BİR İŞLETMEDE TEDARİKÇİ SEÇİMİNE YÖNELİK BİR MODEL VE UYGULAMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİR İŞLETMEDE TEDARİKÇİ SEÇİMİNE YÖNELİK BİR MODEL VE UYGULAMASI"

Transkript

1 32 Osmangazi Üniversitesi Müh.Mim.Fak.Dergisi C.XIV, S.1, 2001 Eng.&Arch.Fac.Osmangazi University, Vol.XIV, No 1, 2001 BİR İŞLETMEDE TEDARİKÇİ SEÇİMİNE YÖNELİK BİR MODEL VE UYGULAMASI İnci SARIÇİÇEK 1, Metin DAĞDEVİREN 2, Nihat YÜZÜGÜLLÜ 3 ÖZET: Bu çalışmada, bir işletmenin montaj hattındaki yardımcı sanayi kaynaklı hat duruşlarının analizi yapılmış ve tedarikçi seçimine yönelik bir model sunulmuştur. İlgili model, tedarikçi seçiminde göz önüne alınması gereken birden fazla ölçüt olduğundan, Çok Ölçütlü Karar Verme tekniklerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP- Analytic Hierarchy Process) kullanılarak kurulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Tedarikçi seçimi, çok ölçütlü karar verme, AHP A MODEL TO SELECT THE BEST SUPPLIER AND AN APPLICATION IN AN ASSEMBLY LINE ABSTRACT: In the study, interruptions caused by suppliers are analyzed in an assembly line and a model which can be used to select the best supplier is designed. The model is developed by using Analytic Hierarchy Process (AHP) which is one of the Multiple Criteria Decision Making methods, because there are a lot of criteria to consider in supplier selection. KEYWORDS: Supplier selection, multiple criteria decision making, AHP (1) (3) Osmangazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, ESKİŞEHİR (2) Gazi Üniversitesi, Müh.Mim.Fak.Endüstri Mühendisliği Bölümü, ANKARA

2 I. GİRİŞ Bugün içinde bulunduğumuz ekonomik koşullar, yöneticileri, sistemlerin başarılarını arttırabilmek, başka bir deyişle kaynaklarını daha verimli kullanabilmek için çeşitli bilimsel yöntemleri kullanmaya her zamankinden fazla zorlamaktadır. Özellikle yüksek finansal maliyetler, malzeme yokluğu, artan maliyetler, enflasyon ve benzeri gelişmeler sebebiyle planlama ve kontrol faaliyetlerinin geliştirilmesi daha fazla önem kazanmaktadır. Bugünün yöneticisinin, hızla değişen çevresel etmenler ve ekonomik koşullar karşısında gerekli önlemleri alabilmesi, büyük ölçüde bilimsel yöntemlere ve modern yaklaşımlara ağırlık vermesine bağlıdır. Günümüzde kaynakların en iyi şekilde kullanılması rekabet ortamında firmaların en önemli hedeflerinden biri olmuştur. Müşterilere kaliteli ve ucuz ürün sunmak her firmanın ana hedeflerinden biridir. Müşterilere sunulacak kaliteli ve ucuz ürün ise büyük oranda o ürünü oluşturan malzemelere bağlıdır. Bu bağlamda firmaların üretimlerini etkin ve verimli bir şekilde sürdürebilmeleri ve mevcut pazardan en yüksek payı alabilmeleri için tedarik fonksiyonuna önem vermeleri gerekmektedir. Montaj hatlı fabrikaların en önemli problemi çeşitli nedenlerle oluşan hat duruşlarıdır. Özellikle rekabet ortamı gereği, duruşlarda saniyelerin önemli olduğu beyaz eşya sektöründe, bu duruşlar bir kat daha önem kazanmaktadır. Bu duruşlar sonucunda işletmenin kapasite ve işgücü kullanım oranlarında düşmeler oluşmakta ve giderek işletmenin finansal tablolarında olumsuz etkiler görülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, bir montaj hattında meydana gelebilecek yardımcı sanayi kaynaklı duruşların çözümlenmesi ve tedarikçilerin değerlendirilmesinde kullanılabilecek bir model geliştirilmesidir. Tedarikçilerin seçilmesinde göz önüne alınması gereken birden fazla ölçüt söz konusudur. İşletme yardımcı sanayilerden tedarik ettiği malzemenin kaliteli ve ucuz olması yanında, yardımcı sanayinin ilgili malzemeyi zamanında ve doğru miktarda göndermesini de önemli birer ölçüt olarak görmektedir. Bir tedarikçinin gönderdiği malzeme diğer ölçütlere uygun, ancak, öngörülen kalitede değilse, işletme ilgili yardımcı sanayide kalite geliştirme yönlü çalışmalara ağırlık vermektedir. Bu sebeple kurulacak model sadece ilgili ölçütler temelinde en iyi tedarikçi seçmekle kalmamalı, aynı zamanda hangi yardımcı sanayinin hangi konularda geliştirilmesi gereğini de ortaya koymalıdır. Çok ölçütlü karar verme tekniklerinden Analitik 33

3 34 Hiyerarşi Sürecini (AHP) kullanan bir modelin bu ihtiyacı karşılayacağı düşünülmüş ve bir montaj hattı için model kurularak test edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde konuya giriş yapılmış ve ikinci bölümde AHP tekniği ile ilgili genel bir bilgi verildikten sonra, ilgili montaj hattına aynı malzemeyi sunabilecek tedarikçiler için AHP modeli ve uygulamadan elde edilen sonuçlara yer verilmiştir. Son bölüm çalışmadan elde edilen sonuçlar ve önerileri içermektedir. II. BİR İŞLETMENİN MONTAJ HATTINDA TEDARİKÇİ SEÇİMİ Üretimini birçok yardımcı sanayi ile birlikte sürdüren işletmelerde en önemli problem, yardımcı sanayiden temin edilen parçaların ya fabrikaya zamanında gelmemesi, ya da gelen malzemenin istenen kalite ve miktarda olmamasından dolayı üretim hattının durması problemidir. Bu problemin üstesinden gelmek montaj hatlı fabrikaların en önemli amaçları arasındadır. Bu amacı gerçekleştirmek işletmeye birçok yönden kazanç getirecek, en önemlisi de üretimin aksamadan sağlıklı bir şekilde devam etmesini sağlayacaktır. Bu bölümde Çok Ölçütlü Karar Verme tekniklerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP - Analytic Hierarchy Process) tekniği tanıtılarak, karar verici tarafından belirlenen ölçütler temelinde tedarikçilerin değerlendirilmesi amacıyla geliştirilen bir tedarikçi seçimi modeli sunulmaktadır. II.1 Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) Thomas L. Saaty [1-2] tarafından geliştirilen AHP, çok ölçüt içeren karmaşık problemleri çözmede karar vericilere yardım etmek için tasarlanmıştır. Süreç, karar vericinin, ölçütlerin her birinin göreli (nispi) önemi hakkında hüküm vermesi ve daha sonra ölçütler temelinde karar seçenekleri için göreli tercihi belirlemesinden oluşur. AHP tekniğini kullanarak karar verici belirlediği ölçütler ve bunların göreli önemi temelinde karar seçeneklerini sıralama imkanını bulmaktadır. Bu yaklaşımın belirgin üstünlüğü, tavsiye edilen karara ulaşmada karar verme sürecine subjektif faktörleri dahil etmeye izin vermesidir.

4 35 II.1.1 Hiyerarşi Geliştirme AHP de ilk adım problemin hedef, ölçüt ve karar seçeneklerinin grafiksel gösterimini geliştirmektir Örnek bir hiyerarşi Şekil 1'de verilmiştir. Problem için hiyerarşi geliştirme, problemi tartışmaya ve anlamaya yardım etmesi açısından faydalıdır [3]. AHP yaklaşımı, hedefin başarılması için her bir ölçütün göreli önemi hakkında, karar vericinin belirlediği hükümleri alır. Bir sonraki seviyede AHP, karar vericiye her bir karar seçeneği için, işaret edilecek öncelik veya tercihlerin her bir ölçüte nasıl katılacağını sorar. Önceliklerin oluşturulmasından sonraki aşama AHP bloklarını inşa etmek için gerekli olan ikili karşılaştırmalardır. Hedef En iyi seçeneğin seçilmesi Ölçütler Ölçüt 1 Ölçüt 2 Ölçüt 3 Seçenekler A Seçeneği B Seçeneği C Seçeneği A Seçeneği B Seçeneği C Seçeneği A Seçeneği B Seçeneği C Seçeneği Şekil 1. Örnek bir hiyerarşi. II.1.2 İkili Karşılaştırmalar Analitik hiyerarşi sürecinde temel düşünce, çok ölçütlü karar verme durumlarında karar ölçütlerine "ağırlıklar" atanan büyük oranda subjektif süreç içerisine objektiflik katmaktır [4]. AHP, iki kalem için göreli tercihleri (öncelikleri) puanlamada 1 den 9 a kadar değerlerle temel teşkil eden dereceleri kullanır. Karar verici tarafından ifade edilen sözlü tercihler için tavsiye edilmiş nümerik değerler Çizelge 1 de verilmiştir.

5 36 Dokuz puanlık ölçeklendirme niteliksel ve niceliksel karşılaştırmaları kolayca yapma imkanı verir. Çizelge 1. AHP tercihleri için ikili karşılaştırma dereceleri Tercihin Sözlü Hükmü Derecesi Aşırı derecede tercih edilen 9 Çok kuvvetli bir şekilde tercih edilen 7 Kuvvetli bir şekilde tercih edilen 5 Orta derecede tercih edilen 3 Eşit derecede tercih edilen 1 Karşılaştırma matrislerinin oluşturulmasında, iki sözlü hüküm arasında karar verememe durumlarında ise iki sözlü hüküm arasındaki ara değerler kullanılır. Örneğin, "aşırı derecede tercih edilme" ve "çok kuvvetli bir şekilde tercih edilme" arasında karar verememe durumunda, karar verici 8 değerini kullanacaktır. Verilen derecelere bağlı olarak ikili karşılaştırma matrisi geliştirildikten sonra karşılaştırılan ölçütlerin her birinin önceliğinin ne olacağını hesaplanmaktadır. Hükümlerin sentezi için geliştirilen algoritma önceliklerin sentezinin tutarlı bir şekilde tahmin edilmesini sağlar. Hükümlerin sentezi için aşağıdaki adımlar izlenmektedir : Adım 1: İkili karşılaştırma matrisinin her bir sütunundaki değerlerin toplanması. Adım 2: İkili karşılaştırma matrisindeki her bir elemanın bu sütun toplamına bölünmesi. Bunun sonucunda normalleştirilmiş karşılaştırma matrisi elde edilir. Adım 3:Normalleştirilmiş matrisin her bir satırındaki elemanların ortalamasının hesaplanması. İlgili öncelik değerleri, karşılaştırılmış elemanların göreli önceliklerinin (tercihlerinin) tahminini verir. AHP nin anahtar adımı, ikili karşılaştırmalar doğrultusunda önceliklerin kurulmasıdır. Son kararın kalitesi, karar vericinin ikili karşılaştırmalarda verdiği hükümlerin tutarlılığına bağlıdır. Tutarlılıktan kastedilen, A karar seçeneğinin B karar seçeneğinden 2 kat önemli (ya da tercih edilen), B karar seçeneğinin de C karar seçeneğinden 2 kat önemli (ya da tercih edilen) olması durumunda, A karar seçeneğinin C karar

6 37 seçeneğinden 4 kat önemli (ya da tercih edilen) olacağıdır. AHP'de tutarlılık oranı hesaplamaları, ikili karşılaştırma hükümlerinin tutarlılığının ölçümüyle sağlanır. AHP tutarlık testi bütün karşılaştırma matrisleri için yapılır. Eğer tutarlılığın derecesi kabul edilebilir ise karar süreci devam eder. Tutarlılığın derecesi kabul edilemez ise, karar verici analizde ilerlemeden önce ilgili ikili karşılaştırma hükümlerini tekrar kontrol etmeli ve karşılaştırmalarını tekrar yapmalıdır. Bütün ikili karşılaştırma matrisleri için tutarlılık kontrolleri yapıldıktan sonra, karar seçeneklerinin öncelik sıralaması aşağıdaki adımlar izlenerek bulunmaktadır: Adım 1: Her bir ölçüt için karar seçenekleri temelinde elde edilen öncelik vektörleri birleştirilerek öncelik matrisinin oluşturulması. Adım 2: Ölçütler için öncelik vektörü ile öncelik matrisinin çarpılmasıyla karar seçeneklerinin önceliklerinin bulunması. Sonuçta, AHP ile ilgili ölçütler temelinde karar vericinin ya da karar vericilerin verdiği önem dereceleri ve tercihlere bağlı olarak ilgili karar seçenekleri sıralanmaktadır. II.2 İşletmedeki Montaj Hattı Duruşlarının Analizi Çalışmanın yapıldığı montaj hattındaki yardımcı sanayi kaynaklı duruşların sebepleri araştırılmış ve montaj hattının durmasına neden olan ana sebepler belirlenerek Şekil 2 deki kılçık diyagramında verilmiştir. Hattın durmasına neden olan sebepler AS/RS (Automated Storage / Retrival System) kaynaklı sebepler, yardımcı sanayi kaynaklı sebepler, iç üretim kaynaklı sebepler ve diğer sebepler olmak üzere 4 ana başlık altında toplanmıştır. Yardımcı sanayi kaynaklı duruşlara ise kritik malzeme olarak isimlendirilen parçaların yokluğu veya hatalı oluşu neden olmaktadır. Çalışmada yardımcı sanayilerden gelen ilgili kritik malzemeler işletme bilgilerinin gizliliği açısından kodlanarak verilmiştir.

7 38 AS/RS KAYNAKLI DURUŞLAR PC arızası Rafta çift kayıt olması Konveyör yoğunluğu Vinç arızası Konveyör arızası Kasaların sisteme takılması Barkodun okunamaması Barkod okuyucunun arızalı olması Stok numarasının yanlış girilmesi Arızalara geç müdahale edilmesi DİĞER Operatör aksamaları Teçhizat arızası Eleman eksikliği Elektrik kesintisi Düşük tempo Malzeme teçhizat ayarı Malzeme hazırlamada aksama Toplantı/ seminer/ konuşma Hatalı/ eksik/ yanlış montaj Deneme üretimi montajı MONTAJ HATTI DURUŞLARI YARDIMCI SANAYİ KAYNAKLI DURUŞLAR 001 malzemesi yok/hatalı 002 malzemesi yok/hatalı 003 malzemesi yok/hatalı 004 malzemesi yok/hatalı 005 malzemesi yok/hatalı 006 malzemesi yok/hatalı 007 malzemesi yok/hatalı 008 malzemesi yok/hatalı 009 malzemesi yok/hatalı 010 malzemesi yok/hatalı 011 malzemesi yok/hatalı 012 malzemesi yok/hatalı İÇ ÜRETİM KAYNAKLI DURUŞLAR Model dönüşü Montajdan alt grup gelmemesi Tamir bandının tıkalı olması Palette problem olması Palet yokluğu (kırmızı ışık) Banda alt grup gelmemesi Hatalı alt grup gelmesi İşletmede imal edilen bir malzemenin yokluğu veya hatalı oluşu Şekil 2. Hat duruşlarına ilişkin kılçık diyagramı.

8 39 İlgili montaj hattında, geçmiş duruş raporları bilgileri derlenerek, Şekil 3 de duruş sebeplerinin toplam içerisindeki yüzdelerini gösteren bir pasta diyagramı ile verilmiştir. İç Üretim Kaynaklı Duruşlar %58 Diğer %16 Yardımcı sanayi Kaynaklı Duruşlar %22 AS/RS Kaynaklı Duruşlar %4 Şekil 3. Duruş sebeplerinin toplam içerisindeki yüzdeleri. Diyagramdan görüldüğü üzere duruşların %58 i iç üretimden, %22 si yardımcı sanayiden, %4 ü AS/RS'den, %16 sı ise diğer sebeplerden kaynaklanmaktadır. Yardımcı sanayi kaynaklı duruşlar en büyük ikinci önceliğe sahip durma nedenidir. Çalışmanın konusunu oluşturan ve %22 lik oranla en büyük ikinci önceliğe sahip olan yardımcı sanayi kaynaklı duruşların hangi parçalardan kaynaklandığı belirlenerek Çizelge 2'de süreleri ve oranları ile birlikte verilmiştir. İlgili yardımcı sanayiler gizlilik ilkesinden yola çıkarak P harfi ile kodlanmıştır. Örneğin, P6 Plastik firmasının tedarik ettiği malzemenin toplam duruş süresi içerisindeki yüzdesi %22.98 dir.

9 40 Çizelge 2. Duruşa neden olan parçaların hattı durdurma süreleri ve oranları Duruş Sebepleri (Yardımcı sanayi) Süre (dk) Hattı durdurma yüzdesi 001 malzemesi yok/hatalı (P1) 902 %15, malzemesi yok/hatalı (P2) 736 %12, malzemesi yok/hatalı (P3) 627 %11, malzemesi yok/hatalı (P4) 138 %2, malzemesi yok/hatalı (P5) 254 %4, malzemesi yok/hatalı (P6) 368 %6, malzemesi yok/hatalı (P7) 298 %5, malzemesi yok/hatalı (P3) 189 %3, malzemesi yok/hatalı (P5) 286 %5, malzemesi yok/hatalı (P6) 1307 %22, malzemesi yok/hatalı (P8) 205 %3, malzemesi yok/hatalı (P6) 379 %6,67 Toplam 5689 %100 Yardımcı sanayi kaynaklı duruşların firma temelinde dağılımı da incelenmiş, hattı süre ve sayı bakımından en çok durduran yardımcı sanayileri görmek amacıyla pareto analizi yapılmıştır. İlgili grafikler Şekil 4 ve Şekil 5'de sunulmuştur Duruş Süresi (dakika) P6 P1 P3 P2 P5 P7 P8 P4 Firmalar Şekil 4. Firma temelinde duruş süreleri açısından pareto analizi.

10 41 Firma temelinde duruş süreleri açısından hattın durmasına en çok neden olan firmanın %36.1 lik oranla P6 Plastik firması olduğu görülmektedir. Duruş Sayısı (adet) P3 P6 P1 P5 P4 P7 P2 P8 Firmalar Şekil 5. Firma temelinde duruş sayıları açısından pareto analizi. Süre açısından bakıldığında hattı en çok durduran firma P6 plastik firması olurken, duruş sayısı açısından P3 plastik firması hattı en çok durduran firma olarak tespit edilmiştir. II.3 İşletme İçin Önerilen Tedarikçi Değerlendirme ve Seçimi Modeli Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) kullanılarak, karar verici tarafından belirlenen ölçütler temelinde tedarikçilerin değerlendirilmesi amacıyla model geliştirmek için öncelikle Şekil 6'da verilen hiyerarşi geliştirilmiştir. AHP için geliştirilen hiyerarşi hedef, ölçüt ve karar seçenekleri olmak üzere 3 adımdan oluşmaktadır. Hedef eniyilenmek istenen çokluk olarak tanımlandığında bu problem için hedef en iyi tedarikçiyi seçmek olarak belirlenmiştir. Değerlendirme esası olarak tanımlanan ölçütler ise kalite, tedarik politikaları, talebe anında cevap verebilme, sevkiyat ve tedarikçinin diğer grup şirketleri ile olan ilişkisi olarak belirlenmiştir. İlgili ölçütler işletmenin tedarikten sorumlu elemanları ile görüşmeler sonucunda belirlenmiştir. Karar vericilerin tedarikçi seçiminde hangi ölçütleri göz önüne aldıklarının bir göstergesi olan beş ölçüt kalite boyutunun yanında tedarikçinin diğer önemli özelliklerini de sürece katmaktadır.

11 42 Tedarik politikası ölçütü temelinde firmaların montaj hattını durdurma sayıları ve hattı durdurma süreleri dikkate alınırken, talebe anında cevap verebilme ölçütü temelinde yardımcı sanayiin üretim programı değişmelerine karşı uyumu göz önünde bulundurulmuştur. Firmaların sevkiyat ölçütü temelinde değerlendirilmesinde, yardımcı sanayilerin işletmeye yaptıkları teslimat sıklıkları ve sevk ve dokümantasyona uygunlukları esas alınmıştır. Tedarikçilerin diğer grup şirketleri ile ilişkiler ölçütü, yardımcı sanayilerde kalite geliştirme konusunda yapılan çalışmalar açısından gerekli görülmüştür. Hedef EN İYİ TEDARİKÇİYİ SEÇMEK Ölçütler Kalite Tedarik Politikası Talebe Anında Cevap Ver. Sevkiyat Grup Şirketleri İle İlişkisi Karar Seçenekleri P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 P5 P6 P8 P9 P10 Şekil 6. Tedarikçi seçimi problemi için hiyerarşi. Karar seçenekleri, değerlendirmeye tabi tutulacak yardımcı sanayilerden ibarettir. Karar seçenekleri içerisinde yer alan altı plastik firması işletmeye aynı parçayı imal edebilen firmalardır. Tedarikçi seçimi probleminde belirlenmesi gereken öncelikler dizisi şunlardır: "Kalite" ölçütü ile ilgili olarak 6 plastik firmasının öncelikleri, "Tedarik politikası" ölçütüyle ilgili olarak 6 plastik firmasının öncelikleri, "Talebe anında cevap verebilme" ölçütüyle ilgili olarak 6 plastik firmasının öncelikleri, "Sevkiyat" ölçütüyle ilgili olarak 6 plastik firmasının öncelikleri,

12 43 "Diğer grup şirketleri ile ilişki" ölçütüyle ilgili olarak 6 plastik firmasının öncelikleri, Hedefe ulaşmak ile ilgili olarak 5 ölçütün kendi aralarında öncelikleri. Öncelikler tanımlandıktan sonra, belirlenen ölçütlerle ilgili olarak 6 plastik firması için ikili karşılaştırma matrisleri oluşturulmuştur. İkili karşılaştırmalar, işletmede bu konuyla ilgilenen üç kişi tarafından karşılıklı tartışmalar sonucunda elde edilmiştir. Firmaların "kalite" ölçütü temelinde değerlendirilmesinde son üç aylık kalite kontrol raporları, hattan iade oranları ve garantiye uyum yüzdeleri göz önünde bulundurulmuştur. Karar vericiler tarafından oluşturulan ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 3'de verilmiştir. Çizelgede 7.satır, ikinci sütunda yer alan 7 rakamı, karar vericinin kalite ölçütüne göre P10 firmasını çok kuvvetli bir biçimde P3 firmasına tercih ettiğini göstermektedir. Çizelge 3. Kalite ölçütüne göre ikili karşılaştırma matrisi KALİTE P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 1 1/5 1/3 1/8 1/5 1/7 P /3 1 1/2 P6 3 1/2 1 1/5 1/2 1/4 P P /3 1 1/2 P ½ 2 1 Firmaların "tedarik politikası" ölçütü temelinde değerlendirilmesinde firmaların montaj hattını durdurma sayıları ve hattı durdurma süreleri bilgilerinden yararlanılmıştır. Karar vericiler tarafından, tedarik politikası temelinde oluşturulan ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 4 de verilmiştir. Çizelge 4. Tedarik politikası ölçütüne göre ikili karşılaştırma matrisi TED.POL. P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 1 1/4 4 1/2 7 2 P P6 1/4 1/8 1 1/6 3 1/2 P8 2 1/ P9 1/7 1/9 1/3 1/9 1 1/5 P10 1/2 1/6 2 1/4 5 1

13 44 Firmaların talebe anında cevap verebilme ölçütü temelinde değerlendirilmesinde yardımcı sanayilerin üretim programı değişmelerine karşı uyumu göz önünde bulundurulmuş ve sektör mühendisleri ile ikili karşılaştırma matrisi oluşturulmuştur. Talebe anında cevap verebilme ölçütü temelinde oluşturulan ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 5 de verilmiştir. Çizelge 5. Talebe anında cevap verebilme ölçütüne göre ikili karşılaştırma matrisi T.A.C.V. P3 P5 P6 P8 P9 P10 P3 1 1/2 1/ /2 P / P P8 1 1/2 1/ /2 P9 1/2 1/4 1/6 1/2 1 1/4 P / Firmaların sevkiyat ölçütü temelinde değerlendirilmesinde, yardımcı sanayilerin işletmeye yaptıkları teslimat sıklıkları ve sevk ve dokümantasyona uygunlukları göz önünde bulundurulmuştur. Sevkiyat temelinde karar vericiler tarafından oluşturulan ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 6 da verilmiştir. Çizelge 6. Sevkiyat ölçütüne göre ikili karşılaştırma matrisi SEVKİYAT P3 P5 P6 P8 P9 P10 P P5 1/ /2 2 P6 1/ /2 2 P8 1/8 1/4 1/4 1 1/6 1/2 P9 1/ P10 1/6 1/2 1/2 2 1/4 1 Tedarikçilerin diğer grup şirketleri ile ilişkiler ölçütü temelinde değerlendirilmesinde söz konusu yardımcı sanayilerin ilgili işletme dışındaki diğer grup şirketleri ile olan ilişkileri göz önünde tutulmuştur. Yardımcı sanayilerde kalite geliştirme konusunda yapılan çalışmalar açısından bu ölçüt önemlidir. Grup şirketleri ile ilişkiler temelinde, karar vericiler tarafından oluşturulan ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 7'de verilmiştir.

14 45 Çizelge 7. Diğer grup şirketleri ile ilişkiler ölçütüne göre ikili karşılaştırma matrisi G.Ş.İ.İ P3 P5 P6 P8 P9 P10 P P5 1/ /2 1 P6 1/ /2 1 P8 1/ /2 1 P9 1/ P10 1/ /2 1 Belirlenen ölçütler temelinde ikili karşılaştırma matrislerinin oluşturulmasından sonra, tedarikçi seçimi probleminde belirlenen 5 ölçüt için ikili karşılaştırma matrisi oluşturulmuştur. Bu aşamada karar vericilerden ölçütlerin göreli önemini puanlaması istenmiştir. Ölçütleri kendi aralarında değerlendiren ikili karşılaştırma matrisi Çizelge 8'de verilmiştir. Çizelge 8. Beş ölçüt için ikili karşılaştırma matrisi Kalite Ted.Pol. T.A.C.V. Sevkiyat G.Ş.İ.İ. Kalite Ted.Pol T.A.C.V. 1/2 1/ Sevkiyat 1/4 1/3 1/2 1 2 G.Ş.İ.İ. 1/6 1/6 1/4 1/2 1 İkili karşılaştırma matrislerinin oluşturulmasından sonra herbir ölçüt için ve beş ölçütün kendi aralarındaki ikili karşılaştırma matrisi için öncelik vektörleri ve tutarlılık oranları hesaplanmıştır. Her bir ölçüt temelinde seçenekler arası oluşturulan ikili karşılaştırma matrisleri ve ölçütler arası oluşturulan ikili karşılaştırma matrisinin tutarlı olduğu görülmüştür. Matrislerin tutarlı çıkmasıyla AHP' deki izleyen aşamaya geçilmiştir. İlgili işlemler sonucunda her bir ölçüt için elde edilen öncelik vektörleri Çizelge 9 da verilmiştir.

15 46 Çizelge 9. İkili karşılaştırma matrislerine göre elde edilen öncelik vektörleri Kalite Ted. Pol. T.A.C.V Sevkiyat G.Ş.İ.İ Ölçütler 0,032 0,137 0,073 0,377 0,137 0,245 0,151 0,424 0,050 0,262 0,026 0,086 0,097 0,193 0,369 0,097 0,051 0,193 0,418 0,123 0,123 0,037 0,233 0,065 0,400 0,100 0,100 0,100 0,200 0,100 0,344 0,325 0,183 0,097 0,051 Öncelik vektörleri elde edildikten sonra, ilgili vektörler kullanılarak hedef için öncelikler matrisi (Çizelge 10) ve tedarikçi seçimi problemi için öncelik matrisi (Çizelge 11) oluşturulmuştur. Çizelge 10. Hedef için öncelikler matrisi Kalite 0,344 Ted.Pol. 0,325 T.A.C.V 0,183 Sevkiyat 0,097 G.Ş.İ.İ. 0,051 Hedef için öncelik matrisine göre karar verici için en önemli ölçüt kalite ölçütüdür. Kalite ölçütünü sırasıyla tedarik politikası ölçütü, talebe anında cevap verebilme ölçütü, sevkiyat ölçütü ve diğer grup şirketleri ile olan ilişki ölçütü izlemektedir. Çizelge 11. Tedarikçi seçimi problemi için öncelik matrisi Kalite Ted.Pol. T.A.C.V Sevkiyat G.Ş.İ.İ. P3 0,032 0,151 0,097 0,418 0,400 P5 0,137 0,424 0,193 0,123 0,100 P6 0,073 0,050 0,369 0,123 0,100 P8 0,377 0,262 0,097 0,037 0,100 P9 0,137 0,026 0,051 0,233 0,200 P10 0,245 0,086 0,193 0,065 0,100 Tedarikçi seçimi problemi için öncelik matrisinde birinci önceliğe sahip firmalar kalite ölçütü temelinde P8 firması, tedarik politikası ölçütü temelinde P5 firması, talebe

16 47 anında cevap verebilme ölçütü temelinde P6 firması, sevkiyat ölçütü ve diğer şirketler ile ilişkiler ölçütleri temelinde ise P3 firması olarak belirlenmiştir. Burada dikkat çeken önemli nokta bir ölçüte göre birinci önceliğe sahip olan bir firmanın diğer bir ölçüte göre en son önceliğe sahip firma olarak belirlenmesidir. Örneğin P8 firması kalite ölçütüne göre birinci önceliğe sahip firma iken sevkiyat ölçütüne göre önceliği en düşük olan firmadır. Bu tablodan hareketle, herbir yardımcı sanayinin hangi konularda iyileştirmeye ihtiyacının olduğu belirlenebilir. Firma önceliklerini belirlemek amacıyla, Çizelge 11 deki tedarikçi seçimi problemi için öncelik matrisi ile Çizelge 10 daki hedef için öncelikler matrisi çarpılmış ve elde edilen son tablo Çizelge 12 de verilmiştir. Çizelge 12. AHP tekniği ile elde edilen firma öncelikleri P3 0,1388 P5 0,2373 P6 0,1259 P8 0,2413 P9 0,0977 P10 0,1590 Toplam 1,00 AHP ile tedarikçi seçimine ilişkin yapılan uygulamada belirlenen ölçütlere göre en iyi yardımcı sanayi 0,2413 ile P8 plastik firması olarak belirlenmiştir. P8 firmasını sırasıyla P5, P10, P3, P6 ve P9 firmaları izlemiştir. Belirlenen ölçütler temelinde bütün firmalar eşit derecede tercih edilmiş olsa firma öncelikleri bütün firmalar için eşit olacak ve (1/6) 0,167 değerini alacaktı. Bu bilgiden hareketle hangi firmaların bu değerin altında kaldığı, hangi firmaların bu değerin üzerine çıktığı bilgisine ulaşılarak firma öncelikleri için bir alt sınır belirlenebilir. İlgili sınır değerinden hareketle bu sınırın altında kalan yardımcı sanayiler seçenekler arasından çıkarılabilir. Ayrıca elde edilen bu sonuçlar yardımcı sanayi değerlendirme ve puanlama çalışmalarına da temel teşkil edebilir. Çizelge 12 de görüldüğü gibi P10, P3, P6, ve P9 firmaları 0,167 değerinin altında bir önceliğe sahipken; P8 ve P5 firmaları bu değerin üzerinde önceliğe sahiptir. Ayrıca P8 ve P5 firmalarının öncelikleri birbirine oldukça yakın çıkmıştır. Bu durumda işletme, bir firmanın ihtiyacı karşılayamadığı durumlarda ilgili parçayı iki firmadan tedarik edebilir.

17 48 Bir diğer sonuç da P9 firmasının önceliğinin oldukça düşük çıkmasıdır. Seçeneklerin azaltılması durumunda, bu firmanın seçenekler arasından çıkarılacak ilk firma olduğu açıktır. III. SONUÇ VE ÖNERİLER Rekabet ortamı koşullarının iyice ağırlaştığı günümüzde firmalar, fiyat temelinde rekabet edebilmek için birçok yeni tekniğe başvurmakta ve bu tekniklerle maliyetlerini düşürerek rakipleriyle rekabet edebilir duruma gelmek istemektedir. Üretim süreçlerinde maliyetleri düşürmek amacıyla hangi tekniğe başvurulursa vurulsun buradaki en büyük maliyet unsuru ilgili üretim süreci için gerekli olan malzeme maliyetidir. Malzemenin hem fiyat açısından hem de kalite açısından etkin bir şekilde temin edilmesi ise işletme içerisindeki tedarik fonksiyonuna gereken önemin verilmesi ile mümkündür. Burada göz önünde bulundurulması gereken diğer önemli bir nokta ise malzemelerin temin edildiği yardımcı sanayilerle uzun vadeli iyi ilişkilerin geliştirilmesidir. Yardımcı sanayilere gereken önemin verilmesi ana sanayiye hem kalite olarak hem de düşük maliyet olarak dönecektir. Yardımcı sanayilere gereken önemin verilmesi ise işletmede etkin bir yardımcı sanayi değerlendirme çalışmasının yapılıyor olmasına bağlıdır. Yapılan çalışmada, AHP tekniği kullanılarak tasarlanan tedarikçi seçimi modeli, ilgili işletme için aynı parçayı imal eden tedarikçileri, karar verici açısından önemli ölçütler temelinde kıyaslama imkanı vermiş ve sonuçta ilgili ölçütlere göre tedarikçiler önceliklerine göre sıralanmıştır. Yapılan çalışmada görülmüştür ki, AHP tekniği ile elde edilen sonuç matrisi kadar ölçütler temelinde elde edilen öncelik matrisinin yorumlanması da işletme açısından yararlıdır. İlgili matris, ölçütler temelinde işletmelerin durumunu ortaya koymaktadır. Bir ölçüt için en iyi olan firma, diğer bir ölçüt için en kötü olabilmektedir. Karar verici ilgili matristen hareketle hangi yardımcı sanayinin hangi ölçütte kötü olduğunu görüp bu yönlü bir geliştirme çalışması isteyebilir. AHP tekniği ile elde edilen sonuç matrisinden hareketle önceliği en yüksek olan firma ilgili parça için işletmeye tedarikçi olarak seçilebilir. En iyi ikinci firma ilgili parça için alternatif firma olarak belirlenebilir. Parçanın tek bir firma tarafından karşılanamadığı durumlarda ilgili iki firmadan parça tedarik edilebilir.

18 49 Değerlendirme sonucunda belirli bir değerin altına düşen firma(lar) ilgili parça için seçenekler arasından çıkarılabilir. Ayrıca yapılan uygulama sonucunda elde edilen sonuçlar, işletmede uygulanan yardımcı sanayi değerlendirme ve yardımcı sanayi puanlama sistemi için de bir temel teşkil edebilir. KAYNAKLAR [1] T.L.Saaty, "The Analytic Hierarchy Process",McGraw-Hill, New York.,1980. [2] T.L.Saaty, "A scaling method for priorities in hierarchical structure", J.Math.Psychol, , [3] G.C.Roper-Lowe ve J.A.Sharp, "The analytic hierarchy process and its application to an information technology decision", J.Opl.Res.Soc., Vol.41, No.1, pp.49-59, [4] S. K.Tadisina, M.D.Troutt ve V.Bhasin, "Selecting a doctoral programme using the Analytic Hierarchy Process - The importance of perspective", J.Opl.Res.Soc., Vol.42, No.8, pp , 1991.

GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon

GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI. Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon GİRİŞİMCİLİK (HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ) DERS NOTLARI Doç. Dr. Volkan YILDIRIM yvolkan@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr GİRİŞİMCİLİK 1. İŞLETMELERİN KURULUŞ

Detaylı

Analitik Hiyerarşi Prosesi Yaklaşımı Kullanılarak Mobilya Sektörü İçin Ege Bölgesi nde Hedef Pazarın Belirlenmesi

Analitik Hiyerarşi Prosesi Yaklaşımı Kullanılarak Mobilya Sektörü İçin Ege Bölgesi nde Hedef Pazarın Belirlenmesi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2007 Cilt:14 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Analitik Hiyerarşi Prosesi Yaklaşımı Kullanılarak Mobilya Sektörü İçin Ege Bölgesi nde Hedef Pazarın Belirlenmesi Araş.

Detaylı

AHP (ANALYTIC HIERARCHY PROCESS) YÖNTEMİ VE HAZIR BETON TESİSİ ARAZİ SEÇİMİNDE UYGULAMASI

AHP (ANALYTIC HIERARCHY PROCESS) YÖNTEMİ VE HAZIR BETON TESİSİ ARAZİ SEÇİMİNDE UYGULAMASI AHP (ANALYTIC HIERARCHY PROCESS) YÖNTEMİ VE HAZIR BETON TESİSİ ARAZİ SEÇİMİNDE UYGULAMASI ANALYTIC HIERARCHY PROCESS METHOD AND APPLICATION IN AREA SELECTION OF READY MIXED CONCRETE PLANT ÖZET Ömür TEZCAN*

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSES YÖNTEMİ İLE RÜZGAR TÜRBİN SEÇİMİ. Selçuk Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, KONYA

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSES YÖNTEMİ İLE RÜZGAR TÜRBİN SEÇİMİ. Selçuk Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, KONYA S.Ü. Müh. Mim. Fak. Derg., c.25, s.1, 2010 J. Fac.Eng.Arch. Selcuk Univ., v.25, n.1, 2010 ANALİTİK HİYERARŞİ PROSES YÖNTEMİ İLE RÜZGAR TÜRBİN SEÇİMİ Ahmet SARUCAN 1, Mehmet Cabir AKKOYUNLU 2, Aydoğan BAŞ

Detaylı

Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144.

Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Y.2008, C.13, S.1 s.133-144. ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE UYGULANMASI: OTOMOTİV SEKTÖRÜNDEN BİR ÖRNEK APPLICATION

Detaylı

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2016-2017 Güz Dönemi Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 2 Tesis Yer Seçimi Problemi (TYSP) TEK AMAÇLI

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ 1 Bu derste; Analitik Hiyerarşi prosesi AHP Uygulama Aşamaları AHP Modellerinde Tutarlılığın Test Edilmesi AHP nin Uygula Örnekleri AHP Puanlama Yöntemi Analitik Hiyerarşi Prosesi

Detaylı

MOBİL İLETİŞİM SEKTÖRÜNDE PAZAR PAYLAŞIMININ ANP YÖNTEMİ İLE TAHMİNLENMESİ / PAZAR PAYI ARTTIRMA AMAÇLI STRATEJİ ÖNERİ SÜRECİ

MOBİL İLETİŞİM SEKTÖRÜNDE PAZAR PAYLAŞIMININ ANP YÖNTEMİ İLE TAHMİNLENMESİ / PAZAR PAYI ARTTIRMA AMAÇLI STRATEJİ ÖNERİ SÜRECİ MOBİL İLETİŞİM SEKTÖRÜNDE PAZAR PAYLAŞIMININ ANP YÖNTEMİ İLE TAHMİNLENMESİ / PAZAR PAYI ARTTIRMA AMAÇLI STRATEJİ ÖNERİ SÜRECİ Yıldız YULUĞKURAL Sevgi FELEK Zerrin ALADAĞ Özet Cep telefonları, son yıllarda

Detaylı

DERS SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSES UYGULAMASI APPLICATION OF ANALYTICAL HIERARCHY PROCESS IN COURSE SELECTION

DERS SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSES UYGULAMASI APPLICATION OF ANALYTICAL HIERARCHY PROCESS IN COURSE SELECTION Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2008, C.13, S.2 s.217-226 Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2008,

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE LOJİSTİK KAVRAMI Lojistik, malzemelerin tedarikçilerden işletmeye ulaştırılmasına, işletme içi süreçlerden geçişinden ve müşteriye ulaştırılmasından

Detaylı

ISSN : 1308-7231 iozdemir@ogu.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

ISSN : 1308-7231 iozdemir@ogu.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2012, Volume: 7, Number: 1, Article Number: 1A0294 Ömür Tezcan 1 Osman Aytekin 2 Hakan Kuşan 3 Ilker Özdemir 4 Oyak Construction 1 Eskisehir Osmangazi

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİNİN FASON İŞLETME SEÇİMİNDE KULLANILMASI

ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİNİN FASON İŞLETME SEÇİMİNDE KULLANILMASI ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİNİN FASON İŞLETME SEÇİMİNDE KULLANILMASI USING ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR CHOOSING THE SUB-CONTRACTOR Yard. Doç. Dr. Mücella GÜNER Ege Ü. Tekstil Mühendisliği Bölümü ÖZET

Detaylı

SAYISAL ÇÖZÜMLEME. Yrd.Doç.Dr.Esra Tunç Görmüş. 1.Hafta

SAYISAL ÇÖZÜMLEME. Yrd.Doç.Dr.Esra Tunç Görmüş. 1.Hafta SAYISAL ÇÖZÜMLEME Yrd.Doç.Dr.Esra Tunç Görmüş 1.Hafta Sayısal çözümleme nümerik analiz nümerik çözümleme, approximate computation mühendislikte sayısal yöntemler Computational mathematics Numerical analysis

Detaylı

Mehmet KARA Bozok Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü E-posta: mehmetkara44@yahoo.com

Mehmet KARA Bozok Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü E-posta: mehmetkara44@yahoo.com ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİN İŞLETME BÖLÜMÜNÜ SEÇMELERİNDE ETKİLİ OLAN ÖNCELİKLİ FAKTÖRLERİN ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ METODU İLE ANALİZİ: BOZOK ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİNDE BİR UYGULAMA

Detaylı

Vakıf Üniversitesi Tercihinin Analitik Hiyerarşi Süreci İle Belirlenmesi VAKIF ÜNİVERSİTESİ TERCİHİNİN ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE BELİRLENMESİ

Vakıf Üniversitesi Tercihinin Analitik Hiyerarşi Süreci İle Belirlenmesi VAKIF ÜNİVERSİTESİ TERCİHİNİN ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE BELİRLENMESİ VAKIF ÜNİVERSİTESİ TERCİHİNİN ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE BELİRLENMESİ Nihan ÖZGÜVEN 1 Özet: Günümüzde, devlet üniversitelerinin sayısının artmasıyla beraber vakıf üniversitelerinin de sayısı artmıştır.

Detaylı

BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Bilgi sistemi kavramı genellikle işletmelere yönelik olarak kullanılmaktadır. Bu yönüyle bilgi sisteminin amacını; yöneticilere teslim edilen ekonomik kaynakların kullanımına

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS)

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) İsmail DÜNDAR TEMSA A.Ş. Ersin GÖKÇEN TEMSA A.Ş. Özet Otobüs/Midibüs/Kamyonet üretimi yapılan TEMSA üretim tesislerinde, üretim sürecinin

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

KYM363 Mühendislik Ekonomisi. FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ

KYM363 Mühendislik Ekonomisi. FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ KYM363 Mühendislik Ekonomisi FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Prof.Dr.Hasip Yeniova E Blok 1.kat no.113 www.yeniova.info yeniova@ankara.edu.tr yeniova@gmail.com FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK

Detaylı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2013-2014 Güz Dönemi Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ İLE PERSONEL SEÇİMİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA * Mehmet Selami YILDIZ * Selman AKSOY **

ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ İLE PERSONEL SEÇİMİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA * Mehmet Selami YILDIZ * Selman AKSOY ** AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2015, Cilt:15, Yıl:15, Sayı:1, 15: 59-83 Gönderim Tarihi: 07.11.2014 Kabul Tarihi: 22.04.2015 ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ İLE PERSONEL SEÇİMİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Detaylı

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Bakım nedir? İşletmede faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için her türlü makine, ekipman ve teçhizatın belirli kurallar çerçevesinde gözden geçirilmesi, kontrol edilmesi

Detaylı

BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ

BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ BİR AKÜ FİRMASINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİK ANALİZİ EMİNE UÇMUŞ - SİNEM KAÇAR BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü İÇERİK GİRİŞ MODELİN YAPISI İŞLETMEDEKİ KAYITLAR

Detaylı

AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Yıl: Özel Sayı: Bahar 0/ s.- AHP VE VIKOR YÖNTEMLERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE ÜLKELER VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

TEBLİĞ. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ EK-4 ÜN UYGULAMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

TEBLİĞ. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ EK-4 ÜN UYGULAMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ 17 Mart 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28236 TEBLİĞ Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ EK-4 ÜN UYGULAMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ

Detaylı

Fakülte Kurulması Uygun Olan İlçelerin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi: Muğla İli Örneği *

Fakülte Kurulması Uygun Olan İlçelerin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi: Muğla İli Örneği * Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2012, C:4, S:1, s.1-15 Year:2012, Vol:4, No:1, s. 1-15 Fakülte Kurulması Uygun Olan İlçelerin AHP Yöntemiyle

Detaylı

PERFORMANS ÖLÇÜMÜNDE DENGELENMİŞ SKOR KART VE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ ENTEGRASYONU

PERFORMANS ÖLÇÜMÜNDE DENGELENMİŞ SKOR KART VE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ ENTEGRASYONU Yıl: 2014, Cilt:7, Sayı:1, Sayfa: 7-28 PERFORMANS ÖLÇÜMÜNDE DENGELENMİŞ SKOR KART VE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ ENTEGRASYONU Bahar Özyörük 1, Yeşim Şirin 2, Tansu Yoksulabakan 3, Mustafa Şanver 4, M. Aykut

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ BULANIK TOPSİS YÖNTEMİYLE TELEFON OPERATÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 1 İpek Nur Erkmen ve 2 Özer Uygun 1 Karabük-Sakarya Ortak Program, Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği ABD, 2 Sakarya Üniversitesi

Detaylı

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Nilay Kurşunoğlu, PwC Yönetim Danışmanlığı Biz Kimiz? Orhan Cem Sorumlu

Detaylı

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 326 Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 1 Prof.Dr. Yılmaz ÖZKAN and 2 Abdulkadir ALTINSOY * 1 Prof.Dr. Faculty of Political Science, Sakarya University,

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

ÜRÜN TASARIMI VE ÜRETİM SÜRECİ SEÇİMİ

ÜRÜN TASARIMI VE ÜRETİM SÜRECİ SEÇİMİ ÜRÜN TASARIMI VE ÜRETİM SÜRECİ SEÇİMİ ÜRÜN GELİŞTİRME VE TASARIM SÜRECİ Genel olarak, farklı ve yeni bir kavramı pazardaki müşteriye sunmak için gerekli tüm faaliyetler ürün geliştirme sürecine dâhil olmaktadır.

Detaylı

360 DERECE PERFORMANS DEĞERLENDİRME SİSTEMİNDE AHP KULLANIMI VE BİR UYGULAMA Degree Performance Evaluatıon System And An Applıcatıon Usıng AHP

360 DERECE PERFORMANS DEĞERLENDİRME SİSTEMİNDE AHP KULLANIMI VE BİR UYGULAMA Degree Performance Evaluatıon System And An Applıcatıon Usıng AHP 360 DERECE PERFORMANS DEĞERLENDİRME SİSTEMİNDE AHP KULLANIMI VE BİR UYGULAMA 1 360 Degree Performance Evaluatıon System And An Applıcatıon Usıng AHP İbrahim KIR Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı M. Oya

Detaylı

OYUN TEORİSİ. Özlem AYDIN. Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OYUN TEORİSİ. Özlem AYDIN. Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OYUN TEORİSİ Özlem AYDIN Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü TANIM ''Oyun Teorisi'', iki yada daha fazla rakibi belirli kurallar altında birleştirerek karşılıklı olarak çelişen olasılıklar

Detaylı

Çok Amaçlı Karar Verme

Çok Amaçlı Karar Verme Çok Amaçlı Karar Verme [multi criteria decision making] Erdem Kocamustafaoğulları The George Washington University erdemk@gwu.edu Çok Kriterli Karar Verme Semineri Amaçlar Neden Çok Kriterli Karar Verme

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Üretim/İşlemler Yönetimi 2. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Üretim/İşlemler Yönetimi 2. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Üretim/İşlemler Yönetimi 2 Sistem Kavramı Belirli bir ortak amacı elde etmek için birlikte çalışan bileşenlerden oluşan bütündür. Büyük sistemler kendilerini oluşturan alt sistemlerden oluşur. Açık sistem:

Detaylı

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ VE MOORA YÖNTEMLERİNİN PERSONEL SEÇİMİNDE UYGULANMASI

ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ VE MOORA YÖNTEMLERİNİN PERSONEL SEÇİMİNDE UYGULANMASI İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 13 Sayı: 25 Bahar 2014 s. 1-14 ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ VE MOORA YÖNTEMLERİNİN PERSONEL SEÇİMİNDE UYGULANMASI Serap TEPE *, Ali GÖRENER Geliş:

Detaylı

BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA

BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA BULANIK AHP İLE TEDARİKÇİ SEÇİM PROBLEMİ VE BİR UYGULAMA Hacer GÜNER Pamukkale Üniversitesi Özcan MUTLU Pamukkale Üniversitesi Özet Günümüzün yok edici rekabet ortamında işletmeler, ayakta kalabilmek için

Detaylı

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions)

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Öğr. Üyesi: Öznur Özdemir Kaynak: Waters, D. (2009). Supply Chain Management: An Introduction to Logistics, Palgrave Macmillan, New York

Detaylı

Karar Destek Sistemleri. Bölüm 1: Karar Destek Sistemleri-Genel Kavramlar. Karar Verme 20.10.2014

Karar Destek Sistemleri. Bölüm 1: Karar Destek Sistemleri-Genel Kavramlar. Karar Verme 20.10.2014 Karar Destek Sistemleri Bölüm 1: Karar Destek Sistemleri-Genel Kavramlar Bölüm 2: CBS Tabanlı Çok Ölçütlü Karar Analizi Bölüm 3: Karmaşık Problemler için Analitik Hiyerarşi Yönteminin Kullanılması Yrd.

Detaylı

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ VE BİR UYGULAMA

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ VE BİR UYGULAMA TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ VE BİR UYGULAMA Fatih ECER * Orhan KÜÇÜK ** Özet : Doğru tedarikçilerin seçimi, işletmelerin başarıya ulaşmalarında önemli bir etmendir. En iyi tedarikçi

Detaylı

KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI

KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ ÜYELER VE ÇALIŞMA ESASLARI 1- AMAÇ Bu düzenlemenin amacı Lokman Hekim Engürüsağ Sağlık, Turizm, Eğitim Hizmetleri ve İnşaat A.Ş. Yönetim Kurulu tarafından

Detaylı

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir?

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir? 1. Süreç nedir? Girdileri çıktı haline getiren birbiriyle ilgili ve etkileşimli faaliyetler takımı dır. 2. Süreç nedir? Tanımlanabilirlik Tekrarlanır olması Ölçülebilirlik Bir sahibi ve sorumluları olması

Detaylı

YAZILIM SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ YAKLAŞIMI VE BİR UYGULAMA

YAZILIM SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ YAKLAŞIMI VE BİR UYGULAMA YAZILIM SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ YAKLAŞIMI VE BİR UYGULAMA Arş. Gör. Aydın KOÇAK Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü kocak@gazi.edu.tr ÖZET Günümüzde birçok

Detaylı

Dr. Y. İlker TOPCU. Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/

Dr. Y. İlker TOPCU. Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/ Dr. Y. İlker TOPCU www.ilkertopcu.net www.ilkertopcu.org www.ilkertopcu.info facebook.com/yitopcu twitter.com/yitopcu instagram.com/yitopcu Dr. Özgür KABAK web.itu.edu.tr/kabak/ KARAR VERME? Algılanan

Detaylı

OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 28.06.2012 Resmi Gazete Sayısı: 28337 OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam,

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

Microsoft Excel Uygulaması 2

Microsoft Excel Uygulaması 2 Microsoft Excel Uygulaması 2 Dört Temel İşlem: MS Excel hücrelerinde doğrudan değerlere ya da hücre başvurularına bağlı olarak hesaplamalar yapmak mümkündür. Temel aritmetik işlemlerin gerçekleştirilmesi

Detaylı

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/7 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı, TOTM nin faaliyetlerinin ve hizmetlerinin çevre güvenliği üzerinde gerçek veya potansiyel olarak önemli etkileri olabilecek çevresel boyutlarının (yönlerinin),

Detaylı

Tedarik zinciri yönetiminde analitik ağ süreci ile tedarikçi seçimi ve bir uygulama

Tedarik zinciri yönetiminde analitik ağ süreci ile tedarikçi seçimi ve bir uygulama İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi Istanbul University Journal of the School of Business Cilt/Vol:42, Sayı/No:, 23, 77-92 ISSN: 33-732 www.ifdergisi.org 23 Tedarik zinciri yönetiminde analitik

Detaylı

Bir ürün yada hizmetin belirlenen yada olabilecek ihtiyaçları karşılama yeterliğine dayanan özelliklerinin toplamıdır.

Bir ürün yada hizmetin belirlenen yada olabilecek ihtiyaçları karşılama yeterliğine dayanan özelliklerinin toplamıdır. KALİTE KONTROL Kalite: Bir ürün yada hizmetin belirlenen yada olabilecek ihtiyaçları karşılama yeterliğine dayanan özelliklerinin toplamıdır. Kontrol: Mevcut sonuçlarla hedefleri ve amaçları kıyaslama

Detaylı

ÇOK KRİTERLİ TEDARİKÇİ SEÇİMİ PROBLEMİNE PROMETHEE YÖNTEMİ UYGULAMASI

ÇOK KRİTERLİ TEDARİKÇİ SEÇİMİ PROBLEMİNE PROMETHEE YÖNTEMİ UYGULAMASI ÇOK KRİTERLİ TEDARİKÇİ SEÇİMİ PROBLEMİNE PROMETHEE YÖNTEMİ UYGULAMASI ÖZET Hüseyin ŞENKAYAS 1 Haluk HEKİMOĞLU 2 İşletme performansını artırmak için tedarikçilerden başlayan bir sürecin iyi yönetilmesi

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

2016/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI YÖNETİM MUHASEBESİ 28 Mart 2016-Pazartesi 18:00

2016/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI YÖNETİM MUHASEBESİ 28 Mart 2016-Pazartesi 18:00 2016/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI YÖNETİM MUHASEBESİ 28 Mart 2016-Pazartesi 18:00 SORULAR Soru 1 Aşağıdaki kavramları kısaca açıklayınız (25 puan) a. Fırsat maliyeti (5 puan) b. Faaliyet kaldıracı

Detaylı

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Yrd.Doç.Dr.Cavide DEMİRCİ Uzman Esra ÇENGELCİ ESOGÜ Eğitim Fakültesi

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME ESYE562 2 3+0 3 7

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME ESYE562 2 3+0 3 7 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME ESYE562 2 3+0 3 7 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Yüksek Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

Yerli ve / veya yabancı şirket evlilikleri ve beraberinde farklı kültürlere uyum süreci,

Yerli ve / veya yabancı şirket evlilikleri ve beraberinde farklı kültürlere uyum süreci, Hafta 1: İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ VE UYGULAMALARI 1 1 İnsan Kaynakları Yönetiminin Tanımı, Önemi ve Amacı İnsan kaynakları yönetimi, en üst düzey yöneticiden en alta, tedarik ve satın almadan satış sonrası

Detaylı

Supplier selection for a tire company with AHP and PROMETHEE methods

Supplier selection for a tire company with AHP and PROMETHEE methods AHP ve PROMETHEE yöntemleri ile lastik üreticisi bir firma için tedarikçi Atakan Alkan 1*, Haluk Çağrı Kasımoğlu 2, Cemil Çelik 3, Zerrin Aladağ 4 ÖZ 10.10.2016 Geliş/Received, 26.10.2016 Kabul/Accepted

Detaylı

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ Ezgi Özkara a, Hatice Yanıkoğlu a, Mehmet Yüceer a, * a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Malatya, 44280 myuceer@inonu.edu.tr

Detaylı

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN Finansal (Mali) Tablolar Analizi Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN 1 Mali Tablolar Muhasebe sisteminin üretmiş olduğu muhasebe bilgileri İşletme içi ( Sahiplerine, ortaklarına, yöneticilerine ve

Detaylı

Karar Verme ve Oyun Teorisi

Karar Verme ve Oyun Teorisi Karar Problemlerinin Modellenmesinde Kullanılan raçlar Karar Verme ve Oyun Teorisi Karar Problemlerinin Modellenmesinde Kullanılan raçlar Karmaşık karar problemlerinin anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla,

Detaylı

MARKOV ZİNCİRLERİNDE DURUMLARIN SINIFLANDIRILMASI

MARKOV ZİNCİRLERİNDE DURUMLARIN SINIFLANDIRILMASI SAKARYA UNIVERSİTESİ ENDUSTRI MUHENDISLIĞI YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI II MARKOV ZİNCİRLERİNDE DURUMLARIN SINIFLANDIRILMASI DERS NOTLARI 1 Önceki derslerimizde pek çok geçişten sonra n-adım geçiş olasılıklarının

Detaylı

fark yaratın! www.disdostu.org

fark yaratın! www.disdostu.org Diş Dostu Kalite Belgesi ile fark yaratın! Diş dostu onay belgesini kullanarak, kliniğinizin hijyen standartlarına sahip olduğunu ve koruyucu hekimlik uygulamaları yaptığınızı belgeleyebilirsiniz Günümüzde

Detaylı

BÖLÜM 13 HİPOTEZ TESTİ

BÖLÜM 13 HİPOTEZ TESTİ 1 BÖLÜM 13 HİPOTEZ TESTİ Bilimsel yöntem aşamalarıyla tanımlanmış sistematik bir bilgi üretme biçimidir. Bilimsel yöntemin aşamaları aşağıdaki gibi sıralanabilmektedir (Karasar, 2012): 1. Bir problemin

Detaylı

Proje Hazırlama Eğitimi (2)

Proje Hazırlama Eğitimi (2) (2) KTO Karatay Üniversitesi Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Öğretim Üyesi Dersin Amacı TÜBİTAK (ARDEB / TEYDEB) vb. Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı na başvurmak için proje önerisi hazırlayacak

Detaylı

Uyumluluk markalamasından katma değerli kodlamaya kadar

Uyumluluk markalamasından katma değerli kodlamaya kadar Teknik rapor Uyumluluk markalamasından katma değerli kodlamaya kadar Ultra Yüksek Hızlı Sürekli Mürekkep Püskürtme teknolojisi, ambalajlamayı geliştirmek için yeni olanaklar oluşturmaktadır Kodlama ve

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

PET ŞİŞE TEDARİKÇİSİ SEÇİMİNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YAKLAŞIMI * FUZZY AHP AND FUZZY TOPSIS APPROACH TO PET BOTTLE SUPPLIER SELECTION

PET ŞİŞE TEDARİKÇİSİ SEÇİMİNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YAKLAŞIMI * FUZZY AHP AND FUZZY TOPSIS APPROACH TO PET BOTTLE SUPPLIER SELECTION Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.202, C.7, S.3, s.35-37. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.202, Vol.7,

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKAT Burada ilk 4 sayfa gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- TEDARİK

Detaylı

1.2. İLERİ GÖRÜŞ, GÖREV VE AMAÇLAR ÖĞRENME VE DENEYİM EĞRİLERİ

1.2. İLERİ GÖRÜŞ, GÖREV VE AMAÇLAR ÖĞRENME VE DENEYİM EĞRİLERİ İÇİNDEKİLER GİRİŞ ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 1 Bölüm 1: YÖNETİM STRATEJİSİ -----------------------------------------------------------------

Detaylı

ÜNİVERSİTE YERLEŞKELERİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ UYGULAMASI

ÜNİVERSİTE YERLEŞKELERİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ UYGULAMASI İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ DERGİSİ (İAÜD) Yıl 4, Sayı 15, Sayfa (29-50) ÜNİVERSİTE YERLEŞKELERİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ İbrahim DOĞAN 1 A. Metin GER 2 İstanbul Aydın Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

BIG BİLİM ve TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etki Değerlendirme Dairesi Başkanlığı

BIG BİLİM ve TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etki Değerlendirme Dairesi Başkanlığı TC BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI AR-GE MERKEZLERİ NDE PERFORMANS DEĞERLENDİRME BIG BİLİM ve TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etki Değerlendirme Dairesi Başkanlığı İçerik Amaç ve Yasal Dayanak Performans

Detaylı

T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TS ISO/IEC 27001 BİLGİ GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ, TS ISO/IEC 20000-1 BT HİZMET YÖNETİM SİSTEMİ Sunucu: Gürol GÖKÇİMEN 25.10.2014 Türk Standardları Enstitüsü 1 Güvenlik;

Detaylı

Bölüm 10. İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İşlevsel Stratejiler KURUMSAL STRATEJİLER

Bölüm 10. İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İşlevsel Stratejiler KURUMSAL STRATEJİLER Bölüm 10 İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta

Detaylı

3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI

3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI 3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI Dr. İsmail KARAKIŞ LODER Genel Sekreteri 06.11.2014, İstanbul İçerik Neden Depo ve Depolarda Teknoloji? Konvansiyonel / Otomatik

Detaylı

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ Kuruluş yeri belirlenen bir üretim biriminin üretim miktarı açısından hangi büyüklükte veya kapasitede olması gerektiği işletme literatüründe kapasite planlaması

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA (ERP) SİSTEMİNİN ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ (AHP) İLE SEÇİMİ : OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

KURUMSAL KAYNAK PLANLAMA (ERP) SİSTEMİNİN ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ (AHP) İLE SEÇİMİ : OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2010, C.15, S.1 s.193-211. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2010,

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI I BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ

Detaylı

ÖDEV 09: Maliyet Odaklı Ürün Şekillendirme

ÖDEV 09: Maliyet Odaklı Ürün Şekillendirme END206 09 ÖDEV- 1 ÖDEV 09: Maliyet Odaklı Ürün Şekillendirme Yrd. Doç. Dr. Ing. Halil İbrahim KORUCA Arş. Gör. Erdal AYDEMİR S.D.Ü. Mühendislik Mimarlık Fakültesi 32260 Isparta Tel: 0 246 211 1233 1291

Detaylı

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN GENEL İŞLETME İŞLETMEN LETMENİN N KURULUŞ ÇALIŞMALARI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN İşletme denince köşe başındaki bakkaldan büyük bir demir çelik işletmesine kadar çeşitli tipte girişimler söz konusu olabildiğine

Detaylı

İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI. Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi

İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI. Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi 4 Haftalık Ajanda 1. Hafta: Örneklerle BPM-ERP İlişkisi 2. Hafta:

Detaylı

LOJİSTİKTE MÜŞTERİ HİZMETİ. 7.Kasım.2016

LOJİSTİKTE MÜŞTERİ HİZMETİ. 7.Kasım.2016 LOJİSTİKTE MÜŞTERİ HİZMETİ 7.Kasım.2016 Müşteri Hizmet Düzeyi: Temel Kavramlar ve Tanımlar Hem ulusal hem de küresel pazarlarda kalıcı olabilmenin ardında müşteri tatmini yanında düşük maliyetleri de hedefleyen

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir.

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. PROJE YÖNETİMİ Proje: Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. Proje Yönetimi: Kısıtlı zaman, maliyet ve teknik durumları dikkate alarak, projenin en etkin

Detaylı

Taşıma Maliyetinin Belirlenmesine Karar Analizi Yaklaşımı. Decision Analysis Approach to Determination of the Transport Cost

Taşıma Maliyetinin Belirlenmesine Karar Analizi Yaklaşımı. Decision Analysis Approach to Determination of the Transport Cost Taşıma Maliyetinin Belirlenmesine Karar Analizi Yaklaşımı * 1 Atakan Alkan 2 Ali Utku Serdar 3 Zerrin Aladağ * 1, 2, 3 Faculty of Engineering, Department of Industrial Engineering Kocaeli University, Turkey

Detaylı

URAP ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance)

URAP ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance) URAP 2015-2016 ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance) ODTÜ Enformatik Enstitüsü URAP Laboratuvarı, üniversitelerin güçlü ve geliştirmeye açık yönlerini belirlemelerine

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

İŞ AKIŞI ve YERLEŞTİRME TİPLERİ

İŞ AKIŞI ve YERLEŞTİRME TİPLERİ İŞ AKIŞI ve YERLEŞTİRME TİPLERİ İş akışı tipleri önce, fabrika binasının tek veya çok katlı olmasına göre, yatay ve düşey olmak üzere iki grupta toplanabilir. Yatay iş akışı tiplerinden bazı örneklerde

Detaylı