaylı

SAKARYA ULAŞIM ANA PLANI

SAKARYA ULAŞIM ANA PLANI VE ÖNCELİKLİ TOPLU TAŞIMA SİSTEMLERİ PROJELERİNİN HAZIRLANMASI SAKARYA ULAŞIM ANA PLANI ULAŞIM DAİRE BAŞKANLIĞI UKOME ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ EYLÜL, 2012 VE ÖNCELİKLİ TOPLU TAŞIMA SİSTEMLERİ PROJELERİNİN HAZIRLANMASI

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

Transport for London. Oyster ile dolaşmak

Transport for London. Oyster ile dolaşmak Oyster ile dolaşmak Oyster a Hoşgeldiniz Oyster, Londra'da otobüs, metro (Tube), tramvay, DLR (Docklands Demiryolu), London Overground (Londra Yer Üstü Ulaşım Hizmetleri) ve çoğu National Rail (Ulusal

Detaylı

TÜRKİYE DE ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNDE SORUNLAR VE EĞİTİM

TÜRKİYE DE ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNDE SORUNLAR VE EĞİTİM TÜRKİYE DE ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNDE SORUNLAR VE EĞİTİM Prof.Dr. Aydın EREL 1[1] 1. GİRİŞ Türkiye de ulaştırma sektöründe yaşanan sorunlar, ülke ekonomisine azımsanamayacak boyutta farkında olunamayan- zararlar

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi-NACE Kodları-H

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi-NACE Kodları-H www.isvesosyalguvenlik.com Mevzuat Bilgi Kültür - Haber Platformu İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi-NACE Kodları-H İŞYERİ TEHLİKE SINIFLARI LİSTESİ 18 Nisan 2014 Tarihli

Detaylı

Gelelim şehir içi ulaşım ücretlerine...

Gelelim şehir içi ulaşım ücretlerine... İSVEÇ ULAŞIM Kondüktöre nakit ödeme yapabilme seçeneği bulunmakta, ayrıca 20 yaş altı ve 65 yaş üstündeki kişiler için de indirimli bilet uygulaması bulunmaktadır. (Stockholm, İsveç) Bazı bölgelerde otobüs

Detaylı

Akbil den İstanbulkart a Elektronik Ücret Toplama Sistemi...

Akbil den İstanbulkart a Elektronik Ücret Toplama Sistemi... Akbil den İstanbulkart a Elektronik Ücret Toplama Sistemi... 1987 yılından beri, şehir insanının hayatını kolaylaştıran çözümler üretiyoruz. Nitelikli insan gücümüz ve tecrübemizle elektronik ücret toplama

Detaylı

Taşıtlar Taşıtlar Taşıtlar Deniz otobüsü Turistik yolcu gemisi Uçak

Taşıtlar Taşıtlar Taşıtlar Deniz otobüsü Turistik yolcu gemisi Uçak Otobüs Troleybüs İETT Hazırlayan: Bilge Nur Karagöz Tramvay Metro Jeff Greenberg / Photolibrary / Getty Images Turkey Feribot Deniz otobüsü Turistik yolcu gemisi Uçak İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. NASA

Detaylı

9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185 Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Mesleki Denetimde Çevresel Etki Değerlendirmesi Çekince Raporu Projenin adı: Residence Tower Müellifi:

Detaylı

2015 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2015 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 EMLAK MÜDÜRLÜĞÜ İ 1 Kapalı Katlı Otoparklar l.bölge (Beyoğlu, Beşiktaş, Fatih, Şişli, Bakırköy, Kadıköy)

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Strateji Geliştirme Başkanlığı Mart 2011 İÇERİK 1. Ulaşımda Enerji Verimliliği Nedir? 2. Enerji Verimliliğinde Ulaştırma Sektörünün Mevcut Durumu 3.

Detaylı

DAHA YAŞANABİLİR ŞEHİRLER İÇİN..

DAHA YAŞANABİLİR ŞEHİRLER İÇİN.. DAHA YAŞANABİLİR ŞEHİRLER İÇİN.. ÇİĞDEM ÇÖREK ÖZTAŞ KENTSEL GELİŞİM VE ERİŞİLEBİLİRLİK PROJELERİ YÖNETİCİSİ WRI Ross Sürdürülebilir Şehirler Merkezi tarafından hazırlanmıştır ULAŞIM VE KENTSEL ARAZİ KULLANIMI

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Sürdürülebilirlik daimi olma yeteneği olarak adlandırılabilir. Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılı tanımına göre: "İnsanlık, gelecek kuşakların gereksinimlerine

Detaylı

ORDU BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ULAŞIM KOORDİNASYON ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam Dayanak ve Tanımlar

ORDU BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ULAŞIM KOORDİNASYON ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam Dayanak ve Tanımlar ORDU BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ULAŞIM KOORDİNASYON ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ Meclis Karar Numarası : 2014/029 Meclis Karar Tarihi : 12.06.2014 Yürürlüğe Girdiği Tarih : 19.06.2014 Amaç ve

Detaylı

Çözümleri TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ. İSBAK A.Ş., İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirakidir.

Çözümleri TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ. İSBAK A.Ş., İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirakidir. Çözümleri TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ İSBAK A.Ş., İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirakidir. Trafik Mühendisliği İnsan-araç ve yol üçgeninde ulaşım çalışmalarının ve yatırımlarının temelini; planlama, projelendirme

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 EMLAK MÜDÜRLÜĞÜ İ 1 Kapalı Katlı Otoparklar l.bölge (Beyoğlu, Beşiktaş, Fatih, Şişli, Bakırköy, Kadıköy)

Detaylı

Recep Tayyip ERDOĞAN Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

Recep Tayyip ERDOĞAN Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yeni Türkiye yolunda, 2023 ulaşım hedeflerimizin yakalanmasında art arda dev adımlar atıyor, yolları bölüyor, dağları deliyor, gönülleri birleştiriyoruz. Recep Tayyip ERDOĞAN Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

Detaylı

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ ATAY, Çınar, KIRAÇ, Suna İnan. 19.yy İzmir Fotoğrafları Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Ens. Yayını. s.93 (1997) HAZIRLAYAN: SENEM ÖZGÖNÜL Kasım 2007 İZMİR VE FAYTON;

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU Tarih: 15 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 60 Katılımcı listesindeki Sayı: 57 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

KONU: İZMİR KÖRFEZİNDE TOPLU DENİZ ULAŞIMI

KONU: İZMİR KÖRFEZİNDE TOPLU DENİZ ULAŞIMI Urban Mobility in Mediterranean cities: Feedback and perspective KONU: İZMİR KÖRFEZİNDE TOPLU DENİZ ULAŞIMI İZDENİZ A.Ş. İZMİR Büyükşehir Belediyesi İl Sınırları içerisinde Deniz Yolcu ve Araç Taşımacılığını

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

1. Hatay Lojistik Zirvesi Açılış Sunumu Hatay ın Gelişmesi İçin Lojistik Çalışmalar 18 Ekim 2012

1. Hatay Lojistik Zirvesi Açılış Sunumu Hatay ın Gelişmesi İçin Lojistik Çalışmalar 18 Ekim 2012 1. Hatay Lojistik Zirvesi Açılış Sunumu Hatay ın Gelişmesi İçin Lojistik Çalışmalar 18 Ekim 2012 Atilla Yıldıztekin Lojistik Yönetim Danışmanı Atilla@yildiztekin.com Lojistik? Son 5 Yılda Türkiye de hazırlanan

Detaylı

İSTANBUL DA KENTİÇİ RAYLI SİSTEM YATIRIMLARI VE SİSTEM ENTEGRASYONU ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ GİRİŞ:

İSTANBUL DA KENTİÇİ RAYLI SİSTEM YATIRIMLARI VE SİSTEM ENTEGRASYONU ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ GİRİŞ: İSTANBUL DA KENTİÇİ RAYLI SİSTEM YATIRIMLARI VE SİSTEM ENTEGRASYONU ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ GİRİŞ: İstanbul da ulaştırma değerlerinden, toplu ulaşımın mevcut durumdan daha yüksek oranda kullanılabileceği

Detaylı

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 EMLAK MÜDÜRLÜĞÜ UYGULANACAK İ 1 Kapalı Katlı Otoparklar l.bölge (Beyoğlu, Beşiktaş, Fatih, Şişli, Bakırköy,

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr ULAŞIM 2023 kara taşımacılığı hedeflerinde, büyük merkezlerin otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir ve Afyonkarahisar

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN

TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK üyemiz, Bakan Yardımcımız, Milletvekilimiz,

Detaylı

Kentsel Planlama Ulaşım Planlaması Raylı Sistemler. Doç. Dr. Emine Yetişkul Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü

Kentsel Planlama Ulaşım Planlaması Raylı Sistemler. Doç. Dr. Emine Yetişkul Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Kentsel Planlama Ulaşım Planlaması Raylı Sistemler Doç. Dr. Emine Yetişkul Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Türkiye de Araba Sahipliği Gelişmekte olan ülkelerin 2002-2030 yılları

Detaylı

İSTANBUL ULAŞIM BİLGİ SİSTEMİNİN MEVCUT DURUMU ve GELİŞTİRİLMESİ

İSTANBUL ULAŞIM BİLGİ SİSTEMİNİN MEVCUT DURUMU ve GELİŞTİRİLMESİ İSTANBUL ULAŞIM BİLGİ SİSTEMİNİN MEVCUT DURUMU ve GELİŞTİRİLMESİ * Müge ÖRNEK, ** Hülya KARAOĞUZ ÖZET İstanbul Ulaşım Bilgi Sistemi, halen Ulaşım Planlama Müdürlüğü bünyesinde çalışmalarına devam etmektedir.

Detaylı

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER SİVAS İMALAT SANAYİİNDE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER Ülkemizin en önemli sorunlarından birisi sanayimizin niteliğine ve niceliğine ilişkin sağlıklı bir envanterin bulunmamasıdır. Bu

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş-

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- Hazırlayan Yrd. Doç. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi - Endüstri Mühendisliği Bölümü İşletme: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral Kampüs E1 Binası No. 309

KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral Kampüs E1 Binası No. 309 KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI İstanbul Bilgi Üniversitesi Santral Kampüs E1 Binası No. 309 5 Kasım 6 Kasım 7 Kasım 12 Kasım 1. Ders ULAŞTIRMA KAVRAMI ve TARİHÇESİ 2. Ders ARAZİ

Detaylı

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş Ders - III Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ Giriş Taşıma, taşınacak eşyanın bir başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki fiziksel hareketi

Detaylı

Kentsel Planlamada Toplu Taşımanın Yeri ve Kalite

Kentsel Planlamada Toplu Taşımanın Yeri ve Kalite Kentsel Planlamada Toplu Taşımanın Yeri ve Kalite Güzin AKYILDIZ ALÇURA Mustafa GÜRSOY Elektrikli Raylı Ulaşım Sistemleri Sempozyumu 2013 erusis 14-15 Haziran 2013 Sunum Planı Giriş Toplu Taşıma Sistemlerinin

Detaylı

KARMA KASKO SİGORTASI ASISTANS HİZMETİ ÖZEL ŞARTLARI

KARMA KASKO SİGORTASI ASISTANS HİZMETİ ÖZEL ŞARTLARI KARMA KASKO SİGORTASI ASISTANS HİZMETİ ÖZEL ŞARTLARI Hususi ve Kamyonet Kullanım Tarzları İçin Geçerli Yardım Hizmeti Özel Şartları A)Yardım Hizmeti Özel Şartları A. 1. Lehtar /lar Sigorta poliçesinde

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

ÖMER FARUK BACANLI. DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015

ÖMER FARUK BACANLI. DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015 ÖMER FARUK BACANLI DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015 * DTD hakkında Genel Bilgi, * Ulaştırma Sektör üne Genel Bakış, * Türkiye nin Ulaştırma Sektör ündeki Yeri, * Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi,

Detaylı

İstanbul da Yolculuk Hareketlerindeki Son On Yıldaki Değişimlerin Arazi Kullanımı -Ulaştırma İlişkisi Çerçevesinde Değerlendirilmesi

İstanbul da Yolculuk Hareketlerindeki Son On Yıldaki Değişimlerin Arazi Kullanımı -Ulaştırma İlişkisi Çerçevesinde Değerlendirilmesi İstanbul da Yolculuk Hareketlerindeki Son On Yıldaki Değişimlerin Arazi Kullanımı -Ulaştırma İlişkisi Çerçevesinde Değerlendirilmesi Haluk GERÇEK İTÜ İnşaat Fakültesi, Ulaştırma Anabilim Dalı, 34469 Maslak,

Detaylı

ULAŞIM. 1 Tablo 85 - AB 27 Ülkelerinin 1995-2008 Yılları 2 Ulaştırma ve GSMH Artış Oranları

ULAŞIM. 1 Tablo 85 - AB 27 Ülkelerinin 1995-2008 Yılları 2 Ulaştırma ve GSMH Artış Oranları ULAŞIM Günümüzde ekonomik, ticari ve sosyal ilişkilerin artması ve insanların daha uzak mesafelere daha çabuk, zamanında ve konforlu biçimde erişme isteği ulaşım sektörünün önemini arttırmıştır. AB 27

Detaylı

ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Ulaştırma Bakanlığından: ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmelik

Detaylı

Günümüz Dünyasında Elektrikli Ulaşım Oslo Istanbul Karşılaştırması

Günümüz Dünyasında Elektrikli Ulaşım Oslo Istanbul Karşılaştırması 2012 Günümüz Dünyasında Elektrikli Ulaşım Oslo Istanbul Karşılaştırması Mehmet Akif LEVENT Istanbul Büyükşehir Belediyesi 24.11.2012 İçindekiler İçindekiler... 1 Elektrikli Araçların Başkenti Oslo... 2

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 1 1- TEŞVİK MEVZUATININ DÜZENLENMESİNDEK TEMEL DEVLET POLİTİKALARINA UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖNERİLERİMİZ.

Detaylı

BURSA ULAŞIM ANA PLANI

BURSA ULAŞIM ANA PLANI BURSA ULAŞIM ANA PLANI 1 Ulaşım Ana Planı Nedir? Kent ve bölgelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasını sağlamak için bir Stratejik Konsept oluşturmaktır Gelecekte ulaşımın gereksinimlerinin gerçekleşmesi

Detaylı

TRAMVAY/METRO SÜRÜCÜSÜ (VATMAN)

TRAMVAY/METRO SÜRÜCÜSÜ (VATMAN) TANIM Tramvayı/metroyu şehir içinde güzergah hattı üzerinde kurallara uygun olarak kullanarak yolcu taşıma işini yapan kişidir. A- GÖREVLER - Tramvayı/metroyu yola çıkarmadan önce gerekli kontrolleri yapar,

Detaylı

Otopark Etüdleri. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Otopark Etüdleri. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Otopark Etüdleri Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Niçin Otopark Gereklidir? Karayolunda hareket halinde olan Her bir taşıt belli bir süre sonra kısa veya uzun süreli otoparka gereksinim duyacaktır. Arazi kullanım

Detaylı

İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI

İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI 1- GİRİŞ : Aliağa ve Nemrut Liman bölgelerinden başlayarak Horozgediği Liman sahasına

Detaylı

İktisat Tarihi II. XI. Hafta

İktisat Tarihi II. XI. Hafta İktisat Tarihi II XI. Hafta 19. yy da Ekonomik Gelişmeler 19. yy Avrupa da, sanayinin bir hayat tarzı olarak kesin zaferine şahit oldu. 19. yyda uluslararası ekonomik ilişkilerde ve devletlerin ekonomik

Detaylı

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu

Üretim Yönetimi. 3.1. Ürün Tasarımı 19.02.2012. 3.1.1. Ürün Tasarımını Etkileyen Faktörler. Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Üretim Yönetimi Bölüm 3. Üretim Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ http://scebi.ktu.edu.tr 3.1. Ürün Tasarımı Ürün tasarımı, ürünün fiziksel özelliklerini ve fonksiyonlarını açıkça

Detaylı

İstanbul İli. Trafik Eğilimleri Anketi

İstanbul İli. Trafik Eğilimleri Anketi LOJİSTİK UYGULAMALARI VE ARAŞTIRMALARI MERKEZİ İstanbul İli Trafik Eğilimleri Anketi Şubat, 2014 Fikri Mülkiyet Hakları Saklıdır ÇALIŞMA EKİBİ Bülent TANLA (Danışman) Prof. Dr. Okan Tuna (Koordinatör-Raportör)

Detaylı

İNTEK OTOGAR Otogar Yönetim Otomasyonu

İNTEK OTOGAR Otogar Yönetim Otomasyonu İNTEK OTOGAR Otogar Yönetim Otomasyonu Her türlü kontrollü ve hızlı araç geçiş sistemini(kartli GEÇİŞ, OGS, HGS v.b) destekleyen otomasyonumuz, otogar işletmelerinin iş süreçlerinin tam bir verimlilik

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

MEVCUT RAYLI SİSTEMLER 141,45 KM SIRA NO GÜZERGAH ADI UZUNLUK

MEVCUT RAYLI SİSTEMLER 141,45 KM SIRA NO GÜZERGAH ADI UZUNLUK 24.02.2014 MEVCUT RAYLI SİSTEMLER 141,45 KM SIRA NO GÜZERGAH ADI UZUNLUK (km) 1 TAKSİM - 4. LEVENT METROSU 8,5 2 **AKSARAY - HAVAALANI HAFİF METROSU 20,3 3 EMİNÖNÜ - ZEYTİNBURNU TRAMVAYI 11,2 4 İSTİKLAL

Detaylı

201 ı yılından itibaren bu sistemler otomatik olarak çalışmaktadır. Bu sistemler ücretli. geçiş tarifelerini, çalışma bilgilerini, hat

201 ı yılından itibaren bu sistemler otomatik olarak çalışmaktadır. Bu sistemler ücretli. geçiş tarifelerini, çalışma bilgilerini, hat Trafik yönetimi geliştirilmesi ve yolcu bilgilendirmelerinin zamanında teslim edilmesini sağlayan ; birincil olarak trafiği verimli kontrol etmekte, yönlendirmekte, tıkanıklık yönetimi sağlamakta, sıradışı

Detaylı

SWOT ANALİZİ GRUP-1: ESKİŞEHİR İN EĞİTİM ŞEHRİ OLMASI

SWOT ANALİZİ GRUP-1: ESKİŞEHİR İN EĞİTİM ŞEHRİ OLMASI SWOT ANALİZİ GRUP-1: ESKİŞEHİR İN EĞİTİM ŞEHRİ OLMASI Kuvvetli Yönler: 1.) Eskişehir in iki adet üniversiteye sahip olması (eğitimin kuvvetli olması çevreye dinamizm getirir) 2.) Genç nüfusun fazla olması

Detaylı

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL Melisa KORKMAZ Küreselleşen dünyada insan kendi yaşamını kolaylaştırmak amacıyla, ihtiyaçlarını karşılayacak birçok ürün icat etmiştir. İcat ettiği

Detaylı

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRE BAŞKANLIĞI ŞEHİR PLANLAMA MÜDÜRLÜĞÜ NE

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRE BAŞKANLIĞI ŞEHİR PLANLAMA MÜDÜRLÜĞÜ NE Tarih: 24.02.2011 Sayı: 2011/0244 İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRE BAŞKANLIĞI ŞEHİR PLANLAMA MÜDÜRLÜĞÜ NE Konu: 24.01.2011 tarihinde askıya çıkarılan EYÜP İlçesi, Rekreasyon Alanı

Detaylı

KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI

KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI KENTSEL ULAŞIM ve TRAFİK MÜHENDİSLİĞİ SERTİFİKA PROGRAMI 5 Kasım 6 Kasım 7 Kasım 12 Kasım 1. Ders ULAŞTIRMA KAVRAMI ve TARİHÇESİ 2. Ders ARAZİ KULLANIMI ve ULAŞIM 3. Ders KENTSEL ULAŞIM POLİTİKALARI 4.

Detaylı

2015 FİLO BAROMETRE. Türkiye

2015 FİLO BAROMETRE. Türkiye 1 2015 FİLO BAROMETRE Türkiye Araştırmanın sınırları Avrupa & BRT 1 1 Brezilya, Rusya, Türkiye 2002: Fransa da oluşturuldu 2005: İtalya, Portekiz, İsviçre 2006: Polonya 2007: Belçika, Çek Cumhuriyeti 2008:

Detaylı

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği 2023 Vizyonu Çerçevesinde Türkiye Tarım Politikalarının Geleceği Çalıştayı Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği Dr. Yurdakul SAÇLI Kalkınma Bakanlığı İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR (2010-65)

SİRKÜLER RAPOR (2010-65) DMF SİSTEM ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM DANIŞMANLIK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. www.dmf.com.tr & dmfsystem.eu dmf@dmf.com.tr www.russellbedford.com Ankara : Farabi Sokak 12/11 06680 Çankaya T: 0.312.428

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU Gökhan GÖMCÜ Kırşehir Yatırım Destek Ofisi 15.04.2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 1. Karayolu Taşımacılığı Karayolu taşımacılığı, başlangıç ve varış noktaları arasında aktarmasız

Detaylı

İNGİLTERE DE ULAŞIM İngiltere'de indirimli ulaşım olanağı Sık yolculuk yapıyorsanız paralarını tasarruf etmelerine yardımcı olan birçok indirim kartı ve programı vardır. U kartlar sayesinde %30'a varan

Detaylı

6.6 OFİSLER. 6.6.1 Ana Konular

6.6 OFİSLER. 6.6.1 Ana Konular 6.6 OFİSLER 6.6 OFİSLER 166 6.6 OFİSLER Başkent Lefkoşa İmar Planı alanında var olan ofis gelişmelerinin yaklaşık %94.1 i (sigorta, banka, finans, kamu idaresi ve mesleki hizmet) şehrin merkezinde toplanmıştır.

Detaylı

Cari: 5393 Sayılı. Belediye Kanunu

Cari: 5393 Sayılı. Belediye Kanunu Cari: 5393 Sayılı Belediye Kanunu a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 1. BÖLÜM ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İNSAN KAYNAKLARI KAVRAMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ...10 İnsan Kaynakları Kavramı...10 İnsan Kaynaklarının Önemi...12

Detaylı

Erişilebilir Karayolu Ulaşımı: Kavramlar ve uluslararası iyi uygulama örnekleri

Erişilebilir Karayolu Ulaşımı: Kavramlar ve uluslararası iyi uygulama örnekleri Erişilebilir Karayolu Ulaşımı: Kavramlar ve uluslararası iyi uygulama örnekleri Julie BABINARD Çevre ve Sosyal Kalkınma Uzmanı, Ulaşım, Dünya Bankası Özet 1. Ulaşımda erişilebilirlik niye önemlidir 2.

Detaylı

HiZMETLERiMiZ HIZ KESMEDEN DEVAM EDiYOR

HiZMETLERiMiZ HIZ KESMEDEN DEVAM EDiYOR Sultangazi de 36 Altın Ay Altyapı ve Üstyapı HiZMETLERiMiZ HIZ KESMEDEN DEVAM EDiYOR www.sultangazi.bel.tr 444 23 32 www.sultangazi.bel.tr 444 23 32 SULTANGAZİ NİN GELECEĞİNE YATIRIM YAPIYORUZ Sultangazi

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı