UYKU İLE İLİŞKİLİ HAREKET BOZUKLUKLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "UYKU İLE İLİŞKİLİ HAREKET BOZUKLUKLARI"

Transkript

1 UYKU İLE İLİŞKİLİ HAREKET BOZUKLUKLARI Dr. Derya KARADENİZ İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Birimi

2 ULUSLAR ARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI, AASM, Huzursuz bacaklar sendromu 2. Uykuda periyodik hareket bozukluğu 3. Uyku ile ilişkili bacak krampları 4. Uyku ile ilişkili bruksizm 5. Uyku ile ilişkili ritmik hareket bozukluğu 6. Uyku ile ilişkili hareket bozukluğu- tanımlanamayan 7. Madde veya ilaç kullanımına bağlı uyku ile ilişkili hareket bozukluğu 8.Medikal duruma bağlı uyku ile ilişkili hareket bozukluğu

3 HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU (HBS)

4 wherefore to some, when being a Bed they betake take themselves to sleep,presently in the Arms and Legs, Leapings and Contractions of the Tendons, and so great a Restlessness and Tossings of their Members ensue, that the diseased are no more able to sleep, than if they were in a place of the greatest Torture Thomas Willis 1683

5 Anxietas tibiarum psikojenik teori T Wittmack, 1861

6 20 yıl hasta çocuklukta başlangıç demir metabolizması Karl-Axel Ekbom ailesel özellik gebelikte artış -Asthenia crurum dolorosa -Asthenia crurum parasthesica

7

8 Epidemiyoloji Ekbom 1945 % 5 Lavigne ve Montplaisir 1994 % Rothdach ve ark % 9.8 Philippe ve ark % 10 Amerika,Fransa, Almanya, İspanya,İngiltere:REST study (23052 kişi) Allen RP ve ark;arch Intern Med %11,1 Türkiye (3234 kişi) Sevim S ve ark.;neurology, 2003 %3,19 Türkiye adolesanlarda(3304 kişi) Yılmaz K, 2010 %3,6 Singapur Tan EK ve ark.; Mov.Disord 2001 %0,06 Japonya-yaşlı pop. Psyc Clin Neuroscie 2005 %1,06 İzlanda ve İsveç / 1000 er kişi; Benediktsdottir B, 2010 %18 ve %11 Brezilya; gebelikte (524 kişi) Alves DA, 2010 %13

9 Tanı Kriteleri - Klinik kriterler - Destekleyici özellikler - Eşlik eden özellikler Özellikli hastalarda tanı kriterleri Allen RP., ve ark.;. Restless Legs: diagnostic criteria, special considerations, and epidemiology workshop at the National Institude of Health. Sleep Med 2003;4(2):

10 Tanı Kriterleri (Uluslararası Uyku Bozuklukları Sınıflaması,2005) 1. Bacaklarda huzursuzluk hissi veya hoşolmayan duyuma eşlik eden hareket etme ihtiyacı. 2. Semptomların, uzanma veya oturma gibi hareketsiz durumlarda ortaya çıkması ve/veya artması. 3. Semptomların hareket ile azalması veya ortadan kalkması. 4. Semptomların, akşam veya gece saatlerinde ortaya çıkması veya daha belirgin olması.

11

12 Kriter 1 Bacakları hareket ettirme isteği; rahatsızlık veren ve hoş olmayan duyuma bağlı oluşur veya birliktelik gösterir.

13 Kriter 1 Duyusal komponent Titrer gibi Çekilme hissi Diş ağrısı benzeri Solucanların hareketi Bacakların hıçkırık tutması Elektrik akımı geçmesi Zonklama Sıkılaşma hissi Kemiklerin kaşınması Huzursuzluk Bacakların delirmesi Şok-benzeri his İğnelenme İliklerin çekilmesi Yanma...

14 Kriter 1 / İstisnai durumlar Duyusal komponent olarak ağrı HBS tanısını dışlar ancak Hastaların çoğu hissettiklerini ağrı olarak dile getirebilir. San Pedro EC, ve ark.; J Rheumatol 1998 Bassetti CL, ve ark.; Eur Neurol 2001

15 Kriter 1/ İstisnai durumlar Hareket ettirme isteği ve rahatsızlık hissi mutlaka olması gereken özelliklerdir. ancak Hareket ettirme isteği duyusal komponent olmaksızın da olabilir. Bazı hastalar bu iki özelliği birbirinden ayırt edemezler ve/veya zamansal ilişkiyi kuramazlar.

16 Kriter 1/ İstisnai durumlar HBS kolları ve diğer vücut bölgelerini de tutabilir. Hastaların %34 ü bacaklarının yanı sıra kollarından da şikayet ederler. Winkelmann J, ve ark.;, Sleep 2000 Hastaları %50 sinde, birkaç yıl önce bacak etkileniminin olduğu üst ekstremite tutulumu vardır. Michaud M, ve ark.; Mov Disord 2002 Genital bölge, karın, gövde de etkilenebilir.

17 Kriter 2 Rahatsızlık veren duyum ve/ veya hareket ettirme isteği; yatma, oturma veya dinlenme gibi inaktif dönemlerde başlar veya kötüleşir.

18 Kriter 2 / Dikkat! Dinlenme genellikle hem fiziksel hem de mental relaksasyonu içerir. Şikayetler belirgin pozisyonlarda ortaya çıkmamalıdır; bacak bacak üzerine atma, yalnızca bir tarafa yatma, vb.. Şikayetler dinlenmenin erken döneminde olmayabilir.

19 Kriter 3 / Dikkat! Rahatsızlık veren duyum ve hareket ettirme isteği yürüme veya hareket ile en azından hareketin devam ettiği dönemde kısmi veya tamamen ortadan kalkar. Hastanın şikayetleri daha ağır ise, daha yoğun aktivite gerekir. Aktivite devam ettiği sürece şikayetler tekrar belirmemelidir.

20 Kriter 3 / Dikkat! Hareket ile duyusal semptomların ortadan kalkması arasında geçen zamana dair veri Ø Diğer vücut bölgelerinin hareket ettirilmesi bacak şikayetlerini ortadan kaldırabilir. Duysal girdiler semptomları azaltabilir. Ağır etkilenen hastalar için bu kriter mevcut durumu tanımlamayabilir.

21 Kriter 4 Rahatsızlık veren duyum ve hareket ettirme isteği akşamları ve özellikle geceleri, gündüze oranla daha şiddetlidir veya sadece akşam veya gece ortaya çıkabilir. Sirkadiyen özellik Hening WA, ve ark.;, Sleep 1999 Trenkwalder C, ve ark.; Mov Disord 1999

22 Kriter 4 / Dikkat! Ağır hastalarda sirkadiyen özellik belirgin olmayabilir. Vardiyalı çalışanlarda veya uyku/uyanıklık siklus bozukluklarında, HBS şikayetleri sabahın erken saatlerinde en fazla olabilir. Jet lag yaşayan HBS hastaları şikayetlerinde de lag dönemi yaşayabilirler.

23 Destekleyici Klinik Özellikler 1- Aile hikayesi; hastaların > %50 si Ondo W, Jankovic J, Neurology 1996 Walters AS, ve ark.; Neurology 1996 Montplaisir J, ve ark.; Mov Disord 1997 Winkelmann J, ve ark.;, Sleep 2000 Bassetti CL, ve ark.; Eur Neurol 2001 Hening W, ve ark.; Genet Epidemiol 2002 HBS lu birinci derece akrabaya sahip olma riski;, geç başlangıçlı HBS olanlarda yaklaşık 2,9 kat, erken başlangıçlı HBS olanlarda ise yaklaşık 6,7 kat daha fazladır. Winkelmann J, ve ark.;, Ann Neurol 2002

24 Destekleyici Klinik Özellikler 2- Dopaminerjik tedaviye yanıt; Akpınar S. Arch Neurol, 1982 Hassasiyet; %88 (Rahatsızlık veren duyum) %80 (Hareket ettirme isteği) Özgüllük; %100% (Rahatsızlık veren duyum + Hareket ettirme isteği) Stiasny-Kolster K, ve ark.;, Mov Disord 2006

25 Destekleyici Klinik Özellikler 3- Uyanıklıkta veya uykuda periyodik hareketler(uph). HBS hastalarının %80 i > 5 UPH I UPH ve duyusal şikayetler SIT testi süresince dinlenme süresinin artması ile birlikte artış gösterir. Montplaisir J, ve ark.;, Mov Disord 1998 Michaud M, ve ark.; Mov Disord 2002 Michaud M, ve ark.; Eur Neurol 2002

26 Eşlik Eden Özellikler 1- Doğal klinik seyir / kronik, progresif Birincil (primer) genetik yatkınlık. İkincil (sekonder) Başlangıç yaşı büyük farklılıklar gösterir.

27 Başlangıç yaşı Erken başlangıç Geç başlangıç < 45yaş > 45 yaş Yavaş ilerleyici Familyal Serum ferritin ile zayıf korelasyon Hızlı ilerleyici Sporadik Serum ferritin ile güçlü korelasyon

28 Eşlik Eden Özellikler Uyku bozuklukları; Uzamış uyku latansı Sık uyanıklıklar tekrar uykuya dalma güçlüğü. Diğer uyku bozukluklarına oranla daha az toplam uyku süresi. Allen RP, ve ark.; J Clin Neurophysiol 2001

29 HBS Ölçekler John Hopkins RLS Şiddet Skalası (2001) 1: Uykuda + 2: Uyku öncesi + 3: 18:00 den sonra + 4: 18:00 dan önce de semptomlar + 5: Öğleden önce de semptomlar + International Restless Legs Syndrome Study Group (IRLSSG )Rating Scale for Severity; (2003) 0-10 : Hafif 11-20: Orta 21-30: Şiddetli 31-40: Çok şiddetli Augmentation Severity Rating Scale RLS Quality of Life Questionnaire

30

31

32 Eşlik Eden Özellikler 3- Tıbbi değerlendirme / fizik muayene; Normal fizik ve nörolojik muayene. Eşlik eden veya ikincil durumlar araştırılmalıdır. Feritin düzeyi B12, Folik asit, Mg Periferik nöropati Üremi RA ADHD..

33 Sekonder HBS Anemi Gebelik Periferik nöropati LFN:erken başlangıç, (+) aile hikayesi, (-) ağrı -SSFN: geç başlangıç, (-) aile hikayesi, (+) ağrı Üremi Diabetes Mellitus PH R. Artrit Radikülopati, Kronik myelopati, Poliomyelit B12, Mg ve folik asit yetmezliği KOAH Malign hastalıklar Çocuklarda ADHD!!! ( > %12)

34 Semptomları agreve eden durumlar Uyku deprivasyonu Alkol Aşırı fizisel aktivite Kafein Nöroleptikler Lityum Antihistaminikler Trisiklik antidepresanlar SSRI

35 Kognitif olarak bozulmuş yaşlılarda tanı kriterleri 1- Bacaklarda rahatsızlık işaretleri; ovma, alt ekstremiteler tutulduğunda bağırma. 2- Alt ekstremitelerde aşırı motor aktivite; tekrarlayan tekme hareketleri, vurma, yatakta dönme, bacakları çarşafa sürtme, pedal çevirme hareketi, ayaklarda tekrarlayan vurma hareketi, ayakları birbirine sürtme ve uzun süre oturmayı sürdürememe. 3- Bacaklarda rahatsızlık işaretleri sadece dinlenme veya inaktivite dönemlerinde ortaya çıkar veya bu dönemlerde artış gösterir. 4- Bacaklarda rahatsızlık işaretleri aktivite ile azalır. 5- Kriter 1 ve 2 sadece akşam veya geceleyin ortaya çıkar veya bu saatlerde gündüze kıyasla daha fazladır.

36 Çocuklarda tanı kriterleri (2-12 yaş) 1- Çocuk erişkinler için gerekli tüm 4 tanı kriterini karşılar. veya 2- Çocuk kendi sözcükleri ile bacaklardaki huzursuzluk şikayetlerine uygun tanımlama yapar. ve 3- Aşağıdaki 2 veya 3 destekleyici kriter mevcuttur; a- Yaşına göre uyku bozukluğu. b- Biyolojik bir ebeveynde veya kardeşte kesin HBS tanısı. c- Polisomnografik olarak saatte 5 veya daha fazla PLMI varlığının gösterilmesi.

37 Ayırıcı Tanı Taklitler Kramplar Akatizi Pozisyonel rahatsızlık Ağrılı bacaklar ve hareket eden parmaklar sendromu Bacak sallama (Leg shaking) Hipnagojik ayak tremoru Periferik nöropati Artritik, musküler veya vasküler hastalıklar Anksiyete bozuklukları ADHD Büyüme ağrıları

38 Objektif / Ek tanısal değerlendirmeler SIT (Suggested Immobilisation Test) Oldukça özgül ve doğru bir şekilde seçilmiş HBS ve kontrol grubundan oluşan çalışmada HBS hastalarının %88 i. Hafif olarak etkilenen veya şikayetlerin derecesi düşük olan hastalarda??? Merkezden-merkeze; testten-teste değişkenlik??? Aktigrafi tarama işlemi Uyku günlüğü Polisomnografi rutin olarak gerekmez

39 Uyanıklıkta periyodik bacak hareketleri SIT; (Suggested Immobilisation Test) Polisomnografi öncesi, 1 saat, 45 derece yatar durumda Bacaklar gergin, istemli/zorunlu hareketsizlik Periyodik bacak hareketleri> 40 VAS; 0-10 skalası duyusal şiddet derecesi her 5 dk 12 skorun ortalaması

40

41

42

43 Uyanıklıkta periyodik bacak hareketleri Polisomnografi; Uyanıklıklar sırasındaki periyodik bacak hareketi indeksi > 15 (hareket süre kriteri; 0,5-15 saniye)

44

45 HBS Tanısı Ana semptom; HAREKET ETTİRME İSTEĞİ Modülatörler; DİNLENME AKTİVİTE GÜNÜN ZAMANI

46 Patofizyoloji 1- Dopaminerjik hipoaktivite (sirkadiyen) 2- Demir metabolizması 3. Genetik özellik

47 Dopaminerjik hipoaktivite SPECT/PET çalışmaları Nigrostriatal terminal dopamin depolanmasında Postsinaptik striatal D2 reseptör bağlanma kapasitesinde Nispeten normal intrasinaptik dopamin düzeyleri ile birlikte dopamin döngüsündeki sirkadiyen

48 Dopaminerjik hipoaktivite Rat model of RLS ; A11 lezyonları HBS ve PLMS e yol açıyor. Ondo WG ve ark.; 2000 Diensefalik dopaminerjik sistem (A11); Nosiseptif kontrol - ağrı supresyonu (HBS de %45 ağrılı semptomlar) Fleksör refleksler (HBS de refleks eşiği düşük ve uykuda daha belirgin olarak geniş alana yayılma +) Bara-Jimenez W ve ark.; Neurology 2000

49 Demir Metabolizması Nörobiyokimya; BOS ferritin düzeyleri düzeyleri yüksek düşük, BOS transferrin Postmortem; SN da, H-ferritin ve demir boyanmasında azalma Nöromelanin içeren hücrelerin transferrin reseptör boyanmasında azalma Connor JR, ve ark.; 2003 MRI ; HBS / Kontrol; SN da demir Allen RP ve ark., Neurology 2001 Early CJ, ve ark.; Mov Disord 2001 Transferrin reseptör regülasyonunda bozukluk nedeniyle, nöromelanin içeren hücrelerin demir tutamaması sonucu gelişen fonksiyonel bir hastalık

50 Genetik Linkage çalışmalar Desautels ve ark.; Fransız-Kanadalı aile; Kromozom 12q (RLS1) Am J Hum Genet, 2001 Bonati ve ark.;3 jenerasyon İtalyan ailesi; + PLMS, Kromozom 14q(RLS 2) Brain 2003 Levchenko ve ark.; Fransız-Kanadalı aileler; Kromozom 14q Ann Neurol, 2004 Chen ve ark.; 15 aile; Kromozom 9p (RLS 3) Am J Hum Genet,2004 Pichler ve ark.; 2 q, Am J Hum Genet 2006 Leuchenko A ve ark.; 20 p, Neurology 2006 Xiong L ve ark.; 12 q, Am J Med Genet 2007 Levchenko A ve ark.; Fransız-Kanadalı aile; Kromozom 16p Mov. Disord 2008 Association çalışmalar Winkelmann J, ve ark; 6p,2p,15q Nat Genet 2007 MEIS 1- uzuv gelişimi BTBD 9 MAP2KS

51 HBS-Tedavi Dopamin agonistleri -Pramipexole (D3) 0,125-6 mg - Ropinirole (D3) mg - Rotigotin transdermal patch (D3) 0,5-4 mg /24 saat) (2,5-20 cm2) - Cabergolin (D2) 0.5 -? mg - Bromokriptin (D2) mg - Pergolide (D2) mg Yan etkiler; hipotansiyon, bulantı,nazal konjesyon gündüz uykululuk, uyku atakları

52 HBS-Tedavi Dopamin prekürsörleri L-Dopa / Carbidopa mg L- Dopa / Benserazid mg Augmentation ; %82 Rebound ; %25

53 HBS-Tedavi Gabapentin Günlük 2700 mg'a kadar (ortalama 1800 mg) Sensoriyal huzursuzluk olarak ağrıyı ön planda belirten hastalarda

54 HBS-Tedavi Benzodiazepinler Klonazepam mg Temazepam mg Triazolam mg Tolerans ve bağımlılık Augmentation tedavisinde Kısa süreli kullanım

55 HBS-Tedavi Opioidler Oxycodone Propoxphene Codeine Methadone 2,5-20 mg mg mg 5-20 mg Tolerans ve bağımlılık Augmentation tedavisinde Kısa süreli kullanım Şiddetli HBS

56 HBS-Tedavi Destekleyici tedavi Oral Demir IV Demir Tek doz 1000mg IV demir dextran Early C, 2004 Tek doz 1000mg IV demir dextran mg IV demir glükoz x 3 Early C,2006 Tek doz 1000mg IV demir dextran/5 saatlik infüzyon- ortalama 15 haftalık düzelme 25 hastanın 6 sında düzelme yok. 2 hastada anaflaksi Folik asit Magnesium Ondo WG, 2010

57 Augmentation ve Rebound Semptomların daha erken saatlere kayması İstirahatte, semptom latansının kısalması Semptomların daha şiddetli olması ve tedaviye yanıt süresinin uzaması Semptomların kol, gövde veya karına da yayılması Semptomların sabah erken saatlerde ortaya çıkması İlacın yarılanma ömrü veya doz tekrarına bağlı Tedaviye paradoksal yanıt

58 Augmentation Augmentation risk faktörleri: Hastalığın şiddetli olması Yüksek doz tedavi Tedavi süresinin uzunluğu Düşük serum ferritin düzeyi Augmentation - Patofizyoloji Postsinaptik DA reseptör downregülasyonu Dopaminin sirkadiyen özelliğinde değişiklik

59 Augmentation ; NIH Criteria Semptomların tedavi öncesine göre en az 2 saat önce ortaya çıkması VEYA 2-Aşağıdakilerden en az 2 si; Semptomlarda doz artışı ile kötüleşme, doz azaltımı ile düzelme Semptom latansının kısalması Vücudun diğer bölgelerine yayılması Tedaviye cevap süresinin kısalması Uyanıklıkta periyodik bacak hareketlerinin (PLMW) ortaya çıkması veya artması VE (A+B) A- En az bir hafta ve minimum 5 gün B- Diğer medikal, psikiyatrik, davranışsal veya farmakolojik nedenlerin dışlanması

60 Augmentation ; Max Planck Institute Criteria Semptom artışının en az 1 hafta ve minimum 5 gün süreli olması 2- Semptom artışının medikal durum, yaşam şekli değişikliği veya hastalığın progresyonu ile açıklanamaması 3. Önceden tedaviye (+) yanıt VE A- Paradoksal yanıt- Semptomlarda doz artışı ile kötüleşme, doz azaltımı ile düzelme VEYA B- Semptomların en az 4 saat önce ortaya çıkması

61 HBS; TEDAVİ ALGORİTMASI Alternatif; gabapentin DA Etkisiz; DA Etkili;devam Etkili; devam+ izlem Dirençli RLS potanslı opioid Farklı DA L-Dopa ile; Farklı grup ilaç Augmentation 2. DA ile; potanslı opioid Gabapentin + benzo/opioid/gabapentin DA ile; Erken saatte farklı DA/ Farklı grup ilaç

62 UYKUDA PERİYODİK HAREKET BOZUKLUĞU (UPHB)

63 UYKUDA PERİYODİK HAREKET BOZUKLUĞU Uykuda periyodik episodlar halinde, özellikle alt ekstremitelerde belirgin, tekrarlayıcı ve oldukça stereotipik hareketler

64

65 UPBH / UPHB Symonds CP, 1953; Nokturnal myoklonus Lugaresi E ve ark, 1960; Periodic leg movements during sleep - ilk PSG Coleman RM, 1980; Tanı kriterleri ASDA 2000; PSG indikasyonları AASM 2005; Tanı kriterleri WASM 2006; Skorlama kriterleri AASM 2007: Skorlama kriterleri

66 UPHB - Epidemiyoloji İnsomni % 17 Hipersomni % 11 primer hastalık Prevalans ve şiddeti yaşla birlikte artar Semptomatolojideki dalgalanmalar ile yaşam boyu sürer

67 UPHB - Epidemiyoloji yaş % yaş % yaş % yaş; 18,980 kişi; % 3.9 kadın cinsiyet, kahve tüketimi, stres ve mental hastalık ile ilişkili Uyku şikayetleri olan ileri yaştaki hastaların % 80 den fazlasında UPBH Ohayon ve Roth, 2002

68 UPHB - Epidemiyoloji Uyku bozuklukları birimine sevk edilen çocuklar (591kişi); % 5.6 sında UPBH indeksi 5 ve üzerinde Hastaların % 1.2 sinde yakınma yok. Sabah bacak/ayak ağrısının nedeni olabilir Kirk ve Bohn 2004 Artmış UPBH indeksi; obstrüktif uyku apne sendromu, juvenil fibromiyalji ve dikkat eksikliği-hiperaktivite sendromu olan çocuklarda da bildirilmiştir. Martinez ve Guilleminault 2004 Tayag-Kier ve ark., 2000 Picchietti ve Walters, 1999

69 UPHB- Klinik Formlar 1- İdiyopatik Familyal form nadir ( Kalıtım şekli? ) Sporadik form 2- Semptomatik

70 Semptomatik/ Sekonder UPHB Nörolojik Hastalıklar Parkinson H. ALS Multipl skleroz Huntington H. Stiffman sendromu Kronik myelopati Periferik nöropati B12 yetmezliği Radikulopati Stroke Dahili Hastalıklar Anemi R. Artrit Üremi D. Mellitus Amiloidoz Malinite KOAH Lösemi Vasküler yet.

71 Semptomatik/ Sekonder UPHB Uyku Bozuklukları Narkolepsi-katapleksi sendromu % yaş % 38 > 60 yaş % 90 REM uykusu davranış bozukluğu % 71 Obstruktif Uyku Apne Sendromu (spontan ve/veya indüklenmiş )

72 UPHB-TANI (International Clasification of Sleep Disorders 2005) A-PSG de; - 0,5-10 sn süreli - >5 saniye ve maksimum 90 saniye aralıkla tekrarlayan -4 veya daha fazla hareket B- UPBH indeksi çocular için 5, erişkinler için 15 den fazla C- Uyku bozukluğu veya gündüz uykululuğun klinik olarak varolması (Klinik bulgu yok ise =UPBH) D-Hareketlerin diğer bir uyku, medikal, nörolojik, mental hastalıkla veya madde ve ilaç kullanımı ile açıklanamaması

73

74

75 UPHB; Patofizyoloji Hareket öncesine kalp hızı ve delta aktivitesi Hareket ile alfa, sigma ve beta frekansında Motor aktivite öncesindeki delta aktivitesi ve kardiyak aktivasyon = beyin sapının aktivasyonu üzerinden spinal motor nöronların aktivasyonunu sağlar Santral osilatuvar mekanizma 1. basamak: Delta aktivitesi ve kalp hızındaki artış 2. basamak: hızlı EEG aktivitesi hareketlerle ilişkili uyanıklık reaksiyonunun devamı Sforza ve ark., 2002 Ferrilo ve ark., 2004

76 UPHB; Patofizyoloji Omurilikte arka kordonda dopaminerjik nöronların varlığı gösterilmiştir. L4-S1 daha az oranda C6-C7 seviyesindeki gracilis ve cuneat fasikül lezyonları UPHB na yol açıyor. Spinal kord arka kordonun çizgili kaslar üzerindeki aktivasyonu veya disinhibisyonu Provini ve ark., 2001

77 UPHB; Patofizyoloji HBS nun sıçan modelinde, dopaminerjik hücreler içeren A11 çekirdeğinin lezyonunun UPBH ne neden olduğu gösterilmiştir. Diensephalospinal dopaminerjik sistem Ondo ve ark., 2000

78 UPHB - Tedavi L-Dopa DA Gabapentin Klonazepam

79 Uykuda Bacak Krampları

80 Uykuda Bacak Krampları Aniden hastayı uyandıran, özellikle baldır kasında ortaya çıkan, genellikle tek taraflı ani kontraksiyon ve şiddetli ağrı 30 dakikadan kısa ve uzun / 2 farklı form % 99 unda tek taraflı olup, % 20 hastada aynı taraflı ayak etkilenimi de sözkonusudur. Sıklığı değişken haftada 1-2/hafta, 3-4/yıl) Aynı tipte kramplar gün içinde de ortaya çıkabilir.

81 Uykuda Bacak Krampları- Epidemiyoloji Sağlıklı erişkinlerde % 16 Çocukluk çağında prevalansı % 7,3 dür Genellikle 50 yaş üzerinde görülür. İnsidansı yaşla artar. Her iki cinsiyette de eşit oranda görülür. Leung ve ark., 1999

82 Uykuda Bacak Krampları- Patofizyoloji Kalsiyum metabolizması / kas membran eksitabilitesinin özellikle gece artması İdiyopatik / Semtomatik Weiner ve Weiner 1980;.Cutler 1984 Myotoni konjenita, stiff-person sendromu, myokimi, Mc Ardle hastalığı, hipoparatiroidi, hiponatremi, hipomagnesemi, tetanus, kurşun zehirlenmesi, DM, diüretik, klofibrat kullanımı veya renal diyaliz sonrası, gebelik, oral kontraseptif kulanımı,parkinson hastalığı,periferik vasküler hastalıklar Familyal formu otozomal dominan geçiş Jacobsen ve ark., 1986; Ricker ve 1990

83 Uykuda Bacak Krampları /Tanı A. Bacakta veya ayakta ağrılı bir duyumsamaya, kuvvetli kas kontraksiyonunu gösteren ani kas sertliği veya gerginliğin eşlik etmesi B. Bacaklarda veya ayaklardaki ağrılı kas kontraksiyonları uyku sırasında ortaya çıkar; nadiren uyanıklıkta da olabilir. C. Ağrı etkilenen kasları kuvvetlice germe ile kasılmayı düzelterek ortadan kalkar.

84 Uykuda Bacak Krampları- Tedavi Karbamazepin Kinin E vitamini Difenhidramin Verapamil Prokainamidin Kinin kullanımında, okuler toksisite, hepatik yetmezlik ve trombositepeni açısından dikkat!

85 Bruksizm

86 Bruksizm Uykuda dişlerin birbirine sürtülmesi veya artmış oranda çene sıkma Çeneyi kapatan kaslarda fazik veya tonik kas aktivitesi artışı Psikososyal faktörler, artmış anksiyete ve gerginlik ile tetiklenir

87 Bruksizm- Epidemyoloji Yaş Prevalans 3-6 yaş 18.2% 7-10 yaş 14.1% 11 yaş 13.2% >18 yaş 8.0% Genel olarak erişkin populasyonda % 8 Lavigne ve Montplaisir, 1994

88 Uykuda Normal Ritmik Mastikatuar Kas Aktivitesi (RMMA) Ritmik, en az 3 saniye süreli, 0,5-2 saniye aralıklarla tekrarlayan EMG burst leri Uyku lab da yatanların % 60 ında Prevalans yaşla azalır Fonksiyon: Uykuda ağızdaki nemi sağlamak

89 Fazik Tonik miks RMMA(Rapid Masticatory Muscle Activity) Bruksizm; > 4 episodes/saat -Fazik > tonik - Geceden geceye değişkenlik gösterir.

90 Bruksizm- Patofizyoloji Bruksizm- CAP birlikteliği: EEG değişiklikleri EKG değişiklikleri (taşikardi) RRMA (chewing) bruksizm Uykuda artmış oranda ortaya çıkan uyanıklık reaksiyonlarına sekonder gelişen bir hareket bozukluğu Kato ve ark., 2001

91 Bruksizm- Patofizyoloji Dopamin Farmakoloji PD de prevalans Nöroleptik kullanımı ile prevalans Levodopa ile azalma Lobbezoo et al 1996 SPECT-IBZM ; D-2 receptor binding normal Lobbezoo et al. 1996

92 Bruksizm- Patofizyoloji Serotonin SSRI kullanımında 5 HT 1 A agonisti buspiron ile azalır Ellison ve Stanziana, 1993 SSRI; dopamin transmisyonunda inhibituar etkileri nedeniyle ekstrapramidal semptomlara yol açabilir. Serotoninerjik sistem ve bruksizm ilişkisi henüz açıklığa kavuşmamıştır.

93 Bruksizm- Patofizyoloji Dizigot ikizlere göre, monozigotlarda daha sık Bruksizmli hastaların %20-50 sinde aile öyküsü pozitifdir. Kalıtım şekli? Hublin ve ark.,1998

94 Bruksizm- Tanı A. Uyku sırasında diş gıcırdatma sesleri veya diş sıkma yakınması B. Aşağıdakilerden bir veya fazlası: Dişlerin anormal görünümü Çene kasında rahatsızlık, yorgunluk veya ağrı ve uyanırken çene kitlenmesi Çene istemli olarak kuvvetlice sıkıldığında masseter kasında hipertrofi

95

96

97

98

99

100

101 Bruksizm-Tedavi Ağız içi aperey /splint Maksiler ve mandibuler arkı kavrayarak dişlerin birbirine temasını engeller ve gece tüm uyku süresince kullanılanılmalıdır.

102 Bruksizm-Tedavi Klonazepam Trisiklik antidepresanlar Dopaminerjik ilaçlar Propronalol Botulinium toksin tip A Lavigne ve ark, 2000 Huque ve Andrew 2009 Lee ve ark., 2010

103 Uykuda Ritmik Hareket Bozukluğu

104 Uykuda ritmik hareket bozukluğu Uykuya dalış veya yüzeyel NREM uykusu sırasında ortaya çıkan, büyük kas gruplarında tekrarlayıcı, stereotipik hareketler Gövdenin öne arkaya veya sağa-sola sallanması Baş ve boynun yastığa dikey veya yatay olarak vurulması Bacakların sağa-sola, öne arkaya sallanması

105 Uykuda ritmik hareket bozukluğu Hareketler; % 46 sının uykuya geçiş veya NEM 1 ve 2 de %30 unun hem NREM hem de REM uyku evrelerinde, %24 ünün ise sadece REM uyku evresinde Hoban, 2003 Kohyama ve ark., 2002 Emosyonel faktörler, özellikle psikojenik stres durumlarında daha sık olarak ortaya çıkar. Mental retardasyon, otizm, dikkat azlığı hiperaktivite sendromu veya kafa travmasına eşlik edebilir. Khan, 2008 Anderson ve ark., 2006

106 Uykuda ritmik hareket bozukluğu Epidemiyoloji İnsidans ; yenidoğan döneminde % ay; %33 5 yaş; % 5 K=E Hoban, 2003 Stepanova ve ark., 2003 Toplumdaki prevalansı ve cinsiyet özelliklerine dair yapılmış bir çalışma henüz yoktur.

107 Uykuda ritmik hareket bozukluğu Patofizyoloji Vestibulo-oküler refleks mekanizmasının rol oynadığı vestibüler sistem aşırı uyarımı Sallustro F., Atwell CW, 1978 Uykuda bazal gangliyon disfonksiyonu Kohyama ve ark., 2002 Korteksin inhibisyonunda olan santral motor pattern jeneratörlerinin, yeni doğan dönemindeki immatüritesi. Tassinari ve ark., 2003, Orlovsky ve ark.,1999 Yaşın ilerlemesi ile bazı patolojik ve/veya parafizyolojik durumlar bu immatüriteyi devam ettirerek, URHB nun daha ileri yaşlarda da devam etmesine neden olabilir.

108 Uykuda ritmik hareket bozukluğu-tanı A. Hastada tekrarlayan, stereotipik ve ritmik motor davranışlar B. Hareketler büyük kas gruplarını içerir. C. Hareketler çoğunlukla uykuyla ilişkilidir, gündüz veya gece uykusunda veya hasta uykulu ya da uykuya dalarken olur. D. Davranışlar aşağıdakilerden en az biri şeklinde belirgin bir yakınmaya neden olur. 1. Normal uykuyu bölmesi 2. Gündüz işlevlerinde belirgin bozulma 3.Medikal tedavi gerektiren kendine zarar verme (ya da engelleyici tedbirler alınmadığında yaralanmayla sonuçlanabilecek hareketler)

109

110

111 Uykuda ritmik hareket bozukluğu- Tedavi Davranışsal tedavi; ritmik hareketin uyku öncesinde taklidi Emosyonel stresden uzak durmak / psikoterapi Metronom Düşük dozlarda klonazepam İmipramin Merlino ve ark., 2008 Hoban, 2003 Kohyama ve ark., 2002 Alves ve ark., 1998

112

113

114

115

116

UYKU ĠLE ĠLĠġKĠLĠ HAREKET BOZUKLUKLARI

UYKU ĠLE ĠLĠġKĠLĠ HAREKET BOZUKLUKLARI UYKU ĠLE ĠLĠġKĠLĠ HAREKET BOZUKLUKLARI Dr. Derya KARADENĠZ deryak6609@yahoo.com.tr Ġstanbul Üniversitesi CerrahpaĢa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI,

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma

Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma Prof. Dr. Derya KARADENİZ İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI

ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI ULUSLARARASI UYKU BOZUKLUKLARI SINIFLAMASI Diagnostic and Coding Manual, American Academy of Sleep Medicine (AASM) The International Classification of Sleep Disorders (ICSD) ICSD II, 2005 / ICSD III 2014

Detaylı

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Narkolepsi Doç.Dr.Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Klasik Tanım Gündüz z aşıa şırı uykululuk Katapleksi Uyku paralizisi Hipnogojik halüsinasyonlar Genişletilmi letilmiş

Detaylı

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik

Detaylı

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM uyku iliģkili parasomniler; REM uyku davranıģ bozukluğu Tekrarlayan izole uyku paralizisi Kabus bozukluğu REM UYKU DAVRANIġ BOZUKLUĞU

Detaylı

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Birçok kişi için = Uyku ilacı Uyku hekimi için =??? Kabus 1979 Sınıflaması Diagnostic Classification of Sleep and Arousal Disorders

Detaylı

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan

Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Dr.Özlem Parlak, Dr.İbrahim Öztura, Dr.Barış Baklan Tanı; Dört tanı kriteri Destekleyici tanı kriterleri Eşlik eden özellikler Bu skala; 10 sorudan oluşmaktadır en fazla 40 puan verilmektedir skor sendromun

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

ANEMİK HASTALARDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU PREVALANSI VE ANEMİ DERECESİ İLE SEMPTOMLARIN ŞİDDETİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

ANEMİK HASTALARDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU PREVALANSI VE ANEMİ DERECESİ İLE SEMPTOMLARIN ŞİDDETİ ARASINDAKİ İLİŞKİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BEZM-İ ÂLEM VALİDE SULTAN VAKIF GUREBA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ NÖROLOJİ KLİNİĞİ ŞEF: DOÇ.DR. ARİF ÇELEBİ ANEMİK HASTALARDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU PREVALANSI VE ANEMİ DERECESİ

Detaylı

Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar

Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar Çocuklarda Uyku ve İlgili Sorunlar Doç. Dr. Osman Sabuncuoğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocukluk ve Uyku elele gider Anne baba ve hekimler

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:.

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. Tüm Uyku Teknologları Derneği Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu Tarih: A) ÇALIŞANLAR 1. Uyku laboratuarının Adı:? Adres:? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. 2. Uyku laboratuarı Yönetimi:? Uyku

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 20082010 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU VE UYKU Hypnos (Uyku Tanrısı) Nyks (Gece Tanrısı) Hypnos (uyku tanrısı) ve Thanatos (ölüm tanrısı) Morpheus

Detaylı

Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler. Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa

Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler. Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa Epilepsi ayırıcı tanısında parasomniler Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Manisa Nokturnal paroksismal olaylar Jeneralize & parsiyel epileptik nöbetler Parasomniler Normal uyku varyantları

Detaylı

Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı

Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı ISSN 1300-2961 Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı Restless Leg s Syndrome and Periodic Limb

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI POST-POLİO SENDROMU. Hasta Kitapçığı PROF.

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI POST-POLİO SENDROMU. Hasta Kitapçığı PROF. EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI POST-POLİO SENDROMU Hasta Kitapçığı PROF.DR ARZU YAĞIZ ON POLİOMYELİT (ÇOCUK FELCİ) NEDİR? Poliomyelit, çocukluk çağında görülen

Detaylı

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI Prof. Dr. Yusuf ÖZKAN F.Ü. Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, ELAZIĞ 49. Diyabet Kongresi, 18 Nisan 2013, ANTALYA Sunu planı Diyabet

Detaylı

UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM. Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği

UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM. Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği UYKU HASTASINA KLİNİK YAKLAŞIM Dr.Burcu Oktay Mardin Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku ile ilişkili yakınmalar genel popülasyonda oldukça yaygındır. 7 kişiden 1 i kronik uyku problemi Uykusuzluk

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması

Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması Pediatrik Uyku Evrelemesi Ve Yetişkinle Karşılaştırması Doç.Dr.Nalan Kayrak Nöroloji ve Klinik Nörofizyoloji İstanbul Cerrahi Hastanesi Çocuklarda Uyku Yapısı Erişkinlerdekinden Farklıdır REM süresi daha

Detaylı

Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu

Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu Nöropsikiyatri Arflivi, 2005; 42(1-2-3-4): 29-33 Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu Fazilet H z, H. Ali Erdo an, Ayfle Öztürk, Meral Ç nar 31 yafl ndaki erkek hastam

Detaylı

Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uyku Bozukluklarına Bağlı Oluşan Metabolik ve Kronik Hastalıklar Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU OSAS ve kardiyovasküler hastalıklar OSAS ve serebrovasküler hastalıklar OSAS ve hipertansiyon OSAS ve şeker metabolizması

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Uykuda Solunum Bozuklukları Dizisi: 10 Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Oğuz KÖKTÜRK* * Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA Dizinin daha önceki bölümlerinde

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MS Hasta Okulu 28.05.2013 Multipl skleroz (MS) hastalığını basitçe, merkezi sinir sistemine

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti?

Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti? Derleme Review 139 Yeni Uyku Bozuklukları Sınıflaması (ICSD-3) Uykuda Solunum Bozukluklarında Neler Değişti? New Classification of Sleep Disorders (ICSD-3) What Has Changed in Sleep Breathing Disorders?

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Türk Uyku Tıbbı Derneği. Akreditasyon Başvuru Formu

Türk Uyku Tıbbı Derneği. Akreditasyon Başvuru Formu Türk Uyku Tıbbı Derneği Avrupa Uyku Araştırmaları Birliği Tarafından Avrupa Uyku Tıbbı Merkezleri için Belirlenmiş Akreditasyon Başvuru Formu Tarih: A. ÇALIŞANLAR: 1. Uyku Tıbbı Merkezinin Adı: a. Adres:

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM. Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD

ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM. Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD Tanım Orbitomeatal çizginin üzerinde hissedilen ağrılar baş ağrıları olarak değerlendirilir Epidemiyoloji Çocuklarda

Detaylı

KANDIRA İLÇESİ HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU PREVALANSI, SEMPTOMLARIN ŞİDDETİ VE BİRLİKTE GÖRÜLEN HASTALIKLAR

KANDIRA İLÇESİ HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU PREVALANSI, SEMPTOMLARIN ŞİDDETİ VE BİRLİKTE GÖRÜLEN HASTALIKLAR T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği ŞEF: DOÇ. Dr. Ülkü TÜRK BÖRÜ KANDIRA İLÇESİ HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU PREVALANSI, SEMPTOMLARIN ŞİDDETİ VE BİRLİKTE

Detaylı

Hareket Kayıtlarının Skorlanması

Hareket Kayıtlarının Skorlanması POLİSOMNOGRAFİ / POLYSOMNOGRAPHY Hareket Kayıtlarının Skorlanması Scoring of Movement Recordings Bülent Çiftçi Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara ÖZET Uyku esnasında

Detaylı

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Latince gerilme anlamına gelir. İstemli kasların tonik spazmıyla karakterize akut bir toksemidir. Etken: Clostridium tetani

Detaylı

İnsomni de İlaçlar. Dr. Hakan Kaynak

İnsomni de İlaçlar. Dr. Hakan Kaynak İnsomni de İlaçlar Dr. Hakan Kaynak İnsomni Uykuyu başlatma, Sürdürme, Sabah erken uyanma, Uykunun dinlendirici olmaması Genellikle farklı tipler birarada görülebilir İnsomni Sıklığı 17,70 16,80 18,00

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ (MS)

MULTİPL SKLEROZ (MS) MULTİPL SKLEROZ (MS) Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik hastalıktır. Bu hastalıkta beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana

Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana Dr. Kezban Aslan Çukurova Ün. Tıp Fakültesi Nöroloji ABD-Adana Hipersomni % 36 uykuluyken araç kullanma % 29 çalışma sırasında uykululuk/ uyku atağı % 20 libido kaybı % 40 ailesel işleri unutma, görevleri

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

UYKU BOZUKLUKLARI. Erişkin bir insan ortalama olarak günde 7-8 saat uyuduğuna göre, ömrümüzün üçte

UYKU BOZUKLUKLARI. Erişkin bir insan ortalama olarak günde 7-8 saat uyuduğuna göre, ömrümüzün üçte UYKU BOZUKLUKLARI Erişkin bir insan ortalama olarak günde 7-8 saat uyuduğuna göre, ömrümüzün üçte biri uykuda geçmektedir. Bundan da anlaşılabileceği gibi uyku, organizma için yemek, su, nefes alma gibi

Detaylı

Uykunun işlevleri nelerdir?

Uykunun işlevleri nelerdir? UYKU BOZUKLUKLARI Erişkin bir insan ortalama olarak günde 7-8 saat uyuduğuna göre, ömrümüzün üçte biri uykuda geçmektedir. Bundan da anlaşılabileceği gibi uyku, organizma için yemek, su, nefes alma gibi

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller

Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Polisomnografi(PSG) Elektrofizyolojik Temeller Dr.İbrahim Öztura Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörofizyoloji Bilim Dalı Dokuz Eylül Üniversite Hastanesi Uyku Bozuklukları

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları Dr. Aksel Siva Nöroloji Anabilim Dalı ve Baş Ağrısı Kliniği İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Istanbul GÜNCEL TIP AKADEMİSİ 17 19 Nisan

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı PARASOMNĠLER Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı Parasomniler Genel Özellikler Parasomniler, uykuya dalarken, uyku sırasında veya uyanırken ortaya çıkan istenmeyen olay veya

Detaylı

HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU VE DİĞER AĞRI SENDROMLARI İLİŞKİSİ

HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU VE DİĞER AĞRI SENDROMLARI İLİŞKİSİ HUZURSUZ BACAKLAR SENDROMU VE DİĞER AĞRI SENDROMLARI İLİŞKİSİ Prof.Dr. Derya KARADENİZ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik Nörofizyoloji Bilim Dalı Uyku Bozuklukları Birimi Huzursuz

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Sorular: 1. PARKİNSON HASTALIĞI NEDİR? 2. PARKİNSON HASTALIĞI NEDEN OLUR? 3.

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GÖZ - SİNİR VE PSİKİYATRİ SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GÖZ - SİNİR VE PSİKİYATRİ SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI - SİNİR VE SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Nöroloji 12 8 20 Psikiyatri 12 8 20 Farmakoloji 12 8 20 Beyin cerrahisi 10 8 18

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK

Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK Tanım: Rome-II Tanı Kriterleri Son 6 ay içerisinde en az 3 ay (aralıklı veya sürekli) aşağıdaki semptomlardan 2 veya daha fazlasının olmasıdır. **Haftada 2

Detaylı

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati : Terminoloji Tip A Akut karaciğer yetmezliği ile birlikte Tip B Porto-sistemik Bypass ile birlikte (intrensek hepatosellüler yetmezlik

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları. İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar

Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları. İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar Uyku bozukluklarının tedavisi hakkında genel bilgi ve uyku hastalıkları İNSOMNİ tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar Prof. Dr. Hakan Kaynak 09 Mart 2013 Cumartesi / HEKİM KURSU 15:45 16:30 İnsomni

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

KONVÜLSİYON (NÖBET) GEÇİREN ÇOCUK. Dr.Ayşe SERDAROĞLU Gazi ÜTF Çocuk Nöroloji

KONVÜLSİYON (NÖBET) GEÇİREN ÇOCUK. Dr.Ayşe SERDAROĞLU Gazi ÜTF Çocuk Nöroloji KONVÜLSİYON (NÖBET) GEÇİREN ÇOCUK Dr.Ayşe SERDAROĞLU Gazi ÜTF Çocuk Nöroloji Nöbet? Bilinç bozukluğu ve Motor fenomenler içeren olay. Nöbet... Van Gogh Epileptik nöbet neden olur? İnhibisyon Eksitasyon

Detaylı

BİLİNÇ. Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu

BİLİNÇ. Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu BİLİNÇ Doç. Dr.Lütfullah Beşiroğlu 1 Tanım Belirli bir anda aktif olan düşünce, duygu, algı ve anıların tümüne olan FARKINDALIK hali. İzlenimlerimiz ve eylemlerimiz üzerinde bilgi sahibi olmak Farkındalık

Detaylı

Vardiyalı Çalışanlarda Huzursuz Bacaklar Sendromu ve Subjektif Uyku Kalitesi

Vardiyalı Çalışanlarda Huzursuz Bacaklar Sendromu ve Subjektif Uyku Kalitesi Araştırma Makalesi / Research Article 281 DOI: 10.4274/npa.y6198 Vardiyalı Çalışanlarda Huzursuz Bacaklar Sendromu ve Subjektif Uyku Kalitesi The Relationship Between Restless Legs Syndrome and Insomnia

Detaylı

FEBRİL NÖBETLER. Doç Dr. Sema Saltık

FEBRİL NÖBETLER. Doç Dr. Sema Saltık FEBRİL NÖBETLER Doç Dr. Sema Saltık FEBRİL NÖBETLER (FN)- TANIM FEBRİL NÖBET (FN): 6 ay- 5 yaş arası çocuklarda, santral sinir sistemi enfeksiyonu veya başka bir etken bulunmaması koşuluyla ateşle birlikte

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Derya Karadeniz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Rechtschaffen ve Kales kuralları (1968) beta, alfa >%50/epok hızlı göz hareketleri Yüksek kas tonusu teta, alfa,beta hızlı fazik

Detaylı

Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği

Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği Doç.Dr. Zerrin Pelin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği Katapleksi ile pozitif narkolepsi Katapleksi negatif narkolepsi Medikal hastalıklara bağlı narkolepsi

Detaylı

İDİYOPATİK PARKİNSON HASTALIĞINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMUNUN GÖRÜLME SIKLIĞI VE KLİNİK ÖZELLİKLERİ

İDİYOPATİK PARKİNSON HASTALIĞINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMUNUN GÖRÜLME SIKLIĞI VE KLİNİK ÖZELLİKLERİ T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği Başhekim: Opr. Dr. Haldun Ertürk Şef: Doç. Dr. F.Feriha Özer İDİYOPATİK PARKİNSON HASTALIĞINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMUNUN GÖRÜLME

Detaylı

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara Genel Önlemler Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara OSAS tedavisinde altın standart tedavi yöntemi PAP tedavisidir. Yaşam tarzı değişikliği Obezite Alkol Sigara Egzersiz(aşırı yorgunluk!!!)

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Dersin Kodu ve Adı NMH 501 Musküler Distrofiler Dersin ECTS Kredisi 5 Prof.Dr.Haluk Topaloğlu Musküler distrofilerin sınıflaması, çocukluk çağında

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ Öğr. Gör. Müjgan ONARICI Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çankırı 2013 Ağrı / Organizmayı koruyan bir duyu Duyu doku hasarının olduğu bölgede yanıt Ağrı Tarih

Detaylı

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Tarih:../ /.. Adı Soyadı: KİMLİK BİLGİLERİ Doktorun Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (gün/ay/yıl):.../.../... Yaşı:. Anne Adı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Baba Adı: Sosyal Güvence: GSS Ücretli Özel Sağlık

Detaylı

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri

Uykunun Evrelendirilmesi ve. Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Uykunun Evrelendirilmesi ve Uykunun Evrelendirilmesi Yöntemleri Prof. Murat AKSU Uykunun evrelendirilmesi EEG EOG EMG F4- M1 C4-M1 O2-M1 Çene EMG si: Orta hatta Mandibulanın inferior kenarının 1 cm üstü

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI. Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD.

PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI. Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD. PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD. Non-motor dalgalanmalar Diğer tedavi komplikasyonları: Patolojik kumar oynama Homosistein

Detaylı