KANSER TEDAVİSİNİN GEÇ YAN ETKİLERİ KURSU

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KANSER TEDAVİSİNİN GEÇ YAN ETKİLERİ KURSU"

Özgür Çağlayan
7 yıl önce
İzleme sayısı:

1 KANSER TEDAVİSİNİN GEÇ YAN ETKİLERİ KURSU GENİTOÜRİNER GEÇ YAN ETKİLER *KEMOTERAPİ* Dr. CELALETTİN CAMCI GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ TIBBİ ONKOLOJİ BİLİM DALI

2 tanım Antineoplastik tedaviye bağlı geç etkiler genellikle tedavinin tamamlanmasını takiben 6 ay veya daha uzun sürede ortaya çıkan etkiler olarak tanımlanmaktadır. Bu durum verilen tedavi şeması, konakçı faktörleri ve ko-morbid durumlara bağlı olarak ortaya çıkan normal dokularda gelişen hücre hasarları, yaşlanmada hızlanma ve ikincil tümör gelişiminde artış olarak karşımıza çıkmaktadır

3 patofizyoloji Hücrede gelişen bir dizi olay sonucunda değişik transkripsiyon genlerinin aktivasyonu, IL ler, PG ler, TNF-α, TGF-β, PDGF ve adhesyon moleküllerinin otokrin/parakrin salınımı sonucunda normal hücrelerde başlangıç hasarlanma ortaya çıkar. Hasarlı hücre-endotel-immün hücreler ve stromal hücreler arasındaki interaktif etkileşim sonucunda hasarda artışlar gözlenir. Kronik hasarda inflamatuvar cevap, matrikste protein birikimi, endotel ve parankim hücrelerinde oluşan letal hasar sonucunda irreversibl fibrozis ve normal stem hücrede mutajenik transformasyon gelişir.

4 kemoterapiye bağlı geç yan etkiler Geç yan etki oluşma sıklığı; kümülatif doza, uygulanan ilaç(lar)a ve kombinasyon rejimine, doku tipine, konakçının metabolizma hızı ile ilgili faktörlere ve diğer toksik etkenlere (RT, ko-morbid hastalıklar..) bağlıdır.

5 renal toksisite GFR de azalma Tübüler disfonksiyon Proteinüri glukozüri fosfatüri Aminoasidüri hipomagnesemi renal tübüler asidoz

6 Kolaylaştıcı faktörler; Ifosfamid kümülatif doz > 60 g/m² Cisplatin kümülatif doz > 600 mg/m² (sersorinöral işitme kaybı >400 mg/m² den sonra artmaktadır) Nefrektomi yapılmış olması Böbrek lojuna RT (10-15 Gy) Nefrotoksik ilaç kullanımı Zeminde latent böbrek hastalığı varlığı

7 Cisplatin-Carboplatin 651 sarkom hastasında yapılan prospektif bir çalışmada; Cisplatin için 360 mg/m², Carboplatin için 1500 mg/m² 2 yıllık gözlem sonucunda GFR de azalma saptanmamış Hipomagnesemi Cisplatin grubunda %12.1, Carboplatin grubunda %15.6 saptanırken kontrol grubunda %4.5 bulunmuş (p=0.008). Stöhr W, et al. Nephrotoxicity of Cisplatin and Carboplatin in Sarcoma Patients: A Report From the Late Effects Surveillance System. Pediatr Blood Cancer 2007;48:

8 GFR de düşme erken dönemlerde ortaya çıkmasına rağmen klinik önemli hale gelmesi yıl sürer. Özellikle çocukluk/adolesan çağ kanserleri olan hastaların sadece %1.4-5 inde KBY süreci gelişirken HT ve osteopeni çok daha yüksek oranlarda gözlenmektedir. Pentheroudakis G, Pavlidis N. Late toxicity in survivors from adolescent cancers. Cancer Treatment Reviews (2007) 33,

9 mesane Siklofosfamid ve İfosfamid Akut hemorajik sistit (antidotu acrolein) Fibrosis Nadiren mesane volümünde azalma İkincil mesane kanseri gelişimi Ürethra ve üreterlerde skar dokusuna bağlı fonksiyon kayıpları

gonadal disfonksiyon Amenore/azospermi İnfertilite erkeklerde daha yüksek oranda geri dönüşümlü Alkile edici ajanlarla ve kadınlarda procarbazin ile daha sık görülmekte Siklofosfamid 40 yaş üzeri

10 gonadal disfonksiyon Amenore/azospermi İnfertilite erkeklerde daha yüksek oranda geri dönüşümlü Alkile edici ajanlarla ve kadınlarda procarbazin ile daha sık görülmekte Siklofosfamid 40 yaş üzeri kadınlarda >5 g/m² dozda amenoreye neden olurken adolesan kızlarda >20 g/m² dozda bile menstruasyon bozukluğu gözlenmemektedir. Ancak bu hastalarda erken menapoza girme eğilimi artmıştır. Sklar CA, et al. Premature Menopause in Survivors of Childhood Cancer: A Report From the Childhood Cancer Survivor Study. J Natl Cancer Inst 2006;98: 890 6

Sperm hareketliliğinde azalma Uterusa RT uygulanması ile uterus kavitesinin

11 fertilite ve gebelik Fertiliteyi etkileyen faktörler; Alkile edici ajanlar ± infradiafragmatik RT Bilateral RPLND uygulanan erkeklerde retrograd ejekülasyon Sperm hareketliliğinde azalma Uterusa RT uygulanması ile uterus kavitesinin küçülmesi, hormonal siklusa endometrial cevabın olmaması, uterin kan akımında hasarlanma/azalma

12 Gebelik; Çocukluk/adolesan kanserleri iyileşen hastaların çocuklarında, öncesinde uygulanan tedavilerin gebelik seyrinde etkisi olmadığı ve genetik anomali sıklığını arttırmadığı çeşitli çalışmalar ile gösterilmiştir. Byrne J, et al. Genetic disease in offsprings long term survivors of childhood and adolescent cancer. Am J Hum Genet 1998; 62: Pelvik bölgeye RT uygulanan (özellikle doksorubisin ve daunorubisinle birlikte) kadınların çocuklarında düşük doğum ağırlığı saptanmıştır. Hawkins MM, Smith RA. Pregnancy outcomes in childhood cancer survivors: probable effects of abdominal irradiation. Int J Cancer 1989; 43:

13 TEŞEKKÜRLER

Benzer belgeler

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD Radyoterapi-Infertilite Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2010 yılında her 250 erişkinden biri kanserden kurtulmuş bireylerden oluşacak Blatt ve ark, 1999 TEDAVİYE BAĞLI YAN ETKİLER!!!!! Infertilite