T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ"

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ LEVREK BALIĞI (Dicentrarchus labrax) TOPRAK VE KAFES ĠġLETMELERĠ KARġILAġTIRMALI EKONOMĠK ANALĠZĠ Hikmet ERTEKĠN YÜKSEK LĠSANS Tarım Ekonomisi Anabilim Dalını Ocak 2011 KONYA

2 Her Hakkı Saklıdır TEZ KABUL VE ONAYI Hikmet ERTEKĠN tarafından hazırlanan Levrek Balığı (Dicentrarchus Labrax) Toprak Ve Kafes ĠĢletmeleri KarĢılaĢtırmalı Ekonomik Analizi adlı tez çalıģması 21/02/2011 tarihinde aģağıdaki jüri tarafından oy birliği ile Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı nda YÜKSEK LĠSANS olarak kabul edilmiģtir. Jüri Üyeleri BaĢkan Prof.Dr. Cennet OĞUZ DanıĢman Doç.Dr.Kenan PEKER Üye Doç.Dr.Birol DAĞ Ġmza Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Bayram SADE FBE Müdürü

3 iii TEZ BĠLDĠRĠMĠ Bu tezdeki bütün bilgilerin etik davranıģ ve akademik kurallar çerçevesinde elde edildiğini ve tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu çalıģmada bana ait olmayan her türlü ifade ve bilginin kaynağına eksiksiz atıf yapıldığını bildiririm. DECLARATION PAGE I hereby declare that all information in this document has been obtained and presented in accordance with academic rules and ethical conduct. I also declare that, as required by these rules and conduct, I have fully cited and referenced all material and results that are not original to this work. Hikmet ERTEKĠN

4 iv ÖZET YÜKSEK LĠSANS LEVREK BALIĞI (Dicentrarchus labrax) TOPRAK VE KAFES ĠġLETMELERĠ KARġILAġTIRMALI EKONOMĠK Hikmet ERTEKĠN Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı DanıĢman: Doç. Dr. Kenan PEKER 2011, 76 Sayfa Jüri DanıĢman: Doç. Dr. Kenan PEKER Prof. Dr. Cennet OĞUZ Doç. Dr. Birol DAĞ Bu araģtırmanın amacı; Ege ve Akdeniz Bölgelerinde çok sayıda ailenin geçim kaynağı haline gelmiģ olan kafes ve toprak havuzlarda Çipura (Sparus auratus) ve Levrek (Dicentrarchus labrax) balığı yetiģtiriciliğinin karģılaģtırmalı ekonomik analizini yaparak faaliyetin karlılığını arttırmak için alınması gereken tedbirleri belirlemektir. AraĢtırma yöresi olarak toprak havuzlarda ve kafeslerde kültür balığı üretiminin yoğun olarak yapıldığı Muğla, Antalya, Mersin ve Hatay illeri seçilmiģtir. AraĢtırmada kullanılan veriler üretim döneminde basit tesadüfî örnekleme yöntemi ile belirlenen 72 balıkçılık iģletmesinde anket yolu ile elde edilmiģtir. Yıllık faaliyet sonuçlarına göre balıkçılık iģletmelerinin ortalama Brüt kârı toprak havuz iģletmeleri için TL, kafes iģletmeleri için TL olarak hesaplanmıģtır. Saf Hasıla toprak havuz iģletmeleri için TL, kafes iģletmeleri için ise TL belirlenmiģtir. Tarımsal Gelir toprak havuz iģletmeleri için TL, kafes iģletmeleri için TL hesaplanmıģtır. Toprak havuz iģletmeleri için Mali Rantabilite %20,16, Ekonomik Rantabilite % 20,71 kafes iģletmeleri için Mali Rantabilite %18,25 Ekonomik Rantabilite % 18,87 belirlenmiģtir. Ġncelenen iģletmelerde Levrek balığı (Dicentrarchus labrax) maliyeti toprak havuz iģletmelerinde 7,66TL/kg, kafes iģletmelerinde 7,09TL/kg bulunmuģtur. Çipura balığı (Sparus aurata) maliyeti ise toprak havuz iģletmeleri için 7,77TL/kg, kafes iģletmeleri için 7,59 TL/kg olarak hesaplanmıģtır. AraĢtırmada toprak havuz iģletmelerinin kafes iģletmelerine göre rantabilitesinin yüksek olma sebebi alet-makine sermayesi ve yem tüketiminin yüksek olmasıdır. Dolayısıyla iģletme masraflarının minimizasyonu için alet-makine sermayesinin azaltılması ve/veya kiralanması ve yem tüketiminde canlı ağırlık artıģı için optimum dozun kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekonomik analiz, Kafes iģletmesi, Su ürünleri, Toprak havuz

5 v ABSTRACT MS/ THESIS COMPARATIVE ECONOMIC ANALYSIS SEA BASS (Dicentrarchus labrax) IN EARTHEN PONDS AND SEA CAGES Hikmet ERTEKĠN The Graduate School of Natural And Applied Science Of Selçuk University The Degree of Master of Science / Agricultural Economics Advisor: Assoc. Prof. Kenan PEKER Year, 2011, 76 Pages Jury Advisor: Assoc. Prof. Dr. Kenan PEKER Prof. Dr. Cennet OĞUZ Assoc. Prof. Dr. Dr. Birol DAĞ The objective of this survey research is to make comparative economic analysis of the culture of Sea Bream (Sparus auratus) and Sea Bass (Dicentrarchus labrax) which became sours of income of many houses in Mediterranean and Aegean, in earthen ponds and sea cages and to give advices about necessary measurements in order to increase the profitability of the business. Mugla, Antalya, Mersin and Hatay where cultured fish production is intensive in earthen ponds and cage fishing have been selected as research area. Data which has been used in research, has been obtained by simple randomly sampling in production term and by the way of questionnaire performed in 72 agricultural institutions. Based on annual operation results, Gross Margin has been decided as TL for earthen pond enterprises and it has been decided as TL for cage enterprise. Net Income has been decided as TL for earthen pond enterprises and TL for cage enterprises. Agricultural income has been calculated as TL for earthen pond enterprises and TL for cage enterprises. For earthen pond enterprises, financial profitability is 20,16% and economical profitability is 20,71%. For cage enterprises, financial profitability is 18,25% and economical profitability is 18,87%. The cost of sea bass and sea bream were calculate 7,66 TL/Kg, 7,09TL/Kg, and 7,77TL/Kg, 7,59 TL/Kg for earthen pond and cage enterprises respectively. As result of research, machine capital and feed consumption were calculated higher for cage enterprises where economic and financial rantabilities were lower. In this case, decreasing amount of machine capital and feed consumption will minimize the enterprise costs. The enterprises may maximize profitability with renting machine instead of investing, and optimizing amount of feed consumption. Keywords: Aquaculture, Earthen pond, Economical analysis, Cage fishing enterprises.

6 vi TEġEKKÜR ÇalıĢmanın proje safhasından baģlayarak anketlerin hazırlanıp uygulanmasına, anket sonuçlarının değerlendirilmesine kadar geçen tüm aģamalarında her türlü desteğini eksik etmeyen, bu tezin bitirilmesi için beni cesaretlendiren, tezle ilgili her yazdıklarımı titizlikle inceleyen saygıdeğer hocam Doç. Dr. Kenan PEKER e en içten duygularımla teģekkür ederim. Tezi hazırlamamda bana yol gösterici olan, Tarım Ekonomisi ile ilgili temel bilgilendirmeleri yapan baģta Tarım Ekonomisi Bölüm BaĢkanı Prof. Dr. Cennet Oğuz hocam olmak üzere diğer bölüm hocalarıma teģekkür ederim. Ayrıca anketlerde katkısı olan yöre çiftçilerine anket yapma safhasında yardımlarından dolayı Akdeniz Su ürünleri AraĢtırma Üretim ve Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü (AKSAM) a, tez hazırlama aģamasında tecrübelerinden faydalandığım Hasan KARATAġ a ve çevirilerde yardımını esirgemeyen Funda YILMAZ a teģekkür ederim. Bu çalıģmanın bütün güçlüklerini beraber yendiğimiz, çalıģma boyunca yeterli zaman ayıramadığım aileme gerekli ilgiyi gösteren eģim nadide insan Filiz ERTEKĠN e, bana bu çalıģmada ekstra motivasyon ve Ģevk kaynağı olan biricik kızlarım Fatma Betül ve Sude Zekiye ye, yetiģmemde ve bugünlere gelmemde çok büyük emekleri olan annem Zekiye ve babam Emin e, her türlü desteklerini esirgemeyen sevgili kardeģlerime en derin duygularla teģekkür ederim. Hikmet ERTEKĠN KONYA 2011

7 vii ĠÇĠNDEKĠLER ÖZET... iv ABSTRACT...v TEġEKKÜR... vi ĠÇĠNDEKĠLER... vii SĠMGELER VE KISALTMALAR... ix 1. GĠRĠġ AraĢtırmanın Önemi AraĢtırmanın Amacı AraĢtırmanın Kapsamı KAYNAK ARAġTIRMASI MATERYAL VE METOT Materyal Metot Örnekleme safhasında kullanılan metot Anket Safhasında uygulanan metot ĠĢletmelerin analizi safhasında uygulanan metot DÜNYA SU ÜRÜNLERĠ ÜRETĠMĠ VE TÜRKĠYE NĠN SU ÜRÜNLERĠ POLĠTĠKASI Dünya Su Ürünleri Üretimi Türkiye Su Ürünleri Sektörüne Genel BakıĢ Türkiye de Su Ürünleri Üretimi Türkiye de denizlerden avcılık yoluyla üretim Türkiye de iç sularda avcılık yoluyla su ürünleri üretimi Deniz balıklarının yetiģtiricilik yoluyla üretimi Türkiye nin iç su yetiģtiriciliği ile su ürünleri üretimi Türkiye de Su Ürünleri Politikası ARAġTIRMA ALANI HAKKINDA GENEL BĠLGĠLER Doğal Yapı Coğrafi konum Topoğrafya Toprak yapısı Su kaynakları Ġklim durumu Nüfus Yapısı... 38

8 viii 5.3. Eğitim Durumu UlaĢım Durumu Tarımsal Yapı Arazi varlığı Bitkisel üretim Hayvan varlığı ARAġTIRMA BULGULARI Nüfus ve Eğitim Durumu ĠĢgücü Aktif Sermaye Çiftlik sermayesi ĠĢletme sermayesi Pasif Sermaye Yabancı sermaye Öz sermaye ĠĢletmelerin Yıllık Faaliyet Sonuçları Gayrisafi üretim değeri Gayri Safi Hasıla ĠĢletme masrafları Brüt kar Saf Hasıla Tarımsal gelir Rantabilite ĠĢletme tiplerinin karģılaģtırma tablosu Ġncelenen ĠĢletmelerin GeliĢme Olanakları SONUÇ VE ÖNERĠLER Sonuç Öneriler KAYNAKLAR ÖZGEÇMĠġ... 74

9 ix SĠMGELER VE KISALTMALAR AB :Avrupa Birliği AKSAM :Akdeniz Su Ürünleri AraĢtırma, Eğitim ve Üretim Enstitüsü Müdürlüğü ARGE :AraĢtırma GeliĢtirme BK :Brüt Kar DPT :Devlet Planlama TeĢkilatı DTM :DıĢ Ticaret MüsteĢarlığı EĠB :Erkek ĠĢgücü Birimi EĠG :Erkek ĠĢ Gücü FAO :BirleĢmiĢ Milletler Gıda ve Tarım Örgütü GAP :Güneydoğu Anadolu Projesi GSÜD :Gayri Safi Üretim Değeri GSH :Gayri Safi Hasıla GZTF :Güçlü, Zayıf, Tehdit, Fırsat SH :Saf Hasıla SK :Saf Kar SUMAE :Su Ürünleri Merkez AraĢtırma Enstitüsü Müdürlüğü HACCP :Hazard, Analysis, Critical, Control, Points JICA :Japonya Uluslararası ĠĢbirliği Ajansı kg :Kilogram km :Kilometre $ :Amerikan Doları TAGEM :Tarımsal AraĢtırma Genel Müdürlüğü TÜGEM :Tarımsal Üretim Genel Müdürlüğü TKB :Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı TG :Toplam Gelir TL :Türk Lirası.

10 1 1. GĠRĠġ 1.1.AraĢtırmanın Önemi Tarım sektörü, ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla toplumun bütün kesimlerini yakından ilgilendirmektedir. Türkiye nin sahip olduğu ekolojik zenginlik, çok değiģik bitkisel ve hayvansal üretime imkan verdiği için tarım önem arz etmektedir. Türkiye de tarım; ülke ihtiyaçlarını karģılama ve ihracattaki önemi, istihdamdaki payı ve hızla artan nüfusun gelecekteki beslenme ihtiyacını karģılayacak tek alternatif olması nedeniyle önemini korumaya devam etmektedir. Tarım, tüm ekonomilerde birincil faaliyet olarak kabul edilmektedir. Tarım, insanların temel faaliyet alanını oluģturmasının yanında iktisadi kalkınmada da öncü bir sektör olarak önemli bir iģlev görmektedir. Çünkü endüstri tesislerinin büyük bir bölümü tarımsal maddeleri hammadde olarak kullanmaktadır. Özellikle tahıl, Ģeker, et, süt, bitkisel yağ gibi temel endüstriler tarımsal hammadde iģlemektedir. Türkiye de son yıllarda önceliğin sanayi sektörüne kayması sonucunda göreceli olarak tarım ürünlerinin ihracattaki ağırlığı giderek azalmıģtır. Türkiye nin tarım dıģ ticaret verileri Çizelge 1.1 de verilmiģtir. Toplam ihracatta tarımın yeri incelendiğinde, 2000 yılında tarımın ihracatta payı %6 iken, 2010 yılında %4 lere kadar düģtüğü görülmektedir. Çizelge 1.1. Türkiye nin tarımsal ihracatı (Anonim, 2010a) Yıllar Toplam Ġhracat ($) Toplam tarımsal ihracat ($) Toplam ihracatta tarımın payı (%)

11 2 Su ürünleri, Türkiye tarım sektörünün dört alt sektöründen birisi olup (%2,7), insan beslenmesine katkısı, sanayi sektörüne hammadde sağlaması, istihdam imkânı oluģturması ve yüksek ihracat potansiyeline sahip bulunması gibi göstergelerden dolayı önemli bir konuma sahiptir. Ancak su ürünleri sektörü gerek tarım ve gerekse milli ekonomide henüz yeterli düzeyde yer tutmamaktadır. Su ürünleri yetiģtiriciliği, dünya besin ihtiyacının önemli kısmını karģılayan temel endüstridir. Türkiye de su ürünleri 1984 den bu yana her yıl %11 in üzerindeki büyümeyle, gıda sektörleri arasında en hızlı büyüyen ve geliģen sektör olmuģtur (Anonim, 2007). Dünya su ürünleri üretimi 2002 yılında 36,8 milyon ton iken 2007 yılında 50,3 milyon ton, 2009 yılında ise 89,7 milyon tona ulaģmıģtır. Su ürünleri toplam üretim değeri 2007 yılı itibari ile 87 milyar dolar olmuģtur. Çin, 2009 yılında 32,7 milyon ton balık, yumuģakçalar ve kabuklu üretimi ile dünya üretiminin % 62,3 ünü üretmektedir. Aynı yıl Çin i 3,4 milyon ton üretim ile Hindistan, 2,4 milyon ton ile Vietnam, 1,7 milyon ton ile Endonezya ve 1,4 milyon ton Tayland takip etmiģtir. Türkiye ise ton üretim ile dünyada 21 sırada yer almaktadır (Anonim, 2009). Türkiye nin akarsularının toplam uzunluğu km, büyüklüğü 5 km² nin üzerindeki göl sayısı 48, baraj sayısı 66 ve toplam yüzey alanı km², tüketilebilecek yıllık yerüstü suları hacmi 186,1 km³ ve çekilebilecek yeraltı su hacmi ise 12,2 km³ dür. Adalar dâhil toplam kıyı uzunluğu ise km dir (Çelikkale ve ark. 1999). Üç tarafı denizlerle çevrili ve iç su kaynaklarına sahip ülkenin, mevcut potansiyelin değerlendirilmesi halinde bu payın giderek artacağı bir gerçektir. Bu nedenle su ürünleri üretimi ile ilgili faaliyetlerin geliģtirilmesi ve yaygınlaģtırılması gerekmektedir. KiĢi baģına yetersiz hayvansal protein tüketiminin istenilen düzeye çıkarılması gereği bulunmaktadır. Su ürünleri besin değeri yüksek, doğal stokların yanında kültür yoluyla üretimi her geçen gün artıģ gösteren bir hayvansal besin maddesi olarak bu açığın kapatılmasında önemli bir kaynaktır yılı verilerine göre Türkiye de insanlar ortalama günlük 95,9 g. protein almaktadırlar. Bu proteinin 24,8 g. ını hayvansal proteinler oluģturmaktadır. Hayvansal proteinlerinden yalnızca 2 g. ı su ürünleri kaynaklıdır. Yani Türkiye de insanlar tarafından alınan toplam günlük proteinin % 2,1 ini su ürünleri kaynaklı proteinler oluģturmaktadır. Günlük proteinin Çin de % 6,9, Japonya da % 24,2, Almanya da %4,8, Ġtalya da %6,3, Fransa da %12,5 su ürünleri kaynaklıdır (Anonim, 2007).

12 3 Bütün bu rakamlar Türkiye nin su ürünleri kaynaklı protein eksikliğinin olduğunu göstermektedir. Dünyada avcılık yoluyla üretim 2002 yılından beri 90 milyon ton civarında gerçekleģmiģtir. Su ürünleri yetiģtiriciliğinin ise; beģ yıl içerisinde 36,8 milyon ton dan 50,3 milyon tona çıkması, dünyanın en büyük üreticisi olan Çin in toplam üretimi olan 31,4 milyon tonun 16,7 milyon tonunun yetiģtiricilikle elde edilmesi üretimin hızla su ürünleri yetiģtiriciliğine doğru kaydığını göstermektedir. Su ürünleri yetiģtiriciliği veya akuakültür; hayvansal (balık, kabuklu, yumuģakça ve eklembacaklılar) ve bitkisel (algler) su canlılarının kontrolü veya yarı kontrollü Ģartlarda gıda, stok takviyesi, süs, sportif ve bilimsel amaçlı yetiģtirilmesi olarak tanımlanmaktadır (Anonim, 2010b). Türkiye nin su ürünleri durumu Çizelge 1.2 de sunulmuģtur. Çizelge de görüldüğü üzere 1996 yılı verilerine göre Türkiye su ürünleri toplam üretimi ton olup kiģi baģına tüketim 8,6 kg iken 2009 yılında üretim ton a yükselirken kiģi baģına tüketimi 7,6 kg düģmüģtür yılında ton su ürünleri ithalatı gerçekleģtirilmiģ olup, ton ihracat yapılmıģtır. Su ürünleri üretiminin tonu iç tüketim olarak kullanılmaktadır. Su ürünleri üretimi genel itibariyle yıllar içerisinde dalgalanmalar görülmekte olup üretim ton arasında değiģmektedir yılında küresel ekonomik krizden dolayı sektörde küçük bir rakamsal daralma gözlenmiģtir. Çizelge 1.2. Türkiye de su ürünleri sektörün genel durumu (Anonim, 2010a) Yıllar Üretim (1000 Ton) Ġhracat (1000 ton) Ġthalat (1000 ton) Ġç tüketim (1000 ton) KiĢi baģına tüketim (Kg) , , , , , , , , , , , , , ,59

13 4 Türkiye nin, fakülte ve meslek yüksek okullarından mezun olan genç ve dinamik teknik personellerle birlikte, su kaynaklarından etkin Ģekilde yararlanılması, yem üretimi ile hammadde teminindeki zorlukların aģılması, hastalıklarla mücadelede baģarının artması, açık denizlerde kafes balıkçılığının geliģtirilmesi ile yakın zamanda Türkiye de su ürünleri sektöründe önemli geliģmelere yol açacaktır. 1.2.AraĢtırmanın Amacı Bu araģtırmanın amacı Ege ve Akdeniz Bölgelerinde çok sayıda ailenin geçim kaynağı haline gelmiģ olan kafes ve toprak havuzlarda Levrek (Dicentrarchus labrax) ve Çipura (Sparus aurata) balığı yetiģtiriciliğinin karģılaģtırmalı ekonomik analizini yapmak, faaliyetin karlılığını belirleyerek, sektörün durumunu ortaya koyup ve yapılması gerekenleri öneri halinde sunmaktır. Türkiye de ilk Çipura (Sparus aurata) ve Levrek (Dicantrachus labrax) kuluçkahanesi ve kafes sistemi 1985 yılında Ege denizinde kurulmuģtur. Ege Denizi sahillerinde kafeslerde (yoğun olarak Muğla ili) bulunan Çipura (Sparus aurata) ve Levrek balığı (Dicantrachus labrax) yetiģtiriciliği ile hızla geliģmektedir. Aynı zamanda toprak havuzlarda balık yetiģtiriciliği; gerek dünyada gerekse de Türkiye de yaygın olarak kullanılmaktadır. Zaman içerisinde ağ kafes ve beton havuz gibi birim alanda daha çok stoklama yapılabilen üretim alanlarına yönelmelerle birlikte toprak havuz yetiģtiriciliğine ilgi kısmen azalmaya baģlamıģtır. Ancak, son günlerde kıyıda ve koylarda üretim yapan ağ kafes yetiģtiricilerinden, kıyı ötesi sistemlere geçmelerinin istenmesiyle birlikte, toprak havuz üretimleri yeniden değer kazanmaya ve gündeme yerleģmeye baģlamıģtır. Kafeslerde ve toprak havuzlarda levrek balığı yetiģtiriciliği özellikle Ege ve Akdeniz bölgesinde önemli bir sektör haline gelmiģtir. Son yıllarda özelde Milas yöresinde genelde Ege bölgesinde toprak havuzlarda yetiģtiricilik birçok çiftçi tarafından tercih edilen bir üretim Ģekli haline gelmiģtir. Bu bölgedeki çiftçiler daha önce tarla veya bahçe bitkileri yetiģtiriciliği yaptığı tarım arazilerine toprak havuzlar inģa ederek acı suda kültür levreği üretimine geçmiģlerdir. Toprak havuzlarda yetiģtirilen balıkları daha yüksek fiyattan alıcı bulması, bakım ve besleme kolaylığı toprak havuzlarda üretimi cazip kılmaktadır. Son yıllarda Ege bölgesinde özellikle Milas ovasında verimli araziler su ürünleri üretimine

14 5 ayrılmaktadır. Oysa aynı levrek balığı denizlerde bulunan kafeslerde de üretilebilmektedir. Türkiye de bugüne kadar bu iki üretim Ģeklinin ekonomik durumlarını ortaya koyan ekonomik analizler ile ilgili herhangi bir çalıģmaya rastlanmamıģtır. Bu çalıģmada kafeslerde ve toprak havuzlarda levrek balığı yetiģtiriciliğinin karģılaģtırmalı ekonomik analizi yapılarak bu farklı yetiģtiricilik modellerinin girdi kullanımı ve üretim maliyetleri tespit edilmiģtir. 1.3.AraĢtırmanın Kapsamı AraĢtırma çalıģması 7 kısımdan ibarettir; Birinci bölümde; araģtırmanın önemi, amacı ve kapsamı hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Ġkinci bölümde; konuyla ilgili daha önce yapılmıģ çalıģmalara yönelik özet bilgiler yer almaktadır. Üçüncü bölümde; araģtırmada kullanılan kaynaklar, materyal ve metot hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Dördüncü bölümde; dünyada ve Türkiye de balık üretimi, tüketimi, Türkiye nin su ürünleri stratejisi hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. BeĢinci bölümde; araģtırma bölgesi hakkında genel bilgiler verilmektedir. Altıncı bölümde; kafes ve toprak havuz balıkçılık iģletmelerinin girdi kullanımı ve üretim maliyeti, karģılaģtırmalı ekonomik analiz sonuçları yer almaktadır. Yedinci bölümde ise araģtırmanın sonuç ve önerileri yer almaktadır.

15 6 2. KAYNAK ARAġTIRMASI Riepe, J., R., (1997), çalıģmasında kuzey merkez bölgesi marketi için Sarı Levrek balığının kültür maliyeti hesaplanmıģtır. Kafes ve havuz üretim sistemleri için iki farklı büyüklük seviyesinde ve pound luk iģletme bütçeleri oluģturulmuģtur. Bu çalıģmada kurulan Sarı Levrek iģletmeleri çok az sayıda olduğu için varsayımsal üretim sistemleri modellenmiģtir. Bu çalıģmada bulunan üretim maliyetlerine göre ancak büyük kapasiteli iģletmelerin kar edilebileceği bulunmuģtur. Bu çalıģmada baģa baģnoktası büyük kapasiteli kafes ve havuz iģletmelerinde benzer bir sonuç olarak yaklaģık 2,0 $ dolar civarında hesaplanmıģtır. Küçük kapasiteli havuz çalıģmalarında ise baģa baģnoktası fiyatı pound baģına 3,48 $ olarak hesaplanmıģtır. Küçük kapasiteli kafes iģletmelerinde ise baģa baģnoktası pound baģına 2,80 $ olarak hesaplanmıģtır. Kıral ve ark. (1999) Tarımsal Ürünler Ġçin Maliyet Hesaplama Metodolojisi ve Veri Tabanı Rehberi isimli çalıģmada; tarım ürünleri maliyetlerinin hesaplanması ile ilgili masraf unsurları, hesaplama yaklaģımları ve tarımsal ürün maliyetlerinin hesaplanmasına yönelik örneklere yer vermiģlerdir. ÇalıĢmada, bazı bitkisel ve hayvansal ürünlere ait üretim maliyetlerinin hesaplanma teknikleri ve tarımsal ürün maliyeti kavramı, kapsam ve amaçları açıklanmıģ, Türkiye de tarım ürünleri maliyetlerinin hesaplanması ile ilgili çalıģmalara değinilmiģtir. Kocaman ve ark. (2002), Erzurum ilindeki 21 adet alabalık iģletmesinde nüfus ve eğitim durumu, iģgücü durumu, iģletme varlığı, üretim ve masraflarla ilgili fiziksel ve parasal verileri belirlenmiģlerdir. Üretim faktörlerinin alabalık yetiģtiriciliğinde kullanım verimliliği iģletmeler ortalaması; a) Bir erkek iģ birimi karģılığında kg alabalık, b) Birim su alandan (100 m 2 ) TL brüt hasıla, c) Brüt hasılanın, aktif sermayeye oranı 0,48. d) Safi kârın, iģletmeler ortalamasında ki değeri TL, e) ĠĢletmeler ortalamasındaki rantabilite faktörü % 2,62 belirlenmiģtir. Koçak ve Tatlıdil (2004), araģtırmalarında kafeslerde çipura (Sparus aurata) ve levrek (Dicantrachus labrax) balığının yetiģtiriciliğinin yoğun yapıldığı yirmi bir iģletme balık maliyetini çıkarmıģlardır. Bu çalıģmanın sonucunda Çipura (Sparus

16 7 aurata) yaklaģık 2,48 $/ kg, levrek (Dicantrachus labrax) için ise 2,34 $/ kg maliyeti olduğunu tespit etmiģlerdir. Uzmanoğlu (2005), Yüksek lisans tezinde Yene deresi üzerinde bulunan su ürünleri iģletmelerinden anket yoluyla elde edilen verilerden ekonomik analiz yapmıģtır. Anket (tamsayım) uygulanarak, iģletmelerin iģgücü durumu, iģletme sermayesi ve üretim masrafları hesaplanmıģtır. Adıgüzel ve Akay (2005), çalıģmalarında Tokat ilinde GökkuĢağı alabalık iģletmelerinin tam sayım metodu uygulanarak 19 adet iģletmeden anket yolu ile elde ettikleri veriler ıģığında ekonomik analizini yapmıģlardır. ÇalıĢmada iģletmelerin sosyo-ekonomik özellikleri olarak, iģletmelerde iģgücü kullanımı, iģletme yöneticileri hakkında bilgiler, iģletme arazilerine iliģkin özellikler, iģletmelerin fiziksel unsurları olan binalar, su kullanım durumları ve havuz-ağ kafesler ile üretim ve pazarlama durumları incelenmiģtir. Aygün ve ark. (2005), Atatürk baraj gölü kafeslerde gökkuģağı alabalığı ve Harran Üniversitesi alabalık yetiģtiricilik iģletmesinin 4x4,5 ebatlı, 31,1 gr olarak stoklanan kafeslerdeki balıkların karlılık ve rantabiliteleri üzerine çalıģmıģlardır. Mali Rantabilite 32,0 Ekonomik Rantabilite %97, Geri Ödeme Süresi 1,21 yıl ve Kara GeçiĢ Noktası %67 olarak bulunmuģtur. Kenanoğlu (2006), Manisa ve Ġzmir illerinde geleneksel olarak ve organik yetiģtirilen çekirdeksiz kuru üzüm üretim dalı bazı ekonomik kriterlere göre karģılaģtırılmıģ ve ekonomik analizi yapılmıģtır. AraĢtırmada, organik çekirdeksiz kuru üzüm veriminin geleneksel çekirdeksiz kuru üzüm verimine göre daha düģük olduğu saptanmıģtır. Alkan (2006), yaptığı araģtırmada, Samsun ili Terme ilçesinin ova ve yüksek kesimindeki iģletmelerin ekonomik yapılarını karģılaģtırmalı olarak analiz etmek, fındık yetiģtiriciliğinde girdi kullanımı ile üretim maliyetini ve fındığın pazarlama durumunu ortaya koymuģtur. Ġncelenen iģletmelerde ortalama iģletme arazisi büyüklüğü ova kesiminde 38 dekar, yüksek kesimde 31 dekar olarak tespit etmiģtir. Ortalama parsel sayısı ova kesimindeki iģletmelerde 2,04 iken, yüksek kesimdeki iģletmelerde 3,39 olarak bulunmuģtur. Çiftlik sermayesinin aktif sermaye içindeki payı ova kesiminde % 92,4, yüksek kesimde ise % 94,0 olarak bulunmuģtur. Mali rantabilite oranı ova kesiminde % 7,2, yüksek kesimde % 6,5 tir. Ekonomik

17 8 rantabilite oranı ise ova kesiminde % 7,3 yüksek kesimde % 6,9 dur. Bir kg fındığın üretim maliyeti ova kesiminde 3,0 TL, yüksek kesimde 3,6 TL olarak hesaplanmıģtır (2005 yılı fiyatları). Ova kesiminde fındık, üretim maliyetinin %92 daha fazlasına satılırken, yüksek kesimde bu oran %59 dur. Buna göre ova kesimde fındık yetiģtiriciliğinden elde edilen kâr, yüksek kesime göre %31 daha fazla olduğu bildirilmiģtir. KarataĢ ve ark. (2008), Sivas ilinde GökkuĢağı alabalık iģletmelerinde tam sayım metodu uygulayarak 14 adet iģletmeden anket yolu ile elde ettikleri veriler ıģığında ekonomik analiz yapmıģlardır. AraĢtırmacılar iģletmelerde iģgücü durumunu Erkek ĠĢgücü Günü (EĠG) olarak belirlemiģlerdir. Anonymous 2010 göre, Sarı Levrek (Yellow Perch) balığı üretim maliyetinde; yavru, yem ve iģçilik olmak üzere üç temel değiģen maliyet esas almıģtır. Yavru hasadı 210 gün ve yaģama oranı % 80-%85 olarak belirlenmiģtir. Bu balık için yem dönüģüm 2,0 belirlenmiģtir. ĠĢçilik ve iģletmecinin yönetim fırsat maliyeti yüksek belirlenmiģtir. ÇalıĢmada dönüm baģına gölet inģaatının ömrü 20 yıl hesaplanmıģtır. Buna göre 1000 poundluk ve 3400 balıkla yapılan bir üretimde balık maliyeti 3,77 $ olarak hesaplanmıģtır. Hoshino ve Hillary 2011, Balıkçılıkta karlılığın, yüksek değer ve hızlı büyüme mümkün olduğunu ortaya koymuģlardır. Bu sonuçlara göre sektörün yönetim stratejisinin üretim modeli ile belirlenmesi ve yatırım maliyetinin düģük tutulması ve ürünün depolama maliyetinin düģürülmesi ile kar maksimizasyonu önerilmiģtir.

18 9 3. MATERYAL VE METOT 3.1. Materyal AraĢtırmanın esas materyalini, Muğla nın Milas ilçesinde toprak havuzda balık yetiģtiriciliği yapan iģletmeler ile Muğla, Antalya, Hatay ve Mersin yörelerinde kafeslerde balık yetiģtiriciliği yapan iģletmelerden anket yoluyla elde edilen bilgiler oluģturmaktadır. Bu iģletmelerde levrek ve çipura yetiģtirilmektedir. Çipura üretimi %20 den az olduğu için Levrek ĠĢletmeleri Ģeklinde tanımlanmıģtır. Levrek iģletmeleri deniz sularında Levrek balığı (Dicentrarchus labrax) yetiģtiriciliği yapan iģletmelerdir. ÇalıĢmada ayrıca, araģtırma konusu ile ilgili daha önce yapılmıģ araģtırma sonuçları, çeģitli kurum ve kuruluģların kayıtları ile istatistik verilerden de yararlanılmıģtır. ÇalıĢmada kullanılan anket formları konunun amacına uygun olarak hazırlanmıģtır. Anketler levrek iģletme sahipleriyle görüģülmek suretiyle, 2010 yılı verileri esas alınarak yapılmıģtır Metot AraĢtırmanın örnekleme, anket ve iģletmelerin analizi safhalarında kullanılan metotlar aģağıda açıklanmıģtır Örnekleme safhasında kullanılan metot Toprak havuzlarda balık yetiģtiriciliğinin ekonomik analizi için veri temini amacıyla üretimin tamamının yapıldığı Muğla nın Milas ilçesinde bulunan köyler seçilmiģtir. Türkiye de toprak havuzlarda balık yetiģtiriciliği tamamen bu bölgede yapılmaktadır. Bu nedenle Milas Bölgesi seçilmiģtir. Toprak havuz yetiģtiricilerinde Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı ndan alınmıģ maksimum kapasite 100 ton/yıldır. Toprak havuzlarda balık yetiģtiren iģletmelerin tamamı aile iģletmesidir. Bu sebeple 100 ton/yıl kapasitenin üzerinde Türkiye de toprak havuz iģletmesi bulunmamaktadır.

19 10 Kafeslerde balık yetiģtiriciliği için veri temininde geniģ bir coğrafyada çalıģılmıģtır. Kafeslerde balık yetiģtiriciliği yapan iģletmeler toprak havuz yetiģtiricileri gibi belli bir bölgede yoğunlaģmamaktadır. Bu sebeple anket yapılacak kafes iģletmelerinin seçiminde homojen olması ve tüm kafes yetiģtiricilerini temsil etmesi dikkate alınmıģtır. Kafes iģletmelerinde; hem aile iģletmeleri hem de büyük ticari firma ve Ģirketlere ait iģletmeler mevcuttur. Bu sebeple kafes iģletmelerinde kapasite 4000 ton/yıl kadar çıkmaktadır. Türkiye de toprak havuz kapasitesi maksimum 100 ton/yıl olduğu için karģılaģtırma yapabilmek için kafes iģletmelerde popülasyon 100 ton/yıl kapasiteye sahip iģletmeler dikkate alınmıģtır. Toprak havuz balık yetiģtiriciliği iģletme tipinde araģtırma popülâsyonunu Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı na kayıtlı 83 adet iģletme oluģturmuģtur. Kafes balık yetiģtiriciliği iģletme tipinde araģtırma popülâsyonu Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı na kayıtlı 100 ton/yıl kapasiteli 55 adet iģletme oluģturmuģtur. Anket yapılacak iģletme sayısı, basit tesadüfî örnekleme yöntemine göre aģağıdaki formülle hesaplanmıģtır (Çiçek ve Erkan 1996). (3.1) n: Örnek hacmini N: Popülasyondaki iģletme sayısını σ²: Popülâsyonun varyansını D²: (d/t): olup d ortalamadan belli bir orandaki (% 0,05) sapmayı, t ise % 95 güven sınırına karģılık gelen tablo değerini (1,645 ) ifade etmektedir. Bu araģtırmada σ, D ve n değerleri çizelge 3.1. verilmiģtir. Çizelge 3.1. AraĢtırmada toprak ve kafes iģletmeleri için σ D ve n değerleri Veriler Toprak Havuz iģletmeleri Kafes iģletmeleri N σ² 17,8 43,0 D ,20 N AraĢtırmada toprak havuzlarda balık yetiģtiriciliği için örnek büyüklüğü 36 belirlenmiģtir. Aynı hesaplama esaslarıyla kafes iģletmeler için de örnek büyüklüğü 36 iģletme hesaplanmıģtır.

20 Anket safhasında uygulanan metot Her iki iģletme tipi de aile iģletmesi oldukları için muhasebe kayıtları tutmamaktadırlar. Dolayısıyla veriler anket yoluyla elde edilmiģtir. Anket formları 2010 yılı Mart, Nisan ve Mayıs aylarında iģletmelerin bulundukları adreste ve Akdeniz Su Ürünleri AraĢtırma Üretim ve Eğitim Enstitüsü (AKSAM) iģletmesine gelen iģletme sahipleri veya yetkili kiģilerle yüz yüze görüģülerek bizzat araģtırmacı tarafından doldurulmuģtur. Anket formlarında ilk olarak iģletmenin nüfus, eğitim ve iģ gücü durumu sonraki bölümlerde iģletmenin sermaye unsurları, yıllık faaliyet sonuçları ve pazarlama durumuna yönelik sorular yer verilmiģtir ĠĢletmelerin analizi safhasında uygulanan metot Anket uygulanan iģletmelerden elde edilen veriler üzerinde gerekli kontroller ve hesaplamalar yapıldıktan sonra, ayrıntılı dökümleri yapılmıģ ve elde edilen bilgiler kullanılmaya hazır, özet tablolar haline getirilmiģtir. ĠĢletmelerden elde edilen veriler ile toprak ve kafes balık yetiģtiriciliği iģletmelerinin ekonomik yapıları ayrıntılı olarak ortaya konulmuģ ve her iki iģletme tipi karģılaģtırmalı olarak incelenmiģtir. ĠĢletmelerdeki nüfus yapısı incelenirken yaģ, cinsiyet ve eğitim durumları ele alınmıģtır. ĠĢletmelerdeki nüfusun iģ baģarma güçleri, erkek iģ gücü birimi (EĠB) cinsinden hesaplanarak ortaya konulmuģtur. Nüfusu erkek iģ gücü birimine çevirmede, kiģilerin yaģ ve cinsiyete göre değiģen iģ baģarma katsayıları dikkate alınmıģtır (Çizelge 3.1.). Çizelge 3.2. Erkek iģ gücü birimine çevirmede kullanılan katsayılar (ErkuĢ ve ark., 1995) YaĢ grupları Erkek Kadın ĠĢletmelerin sermaye yapıları, aģağıdaki kriterler göz önünde bulundurularak ortaya konulmuģtur. ĠĢletmelerin sermaye durumlarının ortaya konulmasında,

21 12 sermayenin fonksiyonlarına göre sınıflandırması yapılmıģ ve sermaye unsurlarının değeri belirlenirken yılsonu değerleri dikkate alınmıģtır. Toprak sermayesine değer biçmede, yerel alım-satım değerleri esas alınmıģtır. Arazi ıslahı sermayesinin değeri, yeniler için maliyet bedeli, eskiler için yeniden inģaat bedeline göre yıpranma ve eskime durumu dikkate alınarak hesaplanmıģtır. Bina sermayesi; yeni binalarda çiftçinin beyan ettiği maliyet bedeli, eski binalarda ise yeniden inģaat bedeline göre yıpranma süreleri göz önünde tutularak hesaplanmıģtır. Hayvan sermayesi; hayvanların yaģ ve verim durumuna göre, yöredeki alım- satım değerleri dikkate alınarak hesaplanmıģtır. Alet-makine sermayesi; yeniler maliyet bedeli, eskiler hali hazır durumları göz önüne alınarak, yöredeki alım-satım değeri üzerinden hesaplanmıģtır. Malzeme sermayesi; dıģarıdan satın alınanlar satın alma değerlerine göre, iģletmede üretilenler ise çiftlik avlusu fiyatları esas alınarak hesaplanmıģtır. Para mevcudu ile iģletmenin borç ve alacaklarının tespit edilmesinde, iģletme sahibinin beyanı esas alınmıģtır. Kiracılıkla iģlenen arazinin değeri, hem aktif sermaye hem de pasif sermaye içinde gösterilmiģtir. Böylece iģletmeler, kira ve borçlarından arınmıģ kabul edilerek aynı bazda karģılaģtırabilme olanağı sağlanmıģtır. ĠĢletmenin Gayri Safi Üretim Değeri (GSÜD); bitkisel ve hayvansal ürün miktarının, çiftlik avlusu fiyatlarıyla çarpılması ile elde edilen değere, bitki ve hayvan sermayesindeki prodüktif demirbaģ kıymet artıģının ilave edilmesi ile bulunmuģtur. Gayri Safi Hasıla (GSH); GSÜD ne, iģletme dıģı tarımsal gelir ve konut kira karģılığı eklenerek bulunmuģtur. ĠĢletme dıģı tarımsal gelir hesaplanırken, iģletme sahibinin beyanı esas alınmıģtır. ĠĢletme dıģı tarımsal gelir, iģletmeye ait alet ve makine ile aile iģ gücünün, iģletme dıģındaki tarımsal iģlerde çalıģmaları karģılığında elde ettikleri gelirlerden oluģmaktadır. Konut kira bedelinin belirlenmesinde, iģletmenin ikametgâh olarak kullandığı bina değerinin %5 i dikkate alınmıģtır. Masraflar, değiģen ve sabit masraflar olarak ele alınmıģtır. Gayri safi Hasıladan iģletme masrafları çıkarılarak Saf Hasıla (SH) bulunmuģtur. Brüt kâr ise, GSÜD den değiģen masrafların çıkarılması ile elde edilmiģtir. Masraflar, değiģen ve sabit masraflar olarak ele alınmıģtır. Gayri safi hasıladan iģletme masrafları çıkarılarak saf hasıla (SH) bulunmuģtur. Brüt kâr ise, GSÜD den değiģen masrafların çıkarılması ile elde edilmiģtir. ĠĢletme sahibi ve ailesinin iģ gücü ücret karģılığı, aile fertlerinin iģletmede çalıģtıkları süre ile yörede aynı iģ için yabancı iģçiye ödenen

22 13 ücretin çarpılması suretiyle bulunmuģtur (ErkuĢ ve ark., 1995). Tamir ve bakım masrafları, bina ile alet ve makinelerde iģletmecinin fiilen yaptığı masraflara göre hesaplanmıģtır. Su ürünleri yetiģtiriciliğinde üretim maliyeti hesaplanırken, genel idare giderleri karģılığı olarak toplam değiģen masrafların %3 ü alınmıģtır. DeğiĢen masrafların faiz karģılığı hesaplanırken, her iģlemin yoğun olarak yapıldığı ay göz önünde bulundurularak iģlemlere ait masraf tutarları % 4 reel faizle yılsonuna biriktirilmiģtir. Arazi kirası, çıplak arazi kıymetinin %5 i göz önünde bulundurularak hesaplanmıģtır. Çıplak arazi kıymeti üretici beyanı esas alınarak belirlenmiģtir. ĠĢletme sahibi ve ailesinin iģ gücü ücret karģılığı, aile fertlerinin iģletmede çalıģtıkları süre ile yörede aynı iģ için yabancı iģçiye ödenen ücretin çarpılması suretiyle bulunmuģtur. ĠĢletme envanterinin tespitinde, sermayenin fonksiyonlarına göre sınıflandırması esas alınmıģtır (Karagölge, 2001). A. Aktif Sermaye I. Sermaye (Çiftlik Sermayesi) a. Toprak sermayesi b. Islah Sermayesi c. Bina Sermayesi d. Bitki sermayesi II. ĠĢletme Sermayesi a. Canlı DemirbaĢ b. Alet-makine Sermayesi c. Malzeme-Mühimmat d. Para B. Pasif Sermaye I. Yabancı Sermaye (Borçlar) 1. Arazi KarĢılığı Ġpotek Borçları 2. Banka ve Kooperatif Borçları 3. Adi Borçlar 4. Cari Borçlar (ÖdenmemiĢ fatura vb) 5. Ġndi Borçlar (Ortakçılık ve kiracılıktan iģletmeye yatırılan sermaye ) II. Öz Sermaye Her ürünle ilgili, girdi ve çıktı verileri anketlerle derlenmiģtir.

23 14 4. DÜNYA SU ÜRÜNLERĠ ÜRETĠMĠ VE TÜRKĠYE NĠN SU ÜRÜNLERĠ POLĠTĠKASI 4.1. Dünya Su Ürünleri Üretimi Su ürünleri sektöründe, avcılık ve yetiģtiricilik (kültür) olmak üzere iki Ģekilde üretim yapılmaktadır. Üretimin büyük bir kısmı avcılık yoluyla olmaktadır. Kültür balıkçılığının toplam su ürünleri üretimi içindeki payı sürekli artmaktadır. Bunun en önemli nedeni okyanuslardan avcılık yoluyla elde edilebilecek ürün miktarının artık çok fazla artırılamamasıdır. Ayrıca okyanuslarda kıyıları olmayan ülkeler için su ürünleri üretiminde en önemli çıkıģ yolu kültür balıkçılığıdır. Su ürünleri yetiģtiriciliği, dünya besin gereksiniminin önemli bir bölümünü karģılayan temel bir endüstridir. Asya ülkelerinde yüzyıllardır uygulanmaktadır. Hızlı teknoloji transferi ile ĢaĢırtıcı bir geliģim göstermiģtir. FAO tarafından dünyada en hızlı büyüyen gıda sektörü olarak belirlenmiģtir. Dünyada yetiģtiricilikle üretilen su ürünleri miktarı 1980 de 7,4 milyon tondan 1990 da 16,8 milyon tona ve 2002 yılında 40 milyon tona ulaģmıģtır. Su ürünleri yetiģtiriciliği, dünya balıkçılık üretiminin yaklaģık % 30 unu karģılamakta ve yılda %10 dan daha fazla artarak büyümektedir ( Davenport ve ark., 2003). Dünyada su ürünlerinin yetiģtiricilik yoluyla üretimi son yıllarda bir artıģ gösterse de hala avcılık yoluyla üretim dünyada önde gelen üretim Ģeklidir. Dünyada avcılık yoluyla üretimde önemli bir paya sahip ülkelerin tamamının okyanus kıyılarında sınırları bulunmaktadır. En büyük üretici 11 ülke toplam üretimin %71 ini avcılıkla, %89 ununu da yetiģtiricilik yoluyla elde etmektedirler (Anonim, 2007). Türkiye, bu açıdan bakıldığında okyanuslara kıyısı olmadığı için üretimde ve ticarette önde gelen ülkelerden değildir. Dünyada teknolojinin çok ileri düzeylere gelmiģ olmasından en çok faydalanan sektörlerin baģında su ürünleri yetiģtiriciliği gelmektedir. Artık günümüzde balıkların doğal yaģam ortamları ( sıcaklık Ģartları, ıģık, su kalitesi, yem) bire bir taklit edilebilmekte bu da su ürünleri yetiģtiriciliğinin baģarısını arttırmaktadır.

24 15 Çizelge 4.1. görüldüğü gibi dünyada avlanan su ürünleri üretiminde sırasıyla Çin, Peru, Endonezya, ABD, Japonya, ġili, ve Rusya Federasyonu gelmekte olup Türkiye dünya su ürünleri avcılığı sıralamasında 31 sırada yer almaktadır (Anonim, 2008). Dünya üretiminin % 36,93 ü iç su avcığından % 63,07 si deniz avcılığından elde edilmektedir. Çin tek baģına dünyada avlanan su ürünlerinin % 16,70 ini üretirken Türkiye su ürünleri üretiminin, toplam üretim içersindeki payı ise % 0,55 olup oldukça düģük seviyede gerçekleģmektedir. Çizelge 4.1 de yer alan ülkeler dünyadaki avcılık yoluyla yapılan su ürünleri üretiminin 41,82 sini gerçekleģtirmektedir (Anonim, 2009a). Çizelge 4.1. Ülkelere göre avcılık yoluyla su ürünleri üretimi (Anonim, 2009a) No Ülkeler Su ürünleri üretim miktarları (1000 ton) Dünya üretimindeki payı (%) 1 Çin ,70 2 Peru ,20 3 Endonezya ,52 4 ABD ,87 5 Japonya ,73 6 Hindistan ,57 7 ġili ,96 8 Rusya Federasyonu ,77 9 Filipinler ,85 10 Myambar ,78 31 Türkiye ,55 TOPLAM ,82 Dünya su ürünleri üretiminin diğer bir çeģidi olan kültür yetiģtiriciliğinde, dünya su ürünleri yetiģtiricilik verileri Çizelge 4.2 de verilmektedir. Avcılık yoluyla su ürünleri üretiminde ilk sırada yer alan Çin yetiģtiricilik yoluyla üretimde %62,30 ile yine ilk sırada yer almaktadır. Çin in, yetiģtiricilik yoluyla su ürünleri üretiminde dünya piyasalarına hakim olduğu görülmektedir. Ġkinci sırada Hindistan yer alırken Vietnam, Tayland, Endonezya, BangladeĢ, ve ġili ise sırayı takip etmektedir. Türkiye nin üretim sıralamasındaki 21 sırasında yer alarak dünya üretiminin sadece %0,29 unu üretmektedir.

25 16 Çizelge 4.2.Ülkelere göre yetiģtiricilik yoluyla su ürünleri üretimi (Anonim, 2009a) No Ülkeler Su ürünleri üretimleri (1000 Dünya üretimindeki ton) payı(%) 1 Çin ,30 2 Hindistan ,62 3 Vietnam ,68 4 Endonezya ,22 5 Tayland ,61 6 BangladeĢ ,91 7 Norveç ,61 8 ġili ,60 9 Japonya ,39 10 Filipinler ,41 21 Türkiye ,29 TOPLAM ,65 Dünya su ürünleri ticaretinde en önemli ithalatçı ülkeler; Japonya, ABD, Ġspanya, Fransa ve Ġtalya dır. En önemli ihracatçı ülkeler ise Çin, Norveç, Tayland, ABD ve Danimarka dır. Türkiye ise net ihracatçı ülkeler arasındadır (Anonim, 2007) yılı verilerine göre Avrupa Birliği nde yetiģtiricilik ve avcılık yoluyla yapılan toplam üretimde Ġspanya lider durumda bulunmaktadır. Bu sırayı Danimarka ve Fransa izlerken Türkiye ise su ürünleri üretiminde beģinci sırada yer almaktadır (Çizelge 4.1.). ġekil 4.1. Avrupa Birliği nin önemli ülkelerinin su ürünleri üretim durumu (Anonim, 2009a)

26 17 Sadece yetiģtiricilik dikkate alındığında Avrupa Birliği nin su ürünleri yetiģtiriciliği üretiminde lider ülkesi Ġspanya olup, bunu sırasıyla Fransa, Ġtalya ve Ġngiltere izlemektedir. Dünya su ürünleri yetiģtiriciliğinin %2,5 u Avrupa Birliği ülkelerinde gerçekleģtirilmektedir (Anonim, 2009a). Su ürünleri sektörü tüm dünyada sürekli geliģen ve üretim miktarı artan bir sektördür. Türkiye gerek yetiģtiricilik ve gerekse avcılık miktarlarında dünyanın gerisindedir. Sektörün gösterdiği geliģme özellikle yetiģtiricilik üzerinedir Türkiye Su Ürünleri Sektörüne Genel BakıĢ Su ürünleri sektörü, üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye de önemli sektörler arasındadır. Zengin iç su kaynaklarına ve uzun bir sahil Ģeridine sahip olan Türkiye de, balıkçılık uzun yıllardır avcılık yoluyla yapılmaktadır. Balıkçı teknelerinin sayısının artması ve bilinçsiz yapılan avcılık nedeni ile balık stoklarında azalmalar meydana gelmiģtir. Nüfus artıģına bağlı olarak artan hayvansal protein ihtiyacının karģılanması için, avcılık yoluyla elde edilen su ürünleri üretiminin yetersiz kalması, dünya ülkelerinde kültür balıkçılığı yoluyla elde edilen üretim miktarının arttırılmasına yönelik çalıģmaları hızlandırmıģtır. Türkiye de su ürünleri yetiģtiriciliği 1970 lerde ilk alabalık çiftliğinin kurulması ile baģlamıģ ve 2004 yılında yetiģtiricilik yapılan toplam tesis sayısı 1659 a yükselmiģtir. YetiĢtiriciliğin toplam su ürünleri üretimindeki payı ise hızla yükselmiģ ve yaklaģık olarak toplam üretimin % 10 una ulaģmıģtır (Aydın ve ark., 2005). Türkiye'de kültür balıkçılığı, diğer dünya ülkelerine göre geç baģlaması, ilk yıllarda bilinçsiz uygulamalar ve teknolojik geliģmelerin takibinde yetersizlik nedeniyle nispeten geri kalmıģtır. 1980'li yıllarda Türkiye de su ürünleriyle ilgili akademik eğitimin baģlaması ve özel sektör ile üniversitelerin konu ile ilgili çalıģmalar yapması, Türkiye'deki kültür balıkçılığının kısa sürede kayda değer bir artıģ göstermesini sağlamıģtır. Türkiye de deniz su ürünleri yetiģtiriciliği 1980 li yıllarda Ege Bölgesi nde denizden yakalanan yavru balıkların kafeslerde Pazar boyuna gelene kadar beslenmesi ile baģlamıģtır. Deniz balıklarının yavru yetiģtiriciliğine yönelik kuluçkahanelerin kurulması ve bunların iģletmelerin ihtiyacına cevap verecek düzeye

27 18 eriģmesiyle 2000 yılından itibaren doğal stoklara zarar veren doğadan balık toplama yöntemi tamamen yasaklanmıģtır yılında 1 si Tarım ve KöyiĢleri Bakanlığı na, 20 u özel sektöre ait olmak üzere, toplam 21 adet çipura ve levrek kuluçkahanesi bulunmaktadır. Bu kuluçkahanelerin toplam üretim kapasitesi 154 milyon adet/yıl dır (Anonim, 2009b). Bunun haricinde Ege Denizi sahillerinde (yoğun olarak Muğla ili) bulunan kafeslerde Çipura ve Levrek balığı yetiģtiriciliği de hızla geliģmektedir yılından sonra Avrupa ülkeleri arasında (Ġspanya, Ġtalya, Yunanistan) hızla geliģmeye ve yaygınlaģmaya baģlayan Orkinos balığı yetiģtiriciliği için Türkiye de birçok giriģim vardır. Bu giriģimlerin bir kısmı baģarı elde etmiģ ve (Ġzmir, Bodrum, Antalya, GazipaĢa) birçok yerde tesislerini kurarak üretime baģlamıģlardır. Son yıllarda Türkiye den Japonya ya bu balık ihracatı da önem kazanmıģtır. Çizelge 4.3. görüldüğü üzere yetiģtiricilik yoluyla üretimin toplam üretimdeki payı 1992 yılında %2,6 iken, 2009 yılında %25,5 çıktığı görülmektedir. Buna paralel olarak avcılık yoluyla üretimin toplam üretimdeki payı düģmektedir. Avcılık yoluyla üretimde bilimsel geliģmelere bağlı olarak artan av gücüne rağmen beklenen ve arzulanan bir artıģ görülmemektedir. Çizelge 4.3. Ġç su ve denizlerde avcılık ve yetiģtiricilikle su ürünleri üretimi (Anonim, 2009b) Yıllar Avcılık (1000 ton) YetiĢtiricilik (1000ton) TOPLAM Deniz % Ġç su % Miktar % , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

28 19 Bütün dünya ülkelerinin avcılık yoluyla üretimleri yıldan yıla büyük farklılıklar gösterebilmektedir. Çünkü avcılıkla üretim tamamen doğa koģullarına bağlı olarak gerçekleģtirilen bir üretim Ģeklidir. Üretim alanı olan deniz veya iç sularda görülebilecek bir olumsuzluk (su kalitesindeki değiģmeler, deniz ve iç sularda kirlenme, av döneminde iklim koģullarında meydana gelebilecek değiģme) veya avlanan türler üzerinde geçici de olsa aģırı av baskısı hemen üretimde düģme olarak kendini göstermektedir. Bu nedenle bütün dünya ve Türkiye de balıkların kültür Ģartlarında yetiģtiriciliğine büyük önem verilmektedir. Çünkü bu üretim Ģekli insan kontrolünde yapılmaktadır. Bu nedenle yıllar itibari ile büyük değiģimler görülmez. Çizelge 4,3, de görüldüğü üzere Türkiye de istikrarlı bir artıģ eğilimi görülmektedir. Türkiye de de yetiģtiricilik 1992 yılında ton/yıl iken yıllar geçtikçe ve üretim teknikleri ve tecrübesi arttıkça üretim miktarının da arttığı ve 2009 yılında ton/yıl olarak gerçekleģtiği görülmektedir. Türkiye sektörde yetiģtirdiği eğitimli insanları ile özellikle yetiģtiricilik yoluyla üretimde önemli bir mesafe kaydetmiģtir Türkiye de Su Ürünleri Üretimi AraĢtırmada Türkiye de ki su ürünleri üretimi dört grup ayrılmıģtır, Gruplar; a) Türkiye de denizlerden avcılık yoluyla üretim b) Türkiye de iç sulardan avcılık yoluyla üretim c) Türkiye de deniz balıklarının yetiģtiricilik yoluyla üretim d) Türkiye de iç su balıklarının yetiģtiriciliği yoluyla üretimi olarak ayrılmıģtır Türkiye de denizlerden avcılık yoluyla üretim Ġnsanların en eski uğraģ alanlarından biri olan balıkçılık, baģlangıçta ilkel toplayıcılık Ģeklinde baģlamıģtır. Zamanla insanoğlunun bilgi ve tecrübesinin arttırmasıyla tuzaklar kullanarak avcılığa devam edilmiģtir. Bunu oltacılık, ilkel ağlar, dalyanlar, kayık, bot ve teknelerde vinç ve makara kullanımı, telsiz telefon, radar ve balık bulucuları ve yeni buluģ ve tekniklerin uygulamaya konulmasıyla

29 20 bugünkü seviyesine ulaģmıģtır. Stoklardan alınan ürünün sürekliliğini sağlamak için sürdürülebilir geliģme kavramı kullanılmıģ olup, bunun sürdürülebilir koruma Ģeklinde algılanması daha doğru olacaktır (Anonim, 2006a). II. Dünya SavaĢı sonrasında geliģen teknolojiyle birlikte balıkçılığa mekanizasyon girmesi, az insan gücü ile daha fazla av yapılmasını sağlamıģtır. Bu durum fazla balığın saklanması ve pazarlanması sorununu gündeme getirmiģtir (Anonim, 2006a). Türkiye de avcılığın geliģmesi, mekanizasyon ve teknolojiyle birlikte daha az emekle kullanılmasıyla mümkün olmuģtur yılından sonra balıkçı teknelerinin sayı, boy ve motor güçleri olarak büyük artıģ göstermiģtir de olan toplam tekne sayısı, yıllık ortalama %2 lik bir artıģla 1998 yılında adede ulaģmıģtır yılındaki toplam tekne sayısı dür. Teknelerin sayı ve boy ve motor güçlerinde önemli geliģmeler olmasına karģın avcılık yoluyla üretim miktarında aynı miktarda bir artıģ görülmemektedir. ġekil 4.2. de dönemine ait toplam avcılık yer almaktadır. Türkiye nin denizlerde avcılık yapılabilecek kaynakları sınırlıdır. Türkiye nin okyanuslara sınırı olmadığından yeni av alanları bulması mümkün değildir. Aynı Ģekilde av kaynaklarında herhangi bir artıģ yaģanmamıģtır. Mevcut durumda Türkiye av kaynaklarının tamamının kullanıldığı belirtilmiģtir (Anonim, 2009). ġekil 4.2. Türkiye nin deniz avcılık üretimi (Anonim, 2009b). Türkiye nin dönemine ait deniz ürünleri üretimi % 26,0 artarak tona ulaģmıģtır. Bunun en büyük nedeni hamsi üretimindeki artıģtır. Üretim

30 21 değeri ise %22 azalarak milyon TL olmuģtur. Bu düģüģün nedeni ise hamsi üretim miktarının artmasına bağlı olarak hamsi birim fiyatının düģmesidir. ġekil 4.3. denizlerde toplam avcılık üretimi ile hamsi üretimi arasında yakın bir iliģki gözlenmektedir. Hamsi (Engraulis engrasicholus) avcılığının düģtüğü yıllarda üretim miktarı da düģmektedir. Bunun sebebi avcılık (deniz) üretiminin önemli bir kısmını hamsi üretiminin oluģturmasıdır. ġekil 4.3. Türkiye nin toplam avcılık üretimi ile hamsi balığı üretimi (Anonim, 2009b) Türkiye nin denizlerinde avcılığı yapılan türler ve yakalanma oranlarını ġekil 4.4. de göstermektedir. Denizlerden avcılık yoluyla yapılan üretimin %54 ünü hamsi balığı (Engraulis engrasicholus) oluģturmaktadır. Hamsi balığı üretimini %14 ile Çaça balığı (Sprattua sprattus) balığı takip etmektedir. Bu %8 ile daha çok balık yemi üretiminde hammadde olarak kullanılan Sardalya balığı (Etrumeus teres), %5 ile Ġstavrit balığı (Trachurus tarchurus) ve %3 Mezgit balığı (Merlangius merlangus) takip etmektedir.

31 22 ġekil 4.4. Türkiye nin 2009 yılı avcılık (deniz) üretiminin dağılımı (%) (Anonim, 2009b) Türkiye su ürünleri üretiminin %62 si Doğu Karadeniz Bölgesi nde, %12 Ege Bölgesi, %10 ile Batı Karadeniz Bölgesi, %8 ile Marmara Bölgesi ve %7 ile Akdeniz Bölgesi nde üretilmektedir (ġekil 4.5). ġekil 4.5. Türkiye nin bölgelere göre avcılık yoluyla deniz balığı üretimi (ton) (Anonim, 2009b) Türkiye de en çok avcılığı yapılan balık türleri Hamsi (Engraulis engrasicholus) ve Ġstavrit (Trachurus tarchuru) üretiminin tamamına yakın kısmı Karadeniz de yapılmaktadır. Karadeniz Bölgesini, Ege ve Marmara denizleri izlemektedir yılında avcılık yoluyla üretimi yapılan türlerden ekonomik olarak en yüksek katma değeri yine Hamsi (Engraulis engrasicholus) ve Ġstasvrit (Trachurus tarchuru) balıkları oluģturmaktadır. Bu iki balık türünün 2008 yılı rakamlarına göre Türkiye ekonomisine katkısı milyon TL dir. Bu iki balık türünü Lüfer balığından (Pomatumus saltador) elde edilen ekonomik kazanım takip etmektedir. Lüfer balığı (Pomatumus saltador) gezici ve avcı bir balıktır. Halk arasında 10 cm küçüklere Defne yaprağı 10 15cm arasında olanlara Çinekop, 15 20cm

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

Tarım Ekonomisi. viii

Tarım Ekonomisi. viii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER iii v BİRİNCİ BÖLÜM 1. TARIM EKONOMİSİNE GİRİŞ 1 1.1. Ekonomik Faaliyetler 2 1.1.1. Üretim 2 1.1.2. Mübadele 3 1.1.3. Tüketim 4 1.2. Tarım Ekonomisi ve Kapsamı 4 1.2.1. Tanımı

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI

SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI Türkiye kültür balıkçılığı için uygun iç sulara, tatlı sulara ve denizlere sahiptir. Kültür balıkçılığının geleceği tahminlerin ötesinde bir önem arz etmektedir. Dünyanın

Detaylı

TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ

TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ Nadir USLU Deniz Balıkları Grup Sorumlusu BSGM - Yetiştiricilik Daire Başkanlığı GFCM Paydaş Platformu İzmir, 10-14 Aralık 2013 1 TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ

Detaylı

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI 13. Alt komisyon Toplantısı FAO Genel merkezi ROMA / ĠTALYA Katılımcı Filiz KĠġTĠN 27.3.2013 AMAÇ FAO tarafından desteklenmekte olan Doğu Akdenizde Sorumlu balıkçılığın

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

BALIKÇILIK YÖNETİMİ ALGARVE ÜNİVERSİTESİ PORTEKİZ 20.12.2012 / 20.04.2013. Mehmet DİNGİL Su Ürünleri Mühendisi TAGEM

BALIKÇILIK YÖNETİMİ ALGARVE ÜNİVERSİTESİ PORTEKİZ 20.12.2012 / 20.04.2013. Mehmet DİNGİL Su Ürünleri Mühendisi TAGEM BALIKÇILIK YÖNETİMİ ALGARVE ÜNİVERSİTESİ PORTEKİZ 20.12.2012 / 20.04.2013 Mehmet DİNGİL Su Ürünleri Mühendisi TAGEM BALIKÇILIK YÖNETİMİ Portekiz, Faro da bulunan Algarve Üniversitesinin Deniz Bilimleri

Detaylı

GÜMÜŞHANE İLİNDE GÖKKUŞAĞI ALABALIK İŞLETMELERİNİN EKONOMİK ANALİZİ. Evren KOCAMAN

GÜMÜŞHANE İLİNDE GÖKKUŞAĞI ALABALIK İŞLETMELERİNİN EKONOMİK ANALİZİ. Evren KOCAMAN GÜMÜŞHANE İLİNDE GÖKKUŞAĞI ALABALIK İŞLETMELERİNİN EKONOMİK ANALİZİ Evren KOCAMAN Yüksek Lisans Tezi Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Doç. Dr. Murat SAYILI (Danışman) 2011 Her hakkı saklıdır T.C. GAZĠOSMANPAġA

Detaylı

Oklun Öğrenci Mevcudu

Oklun Öğrenci Mevcudu Oklun Öğrenci Mevcudu Sınıfların mevcutları 34 kiģiden oluģmaktadır. Pansiyon mevcudu 132 kiģiliktir. Okulumuzda 2015 2016 eğitim öğretim yılında Laboratuvar Hizmetleri alanında 96, Hayvan YetiĢtiriciliği

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA 2014 ĠÇĠNDEKĠLER 1. DÜNYA DA DURUM... 2 1.1. Hububat........ 2 1.1.1. Buğday...... 3 1.1.2. Arpa........... 5 1.1.3. Çavdar.... 7 1.1.4. Yulaf...... 8 1.1.5.

Detaylı

İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 2012 MART SEKTÖREL&BÖLGESEL İZMİR İN SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDEKİ YERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Şebnem BORAN Su ürünleri sektörü, gerek istihdama olan katkısı gerekse de yarattığı katma değer ile stratejik

Detaylı

BALIKÇILIK VE DENĠZSEL ÜRÜNLER EKONOMĠSĠ YURTDIġI EĞĠTĠM SUNUSU 17 ARALIK 2012-17 NĠSAN 2013 ĠNGĠLTERE

BALIKÇILIK VE DENĠZSEL ÜRÜNLER EKONOMĠSĠ YURTDIġI EĞĠTĠM SUNUSU 17 ARALIK 2012-17 NĠSAN 2013 ĠNGĠLTERE BALIKÇILIK VE DENĠZSEL ÜRÜNLER EKONOMĠSĠ YURTDIġI EĞĠTĠM SUNUSU 17 ARALIK 2012-17 NĠSAN 2013 ĠNGĠLTERE PORTSMOUTH SUNUM YAPAN : Gülten ÇĠÇEK Su Ürünleri Mühendisi DanıĢman Hoca: Prof.Dr.Trond BJORNDAL

Detaylı

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II)

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) 2- Tekstil ve Hazır Giyim Ticaretinde Kotalar ve Çin in Sektöre Etkisi Hande UZUNOĞLU Dünyada tekstil ve hazır giyim ticaretinde kota

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

KONYA DA YETĠġTĠRĠLEN TARLA ÜRÜNLERĠNDE REKABET ÜSTÜNLÜKLERĠNĠN TESPĠTĠ

KONYA DA YETĠġTĠRĠLEN TARLA ÜRÜNLERĠNDE REKABET ÜSTÜNLÜKLERĠNĠN TESPĠTĠ KONYA DA YETĠġTĠRĠLEN TARLA ÜRÜNLERĠNDE REKABET ÜSTÜNLÜKLERĠNĠN TESPĠTĠ Doç. Dr. Kenan PEKER Arzu KAN Temmuz 2010 ANKARA KONYA DA YETĠġTĠRĠLEN TARLA ÜRÜNLERĠNDE REKABET ÜSTÜNLÜKLERĠNĠN TESPĠTĠ Doç. Dr.

Detaylı

Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN

Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN Kitap Adı : Su Ürünleri Yetiştiricilik Tesislerinin Planlaması ve Projelendirilmesi Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN Baskı Yılı : 2005 Sayfa Sayısı

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR TARIM KENTİ İZMİR Şebnem BORAN Gözde SEVİLMİŞ Küresel iklim değişikliği, gıda fiyatlarındaki yükseliş, dünya nüfusundaki hızlı artış gibi gelişmelerin etkisiyle tarım sektörünün son derece stratejik bir

Detaylı

2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER

2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER 2008 YILINDA ÜNĠVERSĠTELERĠMĠZĠN MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMLERĠNE KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCĠLERĠN ÖSS PROFĠLĠ ve ÇEġĠTLĠ BĠLGĠLER Yüksek öğretime girmek zor. Liseyi bitiren her beģ gençten dördünün daha ileri

Detaylı

Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Structural and Economic Analysis of Trout Breeding Farms in Samsun Province

Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Structural and Economic Analysis of Trout Breeding Farms in Samsun Province GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2009, 26(2), 97- Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Oğuz Aydın 1 Murat Sayılı 2 1- Adnan Menderes Üniversitesi, Nazilli Meslek Yüksekokulu,

Detaylı

ADANA ĠLĠNDE ARICILIK FAALĠYETĠNĠN EKONOMĠK ANALĠZĠ

ADANA ĠLĠNDE ARICILIK FAALĠYETĠNĠN EKONOMĠK ANALĠZĠ ADANA ĠLĠNDE ARICILIK FAALĠYETĠNĠN EKONOMĠK ANALĠZĠ Prof. Dr. M. Necat ÖREN Yrd. Doç. Dr. Tuna ALEMDAR ArĢ. Gör. Oğuz PARLAKAY Dr. Hilal (IġIK) YILMAZ ArĢ. Gör. Arzu SEÇER Yrd. Doç. Dr. Cahit GÜNGÖR Dr.

Detaylı

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu Mevlüt Murat ÇELİK Erzincan Üniversitesi, Tercan Meslek Yüksekokulu Su Ürünleri Programı, 24800, Erzincan, Türkiye e-mail: birkirim@hotmail.com Özet Bu çalışmada

Detaylı

2015 TEMMUZ KISA VADELİ DIŞ BORÇ İSTATİSTİKLERİ GELİŞMELERİ

2015 TEMMUZ KISA VADELİ DIŞ BORÇ İSTATİSTİKLERİ GELİŞMELERİ 1990-Q1 1990-Q3 1991-Q1 1991-Q3 1992-Q1 1992-Q3 1993-Q1 1993-Q3 1994-Q1 1994-Q3 1995-Q1 1995-Q3 1996-Q1 1996-Q3 1997-Q1 1997-Q3 1998-Q1 1998-Q3 1999-Q1 1999-Q3 2000-Q1 2000-Q3 2001-Q1 2001-Q3 2002-Q1 2002-Q3

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

KIRSAL ALANDA. KADIN GĠRĠġĠMCĠLĠĞĠNĠN ARKA YÜZÜ

KIRSAL ALANDA. KADIN GĠRĠġĠMCĠLĠĞĠNĠN ARKA YÜZÜ KIRSAL ALANDA KADIN GĠRĠġĠMCĠLĠĞĠNĠN ARKA YÜZÜ Prof.Dr. Bülent GÜLÇUBUK (Ankara Üniversitesi AKÇAM) Atılım Üniversitesi, 3.Kasım.2010 NEDEN KIRSAL ALAN? NEDEN KIRSALDA KADIN GĠRĠġĠMCĠLĠĞĠ? Kırsalda kadın;

Detaylı

ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir

ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir KURULUġ Çelik Tekne San. ve Tic.A.ġ. 1972 yılında kurulmuģtur Ġlk olarak Haliç Sütlüce mevkiinde faaliyete geçmiģ ve 1980 yıllarına kadar bu bölgede faaliyetine

Detaylı

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ ġubat ayı cari iģlemler açığı piyasa beklentisi olan -3,1 Milyar doların hafif üzerinde ve beklentilere yakın -3,19 milyar dolar olarak geldi. Ocak-ġubat cari iģlemler

Detaylı

Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU

Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU Aralık, 2012 ÖNSÖZ Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) Antalya, Isparta ve Burdur illerinin ekonomik kalkınmasını sağlamak amacıyla kurulmuş bir

Detaylı

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi AKDENİZ GENEL BALIKÇILIK KOMİSYONU TOPLANTISI HOŞ GELDİNİZ TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi Yıllar Avcılık Yetiştiricilik Toplam (Ton) Miktar Oran Miktar Oran Ton % Ton % 2002 566.682 90,3 61.195 9,7 627.847

Detaylı

TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 06 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 06 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 06 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 1 OCAK 2010 30 HAZĠRAN 2010 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU 1. Rapor Dönemi, Ortaklığın unvanı, yönetim

Detaylı

HÜR SİGORTA A.Ş. 2010 YILI FAALİYET RAPORU - 1 -

HÜR SİGORTA A.Ş. 2010 YILI FAALİYET RAPORU - 1 - HÜR SİGORTA A.Ş. 2010 YILI FAALİYET RAPORU - 1 - GENEL MERKEZ VE BÖLGE ADRES BİLGİLERİ GENEL MÜDÜRLÜK Büyükdere Cad. Hür Han No:15/A ġiģli ĠSTANBUL Tel : 212 232 20 10 Fax : 212 230 52 90 Hasar Ġhbar Hattı

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 1. Raporun Dönemi 01.01.2012-30.09.2012 2. Ortaklığın Unvanı HektaĢ Ticaret T.A.ġ. 3. Yönetim ve Denetleme Kurulu Üyeleri Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereğince ġirketimiz Ana

Detaylı

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK Tarım Ekonomisi Dergisi 006; 1() : 31-37 ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK 1 ÖZET: Bu araştırmada Erzurum ili tarım işletmelerinde yapılan

Detaylı

EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ EGE İHRACATÇI BİRLİKLERİ

EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ EGE İHRACATÇI BİRLİKLERİ EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLB RLİĞİ EGE İHRACATÇI I BİRLB RLİKLERİ Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, i, Ege İhracatçı Birlikleri bünyesinde yer alan

Detaylı

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 1. Raporun Dönemi 01.01.2013-31.03.2013 2. Ortaklığın Unvanı HektaĢ Ticaret T.A.ġ. 3. Yönetim Kurulu Üyeleri Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereğince ġirketimiz Ana SözleĢmesi hükümleri

Detaylı

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU TURKISH BANK A.ġ. 1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU A-BANKAMIZDAKĠ GELĠġMELER 1-ÖZET FĠNANSAL BĠLGĠLER Bankamızın 2008 yıl sonunda 823.201 bin TL. olan aktif büyüklüğü

Detaylı

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama AraĢtırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Örnekleme Süreci Anakütleyi Tanımlamak Örnek Çerçevesini

Detaylı

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ MADEN TETKĠK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sondaj Dairesi Başkanlığı 21 Yılı Ocak-Haziran Dönemi Faaliyet Raporu 21 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ 1 ÜST YÖNETĠM SUNUMU SONDAJ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI 21 YILI 1. 6 AYLIK

Detaylı

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009)

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) Döküm ve dövme ürünleri, otomotivden beyaz eşya sanayine, demir-çelik sanayinden çimento sanayine, savunma sanayinden gemi inşa sanayine, tarımdan

Detaylı

1) Mülkün yıllık net geliri 120 000 TL dir. Faaliyet gider oranı % 46 ve boģluk oranı % 4 dür. Bu verilere göre Efektif brüt gelir ne kadardır?

1) Mülkün yıllık net geliri 120 000 TL dir. Faaliyet gider oranı % 46 ve boģluk oranı % 4 dür. Bu verilere göre Efektif brüt gelir ne kadardır? Gayrimenkul Değerleme Esasları 1) Mülkün yıllık net geliri 120 000 TL dir. Faaliyet gider oranı % 46 ve boģluk oranı % 4 dür. Bu verilere göre Efektif brüt gelir ne kadardır? A) 240 000 TL B) 260 870 TL

Detaylı

A R A Ş T I R M A S O N U Ç L A R I

A R A Ş T I R M A S O N U Ç L A R I ARAŞTIRMA HABERLERİ Sayı: 101 Ocak - ġubat 2011 A R A Ş T I R M A S O N U Ç L A R I Güney Marmara Bölgesinde Yetiştirilen Bodur ve Yarı Bodur Anaçlı Granny Smith Elma Çeşidinin Beslenme Durumları Belirlenmiştir.

Detaylı

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yayın Organı SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Kadir DOĞAN İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Laleli /İST. ÖZET Ülkemizde sahip olan geniş doğal

Detaylı

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı İthalatı (Milyon $) 12.000 10.000 8.000 7.621 8.562 9.924 10.536 11.241 6.000 4.000 2.000 0 2002 2003

Detaylı

Kılıç Genel Bakış. Türkiye ve Avrupanın Lider Aquakültür firması 2. Tam entegre üretim yapısı. Sektörün uluslararası en önemli oyuncusu 3

Kılıç Genel Bakış. Türkiye ve Avrupanın Lider Aquakültür firması 2. Tam entegre üretim yapısı. Sektörün uluslararası en önemli oyuncusu 3 Kılıç Sunum Bodrum Kılıç Genel Bakış 1 Türkiye ve Avrupanın Lider Aquakültür firması 2 Tam entegre üretim yapısı 8 Sektörün uluslararası en önemli oyuncusu 3 Geniş ürün yelpazesi 7 Sürekli ve uygulanabilir

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

BALIKESİR İLİ BALYA İLÇESİNDE SÜT SIĞIRCILIĞI FAALİYETİNİN MEVCUT DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Serkan BİRSİN Yüksek Lisans Tezi Tarım

BALIKESİR İLİ BALYA İLÇESİNDE SÜT SIĞIRCILIĞI FAALİYETİNİN MEVCUT DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Serkan BİRSİN Yüksek Lisans Tezi Tarım BALIKESİR İLİ BALYA İLÇESİNDE SÜT SIĞIRCILIĞI FAALİYETİNİN MEVCUT DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Serkan BİRSİN Yüksek Lisans Tezi Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Doç. Dr. Murat SAYILI 2012 Her hakkı

Detaylı

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 1.GĠRĠġ Ülkelerin teknolojik alanda hızlı gelişmeleri, ülkede yaşayan bireylerin sağlıklı ve yeterli beslenmeleri

Detaylı

ORTAKLIK YAPISI (%1'den fazla iģtiraki olanlar)

ORTAKLIK YAPISI (%1'den fazla iģtiraki olanlar) A. GiriĢ TEB PORTFÖY YÖNETĠMĠ ANONĠM ġġrketġ 1 OCAK 2011 30 EYLÜL 2011 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU TEB Portföy Yönetimi A.ġ. ( ġirket ), 2 Kasım 1999 tarih ve 428025-375607 sicil numarası ile Ana SözleĢmesi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ

RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ KARAMAN BaĢlık Değer Sıra Türkiye'de 1. Sıradaki Ġl Değer TÜRKĠYE COĞRAFĠ YAPI Alan Büyüklüğü (göl dahil - km²) 9.427,43 34. Konya 40.813,52 783.562,38 %1,20 2011

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır.

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır. SUNUŞ Türk hazır giyim sektörü her dönem sürdürdüğü yatırım eğilimi ve özellikle dıģ talebe bağlı üretim artıģı ile ekonomik büyümenin itici gücü olmakta, yatırım, kapasite ve üretim artıģı ile emek yoğun

Detaylı

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR Gözde SEVİLMİŞ Giderek artan nüfusa paralel olarak gıda maddeleri tüketimi ve dolayısıyla bitkisel yağ tüketimi artmaktadır. Diğer yandan artan gıda

Detaylı

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar)

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar) A. GiriĢ TEB PORTFÖY YÖNETĠMĠ ANONĠM ġġrketġ 1 OCAK 2011 30 HAZIRAN 2011 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU TEB Portföy Yönetimi A.ġ. ( ġirket ), 2 Kasım 1999 tarih ve 428025-375607 sicil numarası ile Ana SözleĢmesi

Detaylı

A Research on the Determination of and Economic Analysis of the Farms in the Plain of Erbaa-Tokat Province

A Research on the Determination of and Economic Analysis of the Farms in the Plain of Erbaa-Tokat Province GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2007, 24 (2), 33-42 Tokat İli Erbaa Ovasında Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi ve İşletmelerin Başarısını Etkileyen Faktörlerin Ortaya Konulması* Gülçin Altıntaş 1 Yaşar

Detaylı

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ocak - 2010

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ocak - 2010 TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI Ocak - 2010 BU SONUÇLAR, SONAR YAYINCILIK LTD. ġtġ RAPOR ABONELERĠ ĠÇĠN GERÇEKLEġTĠRĠLEN ARAġTIRMADAN ALINMIġTIR. 2 AMAÇ Bu çalıģmanın ana amacı, Türk

Detaylı

DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ

DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ Baver AYDIN 28.06.2011 S.S. DĠYARBAKIR METAL ĠġLERĠ KÜÇÜK SANAYĠ SĠTESĠ (K.S.S) YAPI KOOPERATĠFĠ 1. Meslek Gruplarının SiteleĢmesi ve Kooperatifin KuruluĢ AĢaması

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ TÜKETİMİ VE TANITIMI

SU ÜRÜNLERİ TÜKETİMİ VE TANITIMI MAKALE SU ÜRÜNLERİ TÜKETİMİ VE TANITIMI Hasan ERGÜN, SUMAE Tam 8 bin 300 kilometrelik kıyı şeridiyle İngiltere, Fransa, Norveç gibi Avrupa ülkelerini uzak ara geride bırakan, Yunanistan'ı ise ikiye katlayan

Detaylı

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU OCAK 2012 İçindekiler Bölüm 1 : Sağlık Turizminde Türkiye deki Gelişmeler... 2 Bölüm 2 : Kurumsal Kimlik Çalışmaları ve Yazışmalar... 3 Bölüm 3: Basılı Materyaller... 4 Bölüm4

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi

Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 % T. C. DĠYARBAKIR EKONOMĠSĠNĠN GENEL GÖRÜNÜMÜ 1. Diyarbakır Ġstatistikleri Tablo 1: Yıllara Göre Diyarbakır Nüfusu Yıllar Nüfus Yıllık Nüfus

Detaylı

Tokat İli Merkez İlçede Arıcılık Faaliyetinin Ekonomik Analizi ve İşletmecilik Sorunları

Tokat İli Merkez İlçede Arıcılık Faaliyetinin Ekonomik Analizi ve İşletmecilik Sorunları GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2005, 22 (1), 21-30 Tokat İli Merkez İlçede Arıcılık Faaliyetinin Ekonomik Analizi ve İşletmecilik Sorunları Oğuz Parlakay Kemal Esengün GaziosmanpaĢa Üniversitesi, Ziraat

Detaylı

TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 09 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 09 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU TEB PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01 / 01 / 2010-30 / 09 / 2010 DÖNEMİNE AİT YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 1 OCAK 2010 30 EYLÜL 2010 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU 1. Rapor Dönemi, Ortaklığın unvanı, yönetim ve

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

2012 Yılı Kuru Üzüm Raporu Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü

2012 Yılı Kuru Üzüm Raporu Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü T.C. GÜMRÜK VE TĠCARET BAKANLIĞI KOOPERATĠFÇĠLĠK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2012 YILI ÇEKĠRDEKSĠZ KURU ÜZÜM RAPORU ġubat 2013 ĠÇĠNDEKĠLER I- GĠRĠġ... 3 II-ÜRETĠM A-Dünya Üretimi... 3 B-Türkiye Üretimi... 4 III- DÜNYA

Detaylı

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Grup ÇekoL : Ebru Tokgöz Gizem Şimşek Özge Bozdemir Emel Sema Tarihçe Temelleri 1951 yılında, Gruba ismini veren Erdoğan Özgörkey tarafından atılan

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2-) T.M.O. İÇ TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAYI: 2013/8 HUBUBAT BÜLTENİ 23.09.2013 1-) TMO HUBUBAT ALIMLARI VE FİYATLARI A- HUBUBAT TÜĠK verilerine göre 2012 yılında 20.100 bin ton buğday, 7.100

Detaylı

Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi *

Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi * Akademik Ziraat Dergisi 1(1): 1-10 (2012) ISSN: 2147-6403 http://azd.odu.edu.tr Araştırma (Research) Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi * Osman UYSAL

Detaylı

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması 49 Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması Cemil Akçay 1, A.Sertaç KarakaĢ 2, BarıĢ Sayın 3, Ekrem

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015

IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015 IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015 TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge ġubesi Koordinatörlüğünde IV. Uluslararası PolimerikKompozitler

Detaylı

EGELĠ & CO YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. SERĠ: XI NO: 29 SAYILI TEBLĠĞE ĠSTĠNADEN HAZIRLANMIġ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU 1 Ocak 31 Mart 2011

EGELĠ & CO YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. SERĠ: XI NO: 29 SAYILI TEBLĠĞE ĠSTĠNADEN HAZIRLANMIġ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU 1 Ocak 31 Mart 2011 EGELĠ & CO YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. SERĠ: XI NO: 29 SAYILI TEBLĠĞE ĠSTĠNADEN HAZIRLANMIġ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU 1 Ocak 31 Mart 2011 12 Mayıs 2011 0 ĠÇĠNDEKĠLER EGELĠ & CO HAKKINDA... 2 YÖNETĠM KURULU

Detaylı

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Antakya/HATAY Güney Amerika kökenli bir bitki olan patates

Detaylı

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton)

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton) NARENCİYE DOSYASI Kökeni Güneydoğu Asya olan turunçgillerin, çağdaş anlamda üretimi 19. yüzyılda ABD`de başlamış ve hızla yayılmıştır. Turunçgil yetiştiriciliği dünyada 40 derece kuzey enlemi ile 40 derece

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi

Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi Erol ÖZTÜRK Doç. Dr. Zeki BAYRAMOĞLU Selçuk Üniversitesi Fen

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

Yakın Dönemde Türkiye ye GerçekleĢen Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Yakın Dönemde Türkiye ye GerçekleĢen Uluslararası Doğrudan Yatırımlar Yakın Dönemde Türkiye ye GerçekleĢen Uluslararası Doğrudan Yatırımlar Direct international investments recently in Turkey TaĢkın Deniz Karabük Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Karabük

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR)

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) ANTALYA DA TARIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERĠLERĠ ÇALIġTAYI ÖRTÜALTI SEBZECĠLĠK ALT SEKTÖRÜ ÇALIġMA GRUBU RAPORU 6 Eylül 2010,

Detaylı

NĠHAĠ RAPOR, EYLÜL 2011

NĠHAĠ RAPOR, EYLÜL 2011 9. GENEL SONUÇLAR... 1 9.1. GĠRĠġ... 1 9.2. DEĞERLENDĠRME... 1 9.2.1. Ġlin Genel Ġçeriği... 1 9.2.2. Proje Bölgesinin Kapasiteleri... 1 9.2.3. Köylülerin ve Üreticilerin Kapasiteleri... 2 9.2.4. Kurumsal

Detaylı

TUKAŞ GIDA SANAYİ ve TİCARET A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

TUKAŞ GIDA SANAYİ ve TİCARET A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 1. Raporun Dönemi 01/01/2008 30/09/2008 2. Ortaklığın Unvanı TUKAġ GIDA SANAYĠ VE TĠCARET ANONĠM ġġrketġ 3. Yönetim ve Denetleme Kurulu Üyeleri Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereğince

Detaylı

Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması

Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg. 35 (3-4), 177-181, 004 Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması Avni Birinci Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve III TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Canan ULUDAĞ tarafından hazırlanan Bağımsız Anaokullarında

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

KAYSERİ GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ ve MALİYET ANALİZİ

KAYSERİ GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ ve MALİYET ANALİZİ KAYSERİ GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ ve MALİYET ANALİZİ M.Serdar GENÇ 1, S.Samed SEYĠTOĞLU 2 1 Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü, KAYSERĠ Telefon: 0 (352) 4374901/32132,

Detaylı

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Memeli hayvanlardan elde edilen süt, bileşimi türden türe farklılık gösteren ve yavrunun ihtiyaç duyduğu bütün besin unsurlarını içeren

Detaylı

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 2012 YILI KURUMSAL MALİ OCAK-HAZİRAN 2012 ĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢĢ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı

Detaylı

Faaliyet Raporu 01 Ocak 2011 30 Eylül 2011

Faaliyet Raporu 01 Ocak 2011 30 Eylül 2011 Faaliyet Raporu 01 Ocak 2011 30 Eylül 2011 ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa ġirket Profili 3 Yönetim Kurulu Denetim Kurulu 4 Yönetim 5 Faaliyet Gösterilen Sektör ve Bu Sektör Ġçindeki Pay, Sermaye Piyasası Araçları,

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı