MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş.

Transkript

1 MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş. İR: 6735 RUHSAT NUMARALI ALÇITAŞI OCAĞI KAPASİTE ARTIRIMI ÇED ALANI( ÇED POLİGON-1 VE ÇED POLİGON-2) 1.639,72 HEKTAR ANKARA İLİ, BALA İLÇESİ, AŞIKOĞLU ÜÇEM KÖYÜ, X NİHAİ demo DÜNYA EKOLOJİ MÜHENDİSLİK ORGANİZASYON LTD. ŞTİ. & AKYA PROJE ETÜT MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ. Adres : Hatay Sokak 6/16 Kızılay/ANKARA Tel : Faks : Adres : Aşağı Öveçler Mahallesi SOK. 10/15 Çankaya/ANKARA Tel : Faks : HAZİRAN 2013

2 PROJE SAHİBİNİN ADI MADİNSAN MAD. TİC. VE SAN. A.Ş. ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI Güven evler Güneş Sok. 1/4 Kavaklıdere ÇANKAYA /ANKARA Tel: Faks: PROJENİN ADI İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı ÇED Raporu PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN ADI, MEVKİİ Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu Üçem Köyü PROJENİN BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE TL İR: 6735 NUMARALI RUHSAT ALANI KOORDİNATLARI Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R

3 R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R TOPLAM ALAN: 7.120,02 Hektar ÇED ALANI KOORDİNATLARI Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - ÇED ÇED-1-2 ÇED-1-3 ÇED-1-4 ÇED-1-5 ÇED-1-6 ÇED-1-7 ÇED-1-8 ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED

4 ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED-2-1 ÇED-2-2 ÇED-2-3 ÇED-2-4 ÇED ÇED ÇED-2-7 ÇED-2-8 ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED TOPLAM ALAN: 1.639,72 Hektar İR:6735, RUHSAT NUMARASI S : 53186, ER:

5 PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Madde 7-b) Seçme Eleme Kriterlerine tabi olup "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen projelere, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanması zorunludur. RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI demo DEMO DÜNYA EKOLOJİ MÜH. ORG. LTD. ŞTİ. AKYA PROJE ETÜT MÜH. DAN. LTD. ŞTİ ADRESİ Hatay Sok. No: 6/16 Kızılay/ ANKARA Aşağı Öveçler Mahallesi SOK. 10/15 Çankaya/ANKARA TELEFON VE FAKS NUMARALARI Tel : (0 312) Faks : (0 312) TEL : FAKS : RAPORUN HAZIRLANIŞ TARİHİ

6 NU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN TANITIMI Proje Sahibi : MADİNSAN MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş. Projenin Mevkii : Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu Köyü Projenin Adı : İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı Raporun Sunulduğu Tarih : Yeterlilik Belge No : Yeterlik Tebliğinin İlgili Maddesi Kapsamında Çalıştırılacak Personel Adı Soyadı Mesleği Sorumlu Olduğu Bölüm İmzası H.Ahmet UÇMAN Çevre Müh. Tüm Rapor Seyhan USUL Çevre Müh. Tüm Rapor Çevre Mühendisi (5-a) Fatma Yonca Çevre Müh. Tüm Rapor Sema YİĞİT Çevre Müh. Tüm Rapor Hüseyin UZUNDURUKAN Maden Müh. Bölüm II, III, IV, VI, V Mühendislik ve Mimarlık Fakülteleri Mezunu Personel (5-b) Memduh ŞAN Jeoloji Müh. Bölüm II, III, IV, V, VI Salim UÇAR Jeoloji Müh. Bölüm II, III, IV, V, VI Seval TÜFEKÇİ Kamu Yönetimi Bölüm II, III, IV, V Hülya ÖZDEŞ Uzm. Biyolog Tüm Rapor Rapor Koordinatörü (5-c) Gürsel KARAKUŞ Jeoloji Müh. Tüm Rapor Tolga AKIN AY Jeoloji Müh. Bölüm II, III, IV, V, VI ÇED Raporunun Hazırlanmasında Çalışan Diğer Personel Alev ÇETİN Jeoloji Müh. Bölüm II, III, IV, V, VI Süleyman BİÇER Maden Müh. Bölüm II, III, IV, VI, V

7 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...1 TABLOLAR, GRAFİKLER VE ŞEKİLLER DİZİNİ...4 BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI Tanımı, hizmet amaçları, önem ve gerekliliği, projenin zamanlama tablosu...7 BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ...11 (Proje yeri ve etki alanının mevcut durumu ve planlanan durumu ile ilgili olarak çevresel özelliklerinin belirtilmesi) Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Stok Alanı Bitkisel Toprak Depo Alanı Şantiye/İdari Bina Nakliye Güzergâhı Diğer Proje Etki Alanın Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Projenin Özellikleri Proje kapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım şeması, çalışacak personel sayısı, Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri, Üretim sırasında tehlikeli, toksik parlayıcı ve patlayıcı maddelerin kullanım durumları, taşınmaları ve depolanmaları, Proje kapsamındaki ulaştırma altyapısı planı (ulaştırma güzergâhı, güzergâh yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.)...45 BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI Proje ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler) Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) İnsan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli faaliyetler Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri) Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı İhtiyaçları Projenin fayda-maliyet analizi Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Projenin Ekonomik Ömrü Zamanlama Tablosu Diğer Hususlar...60 BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI,...61 (Bölgesel ve çalışma alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir) Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu...61 a) Tarım ve Hayvancılık...61 a.1) Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü...62 a.2) Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları...63 a.3) Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları...65 b) Orman Alanları...67 b.1) Ağaç türleri ve miktarları veya kapladığı alan büyüklükleri...67 b.2) Ocak yerinin işlendiği mescere haritası ve yorumu...67 b.3) Sahanın yangın görüp görmediği

8 c) Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi...68 c.1) Proje sırasında kesilecek ağaçların tür ve sayıları, orman yangınları ve alınacak önlemler,...68 c.2) Elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, arazi kullanım kabiliyeti,...69 c.3) Etkilenecek tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı...70 c.4) Proje alanında kültür ve tabiat varlıkları durumu,...70 c.5) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Toprak Özellikleri...70 a.) Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması...70 b.) Yamaç Stabilitesi...71 c.) Erozyon...72 d.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Jeolojik Özellikler...74 a.) Bölge Jeolojisi...74 b.) Proje Alanı Jeolojisi...77 c.) Cevherleşme...81 d.) Depremsellik...82 e.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Hidrojeolojik Özellikler...87 a.) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikleri...87 b.)yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri...87 c.) Yeraltı ve termal su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri(su seviyeleri, miktarları, emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan kullanımı)...88 d.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrojeolojik etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Hidrolojik Özellikler...89 a.) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikler...89 b.) Projenin göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlara göre konumu...90 c.) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı(içme kullanma, sulama suyu, su ürünleri ihtisali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar)...91 d.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Meteorolojik ve İklimsel Özellikler...93 a.) Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve iklimsel özellikler...93 b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler sırasında yerel ve bölgesel iklimde oluşabilecek meteorolojik ve iklimsel etkiler ile alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Flora-Fauna a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında flora-fauna üzerine etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında) a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında Koruma Alanları üzerine etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar v.b.) a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı b.) Proje kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) BÖLÜM 5: PROJE KAPSAMINDAKİ FAALİYETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ( İLGİLİ YÖNETMELİKLER KAPSAMINDA VE KÜMÜLATİF OLARAK GEREKLİ DEĞERLENDİRME YAPILACAKTIR.) Emisyon hesaplamaları (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Su Kullanımı ve Bertarafı(arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanım sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) Atıklar (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri, miktarları, bertarafı)

9 5.4. Vibrasyon Gürültü kaynakları ve seviyeleri, (Akustik Rapor) Sağlık koruma bandı mesafesi, Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Risk analizi a.) Proje Alanı ve Proje Etki analizi b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında risk durumlarında alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Diğer hususlar BÖLÜM 6: PROJENİN ALTERNATİFLERİ Bölüm 7: İZLEME PROGRAMI Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği nde Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri başlığının ikinci paragrafında yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program Bölüm 8: HALKIN KATILIMI (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması.) Bölüm 9: SONUÇLAR (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme) NOTLAR VE KAYNAKLAR EKLER (Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge ve tekniklerden rapor metninde sunulamayanlar)

10 TABLOLAR, GRAFİKLER VE ŞEKİLLER DİZİNİ Tablo 1. Alçıtaşı Kimyasal ve Mineralojik Özellikleri...9 Tablo 2. Alçıtaşı Genel Özellikleri...9 Şekil 1.Örnek Alçıtaşı Resmi...9 Tablo 3. İR: 6735 Numaralı Ruhsat Alanı Koordinatları...13 Tablo 4. ÇED(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) Net Alanı Koordinatları...14 Tablo 5. ÇED Poligon-1 Hariç 1 Alanı Koordinatları...15 Tablo 6. ÇED Poligon-1 Hariç 2 Alanı Koordinatları...15 Tablo 7. ÇED Poligon-1 Hariç 3 Alanı Koordinatları...16 Tablo 8. ÇED Poligon-2 Hariç 4 Alanı Koordinatları...16 Tablo 9. ÇED Poligon-2 Hariç 5 Alanı Koordinatları...17 Tablo 10. ÇED Poligon-2 Hariç 6 Alanı Koordinatları...17 Tablo 11. Bitkisel Toprak Depo Alanı Koordinatları...18 Tablo 12. Pasa Depo Alanı Koordinatları...18 Şekil 2. Alçıtaşı Ocağı Alanına Ait Uydu Görüntüsü...19 Şekil 3. Proje Alanından Geçen BOTAŞ ve NABUCCO Hatlarını Gösterir Vaziyet Planı...21 Şekil 4. Ankara İl Özel İdaresi İle Koordineli Olarak Yapılan Asfalt Yol Çalışmalarına Dair Fotoğraflar(7.300 m)24 Şekil 5. Alçıtaşı Ocağı Projesi Kapsamında Yapılacak Asfalt Yol ve Nakliye Güzergâhını Gösterir Topoğrafik Şekil...25 Şekil 6. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanlarını Gösterir Fotoğraflar...30 Tablo 13. Kapasitesinin Artırılması Planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Sahasında Toplamda Gerçekleştirilecek Üretim Miktarı ve Çalışma Süresi...31 Şekil 7. Alçıtaşı Ocağı İş Akım Şeması...32 Tablo 14. Kapasite Artışı Planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının İşletme Aşamasında Kullanılacak Teçhizat ve Makine Sayıları...33 Tablo 15. Üretim Esnasında Yapılacak Patlatma Bilgileri(1. Alternatif)...40 Tablo 16. Üretim Esnasında Yapılacak Patlatma Bilgileri(2. Alternatif)...44 Şekil 8. Söz Konusu Proje Kapsamında Ulaşım İçin Kullanılan ve Kullanılacak Yol Güzergâhı...46 Şekil Yılı Trafik Hacim Haritası...47 Tablo 17. Ankara İli Nüfüs Bilgileri (2012)...50 Tablo 18. Ankara İli, İlçelerine Ait Nüfus Bilgileri(2012)...50 Tablo 19. Ankara İli, Bala İlçesi ne Ait Belde/Köy Nüfusu (2012)...51 Tablo 20. Bala İlçesine Ait Mevcut Okullar...56 Tablo 21.Söz Konusu Alçıtaşı Ocağında Ortalama Elde Edilecek Gelir...57 Tablo 22. Proje Alanına(Ocak Alanlarına) En Yakın Yerleşim Birimleri...58 Tablo 23. Projeye İlişkin Zamanlama Tablosu...60 Tablo 24. Mevcut Durumda İşletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Sahası İçin Geçmişte Alınmış İzin Alanı ve Kapasite Artışı Kapsamında Talep Edilen İzin Alanı...62 Tablo 25. Ankara İlçelerine Ait Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü...63 Tablo 26. Tarım Arazilerinin Genel Dağılımı...64 Tablo 27. Ankara İli Yıllar İtibariyle Önemli Tarla Ürünleri Ekiliş ve Verimleri...64 Tablo 28. Bala İlçesi Tarla Ürünlerinin Ekilen, Hasat Edilen Alanı İle Üretim ve Verimi...64 Tablo 29. Bala İlçesi Meyve Ağaçları Sayısı ve Meyve Üretimi...65 Tablo 30. Bala İlçesi Sebze Üretimi...65 Tablo 31. Ankara İlinde Yıllar İtibariyle Hayvan Varlığı...66 Tablo 32. Bala İlçesinde Hayvan Mevcudu...66 Tablo 33. Bala İlçesinde Et Üretimi (Ton)...66 Tablo 34. Bala İlçesinde Sağılan Hayvan Sayısı ve Süt Üretimi...66 Tablo 35. Bala İlçesinde Kırkılan Hayvan Sayısı ve Yün Üretimi...66 Tablo 36. Bala İlçesinde Kümes Hayvanları Mevcudu...66 Tablo 37. Ankara İli, Büyük Toprak Grupları(ha)...71 Şekil 10. Proje Alanına Ait Jeolojik Harita...79 Şekil 11. Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafi Kesiti...80 Tablo 38. Alçıtaşı Cevherleşmesinin Bulunduğu Bölgeler...82 Tablo 39. Ankara İli Bala İlçesinde Günümüze Kadar Meydana Gelmiş Depremler...84 Şekil 12. Ankara İli, Bala İlçesi nde 1900 Yılından Günümüze Kadar Meydana Gelen ve Büyüklüğü 4 den Büyük Depremlerin Dağılımı...85 Şekil 13. Ankara İli ve Çevresindeki Diri Faylar (Diri Fay Haritası MTA, Şaroğlu vd 1992)...86 Tablo 40. Ankara İli Sınırları İçersinde Bulunan Başlıca Akarsular ve Debileri

11 Tablo 41. Ankara İli Bulunan Doğal Göller ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları...91 Tablo 42. Basınç Değerleri...93 Grafik 1. Basınç Değerleri Grafiği...94 Tablo 43. Sıcaklık Değerleri...94 Grafik 2. Sıcaklık Değerleri Grafiği...95 Tablo 44. Yağış Değerleri...95 Grafik 3. Yağış Değerleri Grafiği...96 Tablo 45. Nem Değerleri...96 Grafik 4. Nem Değerleri Grafiği...97 Tablo 46. Buharlaşma Değerleri...97 Grafik 5. Buharlaşma Değerleri Grafiği...98 Tablo 47. Sayılı Günler Değerleri...98 Grafik 6. Sayılı Günler Değerleri Grafiği...99 Grafik 7. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği...99 Tablo 48. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı Grafik 8. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı Tablo 49. Yönlerine Göre Rüzgârın Göre Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı Grafik 9. Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 10.Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 11.Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 12. Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 13. Esme Sayılarına Göre Ocak Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 14. Esme Sayılarına Göre Şubat Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 15. Esme Sayılarına Göre Mart Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 16. Esme Sayılarına Göre Nisan Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 17. Esme Sayılarına Göre Mayıs Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 18. Esme Sayılarına Göre Haziran Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 19. Esme Sayılarına Göre Temmuz Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 20. Esme Sayılarına Göre Ağustos Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 21. Esme Sayılarına Göre Eylül Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 22. Esme Sayılarına Göre Ekim Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 23. Esme Sayılarına Göre Kasım Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 24. Esme Sayılarına Göre Aralık Ayı Rüzgâr Diyagramı Tablo 50. Yönlerine Göre Ortalama Rüzgâr Hızı Grafik 25. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı Tablo 51. Ankara Meteoroloji İstasyonu Uzun Yıllar Kış Ayları Hızlarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Tablosu( ) Tablo 52. Kuvvetli Rüzgârlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Grafik 26. Kuvvetli Rüzgârlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Diyagramı Tablo 53. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafik 27. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği Tablo 54. Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü Grafik 28. Maksimum Rüzgâr Hızı Grafiği Grafik Yılı Esme Sayıları Dağılımı Grafik Yıllık Verilere Göre Esme Sayıları Dağılımı Tablo 55. Ankara İline Ait Uzun Yıllar FEVK Hadiseleri Tablo 56. Ankara İline Ait Standart Zamanlarda Ölçülen En Yüksek Yağış Miktarı Grafik 4. Ankara Meteoroloji İstasyonu Yağış Şiddet Süre Tekerrür Grafiği Tablo 57. Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler İle Karşılaştırılması Tablo 59. Tablo 60. Amphibia (İki Yaşamlılar) Reptilia (Sürüngenler) Tablo 61. Aves (Kuşlar) Tablo 62. Mamalia (Memeliler)

12 Tablo 63. Literatürden Alınan Emisyon Faktörleri (SKHKKY, Ek 12, Tablo 12.6) Tablo 64. Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler İle Karşılaştırılması Tablo 65. Alçıtaşı Ocağının İşletilmesi Esnasında Kullanılacak Su Miktarları Tablo 66. Evsel Nitelikli Sıvı Atık Genel Özellikleri Tablo 67. Endüstri tesisleri için çevresel gürültü sınır değerleri Tablo 68. Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri Tablo 69. Bina temeli titreşim hızı (V0) değerlerine bağlı olarak patlatma nedeniyle hasar görebilecek bina türleri (Forssbland, 1981) Tablo 70. Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değişim gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri Tablo 71. Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 64 kg) Tablo 72. İzleme Planı

13 BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI 1.1. Tanımı, hizmet amaçları, önem ve gerekliliği, projenin zamanlama tablosu Projenin tanımı; Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları içersinde MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilmekte olan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının kapasite artırımıdır. MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) dolayında gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin mevcut durumda olduğu gibi(patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla) ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmaktadır. MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları içersinde mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının Ruhsat Alanı toplam 7.120,02 hektardır ,02 hektarlık Ruhsat Alanının 1.639,72 hektarlık kısmı ÇED Alanı olarak belirlenmiştir.(bkz. Ek: 2) Madencilik faaliyetlerinde teknolojilerinin her geçen gün ilerlemesine, taleplerin artmasına ve özellikle sanayide kullanılacak ham madde ihtiyacının sürekli olarak artış göstermesine paralel olarak mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Sahasının kapasitesi artırılması planlanmış olup, buna istinaden söz konusu proje hazırlanmıştır. Mevcut durumda faal olarak çalışan Alçıtaşı Sahası için tarihinde Ankara İl Çevre Müdürlüğü nden(mülga) Çevresel Etkileri Önemsizdir Belgesi alınmıştır.(bkz. Ek: 7) MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) dolayında gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin mevcut durumda olduğu gibi(patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla) ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmakta olup, kapasite artışı planlanan proje kapsamında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metodu ile yerinden sökülecek alçıtaşı, iş makineleri ve kamyonlar vasıtasıyla direk olarak boyutlandırılmak amacıyla, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi ne sevk edilecektir. Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı için Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden alınan İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni Ek: 8 de verilmiştir. 7

14 Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında üretilen alçıtaşı başta Ankara İli olmak üzere Türkiye de bulunan alçı ve çimento fabrikalarına sevk edilerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır. Kapasite artışı planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında aynı uygulamayla üretilecek alçıtaşı, başta Ankara İli olmak üzere Türkiye de bulunan alçı ve çimento fabrikalarına sevk edilerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlanacaktır. Söz konusu kapasite artışı planlanan projenin ÇED Olumlu Belgesi alınmasına müteakip yıllık üretim kapasitesi( ton) ile ilgili revize işletme projesi hazırlanarak ilgili mercilere(maden İşleri Genel Müdürlüğü) başvuru yapılacaktır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. ye ait İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı için maden mühendisi tarafından hazırlanacak Üretim Termin Planı ve Kesitleri her yılın Nisan ayında Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne iletilecektir. Kapasite artışı planlanan ocağın ÇED Olumlu Belgesi alınmasına müteakip ocak alanının 6 derecelik dilim esasına göre koordinatları Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne iletilecektir. Projenin işletilmesi esnasında 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili yönetmeliklere harfiyen uyulacaktır. Alçıtaşı; Alçıtaşı, genel olarak kalsiyum sülfatın 2 mol su içeren hali olarak adlandırılmaktadır. Doğada masif kütle şeklinde, ayrıca bitüm, kil, kireçtaşı ve demir oksitle karışık halde bulunur. Çökelmiş tortul kütleli bir mineral olduğu için asitlerde kolayca çözünmez. Sertliği 2,0-2,4; özgül ağırlığı 2,2-2,4 gr/cm³ dür. Alçıtaşı (CaSO4.2H2O) kimyasal formülü ile ifade edilir ve 120 ºC' de bir miktar suyunu kaybederek de hidratasyona uğrar. Klinkere % 3-5 arasında alçıtaşı ilavesi çimentonun donma - başlama bitişini kontrol altına almak içindir. Alçıtaşı miktarının azlığı kadar fazlalığının da donma süresinin çabuklaştırılmasında rolü vardır. Onun için belirli oranda ilavesi şarttır. Alçıtaşı, alçıtaşlı su mermerinde olduğu gibi sıkışık ve çok taneli kütleler ve sakaroit alçıtaşında olduğu gibi billur halindedir. Alçıtaşı, monoklinik sistemde billurlaşır; simetri yüzeyine paralel olarak, kolayca yaprak halinde ayrılır. Girişik, hacimsi billûrlaşmalara çok rastlanır, rengi sarımsıdır. Büyük tuz çökeltilerinde alçıtaşı, kalsiyum karbonatın veya dolominin hemen üstünde ve sodalı klorür ile potasyum ve magnezyum tuzlarının altında bulunur. Alçıtaşı, monoklinik sistemde billurlaşır; simetri yüzeyine paralel olarak, kolayca yaprak halinde ayrılır. Alçıtaşı tabiatta 6 şekilde bulunur. Bunlar; Anhidrit, Bassanit, Jips, Albatr, İpek Jipsi ve Selenittir. Esasen çökel bir kayaç olduğundan alçıtaşında gang minerallerinden bahsedilememektedir. Alçıtaşında bulunan impüriteler dolomit, kil ve 8

15 kireçtaşıdır. Alçıtaşı Kimyasal, Mineralojik ve Genel Özellikleri aşağıdaki Tablolarda verilmiştir. Tablo 1. Alçıtaşı Kimyasal ve Mineralojik Özellikleri Kristal Suyu CaCO 3 MgO SO 3 Dihidrat Anhidrit 2 SiO 2 19,20 3,97 0,80 42,48 91,86 0,0 4,03 Tablo 2. Alçıtaşı Genel Özellikleri Kimyasal Bileşimi(formülü) CaSO 4.2 H 2 O Kristal Sistemi Monoklinik Kristal Biçimi Çoğunlukla ince-kalın levhamsı kristalli; kısa-uzun prizmatik, iğnemsi, masif, tanesel, lifsi İkizlenme Yüzeyinde kırlangıçkuyruğu ve yüzeyinde kelebek ikizleri çok tipiktir. Sertlik 2,0-2,4 Özgül ağırlık(yoğunluk) 2,2-2,4 gr/cm Dilinim Mükemmel Renk ve Şeffaflık Renksiz-beyaz, sarımsı, yeşilimsi, kırmızımsı; şeffaf-yarı şeffaf Çizgi rengi Beyaz Parlaklık Camsı Şekil 1.Örnek Alçıtaşı Resmi Alçıtaşı (CaSO 4.2 H 2 O) Başlıca Kullanım Alanları; Alçıtaşının günümüzde başlıca dört kullanım alanı vardır. Bunlar; Ham jips, beyaz boya (mineral white=terra alba) ve dolgu maddesi olarak kâğıt ve pamuklu tekstil maddelerine katılır. Kömür işletmelerinde kömür tozlarında kül oranını artırmak içinde kullanılır. Jips ham halde çimento sanayinde pirizlenmeyi geciktirmek için her gün artan miktarlarda kullanılmaktadır. Nikel izabesinde eritmeyi kolaylaştırma ve bira sanayisinde mayalandırma amaçlı kullanılır. Yarı mamul bir jips olan alçının kullanım yeri çok değişiktir. Son yıllarda alçıtaşı sıcak ve soğuk yalıtım maddesi olarak, çok büyük ölçülerde kullanılmaya 9

16 başlanmıştır. Binalarda ses izolatörü ve rutubeti de ayarlayan bir düzenleyici olarak kullanılmaktadır. Bu maksatla konferans salonlarında büyük gürültüleri kesmek için kullanılmaktadır. Alçı döküm ve kalıp işleri için gerek izabe, gerekse seramik endüstrisinde de büyük ölçülerde kullanılır. Alçıtaşı tıpta cerrahide, dişçilikte de kullanılır. Keza eski kullanım alanları olan sıva, kabartma, süsleme v.b. yerlerde, inşaatta her gün biraz daha artan miktarlarda kullanımı bulunmaktadır. Mamul alçı, prefabrik inşaat malzemelerinin başlıca girdisidir. Bugün alçı ile yapılan çeşitli prefabrike malzeme miktarı diğer bütün alanlardaki miktarı çok aşmış bulunmaktadır ve daha da artmaya aday görünmektedir. Bu maksatla alçı ile hazır bina bölme duvarları, panolar, blok, kiriş ve tavanlar yapılmaktadır. İki kâğıt levha arasına deterjanla köpük haline getirilmiş alçı püskürtme suretiyle çok ince yaprak halinde kalınlığa kadar her türlü imalat yapılmaktadır. Alçının ucuz, basit ve yerli malzeme olması bu alanda tüketimini çok arttırmaktadır. Kimya sanayisinde alçıtaşının kullanılması, bundan 40 yıl kadar önce, pratik olarak hiç bir alanda kullanılmayan anhidritin, İngiltere'de Imperial Chemical Industries(ICI) Şirketinin bu hammaddeyi amonyum sülfata çevirmeyi başarması ile başlamıştır. Bu yöntemde havanın azotu yapay amonyağa dönüştürülerek anhidrat ile birleştirilmekte ve elde edilen amonyum sülfat tarımda gübre olarak kullanılmaktadır. Ayrıca anhidrat kokla indirgenerek, yönteme göre kükürt veya kükürt okside ile sülfat asidi elde etmek için kullanılmaktadır. Halen İskoçya'da anhidrit ve alçıdan faydalanılarak sülfürik asit yapılmakta ve yan ürün olarak portland çimentosu elde edilmektedir. 10

17 BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (Proje yeri ve etki alanının mevcut durumu ve planlanan durumu ile ilgili olarak çevresel özelliklerinin belirtilmesi) 2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje Yer Seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları) MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) dolayında gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin mevcut durumda olduğu gibi(patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla) ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmaktadır. MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları içersinde mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının Ruhsat Alanı toplam 7.120,02 hektardır ,02 hektarlık Ruhsat Alanının 1.639,72 hektarlık kısmı ÇED Alanı olarak belirlenmiştir.(bkz. Ek: 2) Mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı kapsamında 1683 hektarlık ÇED İzin Alanı için tarihinde Ankara İl Çevre Müdürlüğü nden(mülga) Çevresel Etkileri Önemsizdir Belgesi alınmıştır.(bkz. Ek: 7). Söz konusu kapasitesini artırılması planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı için komisyon üyesi Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü talepleri doğrultusunda Aşıkoğlu Köyü(29,7 hektar) ÇED Alanı sınırları içersinden çıkarılmıştır.(bkz. Ek: 2) Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı alanı, Ankara İl ine ait 1/ Ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planına göre değerlendirildiğinde Köy Gelişim Alanı, Organize Hayvancılık ve Besicilik Alanı, Ağaçlandırılacak Alan, Yeşil Alan ve Tarım Alanı kapsamında kaldığı görülmektedir. Ankara İl ine ait 1/ Ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ve Lejantı ekte verilmiştir. (Bkz. Ek: 6) Söz konusu proje kapsamında Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı ndan(bkz. Ek: 15) ve Ankara İl Özel İdaresinden(Bkz. Ek: 16) konuyla ilgili olarak alınan kurum görüşü ekte verilmektedir. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) 11

18 içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında Orman İzni alınacaktır. Bu alanlarda Orman izni alındıktan sonra söz konusu alanlarda çalışma yapılacaktır. Söz konusu proje alanı(çed Poligon-2) içersinde kalan 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık mera vasıflı alanında çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği mera arazisi için) tesis aşamasına geçilmeden önce Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 Sayılı Mera Kanunu gereği mera tahsis amacı değişikliği başvurusunda bulunulacaktır. 23 Ocak 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında hazırlanan Doğaya Yeniden Kazandırma Planı ekte verilmiştir.(bkz. Ek: 29) Söz konusu proje alanı içersinde kalan Tapulu Şahıs Arazilerinde çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği tapulu alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce taşınmaz sahipleri ile anlaşma yoluna gidilip bu alanlar kiralanacak ya da satın alınacaktır. Söz konusu proje için Mülga Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü nden alınan kurum görüşü ve tarihinde Ankara İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü nden alınan kurum görüşü ve ÇED Alanı(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) Tarımsal İzin Alanlarını gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 19) 12

19 Tablo 3. İR: 6735 Numaralı Ruhsat Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R

20 R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R R TOPLAM ALAN: 7.120,02 Hektar Tablo 4. ÇED(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) Net Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED ÇED

21 ÇED ÇED TOPLAM ALAN: 1.639,72 Hektar ÇED-2-9 ÇED Tablo 5. ÇED Poligon-1 Hariç 1 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 0,644 Hektar Tablo 6. ÇED Poligon-1 Hariç 2 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 0,414 Hektar 15

22 Tablo 7. ÇED Poligon-1 Hariç 3 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 0,560 Hektar Tablo 8. ÇED Poligon-2 Hariç 4 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 0,836 Hektar 16

23 Tablo 9. ÇED Poligon-2 Hariç 5 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 1,294 Hektar Tablo 10. ÇED Poligon-2 Hariç 6 Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ HRC_ TOPLAM ALAN: 9,828 Hektar MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları içersinde mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının Ruhsat Alanı toplam 7.120,02 hektardır ,02 hektarlık Ruhsat Alanının 1.639,72 hektarlık kısmı ÇED Alanı(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) olarak belirlenmiştir. ÇED Alanı(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde ruhsat boşlukları bulunmaktadır. ÇED Alanı(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde bulunan ruhsat boşlukları izin alanı kapsamında değildir. ÇED Poligon-1 Alanı içersinde bulunan ruhsat boşlukları; Hariç-1 Alanı, Hariç-2 Alanı, Hariç-3 Alanı, ÇED Poligon-2 Alanı içersinde bulunan ruhsat boşlukları ise; Hariç-4 Alanı, Hariç-5 Alanı ve Hariç-6 Alanı olarak adlandırılmış olup, ÇED Poligon-1 ve 2(ÇED Alanı) içersinde bulunan Hariç Alanları, detaylı olarak ekte verilen 1/ Ölçekli Topoğrafik Haritada gösterilmiştir.(bkz. Ek: 3) 17

24 Tablo 11. Bitkisel Toprak Depo Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - BTD BTD Tablo 12. Pasa Depo Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa, Yukarı Koor. Sırası : Enlem, Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK DOM : 33 DOM : - ZON : 36 ZON : - Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : - PASA BTD Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağının Ruhsat Alanı, ÇED Alanı, genel yerleşimini, çevresini, nakliye güzergahını, yerleşim birimlerini, asfalt yapılacak yol güzergahını gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ek: 2 de, 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ek: 5 de, Ruhsat Alanı, ÇED Alanı, genel yerleşimini, çevresini, nakliye güzergahını, asfalt yapılacak yol güzergahını, Ankara Doğalgaz Boru Hattı ve Ardahan-Ankara Nabucco hattı güzergâhını gösterir 1/ Ölçekli Vaziyet Planı Ek: 4 de verilmiştir. 18

25 200 m FAALİYET SAHİBİNE AİT KIRMA ELEME TESİSİ ALANI AŞIKOĞLU KÖYÜ AYDOĞAN KÖYÜ ÇED POLİGON-1 ÜÇEM KÖYÜ ÇED POLİGON-2 BALA İLÇESİ Şekil 2. Alçıtaşı Ocağı Alanına Ait Uydu Görüntüsü Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Kapasite artışı planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında kurulması planlanan herhangi bir ünite bulunmamaktadır. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağının Ruhsat Alanı, ÇED Alanı, genel yerleşimini, çevresini, nakliye güzergahını, asfalt yapılacak yol güzergahını gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ek: 2 de, 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ek: 5 de, Ruhsat Alanı, ÇED Alanı, genel yerleşimini, çevresini, nakliye güzergahını, asfalt yapılacak yol güzergahını, Ankara Doğalgaz Boru Hattı ve Ardahan- Ankara Nabucco hattı güzergâhını gösterir 1/ Ölçekli Vaziyet Planı Ek: 4 de verilmiştir. Söz konusu Alçıtaşı Ocağı ÇED Poligon-2 bir kısmından Kayseri-Ankara Doğalgaz Boru Hattı ve Ardahan-Ankara Nabucco hattı geçmektedir. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesiyle ilgili olarak tarihinde BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü nden alınan kurum görüşüne göre; 19

26 Kuruluşumuzdan DGBH güzergâhı ile 6 nolu alçı üretim alanı arasında bir güvenlik koridoru oluşturulması talep edilmektedir. Halen yürürlükte olan tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan BOTAŞ Ham Petrol ve Doğal Gaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı ve İşletilmesine Dair Teknik Emniyet ve Çevre Yönetmeliği ne göre Doğal gaz boru hatları güzergahlarında yapılabilecek her türlü dinamit patlatmalarının doğal gaz boru hatlarına olan emniyet mesafesi 200 metreden az olmamak üzere;(m>k ½q) formülüne göre hesap edilir. Buna göre 50 kg dinamite eşdeğer bir patlatmanın boru hatlarına asgari uzaklık mesafesinin bu formüle göre m>50 ½50(q=kg) asgari 350 metre olur. Patlatma veya beton kazık çakma ve benzeri vibrasyon yaratan faaliyetlerin boru hattına ve tesislere etkisi, enine ve boyuna gerilmeler BOTAŞ tarafından rezonans titreşim ölçümleri yaptırılarak bulunur. Bu konu ile ilgili olarak TS EN 1594 standardı geçerlidir. Belirtilmektedir. Dolayısıyla söz konusu 6 nolu alçı üretim alanı ile ilgili olarak Patlayıcı Madde Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesinde belirtilmiş olan maksimum 350 metre olacak şekilde çalışmaların yapılmasında kuruluşumuz açısından bir sakınca görülmemektedir. Bu nedenle 6 nolu alçı taşı üretim alanında DGBH mıza 180 metre mesafeden kesinlikle patlatma yapılmaması gerekmektedir. İbaresi bulunmaktadır. Bu nedenle, söz konusu projeyle ilgili olarak tarihinde BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü nden alınan kurum görüşüne(bkz. Ek: 14) harfiyen uyularak işletme gerçekleştirilecek olup, kesin suretle 6 numaralı Alçıtaşı Ocak alanında Kayseri-Ankara Doğal Gaz Boru Hattına 180 metre mesafeden patlatma yapılmayacaktır. Ayrıca mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı kapsamında 6 nolu ocakta bu nedenle üretim faaliyetleri bulunulmamakta olup, faaliyette bulunulması durumunda BOTAŞ Doğalgaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü teknik ekipleri ile koordineli çalışılarak üretim faaliyetleri sürdürülecektir. 20

27 ÇED POLİGON - 1 AYDOĞAN KÖYÜ KÜÇÜK BOYALIK KÖYÜ BÜYÜK BOYALIK KÖYÜ AŞIKOĞLU KÖYÜ ÜÇEM KÖYÜ BALA İLÇESİ ÇED POLİGON - 2 GÜVENLİK KORİDORU(350 M) ARDAHAN-ANKARA NABUCCO HATTI KAYSERİ-ANKARA DGBH Şekil 3. Proje Alanından Geçen BOTAŞ ve NABUCCO Hatlarını Gösterir Vaziyet Planı 21

28 Stok Alanı Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metodu ile yerinden sökülecek alçıtaşı, iş makineleri ve kamyonlar vasıtasıyla direk olarak boyutlandırılmak amacıyla, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi ne sevk edileceğinden dolayı söz konusu proje alanında herhangi stok alanı mevcut bulunmamakta olup, bu nedenle planlanan kapasite artışı projesi kapsamında stok alanı projelendirilmemiştir Bitkisel Toprak Depo Alanı Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı sahasında üretim yapılan alanlarda bitkisel toprak sıyrılarak alınmıştır. Fakat maksimum toz hesabı yapabilmek için tüm alanda bitkisel toprak sıyrılma işlemi yapılacakmış gibi düşünülmüş olup, söz konusu alanda bitkisel toprak kalınlığının sığ olduğu bölümlerde olduğundan dolayı bitkisel toprak kalınlığı ortalama 30 cm derinliğinde alınmıştır. Ocakta üretime başlanmadan önce üretim yapılacak alan üzerinde bulunan ortalama 30 cm derinliğindeki bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve daha sonra kullanılmak üzere depolanacaktır. Ayrıca maksimum toz hesabının yapılabilmesi amacıyla üretimin gerçekleştirileceği alanının tamamında ortalama 30 cm bitkisel toprak bulunduğu varsayılarak hesaplama yapılmıştır. Buna göre üretim esnasında alandan sıyrılacak maksimum yıllık bitkisel toprak(hafriyat) miktarı ,4 ton olarak hesaplanmıştır. Üretim öncesinde alan üzerinden sıyrılacak bitkisel toprak Bitkisel Toprak Depo Alanında depolanacak ve ileriki yıllarda ocak alanı terk edilirken sahanın rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Bitkisel Toprak Depo Alanı ekte verilen 1/ Vaziyet Planı(Bkz. Ek: 4) ve 1/ Ölçekli Topoğrafik Haritada(Bkz. Ek: 2) net olarak gösterilmiştir. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo alanları belirlenirken erozyona, heyelana sebep olmayacak meyilde araziler seçilmiş olup, çevredeki dere yataklarına ya da mevsimsel yağışlara bağlı olarak akış gösteren dereleri kirletmeyecek şekilde gerekli tüm tedbirler alınacaktır. İzni konu olmayan yerlere ve ormanlara kesin suretle pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprak dökülmeyecektir. Ayrıca pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprak ayrı ayrı biriktirilecek olup, bitkisel toprak erozyana karşı korunacaktır. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanını gösterir fotoğraflar rapor içersinde verilmiştir. Bitkisel toprağın depolanması sırasında depo alanının eğiminin %5 in altında olması sağlanacak; depo alanı çevresi, yağışlar nedeniyle oluşacak su akıntılarının depo alanına girmesini önleyecek şekilde kanallarla çevrilecektir. Bitkisel toprağın depolanması 22

29 sırasında çevre kirliliğine neden olabilecek durumlara karşı gerekli tedbirler alınarak depolama yapılacak olup, yüksek depolama yapılmayacak, rüzgârın savurmaması için bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak depolanması yapılacaktır. Depolama alanı etrafı herkes tarafından görülebilecek şekilde uygun araçlarla çevrelenecektir. Ayrıca depolama alanında depolanan malzemenin mevsimsel yağışlarla kaymasını engellemek amacıyla etrafına seddeleme yapılacaktır. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanına ait koordinatlar ÇED Raporu içersinde verilmiş olup, söz konusu Pasa ve Bitkisel Toprak Depo alanlarının kapasitesini tamamlaması halinde aynı amaçla kullanılacak uygun alanlar tespit edilecek ve herhangi bir işlem yapmadan önce ilgili mercilere bildirilecektir Şantiye/İdari Bina Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı kapsamında çalışan personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi ÇED Alanı içersinde yer alan şantiyeden karşılanmaktadır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında mevcut uygulamaya devam edilecektir Nakliye Güzergâhı Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı kapsamında kullanılacak nakliye güzergâhı üzerinde(7.300 metre) Ankara İl Özel İdaresi ile koordineli şekilde 8 ton/dingil köy yolları standartlarına uygun olarak asfalt yol çalışma işlemlerine başlanmıştır. Ankara İl Özel İdaresi ile koordineli şekilde 8 ton/dingil köy yolları standartlarına uygun olarak asfalt yol çalışma işlemlerinin gösterildiği fotoğraflar aşağıda verilmiştir. Nakliye güzergâhı üzerinde(7.300 metre) 8 ton/dingil köy yolları standartlarına uygun olarak yapılacak asfalt çalışması güzergâhı ekte verilen 1/ Ölçekli Topoğrafik Haritada(Bkz. Ek: 2) ve 1/ Ölçekli Vaziyet Planında(Bkz. Ek: 4) detaylı olarak gösterilmiştir. Ayrıca Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında yapılacak asfalt yol ve nakliye güzergâhı aşağıdaki şekilde verilmiştir. 23

30 Şekil 4. Ankara İl Özel İdaresi İle Koordineli Olarak Yapılan Asfalt Yol Çalışmalarına Dair Fotoğraflar(7.300 m) 24

31 Şekil 5. Alçıtaşı Ocağı Projesi Kapsamında Yapılacak Asfalt Yol ve Nakliye Güzergâhını Gösterir Topoğrafik Şekil 25

32 Diğer Belirtilen hususlardan başka bir husus bulunmamaktadır Proje Etki Alanın Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Söz konusu projenin etki alanının belirlenmesinde Alçıtaşı Ocağından kaynaklanacak çevresel etkiler göz önüne alınmıştır. Bu çevresel etkiler, söz konusu projenin işletilmesi esnasında ortaya çıkacak evsel nitelikli sıvı atıklar, evsel nitelikli katı atıklar, tehlikeli atıklar vb. atıklar, toz emisyonu ve gürültüdür. Bu çevresel etkilerden evsel nitelikli sıvı atıklar, evsel nitelikli katı atıklar, tehlikeli atıklar ve diğer atıklar üretim sırasında gerekli önlemler alındığında çok küçük çaplı etki alanına sahip atıklardır. Bu nedenle projenin etki alanının belirlenmesinde işletme aşamasında oluşacak toz emisyonu ve gürültü esas alınmıştır. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında en yakın yerleşim birimlerinin toz açısından değerlendirilmesi yapıldığında ekte verilen Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Raporunda (Bkz. Ek: 23) tesis alanında yapılacak faaliyetlerden kaynaklanacak toz emisyonu ve etki alanı belirlenmiştir. Ocaktan kaynaklanacak toz emisyonunun etki alanının minimum seviyede tutulması ve minimum toz emisyonu salınımı amacıyla ve Sökme, Yükleme, Nakliye, Boşaltma, Depolama işlemlerinde Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği" Ek-1 de belirtilen önlemler (Sulama, kapalı taşıma sistemlerinin kullanılması, Malzemenin Nemli Tutulması, Savrulma Yapılmadan Yükleme Boşaltılması vb.) alınarak kesin suretle kontrollü çalışma yapılacaktır. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında kaynaklanacak toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile kontrollü durumlara toz dağılım modellemeleri yapılmıştır. Modelleme çalışmalarında 2 farklı senaryo uygulanmıştır. 2 farklı senaryo için yapılan ayrıntılı hesaplamalar ekte verilen Hava Kalitesi Dağılım Modellemesinde ayrıntılı olarak verilmiştir.(bkz. Ek: 23) Bu senaryolar aşağıdaki biçimde özetlenebilir. Senaryo A: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretiminden Kaynaklanacak Toz Emisyonlarının Dağılımının İncelenmesi 26

33 Senaryo B: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretimi ile Proje Alanı Mücavirinde Çalışan Ocaklar ve Nakliyelerinden Kaynaklanacak Kümülatif Etki Dağılımının İncelenmesi Yapılan hava kalitesi dağılım modellemesine göre projeden kaynaklanacak toz emisyonlarının Aşıkoğlu Köyü nde oluşturacağı maksimum değerler Tablo 46 da verilmiştir. Bu sonuçlara göre en yakın alıcı olan Aşıkoğlu Köyü bütün senaryolar için sınır değerlerini sağlanmaktadır. Bu sebeple, proje alanına en yakın alıcı olan Aşıkoğlu Köyünün söz konusu projenin işletme aşamasında üretim esnasında oluşacak toz oluşumundan olumsuz etkilenmesi mümkün gözükmemektedir. ÇED Raporu ekinde verilen Akustik Raporda(Bkz. Ek: 20) söz konusu projede kapsamında yapılacak faaliyetlerden kaynaklanacak gürültü ve etki alanı belirlenmiştir. İşletme aşaması için Aşıkoğlu Köyü ve Bala İlçesinde faaliyetten kaynaklı oluşan gürültü düzeyi 1. nolu ölçüm noktasında 55,20 dba ve 2. nolu ölçüm noktasında 43,60 dba olarak hesaplanmıştır. Aşıkoğlu Köyü ve Bala İlçesi civarında gündüz oluşabilecek gürültü seviyesi 1. nolu ölçüm noktasında 55,20 dba ve 2. nolu ölçüm noktasında 43,60 dba olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII Tablo-4 te verilen Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar için Lgündüz değeri 65 dba aşmamalıdır. İfadesine göre işletme aşamasında meydana gelecek gürültünün sınır değerlerin altında kaldığı görülmektedir. Bu nedenle işletme aşamasında oluşacak gürültünün proje alanına en yakın yerleşim yerlerine herhangi bir olumsuz etkisi beklenmemektedir. 27

34 2.3. Projenin Özellikleri Proje kapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım şeması, çalışacak personel sayısı, MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) dolayında gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin mevcut durumda olduğu gibi(patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla) ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmaktadır. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağında üretim, mevcut durumda olduğu gibi açık ocak işletme metoduyla patlatma yardımıyla gerçekleştirilecektir. Maden yatağının jeolojik konumu, topografyanın uygun olması sahada açık işletme yapılması için gerekli ve yeter şartı oluşturmaktadır. Açık ocak işletme yönteminin seçilmesinde topografya, alçıtaşının jeolojik konumu yanı sıra etken olan diğer hususlar, ekonomik yeterlilik, ekonomik oranda işletmecilik, kapasiteye ulaşabilme ve iş güvenliği sağlayabilmektir. Üretim esnasında basamak yüksekliği 10 metreye ulaştığında kademeler oluşturulacaktır. Planlanan proje kapsamında basamak sayısı maksimum 7 adet, basamak yüksekliği nihai maksimum 10 m, basamak genişliği nihai maksimum 12 m ve şev açısı 80 olacak şekilde planlanmıştır. Arazide üretim sonucunda oluşan basamaklar iş makineleri ile topografyaya uygun olarak düzeltilecektir.( Bkz. Ek: 11) Söz konusu projenin işletilmesi esnasında oluşturulacak üretim basamaklarının yüksekliği, basamak genişliği, basamakların şev açı değerleri bu konuda uzman mühendisler tarafından sahanın topoğrafik ve coğrafi yapısı, çalışacak iş makinelerinin maksimum kapasitede çalışabilme durumu, malzemenin cinsi, niteliğine ve basamakların uzun süreli şev duraylılığı sağlanması hususları dikkate alınarak projelendirilmiştir. Açık işletmelerde işletim prensiplerine göre İşletme özeti şöyledir; Açık işletmenin ayrıntıları ise şöyle sıralanabilir. Galeri ve kuyu açma, tahkim, bakım ve onarım masraflarına gerek yoktur. Gündüz aydınlatmaya gerek yoktur, gecede daha ucuz olan toplu aydınlatma sistemi ile aydınlatılabilir. 28

35 Havalandırma sorunu masrafı yoktur. İşletme kayıpları daha azdır. Büyük kapasiteli ve daha verimli makinelerin kullanımına uygundur. Daha emniyetlidir. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. ye ait İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı için maden mühendisi tarafından hazırlanacak Üretim Termin Planı ve Kesitleri her yılın Nisan ayında Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne iletilecektir. Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı sahasında üretim yapılan alanlarda bitkisel toprak sıyrılarak alınmıştır. Fakat maksimum toz hesabı yapabilmek için tüm alanda bitkisel toprak sıyrılma işlemi yapılacakmış gibi düşünülmüş olup, söz konusu alanda bitkisel toprak kalınlığın sığ olduğu bölümlerde olduğundan dolayı bitkisel toprak kalınlığı ortalama 30 cm derinliğinde alınmıştır. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo alanları belirlenirken erozyona, heyelana sebep olmayacak meyilde araziler seçilmiş olup, çevredeki dere yataklarına ya da mevsimsel yağışlara bağlı olarak akış gösteren dereleri kirletmeyecek şekilde gerekli tüm tedbirler alınacaktır. İzni konu olmayan yerlere ve ormanlara kesin suretle pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprak dökülmeyecektir. Ayrıca pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprak ayrı ayrı biriktirilecek olup, bitkisel toprak erozyana karşı korunacaktır. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanını gösterir fotoğraflar aşağıda verilmiştir. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanına ait koordinatlar ÇED Raporu içersinde verilmiş olup, söz konusu Pasa ve Bitkisel Toprak Depo alanlarının kapasitesini tamamlaması halinde aynı amaçla kullanılacak uygun alanlar tespit edilecek ve herhangi bir işlem yapmadan önce ilgili mercilere bildirilecektir. 29

36 Şekil 6. Pasa ve Bitkisel Toprak Depo Alanlarını Gösterir Fotoğraflar 30

37 Bitkisel toprağın ve pasa(zaiyatın) depolanması sırasında depo alanının eğiminin %5 in altında olması sağlanacak; depo alanı çevresi, yağışlar nedeniyle oluşacak su akıntılarının depo alanına girmesini önleyecek şekilde kanallarla çevrilecektir. Bitkisel toprağın depolanması sırasında çevre kirliliğine neden olabilecek durumlara karşı gerekli tedbirler alınarak depolama yapılacak olup, yüksek depolama yapılmayacak, rüzgârın savurmaması için bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak depolanması yapılacaktır. Depolama alanı etrafı herkes tarafından görülebilecek şekilde uygun araçlarla çevrelenecektir. Ayrıca depolama alanında depolanan malzemenin mevsimsel yağışlarla kaymasını engellemek amacıyla etrafına seddeleme yapılacaktır. Kapasite artışı planlanan alçıtaşı ocağında üretim, mevcut durumda olduğu gibi delme patlatma yoluyla gerçekleştirilecektir. Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metodu ile yerinden sökülecek alçıtaşı, iş makineleri ve kamyonlar vasıtasıyla direk olarak boyutlandırılmak amacıyla, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi ne sevk edilecektir. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağında toplamda gerçekleştirilecek üretim miktarları, çalışma süreleri günlük, aylık ve yıllık olarak aşağıda verilmiştir. Tablo 13. Kapasitesinin Artırılması Planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Sahasında Toplamda Gerçekleştirilecek Üretim Miktarı ve Çalışma Süresi Yıllık Üretim Ton Yıllık Üretim ,6 m³ Aylık Üretim ,3 Ton Aylık Üretim ,9 m³ Günlük Üretim 6.944,4 Ton Günlük Üretim 3.156,5 m³ Saatlik Üretim 868,05 Ton Saatlik Üretim 394,57 m³ Vardiya Sayısı 1 Vardiya Sayısı 1 Yıllık Çalışma Süresi 360 Gün/yıl Yıllık Çalışma Süresi 360 Gün/yıl Aylık Çalışma Süresi 30 Gün/ay Aylık Çalışma Süresi 30 Gün/ay Günlük Çalışma Süresi 8 Saat/gün Günlük Çalışma Süresi 8 Saat/gün **Alçıtaşı Birim Hacim Ağırlığı : 2,2 ton/m³ alınmıştır. 31

38 Projenin İş Akım Şeması Bitkisel Toprağın Sıyrılması Bitkisel Toprak Toz Oluşumu Alçıtaşının Patlatma Yardımıyla Sökülmesi Günlük Üretim: 6.944,4 Ton Toz Oluşumu Ekskavatör Faaliyet Sahibine Ait Kırma Eleme Tesisine Sevkıyat Loader Alçıtaşı Toz Oluşumu Şekil 7. Alçıtaşı Ocağı İş Akım Şeması Çalışacak Personel Sayısı Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağında çalışacak personel sayısı toplamda 30 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Alçıtaşı Ocağında çalışacak 30 personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında kurulu bulunan şantiyeden karşılanacaktır Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri, MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla gerçekleştirilmektedir. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında 32

39 üretim, mevcut durumda olduğu gibi patlatma yardımıyla açık ocak işletme metoduyla gerçekleştirilecektir. Açık ocak işletme metoduyla patlatma yardımıyla yerinden sökülen alçıtaşı iş makineleri vasıtasıyla kamyonlara yüklenerek, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi nde uygun boyutlara getirilmek amacıyla üzere nakledilecektir. Kapasite artışı planlanan projenin işletilmesi sırasında kullanılacak makinelerin tür ve miktarları aşağıda ki Tablo da verilmiştir. Tablo 14. Kapasite Artışı Planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının İşletme Aşamasında Kullanılacak Teçhizat ve Makine Sayıları OCAK - 1 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması OCAK - 2 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması Delici 1 Patlatma Yapılacak Deliklerin Delinmesi OCAK - 3 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması OCAK - 4 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması Delici 1 Patlatma Yapılacak Deliklerin Delinmesi OCAK - 5 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması OCAK - 6 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 1 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi 33

40 Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 1 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması OCAK - 7 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 2 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 4 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması Delici 1 Patlatma Yapılacak Deliklerin Delinmesi OCAK - 8 ALANI Makine Miktarı (Adet) Kullanım Amaçları Kırıcılı Ekskavatör 2 Alçıtaşının Sökülmesi, Yüklenmesi Yükleyici (Loder) 1 Alçıtaşının Yüklenmesi Kamyon 4 Alçıtaşının Taşınması Su (Arazöz) Tankeri 1 Toprak Yolların Spreylenmesi Jeneratör 1 Enerji İhtiyacının Karşılanması Üretim sırasında tehlikeli, toksik parlayıcı ve patlayıcı maddelerin kullanım durumları, taşınmaları ve depolanmaları, MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında açık ocak işletme metoduyla patlatma yardımıyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) dolayında gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin mevcut durumda olduğu gibi(açık ocak işletme metoduyla patlatma yardımıyla) ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmaktadır. Üretimi yapılan alçıtaşı, açık ocak madencilik yöntemleri çerçevesinde iş makineleri ile rahatlıkla kazılarak istihraç yapılabilen bir endüstriyel bir hammadde değildir. Bu nedenle hali hazırda delme patlatma yöntemiyle ana kütleden ayrılan alçıtaşı öncelikle iş makineleri ile rahat yüklenebilir boyutlara indirgenmektedir. Yapılan mühendislik planlamasının amacı, alçıtaşını sadece kamyonlara yüklemeyi değil aynı zamanda Kırma Eleme Tesisindeki kırıcının ağız açıklığına uygun boyutta malzeme de elde edilmesini sağlamaktır. Yürütülen alçıtaşı istihracı projesi için mahalli çevre kurulunun tarih ve 2002/7 sayılı kararı ile Çevresel Etkileri Önemsizdir kararı verilmiş ve bu karar mülga T.C. Ankara Valiliği İl Çevre Müdürlüğü tarafından onaylanmıştır. MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş tarafından uygulanan patlama faaliyeti yukarıda ayrıntıları verilen karara uygun olarak toplam 21 üretim deliği ile sınırlandırılmıştır. Söz konusu üretim 34

41 delikleri tamamen elektriksiz (nonel) bir düzende sonsuz gecikme yaratan bir sistemde ateşlenmektedir. Bu sistem azami verim asgari titreşim prensibiyle üretilmekte ve kullanılmaktadır. Uygulanan elektriksiz ateşleme sisteminde üretim deliklerinin ateşlenmesinde hem delik içi hem de yüzey geciktiricileri kullanılmaktadır. Bu sayede her üretim deliği müstakil olarak patlamakta yanı anlık olarak hiçbir delik beraber patlamamaktadır. Bu sebeple her üretim deliği yegane-müstakil bir durum içermektedir. Bu durum ateşleme sonrasında oluşan dalgaların birbiri üzerinde girişimde bulunarak birbirlerini sönümlendirmesine ve nötralize etmesine neden olmaktadır. Söz konusu elektriksiz ateşleme yöntemi uluslararası düzeyde kabul görmüş tercih edilen yüksek güvenlikli ve yüksek maliyetli bir uygulamadır. Elektriksiz ateşleme sistemi, düşük enerji tipli iletim hattı olan bir ateşleme sistemidir. Tüpü özel olarak seçilmiş plastik cinslerinden üretilmektedir. Bu özel plastik tüp, esnemelere ve hava şartlarına karşı dirençlidir. Plastik tüpün iç kısmı HMX ve alüminyum karışımından oluşan reaktif bir tozla kaplanmıştır. Bir reaksiyon başlaması için şok dalgası ve yüksek sıcaklığın birlikte etki etmesi gerekmektedir. Şok dalgası reaktif maddeyi tahrik eder ve sonrasında yüksek sıcaklıkla ateşlenir. Söz konusu şok dalgası ve yüksek sıcaklık genel uygulamada başlatıcı olarak kullanılan elektrikli kapsüller vasıtasıyla sağlanmaktadır. Şok dalgası tüp içerisinde ortalama m/s hızla ilerler. Kullanılan yüksek nitelikli malzemeden ötürüdür ki ilerleyen şok dalgası tüpün sonundaki gecikme elemanını veya kapsülü ateşleyecek ancak tüpü tahrip edebilecek güçte değildir. Elektriksiz ateşleme sistemi bağlantı blokları, kapsül, sızdırmazlık tıkacı, plastik blok, iletim tüpü, demet bandı ve etiket bandından oluşmaktadır. Elektriksiz kapsüller yeraltı-yerüstü madencilik ve inşaat çalışmalarında başarıyla ve güvenle kullanılmaktadırlar. Söz konusu sistemler patlamanın çevresel etkileri konusunda kullanıcıları rahatlatacak, iş yapan firmaların işlerini aksatmadan ve çevreye de zarar vermeden çalışmalarına olanak tanıyacak patlayıcı maddelerin ve aksesuarlarının ortaya çıkması bu sorun ile mücadelede önemli yol almasını sağlamıştır. Doğru bir patlatma tasarımı ile olumsuz çevresel etkilere yol açan bu istenmeyen enerji bileşenleri kontrol altında tutulabilir. Proje kapsamında delici makinelerle açılacak deliklerin, dik olarak ve şeş-beş patlatma düzeninde delinmesi planlanmaktadır. Ana şarj olarak AN-FO (amonyum nitrat) kullanılacaktır. Patlatmadan önce, delikteki nem ve su durumu kontrol edilecektir. Nemli ve sulu deliklerde ise suya dayanıklı emülsiyon tipi Powergel 650 ticari markası veya muadilleri kullanılacaktır. AN-FO veya Powergel 650 i patlatabilmek için yemleme olarak 35

42 kapsüle duyarlı yeni nesil bir dinamit türü olan Powergel Magnum ticari markası veya muadilleri kullanılacaktır. Söz konusu sistem gerek delik içi gerekse yüzey bağlantı ve gecikme elemanlarıyla birlikte bir sistem oluşturacak ve bu sistemde elektrikli veya elektriksiz başlatıcılara ardından da detonatör yardımıyla ateşlenecektir. AN-FO (amonyum nitrat) tipi patlayıcılar, madencilikte yaygın ve sıklıkla kullanılan bir karışım halinde hazırlanan bir patlayıcı türüdür. AN-FO Amonyum Nitrat-Fuel Oil yemlemeye duyarlı toz patlayıcılar ANFO, oksitleyici olarak ağırlıkça %94,3 oranında Amonyum Nitrat(AN) ve yakıt olarak(indirgen) % 5,7 oranında Fuel-Oil in homojen bir şekilde karıştırılması sonucu elde edilen bir patlayıcıdır. ANFO nun etkin bir şekilde ateşlenmesinde yemleyici dinamit hayati öneme sahiptir. ANFO yu en yüksek potansiyel değerde ateşlemek için hızı yüksek yemleyici(yemleme Dinamiti ya da Emülsiyon Patlayıcı) kullanılmalıdır. Yapılan araştırmalar, dinamit ile yemlenen ANFO nun Emülsiyon Dinamit ile yemlenen ANFO dan % 20 daha fazla verim sağladığını göstermiştir. ANFO dan optimum performans elde etmek için yemleyici çapının patlatma delik çapına tamamen yakın olması gerekmektedir. ANFO nun kararlı hal hızına ulaşması için yemleyici dinamit yeterli bir boyda olmalıdır. AN-FO; temel girdilerinin kolay bulunabilmesi ve ucuz olması, üretiminin sadece mekanik bir karıştırmadan ibaret olması gibi nedenlerden ötürü, kuru deliklerde kullanılan en ekonomik patlayıcıdır. AN-FO nun; fabrika koşullarında oksijen dengesi ayarlanmış olarak üretilmesi önemlidir. Patlayıcı maddeler günlük ihtiyaca uygun olarak, patlayıcı madde üretimi yapan, profesyonel patlayıcı üretimi ve patlatma hizmeti sunan firmalardan sağlanacaktır. Bu firma; fabrika koşullarında oksijen dengesini sağlayarak AN-FO üreteceği için, patlatma sonrası oluşabilecek zehirli gaz sorunu minimuma indirilmiş olacaktır. Faaliyet sahibi ocak alanlarında herhangi bir patlayıcı madde deposu yapmayacaktır. Patlatma faaliyeti; Ateşleyici Yeterlilik Belgesi ne sahip personel tarafından gerçekleştirilecektir. Delikler, patlayıcı maddelerle şarjlandıktan sonra, sıkılama yapılacaktır. Delme sonucu delikten çıkacak kırıntılar, sıkılama malzemesi olarak kullanılacaktır. Hem delikler arasında hem de sıralar arasında Exel Handidet (ticari markası veya muadilleri) elektriksiz milisaniyeli elektriksiz kapsüller kullanılacaktır. Bu şekilde; şok dalgalarının birbirlerini sönümlendirme etkisinden de yararlanılacaktır. Elektriksiz kapsüller kullanılarak; insan vücudundaki statik elektrik dolayısıyla patlama ve havanın elektrik akımından etkilenme gibi (yağmurlu havalarda statik elektrik oluşumu) olumsuz sorunlar olmayacaktır. Elektriksiz kapsüllerin ikinci en önemli özelliği de, her bir delik milisaniyeli gecikme süreleri ile tek tek patlatılabilmektedir. Bu şekilde; patlatma sonucu oluşabilecek çevresel 36

43 sorunlar (hava şoku, gürültü, vibrasyon, taş fırlaması vb.) etkiler en aza indirilmiş olacaktır. Arazide yapılan incelemeler sonucunda; arazinin sertlik yapısı, topoğrafik özelliği ve Kırma Eleme Tesisi nin ağız açıklığı ve besleme verimi de göz önüne alınarak, delik çapında oynanarak, iki alternatifli bir delme patlatma dizaynının yapılmasına karar verilmiştir. Birinci Alternatifte; delik çapı 102 mm alınacaktır. İkinci alternatifte ise; delik çapı 89 mm alınacaktır. Aşağıda yapılacak hesaplamalarda bir atımda harcanacak patlayıcı madde miktarında değişiklik olmayacaktır. Amaç; değişen jeolojik koşullara göre, sabit olan kırıcı ağız açıklığına beslenecek malzeme boyutlarının sabit olmasının sağlanması ve verimin sürekliliği için arazinin bazı yerlerinde alternatifli delik çapı kullanılmasına karar verilmiştir. v Delme Patlatma Dizaynı: Birinci Alternatif(102 mm); Delik çapı = 102 mm ve basamak yüksekliği 10 m dir. Yıllık üretim ton ( m³/yıl, yoğunluk 2,2 ton/m³) olacaktır. Her delik için 2 kg yemleme, elektriksiz delik içi ve yüzey bağlantısı ile üç adet başlatıcı Al elektrikli kapsül kullanılacaktır. Yedek olarak bulundurulan kapsüller atım sonrasında güvenli ve kontrollü biçimde imha edilecektir. Yıllık çalışma süresi 360 gün dür. Patlatma faaliyetleri sadece gündüz saatlerinde gerçekleştirilecektir. Çalışma süresi, 360 gün/yıl, 12 ay/yıl, 30 gün /ay, 8 saat ve tek vardiya olarak verilmektedir. Yıllık Üretim Miktarı : ton Aylık Üretim Miktarı : ton Günlük Üretim Miktarı : ton Üretimi söz konusu olan alçıtaşının reel sektör açısından çok önemli bir endüstriyel hammadde olduğu unutulmamalıdır. Ham alçıtaşı; boya sanayi, kağıt sanayi, tekstil sektörü ve çimento sanayi için, mamul alçı ise inşaat ve prefabrik inşaat malzemeleri elzem bir hammaddedir. Bu derece çeşitli sektörler hizmet eden alçıtaşı mayıs-eylül ayları arasında pik dönemini yaşamaktadır. Bu sebeple verilen üretim miktarları yıllık kapasite sınır teşkil etmek suretiyle ortalama miktarlardır. Pik dönemlerde ton/ay ve ton/gün değerlerine ulaşılabilecektir. 37

44 Dizayn: Vmax = Maksimum Delik Ayna Uzaklığı (m) (Delik Yükü), V = Hesaplanmış Ayna Uzaklığı (m) (Delik Yükü) D = Delik Çapı (mm) C = Yeni Kaya Katsayısı (0,35) P = Patlayıcı Yoğunluğu S = Patlayıcının Dynmex M e göre Kuvveti (0,96) f = Delik Eğim Katsayısı (dik delikler için 1,11) Vmax = 4,590 x 0,943 x 0,794 x0,949 Vmax = 3,7 metre F, metre cinsinden delgi hatası ve H, metre cinsinden delik boyu olmak üzere; F= (D/1000)+(0,03xH) F= 0,432 m olarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama sonucu delik yükü olan V; V= Vmax F =3,700-0,432 V= 3,262 metre olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan bu rakam major ölçekli saha operasyonları göz önüne alınarak yuvarlatılacak bundan sonraki hesaplamalara esas olmak üzere V=3 metre alınacaktır. Delikler arası mesafe metre olarak E= 1,25 x V=3,75 metre olarak hesaplanmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden ötürü söz konusu rakam yuvarlatılacak bundan sonraki hesaplamalara esas olmak üzere E=3,5 metre alınacaktır. Hesaplamalarda TMMOB Maden Mühendisleri Odası Açık Ocak İşletmeciliği El Kitabı, Surface Mining, b.a. Kennedy 2. Edition kaynak olarak kullanılmıştır. Özet olarak; Patlatma Paterni : Delikler Arası Mesafe x Delik Yükü (E x V) Patlatma Paterni : 3,5 metre x 3,0 metre Malzeme Yoğunluğu : 2,2 ton/m³ Ortalama Delik Boyu : 11,0 metre Ortalama Basamak Boyu : 10,0 metre Ek Delgi (subdrill) : 1,0 metre Delik Çapı : 102 mm (4,0 inch) olarak verilmektedir. 38

45 Patlayıcı Madde Miktarı: Bir delikte kullanılacak patlayıcı madde miktarı dip şarj ve kolon şarj miktarının toplamından oluşmaktadır. Burada bahse konu olan dip şarj ve kolon şarj ana patlayıcı madde olan AN-FO yu ve AN-FO nun ateşlenmesini sağlayan kapsüle duyarlı dinamitten oluşmaktadır. Her patlatma deliğinde maksimum 1 kg kolon şarjı için ve maksimum 1 kg dip şarj için kullanılmak üzere toplamda ve en çok 2 kg kapsüle duyarlı dinamit kullanılacaktır. Dip Şarj Uzunluğu (LDİP)= 1,3 x V=1,3 x 3 metre=3,9 metre olarak hesaplanmıştır. LDİP=3,9~4 metre olarak alınacaktır. Dip Şarj Miktarı (QDİP)= LDİP x A x P=4 x 7,7 metre=30,8 kg olarak hesaplanmıştır. QDİP=30,8 kg~31kg olarak alınacaktır. Kolon Şarj Uzunluğu (LKOLON)=H-LDİP-S=11 m-4 m-3 m=4m olarak hesaplanmıştır. LKOLON=4 metre olarak alınacaktır. Kolon Şarj Miktarı (QKOLON)= LKOLON x A x P=4 x 7,7 metre=30,8 kg olarak hesaplanmıştır. QKOLON=30,8 kg~31kg olarak alınacaktır. Söz konusu hesaplamalarda A patlatma deliğinin kesitini P ise patlayıcı madde yoğunluğunu ifade etmektedir. Sonuç olarak delik başına toplam şarj miktarı; QTOPLAM= QKOLON+ QDİP=31+31=62 kg AN-FO olarak hesaplanmıştır. Bir delikten elde edilecek alçıtaşı miktarı; 3,0m x 3,5m x 10.0m=105 m³ Bir delikten elde edilecek alçıtaşı miktarı; 105 m³ x 2,2 ton/m³=231 ton Delinecek Delik Sayısı : adet/yıl Şarj Miktarı : 62 Kg AN-FO/delik +2 kg dinamit/delik Şarj Boyu : 8,0 metre Sıkılama Boyu : 3,0 metre Yıllık AN-FO Miktarı : 671 ton Yıllık Dinamit Miktarı : 21,65 ton Elektrikli Kapsül Miktarı : Her patlatmada başlatıcı olarak kullanılacaktır. (3 Adet) Yüzey Bağlantısı : Her sıra için 1 Adet (patlatma başına toplam beş adet) Bir patlatmada ortalama 76 delik patlatılacak olup, topoğrafik ve işletme şartlarından dolayı bu sayı aşağıya düşebilecektir. Yılda 360 gün çalışılacaktır. Bir 39

46 patlatmada ortalama 76 delik kullanılacağı varsayılarak yılda ortalama 144 patlatma yapılması planlanmaktadır. Ancak; hava koşulları, alçıtaşının arazideki konumu, jeolojik ve topoğrafik faktörler nedeniyle, bazı günler patlatma yapılmama ya da daha küçük delik boyunda patlatma yapma durumu, patlayıcı sevkiyatından kaynaklanabilecek sorunlar nedeni ile ortaya çıkabilecek üretim aksamalarının ortadan kaldırılabilmesi için haftada 5 gün, ayda 20 gün patlatma yapılabilecek olup, yıllık maksimum delik patlatılacaktır. Bu nedenle; yıllık harcanacak patlayıcı miktarını aşmamak kaydıyla, ortalama delik sayısında ve yılda yapılacak patlatma sayısında değişimler olabilecektir. Bir delikte kullanılacak olan AN-FO miktarı azami 62 kg ve yemleme miktarı da azami 2 kg olduğundan, bir yılda yaklaşık 21,65 ton yemleme ve 671 ton AN-FO kullanılacaktır. Tablo 15. Üretim Esnasında Yapılacak Patlatma Bilgileri(1. Alternatif) Basamak Yüksekliği (m) 10 (nihai maksimum) Basamak Genişliği (m) Basamak Şev Açısı ( o ) 80 Delik Çapı (mm) 102 Dilim Kalınlığı (m) 3,0 Delikler Arası Mesafe (m) 3,5 Bir Patlatma Delinecek Delik Sayısı 76 Yılda Yapılacak Patlatma Sayısı 144 Bir Deliğe Konulacak (Anfo) Patlayıcı Miktarı (kg) 62 Bir Deliğe Konulacak Yemleme Miktarı (kg) 2 Delikler Arası Gecikme Süresi (ms) Delik Düzeni Delik Eğimi Bir Delikten Elde Edilecek Malzeme Miktarı (m³) 12 (nihai maksimum) 25/500-42/500 (nonel-elektriksiz) Şeşbeş Dik Bir Patlatmada Kullanılacak Anfo Miktarı (kg) Bir Delikte Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) 105 m³ (3 m x 3,5 m x 10 m = 105 m³)(231 ton) 2 kg Bir Patlatmada Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) 152 Yılda Kullanılacak Anfo Miktarı (kg) Yılda Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı Delik Sayısı 76 Maksimum Anlık Şarj (delik içi elektriksiz) 576 (4x144 yüzey bağlantısı) 432 (3x144 elektrikli başlatıcı) 62 Kg AN-FO/delik +2 kg dinamit/delik = 64 kg/delik 1 Patlatmada Elde Edilecek Malzeme ton ( 105 m³ x 76 delik =7980 m³) Yıllık Üretim miktarı Malzemenin Yoğunluğu ton 2,2 ton/m³ 40

47 İkinci Alternatif(89 mm) Delik çapı = 89 mm ve basamak yüksekliği 10 m dir. Yıllık üretim ton ( m³/yıl, yoğunluk 2,2 ton/m³) olacaktır. Her delik için 2 kg yemleme, elektriksiz delik içi ve yüzey bağlantısı ile üç adet başlatıcı Al elektrikli kapsül kullanılacaktır. Yedek olarak bulundurulan kapsüller atım sonrasında güvenli ve kontrollü biçimde imha edilecektir.. Yıllık çalışma süresi 360 gün dür. Patlatma faaliyetleri sadece gündüz saatlerinde gerçekleştirilecektir. Çalışma süresi, 360 gün/yıl, 12 ay/yıl, 30 gün /ay, 8 saat ve tek vardiya olarak verilmektedir. Yıllık Üretim Miktarı : ton Aylık Üretim Miktarı : ton Günlük Üretim Miktarı : ton Üretimi söz konusu olan alçıtaşının reel sektör açısından çok önemli bir endüstriyel hammadde olduğu unutulmamalıdır. Ham alçıtaşı; boya sanayi, kağıt sanayi, tekstil sektörü ve çimento sanayi için, mamul alçı ise inşaat ve prefabrik inşaat malzemeleri elzem bir hammaddedir. Bu derece çeşitli sektörler hizmet eden alçıtaşı mayıs-eylül ayları arasında pik dönemini yaşamaktadır. Bu sebeple verilen üretim miktarları yıllık kapasite sınır teşkil etmek suretiyle ortalama miktarlardır. Pik dönemlerde ton/ay ve ton/gün değerlerine ulaşılabilecektir. Dizayn: Vmax = Maksimum Delik Ayna Uzaklığı (m) (Delik Yükü), V = Hesaplanmış Ayna Uzaklığı (m) (Delik Yükü) D = Delik Çapı (mm) C = Yeni Kaya Katsayısı (0,35) P = Patlayıcı Yoğunluğu S = Patlayıcının Dynmex M e göre Kuvveti (0,96) f = Delik Eğim Katsayısı (dik delikler için 1,11) Vmax = 4,590 x 0,943 x 0,794 x0,949 Vmax = 2,85 metre F, metre cinsinden delgi hatası ve H, metre cinsinden delik boyu olmak üzere; F= (D/1000)+(0,03xH) F= 0,42 m olarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama sonucu delik yükü olan V; V= Vmax F =2,85-0,42; V= 2,43 metre olarak hesaplanmıştır. 41

48 Hesaplanan bu rakam major ölçekli saha operasyonları göz önüne alınarak yuvarlatılacak bundan sonraki hesaplamalara esas olmak üzere V=2,5 metre alınacaktır. Delikler arası mesafe metre olarak E= 1,25 x V=3,04 metre olarak hesaplanmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden ötürü söz konusu rakam yuvarlatılacak bundan sonraki hesaplamalara esas olmak üzere E=3,0 metre alınacaktır. Hesaplamalarda TMMOB Maden Mühendisleri Odası Açık Ocak İşletmeciliği El Kitabı, Surface Mining, b.a. Kennedy 2. Edition kaynak olarak kullanılmıştır. Özet olarak; Patlatma Paterni : Delikler Arası Mesafe x Delik Yükü (E x V) Patlatma Paterni : 3,0 metre x 2,5 metre Malzeme Yoğunluğu : 2,2 ton/m³ Ortalama Delik Boyu : 11,0 metre Ortalam Basamak Boyu : 10,0 metre Ek Delgi (subdrill) : 1,0 metre Delik Çapı : 89 mm (3,5 inch) olarak verilmektedir. Patlayıcı Madde Miktarı: Bir delikte kullanılacak patlayıcı madde miktarı dip şarj ve kolon şarj miktarının toplamından oluşmaktadır. Burada bahse konu olan dip şarj ve kolon şarj ana patlayıcı madde olan AN-FO yu ve AN-FO nun ateşlenmesini sağlayan kapsüle duyarlı dinamitten oluşmaktadır. Her patlatma deliğinde maksimum 1 kg kolon şarjı için ve maksimum 1 kg dip şarj için kullanılmak üzere toplamda ve en çok 2 kg kapsüle duyarlı dinamit kullanılacaktır. Dip Şarj Uzunluğu (LDİP)= 1,3 x V=1,3 x 2,5 metre=3,25 metre olarak hesaplanmıştır. LDİP=3,25~3,3 metre olarak alınacaktır. Dip Şarj Miktarı (QDİP)= LDİP x A x P=3,3 x 5,8 metre=19,14 kg olarak hesaplanmıştır. QDİP=19,14 kg~20kg olarak alınacaktır. Kolon Şarj Uzunluğu (LKOLON)=H-LDİP-S=11 m-3,3 m-2,5 m=5,2 metre olarak hesaplanmıştır. LKOLON=5,2 metre olarak alınacaktır. Kolon Şarj Miktarı (QKOLON)= LKOLON x A x P=5,2 x 5,8 metre=30,16 kg olarak hesaplanmıştır. QKOLON=30,16 kg~30kg olarak alınacaktır. 42

49 Söz konusu hesaplamalarda A patlatma deliğinin kesitini P ise patlayıcı madde yoğunluğunu ifade etmektedir. Sonuç olarak delik başına toplam şarj miktarı; QTOPLAM= QKOLON+ QDİP=50 kg AN-FO + 2 kg Dinamit olarak hesaplanmıştır. Bir delikten elde edilecek alçıtaşı miktarı; 3,0m x 2,5m x 10.0m=75 m³ Bir delikten elde edilecek alçıtaşı miktarı; 75 m³ x 2,2 ton/m³=165 ton Delinecek Delik Sayısı : adet/yıl Şarj Miktarı : 50 Kg AN-FO/delik +2 Kg dinamit/delik Şarj Boyu : 8,5 metre Sıkılama Boyu : 2,5 metre Yıllık AN-FO Miktarı : 757,6 ton Yıllık Dinamit Miktarı : 30,3 ton Elektrikli Kapsül Miktarı : Her patlatmada başlatıcı olarak kullanılacaktır. (3 Adet) Yüzey Bağlantısı : Her sıra için 1 Adet (patlatma başına toplam beş adet) Bir patlatmada ortalama 105 delik patlatılacak olup, topoğrafik ve işletme şartlarından dolayı bu sayı aşağıya düşebilecektir. Yılda 360 gün çalışılacaktır. Bir patlatmada ortalama 105 delik kullanılacağı varsayılarak yılda ortalama 144 patlatma yapılması planlanmaktadır. Ancak; hava koşulları, alçıtaşının arazideki konumu, jeolojik ve topoğrafik faktörler nedeniyle, bazı günler patlatma yapılmama ya da daha küçük delik boyunda patlatma yapma durumu, patlayıcı sevkiyatından kaynaklanabilecek sorunlar nedeni ile ortaya çıkabilecek üretim aksamalarının ortadan kaldırılabilmesi için haftada 5 gün, ayda 20 gün patlatma yapılabilecek olup, yıllık maksimum delik patlatılacaktır. Bu nedenle; yıllık harcanacak patlayıcı miktarını aşmamak kaydıyla, ortalama delik sayısında ve yılda yapılacak patlatma sayısında değişimler olabilecektir. Bir delikte kullanılacak olan AN-FO miktarı azami 50 kg ve yemleme miktarı da azami 2 kg olduğundan, bir yılda yaklaşık 30,3 ton yemleme ve 757,6 ton AN-FO kullanılacaktır. 43

50 Tablo 16. Üretim Esnasında Yapılacak Patlatma Bilgileri(2. Alternatif) Basamak Yüksekliği (m) 10 (nihai maksimum) Basamak Genişliği (m) 12 (nihai maksimum) Basamak Şev Açısı ( o ) 80 Delik Çapı (mm) 89 Dilim Kalınlığı (m) 2,5 Delikler Arası Mesafe (m) 3,0 Bir Patlatma Delinecek Delik Sayısı 105 Yılda Yapılacak Patlatma Sayısı 144 Bir Deliğe Konulacak (AN-FO) Patlayıcı Miktarı (kg) 50 Bir Deliğe Konulacak Yemleme Miktarı (kg) 2 Delikler Arası Gecikme Süresi (ms) Delik Düzeni Delik Eğimi Bir Delikten Elde Edilecek Malzeme Miktarı (m³) 25/500-42/500 (nonel-elektriksiz) Şeşbeş Dik 75 (3 m x 2,5 m x 10 m = 75 m³)(165 ton) Bir Patlatmada Kullanılacak Anfo Miktarı (kg) Bir Delikte Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) 2 Bir Patlatmada Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) 210 Yılda Kullanılacak Anfo Miktarı (kg) Yılda Kullanılacak Dinamit Miktarı (kg) Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı Yılda Kullanılacak Kapsül Sayısı (delik içi elektriksiz) 576 (4x144 yüzey bağlantısı) 432 (3x144 elektrikli başlatıcı) Delik Sayısı 105 Maksimum Anlık Şarj Bir Patlatmada Elde Edilecek Malzeme Yıllık Üretim miktarı Malzemenin Yoğunluğu 50 Kg AN-FO/delik +2 kg dinamit/delik = 52 kg/delik ton( 75 m³ x 105 delik =7875 m³) ton 2,2 ton/m³ Patlayıcıların Kullanımı ve Depolanması Ocakta yapılacak patlatma işlemleri, ateşçi belgesine sahip bu konuda uzman personel tarafından gerçekleştirilecektir. Patlatma sırasında gerekli güvenlik önlemleri alınarak saha içine yabancı insan veya hayvanların girmesi engellenecektir. Proje alanı içerisinde patlayıcı madde deposu kurulmayacak, patlayıcılar patlatma yapılacak gün gerekli önlemler alınarak alana getirilecektir. 44

51 Ayrıca patlatma işlemi sırasında patlatma yapılacak alan ve yakın çevresinde patlatma işleminde görevli olmayan işçiler, üçüncü şahıslar ve yabani veya evcil hayvanların bulunmamasına özen gösterilecektir. Ocak alanının sınırları çevrede bulunanlar tarafından görülecek biçimde uygun araçlarla çevrilecek ve alana girmenin tehlikeli olduğunu belirtir uyarı levhaları asılacaktır. Her patlama işlemi sırasında ilgili güvenlik birimleriyle koordineli şekilde çalışılacaktır. Ayrıca patlatma işlemleri, mümkün olduğu kadar tatil günlerinde gerçekleştirmemek suretiyle saatleri arasında(kış ayları hariç) yapılacaktır. Kullanılacak olan parlayıcı ve patlayıcı maddelerin güvenli bir şekilde nakledilmesi ve kullanılması faaliyet sahibinin yükümlülüğünde olacak ve "Patlayıcı, Parlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışacak iş Yerlerinde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük" ve 29 Eylül 1987 gün ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve Esaslarına ilişkin Tüzük'te belirtilen esaslara uygun olarak yapılacak olup, ilgili tüzük hükümlerine harfiyen uyulacaktır Proje kapsamındaki ulaştırma altyapısı planı (ulaştırma güzergâhı, güzergâh yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.) Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında patlatma yardımıyla açık ocak işletme metodu ile yerinden sökülecek alçıtaşı, iş makineleri ve kamyonlar vasıtasıyla direk olarak boyutlandırılmak amacıyla, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi ne sevk edilecektir. Kapasite artışı kapsamında kullanılacak nakliye güzergâhı ekte verilen 1/ Ölçekli Vaziyet Planı nda ayrıntılı olarak verilmiştir.(bkz. Ek: 4). Proje alanına ulaşım, Ankara-Bala karayolu ve bu yoldan ayrılan asfalt yollar vasıtasıyla sağlanmaktadır. Mevcut durumda işletilen ocakta faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisinde kırma eleme gibi işlemlerden geçirilmek(boyutlandırılmak) amacıyla aşağıdaki Şekilde verilen yol güzergâhı kullanılmaktadır. Kapasite artışı kapsamında ocaktan çıkarılan alçıtaşını faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisinde kırma eleme gibi işlemlerden geçirilmek(boyutlandırılmak) amacıyla mevcut durumda gibi aynı yol güzergâhı kullanılarak ulaştırılacaktır. 45

52 ASFALT YAPILACAK STABİLİZE YOL(7.300 M) ANKARA-BALA KARAYOLU ÇED POLİGON - 1 ÇED POLİGON - 2 ÜRÜN TAŞIMADA KULLANILACAK YOL Şekil 8. Söz Konusu Proje Kapsamında Ulaşım İçin Kullanılan ve Kullanılacak Yol Güzergâhı 46

53 Ankara Bala yolunun yıllık tahmini ortalama günlük trafik değerleri aşağıda tablo halinde verilmiştir. Araç Cinsi Araç Sayısı Otomobil 1570 Orta Yüklü Ticari Taşıt 202 Otobüs 16 Kamyon 424 Kamyon, Römork, Çekici, Yarı Römork 541 Toplam Ağır Taşıt Sayısı 1183 Ağır Taşıt Yüzdesi % 42,97 Toplam Taşıt Sayısı 2753 Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik ve Ulaşım Bilgileri, 2011 Yıllık Ortalama Günlük Trafik Değerleri (YOGT) Şekil Yılı Trafik Hacim Haritası Ankara Bala karayolunda ağır taşıt yüzdesi Karayolları Genel Müdürlüğü verilerine göre % 42,97 dir. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağında üretilecek alçıtaşının faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisinde kırma eleme gibi bir takım işlemlerden geçirilip, boyutlandırılmak amacıyla iletilmesi esnasında kullanılacak kara yolunun trafik yükünde bir miktar artış beklenmektedir. Ocakta üretilecek alçıtaşını taşımak amacıyla kullanılacak nakliye güzergâhı ekte verilen 1/ Ölçekli Topoğrafik Haritada gösterilmiştir. 47

54 Kapasite artışıyla birlikte ocakta üretilecek alçıtaşı miktarı 6.944,4 ton/gün olup, günlük nakliyeye çıkacak kamyon sayısı(bir kamyonun taşıma kapasitesinin 20 ton olacağı kabul edilerek) = 6.944,4 ton/gün/20 ton = 347,22 yaklaşık 348 MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında açık ocak işletme metoduyla patlatma yardımıyla maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl (5.000 ton/gün) dolayında gerçekleştirilmektedir. Buna göre; = ton/gün/20 ton = 250 Nakliyeye Çıkacak Kamyon Sayısındaki Artış = 348 Adet Kamyon 250 Adet Kamyon = 98 Adet Kamyon Trafik Yükü = 100 x 2753/98 Trafik Yükü = % 3,55 Kapasite artışı planlanan ocak kapsamında nakliyeye çıkan kamyon sayısındaki artış 98 olacağından dolayı mevcut trafik yükünde maksimum % 3,55 lık artış olacağı düşünülmektedir. Faaliyet kapsamında yapılacak olan nakliye işlemleri hız ve tonaj uygulamalarına uyulacaktır. Ayrıca proje kapsamında tüm ulaşımın mevcut yollardan yapılmasına ve trafik kurallarına uyulmasına dikkat edilecektir. Söz konusu proje kapsamında taşıma faaliyetlerinde 2918 sayılı Karayolları Trafik kanunu, tarih ve 5173 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4925 sayılı Tasıma Kanunu, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Tasıma Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmelik hükümlerine riayet edilecektir. 48

55 BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI 3.1. Proje ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler) Ankara İl Çevre Durum Raporu(2011) ve Arazi Varlığı Kitapçığından alınan veriler ışığında, Ankara ili genelinde yapılan tarım daha çok tarla ürünlerine dayanmakta olup, Konya ilinden sonra Türkiye nin ikinci büyük tahıl (buğday) ambarıdır. Geniş ekim alanına sahip il; buğday basta olmak üzere, yulaf, arpa, baklagiller, sanayi bitkileri, seker pancarı, yumru bitkiler, sebze ve meyve çeşitleri ve patates yetiştirilmektedir. Bala, Polatlı, Haymana, Şerefli Koçhisar ve Çubuk ilçelerinde buğday ekimi yaygın olup arpa, yulaf, şekerpancarı, kavun, karpuz ve sebze üretimi de tarımda çok önemli bir yer tutmaktadır. Fasulye, yem bitkileri, mercimek, çeltik, ayçiçeği ve yaygın olmasa da armut, elma, kayısı, kiraz, vişne, erik ve ceviz de yetiştirilmektedir. Ankara ili, kent ölçeğinde batıya doğru gelişme hedeflenmiş ve buna ilişkin plan kararları getirilmiştir. Doğu koridoru ise kent merkezine yakın olduğundan konut yerleşimine ayrılmıştır. Üst ölçekte alınan bu kararlar doğrultusunda Mamak İlçesinde büyük ölçekli sanayi yatırımları oluşturulamamıştır. Ancak, ilçeye yeni bağlanan köylerin planlama çalışmalarında Kızılcaköy civarında orta ölçekli sanayi bölgesi planı tescil aşamasındadır. Bala İlçe merkezi dâhil 56 yerleşim biriminde yaklaşık olarak tarım alanlarının dağılımında çiftçi ailesi mevcut olmakla birlikte ilçe genelinde toplam arazi varlığı dekardır. Buğday ve arpa haricinde nadasa bırakılan arazilerin bir bölümüne 2. ürün olarak ayçiçeği, yeşil mercimek, nohut, fasulye, şeker pancarı, kavun ve karpuz ekimi yapılmaktadır. İlçe genelinde halkın geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Son dönemlerde bölgede bulunan zengin alçıtaşı rezervine dayanılarak kurulmuş alçı fabrikaları ve gübre fabrikası ilçede bulunan önemli sanayi tesislerindendir. İlçe halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıkla birlikte bölgede işletilen alçı ocakları ve sanayi tesislerinde üretilen ürünleri taşımada kullanılan nakliyeciliktir. Proje alanının da içerisinde yer aldığı Aşıkoğlu ve Üçem köyünün de sosyoekonomik özellikleri Bala ilçesi geneliyle benzerlik arz etmektedir. Aşıkoğlu ve Üçem köyünde yaşayan halkın geçim kaynağı tarım, hayvancılık ve nakliyeciliktir. 49

56 Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane halkı yapısı) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülke nüfusunun, 2012 sonu itibariyle 75 milyon 627 bin 384 kişiye ulaştığı görülmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Ankara Geneli Nüfusu 2012 yılında , Bala İlçesi Nüfusu olarak belirlenmiştir. Buna göre 2012 yılı sonu itibariyle Ankara İli toplam nüfusu, ülke nüfusunun yaklaşık % 6,56 sı kadardır. Ankara İli, İlçelerine ait ve Bala İlçesi ne Ait Belde/Köy Nüfusu güncel bilgileri(2012) aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tablo 17. Ankara İli Nüfüs Bilgileri (2012) Toplam Erkek Kadın Türkiye Ankara İlçe Merkezleri Belde ve Köyler (Kaynak: Tablo 18. Ankara İli, İlçelerine Ait Nüfus Bilgileri(2012) İlçe Toplam Erkek Kadın Akyurt Altındağ Ayaş Bala Beypazarı Çamlıdere Çankaya Çubuk Elmadağ Etimesgut Gölbaşı Güdül Haymana Kalecik Kazan Keçiören Kızılcahamam Mamak Nallıhan Polatlı Pursaklar Sincan Şereflikoçhisar Yenimahalle (Kaynak: 50

57 Tablo 19. Ankara İli, Bala İlçesi ne Ait Belde/Köy Nüfusu (2012) Merkez İlçesi, Belde/Köy Toplam Erkek Kadın Şehir Afşar Akkoyunlu Aşağıhacıbekir Aşıkoğlu Aydoğan Bahçekaradalak Bektaşlı Belçarşak Beynam Büyükbıyık Büyükcamili Çatalören Davdanlı Derekışla Eğribasan Ergin Gülbağı Hanburun Karahamzalı Keklicek Koçyayla Küçükbayat Küçükbıyık Küçükcamili Sarıhüyük Sırapınar Sofular Suyugüzel Şehriban Tatarhüyük Tepeköy Üçem Yaylalıözü Yeniyapançarşak Yeniyapanşeyhli Yukarıhacıbekir Bucak Toplamı İlçe Toplamı (Kaynak: 51

58 Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar) Bölge genelinde endemik bir hastalık türü bulunmamaktadır. Faaliyet süresince 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan Tüzük, Yönetmelikler ve Ankara Umumi Hıfzıssıhha Kurul Kararlarından(UHKK) 2006/1 kararına harfiyen uyulacaktır İnsan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli faaliyetler Planlanan projede meydana gelebilecek kaza riskleri, iş makineleri ve araçların kullanımı esnasında olabilecek kazalar şeklindedir. Saha içinde araçların güvenli bir biçimde hareket etmelerini sağlamak için azami dikkat gösterilecektir. İş makineleri ve araçların kullanımı sırasında uyulması gereken kurallar hakkında gerekli eğitimler ilgili personele ve operatörlere verilecektir. Söz konusu proje kapsamında izni alınacak çalışma alanının köşe noktalarına poligon taşları dikilerek çalışma alanının sınırları belirlenecektir. Ocakta kullanılan makine ve ekipmanlardan aşağıda yazılı bulunan kazaların oluşması mümkündür. Bunlar; 1. Araçların çarpışması 2. Araçların devrilmesi 3. Yangın 4. Ezilme Yukarıdaki yazılı bulunan kaza ihtimallerine karşı alınacak önlemler ise şu şekildedir; 1. Araç ve ekipmanların ehliyetli ve uzman kişiler tarafından kullanılması 2. Araç ve ekipmanların kontrol ve muayenelerinin düzenli olarak yapılması 3. Personelin muhtemel kazalar hakkında bilgilendirilmesi 4. Saha içerisinde uygun yerlere uyarıcı levha ve ikaz işaretlerinin konulması 5. Çalışma alanının köşe noktalarına poligon taşları dikilerek çalışma alanının sınırları belirlenecektir. 52

59 Ocakta oluşabilecek kazaların önlenebilmesi için mevcut durumda olduğu gibi gerekli eğitimler verilecek ve uyarı levhaları uygun yerlere asılacaktır. Sahada ortam koşulları ve iş kazaları gözetim altında tutulacaktır. Meydana gelen iş kazalarının analizleri yapılarak kaza sıklık ve kaza şiddet oranları ile iş gücü kayıpları sayısal olarak izlenecektir. Uygunsuz ortam koşullarından kaynaklanabilecek iş kazası riski ortadan kaldıracak tüm önlemler alınacaktır. Ocakta oluşabilecek kazaların önlenebilmesi için gerekli eğitimler verilecektir. Sahada ortam koşulları ve iş kazaları gözetim altında tutulacaktır. Meydana gelen iş kazalarının analizleri yapılarak kaza sıklık ve kaza şiddet oranları ile iş gücü kayıpları sayısal olarak izlenecektir. Uygunsuz ortam koşullarından kaynaklanabilecek iş kazası riski ortadan kaldıracak tüm önlemler alınacaktır. Ocakta kaza sonucu oluşacak acil bir durumda en yakın sağlık kurumundan gerekli yardım istenecektir. İşletmede bekçi mevcut olacak sabotaj, patlama, doğal afet, kaza, yangın gibi bir durumda gerekli irtibatları kurması ve olası bir durumda yapması gereken ilk yardım müdahaleleri ve sivil savunma tedbir ve müdahale işlevleri hususunda gerekli eğitimi de verilecektir. Patlayıcılarla İlgili Olarak; 1. Patlayıcılar, patlatma yapılacağı zaman gerekli kanuni müsaadeleri alınarak ocağa, dışarıdan temin edilecektir. 2. Yetkili kişilerce teslim ve tesellüm edilecektir. 3. Kapsüller patlayıcı maddeler aynı kap içinde taşınmayacak, ocakta kullanılmak üzere ehliyetli barutçulara(ateşçi Belgesine Sahip) teslim edilecektir. Ocakta yapılacak patlatma işlemleri, ateşçi belgesine sahip bu konuda uzman personel tarafından gerçekleştirilecektir. Patlatma sırasında gerekli güvenlik önlemleri alınarak saha içine yabancı insan veya hayvanların girmesi engellenecektir. Ayrıca patlatma işlemi sırasında patlatma yapılacak alan ve yakın çevresinde patlatma işleminde görevli olmayan işçiler, üçüncü şahıslar ve yabani veya evcil hayvanların bulunmamasına özen gösterilecektir. İşletme alanı içerisinde patlayıcı madde deposu kurulmayacak, patlayıcılar patlatma yapılacak gün gerekli önlemler alınarak alana getirilecektir. 53

60 Ocak alanının sınırları çevrede bulunanlar tarafından görülecek biçimde uygun araçlarla çevrilecek ve alana girmenin tehlikeli olduğunu belirtir uyarı levhaları asılacaktır. Proje alanında; alçıtaşı üretimi yapılacak olup; bu tür işletmelerde kullanılan açık işletme yöntemlerinden basamaklarda delme patlatma yöntemi ile istihsal faaliyetleri geçekleştirilecektir. Her patlama işlemi sırasında ilgili güvenlik birimleriyle koordineli şekilde çalışılacaktır. Ayrıca patlatma işlemleri, mümkün olduğu kadar tatil günlerinde gerçekleştirmemek suretiyle saatleri arasında(kış ayları hariç) yapılacaktır. Faaliyet alanının karayoluna bağlandığı yolun her iki yönünde ikaz levhaları ve işaretçiler bulundurulacak, nakil araçlarına taşıma kapasitesinden fazla yükleme yapılmayacak, nakil sırasında kamyonların üzeri örtülüp karayollarının ve meskun mahallerin etkilenmesi önlenecektir. Ayrıca, 2918 sayılı Trafik Kanununa göre hazırlanan Karayolu Trafik Yönetmeliği nin ilgili maddelerine uyulacaktır. Faaliyet kapsamında işletilmesi planlanan gereç alanları çevresinde, yeterli sağlık koruma bandı mesafesi bırakılacak ve bu mesafeye uyulacaktır. Sağlık koruma bandı mesafesi yetkili kurum tarafından belirlenecektir. Personel yapılacak işin gerektirdiği iş güvenliği malzemeleri ile donatılacak ve bunların sağlık ve iş güvenliği kurallarına uygun şartlar altında çalışmaları sağlanacaktır. Oluşabilecek kaza riskini önlemek ve riski en aza indirgemek amacıyla tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği çerçevesinde alınması gerekli tüm önlemler alınacaktır. Projede gerçekleştirilecek tüm çalışmalarda insan sağlığını ve güvenliğini riske sokmamak amacıyla T.C. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı nın İş ve İşçi Güvenliği Tüzüğü ndeki hükümlere uyulacaktır. İşletme sırasında oluşacak kazaların önlenmesi amacıyla 4857 İş Kanunu uyarınca çıkartılan tüzük, yönetmelik, genelge vb. hükümlerine uyulacaktır. Patlatma işlemleri sırasında, Parlayıcı Patlayıcı ve Tehlikeli Zararlı Maddelerle Çalışan İş Yerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük, Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı, Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi Denetlenmesi Usul ve Esasları na İlişkin 29 Eylül 1987 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlana 87/12028 Karar Sayılı Tüzük hükümlerine riayet edilecektir. Söz konusu projenin işletilmesi esnasında meydana gelebilecek olan ve insan sağlığı ve çevre için risk teşkil edecek faaliyet ve kazalara karşı uygulanacak yöntemler Bölüm VII(Acil Eylem Planı) başlığı altında sunulmuştur. 54

61 Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkanları, Nüfus Hareketleri Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında toplamda çalışan personel sayısı 30 kişi olup, planlanan proje kapsamımda aynı personel kadrosuyla işletme faaliyetlerine devam edilecek olup, personel istihdamı düşünülmemektedir. Projenin işletilmesi esnasında yörede göç hareketleri, eğitim ve sağlık alanlarından yararlanılmasında herhangi bir değişime neden olması beklenmemektedir. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında üretilen alçıtaşı başta Ankara İli olmak üzere Türkiye de bulunan alçı ve çimento fabrikalarına sevk edilerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır. Planlanan kapasite artışıyla birlikte aynı uygulamaya devam edilecek ve ülke ekonomisine büyük katkı sağlanacaktır. Ayrıca projenin işletilmesi esnasında gerekli olabilecek gıda ve ihtiyaç maddeleri, akaryakıt, vb. ihtiyaçlar yakın yöreden temin edilerek yöre ekonomisinin canlanmasına katkı sağlanacaktır Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri) Proje alanının konumlandığı Bala İlçesinde bulunan eğitim ve sağlık hizmetlerine ait bilgiler aşağıda verilmiştir. Eğitim: Bala İlçesinde mevcut bulunan okul ve öğrenci kapasiteleri aşağıda Tablo da verilmiştir. 55

62 Tablo 20. Bala İlçesine Ait Mevcut Okullar Okul Adı Öğrenci Kapasitesi İmam Hatip Lisesi 180 Faik Güngör Çok Programlı Lisesi 240 Bala Atatürk Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi 510 Afşar İlköğretim Okulu 300 Büyükcamili İlköğretim Okulu 270 Tuna İlköğretim Okulu 330 Abazlı İlköğretim Okulu 240 Büyükboyalık İlköğretim Okulu 240 Sofular Musa Ünal İlköğretim Okulu 300 Tınaztepe İlköğretim Okulu 270 Kesikköprü İlköğretim Okulu 330 Keklicek İlköğretim Okulu 240 Bektaslı İlköğretim Okulu 60 Küçükcamılı İlköğretim Okulu 60 Köseli İlköğretim Okulu 270 Ergin İlköğretim Okulu 240 Merkez Duatepe İlköğretim Okulu 300 Aydogan İlköğretim Okulu 60 K.davdanlı İlköğretim Okulu 30 Büyük Davdanlı İlköğretim Okulu 120 Beynam Emine Erişen İlköğretim Okulu 390 Alparslan İlköğretim Okulu 300 Bala Anadolu Lisesi 540 Bala Lisesi 450 Kemal Şahin Anadolu Sağlık Meslek Lisesi 150 Afşar Çok Programlı Lisesi 420 Kaynak: İl Milli Eğitim Müdürlüğü, 2011 Ayrıca, Bala İlçesinde yüksek öğretim kurumu olarak Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı Bala Meslek Yüksek Okulu ve Balâ Anadolu Lisesi bulunmaktadır. Bala Meslek Yüksek Okulunda Bilgisayar Teknolojileri ve Programlama ile Endüstriyel Elektronik Programlama konularında eğitim verilmektedir. Sağlık: Söz konusu projenin bulunduğu Bala İlçesinde 10 yataklı Bala İlçe Entegre Hastanesi bulunmaktadır. Bununla birlikte ilçede genelinde toplamda 5 adet sağlık ocağı bulunmaktadır. Bu sağlık ocakların, bir adedi Bala merkezde olmak üzere Afşar, Kara Ali, Sofular ve Kesik Köprü Beldelerinde birer adet sağlık ocağı bulunmaktadır Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik / Sosyal Altyapı İhtiyaçları Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağında çalışacak personel sayısı toplamda 30 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Alçıtaşı Ocağında çalışacak 30 personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında kurulu bulunan şantiyeden karşılanacaktır. Söz konusu alanda çalışacak olan personel için konut ve diğer/teknik sosyal altyapı ihtiyaçları için proje kapsamında herhangi bir planlama yapılmamıştır. 56

63 Projenin fayda-maliyet analizi Proje için fayda maliyet analizi yapabilmek amacıyla ilk yatırım maliyeti, işletme gelirlerinden ve işletme giderlerinden yararlanılmıştır. İlk Yatırım Maliyeti Projenin ilk yatırım maliyeti içerisinde projenin proje kapsamında yer alacak makine ve donanım etüt, proje giderleri dikkate alınmıştır. Faaliyet sahibinden alınan bilgi doğrultusunda projenin toplam yatırım maliyetinin TL olduğu beyan edilmiştir. İşletme Giderleri Projenin işletme aşamasındaki giderlerin ise yaklaşık olarak TL olacağı tahmin edilmektedir. İşletme aşamasındaki giderleri vergi, çalışanların ücretleri, tamir bakım masrafları, yakıt kullanımı vb. genel giderler oluşturmaktadır. Faaliyet sahibinde alınan veriler doğrultusunda 2012 yılı için mevcut durumda işletilen alçıtaşı sahasından mevcut doğan ve hazineye aktarılacak devlet hakkının TL belediye aktarılacak payın ise TL seviyesindedir. İşletme Gelirleri Alçıtaşının piyasa değeri ülke genelinde araştırıldığında birim fiyatı araştırıldığında 4-12 TL/ton arasında değiştiği görülmektedir. Ancak faaliyet sahibinden alınan bilgiler ışığında alçıtaşı birim fiyatı 4,70 TL/ton dolayındadır. Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında ton/yıl dolayında üretilecek alçıtaşından elde edilecek yıllık gelir TL dolayında olacaktır. Tablo 21.Söz Konusu Alçıtaşı Ocağında Ortalama Elde Edilecek Gelir Alçıtaşı Ocağında Yılık İşlenecek Birim Fiyatı Alçıtaşı Miktarı (TL/ton) (ton/yıl) Yıllık Elde Edilecek Gelir (TL/yıl) , Buna göre; söz konusu projenin ilk yatırım maliyetini 2 ayda karşılaması ve daha sonra kara geçmesi öngörülmektedir. Bunun TL sinin vergi, çalışanların ücretleri, tamir bakım masrafları, elektrik, yakıt kullanımı vb. genel giderleri karşılayacağı varsayımıyla yıllık ortalama 10 milyon TL brüt kar elde edilecektir. 57

64 Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında üretilen alçıtaşı başta Ankara İli olmak üzere Türkiye de bulunan alçı ve çimento fabrikalarına sevk edilerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır. Kapasite artışı planlanan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında aynı uygulamayla üretilecek alçıtaşı, başta Ankara İli olmak üzere Türkiye de bulunan alçı ve çimento fabrikalarına sevk edilerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlanacak olup, ülke ekonomisi açısından faydalı işletme olduğu net olarak gözükmektedir Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Proje alanı Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları içersinde yer almakta olup, proje alanına(ocak alanlarına) en yakın yerleşim birimleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 22. Proje Alanına(Ocak Alanlarına) En Yakın Yerleşim Birimleri Ocaklar Yerleşim Birimi Proje Alanına Göre Yönü Proje Alanına Mesafesi(m) Ocak 1 Ocak 2 Ocak 3 Ocak 4 Ocak 5 Ocak 6 Ocak 7 Ocak 8 Aşıkoğlu Köyü Güneydoğu Güngör Yaylası Güneybatı Ergin Yaylası Kuzeydoğu Aydoğan Köyü Doğu Aşıkoğlu Köyü Güneydoğu Güngör Yaylası Güneybatı Aşıkoğlu Köyü Doğu Güngör Yaylası Batı Bala Güney Aşıkoğlu Köyü Doğu Güngör Yaylası Batı Bala Güney Bala Batı Üçem Köyü Kuzeydoğu Bahçekaradalak Köyü Güneydoğu Bala Kuzeybatı Üçem Köyü Kuzeydoğu Bala Kuzeybatı Bahçekaradalak Köyü Güneydoğu Üçem Köyü Kuzeydoğu Aşıkoğlu Köyü Doğu 850 Güngör Yaylası Batı Aydoğan Köyü Kuzeydoğu Ayrıca projenin işletilmesi esnasında gerekli olabilecek gıda ve ihtiyaç maddeleri, akaryakıt, vb. ihtiyaçlar yakın yöreden temin edilerek yöre ekonomisinin canlanmasına katkı sağlayacaktır. 58

65 Projenin Ekonomik Ömrü Mevcut durumda işletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağında maksimum(tüm ocakların tam kapasite faaliyette olması durumunda) yılda toplam ton/yıl ( ,2 m³/yıl) alçıtaşı üretimi gerçekleştirilmektedir. Planlanan proje kapsamında yıllık gerçekleştirilen alçıtaşı üretiminin ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) kapasiteye çıkarılması planlanmıştır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı alanında yapılan jeolojik ve rezerv tespit çalışmalarında rezerv miktarı; ton olarak hesaplanmıştır. Proje alanında bulunan doğal kayacın birim hacim ağırlığı hesaplanmış ve 2,2 ton/m³ bulunmuştur. Ayrıca söz konusu proje alanı cevherleşmesinin yoğun bulunduğu bölgelerdendir.(bkz. Tablo 28.) Alçıtaşı Rezerv Ömrü = Rezerv Miktarı (ton) / Yıllık Üretim Miktarı (ton/yıl) Alçıtaşı Ocağından yılda ton alçıtaşı üretimi planlandığına göre; Projenin Ekonomik Ömrü = ton / ton Projenin Ekonomik Ömrü = 200 yıl dır. Söz konusu projenin ekonomik ömrü, ruhsatın tarihinde bitecek olması nedeniyle proje ömrü, ruhsat ömrü ile sınırlıdır. Ancak ilerleyen dönemlerde yapılacak jeolojik ve rezerv tespit çalışmaları neticesinde Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne başvuru yapılarak Ruhsat yenilecektir. 59

66 Zamanlama Tablosu Tablo 23. Projeye İlişkin Zamanlama Tablosu Yıllar Aylar ÇED Başvuru Dosyasının Hazırlanması Halkın Katılımı Toplantısının Yapılması ÇED Komisyonunca Kapsam ve Özel Format Belirlenmesi ÇED Raporunun Hazırlanması İDK Toplantısı ÇED Sürecinin Tamamlanması Gerekli İzinlerin Alınması İşletmeye Geçiş( ton/yıl) 3.2. Diğer Hususlar Belirtilen hususlardan başka bir husus bulunmamaktadır. 60

67 BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI, (Bölgesel ve çalışma alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir) 4.1. Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında Orman İzni alınacaktır. Bu alanlarda Orman izni alındıktan sonra söz konusu alanlarda çalışma yapılacaktır. Söz konusu proje alanı(çed Poligon-2) içersinde kalan 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık mera vasıflı alanında çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği mera arazisi için) tesis aşamasına geçilmeden önce Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 Sayılı Mera Kanunu gereği mera tahsis amacı değişikliği başvurusunda bulunulacaktır. 23 Ocak 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında hazırlanan Doğaya Yeniden Kazandırma Planı ekte verilmiştir.(bkz. Ek: 29) Söz konusu proje alanı içersinde kalan Tapulu Şahıs Arazilerinde çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği tapulu alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce taşınmaz sahipleri ile anlaşma yoluna gidilip bu alanlar kiralanacak ya da satın alınacaktır. 61

68 Tablo 24. Mevcut Durumda İşletilen İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Sahası İçin Geçmişte Alınmış İzin Alanı ve Kapasite Artışı Kapsamında Talep Edilen İzin Alanı Mevcut ÇED İzin Alanı(Geçmişte Kazanılmış Haklar) ÇED İzin Alanı (ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) 1683 Hektar ÇED İzin Alanı (ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) Kapasite Artışı ÇED İzin Alanı 1639,72 Hektar ÇED Poligon-1 ÇED Poligon Yılı ÇED Tarım Dışı Amaçla Kullanılması Uygun Görülen Alanlar 2001 Yılı ÇED Mera Vasıflarının Araştırılması Mera İse Tahsis Değişikliği Sonrası Tarım Dışı Kullanılacak Alanlar 2001 Yılı ÇED Tarım Dışı Amaçla Kullanılması Uygun Görülen Alanlar 2001 Yılı ÇED Mera Vasıflarının Araştırılması Mera İse Tahsis Değişikliği Sonrası Tarım Dışı Kullanılacak Alanlar ÇED Poligon-2 72,5 Hektar 2001 Yılı ÇED Tarım Dışı Amaçla Kullanılması Uygun Görülen Alanlar 639,3 Hektar 2001 Yılı ÇED Mera Vasıflarının Araştırılması Mera İse Tahsis Değişikliği Sonrası Tarım Dışı Kullanılacak Alanlar 125 Hektar 2001 Yılı ÇED Tarım Dışı Amaçla Kullanılması Uygun Görülen Alanlar 850,1 Hektar 2001 Yılı ÇED Mera Vasıflarının Araştırılması Mera İse Tahsis Değişikliği Sonrası Tarım Dışı Kullanılacak Alanlar Mera Vasıflı Arazi ÇED Poligon-2 46,9348 Hektar 469,348 Dekar m² 562,5603 Hektar 121,2195 Hektar 811,7148 Hektar 2,6213 Hektar Söz konusu proje için Mülga Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü nden alınan kurum görüşü ve tarihinde Ankara İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü nden alınan kurum görüşü ve ÇED Alanı(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) Tarımsal İzin Alanlarını gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 19) a) Tarım ve Hayvancılık a.1) Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü Ankara ilinin toplam yüzölçümü hektardır. Bunun %50 si ( ,75 ha) tarım alanı, % 12 si ( ha) orman ve fundalık, % 17 si ( ha) çayır-mera ve % 21 i ( ,25 ha) ise diğer araziler (tarım dışı arazi) olarak dağılım göstermektedir. Toplam ,75 hektarlık tarım arazisinin %15 i olan hektarlık kısmı alan sulanabilir durumda olup bunun hektarlık kısmında sulu tarım yapılmaktadır. Sulu tarım yapılan alan, tarım alanının % 7,3 nü oluşturmaktadır. 62

69 Bala İlçesi sınırları içersinde hektarlık kısımda sulu tarım, hektarlık kısımda kuru tarım ve hektarlık alanda ise karışık tarım yapılmaktadır. Ankara İlçelerine ait sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü aşağıdaki Tablo da verilmiştir. Tablo 25. Ankara İlçelerine Ait Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü İlçeler Sulu Tarım(Ha) Kuru Tarım(Ha) Karışık Tarım(Ha) Bala Akyurt Altındağ Ayaş Beypazarı Çamlıdere Çankaya Çubuk Elmadağ Etimesgut Evren Gölbaşı Güdül Haymana Kalecik Kazan Keçiören Kızılcahamam Mamak Nallıhan Polatlı Serefli Koçhisar Sincan Yenimahalle Toplam Kaynak: Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, TARLA Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü-CBS UA Bölümü, 2010 a.2) Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Bala ilçesinde yaşayan halkın yaklaşık %56 sının köylerde ikamet etmesi nedeniyle ilçe ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bala ilçesinde ağırlıklı olarak kuru tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Ankara ili buğday ekilişleri 2007 yılında ,0 hektar iken, 2008 yılında % 0,087 oranında artarak ,0 hektara ulaşmış, 2009 yılında ise ,0 hektara düşmüştür. Buğday üretimi ise 2007 yılında ,60 ton iken 2008 yılında % 40,82 artarak ,25 tona, 2009 yılında ise ha a ulaşmıştır. İlimizde ekilişi yapılan Sertifikalı Buğday çeşitleri: % 90 Bezostia ve % 10 da diğer çeşitlerden (Demir 2000, Gerek 79, Kate, Flamura vb.) oluşmaktadır. Bala ilçesindeki tarım ürünleri üretim miktarları, ekilen alan ve verim aşağıdaki tablolarda verilmiştir. 63

70 Tablo 26. Tarım Arazilerinin Genel Dağılımı Cinsi Yüzölçümü (ha) Oranlar (%) Tarla Arazisi ,6 70 Sebze Arazisi ,5 3 Meyvelik ,3 1 Bağ Arazisi 5.906,9 1 Nadas ,8 25 Toplam ,1 100 Tablo 27. Ankara İli Yıllar İtibariyle Önemli Tarla Ürünleri Ekiliş ve Verimleri Ürünler Buğday Arpa Ayçiçeği Fiğ (dane ) Nohut Ş. Pancarı K. Soğan Ekiliş (ha) , , , , , ,0 Üretim (ton) Ekiliş (ha) , , , , , ,7 Üretim (ton) Ekiliş (ha) , , , , , ,0 Üretim (ton) Ekiliş (ha) , , , , , ,5 Üretim (ton) Ekiliş (ha) , , , , , ,6 Üretim (ton) Ekiliş (ha) 8.905, ,5 Üretim , , , ,5 (ton) Ekiliş (ha) , , , ,0 Üretim , , (ton) Tablo 28. Bala İlçesi Tarla Ürünlerinin Ekilen, Hasat Edilen Alanı İle Üretim ve Verimi Grup Adı Ürün Adı Ekili Alan (hektar) Üretim (ton) Tahıllar Baklagiller Verim (kg/hektar) Buğday 69,338 87,934 1,268 Arpa 46,899 70,619 1,506 Tahıllar Toplamı 116, ,553 2,774 Nohut 1,000 1,000 1,000 Mercimek Baklagiller Toplamı 1,512 1,300 1,586 Endüstriyel Bitkiler Şekerpancarı ,596 36,155 Endüstriyel Bitkiler Toplamı ,596 36,155 Yağlı Tohumlar Ayçiçeği 2,464 1, Yağlı Tohumlar Toplamı 2,464 1, Toplam 120, ,703 41,024 64

71 Tablo 29. Bala İlçesi Meyve Ağaçları Sayısı ve Meyve Üretimi Grup Adı Ağaç Adı Toplam Meyve Meyve Üretim Veren Vermeyen (ton) Armut 3,900 2,400 1, Yumuşak Çekirdekliler Ayva Elma 4,600 3,500 1, Yumuşak Çekirdekliler Toplamı 9,040 6,270 2, Erik Kayısı 1,750 1, Taş Çekirdekliler Zerdali Kiraz 1, Şeftali Vişne 1,400 1, Taş Çekirdekliler Toplamı 6,100 4,000 2, Sert Kabuklular Ceviz Badem Sert Kabuklular Toplamı 1, Üzümsüller Dut Yaş Üzüm(Çekirdekli) Üzüm ve Üzümsüller Toplamı Toplam 16,920 10,975 5, Tablo 30. Bala İlçesi Sebze Üretimi Grup Adı Sebze Adı Üretim (ton) Marul (Göbekli) 5 Yaprağı Yenen Sebzeler Tere 4 Nane 2 Maydonoz 3 Yaprağı Yenen Sebzeler Toplamı 14 Baklagil Sebzeler Fasulye (Taze) 16 Baklagil Sebzeler Toplamı 16 Balkabağı 30 Kavun 1,050 Karpuz 525 Meyvesi Yenen Sebzeler Hıyar 40 Patlıcan 10 Domates 75 Biber (Dolmalık) 10 Biber (Sivri) 10 Meyvesi Yenen Sebzeler Toplamı 1,750 Soğansı, Yumruksu Soğan (Taze) 16 Soğansı, Yumruksu Sebzeler Toplamı 16 Toplam 1,796 a.3) Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları Ankara ilinde yıllar itibariyle hayvan varlığı ve Bala ilçesinde bulunan hayvan varlığı, et ve süt üretimini gösterir Tablolar aşağıda verilmiştir. 65

72 Tablo 31. Ankara İlinde Yıllar İtibariyle Hayvan Varlığı Sığır Manda Koyun Keçi(kıl Tiftik) Broiler Yumurta Tavuğu Hindi Arı Kovanı (eski + yeni) Kaynak: Ankara Valiliği, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2011 Tablo 32. Bala İlçesinde Hayvan Mevcudu Hayvan Cinsi Yetişkin Yavru Toplam Sığır (Kültür) Sığır (Melez) 3,346 1,180 4,526 Sığır (Yerli) 4,495 2,410 6,905 Koyun (Merinos) Koyun (Yerli) 90,825 13, ,635 Keçi (Kıl) 1, ,360 Keçi (Tiftik) 1, ,705 Manda Toplam 102,967 19, ,988 Tablo 33. Bala İlçesinde Et Üretimi (Ton) Hayvan Cinsi Yetişkin Yavru Toplam Keçi (Kıl) 1,5-1,5 Keçi (Tiftik) 5,1-5,1 Koyun (Yerli) 36,9 5,6 42,5 Sığır (Yerli) 58,2 27,5 85,7 Toplam 101,7 33,2 134,9 Tablo 34. Bala İlçesinde Sağılan Hayvan Sayısı ve Süt Üretimi Hayvan Cinsi Sağılan (Baş) Süt Üretimi (Ton) Keçi (Kıl) 1,231 51,71 Keçi (Tiftik) 106 3,09 Koyun (Yerli) 65,085 1, Manda 53 4,07 Sıgır (Kültür) 520 1, Sığır (Melez) 2,937 5, Sığır (Yerli) 3,612 2, Toplam 73,544 11, Tablo 35. Bala İlçesinde Kırkılan Hayvan Sayısı ve Yün Üretimi Hayvan Cinsi Kırkılan (Baş) Yün Üretimi (Ton) Keçi (Kıl) 1,775 0,1 Keçi (Tiftik) 1,705 3,1 Koyun (Yerli) 93, ,2 Toplam 97, ,4 Tablo 36. Bala İlçesinde Kümes Hayvanları Mevcudu Hayvan Cinsi Adet Et Tavuğu 58,000 Hindi 3,000 Kaz 1,000 Yumurta Tavuğu 4,000 Toplam 66,000 66

73 b) Orman Alanları b.1) Ağaç türleri ve miktarları veya kapladığı alan büyüklükleri Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi ile ilgili olarak Ankara Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ÇED İnceleme ve Değerlendirme formuna göre söz konusu proje alanının 124,02 hektarlık( m²) bölümü orman sayılan alanlar kapsamında kaldığı görülmektedir.(bkz. Ek: 18) Söz konusu proje alanının, geriye kalan kısmı ise orman sayılmayan alan kapsamında kalmaktadır. Söz konusu proje alanının, 124,02 hektarlık( m²) kısmında bulunan ağaç türleri; Meşe, Karaçam, Diğer Yapraklı Türler bulunmaktadır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince Orman İzni alınacaktır. b.2) Ocak yerinin işlendiği mescere haritası ve yorumu Proje alanının, 124,02 hektarlık( m²) bölümü orman sayılan alanlar kapsamında kaldığı görülmektedir.(bkz. Ek: 18) Söz konusu proje alanının, 124,02 hektarlık( m²) kısmında bulunan ağaç türleri; Meşe, Karaçam, Diğer Yapraklı Türler bulunmaktadır. b.3) Sahanın yangın görüp görmediği Faaliyet alanı yangın görmüş alanlardan değildir. 67

74 c) Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi ile ilgili olarak Ankara Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ÇED İnceleme ve Değerlendirme formuna göre söz konusu proje alanının 124,02 hektarlık( m²) bölümü orman sayılan alanlar kapsamında kaldığı görülmektedir.(bkz. Ek: 18) Söz konusu proje alanının, geriye kalan kısmı ise orman sayılmayan alan kapsamında kalmaktadır. Söz konusu proje alanının, 124,02 hektarlık( m²) kısmında bulunan ağaç türleri; Meşe, Karaçam, Diğer Yapraklı Türler bulunmaktadır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince Orman İzni alınacaktır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) Orman Kanunun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 16. Maddesi 2. fıkrasında yer alan; Rehabilitasyon Projeleri; madencilik faaliyetleri sonucunda oluşabilecek topoğrafik yapının madenin işletme projesine göre belirlenmesi sonrasında, rehabilite ile oluşturulabilecek yeni toprağrafyanın belirlenmesi, toprak ıslahı ve orman kurma esasları dikkate alınarak ormancılık bürosu mensuplarınca düzenlenir. İzin sahibince rehabilitasyon projesinin uygulanacağı taahhüt edilir. Hükmü kapsamınca Rehabilitasyon Projesi hazırlanacaktır. c.1) Proje sırasında kesilecek ağaçların tür ve sayıları, orman yangınları ve alınacak önlemler, Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. 68

75 Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi ile ilgili olarak Ankara Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ÇED İnceleme ve Değerlendirme formuna göre söz konusu proje alanının 124,02 hektarlık( m²) bölümü orman sayılan alanlar kapsamında kaldığı görülmektedir.(bkz. Ek: 18) Söz konusu proje alanının, geriye kalan kısmı ise orman sayılmayan alan kapsamında kalmaktadır. Söz konusu proje alanının, 124,02 hektarlık( m²) kısmında bulunan ağaç türleri; Meşe, Karaçam, Diğer Yapraklı Türler bulunmaktadır. İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince Orman İzni alınacaktır. Mevcut durumda kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Bu nedenle söz konusu proje için herhangi bir ağaç kesimi söz konusu değildir. Faaliyet alanında meydana gelebilecek herhangi bir yangına karşı ilk önce personel acil müdahaleyi yapacak ve en yakın itfaiyeye haber verilerek gerekli önlemler alınacak yangın mahallinde çalışan personel en kısa zamanda yangın yerinden uzaklaştırılacaktır. Yangına karşı ilk müdahalede kullanılmak üzere, yangın söndürme cihazları ve yangın söndürme seti (kazma, kürek, merdiven, yangın kovası gibi ) hazır bulundurulacaktır. Yangın söndürme setleri düzenli olarak kontrol edilecektir. İlk müdahalede kullanma suları kullanılacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek ve yapılacak görevler için çalışacak personel eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda yakın yerleşim yerleri ve yakın itfaiye teşkilatları haberdar edilecektir. Bu süreç içerisinde ilk müdahalede; çalışan personel yangın söndürme cihaz ve aletleri ve su tankeri ile ilk müdahalelerini yaparak yangının büyümesi engellenecektir. İtfaiyenin gelmesine müteakip yangın mahalli itfaiyeye bırakılacak, gerekli durumunda ise tesis personeli da yangınla mücadele edecektir. c.2) Elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, arazi kullanım kabiliyeti, Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs 69

76 Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Bu nedenle söz konusu proje için tarım alanlarının elden çıkarılması söz konusu değildir. c.3) Etkilenecek tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı Söz konusu proje alanında mevcut durumda faal olarak işletilen faaliyet sahibine ait hali hazırda bulunan Alçıtaşı ocağı bulunduğundan dolayı alanda etkilenecek bitki türleri bulunmamaktadır. c.4) Proje alanında kültür ve tabiat varlıkları durumu, Ankara İl Çevre Durum Raporuna (2011) göre kapasite artışı planlanan proje alanında herhangi bir kültür ve tabiat varlıkları bulunmamaktadır. c.5) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında sadece üretim yapılmayan bölümlerdeki hafriyat işlemleri (bitkisel toprağın sıyrılması), işletme aşamasında yapılacak patlatma sırasında ve üretim sırasında oluşacak etkiler söz konusudur. İşletme aşamasında oluşacak emisyonlar rapor içerisinde ilgili bölümlerde hesaplanmış ve sınır değerleri sağlaması için alınacak önlemler tanımlanmıştır. Söz konusu alanda işletme aşamasında yapılacak çalışmalar alan sınırları içerisinde gerçekleştirilecek ve belirtilen sınırlar dışında elden çıkarılacak veya mevcut kullanımında değişiklik yapılacak alan bulunmamaktadır Toprak Özellikleri a.) Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması Ankara İli topraklarının bünyeleri incelendiğinde, topraklarının % 67,1 i tınlı ve % 29,5 i killi tınlıdır. Bölgedeki kumlu topraklarının oranı % 2,4 ve killi topraklarının oranı ise % 1 dir. Toprakların reaksiyonlarına (ph) bakıldığında, Ankara ili topraklarının %13,8 i nötr ph, % 85,4 ünün hafif alkalidir. Yöre topraklarının organik madde durumlarına bakıldığında Ankara ili topraklarının % 29,1 i çok az, % 5,1 i az, % 16,4 ü 70

77 orta ancak topraklarının % 2,6 sı iyi durumdadır. Kireç içeriklerine göre Ankara ili topraklarının % 14,9 u kireçli ve % 78,7 si orta, fazla ve çok fazla topraklardır. Ankara ili topraklarının tuz kapsamları ise % 95,6 sı tuzsuz topraklardır. Yöre topraklarının % 3,8 i tuzludur (EYUBOĞLU, 1999). Ankara ilinin toplam yüzölçümü ha dır. Bunun %50 si ( ,75 ha) tarım alanı, % 12 si ( ha) orman ve fundalık, % 17 si ( ha) çayır-mera ve % 21 i ( ,25 ha) ise diğer araziler (tarım dışı arazi) olarak dağılım göstermektedir. Ankara İline ait toprak yapısını oluşturan büyük toprak grupları aşağıdaki Tablo da verilmiştir. Tablo 37. Ankara İli, Büyük Toprak Grupları(ha) Büyük Toprak Grupları Toplam(ha) Su, yerleşim, v.b Alüvyal Kahverengi Topraklar Kestanerengi Topraklar 934 Kırmızımsı Kahverengi Topraklar Hidromorfik Alüvyal Topraklar 5581 Kolüvyal Topraklar Regosoller 23 Kahverengi Orman Toprakları Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları Organik Topraklar 547 Kireçsiz Kahverengi Topraklar Genel Toplam Kaynak: Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, TARLA Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü-CBS UA Bölümü, 2010 Söz konusu proje alanı, ekte verilen 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritasına(Bkz. Ek: 10) göre F Kırmızımsı Kahverengi Topraklar ve K Kolüvyal Topraklar kapsamında kaldığı açıkça görülmektedir. Ayrıca şimdiki arazi kullanımının M mera ve K kuru tarım(nadaslı) olduğu görülmektedir. b.) Yamaç Stabilitesi Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı alanında heyelan, çığ, sel (taşkın), kaya düşmesi v.b afet riski gözlenmemiştir. Denge durumundaki yapıda, geometrik değişim sonucu kuvvetler sisteminin bozulması nedeniyle şev duraysızlığı ortaya çıkmaktadır. Ancak açık ocak işletme metodu ile işlev gören maden ocaklarında oluşturulan basamaklarda genelde duraylılık problemi olmaz. Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı kapsamında oluşturulacak basamak şevlerinin heyelan yapmaması ve uzun 71

78 süreli şev duraylılığı sağlanması hususları dikkate alınarak üretim basamakları oluşturulacaktır. Söz konusu projeyle ilgili olarak Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü nden alınan kurum görüşüne göre; 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının bulunduğu alanla ilgili olarak heyetimizce yapılan incelemede ruhsatlı alanlar içersinde afetzedeler için afet konutu yapılması amacı ile planlanan bir alan ve söz konusu alan içerisinde yapı ve faaliyet yapılmasını kısıtlayıcı Afete Maruz Bölge ve Yapıya Yasaklı Alan kararı bulunmamaktadır. Ayrıca sınırları belirlenmiş olan alanda gözlemsel olarak yapılan etüt sonucunda; açık işletmeden kaynaklı, yapay olarak gelişebilecek heyelan, kaya düşmesi vb. bir afet olayının meydana gelmesi söz konusu olabileceğinden bu alanlarda olası can ve mal kayıplarını önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin alınması uygun olacaktır. ÇED sınırları belirtilmiş olan alanda herhangi bir yapı inşaatının planlanması durumunda; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın tarih ve sayılı genelgesi esaslarına göre hazırlanacak imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüt raporunun ilgili kuruma onaylatılması gerekmektedir. İbaresi bulunmakta olup, söz konusu Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü nden alınan kurum görüşüne(bkz. Ek: 17) harfiyen uyulacaktır. Söz konusu projenin işletilmesi esnasında oluşturulacak üretim basamaklarının yüksekliği, basamak genişliği, basamakların şev açı değerleri bu konuda uzman mühendisler tarafından sahanın topoğrafik ve coğrafi yapısı, çalışacak iş makinelerinin maksimum kapasitede çalışabilme durumu, malzemenin cinsi, niteliğine ve basamakların uzun süreli şev duraylılığı sağlanması hususları dikkate alınarak projelendirilmiştir. c.) Erozyon Toprakların oluşumu yüzlerce hatta binlerce yılda mümkün olduğundan, üzerinde yaşanılan toprağın değerinin iyi bilinmesi gerekir. Doğal şartlarda topraklar bitki örtüsü altındadır. Yalnızca çok sıcak ve kuru çöller çıplaktır. Bitki örtüsü toprağın aşınarak gitmesini önler. Yağışla gelen suyun hemen tümü toprağa geçer. Fazlası derinlere sızarak yeraltı sularını, kaynakları besler. Böylece toprak-bitki-su arasında doğal bir denge kurulur. Fakat insanoğlunun dünyada görülmesi ve arazi kullanmada, toprakları yormada aşırıya kaçması doğal dengeyi bozmuştur. Otlaklar, ormanlar açılarak arazi tarıma 72

79 alınmıştır. Bir yandan da aşırı otlatmayla bitki örtüsü zayıflatılmıştır. Bu durum toprakların hızla aşınmasına yol açmıştır. Hızlı aşınımın sonu, toprağın sığlaşması, besin ve su tutma kapasitesinin azalması, verimsizleşmesidir. Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanında herhangi bir erozyon tehlikesi ile karşılaşılmamıştır. Alan gevşek bir yapıya sahip olmayıp, erozyon tehlikesi söz konusu değildir. d.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Ocakta üretime başlanmadan önce üretim yapılacak alan üzerinde bulunan ortalama 30 cm derinliğindeki bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve daha sonra kullanılmak üzere depolanacaktır. Ayrıca maksimum toz hesabının yapılabilmesi amacıyla üretimin gerçekleştirileceği alanının tamamında ortalama 30 cm bitkisel toprak bulunduğu varsayılarak hesaplama yapılmıştır. Buna göre üretim esnasında alandan sıyrılacak maksimum yıllık bitkisel toprak(hafriyat) miktarı ,4 ton olacaktır. Üretim öncesinde alan üzerinden sıyrılacak bitkisel toprak Bitkisel Toprak Depo Alanında depolanacak ve ileriki yıllarda ocak alanı terk edilirken sahanın rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Alçıtaşı ocağının işletilmesi sırasında bir miktar pasa malzemesi oluşacaktır. Projenin işletme aşamasında üretim esnasında % 10 civarında zaiyat(pasa malzeme) ortaya çıkacağı düşünülmektedir. Buna istinaden proje kapsamında yıllık ton/yıl( ,6 m³/yıl) alçıtaşı üretimi gerçekleştirilmesi planlandığından dolayı üretim sırasında oluşacak pasa malzeme(zaiyat) miktarı yaklaşık olarak ton/yıl( ,3 m³/yıl) olacaktır. İşletme aşamasında ortaya çıkacak zaiyat(pasa malzeme) Pasa Depo Alanında depolanacaktır. Pasa Depo Alanında depolanacak pasa malzeme maksimum 10 m yüksekliğinde istiflenecektir. Pasa Depo Alanında depolanacak zaiyat(pasa malzeme), ileriki yıllarda ocaklarda oluşacak boşlukların doldurulmasında, çevre topoğrafyaya uygun hale getirilmesinde kısacası sahanın genel rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprağın depolanması sırasında depo alanının eğiminin %5 in altında olması sağlanacak; depo alanı çevresi, yağışlar nedeniyle oluşacak su akıntılarının depo alanına girmesini önleyecek şekilde kanallarla çevrilecektir. Bitkisel toprağın depolanması sırasında çevre kirliliğine neden olabilecek durumlara karşı gerekli tedbirler alınarak depolama yapılacak olup, yüksek depolama yapılmayacak, Rüzgârın savurmaması için bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak depolanması yapılacaktır. 73

80 Depolama alanı etrafı herkes tarafından görülebilecek şekilde uygun araçlarla çevrelenecektir. Ayrıca depolama alanında depolanan malzemenin mevsimsel yağışlarla kaymasını engellemek amacıyla etrafına seddeleme yapılacaktır. Proje kapsamında dere yataklarına ya da mevsimsel yağışlara bağlı olarak akış gösteren derelere kesin suretle malzeme bırakılmayacak, hafriyat-pasa dökülmeyecek, akış rejimini etkileyecek faaliyetlerin yapılmayacak ve çalışmalar tamamlandıktan sonra ocak alanı topoğrafyaya uygun hale getirilecektir. İşletme süresince sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Jeolojik Özellikler a.) Bölge Jeolojisi Genel Jeoloji Söz konusu proje alanı ve yakın çevresinde yaşlıdan gence doğru; Orta Anadolu Granitoyidleri(Kog), Çaldağ Formasyonu(Tpç), Kuşkayatepe Kireçtaşı Olistolidi(Tpdk) Dizilitaşlar Formasyonu (Tpd), Şekilli Evaporit Üyesi (Tois), İncik Formasyonu (Toi), Kozaklı Kireçtaşı Üyesi (Tmük), Evciler Volkaniti(Tmev), İç Anadolu Grubu (Ti) ve Alüvyon(Qal) yüzeylenmektedir. Orta Anadolu Granitoyidleri(Kog): Geniş alanlarda yüzeylenen granit, granit porfir, granodiyorit, granodiyorit porfir, kuvarsdiyorit, kuvarsmonzonit, kuvarsmonzonit porfir, siyenit, mikrosiyenir türü kayaçlardan oluşan birim Orta Anadolu Granitoyidleri(Kog) olarak adlandırılmıştır. Renk, doku, yapı ve mineral bileşimi kayaç türüne bağlı olarak değişir(kara, 1997). Granitoyidlerde(özellikle Granodiyoridlerde) diffeansiyasyon neticesinde mafik minerallerin yoğunluğundan dolayı çökmesi ve bir araya toplanması çok yaygındır ve bu belirgin bir özelliktir(kara, 1997). Ayrıca içlerine aldıkları yabancı malzemeyi(anlklav) tam hazmedememeleri de Granitoyidlerin diğer bir belirgin özeliğidir(kara, 1997). Çaldağ Formasyonu(Tpç): Küreboğazı formasyonu üzerine gelen kesimlerde, sarı ve kül renkli, bol fosilli, ince-orta tabalı, kiltaşı, killi kireçtaşı, kumlu kireçtaşı ardalanması ile üstte doğru orta-kalın 74

81 tabakalanmalı, sarı ve beyaz renkli kireçtaşlarından oluşan birim Çaldağ Formasyonu(Tpç) olarak adlandırılmıştır(rigo de Righi ve Cortesini, 1959). Birim şelf ortamında çökelmiştir. Çaldağ formasyonu altındaki Küreboğazı Formasyonu ve üzerine gelen Dizilitaşlar Formasyonu ile geçişlidir. Kuşkayatepe Kireçtaşı Olistolidi(Tpdk): Dizilitaşlar Formasyonunu oluşturan birimlerde eş zamanlı olarak birim içine yerleşmiş kireçtaşı blokaları Kuşkayatepe Kireçtaşı Olistolidi olarak adlandırılır. Gri, gribeyaz renkli masif görünümlü, kumlu, gözenekli, erime boşluklu, bol alg ve mercanlı olan birim resifal kirçtaşı özelliğindedir. Bunlar Dizilitaşlar Formasyonu içine türbiditik akıntılarla taşınıp yerleşen Olistolitler şeklinde izlenir. Genelde 3-5 m boyutuna ulaşan blokların yığışımı şeklindedir. Dizilitaşlar Formasyonu (Tpd): Çakıltaşı, kumtaşı, şeyl, killi kireçtaşı, kırıntılı kireçtaşlarından meydana gelen birim, tabanda kırmızı ve alacalı renkte çakıltaşı ve resifal kireçtaşlarıyla başlamaktadır. Dizilitaşlar Formasyonu batıda regresif, doğuda türbiditik ortamlarda çökelmiş kayaçlar içermektedir. Birim batıda Üst Kretase yaşlı kayalar üzerine uyumsuz olarak gelmekte, Ankara ve doğusunda ise Üst Kretase yaşlı kayalar ile geçişlidir. Dizilitaşlar Formasyonunun yaşı Paleosen dir. Çevrede geniş alanlarda yüzeylenmektedir. Sekili Evaporit Üyesi (Tois): İncik Formasyonunun kırmızı-kahve, gri, açık yeşil, beyaz alaca renkli, orta kalın paralel katmanlı evaporit, çamurtaşı ve kumtaşı ardalanmasından oluşan kesimi Kara (1991) tarafından Sekili Evaporit üyesi olarak adlandırılmıştır. Birim genelde anhidrit ve jipsten oluşmakta olup tabanda kumtaşı, çamurtaşı üste doğru ise çamurtaşı ve marn ara bantları kapsar. Birimin yaşı stratigrafik konumuna göre Üst Eosen-Oligosen kabul edilmiştir. İncik Formasyonu (Toi): İncik Formasyonunun alt kesimleri, orta-iyi tutturulmuş, ince-orta-kalın paralel katmanlı kumtaşları ile ardalanmalı jips, anhidrit ve çamurtaşlarından oluşur. Jips beyaz renkli, tırnakla çizilebilen kimyasal tortul bir taştır. Alçıtaşı olarak da isimlendirilir. Ortaüst düzeyleri ise çamurtaşları ile ardışımlı ve üste doğru artan oranda çapraz katmanlı 75

82 çakıltaşı ve kumtaşlarından oluşur. Birimin yaşı stratigrafik konumuna göre Üst Eosen- Oligosen kabul edilmiştir. Kozaklı Kireçtaşı Üyesi (Tmük): Kızılırmak formasyonu içinde yatay konumlu bant ve mercekler şeklinde yüzeylenen, beyaz-bej renkli, masif, kırıntılı, boşluklu killi kireçtaşı düzeyleri Kozaklı Kireçtaşı Üyesi oalarak adlandırılmıştır. Kalınlık 1-5 metredir. Birim Pasquare (1968) nin Kışladağ Üyesi ile eşdeğer düşünülebilir. Evciler Volkaniti(Tmev): Alttan üste doğru, beyaz renkli tüfler, kırmızı-gri renkli curuflar ve lapilli taşları, olivin bazalt bileşimli lavlar ve en üst kesimlerinde levhamsı ayrışmalı lavlardan oluşan volkanikler Evciler Volkaniti(Tmev) olarak adlandırılmıştır. Bu birim harita birimi olarak Akyürek ve diğerleri(1982) tarafından tanımlanan Pliyosen yaşlı Bozdağ bazaltına eşdeğerdir. Evciler volkinitinde yapılan petroğrafik çalışmalarda kayaç intersertal dokuya sahip olup, başlıca plajiyoklaz, olivin ve piroksen minerallerinden oluşmaktadır. Bu minerallerin kayaçta hem fenokristal hemde mikrolit olarak yer aldığı görülmüştür. Kayaçta bulunan pilajiyoklaz ağırlıklı olarak mikrolitik boyutta olup, genellikte polisentetik ikizlenmeye sahiptir. Pilajiyoklaz minerallerinde alterasyon hemen hemen hiç gelişmemiştir. İç Anadolu Grubu (Ti): İç Anadolu da Neojen yaşlı karasal çökeller yer yer ayrıntılı çalışılmış ve haritalanmıştır. İç Anadolu bölgesindeki Orta Miyosen-Pliyosen yaşlı akarsu, yelpaze, göl v.b karasal fasiyesler bu haritalarda İç Anadolu Grubu adı altında toplanmıştır. Karasal koşullarda çökelen birimin, yamaç molozu ile temsil edilen kesimleri kırmızı renkli, tane desteksiz çakıltaşı, az kumtaşı ve bunların içinde bulunduğu çamurtaşlarından oluşur. Kanal fasiyeslerini oluşturan kesimleri kızıl, kahve renkli, çapraz katmanlı, çakıltaşı, kumtaşı ve çamurtaşı bant ve mercekleri şeklindedir. Birimin yaşı fosil içeriğinde göre Üst Miyosen-Pliyosen olarak belirlenmiştir. 76

83 Alüvyon(Qal): Çalışma alanında kuvaterner en genç oluşumlar olan alüvyonlarla temsil edilir. Güncel ve eski nehir ve dere yataklarında yüzeylenir. Bozumsu, kırmızımsı renkte toprak, silt ve kil karışımından oluşmaktadır. Tüm eski birimlerin malzemesini içeren alüvyonlar tutturulmamıştır. b.) Proje Alanı Jeolojisi Bu çalışma Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyleri sınırları içerisinde MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından üretim faaliyetlerinde bulunulan Alçıtaşı Ocağının kapasitesinin artırılması için yapılmıştır. Söz konusu proje alanı ekli haritada Tois simgesiyle gösterilen Şekilli Evaporit Üyesi, Tpd simgesiyle gösterilen Dizilitaşlar Formasyonu, Toi simgesiyle gösterilen İncik Formasyonu ve Ti simgesiyle gösterilen İç Anadolu birimleri içerisinde kalmaktadır. İncik Formasyonunun kırmızı-kahve, gri, açık yeşil, beyaz alaca renkli, orta kalın paralel katmanlı evaporit, çamurtaşı ve kumtaşı ardalanmasından oluşan kesimi Kara (1991) tarafından Sekili Evaporit üyesi olarak adlandırılmıştır. Birim genelde anhidrit ve jipsten oluşmakta olup tabanda kumtaşı, çamurtaşı üste doğru ise çamurtaşı ve marn ara bantları kapsar. Birimin yaşı stratigrafik konumuna göre Üst Eosen-Oligosen kabul edilmiştir. İncik Formasyonunun alt kesimleri, orta-iyi tutturulmuş, ince-orta-kalın paralel katmanlı kumtaşları ile ardalanmalı jips, anhidrit ve çamurtaşlarından oluşur. Jips beyaz renkli, tırnakla çizilebilen kimyasal tortul bir taştır. Alçıtaşı olarak da isimlendirilir. Ortaüst düzeyleri ise çamurtaşları ile ardışımlı ve üste doğru artan oranda çapraz katmanlı çakıltaşı ve kumtaşlarından oluşur. Birimin yaşı stratigrafik konumuna göre Üst Eosen- Oligosen kabul edilmiştir. Çakıltaşı, kumtaşı, şeyl, killi kireçtaşı, kırıntılı kireçtaşlarından meydana gelen birim, tabanda kırmızı ve alacalı renkte çakıltaşı ve resifal kireçtaşlarıyla başlamaktadır. Dizilitaşlar Formasyonu batıda regresif, doğuda türbiditik ortamlarda çökelmiş kayaçlar içermektedir. Birim batıda Üst Kretase yaşlı kayalar üzerine uyumsuz olarak gelmekte, Ankara ve doğusunda ise Üst Kretase yaşlı kayalar ile geçişlidir. Dizilitaşlar Formasyonunun yaşı Paleosen dir. Çevrede geniş alanlarda yüzeylenmektedir. İç Anadolu da Neojen yaşlı karasal çökeller yer yer ayrıntılı çalışılmış ve haritalanmıştır. İç Anadolu bölgesindeki Orta Miyosen-Pliyosen yaşlı akarsu, yelpaze, göl v.b karasal fasiyesler bu haritalarda İç Anadolu Grubu adı altında toplanmıştır. Karasal koşullarda çökelen birimin, yamaç molozu ile temsil edilen kesimleri kırmızı renkli, tane desteksiz çakıltaşı, az kumtaşı ve bunların içinde bulunduğu çamurtaşlarından oluşur. Kanal fasiyeslerini oluşturan kesimleri kızıl, kahve renkli, çapraz katmanlı, çakıltaşı, kumtaşı ve 77

84 çamurtaşı bant ve mercekleri şeklindedir. Birimin yaşı fosil içeriğinde göre Üst Miyosen- Pliyosen olarak belirlenmiştir. Söz konusu proje alanına ait jeolojik görünüm aşağıdaki şekilde verilmektedir. Ayrıca proje alanının ÇED Alanı ve mücavirini içine alacak şekilde detaylandırılarak hazırlanan 1/ Ölçekli Jeoloji Haritası ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 9) 78

85 AYDOĞAN KÖYÜ AŞIKOĞLU KÖYÜ ÇED POLİGON-1 ÜÇEM KÖYÜ BALA İLÇESİ ÇED POLİGON-2 Şekil 10. Proje Alanına Ait Jeolojik Harita 79

86 Şekil 11. Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafi Kesiti 80

87 c.) Cevherleşme İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı alanında yapılan jeolojik ve rezerv tespit çalışmalarında rezerv miktarı; ton olarak hesaplanmıştır. Proje alanında bulunan doğal kayacın birim hacim ağırlığı hesaplanmış ve 2,2 ton/m³ bulunmuştur. Alçıtaşı doğada bazı durumlarda bazen anhidrit (susuz kalsiyum sülfat) bazen de jips (% 21 kadar su taşıyan kalsiyum sülfat) minerali olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de alçı taşı çok yaygın olarak bulunmaktadır. Ancak ülkemiz ekonomik şartları, alçının, gelişmiş toplumlar içindeki kullanım seviyesine ulaşmamızı engellemektedir. Ülkemizde alçıtaşının yaygın olarak bulunduğu yöreler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablodan da görüleceği üzere Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Bahçekaradalak Köyü sınırları içersinde alçıtaşı cevherleşmesi iyi konumdadır. 81

88 Tablo 38. Alçıtaşı Cevherleşmesinin Bulunduğu Bölgeler Alçıtaşı Cevherleşmesinin Bulunduğu Cevherleşme Durumu Bölgeler Zayıf Orta İyi Ankara-Bala * Aşıkoğlu ve Bahçekaradalak Köyü Ankara-Bala * Sırapınar ve Çiğdemli Köyü Ankara-Polatlı * Sazılar Köyü Ankara-Sereflikoçhisar Büyük Kışla ve Kurutlutepe Köyü Ankara-Ayaş-Beypazarı * Adana-Salbaş Köyü * Amasya-Vezirköprü * Adatepe.ve Akören Köyü Aydın-Yazıkent * Karaahmetler Köyü Bolu * Bakacak köyü Balıkesir-Susurluk * Bursa-Gemlik * Adliye ve Hamidiye Köyü Çankırı * Çorum * Çukurköy Çorum-Bayat * Emirhalil, Üçdam ve Tuğlu Köyü Denizli-Sarayköy * Yeşilyurt Mahallesi Denizli-Buldan * Derbent ve Alacaoğlu Köyü Denizli-Güney * Denizli-Honaz-Kızılyer * Erzurum-Aşkale * Eskişehir-Sivrihisar * Biçer Köyü Hatay-Arsuz * Kırıkkale-Delice * Akboğaz ve Kuzucak Köyü Kırıkkale-Delice * Tavaözü Köyü Kırıkkale-Keskin * Halitli Köyü Kütahya-Gediz * Akçaalan, Yayla ve Gökler Köyü Karabük-Ovacık * Pürçükören Köyü Mersin-Tarsus * Dadalı, Karayayla ve Tepeçaylak Köyü Niğde-Ulukışla * Emirler ve Darboğaz Köyü Sivas-Ulaş * Siirt-Kurtalan * d.) Depremsellik Faaliyet alanı ve yakın çevresi tarih ve 96/8109 sayılı kararı ile belirlenen Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası nda II. Derece Deprem Bölgesi içerisinde kalmaktadır. Bu bölgeler için Etkin Yer İvmesi Katsayısı; Ao > 0,30 olarak verilmektedir. Bölgede yapılacak 82

89 her türlü inşaat çalışmasında, 2007 Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış olan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik esaslarına uyulması gerekmektedir. Afet ve Acil durum Yönetimi Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı Resmi sitesinden alınan bilgilere göre 1900 yılından 2013 yılına kadar inceleme alanı ve Ankara Bala İlçesi alanında meydana gelen, büyüklüğü 4 ve üzeri olan depremlerin dağılımı aşağıdaki şekil ve tabloda verilmiştir. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı alanında heyelan, çığ, sel (taşkın), kaya düşmesi v.b afet riski gözlenmemiştir. Ankara İline Ait Deprem Haritası Ek: 9 da verilmiştir. 83

90 Tablo 39. Ankara İli Bala İlçesinde Günümüze Kadar Meydana Gelmiş Depremler Tarih Saat (GMT) Enlem Boylam Büyüklük Yer :54: ANKARA BALA 22:39: ANKARA BALA 07:39: ANKARA BALA 16:18: ANKARA BALA 21:45: ANKARA BALA 15:18: ANKARA BALA 15:23: ANKARA BALA 23:41: ANKARA BALA 00:45: ANKARA BALA 13:22: ANKARA BALA 09:09: ANKARA BALA 00:15: ANKARA BALA 09:48: ANKARA BALA 10:10: ANKARA BALA :47: ANKARA BALA :47: ANKARA BALA :56: ANKARA BALA :16: ANKARA BALA :26: ANKARA BALA :15: ANKARA BALA :02: KIRIKKALE BAHSILI :33: ANKARA BALA :09: ANKARA BALA :36: ANKARA BALA :32: ANKARA BALA 84

91 PROJE ALANI PROJE ALANI Şekil 12. Ankara İli, Bala İlçesi nde 1900 Yılından Günümüze Kadar Meydana Gelen ve Büyüklüğü 4 den Büyük Depremlerin Dağılımı 85

92 Şekil 13. Ankara İli ve Çevresindeki Diri Faylar (Diri Fay Haritası MTA, Şaroğlu vd 1992) e.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı alanında heyelan, çığ, sel (taşkın), kaya düşmesi v.b afet riski gözlenmemiştir. Denge durumundaki yapıda, geometrik değişim sonucu kuvvetler sisteminin bozulması nedeniyle şev duraysızlığı ortaya çıkmaktadır. Ancak açık ocak işletme metodu ile işlev gören maden ocaklarında oluşturulan basamaklarda genelde duraylılık problemi olmaz. Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı kapsamında oluşturulacak basamak şevlerinin heyelan yapmaması ve uzun süreli şev duraylılığı sağlanması hususları dikkate alınarak üretim basamakları oluşturulacaktır. Söz konusu projenin işletilmesi esnasında oluşturulacak üretim basamaklarının yüksekliği, basamak genişliği, basamakların şev açı değerleri bu konuda uzman mühendisler tarafından 86

93 sahanın topoğrafik ve coğrafi yapısı, çalışacak iş makinelerinin maksimum kapasitede çalışabilme durumu, malzemenin cinsi, niteliğine ve basamakların uzun süreli şev duraylılığı sağlanması hususları dikkate alınarak projelendirilmiştir Hidrojeolojik Özellikler a.) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikleri Ankara ilinin yeraltı suyu potansiyeli yaklaşık 200 milyon m 3 civarındadır(dsi). Bu potansiyelin büyük bir bölümü (% 75 i) Ankara ovası, Kazan-Mürted ovası, Polatlı güneyi ve Sereflikoçhisar-Peçenek havzasında yer almaktadır. Yeraltısuyu potansiyeli yönünden verimli diğer havzalar ise Kirmir havzası (Kızılcahamam-Beypazarı arası), Nallıhan Havzası ve Çubuk ovasıdır. Proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı çevresinde Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi geçmekte olup, bu derelerin şevleri üzerinden itibaren 15 metre sağ ve 15 metre sol sahil olmak üzere koruma bandı bırakılacaktır. Ve üzerlerine kesin suretle sabit tesis kurulmayacaktır. Proje sahası içerisinde genel topoğrafik özelliklere bağlı olarak gelişmiş olan dereler mevsimsel akış karakterlidir. Dere yatakları için doğal yatağı ve akışı bozacak herhangi bir faaliyet öngörülmemektedir. Dere yataklarına kesinlikle pasa v.b malzemeler atılmayacak ve dere yataklarının akış yönleri değiştirilmeyecektir. Ulaşım yollarının dere geçişlerine taşkın debisini geçirebilecek boyutlarda, gerekli önlemler alınacaktır. b.)yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri Söz konusu proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Proje sahası ve civarın yaygın ve zengin akifer alanlar dışında bulunmaktadır. İnceleme alanı ve yakın çevresinde gözlenen neojen yaşlı killi, marnlı ve jipsli serileri genel anlamda, ekonomik olarak yer altı suyu bulunduran akifer özelliği taşıyan birimler değildir. Bölgesel olarak kum, çakıl, kil ve silt karışımlarından oluşan kuvaterner yaşlı alüvyon birimler bölgede akifer özelliği taşıyabilecek tek birim olarak gözlenmiştir. İnceleme alanı ve yakın çevresinde geniş ve kalın yayılımları izlenmemektedir. 87

94 c.) Yeraltı ve termal su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri(su seviyeleri, miktarları, emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan kullanımı) Bölgedeki yeraltı sularının beslenimi, yağışlarla, yüzeysel akışlarla, yeraltı sularının boşalımı ise kaynaklar ve kuyularla olmaktadır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde termal ve jeotermal su kaynakları mevcut değildir. Proje kapsamında MADİNSAN MADENCİLİK A.Ş tarafından yeraltı suyuna potansiyelinin araştırılması ve teminine yönelik olarak Ekim 2011 tarihinde Yeraltı suyu Araştırma ve Hidrojeolojik Etüt Raporu hazırlatılmıştır. Yeraltı suyu Araştırma ve Hidrojeolojik Etüt Raporu özetle; Bölgenin yeraltı su seviyesi yönünden tek önemli formasyonu alüvyon birimlerdir. Kalınlıkları ve yayılımları çok azdır. Dere kenarlarında dar ve ince şeritler halinde bulunur. Düzensiz rejimli, çok az su taşıyan dereler tarafından beslenir. Fiziki hacimlerinin çok az oluşu ekonomik olarak yeraltı suyu depolama ve verme özelliklerini kısıtlamıştır. Çok az miktarda su verirler. Tesislere çok yakın bir noktada, Aşıkoğlu köyü içinden gelen dereye 45 m. mesafede alüvyon kalınlığını ve su verimini belirlemek amacıyla tarihinde açılan araştırma amaçlı su sondaj kuyusunun değerleri şöyledir. Derinlik Litoloji 0-18 m. Siltli kum-kil (0-8 m. Alüvyon, 8-18 m. Neojen m. Kil, az silt ve kumlu m. Jips ara bantlı kiltaşı Statik Seviye 6,50 m. Verim 0,060 L/s Bu kuyu değerlerinden de görüldüğü gibi Alüvyonlar fazla miktarda su vermemektedir. Proje kapsamında daha önce yapılan çalışmalar ve mevcut durum değerlendirildiğinde, proje sahası ve civarı yaygın ve zengin akifer alanlar dışında bulunmaktadır. İnceleme alanı ve yakın çevresinde gözlenen neojen yaşlı killi, marnlı ve jipsli serileri genel anlamda, ekonomik olarak yer altı suyu bulunduran akifer özelliği taşıyan birimler değildir. 88

95 d.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrojeolojik etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı çevresinde Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi geçmekte olup, bu derelerin şevleri üzerinden itibaren 15 metre sağ ve 15 metre sol sahil olmak üzere koruma bandı bırakılacaktır. Ve üzerlerine kesin suretle sabit tesis kurulmayacaktır. Projenin işletilmesi süresince; 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Yersularının Kirlenmeye Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği tarih ve sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık Genelgesi ve ilgili diğer mevzuatların ilgili hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Faaliyet kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli önlemler faaliyet sahibi tarafından alınacaktır Hidrolojik Özellikler a.) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikler Ankara İlindeki önemli su kaynakları başlıcaları olarak Kızılırmak nehri havzasının büyük bir bölümü ve Delice, Acıçay, Devres çayı gibi büyük kolları, Sakarya havzasının bir bölümü ve Kirmir çayı, Ankara çayı gibi büyük kolları, Batı Karadeniz havzasının bir bölümü, Konya kapalı havzasının bir bölümü ve Büyük Melen, Küçük Melen, Gerede çayı gibi büyük kolları söylenebilir. Gerek akarsular ve gerek kolları üzerine kurulan barajlar aracılığıyla içme suyu, kullanma suyu, sulama suyu, taşkın koruma ve enerji amaçlı kullanımlardan yararlanılır. Ankara İlindeki akarsuların rejimleri ulaşım, taşımacılık ve su sporları yapmaya uygun değildir. Ankara 89

96 İlindeki en önemli akarsular; Kızılırmak nehri ve kolları Terme çayı, Balaban çayı, Sakarya nehri ve kolları Aladağ çayı, Nalderesi, Girmir çayı ve Ankara çayı ve Peçeneközü çayı dır. Ankara İlindeki başlıca akarsuların ortalama debileri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 40. Ankara İli Sınırları İçersinde Bulunan Başlıca Akarsular ve Debileri Akarsu Adı Debisi(hm³/yıl) Sakarya Nehri Kızılırmak Nehri Peçeneközü Çayı 30 Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmektedir. b.) Projenin göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlara göre konumu Tuz Gölü; Şereflikoçhisar ilçesinin 10 km batısındadır. Göl sularının tuzluluğu nedeniyle içme, kullanma ve sulama suyu olarak yararlanılamamaktadır. Türkiye nin tuz ihtiyacı nın yarısından fazlası Tuz Gölü bölgesindeki üç tuzla (Kaldırım, Kayacık ve Yavşan tuzlaları) ve ikincil tuz endüstrisi ile gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Aklim Sodyum Sülfat tesisleri de alanda bulunmaktadır. Kapalı bir havzada yer alan göl, jeolojik olarak tektonik kökenlidir. Büyüklüğüne karşın ülkemizin en sığ göllerinden biridir. Türkiye'nin en az yağış alan yeri olduğu için akarsu bakımından çok fakirdir. Aşırı buharlaşmanın da etkisiyle gölün tamamına yakını kurur. Kuruyan bölgelerde 30 cm yi bulan tuz tabakaları oluşur. Sadece ülkemizin değil dünyanın da en tuzlu göllerinden biridir. Suyun yoğunluğu 1,25 gr/cm³ dür. Tuz oranı ise %32,4 tür. Türkiye nin tuz ihtiyacının büyük bir bölümü buradan karşılanır. Mogan Gölü; Mogan Gölü Ankara nın 17 km güneyindedir. Normal su kotu 972 m, normal su kotunda göl alanı 6,35 km², göl çevresi uzunluğu 14 km, göl uzunluğu 5,5 km, göl ortalama derinliği 3-5 m ve normal su seviyesinde göl hacmi 13,34 milyon m³ tür. Kirlilik nedeniyle içme, kullanma ve sulama suyu olarak yararlanılamamaktadır. Gölün kuzey yarısı günübirlik tesislerle çevrilidir. Ticari balıkçılığın yasak olduğu gölde, kuş gözlemciliği, sportif balıkçılık, kürekçilik, yelkencilik ve doğa fotoğrafçılığı gibi faaliyetler yapılır. Göl kıyıları özellikle hafta sonlarında yoğun olarak piknik amaçlı kullanılmaktadır. Mogan Gölü Ankara nın 20 km güneyinde yer alan sığ bir göldür. Göl, yazları genellikle kuruyan küçük dereler ile beslenmekte, göl suyu kuzeydoğusundaki regülatör kontrolünde Eymir Gölüne akmaktadır. 90

97 Mogan Gölü yer altı suyu beslemesi oldukça düşük olup, su girdisi düzensiz rejimli yazları genelde kuruyan dereler vasıtasıyla olmaktadır. Bu derelerin en önemlileri havzanın doğukuzey-batı kesimlerinde yer alan Sukesen, Başpınar, Gölova, Yavrucak, Çolakpınar, Tatlım, Kaldırım ve Gölcük dereleridir. Gölün güneyindeki yaklaşık 750 hektarlık bir bataklık ve ıslak çayırlık alanlar birçok farklı hayvana, özellikle de kuş türlerine yaşama ortamı sağlamaktadır. Mogan Gölü, özel çevre koruma alanı statüsünde olup (1990 dan beri) son yıllarda gölün rehabilitasyonu ve korunması için birçok çalışma yapılmaktadır. Eymir Gölü; Ankara nın 15 km güneyindedir. Tamamı ODTÜ arazisi içerisinde yer almaktadır. Normal su kotu 968,5 m, normal su kotunda göl alanı 1,25 km², göl çevresi uzunluğu 9 km, göl uzunluğu 4,2 km, göl ortalama derinliği 6-10 m, ve normal su seviyesinde göl hacmi 3,88 milyon m³. Mogan Gölü suyu kuzeydoğusundaki regülatör kontrolünde Eymir Gölüne akmaktadır. Ankara İl sınırları içinde kalan göller, yüzey alanları ve proje alanına olan uzaklıkları ise aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 41. Ankara İli Bulunan Doğal Göller ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları Göl Adı Yüzölçü mü (km²) İl İçersinde Kalan Kısmının Yüzölçümü (km²) En Derin Noktası (m) Denizden Yüksekliği (m) Özellikleri Proje Alanına Uzaklığı (km) Proje Alanına Göre Yönü Tuz Gölü , Tuzlu 46 Güney Mogan Gölü 5, Amatör balıkçılık, turistik, su sporu, kürek Eymir Gölü 1, Amatör balıkçılık, turistik, su sporu, kürek 32 Kuzey 34 Kuzey Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi geçmektedir. c.) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı(içme kullanma, sulama suyu, su ürünleri ihtisali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar) Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmektedir. Bu derelerin içme, kullanma, sulama, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi ve diğer amaçlarla kullanımı söz konusu değildir. 91

98 d.) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi yan dereler geçmektedir. Bu derelerin içme, kullanma, sulama, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi ve diğer amaçlarla kullanımı söz konusu değildir. Proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmekte olup, bu derelerin şevleri üzerinden itibaren 15 metre sağ ve 15 metre sol sahil olmak üzere koruma bandı bırakılacak, üzerlerine kesin suretle sabit tesis kurulmayacak, dere yataklarının doğal halleri korunacak, dere yataklarına kesin suretle pasa, hafriyat, katı, sıvı, vb. malzeme atılmayacak, doğal kesitleri daraltılmayacak, dere yataklarının akış yönleri ve rejimlerine müdahale edilmeyecek, olası taşkın riskine karşı işletme sahibi tarafından gerekli tedbirler alınacaktır. Projenin işletilmesi süresince; 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Yersularının Kirlenmeye Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği tarih ve sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık Genelgesi ve ilgili diğer mevzuatların ilgili hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Faaliyet kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli önlemler faaliyet sahibi tarafından alınacaktır. 92

99 4.6. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler a.) Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve iklimsel özellikler 1) Bölgenin Genel İklim Şartları Ankara nın büyük bölümünde karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. İç Anadolu dan görülen Karasal iklimin etkisi ile ilin orta ve güneyinde bozkırlar, Karadeniz iklimi etkisi ile de kuzeyde ormanlar yaygındır. İlin kuzeybatısında bulunan Nallıhan civarında iklim koşulları kısmen Karadeniz ikliminin geçiş özelliklerini gösterir. İlin kuzey kesimleri Karadeniz iklimi etkisindeyken diğer yerlerde karasal iklim hüküm sürer. Güney ve güneydoğuya gidildikçe günlük ve yıllık sıcaklık farkları artarken yağış miktarı da azalır. Kuzeyde Kızılcahamam ve Çamlıdere ilçeleri Karadeniz ikliminin etkisi altındadır. En sıcak aylar Temmuz ve Ağustos en soğuk ay ise Ocak ayıdır. İlde kışın sis etkili olup hayatı olumsuz etkiler. Bölgeye düşen yağış miktarları kuzey ve güney kesimlerde farklılık gösterir. Kuzeyde Kızılcahamam ve Nallıhan Karadeniz yağış özelliğini, güneyde ise İç Anadolu karakterini taşır. Meteorolojik özelliklerin değerlendirilmesinde Ankara Meteoroloji İstasyonu verileri kullanılmıştır. Bu istasyona ait 42 yıllık meteorolojik bülten ( ) ÇED Raporu ekinde verilmiştir (Bkz. Ek: 24) İstasyonun Adı : Ankara Rasat süresi : 42 Yıllık Yükseklik(H) : 891 m Enlem : 39 derece Boylam : 32 derece 2) Basınç Dağılımı Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 913,2 hpa dır. Maksimum basınç 935,1 hpa, minimum basınç 887,9 hpa olarak ölçülmüştür. Tablo 42. Basınç Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 93

100 Grafik 1. Basınç Değerleri Grafiği 3) Sıcaklık Dağlımı Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 12 ºC, maksimum sıcaklıkların ortalaması yıllık 17,8 ºC, minimum sıcaklıkların ortalaması yıllık 6,5 ºC dür. Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum sıcaklık 30 Temmuz 2000 tarihinde 40,8 ºC, olarak ölçülmüştür. Minimum sıcaklık ise 22 Şubat 1985 tarihinde -21,5 ºC olarak ölçülmüştür. Tablo 43. Sıcaklık Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C) Minimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C) Maksimum Sıcaklık Günü Maksimum Sıcaklık Yılı Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık Günü Minimum Sıcaklık Yılı Minimum Sıcaklık ( C) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 94

101 Grafik 2. Sıcaklık Değerleri Grafiği 4) Yağış Dağılımı Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama toplam yağış miktarı 401 mm dir. Günlük maksimum yağış miktarı 88,9 mm dir. Tablo 44. Yağış Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 95

102 Grafik 3. Yağış Değerleri Grafiği 5) Nem Dağılımı Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama nispi nem %60,8 ve minimum nem %4 dür. Tablo 45. Nem Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Ortalama Nem (%) Minimum Nem (%) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 96

103 Grafik 4. Nem Değerleri Grafiği 6) Buharlaşma Durumu Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre toplam açık yüzey buharlaşması 1166,6 mm dir. Günlük maksimum açık yüzey buharlaşması 18,0 mm ile Haziran ve Ağustos aylarındadır. Tablo 46. Buharlaşma Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 97

104 Grafik 5. Buharlaşma Değerleri Grafiği 7) Sayılı Günler Dağılımı: Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama kar yağışlı günler sayısı 30,6, yıllık ortalama kar örtülü günler sayısı 22,6 dir. Maksimum kar kalınlığı 30 cm dir. Yıllık ortalama sisli günler sayısı 9,4 dir. Yıllık ortalama kırağılı günler sayısı 31,2 dir. Yıllık ortalama orajlı günler sayısı 28,0 dur. Yıllık ortalama dolulu günler sayısı 3,8 dir. Tablo 47. Sayılı Günler Değerleri Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Sisli Günler Sayısı Ortalaması Dolulu Günler Sayısı Ortalaması Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Maksimum Kar Kalınlığı (cm) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri 98

105 Grafik 6. Sayılı Günler Değerleri Grafiği Grafik 7. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği 99

106 9) Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgâr Yönü Dağılımı Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre Rüzgârın esme sayıları toplamı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 48. Yönlere Göre Rüzgârın Esme Sayıları Toplamı Rüzgâr Yönü Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri Grafik 8. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı 100

107 Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1. Derecede hakim Rüzgâr yönü NE (Kuzeydoğu), 2. Derecede hakim Rüzgâr yönü ENE (Doğukuzeydoğuı), 3. Derecede hakim Rüzgâr yönü WSW (Batıgüneybatı) dır. Tablo 49. Yönlerine Göre Rüzgârın Göre Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı Esme Sayıları Toplamı Esme Sayıları Esme Sayıları Toplamı Esme Sayıları Rüzgâr Yönü (İlkbahar) Toplamı (Yaz) (Sonbahar) Toplamı (Kış) N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara 101

108 Grafik 9. Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 10.Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 11.Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgâr Diyagramı Grafik 12. Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgâr Diyagramı 102

109 Grafik 13. Esme Sayılarına Göre Ocak Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 14. Esme Sayılarına Göre Şubat Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 15. Esme Sayılarına Göre Mart Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 16. Esme Sayılarına Göre Nisan Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 17. Esme Sayılarına Göre Mayıs Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 18. Esme Sayılarına Göre Haziran Ayı Rüzgâr Diyagramı 103

110 Grafik 19. Esme Sayılarına Göre Temmuz Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 20. Esme Sayılarına Göre Ağustos Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 21. Esme Sayılarına Göre Eylül Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 22. Esme Sayılarına Göre Ekim Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 23. Esme Sayılarına Göre Kasım Ayı Rüzgâr Diyagramı Grafik 24. Esme Sayılarına Göre Aralık Ayı Rüzgâr Diyagramı 104

111 Yönlere Göre Rüzgâr Hızı; Tablo 50. Yönlerine Göre Ortalama Rüzgâr Hızı Rüzgâr Yönü Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri Grafik 25. Ortalama Rüzgâr Hızına Göre Yıllık Rüzgâr Diyagramı 105

112 Tablo 51. Ankara Meteoroloji İstasyonu Uzun Yıllar Kış Ayları Hızlarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Tablosu( ) Aylar N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Aralık Ocak Şubat Ortalama Kuvvetli Rüzgârlı ve Fırtınalı Günler Dağılımı; Ankara Meteoroloji İstasyonu kayıtlarına göre yıllık ortalama fırtınalı gün sayısı 2,7 dir. Yıllık ortalama kuvvetli Rüzgârlı gün sayısı 43 dür. Tablo 52. Kuvvetli Rüzgârlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri Grafik 26. Kuvvetli Rüzgârlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Diyagramı Ortalama Rüzgâr Hızı; Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama Rüzgâr hızı 2,1 m/sn dir. 106

113 Tablo 53. Ortalama Rüzgâr Hızı Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Ortalama Rüzgâr Hızı (m/sn) Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri Grafik 27. Ortalama Rüzgâr Hızı Grafiği Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü; Ankara Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum Rüzgâr hızının yönü N (Kuzey) olup, hızı ise 29,2 m/sn dir. Tablo 54. Maksimum Rüzgâr Hızı ve Yönü Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık YILLIK Maksimum Rüzgâr Hızı (m/sn) Yönü SSE SSE N SE SSE WSW SE WNW SW SW SW SSW N Kaynak: D.M.İ. Genel Müdürlüğü Ankara Meteoroloji İstasyonu Verileri Grafik 28. Maksimum Rüzgâr Hızı Grafiği 107

114 Grafik Yılı Esme Sayıları Dağılımı Grafik Yıllık Verilere Göre Esme Sayıları Dağılımı 108

115 10) Meteorolojik Verilerin Güncelleştirilmiş ve Uzun Yıllar Değerleri Olarak Rapora Konulması (Ankara Meteoroloji İstasyonu, bülteni) Projede kullanılan meteorolojik veriler, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara Meteoroloji İstasyonu Bülteninden alınmıştır. (Bkz. Ek: 24) 11-) Meteorolojik Parametrelerin Dağılımlarının Tablo, Grafik ve Yazılı Anlatım Olarak Verilmesi Ankara İl ine ait meteorolojik parametrelerin dağılımları tablo, grafik ve yazılı olarak yukarıda ayrıntılı olarak verilmiştir. 12-) Olağanüstü Meteorolojik Olaylar(FEVK) Bilgileri İle Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri Bilgileri ve Yağış Şiddet Süre- Tekerrür Eğrilerinin Eklenmesi. Yapılanma ve Tahliye Kanallarının, Diğer Meteorolojik Olaylar Dahil Olmak Üzere Özellikle(Madde 12) Bilgileri Göz Önüne Alınarak Planlanması 109

116 Tablo 55. Ankara İline Ait Uzun Yıllar FEVK Hadiseleri 110

117 Tablo 56. Ankara İline Ait Standart Zamanlarda Ölçülen En Yüksek Yağış Miktarı 111

118 Grafik 4. Ankara Meteoroloji İstasyonu Yağış Şiddet Süre Tekerrür Grafiği 112

119 13-) Bakanlıkça Yayınlanan Yönetmeliklere Göre Hava Kalitesi Modelleme Çalışması Yapılması Halinde, Adı Geçen İstasyona Ait Yılları Temsil Edebilen, Son On Yıl İçersindeki, En Yeni Saatlik Verilerinin Esas Alınması. Bölgede Başka Emisyon Oluşturan Kuruluş Ya da Kuruluşların Olması Halinde, Mevcut Kirlilik Yükü Dikkate Alınarak Kümülatif Etkinin Değerlendirilmesi Modelleme de kullanılacak meteorolojik veri setini hazırlamak amacı ile hakim Rüzgâr yönleri karşılaştırılmıştır. Son 10 yılın verilerinden uzun yıllar verilerini temsil eden yıl modellemede baz alınmıştır. Grafik 29. ve 30. den de görüldüğü gibi 2005 yılı verileri uzun yıllar verilerini temsil etmektedir. Bu nedenle modelleme programına girdi sağlayan meteorolojik veri seti 2005 yılına ait saatlik veriler ile hazırlanmıştır. (Bkz. Ek: 23) 14-) Modelleme Çalışması Yapılmışsa, Kısa Özetinin, Meteorolojik Raporun Sonuna Eklenmesi Alçıtaşı ocağı üretim faaliyetlerinden kaynaklanacak toz emisyonu modelleme çalışmasında kullanılan bilgisayar programı, ISCST3 (Industrial Source Complex Dispersion Short Term Model) adı verilen, Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Kurumu (United States Environmental Protection Agency-USEPA) tarafından geliştirilmiş olan ve uluslar arası geçerliliği bulunan bir programdır. Yapılan modelleme sonuçlarının Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2 de verilen sınır değerler ile karşılaştırılması aşağıda sunulmuştur. Tablo 57. Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler İle Karşılaştırılması En Yakın Yerleşim [μg/m³] (Havada Asılı Toz) Sınır değer [μg/m³] Aşıkoğlu Köyü Aşıkoğlu Köyü Senaryo A Senaryo B KVS UVS KVS UVS KVS UVS ,60 2,75 58,61 4,79 En Yakın Yerleşim [mg/m²gün] (Çöken Toz) Sınır değer [mg/m²gün] Aşıkoğlu Köyü Aşıkoğlu Köyü Senaryo A Senaryo B KVS KVS KVS ,97 238,82 Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü gibi havada asılı toz ve çöken toz değerlerinin 2013 yılı sınır değerlerini tüm senaryolarda sağladığı görülmektedir.(bkz. Ek: 23) 113

120 b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler sırasında yerel ve bölgesel iklimde oluşabilecek meteorolojik ve iklimsel etkiler ile alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Proje kapsamında yapılanma ve tahliye kanalları Olağanüstü Meteorolojik Olaylar (FEVK), Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri (mm) ve Ankara Meteoroloji İstasyonu Yağış Şiddet-Süre-Tekerrür Eğrileri ve diğer meteorolojik olaylar göz önüne alınarak planlanacaktır Flora-Fauna a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu Köyü sınırlarında işletilen Alçıtaşı ocağı sahasının flora ve faunasını tespit edebilmek amacıyla Mart 2013 tarihinde Uzman Biyolog Hülya (AKGÜL) ÖZDEŞ tarafından arazi çalışmaları geçekleştirilmiştir. Ayrıca geçmiş dönemlerde muhtelif zamanlarda tarafımızdan bölgedeki taş ocakları başka projeler kapsamında değişik vejetasyon dönemlerinde incelenmiştir. Proje sahası ve yakın çevresinde düzlük bölümlerde tarımsal faaliyetler gerçekleştirilmiş olup, bu bölümlerde doğal bitki örtüsü ortadan kalkmıştır. Sırtlara doğru tarım yapılmayan bölümlerde ise step vejetasyonu gözlemlenmektedir. Tarımsal faaliyetler sonucu ve bölgede eski yıllardan bu yana taş ocağı işletmeciliği yapılmak suretiyle mevcutta antropojen etkilerin olduğu görülmektedir. Proje sahasının bulunduğu bölge İran-Turan Floristik Bölgesinin etkisinde kalmaktadır. 114

121 Şekil 14. Proje sahasında Tarımsal Faaliyetler Yapılan çalışmalar ışığında tespit edilen Faaliyet alanı Florası aşağıda tablo halinde verilmiştir. Tablo 58. Proje Alanı ve Yakın Çevresi Flora Listesi BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT N.B. END. R.D. BERN FTC. BÖLGE flammea Jacq. Keklikgözü Tarla, Step, Kayalık arvensis L. var. glauca Boiss. Çörekotu Step, Boş Yer, Tarla peregrinum L. Hezaren Kalker Yamaç, Tarla orientalis (Gay) regalis S.F. Gray ssp. paniculata (Host) Soo var. hellespontica (Boiss) illyricus L. ssp. falcatus (L.) Pers. PAPAVERACEAE - Tarla ? - Bozuk Step, Tarla ? - Tarla ? Düğünçiçeği Tarla ? - Çıplak Yer ? 115

122 @Glaucium corniculatum (L.) Rud. ssp. leiocarpum hybrida (L.) Dc. ssp. Hybrida Boynuzlu gelincik Tepe ? Boynuzlu gelincik Tepe, Taşlı Tarla ? - Bozuk Alan, Tarla argemone L. ssp. Argemone Gelincik Tarla, Yolkenarı, Ekili Alan procumbens L. - Boş Alan parviflora Lam. Şahtere otu Tarla, Boş Alan ? elongata Ehrh. - Step, Tarla arvensis L. Hardal otu Yol Kenarı, Boş Alan draba (L.) Desv. ssp. draba (L.) Desv. ssp. chalepensis (L.) O.E. Schulz Kediotu Ekili Alan - - -? Kediotu Ekili Alan glauca Aucher ex Boiss ssp. arabicum (L.) Andrz. ex Dc. - Step, Tarla İran-Turan - Tarla, Taşlık Yamaç perfoliatum L. - Ekili Alan, Boş Alan orientalis Jaub. et linifolium Steph. ex Willd.var. desertorum Stapf. var. verna (L.) Chevall. ssp. crassipes Fisch. et Mey. Sarıot Tarla, Yol Kenarı ? Kumarotu Açık Alan ? Kumarotu Ekili Alan, Açık Yer ? - Yamaç ? - Tarla rumelica Vel. - Yamaç, Tarla Kenarı ? lutea L. var. lutea Kuzuotu Yol Kenarı, Tarla ? salicifolium (L.) Miller CARYOPHYLLACEAE - Step perfoliatum L. - Kültüre Alınmış Yerler 1? - zonatus Fenzl var. dichotoma Ehrh. ssp. Dichotoma Karanfil Step, Tarlalar 3? - -? Salkım çiçeği Yamaçlar, Stepler ? 116

123 botrys L. Sirken Çorak Taşlı Yerler, Yol Kenarları, Kültür Arazileri ? scabrum L. Kantaron Kuru Yamaçlar, Step İran-Turan mucronatum Bertol. ssp. armenum (Bord.) Davis Keten Step, Tarlalar Yamaçlar, İran-Turan tuberosum L. ssp. Tuberosum Turna Gagası Taşlı Yamaçlar Ve Bozulmuş Habitatlar, Tarlalar cicutarium (L.) L'herit. ssp. cicutarium İğnelik Step ? FABACEAE Astragalus hamosus L. Geven Kırlar, Yol Kenarları microcephalus Willd. Geven Step İran-Turan Vicia cracca L. ssp. stenophylla Vel. Burçak Tarlalar Kenarlarında ve ? Vicia cappadocica Boiss. et Bal. Burçak Bozkır, İşlenmeyen Yerler, Tarlalar ? Vicia peregrina L. Burçak Yamaçları Tarlalar ? Vicia anatolica Turrill Burçak Bozkır, Kuru yerler, Yolkenarları İran-Turan Lathyrus cicera L. - Yamaçlar, Tarlalar ? Lathyrus aphaca L. biflorus Post var. - Tarlalar (Arsız Olarak), Tahrip Edilmiş Bozkır, Yolkenarları arvense L. arvense var. Üçgül Çorak Yerler, Genelde Seyrek Komuniterde officinalis (L.) Desr. Eşek yoncası Tahrip Edilmiş Yerler alba Desr. - Tahrip Edilmiş Yerler spruneriana Boiss. var. spruneriana - Bozkır, Tarlalar monspeliaca L. - Taşlı Tarlalar Yamaçlar, Akdeniz 117

124 @Medicago rigidula (L.) All. var. cinerascens (Jord.) Rouy - Tarlalar, Yolkenarları, Bozkır rigidula (L.) All. var. submitis (Boiss.) Heyn - Tarlalar, Yolkenarları, Bozkır corniculatus L. corniculatus var. Sepik Yamaçlar Çayırlıklar Ve ? minor Scop. ssp. monogyna JACQ. subsp. monogyna JACQ. campestre L. var. virens stellata Banks et Sol. Kara göndürme Step ? Geyikdikeni Yol kenarı, step Boğa dikeni - Taşlı Tepe Yanları, Bozulmuş Step, Tarlalar Kuru, Kayalık Tepe Yanları, Aşınmış Yamaçlar, Yolkenarları, Tarlalar ? australis L. ssp. grandiflora (L.) Thell. - Yamaçlar, Step, Tarla Ve Yolkenarları leptophylla (L.) Reichb. - Yamaçlar, Çorak Yerler Tarlalar, carota L. Yabani havuç Yamaçlar, Tarlalar ? coronata (L.) Dc. - Yamaçlar, Yolkenarları Tarlalar, lasiocarpa (Stev.) Betcke. - Tarlalar İran-Turan laciniatus L. Fesçitarağı Yolkenarları, Tarlalar argentea L. Uyuz otu Kıraç Yerler, Tarlalar, Step, Yamaçlar ? strumarium L. ssp. strumarium Pıtrak Step pyramidata L. - Taşlık Tepe Yamaçları, Tarla, Yolkenarı ? 118

125 @Senecio vernalis Waldst. et Kit. Kanarya otu Boş Alanlar, Tarla, Yamaç cretica L. ssp. tenuiloba (Dc.) tinctoria L. tinctoria Papatya Step, Yolkenarı ? Papatya Step, Tarla setacea Waldst. et Kit. Civan perçemi Step, Taşlık Yamaç, Çayırlık, Tarla Avrupa- biebersteinii Afan. Civan perçemi Step, Kurak Çayırlık, Kayalık Yamaç, Tarla acarna (L.) Cass. - Boş Alan nutans L. ssp. Deve dikeni Tarla, Boş Alan ? leiophyllus (Petr.) Stoj. et patula Dc. Peygamber çiçeği Step, Tarla pulchella Ledeb. Peygamber çiçeği Step, Tarla solstitialis L. ssp. solstitialis Peygamber çiçeği Kurak Yamaç, Tarla, Boş Alan triumfettii All. Peygamber çiçeği Kayalık Yamaç, Mera, Step depressa Bieb. Peygamber çiçeği Tarla, Yolkenarı ? Centaurea virgata LAM. Peygamber çiçeği Step crupinastrum (Moris) Vis. - Step, Tarla Kenarı intybus L. Hindiba Tarla, Çayırlık, Boş Alan ? Artemisia spicigera C. KOCH Yavşan Step linearis Pallas - Kurak Toprak İran-Turan Echinops viscosus DC. subsp. bithynicus (BOISS.) RECH. FIL. - Step longirostis Bisch. ex Schultz Bip. var. longirostis Yemlik Kayalık Yamaç, Yolkenarı,Tarla serriola L. Yabani marul Otlu Yamaç, Kayalık Yamaç, Tarla Kenarı Avrupa- Sibirya 119

126 @Scariola viminea (L.) F. W. Schmidt - Kayalık Yamaç, Taşlık Alan, Yolkenarı, Tarla Kenarı foetida L. ssp. commutata (Spreng.) Babcock Tüylü kanak Yamaç, Step, Tarla Yanı ? arvensis L. Tarla sarmaşığı Bozkır, Tarlalar ? lasiocarpum Fisch. et Mey. Siğilotu Bozkır, Tarlalar İran-Turan Alkanna orientalis (L.) BOISS. var. orientalis (L.) barbata (Bieb.) Gürke - Step İran-Turan Bozkır, Yamaçlar, Tarla Kenarları, Çorak Yerler coerulea (Willd.) Lehm. - Taşlı Bozkır, Tarlalar, Tarla Kenarları microcarpum Steven ex Dc. Emzikotu Bozkır, Yamaçlar italicum L. Havaciva Tahrip edilmiş arazi azurea Miller var. azurea Sığırdili Tarlalar, Kuru Bozkır ? glomeratum Boiss. Sığır kuyruğu Step campylopoda Boiss. - Step, Ekilmiş Arazi, Yol Kenarları multifida L. - Yamaçlar, Tarlalar Bozkırlar, İran-Turan polium L. Acı yavşan Kuru Yerler, Tarla Kenarları pungens Willd. var. pungens Çalba Bozkır, Yolkenarları, Yamaçlar Tarlalar, Taşlı ? Acinos rotundifolius Pers. - Step, Tarlalar ? 120

127 @Ziziphora tenuior L. Dağ reyhanı Bozkır, Kayalık Yamaçlar, Tarlalar rotundifolius PERS. - Step Marrubium parviflorum FISCH. ET MEY. subsp. parviflorum FISCH. ET MEY. Step Salvia syriaca L. Adaçayı Step İran-Turan Sideritis montana L. subsp. montana sipyleus BOISS. subsp. sipyleus BOISS. var. sipyleus cretica L. subsp. anatolica RECH. FIL. acerosum (WILLD.) BOISS. var. acerosum (WILLD.) BOISS. EUPHORBIACEAE Step Akdeniz Kekik Step ? Karabazotu Step LR(lc) İran-Turan Pişik geveni Step peplis L. Sütleğen Step falcata L. ssp. falcata var. macroclada Boiss. Sütleğen Step ? Sütleğen Step İran-Turan glomerata (Bieb.) Griseb. ssp. verum L. ssp. glabrescens cucullaria (L.) taurica (Pallas ex Willd.) Ehrend. - Step İran-Turan - Ekili Alanlar İran-Turan - Step İran-Turan - Step İran-Turan scorodoprasum L. ssp. rotundum (L.) Stearn Soğan Tahrip Yamaçlar, Alanlar Edilmiş Çimenlik Karadeniz Muscari neglectum Guss. Dağsümbülü Kayalı Yamaçlar ? Gagea reticulata (Pallas) Schultes et Schultes Fil. - Kuru Stepler, Tarlalar, Yolkenarları İran-Turan POACEAE 121

128 @Agropyron cristatum (L.) Gaertner ssp. pectinatum (Bieb.) Tzvelev var. pectinatum - Kalkerli Yamaçlar Step, umbellulata Zhukovsky ssp. umbellulata - Step triuncialis L. ssp. triuncialis - Step,Yamaçlar caputmedusae (L.) Nevski ssp. crinitum (Schreber) Melderis - Step, Yamaçlar tectorum L. Brom Kuru, Açık Çayırlar, Arsız Bitki tomentellus Boiss. Brom Kuru Kayalık Yamaçlar, cristata (L.) Pers. - Bozkır, Taşlık Yerler arundinaceus glomerata L. ssp. hispanica (Roth) Nyman Tilkikuyruğu - İşlenmiş Arazi, Yol Kenarı Step, Kayalık Yamaçlar, Tarlalar, Yol Kenarları Avrupa- Sibirya capitata (L.) Desf. - Step ? Melica ciliata L. ssp. ciliata - Step, Tarlalar holosericea Trin. - Step, Kuru Yerler İran-Turan Cynodon dactylon (L.) Pers. var. dactylon Domuz ayrığı Kuru Taşlık Yamaçlar ile işaretlenen türler arazi çalışmalarında tespit edilen türlerdir. BİTKİ LİSTELERİ AÇIKLAMALARI: Nisbi Bolluk 1 Çok nadir 2 Nadir 3 Orta derecede bol 4 Bol 5 Çok bol Türkçe İsim/Yöresel İsim: Bitki listeleri içinde verilmiş olup, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü Prof. Dr. Turhan Baytop, Türk Dil Kurumu Yayınına göre değerlendirilmiştir. Ancak bazı türlerin Türkçe 122

129 isim veya yöresel ismine rastlanılmamaktadır. Bu nedenle bitki türleri binomial yazım kurallarına göre bilim dili olan latince olarak değerlendirilmektedir. Habitat Sınıfları: Bitki listeleri içinde türlerin habitatları belirtilmiştir. Bölgedeki ağırlıklı vejetasyon tipi antropojen steptir. Endemizm: Türkiye; kıtalararası geçiş bölgesi konumunda bir ülke olması sebebiyle endemik bitkiler bakımından çok zengindir. Ülkemizde tespit edilen toplam 2383 endemik tür toplam bitki türlerinin yaklaşık %30 unu oluşturmaktadır. Bitki listesi verilen tablolarda endemizm coğrafi yayılışlarına göre ve tehlike kategorilerine göre sınıflandırılmıştır. Tehlike kategorilerine göre endemikler Ekim ve Arkadaşlarınca hazırlanan ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi tarafından "Türkiye nin Tehlike Altındaki Nadir ve Endemik Bitkileri" adlı esere ve Flora of Turkey 1-10 göre tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. Endemik taksonların tehlike kategorleri aşağıda verilmiştir: EX (Tükenmiş) EW (Doğada Tükenmiş) CR (Çok Tehlikede) EN (Tehlikede) VU (Zarar Görebilir) LR (Az Tehdit Altında) LR-cd (Koruma Önlemi Gerektiren) LR-nt (Tehdit Altına Girebilir) LR- lc (En Az Endişe Verici) DD (Veri Yetersiz) Şayet son ferdinin öldüğü konusunda hiçbir şüphe yoksa bu takson EX kategorisindedir. Takson bulunabileceği ortamlarda ve yılın farklı zamanlarında yapılan ayrıntılı araştırmalarda bulunamamış, yani doğada kaybolmuş ve yalnız kültüre alınmış bir şekilde yaşamaya devam ediyorsa bu gruba konur. Bir takson çok yakın bir gelecekte yok olma riski altında ise bu gruba konur. Bir takson oldukça yüksek risk altında ve yakın gelecekte yok olma tehlikesi altında ancak CR grubunda değilse EN grubuna konur. CR ve EN gruplarına konamamakla birlikte, doğada orta vadeli gelecekte yüksek tehdit altında olan taksonlar bu gruba konur. Yukarıdaki gruplardan herhangi birine konamayan onlara göre populasyonları daha iyi bitkiler bu gruba konur. 3 Alt kategorisi vardır 5 yıl içinde yukarıdaki kategorilerden birine girebilecek taksonlar. evvelki gruba konamayan ancak VU kategorisine konmaya yakın adaylar Herhangi bir koruma gerektirmeyen ve tehdit altında olmayanlar. Bir taksonun dağılım ve bolluğu hakkındaki bilgi yetersiz ise, takson bu gruba konur. NE (Değerlendirilemeyen) Yukarıdaki hiçbir grup ile değerlendirilemeyenler Buna göre LR (lc) kategorisinde Stachys cretica L. subsp. anatolica RECH. FIL. endemik türü saptanmıştır. LR(lc) kategorisindeki endemiklerin en az endişe verici 123

130 endemiklerden olup, herhangi bir koruma önlemi gerektirmeyen ve nesilleri şu anda tehlikede olmadığı gibi gelecekte de değildir. FAUNA Faaliyet alanının yola sınır olması yaban hayatı bakımından mevcut olumsuz etkidir. Yoldaki trafik ve hareketlilik ve ayrıca bölgede yapılan tarımsal faaliyetler vahşi yaban hayatının daha sakin bölgelere göç etmesine neden olmuştur. Kalan türlerin de antropojen etkilere alışmış türler olduğu gözlenmektedir. Yaban hayatı türleri alanı daha çok beslenme amaçlı geçiş zonu olarak kullanmayı tercih etmektedir. Proje alanı ve yakın çevresi faunası saha araştırmaları, literatür taraması ve yöre halkı ile yapılan görüşmeler sonucunda değerlendirilmiş olup, aşağıda tablolar halinde verilmiştir. Tablo 59. Amphibia (İki Yaşamlılar) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END. RED DAT. BERN SÖZ. IUCN Liste I CITES Liste II Liste III viridis Gece kurbağası Bahçe ve açık arazilerdeki taş altları - nt II Tablo 60. Reptilia (Sürüngenler) CITES LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END. RED DAT. AV K. BERN SÖZ. IUCN Liste I Liste II Liste III parva Cüce kertenkele Taşlık, topraklı ve az bitkili stepler - nt 1 II LC Ophisops elegans Tarla kertenkelesi Az bitkili açık ve taşlık step arazi - nt 1 II TYPHLOPIDAE Typlops vermicularis Kör yılan Az bitkili taşlık kısımlarda taş altı - nt 1 III

131 Tablo 61. Aves (Kuşlar) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ İNGİLİZCE İSMİ HABİTAT END. RED DATA MAK BERN SÖZ. IUCN STATUS CITES Liste I Liste II Liste III ACCIPITRIDAE Buteo rufinus BURHINIDAE Burhinus oedicnemus CHARADRIIDAE Eudromias morinellus COLUMBIDAE Columba livia STRIGIDAE Kızıl Şahin Kocagöz Dağ Cılıbıtı Kaya Güvercini Long- Legged Buzzard Stone Curlew Dotterel Ağaçsız düzlükler - A.2 1 II LC Y,KZ Kuru taşlı arazi, bozkır Tarım alanlarıyla kaplı düzlükler ve bozkır - A.3 1 II LC G B.2 1 II LC T Rock Dove Tarımsal alanlar III LC Y - - B Otus scops Ishakkuşu Scops Owl Tarımsal alanlar - A.3 1 II LC Y - B - UPUPIDAE Upupa epops Ibibik Hoopoe tarım alanları - A.2 1 II LC G ALAUDIDAE Melanocorypha bimaculata Calandrella brachydactyla TURDIDAE Küçük Boğmaklı Toygar Bozkır Toygarı Bimaculated Lark Short Toed Lark Bozkır, gevşek kullanılan tarım alanları Kuru,taşlı arazi, bozkır, tarım alanları II LC Y,G A.3 1 II LC G Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan Northern Wheatear Gevşek kullanılan tarım alanları, açık ve kuru arazi - A.3 1 II LC G CORVIDAE Corvus corax Kuzgun Raven Açık arazi III LC Y STURNIDAE Sturnus vulgaris Sığırcık Starling Tarım alanları LC Y EMBERIZIDAE Miliaria calandra Tarla Kirazkuşu Corn Bunting Tarımsal arazi, bozkır, kurak yamaçlar III LC Y

132 Tablo 62. Mamalia (Memeliler) CITES LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END. RED DAT. MAK BERN SÖZ. IUCN LİSTE I LİSTE II LİSTE III LEPORIDAE Lepus europaeus SCIURIDAE Spermophilus xanthaphyrmnus CRICETIDAE Kır tavşanı, Yabani tavşan Kazık sıçanı, Gelengi Her türlü habitat - nt 3 III LC Step - nt Cricetulus migratorius Cüce avurtlak kültür arazisi - nt - - LC SPALACIDAE Mus musculus CANIDAE Vulpes vulpes Ev faresi Tilki Meskun yer ve çevresi, açık arazi Her türlü habitat - nt - - LC nt 3 - LC Faaliyet alanı faunasını oluşturan türler IUCN, Merkez Av Komisyonu kararı ve Bern sözleşmesine göre incelenmiş olup, Kuşlar (=Aves) için ayrıca RED DATA BOOK kategorileri ve Türkiye de bulunma statüleri belirtilmiştir. Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Merkez Av Dönemi kararına göre aşağıdaki tabloda gösterilen kategoriler sınıflandırılmıştır. 1 Çevre ve Orman Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları 2 Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları 3 Avına Belli Edilen Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları Bern Sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II III Kesin olarak koruma altına alınan türler Korunan türler Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Türler Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri, Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek, Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, 126

133 Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. Korunan Fauna Türleri Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu kararları). Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan ve proje alanı çevresinde tanımlanan bazı kuş türleri Red Data Book (ERZ, 1977; HEINWALD et all., 1981; BAYERISCHE STAATSMINISTEIUM 1982 a and b; GEEP 1984) kategorilerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır: A.1 Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehdit altında olanlar A.3 Tehdit altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler B Kategorileri Geçici-Transit türler Yine aynı esere göre bu kuş türlerinin Türkiye de bulundukları statüler ise şöyle sınıflandırılmıştır; G Y T KZ Göçmen türler Yerli türler Transit göçer türler Kış ziyaretçisi türler 127

134 IUCN e göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır: TÜKENMİŞ (EX) DOĞADA TÜKENMİŞ (EW) KRİTİK (CR) TEHLİKEDE (EN) DUYARLI (VU) TEHDİTE YAKIN (NT) DÜŞÜK RİSKLİ (LC) DEĞERLENDİRİLMEMİŞ (NE) YETERSİZ VERİLİ (DD) Son bireyin de öldüğüne hiç bir makul şüphe kalmadığında o takson Tükenmiş (Extinct) olur. Sadece tarımda, tutsak olarak (örn. kafeste) veya geçmiş dağılımının çok dışına yerleştirilmiş populasyon(lar) halinde yaşadığı bilinen bir takson Doğada Tükenmiştir takson Kritik olarak neslinin doğada tükenme riskinin aşırı derecede yüksek olduğu gruptur Taksonun neslinin doğada tükenme riskinin çok yüksek olduğu kabul edilir. Taksonun neslinin doğada tükenme riskinin yüksek olduğu, zarar görebilir guruptur. Ölçütlere göre değerlendirildiğinde Kritik, Tehlikede veya Duyarlı sınıflarına girmeyen, fakat bu ölçütleri karşılamaya yakın olan veya yakın gelecekte tehdit altında olarak tanımlanma olasılığı olan bir takson Tehdide Yakın (Near Threatened) olarak sınıflandırılır. Ölçütlere göre değerlendirildiğinde Kritik, Tehlikede veya Duyarlı sınıflarına girmeyen bir takson Düşük Riskli (Least Concern) olarak sınıflandırılır. Geniş yayılışlı ve nüfusu yüksek olan taksonlar bu sınıfa girerler. Henüz bu ölçütlere göre değerlendirilmemiş bir takson Değerlendirilmemiş (Not Evaluated) sınıfına girer. Yeterli bilgi bulunmadığı için yayılışına ve/veya nüfus durumuna bakarak tükenme riskine ilişkin bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığı taksonlar Yetersiz Verili (Data Deficient)sınıfına girerler. b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında flora-fauna üzerine etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) İnsanın doğada yaptığı her türlü müdahale genel olarak flora ve faunaya az ya da çok etkilemektedir. Ekosistemlerin bu müdahalelerde alınacak etki engelleyici tedbirler vasıtasıyla bazı esneklikleri bulunmakta olup, adaptasyon süreci içerisinde sistemde oluşan olumsuzluklara uyum sağlanılabilmektedir. Bununla birlikte bölgede insan etkisi halihazırda mevcut olup, karayolu, tarımsal faaliyetler, uzun yıllardır süregiden taşocakçılığı gibi etkiler bölgede bazı dönüşümler yaşanmış mevcutta tahribatlar oluşmuştur. İşletme Öncesi Arazi Hazırlanması Aşamasındaki Etkiler Faaliyet sahası ve yakın çevre tarımsal alanlardan, uzun yıllardır işletmede olan ocaklardan dolayı antropojenik step vejetasyonundan oluşmaktadır. Söz konusu faaliyet ile işletilecek alanlarda yapılacak bitkisel toprak hafriyatı sonucu bir miktar otsu bitki biyomas kaybedecektir. Mevcut türler bölge florasını temsil eden kozmopolit türlerdir ve alanda koruma tedbiri gerektiren lokal endemik, ulusal ve uluslar arası sözleşmelerle korunmuş nesli tehlikede türe rastlanmamıştır. Fauna listelerinde verilmiş olan yaban hayatı türleri ise faaliyet süresince daha sakin ortamlara göç etmek zorunda kalacaktır. Faaliyet ile birlikte bu canlılar da diğer yaban hayatı türleri gibi faaliyetin etki alanı dışına çıkacaktır. Antropojenik etkilere adapte 128

135 olabilen canlılar ise yaşamlarını faaliyet alanı yakınında devam ettirecektir. Buna ilaveten IUCN tehlike kategorilerine giren türler ve diğer fauna türleri üzerine faaliyet ile avlanma, yumurtalara zarar verme gibi olumsuz baskılar yapılmayacaktır. Bu yüzden mevcut yaban hayatının nesli tehdit edilmemiş olacaktır. Alanda yüzey hafriyatı yapılmadan önce görsel tarama yapılarak canlı türlerine ait yuva, yavru gibi bireylerin olup, olmadığı tespit edilecek, olması durumunda yuvaların uygun habitata taşınımı, ergin bireylerin ise sesli uyaranlar vasıtasıyla saha dışına yönelmeleri sağlanacaktır. İşletme Aşamasındaki Etkiler Projenin işletme aşamasında flora ve faunaya olabilecek etkiler arasında toz ve gürültü emisyonundan bahsedilebilir. Bu kapsamda işletmede her aşamada alınacak önlemlerle toz ve gürültünün çevredeki flora ve faunayı olumsuz etkilemesi sağlanacaktır. Bunun yanında, malzeme taşıyan kamyonların oluşturacağı tozlanmadan dolayı, yol kenarındaki tarım alanları etkilenebilecektir. Toz emisyonunun indirgenmesi amacıyla servis ve ulaşım yollarında gerekli olması durumunda spreyleme çalışmaları ile tozun bölgedeki örtüye etkisi minumuma indirilmesi ve yolların bir bölümünün asfaltlanması yoluna gidilecektir. İşletme Sonrası Etkiler İşletmede üretimin tamamlandığı alanlarda rehebalitasyon çalışmaları yapılacak, arazi düzenlenecektir. Alanda düzenleme çalışmaları bölgeye uyumlu türlerle yapılamalıdır. Bu doğrultuda yapılacak çalışmalarla birkaç yıl içerisinde vejetasyonun tekrar gelişmesi beklenmekte olup, bunun sonucunda fauna türleri de tekrar bu yerleri kendilerine habitat olarak seçebileceklerdir Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında) Faaliyet alanında içinde bulunduğu bölge koruma alanları açısından değerlendirildiğinde; Milli Park, Tabiat Parkı, Uluslar Arası Öneme Sahip, Korunan Sulak alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanı, Biyosfer Rezervi, Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgesi, Özel Koruma Alanları veya Turizm alanlarının bulunmadığı görülmektedir. 129

136 1)Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları" Proje sahası Milli Park, Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanları sınırlarında kalmamaktadır. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu (2011) b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları" Proje sahası Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanlarında kalmamaktadır. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu (2011) c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar Proje Alanı bu başlıkta incelenen alanlar kapsamında değildir. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu(2011) ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları, Kapsamında kalmamaktadır. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu(2011) d) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar, Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmektedir. 130

137 e) 2/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri", Kapsamında kalmamaktadır. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu(2011) f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar, Proje sahası ÖÇK alanları kapsamında kalmamaktadır. Kaynak: Ankara İl Çevre Durum Raporu(2011) g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar Proje sahası bu kapsamda kalmamaktadır. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler, Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar Proje sahası bu kapsamda kalmamaktadır. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar Proje sahası bu kapsamda kalmamaktadır. 131

138 i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. j) 17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmektedir. 2) Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları Kapsamında kalmamaktadır. b) 12/6/1981 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar, Kapsamında kalmamaktadır. ı) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar, Kapsamında kalmamaktadır. 132

139 ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar, Kapsamında kalmamaktadır. ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar Proje Alanının bu alanlarla etkileşimi bulunmamaktadır. c) 14/2/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar Bu kapsamda kalmamaktadır. ç) 17/5/1994 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar Proje alanı Ramsar Sözleşmesi uyarınca korunan alanlardan değildir. d) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi Bölge ile ilgili olarak Avrupa da tüm peyzajların korunması, yönetilmesi ve planlanması için kullanılacak yeni bir yasal belgenin sağlanmasını amaç edinen Avrupa Peyzaj Sözleşmesinde belirtilen koruma, geliştirme veya yönetim planı oluşturma gibi herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır. 133

140 3) Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri) Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı alanı, Ankara İl ine ait 1/ Ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planına göre değerlendirildiğinde Köy Gelişim Alanı, Organize Hayvancılık ve Besicilik Alanı, Ağaçlandırılacak Alan, Yeşil Alan ve Tarım Alanı kapsamında kaldığı görülmektedir. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler Proje alanı bu kapsamda kalmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları Söz konusu kapasite artışı planlanan proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmektedir. 134

141 d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar Proje alanı biyosfer rezervi, biyogenetik rezerv veya bilimsel araştırmalar açısında önem arz edecek bir yapıda değildir. a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları Faaliyet alanında içinde bulunduğu bölge koruma alanları açısından değerlendirildiğinde; Milli Park, Tabiat Parkı, Uluslar Arası Öneme Sahip, Korunan Sulak alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanı, Biyosfer Rezervi, Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgesi, Özel Koruma Alanları veya Turizm alanlarının bulunmadığı görülmektedir. Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı alanı Ava Yasak Alan kapsamında kalmaktadır. Ankara İline ait Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından yayınlanan Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritası (Koruma Alanları Haritası) Ek: 26 da verilmiştir. b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında Koruma Alanları üzerine etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı alanı Ava Yasak Alan kapsamında kalmaktadır. Proje alanı, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Milli Parklar, Tabiat Koruma Alanı, Tabiat Anıtı, Devlet Avlağı, Genel Avlak, Örnek Avlak, Özel Avlak, Yaban Hayvanı Yerleştirme Sahası Özel Çevre Koruma Alanları içerisinde kalmamaktadır. Bu nedenle proje kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında koruma alanları üzerinde olumsuz etkilerin meydana gelmesi mümkün görülmemektedir. Dolayısıyla işletme ve işletme sonrasında Koruma Alanları üzerine etki oluşumundan ötürü herhangi bir önlemin alınması öngörülmemiştir. 135

142 4.9. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar v.b.) a.) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Proje alanında; Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılmış alanlar vb. içerisinde yer almamaktadır. b.) Proje kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Proje alanında; Askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılmış alanlar vb. içerisinde yer almamaktadır. Bu nedenle ilave bir çalışma planlanmamaktadır. 136

143 BÖLÜM 5: PROJE KAPSAMINDAKİ FAALİYETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ( İLGİLİ YÖNETMELİKLER KAPSAMINDA VE KÜMÜLATİF OLARAK GEREKLİ DEĞERLENDİRME YAPILACAKTIR.) 5.1. Emisyon hesaplamaları (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) Toz Emisyon Miktarı: İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı alanı içerisinde işletme faaliyetleri sırasında oluşacak toz emisyonları miktarı ve toz emisyonlarının etkilerinin değerlendirildiği Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Raporu ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 23) Tesis genelinden atmosfere yayılan emisyonların kütlesel debileriyle ilgili sınırlamalar Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 de verilmiştir. İlgili madde gereği mevcut tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen emisyonlar için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.1 de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi taktirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır. Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri saatlik olarak hesaplanmıştır. Tablo 63. Literatürden Alınan Emisyon Faktörleri (SKHKKY, Ek 12, Tablo 12.6) Emisyon Faktörleri kg/ton Kaynaklar Kontrolsüz Kontrollü Sökme 0,025 kg/ton 0,0125 kg/ton Yükleme 0,010 kg/ton 0,005 kg/ton Nakliye(gidiş-dönüş toplam mesafesi) 0,7 kg/km-araç 0,35 kg/km-araç Boşaltma 0,010 kg/ton 0,005 kg/ton Depolama 5,8 kg toz/ha gün 2,9 kg toz/ha gün Bitkisel Toprağın Hafriyatı Sırasında Yapılacak İşlemlerden Kaynaklanacak Toz Emisyonu; Planlanan proje kapsamında alçıtaşının basamaklı yapıda üretim yapılması planlanmaktadır. Projede yıllık ton/yıl alçıtaşı üretmek amacıyla kullanılması planlanan alan her yıl için yaklaşık ,3 m² dir. Ocakta üretime başlanmadan önce üretim yapılacak alan üzerinde bulunan ortalama 30 cm derinliğindeki bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve daha sonra kullanılmak üzere depolanacaktır. Ayrıca maksimum toz 137

144 hesabının yapılabilmesi amacıyla üretimin gerçekleştirileceği alanının tamamında ortalama 30 cm bitkisel toprak bulunduğu varsayılarak hesaplama yapılmıştır. Ortalama 30 cm derinliğindeki bitkisel toprağın hafriyatı sırasında oluşacak toz emisyon miktarı aşağıda hesaplanmıştır. Yıllık Üretim Miktarı = Alan x Basamak Yüksekliği x Alçıtaşı Yoğunluğu ton/yıl = Alan x 10 m x 2,2 ton/m³ Alan = ton/yıl/10 m/2,2 ton/m³ Alan = ,3 m² /yıl Yıllık Sıyrılacak Bitkisel Toprak Miktarı = Alanı x Derinlik x Toprak Hacim Ağırlığı = ,3 m² x 0,3 m x 1,6 ton/ m³ = ,4 ton Yukarıda elde edilen toplam hafriyat değeri bir yıl içerisinde üretim yapılacak olan alan içerisindeki bitkisel toprak miktarıdır. İşletme sahasında bir yıllık çalışma süresince yaklaşık olarak 288 gün hafriyat alımı yapılacağı düşünüldüğünde saatlik hafriyat miktarı 23,6 ton olması beklenmektedir. Arazi hazırlanması(bitkisel toprağın sıyrılması) aşamasında yapılacak işlemlerden kaynaklanacak toplam toz emisyonu hesabı ekte verilen Hava Kalitesi Dağılım Modellemesinde ayrıntılı olarak verilmiştir.(bkz. Ek:23) Arazi hazırlanması(bitkisel toprağın sıyrılması) esnasında kontrollü çalışma yapılacaktır. Söz konusu arazi hazırlanması(bitkisel toprağın sıyrılması) yapılacak işlemlerden kaynaklanacak toplam toz emisyonu(0,57 kg/saat) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo: 2.1 de verilen 1 kg/saat'lik değerinin altında kaldığı görülmektedir. Bunun için yönetmelik gereği toz yayılım modellemesi yapılmamıştır. Patlatma işleminden kaynaklanacak toz emisyonu; Arazide yapılan incelemeler sonucunda; arazinin sertlik yapısı, topoğrafik özelliği ve Kırma Eleme Tesisi nin ağız açıklığı ve besleme verimi de göz önüne alınarak, delik çapında oynanarak, iki alternatifli bir delme patlatma dizaynının yapılmasına karar verilmiştir. Ocak alanında yapılacak patlatma sırasında meydana gelecek toz emisyonu hesaplanırken bu iki alternatiften patlatmada alınacak malzeme miktarı en yüksek olan baz alınarak hesaplama yapılmıştır. 138

145 Ocak sahasında yapılacak patlatma dizaynına göre bir patlatmada alınacak malzeme miktarı ton dur. Patlatmadan meydana gelen toz miktarı aşağıda hesaplanmıştır ton x 0,08 kg/ton = 1404,48 kg Patlatma anlık bir toz oluşumuna neden olacaktır. Patlatma işlemi sürekli bir işlem olmadığı için her bir patlatmanın 30 sn süreceği düşünülürse, patlatma için toz konsantrasyonu dağılım hesabı yapılması gerekli görülmemektedir. Çünkü 30 sn süren bir işlem sonucu çıkacak yüksek toz konsantrasyonlarını 1 saat için ortalama emisyon olarak vermek, saatlik ortalamaların gerçekte olabileceğinden çok daha yüksek olarak görünmelerine neden olacaktır. Ayrıca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde patlatma gibi anlık olayların emisyonlarının kıyaslanacağı bir limit değer de yoktur. Her patlama işlemi sırasında ilgili güvenlik birimleriyle koordineli şekilde çalışılarak, gündüz saatlerinde (08:00-18:00) yapılacaktır. Patlatma yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına duyurulacaktır. İşletme Aşamasında Yapılacak İşlemlerden Kaynaklanacak Toz Emisyonu; Proje kapsamında Aşıkoğlu Köyü civarında 1. ÇED İzin alanı olarak belirtilen alanda beş adet, Üçem Köyü civarında 2. ÇED İzin alanı olarak belirtilen alanda üç adet ocak işletilmesi planlanmaktadır. İki işletme sahasının birbirlerine olan uzaklıkları düşünülerek toz emisyon hesapları ayrı ayrı yapılmıştır. (Bkz. Ek: 23) Arazinin Hazırlanması Aşaması Alçıtaşı Ocağı Toplam Emisyon Değerleri Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 0,59 kg/saat 0,3 kg/saat Yükleme - Boşaltma 0,47 kg/saat 0,24 kg/saat Nakliye 0,07 kg/saat 0,04 kg/saat Toplam 1,13 kg toz/saat 0,57 kg toz/saat Ocak-1 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 0,39 kg/saat 0,18 kg/saat Yükleme - Boşaltma 0,29 kg/saat 0,15 kg/saat Nakliye 1,40 kg/saat 0,7 kg/saat Toplam 2,06 kg toz/saat 1,03 kg toz/saat Ocak-2 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 3,56 kg/saat 1,78 kg/saat Yükleme - Boşaltma 2,85 kg/saat 1,42 kg/saat Nakliye 8,75 kg/saat 4,38 kg/saat Toplam 15,16 kg toz/saat 7,58 kg toz/saat Ocak-3 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 2,08 kg/saat 1,04 kg/saat Yükleme - Boşaltma 1,67 kg/saat 0,83 kg/saat 139

146 Nakliye 9,24 kg/saat 4,62 kg/saat Toplam 12,99 kg toz/saat 6,49 kg toz/saat Ocak-4 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 7,99 kg/saat 3,99 kg/saat Yükleme - Boşaltma 6,39 kg/saat 3,19 kg/saat Nakliye 44,66 kg/saat kg/saat Toplam 59,03 kg toz/saat 29,52 kg toz/saat Ocak-5 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 2,53 kg/saat 1,27 kg/saat Yükleme - Boşaltma 2,03 kg/saat 1,01 kg/saat Nakliye 39,20 kg/saat 19,60 kg/saat Toplam 43,76 kg toz/saat 21,88 kg toz/saat Ocak-6 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 1,16 kg/saat 0,58 kg/saat Yükleme - Boşaltma 0,93 kg/saat 0,47 kg/saat Nakliye 25,76 kg/saat 12,88 kg/saat Toplam 27,85 kg toz/saat 13,99 kg toz/saat Ocak-7 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 3,58 kg/saat 1,79 kg/saat Yükleme - Boşaltma 2,86 kg/saat 1,43 kg/saat Nakliye 59,85 kg/saat 29,93 kg/saat Toplam 66,29 kg toz/saat 33,15 kg toz/saat Ocak-8 Alanı Alçıtaşı Üretimi Kontrolsüz Durum Kontrollü Durum Toz Emisyonu Toz Emisyonu Sökme 0,43 kg/saat 0,22 kg/saat Yükleme - Boşaltma 0,35 kg/saat 0,17 kg/saat Nakliye 3,78 kg/saat 1,89 kg/saat Toplam 4,56 kg toz/saat 2,28 kg toz/saat Ocak alanında ilgili yönetmelikler gereği; Ocak alanı, servis yolları ve taşıma güzergahının stabilize kısmı, tozumaya karşı arazözlerle sürekli sulanacaktır. Savrulmadan yükleme ve boşaltma yapılacaktır. Kamyonlar uygun hız limitlerinde seyahat edeceklerdir. Kamyonların üzerlerinde tozumaya karşı üst yüzey iri malzeme ile kaplanacaktır. Depolama alanlarında tozumaya karşı, üst yüzeyleri iri malzeme ile kaplanacaktır. Bitkisel toprak depolama alanında, depo alanının üst yüzeyi yöreye uygun bitkilerle kaplanacaktır. 140

147 Maddeler halinde bahsedilen tozumaya karşı önlemler, zorunlu olarak yapılacaktır. Faaliyet alanında çalışma kontrollü olarak gerçekleştirilecektir. Yukarıda verilen toplam toz emisyon değeri; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu yönetmelik Ek-2 de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde kalmaktadır. Bu nedenle Alçıtaşı ocağında kontrolsüz durumda üretim faaliyetlerinde bulunulmayacağı için kontrollü durum için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında kaynaklanacak toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile kontrollü durumlara toz dağılım modellemeleri yapılmıştır. Modelleme çalışmalarında 2 farklı senaryo uygulanmıştır. 2 farklı senaryo için yapılan ayrıntılı hesaplamalar ekte verilen Hava Kalitesi Dağılım Modellemesinde ayrıntılı olarak verilmiştir.(bkz. Ek: 23) Bu senaryolar aşağıdaki biçimde özetlenebilir. Senaryo A: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretiminden Kaynaklanacak Toz Emisyonlarının Dağılımının İncelenmesi Senaryo B: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretimi ile Proje Alanı Mücavirinde Çalışan Ocaklar ve Nakliyelerinden Kaynaklanacak Kümülatif Etki Dağılımının İncelenmesi Yapılan hava kalitesi dağılım modellemesine göre projeden kaynaklanacak toz emisyonlarının Aşıkoğlu Köyü nde oluşturacağı maksimum değerler aşağıdaki Tablo da verilmiştir. Bu sonuçlara göre en yakın alıcı olan Aşıkoğlu Köyü bütün senaryolar için sınır değerlerini sağlanmaktadır. Tablo 64. Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler İle Karşılaştırılması En Yakın Yerleşim [μg/m³] (Havada Asılı Toz) Sınır değer [μg/m³] Aşıkoğlu Köyü Aşıkoğlu Köyü Senaryo A Senaryo B KVS UVS KVS UVS KVS UVS ,60 2,75 58,61 4,79 En Yakın Yerleşim [mg/m²gün] (Çöken Toz) Sınır değer [mg/m²gün] Aşıkoğlu Köyü Aşıkoğlu Köyü Senaryo A Senaryo B KVS KVS KVS ,97 238,82 141

148 5.2. Su Kullanımı ve Bertarafı(arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanım sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) Söz konusu kapasitesi artırılması planlanan projenin işletilmesi esnasında gerekli olacak su miktarı; çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu miktarı ve proje alanı içi toprak yolların spreylenmesi amacıyla kullanılacak su miktarıdır. İşletme Esnasında Tüketilecek Su Miktarı; a)işletme Sırasında Çalışacak Personelin İhtiyacı Olan İçme ve Kullanma Suyu Miktarı: Kişi başına kullanılacak günlük su tüketim miktarı 150 litre alınmıştır.(kaynak: Prof. Dr. Dinçer TOPACIK, Su Temini ve Atık Su Uzaklaştırılması Uygulamaları, İTÜ, 1998.) Bir kişinin su tüketimi = 150 lt/ kişi-gün Projede çalışacak kişi sayısı = 30 kişi (İşletme sırasında toplamda çalışacak personel sayısı) Gerekli su miktarı (a) = 150 lt/kişi-gün x 30 kişi = lt/gün = 4,5 m³/gün b) Proje Alanı İçi Toprak Yolların Spreylenmesi Sırasında Kullanılacak Su Miktarı: Kapasite artışı planlanan proje alanında toprak zemine sahip ulaşım yollarının araçların gidiş gelişi esnasında kalkan tozların etkisinin azaltılması amacıyla yapılacak spreyleme(sulama) işlemi için tüketilecek su miktarının 7,5 m³/gün dolaylarında olacağı düşünülmektedir. Alçıtaşı Ocağı alanı içersinde kullanılacak toprak yol uzunluğu yaklaşık metre olup, toprak yolların genişliği yaklaşık 5 metredir. Buna göre; Toplamda toprak yolların kapladığı alan: m x 5 m = m² dir. Toprak yolların arazöz ile sulanması sırasında genellikle 1,5 lt/m² su kullanılmaktadır. Spreyleme Suyu Miktarı = Spreylenecek alan x Birim alan sprey suyu ihtiyacı x Günlük Spreyleme Sayısı 142

149 Spreyleme Suyu Miktarı = m² x 1,5 lt/m² x 1 (sefer/gün) = lt/gün (7,5 m³/gün) 7,5 m³/gün Proje Alanı İçi Toprak Yolların Spreylenmesi Sırasında Kullanılacak Su miktarı(c): İşletme Esnasında Kullanılacak Toplam Su Miktarı: a + b = 4,5 m³/gün + 7,5 m³/gün = 12 m³/gün Dolayısıyla kapasitesi artırılması planlanan Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında kullanılacak toplam içme ve kullanma suyu ihtiyacı 12 m³/gün olacaktır. Tablo 65. Alçıtaşı Ocağının İşletilmesi Esnasında Kullanılacak Su Miktarları Suyun Kullanıldığı Ünite(Su Kullanım Alanları) İşletme Sırasında Çalışacak Personelin İhtiyacı Olan Su Kullanımı Proje Alanı İçi Toprak Yolların Spreylenmesi Sırasında Su Kullanımı: Kullanım Amacı Nereden Temin Edileceği Kullanılacak Su Miktarı(m³/gün) Çalışacak personelin içme ve kullanma suyu ihtiyacı Proje alanı içi araçların gidiş gelişi esnasında meydana gelebilecek tozun minimum seviyeye indirgenmesidir. Planlanan proje kapsamında personel için ihtiyaç duyulacak içme ve kullanma suyu mevcut durumda olduğu gibi piyasada satılan pet şişeler veya damacanalar vasıtasıyla karşılanacaktır. Projenin işletilmesi sırasında gerekli olacak kullanma suyu mevcut durumda olduğu gibi proje sahası yakınlarında bulunan su kaynaklarından tankerler vasıtasıyla karşılanacaktır. Toplam 12 4,5 7,5 Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında çalışan personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı suyu ihtiyacı, piyasada satılan pet şişeler veya damacanalar vasıtasıyla karşılanmaktadır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında çalışacak personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı suyu ihtiyacı, mevcut durumda olduğu gibi piyasada satılan pet şişeler veya damacanalar vasıtasıyla karşılanacaktır. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında proje alanı içi toprak yolların spreylenmesi için gerekli olan su ihtiyacı, proje sahası yakınlarında bulunan su kaynaklarından tankerler vasıtasıyla karşılanmaktadır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında proje alanı içi toprak yolların spreylenmesi için gerekli olan su ihtiyacı mevcut durumda olduğu gibi proje sahası yakınlarında bulunan su kaynaklarından tankerler vasıtasıyla karşılanacaktır. Bu kapsamda, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı 143

150 Sular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Planlanan Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesinin işletilmesi esnasında tüketilecek su miktarı yukarıda ayrıntılı olarak hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalarda belirtildiği üzere günlük 12 m³ su tüketimi olacaktır. Tüketilecek suyun 7,5 m³ lük kısmı toprak yolların sulanmasında kullanılacak olup, atık su olarak geri dönmeyecektir. Bu kapsamda projenin işletilmesi esnasında atık suya dönüşecek sular, çalışacak personelin tüketimine bağlı olan 4,5 m³/gün miktarlık kısımdır. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiyeden karşılanmakta olup, kapasite artışıyla birlikte mevcut uygulamaya devam edilecektir. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelden kaynaklanan evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi alanında Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanmaktadır. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık sular, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilmektedir. Kapasite artışı kapsamında aynı şekilde çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi nden çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte toplanacak sıvı atıklar, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilecektir. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık suların ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekildiğini gösterir Tahsilat Makbuzu ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 13) Ancak söz konusu proje kapsamında gerek duyulması halinde Alçıtaşı Ocağı ÇED Alanı içersinde tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak seyyar tuvalet bulundurulacaktır. Alçıtaşı Ocağı işletme aşamasında proje alanında kurulacak seyyar tuvalette oluşacak evsel nitelikli atık sular, seyyar tuvalet deposunun dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilecektir. Projede yapılacak çalışmalar süresince tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve

151 sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine riayet edilecektir Atıklar (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri, miktarları, bertarafı) Sıvı Atıklar: Planlanan Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesinin işletilmesi esnasında tüketilecek su miktarı yukarıda ayrıntılı olarak hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalarda belirtildiği üzere günlük 12 m³ su tüketimi olacaktır. Tüketilecek suyun 7,5 m³ lük kısmı toprak yolların sulanmasında kullanılacak olup, atık su olarak geri dönmeyecektir. Bu kapsamda projenin işletilmesi esnasında atık suya dönüşecek sular, çalışacak personelin tüketimine bağlı olan 4,5 m³/gün miktardır. Personel ihtiyaçlarından kaynaklanacak sıvı atıklar evsel nitelikli sıvı atıklardan olup, evsel nitelikli sıvı atıkların tipik özellikleri aşağıda ki tablo da verilmiştir. Tablo 66. Evsel Nitelikli Sıvı Atık Genel Özellikleri Debi (lt/kişi/gün) BOİ 5 g/kişi/gün Toplam Azot g/kişi/gün (Azot (N) olarak) 6-12 Toplam Fosfor g/kişi/gün (Fosfor (p) olarak) 0,9-40 Potasyum g/kişi/gün (K 2 O olarak) 2-6 Kloritler g/kişi/gün 4-8 Toplam Katı Madde g/kişi/gün AKM g/kişi/gün Mikroplar; 100 ml atıksuda Toplam Bakteri Koliformlar Fekal Streptococci Salmonella Typhosa Protozan Cysts Helmintic Eggs Virus Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiyeden karşılanmakta olup, kapasite artışıyla birlikte mevcut uygulamaya devam edilecektir. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelden kaynaklanan evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, faaliyet sahibine ait Kırma 145

152 Eleme Tesisi alanında Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanmaktadır. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık sular, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilmektedir. Kapasite artışı kapsamında aynı şekilde çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi nden çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte toplanacak sıvı atıklar, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilecektir. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık suların ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekildiğini gösterir Tahsilat Makbuzu ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 13) Ancak söz konusu proje kapsamında gerek duyulması halinde Alçıtaşı Ocağı ÇED Alanı içersinde tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak seyyar tuvalet bulundurulacaktır. Alçıtaşı Ocağı işletme aşamasında proje alanında kurulacak seyyar tuvalette oluşacak evsel nitelikli atık sular, seyyar tuvalet deposunun dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilecektir. Projede yapılacak çalışmalar süresince tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine riayet edilecektir. Katı Atıklar: Söz konusu projenin işletilmesi sırasında oluşacak katı atıklar, projede çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklardır. Proje alanında yapılacak çalışmalar sırasında çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atık miktarı; İşletme Sırasında Oluşacak Katı Atık Miktarı; Bir kişinin günlük ürettiği katı atık miktarı = 1,21 kg/kişi-gün(kaynak: TUİK) Çalışacak personel sayısı çalışacak personel sayısı) = 30 kişi (İşletme sırasında toplam 146

153 Katı Atık Miktarı = 1,21 kg/kişi-gün x 30 kişi = 36,3 kg/gün dür. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiyeden karşılanmakta olup, kapasite artışıyla birlikte mevcut uygulamaya devam edilecektir. Kapasite artışı kapsamında çalışacak personelden kaynaklanacak katı atıklar, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkan katı atıklarla birlikte, Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan Şantiye Alanında niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kâğıt, metal, vb.) ayrı ayrı biriktirme kaplarında toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde düzenli olarak Bala Belediyesinin Çöp Dökme Alanında uygun gösterilen yerlere taşınacaktır. Söz konusu işletme aşamasında ortaya çıkacak evsel nitelikli katı atıklarla ilgili Bala Belediyesi nden alınan resmi yazı ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 12) Söz konusu projenin işletilmesi aşamasında tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Pasa ve Bitkisel Toprak(Hafriyat) Atıkları Planlanan proje kapsamında alçıtaşının basamaklı yapıda üretim yapılması planlanmaktadır. Projede yıllık ton/yıl alçıtaşı üretmek amacıyla kullanılması planlanan alan her yıl için yaklaşık ,3 m² dir. Ocakta üretime başlanmadan önce üretim yapılacak alan üzerinde bulunan ortalama 30 cm derinliğindeki bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve daha sonra kullanılmak üzere depolanacaktır. Ayrıca maksimum toz hesabının yapılabilmesi amacıyla üretimin gerçekleştirileceği alanının tamamında ortalama 30 cm bitkisel toprak bulunduğu varsayılarak hesaplama yapılmıştır. Buna göre üretim esnasında alandan sıyrılacak maksimum yıllık bitkisel toprak(hafriyat) miktarı ,4 ton olacaktır. Üretim öncesinde alan üzerinden sıyrılacak bitkisel toprak Bitkisel Toprak Depo Alanında depolanacak ve ileriki yıllarda ocak alanı terk edilirken sahanın rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Alçıtaşı ocağının işletilmesi sırasında bir miktar pasa malzemesi oluşacaktır. Projenin işletme aşamasında üretim esnasında % 10 civarında zaiyat(pasa malzeme) ortaya çıkacağı düşünülmektedir. Buna istinaden proje kapsamında yıllık ton/yıl( ,6 m³/yıl) alçıtaşı üretimi gerçekleştirilmesi planlandığından dolayı üretim 147

154 sırasında oluşacak pasa malzeme(zaiyat) miktarı yaklaşık olarak ton/yıl( ,3 m³/yıl) olacaktır. İşletme aşamasında ortaya çıkacak zaiyat(pasa malzeme) Pasa Depo Alanında depolanacaktır. Pasa Depo Alanında depolanacak pasa malzeme maksimum 10 m yüksekliğinde istiflenecektir. Pasa Depo Alanında depolanacak zaiyat(pasa malzeme) ocaklarda oluşacak boşlukların doldurulmasında, çevre topoğrafyaya uygun hale getirilmesinde kısacası sahanın genel rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprağın depolanması sırasında depo alanının eğiminin %5 in altında olması sağlanacak; depo alanı çevresi, yağışlar nedeniyle oluşacak su akıntılarının depo alanına girmesini önleyecek şekilde kanallarla çevrilecektir. Bitkisel toprağın depolanması sırasında çevre kirliliğine neden olabilecek durumlara karşı gerekli tedbirler alınarak depolama yapılacak olup, yüksek depolama yapılmayacak, Rüzgârın savurmaması için bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak depolanması yapılacaktır. Depolama alanı etrafı herkes tarafından görülebilecek şekilde uygun araçlarla çevrelenecektir. Ayrıca depolama alanında depolanan malzemenin mevsimsel yağışlarla kaymasını engellemek amacıyla etrafına seddeleme yapılacaktır. Proje kapsamında dere yataklarına ya da mevsimsel yağışlara bağlı olarak akış gösteren derelere kesin suretle malzeme bırakılmayacak, hafriyat-pasa dökülmeyecek, akış rejimini etkileyecek faaliyetlerin yapılmayacak ve çalışmalar tamamlandıktan sonra ocak alanı topoğrafyaya uygun hale getirilecektir. İşletme süresince sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Atık Yağlar Tehlikeli Atıklar: Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında işletme aşamasında kullanılacak kamyon gibi iş makinelerinin yakıt ikmali ve yağ değişimi işlemleri genellikle ruhsatlı benzin istasyonlarında yapılacaktır. İşletme aşamasında kullanılacak ekskavatör, loader gibi iş makinelerinin yakıt ikmali ve yağ değişimi işlemleri, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiye alanında yapılacaktır. Yağ değişimi işlemleri sonucu ortaya çıkacak atık yağlar, Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkacak atık yağlarla birlikte, sızdırmasız kaplarda biriktirilerek, lisanslı firmalara verilerek geri dönüşüm ya da bertarafı sağlanacaktır. 148

155 Atık Patlayıcı Torbaları Söz konusu proje kapsamında patlayıcı kullanılmasına müteakip atık patlayıcı torbaları ortaya çıkacaktır. İşletme aşamasında ortaya çıkacak atık patlayıcı torbaları, patlayıcı satın alınan firma tarafından lisanslı firmalara verilerek bertaraf edilecektir. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Kullanılan Makine ve Ekipmandan Oluşabilecek Atıklar: Proje işletme aşamasında kullanılan makine ve ekipmandan oluşabilecek atıklarda söz konusudur. Bu atıkların arasında kullanılmış araç lastikleri, yıpranmış makine parçaları, ambalaj atıkları vb. atıkları yer almaktadır. İşletme sırasında oluşacak bu tür atıklar, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiye alanında toprakla temas etmeyen ve üstü kapalı yerlerde muhafaza edilecektir. Yıpranmış makine parçaları ve lastiklerin geri dönüşümü sağlanacak olup, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Atık Aküler: Proje işletme aşamasında, çalıştırılacak iş makinelerinden çıkacak atık akülerin yenisi satın alınırken, yetkili satıcıya iade edilecektir. Atık aküler ile ilgili tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır. 149

156 Tıbbi Atıklar: Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında tek vardiya 30 personel görev alacak olup, revir ünitesi kurulmayacaktır. Bu kapsamda projede tıbbi atık oluşumu söz konusu değildir. Emisyonlar: (İş Makinelerinden Kaynaklı Egzoz Emisyonları) Planlanan projenin işletme aşamasında kullanılacak iş makinelerinden kaynaklanacak gaz emisyon değerlerinin en az seviyede kalması için araçların periyodik bakımları düzenli olarak yapılacak, gerekli bakım, yağ değişimi vb. zamanında yaptırılacaktır. Makine ve teçhizattan kaynaklanacak emisyon değerlerinin en az seviyede kalması için araçların periyodik bakımları düzenli olarak yaptırılacaktır. Bu konuda araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilerek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan tarih ve sayılı " Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonları Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ " hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Toz Emisyonları: Bölüm 5. de verilen toplam toz emisyon değeri; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu yönetmelik Ek-2 de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde kalmaktadır. Bu nedenle Alçıtaşı ocağında kontrolsüz durumda üretim faaliyetlerinde bulunulmayacağı için kontrollü durum için toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında kaynaklanacak toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile kontrollü durumlara toz dağılım modellemeleri yapılmıştır. Modelleme çalışmalarında 2 farklı senaryo uygulanmıştır. 2 farklı senaryo için yapılan ayrıntılı hesaplamalar ekte verilen Hava Kalitesi Dağılım Modellemesinde ayrıntılı olarak verilmiştir.(bkz. Ek: 23) Bu senaryolar aşağıdaki biçimde özetlenebilir. Senaryo A: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretiminden Kaynaklanacak Toz Emisyonlarının Dağılımının İncelenmesi 150

157 Senaryo B: Kontrollü Çalışma Şartlarında Alçıtaşı Ocağı Üretimi ile Proje Alanı Mücavirinde Çalışan Ocaklar ve Nakliyelerinden Kaynaklanacak Kümülatif Etki Dağılımının İncelenmesi Yapılan hava kalitesi dağılım modellemesine göre projeden kaynaklanacak toz emisyonlarının Aşıkoğlu Köyü nde oluşturacağı maksimum değerler Tablo 64 de verilmiştir. Bu sonuçlara göre en yakın alıcı olan Aşıkoğlu Köyü bütün senaryolar için sınır değerlerini sağlanmaktadır. Ocak alanında ilgili yönetmelikler gereği; Ocak alanı, servis yolları ve taşıma güzergahının stabilize kısmı, tozumaya karşı arazözlerle sürekli sulanacaktır. Savrulmadan yükleme ve boşaltma yapılacaktır. Kamyonlar uygun hız limitlerinde seyahat edeceklerdir. Kamyonların üzerlerinde tozumaya karşı üst yüzey iri malzeme ile kaplanacaktır. Depolama alanlarında tozumaya karşı, üst yüzeyleri iri malzeme ile kaplanacaktır. Bitkisel toprak depolama alanında, depo alanının üst yüzeyi yöreye uygun bitkilerle kaplanacaktır. Maddeler halinde bahsedilen tozumaya karşı önlemler, zorunlu olarak yapılacaktır. Faaliyet alanında çalışma kontrollü olarak gerçekleştirilecektir. Bu nedenle söz konusu projenin işletilmesi esnasında yapılacak kontrollü çalışma şartlarında etki alanında bulunan Bala İlçesi ve Aşıkoğlu Köyü nde herhangi bir olumsuz etki ön görülmemektedir. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi kapsamında 6.944,4 ton/gün dolayında alçıtaşının işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında Yönetmeliğin Ek-2, 2.18 Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun I.Grup b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin çıkartıldığı ocaklar. Kapsamında kalmaktadır. Söz konusu Alçıtaşı Ocağı ile ilgili olarak Çevre İzni alınmak amacıyla Ankara İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü ne müracaat edilecektir. Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Değerlendirme ve Yönetimi 151

158 Yönetmeliği hükümlerine ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır Vibrasyon Gürültü kaynakları ve seviyeleri, (Akustik Rapor) Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında sırasında kullanılacak iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşacaktır. Söz konusu projeyle ilgili olarak hazırlanan Akustik Rapor ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 20) Planlanan proje gürültü konulu çevre izninden muaftır. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 22 gereğince; Endüstri tesisleri için çevresel gürültü sınır değerleri Tablo 4 teki Lgündüz, Lakşam ve Lgece cinsinden aşağıda verilmiş olan tablodaki sınır değerleri aşamaz. Tablo 67. Endüstri tesisleri için çevresel gürültü sınır değerleri ALANLAR Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar L gündüz (dba) L akşam (dba) Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar Organize Sanayi Bölgesi veya İhtisas Sanayi Bölgesi içindeki her bir tesis için L gece (dba) Yukarıdaki tabloda verilen çevresel gürültü sınır değerlerinin aşılması halinde; her bir makine ve ekipman ile gürültüye maruz kalan işçiler bazında sorumlu kurum veya kuruluşlarca hazırlanan ilgili mevzuat çerçevesinde getirilen esasları sağlanmaya yönelik tedbirlerle birlikte etkin ve uygulanabilir çevresel kontrol tedbirleri alınır. Tabloya göre faaliyet alanı Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar grubuna girmektedir. Dolayısıyla Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablosu nda belirtilen Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar için Lgündüz değeri 65 dba dır. Ekte verilen Akustik Rapor içerisinde ocaklarda çalışacak makine ve ekipmandan kaynaklanacak gürültü hesaplanmış ve gerekli modelleme sonucunda gürültünün etki alanı yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin altında olup, İşletme aşaması için Aşıkoğlu 152

159 Köyünde ve Bala İlçesinde faaliyetten kaynaklı oluşan gürültü düzeyi 1. nolu ölçüm noktasında 55,20 dba ve 2. nolu ölçüm noktasında 43,60 dba hesaplanmıştır. Bu değer, tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 22 gereğince Her bir işletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII de yer alan Tablo-4 te verilen sınır değerleri aşamaz. İfadesine göre işletme aşamasında meydana gelecek gürültünün sınır değerlerin(lgündüz 65 dba) altında kaldığı görülmektedir. Buna göre İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında oluşacak gürültüden proje alanına en yakın yerleşim birimlerinin(bala İlçesi ve Aşıkoğlu Köyü) olumsuz yönde etkilenmesi mümkün gözükmemektedir. Patlatmalardan Dolayı Oluşacak Titreşim Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında patlayıcı kullanılmasına müteakip titreşim oluşumu söz konusudur. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği MADDE 25 (1) Çeşitli titreşim kaynaklarının neden olacağı çevresel titreşimin kontrol altına alınmasına ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir: a) Maden ve taş ocakları ile benzeri faaliyette bulunulan alanlardaki patlatmaların çevredeki çok hassas kullanımlarda oluşturduğu zemin titreşim seviyesi Ek-VII de yer alan Tablo-6 da verilen sınır değerleri aşamaz. Tablo 68. Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı Titreşim Frekansı (Hz) (Tepe Değeri-mm/s) (1 Hz- 4 Hz arasında 5 mm/s den 19 mm/s ye; 10 Hz- 30 Hz arasında 19 mm/s den 50 mm/s ye, logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak yükselmektedir) Ocak alanında yapılacak patlatmadan dolayı oluşacak gürültü seviyeleri Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, Madde 23 (d) bendi gereği Şantiye faaliyeti sonucu oluşabilecek darbe gürültüsü, LCmax gürültü göstergesi cinsinden 100 dbc yi aşamaz. hükmüne riayet edilecektir. Delikler, patlayıcı maddelerle şarjlandıktan sonra, sıkılama yapılacaktır. Delme sonucu delikten çıkacak kırıntılar, sıkılama malzemesi olarak kullanılacaktır. Hem delikler 153

160 arasında hem de sıralar arasında Exel Handidet (ticari markası veya muadilleri) elektriksiz milisaniyeli elektriksiz kapsüller kullanılacaktır. Bu şekilde; şok dalgalarının birbirlerini sönümlendirme etkisinden de yararlanılacaktır. Elektriksiz kapsüller kullanılarak; insan vücudundaki statik elektrik dolayısıyla patlama ve havanın elektrik akımından etkilenme gibi (yağmurlu havalarda statik elektrik oluşumu) olumsuz sorunlar olmayacaktır. Elektriksiz kapsüllerin ikinci en önemli özelliği de, her bir delik milisaniyeli gecikme süreleri ile tek tek patlatılabilmektedir. Bu şekilde; patlatma sonucu oluşabilecek çevresel sorunlar (hava şoku, gürültü, vibrasyon, taş fırlaması vb.) etkiler en aza indirilmiş olacaktır. Ocakta yapılacak patlatma işlemleri, ateşçi belgesine sahip bu konuda uzman personel tarafından gerçekleştirilecektir. Patlatma sırasında gerekli güvenlik önlemleri alınarak saha içine yabancı insan veya hayvanların girmesi engellenecektir. Proje alanı içerisinde patlayıcı madde deposu kurulmayacak, patlayıcılar patlatma yapılacak gün gerekli önlemler alınarak alana getirilecektir. Ayrıca patlatma işlemi sırasında patlatma yapılacak alan ve yakın çevresinde patlatma işleminde görevli olmayan işçiler, üçüncü şahıslar ve yabani veya evcil hayvanların bulunmamasına özen gösterilecektir. Ocak alanının sınırları çevrede bulunanlar tarafından görülecek biçimde uygun araçlarla çevrilecek ve alana girmenin tehlikeli olduğunu belirtir uyarı levhaları asılacaktır. Her patlama işlemi sırasında ilgili güvenlik birimleriyle koordineli şekilde çalışılacaktır. Ayrıca patlatma işlemleri, mümkün olduğu kadar tatil günlerinde gerçekleştirmemek suretiyle saatleri arasında(kış ayları hariç) yapılacaktır. Patlatma işlemi sırasında ve sonrasında dikkat edilmesi gerekli hususlar aşağıda belirtilmiştir: Kullanılacak olan parlayıcı ve patlayıcı maddelerin güvenli bir şekilde nakledilmesi ve kullanılması faaliyet sahibinin yükümlülüğünde olacak ve "Patlayıcı, Parlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışacak iş Yerlerinde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük" ve 29 Eylül 1987 gün ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve Esaslarına ilişkin Tüzük'te belirtilen esaslara uygun olarak yapılacaktır. Patlatma Sırasında Meydana Gelebilecek Olan Vibrasyon Hesapları Patlatma sonucu oluşan şok dalgaları havada ve ateşlenen kaya birimi içinde belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi göstermektedir. Şok dalgalarının çevrede bulunan hassas noktalara (bina, köprü, 154

161 tarihi binalar, mağara vb) hasar verebileceği mesafe aşağıda açıklanan bağıntılar yardımıyla hesaplanabilmektedir. Bağıntılarda değişken olarak anlık şarj (bir gecikme süresinde ateşlenen patlayıcı miktarı) atım yeri ile çevre birimleri arasındaki mesafe ve kayaç türlerine ait katsayılar bulunmaktadır. Hava Şoku; Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır. Şiddetli etki zonu : D<5 W : 0 31,62 m Orta şiddette etki zonu : 5 W <D<10 W : 31,62 m 63,25 m Hafif şiddette etki zonu :10 W <D15 W : 63,25 m 94,87 m D = Etkili zon aralığı (m) W = Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı = Anlık şarj (kg) Hava şoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık şarj dikkate alınarak yapılmıştır. Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj : 64 kg Şiddetli etki zonu : 0 25 m Orta şiddette etki zonu : m Hafif şiddette etki zonu : m Patlatmayla oluşturulan titreşimim çevre yapılara etkisi Patlatmayla oluşturulan titreşimim çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı ile tespit edilmektedir. 16. D v = k Devine Bağıntısı ; W v = Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inç/sn) k = Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260) D = Patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (feet) W = Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre) 1 feet = m 1 libre = kg 1 inç = 25,4 mm K katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi 155

162 süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına yaklaştırmaktadır. Hesaplamalarda k katsayısı birimlerin homojen ve kırıksız olduğu varsayımından hareketle 260 olarak alınmıştır. Tablo 69. Bina temeli titreşim hızı (V0) değerlerine bağlı olarak patlatma nedeniyle hasar görebilecek bina türleri (Forssbland, 1981). Bina Türü V 0 (mm/sn) a-yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar 2 b-sıvalı biriket, kerpiç, yığma tuğla evler 5 c-betonarme binalar 10 d-fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır. K W A = D A = Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm) W= Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg) D = Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (m) K = Kayaç türüne bağlı katsayısı Tablo 70. Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değişim gösteren K katsayısı asgari ve azami değerleri Patlatma Yapılan Birim Temel Altı Kayaç Türü K Katsayısı Minimum Maksimum 1-Kaya Kaya 0,57 1,15 2-Kaya Kil (Toprak) 1,15 2,30 3-Kil (Toprak) Kaya 1,15 2,30 4-Kil (Toprak) Kil (Toprak) 2,30 3,40 Tablo 71. Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 64 kg) K (sabit) D ( m ) W (kg) Vo (mm/sn) V (mm/sn) 1/5V(mm/sn) 1/2V(mm/sn)

163 Çizelgede ; V = mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı V0= Bina temelindeki titreşim hızı Kayaç içi titreşim hızının (V) 1/2-1/5 i V0 değeri olarak kabul edilmektedir. Yöre köylerindeki en hassas yapının Tabloda b tipi binalar olduğu kabul edilirse V0 hızının 5 mm/sn nin üzerine çıkmaması gerekmektedir. Tablo incelendiğinde 64 kg lık(62 Kg Anfo + 2 kg dinamit = 64 kg) şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma noktasından itibaren 153 metrede 5 mm/sn nin altına inmektedir. İşletme aşamasında faaliyetten kaynaklı oluşacak titreşim hızının Aşıkoğlu Köyü ve Bala İlçesinde olumsuz etkisinin olmayacağı gözükmektedir. Bu durumda maksimum anlık şarj (62 kg) ile yapılan patlatmalar sonucu oluşan vibrasyonun yerleşim birimlerine (b tipi binalar) olumsuz etkisinin olmayacağı ortaya çıkmaktadır. Genlik değerinin 0.05 mm nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı bilindiğinden maksimum patlayıcı miktarı (64 kg) ile yapılan atımlarda etki mesafesi; D = K W A D = 1,15*64½/0.05 = 184 m. Patlatmalardan dolayı titreşim ve hava şoku etkisinden Aşıkoğlu Köyü ve Bala İlçesinde bulunan evlerin olumsuz etkilenmesi mümkün gözükmemektedir. Söz konusu proje kapsamında patlatma esnasında ortaya çıkacak hava şoku ve vibrasyon hesaplamaları maksimum hesaplama yapabilme amacıyla 1. Alternatif Patlatma Paternine(64 kg) göre yapılmıştır. 1. Alternatif Patlatma Paternine(64 kg) göre yapılan hesaplama neticesinde proje alanı yakınlarındaki en yakın yerleşim birimlerinin patlatma etki alanı dışında kaldığı görülmektedir. Bu nedenle 2. Alternatif Patlatma Paternine(52 kg) göre değerlendirme yapıldığında ise maksimum anlık şarj daha düşük olduğundan hava şoku ve vibrasyon değerleri daha da düşük olacaktır. Ayrıca söz konusu projeyle ilgili olarak tarihinde hazırlanan Titreşim Tespit Raporu ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 22) 157

164 İşletme süresince tarih ve sayılı Resmi gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine riayet edilecektir Sağlık koruma bandı mesafesi, Söz konusu projeyle ilgili olarak ilgili kurumlardan gerekli tüm izinler alınacak olup, tarih ve sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, gereğince ilgili inceleme kurulunca belirlenecek Sağlık Koruma Bandı mesafesi oluşturulacaktır. Ve oluşturulacak Sağlık Koruma Bandı mesafesine uyulacaktır. Proje alanı içersinden Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi ve yan dereler geçmekte olup, bu derelerin şevleri üzerinden itibaren 15 metre sağ ve 15 metre sol sahil olmak üzere koruma bandı bırakılacak, üzerlerine kesin suretle sabit tesis kurulmayacak, dere yataklarının doğal halleri korunacak, dere yataklarına kesin suretle pasa, hafriyat, katı, sıvı, vb. malzeme atılmayacak, doğal kesitleri daraltılmayacak, dere yataklarının akış yönleri ve rejimlerine müdahale edilmeyecek, olası taşkın riskine karşı işletme sahibi tarafından gerekli tedbirler alınacaktır. Faaliyet süresince 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan Tüzük, Yönetmelikler ve Ankara Umumi Hıfzıssıhha Kurul Kararlarından(UHKK) 2006/1 kararına harfiyen uyulacaktır Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Söz konusu kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı projesi, 23 Ocak 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında kaldığından dolayı Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanmıştır.(bkz. Ek: 29) 158

165 5.7. Risk analizi a.) Proje Alanı ve Proje Etki analizi Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi alanı risk analizi için Çevresel Boyut ve Etki Değerlendirme Tabloları kullanılarak Çevresel Risk Değerlendirme Matrisi oluşturulmuş ve olası riskler değerlendirilmiştir. Daha sonra aşağıda verilen formüle göre Risk Boyutu hesaplanmıştır: Boyut (R) = O x Z x S R: Boyutun Büyüklüğü O: Etkinin Oluşma Olasılığı Z: Etkinin Potansiyel Şiddeti, Zararı S: İşin Tekrarlanma Sıklığı 1. OLASILIK OLASILIK DEĞERİ TANIMLAMA % OLASILIK 10 Beklenir, kesin 50 6 Yüksek/oldukça mümkün 10 3 Olası 1 1 Nadiren ama mümkün Beklenmez fakat mümkün Pratikte mümkün değil Sadece teorik olarak mümkün ZARAR ZARAR DEĞERİ TANIMLAMA 100 lokal veya lokasyon dışında -bertarafı mümkün olmayan kaza / olay 40 Lokasyon Dışına yayılabilen / yayılmış, bertarafı güç ve zaman alan etki 15 Lokal- bertarafı güç ve zaman alan etki 7 Lokasyon dışına yayılabilen / yayılmış- bertarafı hızlı ve kolay etki 3 Lokal- bertarafı hızlı ve kolay etki 1 Ucuz atlatma 3.SIKLIK SIKLIK DEĞERİ TANIMLAMA 10 Hemen Hemen Sürekli ( 1 saatte birkaç defa) 6 Sık ( günde bir veya birkaç Defa ) 3 Ara Sıra ( Haftada bir veya birkaç defa ) 2 Sık Değil (Ayda bir veya birkaç defa) 1 Seyrek ( Yılda birkaç defa) 0.5 Çok Seyrek ( Yılda bir veya Daha seyrek ) 159

166 4. ETKİ BELİRLEMESİ Etkinin Derecelendirmesi DEĞER ETKİ SINIFI YAPILMASI GEREKENLER 1 R<20 Önemsiz Önlem öncelikli değildir Kabul edilebilir Gözetim altında uygulanmalıdır Orta Önemli 5 R>400 Kabul edilemez Uzun dönemde iyileştirilmelidir(yıl içinde) Kısa dönemde iyileştirilmelidir (birkaç ay içinde) Hemen gerekli önlemler alınmalı veya tesis, bina, üretim veya çevrenin kapatılması. Hesaplanan risk boyutu Çevresel Risk Değerlendirme Matrisinde görülebileceği gibi genel olarak 1(Önemsiz) 3(Orta) Etki Derecelerinde çıktığı görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu projenin işletilmesi esnasında risk boyutu R>400 (Kabul Edilemez) değerinin altında çıkmış olup, yapılması gereken önlemler matriste açıklanmıştır. (Bkz. Ek: 28) Proje alanı etki analizi Ek: 28 de verilen Çevresel Risk Değerlendirme Matrisinde irdelenmiştir. b.) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında risk durumlarında alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) Ek: 28 de verilen Çevresel Risk Değerlendirme Matrisinde risk durumlarına karşı alınması zorunlu önlemler açıklanmıştır Diğer hususlar Belirtilen hususlardan başka bir husus bulunmamaktadır. 160

167 BÖLÜM 6: PROJENİN ALTERNATİFLERİ (Bu bölümde teknoloji, alınacak önlemlerin alternatiflerinin karşılaştırılması yapılacak ve tercih sıralaması belirtilecektir.) Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyleri sınırları içersinde MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda faal olarak işletilmekte olan İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının kapasitesinin artırılması planlanmaktadır. Madencilik faaliyetlerinde teknolojilerinin her geçen gün ilerlemesine, alçıtaşı taleplerinin artmasına ve özellikle sanayide kullanılacak ham madde boyutlarının farklılık göstermesine paralel olarak mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağının kapasitesi artırılması planlanmış olup, buna istinaden söz konusu proje hazırlanmıştır. Madencilik sektöründe yer alternatifi söz konusu değildir. Üretim ruhsat alanı içersinde mevcut rezervlere göre uygun şartlar göz önüne alınarak, bu şartların gerek teknik, gerekse ekonomik yönleri (piyasa talepleri) dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. Proje alanının, mevcut durumda işletilen ocak olduğundan ve ocaktan çıkarılacak alçıtaşının, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisinde işlenecek olmasından ve alanda ulaşım sorunu bulunmadığından dolayı söz konusu proje alanı en uygun alan olduğu düşünülerek planlanmıştır. Bu nedenle MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. ne ait mevcut durumda faal olarak işletilen Alçıtaşı Ocağı bulunduğundan dolayı herhangi bir alternatif tesis ve alternatif alan planlanmamıştır. 161

168 Bölüm 7: İZLEME PROGRAMI 7.1. Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı Projenin işletme aşamasında oluşacak çevresel etkiler ve bu etkilere karşı uygulanması planlanan izleme programı oluşan etkilerin niteliğine göre aşağıda verilmiştir. Söz konusu projenin çalışmalarına başlamadan önce daha detaylı irdeleme ve tespit yapılabilmesi amacıyla Çevre İzleme Programı oluşturulmalı ve izleme bu program doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. Çevre İzleme Programı minimum aşağıdaki ana başlıklarla verilen hususları içermelidir. Sıvı Atıkların İzlenmesi Ocağın işletilmesi sırasında oluşacak sıvı atıklar, arasında çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık sulardır. Atık suların bertarafı için ÇED Raporu içerisinde verilen taahhütlere harfiyen uyulması hususunda faaliyet sahibince gerekli tüm tedbirler alınacak olup, sunulacak İzleme Kontrol Formunda detaylı olarak bu hususlara değinilecektir. Katı Atıkların İzlenmesi Ocakta oluşacak katı atıklar arasında, personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar, hafriyat atıkları(pasa ve bitkisel toprak) ve ambalaj atıkları yer almaktadır. Katı atıkların bertarafı için ÇED Raporu içerisinde verilen taahhütlere harfiyen uyulması hususunda faaliyet sahibince gerekli tüm tedbirler alınacak olup, sunulacak İzleme Kontrol Formunda detaylı olarak bu hususlara değinilecektir. Emisyonların İzlenmesi Toz Emisyonu Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında oluşacak toz emisyonlarının çevre ve insan sağlığı üzerine olumsuz etkilerinin minimum seviyeye indirmek için ÇED Raporu içerisinde verilen taahhütlere harfiyen uyulması hususunda faaliyet sahibince gerekli tüm tedbirler alınacak olup, sunulacak İzleme Kontrol Formunda detaylı olarak bu hususlara değinilecektir. 162

169 Gürültünün İzlenmesi İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında makine ve ekipmanlardan kaynaklanacak gürültü seviyesinin çevre ve insan sağlığı üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkilerin minimuma indirilebilmesi için faaliyet sahibince gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklanacak gürültü seviyesinin tesis alanına yakın yerleşim birimlerinde herhangi bir olumsuz etki yaratıp/yaratmadığı izlenecek ve bu izlenimler sunulacak İzleme Kontrol Formunda detaylı olarak bu hususlara değinilecektir. Tehlikeli Atıkların İzlenmesi Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında ortaya çıkacak tehlikeli atıkların(atık Yağ, Atık Patlayıcı Torbaları) bertarafı için ÇED Raporu içerisinde verilen taahhütlere harfiyen uyulması hususunda faaliyet sahibince gerekli tüm tedbirler alınacak olup, çalışmalar esnasında sahada yapılacak yağ değişimleri sırasında atık yağların ve atık patlayıcı torbalarının çevreye yönelik zararlı etkisini azaltmak amacıyla gerekli önlemlerin alınıp/alınmadığı, makinelerin tamir, bakım ve benzeri işlemleri nedeniyle çıkacak yağlı parçaların değerlendirilebilir nitelikte olanların ayrı toplanıp bertaraflarının yapılıp/yapılmadığı konuları izlenecek ve sunulacak İzleme Kontrol Formunda detaylı olarak bu hususlara değinilecektir. Flora ve Fauna Üzerinde Meydana Gelebilecek Etkilerin İzlenmesi Ocağın işletilmesi sırasında yapılacak iş ve işlemlerden ötürü, ocak alanında ve çevresindeki flora ve fauna üzerinde herhangi bir olumsuz etkinin meydana gelmemesi için ÇED raporu içerisinde verilen taahhütler yerine getirilecektir. Tesis Çevresindeki Dereler Üzerine Etkiler Faaliyet alanı ve çevresindeki akarsuların ve mevsimsel akış gösteren kuru dere yataklarının faaliyet sırasında zarar görmesi engellenecek olup, dere yataklarına ve dere yataklarına ulaşması söz konusu olabilecek yerlere herhangi bir pasa malzeme, hafriyat atıkları, katı ve sıvı atıklar kesin suretle atılmayacaktır. Faaliyet sırasında dere yatakları kesin suretle değiştirilmeyecek ve oluşabilecek çevre kirliliği engellenecek olup, bununla ilgili tüm hususlar yerine getirilecektir. 163

170 Tesisin işletilmesi süresince; 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Yersularının Kirlenmeye Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih, tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği tarih ve sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayınlanan 2006/27 nolu Başbakanlık Genelgesi ve ilgili diğer mevzuatların ilgili hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Faaliyet kapsamında yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli önlemler faaliyet sahibi tarafından alınacaktır. İşletme Sonrası Dönem Tesisin ekonomik ömrünün tamamlanıp faaliyete kapanmasının akabinde proje ile ilgili tüm makine, ekipman ve tesis müştemilatı saha üzerinden sökülecek, bu çalışmalar sırasında proje alanı çevresinde bulunan tarım alanlarına ve dere yataklarına kesinlikle müdahale edilmeyecektir. Tesis alanı üzerindeki makine, ekipman ve müştemilatın sökülmesinden sonra alan üzerindeki oturma ve çökmeler yapılacak çalışmalarla giderilecektir. Ayrıca saha üzerinde pasa, hafriyat, katı atık, beton parçaları, metal atıklar, tehlikeli atık, kullanılmış akümülatör, makine yedek parçası, atık yağ, cam atık, plastik atık, atık pil, ambalaj atığı gibi çevre kirliliğine ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilecek hiçbir atık bırakılmayacaktır. Bu tür atıkların hepsi özelliğine göre ayrı ayrı toplanacak, değerlendirilebilir nitelikte olanları lisanslı atık toplayıcılarına verilecektir. 164

171 ACİL MÜDAHALE PLANI Acil Müdahale Planı Bir işletmenin etkinliği sırasında anormal oluşum, doğal afet veya sabotaj sonucu beklenmeyen, birden oluşan (özellikle önemli yayılma, yangın, patlama, sızıntı gibi), çalışan personeli, halkı ve çevreyi hemen ya da sonradan büyük tehlike altına alan, işletme içinde ya da dışında bir veya daha çok (özellikle tehlikeli) maddenin neden olduğu olaydır. Ocağın işletme aşamasında tarih ve B.19.0.ÇKÖ / sayılı Büyük Endüstriyel Kazalar İçin Acil Durum Planı Konulu Çevre Bakanlığı Genelgesi hükümlerine uyularak hazırlanan Acil Durum Planı ile ilgili olarak çalışacak personele gerekli eğitim verilecektir. Ocağın işletilmesi esnasında oluşması muhtemel acil durumlar; 1. Yangın, 2. Doğal Afetler (Deprem, Ağır Hava Koşulları, Yıldırım Düşmesi, Sel vb), 3. Çevreden Gelebilecek Tehlikeler ve Sabotajlar olarak sıralanabilir. Alçıtaşı Ocağı ile ilgili olarak hazırlanacak acil durum planı ve yangın tüpleri ve vanaları ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doğrultusunda hareket edilecektir. Acil Durum İçin Yapılacak Hazırlık: Bir acil durumla karşılaşıldığında karışıklığa meydan vermeden olaya müdahale edebilmek için bir Acil Durum Müdahale Ekibi oluşturulacaktır. Söndürme ekibi, yangın anında yangının cinsine göre ilk müdahaleyi uygun araç ve gereçlerle yapan ekiptir. Kurtarma ekibi, acil durum sonucunda çalışanların ve varsa yaralıların tahliyesinin güven içinde yapılması ile ilk kurtarılacak eşya ve evrakların kurtarılmasını sağlar. Koruma ekibi, acil durum nedeniyle ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önler ve kurtarma ekibi tarafından kurtarılan eşya ve evrakları korumaya alır. İlkyardım ekibi, varsa yaralıların/hastaların sağlık birimine ulaştırılıncaya kadar gerekli olan ilk müdahalesini yapar. Acil Durumlarda İletişim Herhangi bir acil durumda olayın duyurulmasında iletişim aracı olarak alarm sistemi ve telefonlar kullanılacaktır. Ayrıca ocağın bütün bölümlerini görecek şekilde kamera sistemi takılacaktır. Acil durumlarda ulaşılması gerekli olan telefonlar ise 165

172 hazırlanıp ilgili bölümlere asılacaktır. Acil durumlarda bu telefonlar aracılıyla ilgili kişi ve kuruluşlara haber verilecektir. Firmanın çalışmadığı durumlarda (haftasonu, resmi tatiller, yıllık izin vb.) sorumlu personeli ve ilgili kuruluşları acilen bilgilendirmek vardiya sorumlusunun sorumluluğuna verilecektir. Acil Durumlarda Müdahale: 1) Yangın Faaliyet alanında meydana gelebilecek herhangi bir yangına karşı ilk önce personel acil müdahaleyi yapacak ve en yakın itfaiyeye haber verilerek gerekli önlemler alınacak yangın mahallinde çalışan personel en kısa zamanda yangın yerinden uzaklaştırılacaktır. Yangına karşı ilk müdahalede kullanılmak üzere, yangın söndürme cihazları ve yangın söndürme seti (kazma, kürek, merdiven, yangın kovası gibi ) hazır bulundurulacaktır. Yangın söndürme setleri düzenli olarak kontrol edilecektir. İlk müdahalede kullanma suları kullanılacaktır. Yangın çıkması durumunda olabilecek ve yapılacak görevler için çalışacak personel eğitilecektir. Yangın olasılığı durumunda yakın yerleşim yerleri ve yakın itfaiye teşkilatları haberdar edilecektir. Bu süreç içerisinde ilk müdahalede; çalışan personel yangın söndürme cihaz ve aletleri ve su tankeri ile ilk müdahalelerini yaparak yangının büyümesi engellenecektir. İtfaiyenin gelmesine müteakip yangın mahalli itfaiyeye bırakılacak, gerekli durumunda ise tesis personeli da yangınla mücadele edecektir. 2) Doğal Afetler 2.a) Deprem Deprem gibi doğal afetler ile karşılaşıldığında telaşa kapılmamak ilk ve en önemli tedbirdir. Soğukkanlılıkla acil durum planı ve önlemler için uygulamalar başlatılmalıdır. Araç trafiği ve ocak giriş çıkışı kontrol altına alınmalıdır. Deprem olduğu sırada 15 sn içinde dışarı çıkabilecek durumda olanlar hemen dışarı çıkar, 15 sn içinde dışarı çıkamayacak bir yerde ise bulundukları yerde kendilerini korumaya alır. Sarsıntı geçer geçmez gerekli çalışmalar yapılır. Sarsıntının şiddetine göre durum değerlendirir ve gerekiyorsa ocağın boşaltımını sağlar. Dışarıdaki personel sayılır, eksik olup olmadığı belirlenir. Sayım işleminden sonra güvenli bir bölgede yardıma hazır olarak beklemeleri sağlanır. Bu sırada elektrik, yakıt tesisatı kapatılıp can ve mal emniyetini sağlar. Deprem yıkıma sebep olmuşsa, kurtarma çalışmalarından sonra oluşan hafriyatın belirli bir yerde 166

173 toplanmasını ve gerekli olanların kireçlenerek güvenli bir şekilde bertaraf edilmesini sağlar. 2.b) Ağır Hava Koşulları( Fırtına, Sel, Yıldırım Düşmesi) Fırtına/sel baskınında işletme kapıları kapatılır. Gerekirse elektrik ve yakıtın kesilmesi talimatı verilir. Elektrik kesildiğinde, ekipteki bakım elemanı tarafından acil aydınlatmaların yanıp yanmadığı kontrol edilir. Ağır hava koşullarının can ve mal kaybına sebep olmasından endişe ediliyorsa ilgililere bildirilir ve kontrollü şekilde ocak tahliye edilir. 3) Çevreden Gelebilecek Tehlikeler ve Sabotajlardan Korunmak İçin Yapılacaklar Çevreden gelebilecek herhangi bir kaza veya acil durum bildiriminde; olayın ocağı etkileme olasılığına karşı hazır olarak bekletilecektir. İlgili ocak yönündeki yanıcı veya parlayıcı maddeler alandan uzaklaştırılır. Gerekli görülürse müdahale ve tahliye işlemleri gerçekleştirilir. İhbar alındığında ve/veya şüpheli bir durum olduğunda müdahale ve gerekirse tahliye işlemleri gerçekleştirilir. İhtiyaç halinde çevredeki emniyet güçlerinden (polis, jandarma ) destek istenir. İlave olarak; Alçıtaşı ocağı bünyesinde çalışacak tüm personel, hizmet içi eğitim kursları ile kaza ve yangın durumlarına karşı teorik ve pratik olarak bilgilenmeleri sağlanacaktır. Tesis çevresine dışarıdan görülebilecek uygun yerlerde tesis sahasına girmenin yasak olduğunu belirten uyarıcı levhalar mevcut bulunmaktadır. İşletme sırasında meydana gelmesi muhtemel bir deprem durumunda çalışan personelin ne şekilde hareket edeceği ocak tahliye planı ve görev dağılımı ile ilgili bilgiler önceden belirlenerek çalışan personele hizmet içi eğitim programlarıyla verilecektir. Acil durum planında görev alan personelin kimlikleri unvanları ve telefon numaraları uygun yerlerde asılı bulundurulacaktır. 167

174 Personelin kişisel koruyucu kalsitleri temin edilerek ocak bünyesinde muhafaza edilecektir. İlk yardım ve diğer acil tıbbi kalsit her an ocak bünyesinde bulunan Revir Ünitesinde yeterli miktarda bulundurulacaktır. Acil durumda yangınlara müdahale kaynağı olarak yaygın olarak yangın kalsitsi ve teçhizatı bulundurulacaktır. Ocak çalışanlarına periyodik olarak yangın söndürme tatbikatları yaptırılacaktır. Ayrıca ocakta tüm acil haller için senaryolu, ihbarlı veya ihbarsız olmak üzere yangın eğitim ve tatbikatları gerçekleştirilecektir. Personele İl Sivil Savunma Müdürlüğü görevlilerince Sivil Savunma eğitimi ve Sağlık Görevlisi tarafından ilk yardım eğitiminin verilmesi sağlanacaktır. Yukarda belirtilen Acil Müdahale Planı tesiste meydana gelebilecek genel acil durumlar için uygulanacak bir plandır. Tesisin işletilmesi sırasında karşılaşılacak acil durumlar ile ilgili Acil Müdahale Planı yenilenecek ve karşılaşılacak sorunlar için uygulanacak yöntemler belirlenecektir. Faaliyet alanında kullanılacak teknoloji ve makinelerden kaynaklanacak iş kazalarının olabileceği düşünülerek çalışmalar esnasında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4857 nolu İş Kanunu ile tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nün ilgili maddelerine uyulacaktır ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği nde Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri başlığının ikinci paragrafında yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program. Söz konusu proje kapsamında; ÇED Raporu içerisinde belirtilen önlemlerin ve taahhütlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak Bölüm 7.1.'de belirtilen ana başlıklar çerçevesinde oluşturulacak Çevre İzleme Programı kapsamında izlenecektir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yeterlilik Belgesi Tebliği gereği, yeterlik belgesi alan kurum/kuruluşlar, hazırladıkları Nihai ÇED Raporunda belirtilen yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerine ait taahhütlerin 168

175 yerine getirilip getirilmediğini T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na iletmekle yükümlüdürler. ÇED Olumlu Belgesinin alınmasını takiben Alçıtaşı Ocağının işletmeye geçmesi hakkında, Yeterlilik Belgesi Tebliği Ek: 4, Nihai ÇED Raporu İzleme Raporları Formu düzenlenerek T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na sunulacaktır. İşletme aşamasında yapılacak izleme programı aşağıdaki Tablo da verilmiştir. 169

176 Tablo 72. İzleme Planı İzlenecek Parametre İzleme Yeri İzleme Nedeni İzleme Süresi İzleme Yöntemi Sorumluluk İşletme Aşaması Su Kalitesi Ocakta oluşacak evsel nitelikli atık suların Ocak Alanı İşletme bertarafı, Su kalitesinde olabilecek Süresince değişimleri kontrol etmek, Görsel tetkik Faaliyet Sahibi Katı Atıklar, Gürültü ve Titreşim Tehlikeli Atıklar Toz Emisyonları İdari Ofis Ocak Alanı Tesis Alanı Ocak Alanı Ocakta oluşacak evsel nitelikli atıkların ve geri dönüşebilecek nitelikteki atıkların bertarafının takibi Ocak çalışanları ve etki alanı içerisinde bulunan canlı yaşamına olabilecek etkilerin azaltılması, Tesis alanında oluşacak tehlikeli atıkların (atık yağlar, tıbbi atıklar vb.) uygun yöntemlerle depolanması ve bertarafının takibi Ocak alanında oluşacak toz emisyonlarının ve bertarafının takibi İşletme Süresince İşletme Süresince İşletme Süresince İşletme Süresince Görsel Tetkik Gerekli ölçümlerin yapılması ve işitsel tetkik, Görsel Tetkik Gerekli ölçümlerin yapılması ve emisyon izinlerinin alınması Faaliyet Sahibi Faaliyet Sahibi Faaliyet Sahibi Faaliyet Sahibi 170

177 Bölüm 8: HALKIN KATILIMI (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması.) MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağı kapasite artırımı projesi kapsamında halkın katılımı toplantısının yeri ve saati konusunda Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nün onayı alındıktan sonra, Halkın Katılımı Toplantısı nın halka duyurulması için toplantının yerini ve saatini içeren ilan Ankara İl nin yerel bir gazetesinde ve Türkiye genelinde yayınlanan ulusal bir gazetede yayımlanmıştır. Ulusal ve Yerel Gazetede yayımlanan ilan metninde; MADİNSAN MAD. SAN. VE TİC. A.Ş. tarafından Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğlu ve Üçem Köyü sınırları dahilinde işletilmekte olan S:53186, ER: , İR: 6735 Ruhsat No lu Alçıtaşı Ocağı projesi ile ilgili olarak; Çevresel Etki Değerlendirmesi(ÇED) Yönetmeliği nin 9. maddesi uyarınca halkı bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla aşağıda belirtilen gün ve yerde Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenecektir. Toplantı Tarihi : Toplantı Saati : Toplantı Yeri : Ankara İli, Bala İlçesi Aşıkoğlu Köyü Köy Odasında Bala/Ankara Halkın Katılımı Toplantı sı yukarıda verilen ilan metninde belirtildiği üzere, tarihinde saat da Ankara İli, Ankara İli, Bala İlçesi Aşıkoğlu Köyü Köy Odasında yapılmıştır. Toplantıya; Ankara İl Çevre ve Orman Müdürlüğü yetkilileri Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü yetkilileri Yöre Halkı katılım göstermiştir. Toplantıda katılımcılara proje konusu ile ilgili detaylı bilgiler görsel bir şekilde anlatılmış ve proje ile ilgili sorulan sorulara detaylı cevaplar verilerek yöre halkına projenin sosyo-ekonomik değerleri, çevresel etkileri, alınacak önlemler, faaliyetin işleyişi hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. 171

178 Bölüm 9: SONUÇLAR (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme) ÇED Raporu içerisinde yapılan açıklamaları özeti aşağıda tablo halinde verilmiştir. ÇED Raporu Formatında Değinilen Hususlar Teknik Özet Tesisin Yeri Ankara İli, Bala İlçesi, Aşıkoğku ve Üçem Köyü Ocak Alanı Yerin Mülkiyet Durumu Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Tesisin Kapladığı Alan ÇED Alanı: 1.639,72 Hektar Tesiste Yapılacak Üretim Miktarı ton/yıl (1.136,363,6 m³/yıl) Çalışacak Personel Sayısı Çalışma Süresi Tarım Alanlarının Durumu 30 Kişi 1 Vardiya, 8 saat Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Orman Alanlarının Durumu Söz konusu proje alanı içersinde kalan Tapulu Şahıs Arazilerinde çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği tapulu alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce taşınmaz sahipleri ile anlaşma yoluna gidilip bu alanlar kiralanacak ya da satın alınacaktır. Kapasite artışı planlanan Alçıtaşı Ocağı için belirlenen ÇED Alanı toplam 1.639,72 hektardır. Söz konusu proje için belirlenen ÇED Alanının(ÇED Poligon-1 ve ÇED Poligon-2) içersinde Orman Arazisi, Tescil Harici 172

179 Alan(Hazine Arazisi), Tapulu Şahıs Arazileri ve sadece 143 Parsel Numaralı 2,6213 hektarlık alan Mera Vasıflı Araziler kapsamında kalmaktadır. Ancak mevcut durumda çalışma yapılan ocaklar ve dolayısıyla kapasite artışı planlanan ocaklar sadece Tescil Harici Alanda(Hazine Arazisi) kapsamında kalmaktadır. Tesis Alanının Sulak Alanlara Göre Konumu Proje Etki Alanı Koruma Alanları Su Kullanımı ve Bertarafı İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesi kapsamında ormanlık alanlarda çalışma yapılması durumunda(faaliyetin isabet edeceği ormanlık alanlar için) tesis aşamasına geçilmeden önce Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ne başvuru yapılarak 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında Orman İzni alınacaktır. Bu alanlarda Orman izni alındıktan sonra söz konusu alanlarda çalışma yapılacaktır. Proje alanı göl, baraj, gölet, akarsu ve sulak alan içerisinde kalmamaktadır. Ancak proje alanı çevresinde Aşıkoğlu Deresi Çeşme Deresi, Kızıldağ Deresi, Bağlı Deresi, Gırtlak Deresi geçmekte olup, bu derelerin şevleri üzerinden itibaren 15 metre sağ ve 15 metre sol sahil olmak üzere koruma bandı bırakılacaktır. Ve üzerlerine kesin suretle sabit tesis kurulmayacaktır. Proje alanı Ankara İli Ava Açık ve Kapalı Alanlar Haritasında (Bkz. Ek: 26) Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Milli Parklar, Tabiat Koruma Alanı, Tabiat Anıtı, Devlet Avlağı, Genel Avlak, Örnek Avlak, Özel Avlak, Yaban Hayvanı Yerleştirme Sahası Özel Çevre Koruma Alanları içerisinde kalmamakta olup, söz konusu tesis alanı Ava Yasak Alan kapsamında kalmaktadır. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında çalışan personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı suyu ihtiyacı, piyasada satılan pet şişeler veya damacanalar vasıtasıyla karşılanmaktadır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında çalışacak personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı suyu ihtiyacı, mevcut durumda olduğu gibi piyasada satılan pet şişeler veya damacanalar vasıtasıyla karşılanacaktır. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında proje alanı içi toprak yolların spreylenmesi için gerekli olan su ihtiyacı, proje sahası yakınlarında bulunan su kaynaklarından tankerler vasıtasıyla karşılanmaktadır. Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında proje alanı içi toprak yolların spreylenmesi için gerekli olan su ihtiyacı mevcut durumda olduğu gibi proje sahası yakınlarında bulunan su kaynaklarından tankerler vasıtasıyla karşılanacaktır. Planlanan Alçıtaşı Ocağı Kapasite Artırımı projesinin işletilmesi esnasında tüketilecek su miktarı yukarıda ayrıntılı olarak hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalarda belirtildiği üzere günlük 12 m³ su tüketimi olacaktır. Tüketilecek suyun 7,5 m³ lük kısmı toprak yolların 173

180 sulanmasında kullanılacak olup, atık su olarak geri dönmeyecektir. Bu kapsamda projenin işletilmesi esnasında atık suya dönüşecek sular, çalışacak personelin tüketimine bağlı olan 4,5 m³/gün miktarlık kısımdır. Pasa ve Bitkisel Toprak Atıkları Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelin çalışma saatleri ÇED Poligon-1 süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiyeden karşılanmakta olup, kapasite artışıyla birlikte mevcut uygulamaya devam edilecektir. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelden kaynaklanan evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi alanında Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanmaktadır. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık sular, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilmektedir. Kapasite artışı kapsamında aynı şekilde çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık sular, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi nden çıkan evsel nitelikli atık sularla birlikte, mevcut bulunan sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte toplanacak sıvı atıklar, fosseptiğin dolmasına yakın zamanda ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekilerek bertaraf edilecektir. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atık suların ASKİ Genel Müdürlüğü Gölbaşı Şubesi ne ait vidanjör vasıtasıyla çekildiğini gösterir Tahsilat Makbuzu ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 13) Üretim öncesinde alan üzerinden sıyrılacak bitkisel toprak Bitkisel Toprak Depo Alanında depolanacak ve ileriki yıllarda ocak alanı terk edilirken sahanın rehabilitasyonu için kullanılacaktır. İşletme aşamasında ortaya çıkacak zaiyat(pasa malzeme) Pasa Depo Alanında depolanacaktır. Pasa Depo Alanında depolanacak pasa malzeme maksimum 10 m yüksekliğinde istiflenecektir. Pasa Depo Alanında depolanacak zaiyat(pasa malzeme) ileriki yıllarda ocaklarda oluşacak boşlukların doldurulmasında, çevre topoğrafyaya uygun hale getirilmesinde kısacası sahanın genel rehabilitasyonu için kullanılacaktır. Pasa malzeme(zaiyat) ve bitkisel toprağın depolanması sırasında depo alanının eğiminin %5 in altında olması sağlanacak; depo alanı çevresi, yağışlar nedeniyle oluşacak su akıntılarının depo alanına girmesini önleyecek şekilde kanallarla çevrilecektir. Bitkisel toprağın depolanması sırasında çevre kirliliğine neden olabilecek durumlara karşı gerekli tedbirler alınarak depolama 174

181 yapılacak olup, yüksek depolama yapılmayacak, Rüzgârın savurmaması için bitkisel toprağın üzeri nemli tutularak depolanması yapılacaktır. Depolama alanı etrafı herkes tarafından görülebilecek şekilde uygun araçlarla çevrelenecektir. Ayrıca depolama alanında depolanan malzemenin mevsimsel yağışlarla kaymasını engellemek amacıyla etrafına seddeleme yapılacaktır. Toz Emisyonları Evsel Nitelikli Katı Atıklar Tehlikeli Atıklar Proje kapsamında dere yataklarına ya da mevsimsel yağışlara bağlı olarak akış gösteren derelere kesin suretle malzeme bırakılmayacak, hafriyat-pasa dökülmeyecek, akış rejimini etkileyecek faaliyetlerin yapılmayacak ve çalışmalar tamamlandıktan sonra ocak alanı topoğrafyaya uygun hale getirilecektir. Yapılan hava kalitesi dağılım modellemesine göre projeden kaynaklanacak toz emisyonlarının Aşıkoğlu Köyü nde oluşturacağı maksimum değerler Tablo 64 de verilmiştir. Bu sonuçlara göre en yakın alıcı olan Aşıkoğlu Köyü bütün senaryolar için sınır değerlerini sağlanmaktadır. Mevcut durumda işletilen Alçıtaşı Ocağında çalışan personelin çalışma saatleri süresince tüm sosyal ihtiyaçları, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiyeden karşılanmakta olup, kapasite artışıyla birlikte mevcut uygulamaya devam edilecektir. Kapasite artışı kapsamında çalışacak personelden kaynaklanacak katı atıklar, faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkan katı atıklarla birlikte, Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan Şantiye Alanında niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kâğıt, metal, vb.) ayrı ayrı biriktirme kaplarında toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde düzenli olarak Bala Belediyesinin Çöp Dökme Alanında uygun gösterilen yerlere taşınacaktır. Söz konusu işletme aşamasında ortaya çıkacak evsel nitelikli katı atıklarla ilgili Bala Belediyesi nden alınan resmi yazı ekte verilmektedir.(bkz. Ek: 12) Planlanan kapasite artışı projesi kapsamında işletme aşamasında kullanılacak kamyon gibi iş makinelerinin yakıt ikmali ve yağ değişimi işlemleri genellikle ruhsatlı benzin istasyonlarında yapılacaktır. İşletme aşamasında kullanılacak ekskavatör, loader gibi iş makinelerinin yakıt ikmali ve yağ değişimi işlemleri faaliyet sahibine ait Kırma Eleme Tesisi kapsamında mevcut bulunan şantiye alanında yapılacaktır. Yağ değişimi işlemleri sonucu ortaya çıkacak atık yağlar, Kırma Eleme Tesisi kapsamında ortaya çıkacak atık yağlarla birlikte, sızdırmasız kaplarda biriktirilerek, lisanslı firmalara verilerek geri dönüşüm ya da bertarafı sağlanacaktır. 175

182 Söz konusu proje kapsamında patlayıcı kullanılmasına müteakip atık patlayıcı torbaları ortaya çıkacaktır. İşletme aşamasında ortaya çıkacak atık patlayıcı torbaları, patlayıcı satın alınan firma tarafından lisanslı firmalara verilerek bertaraf edilecektir. Gürültü Kaynakları, Seviyeleri ve Vibrasyon Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine harfiyen uyulacaktır. Ekte verilen Akustik Rapor içerisinde ocaklarda çalışacak makine ve ekipmandan kaynaklanacak gürültü hesaplanmış ve gerekli modelleme sonucunda gürültünün etki alanı yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin altında olup, İşletme aşaması için Aşıkoğlu Köyünde ve Bala İlçesinde faaliyetten kaynaklı oluşan gürültü düzeyi 1. nolu ölçüm noktasında 55,20 dba ve 2. nolu ölçüm noktasında 43,60 dba hesaplanmıştır. Bu değer, tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 22 gereğince Her bir işletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII de yer alan Tablo-4 te verilen sınır değerleri aşamaz. İfadesine göre işletme aşamasında meydana gelecek gürültünün sınır değerlerin(lgündüz 65 dba) altında kaldığı görülmektedir. ÇED Raporu içerisinde değinilen başkaca bir husus bulunmamaktadır. Buna göre İR: 6735 Ruhsat Numaralı Alçıtaşı Ocağının işletilmesi sırasında oluşacak gürültüden proje alanına en yakın yerleşim birimlerinin(bala İlçesi ve Aşıkoğlu Köyü) olumsuz yönde etkilenmesi mümkün gözükmemektedir. Söz konusu Alçıtaşı Ocağının işletilmesi esnasında, 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili yönetmeliklere ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile diğer Mer i mevzuat kapsamında çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli her türlü izinler alınacak ve ilgili Yönetmeliklere uyulacaktır. ÇED Raporunda belirtilen önlemlerle birlikte; 176

183 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gürültü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik 177

184 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Resmi Gazete Sayısı: sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65. maddesi 2872 sayılı Çevre Kanunu 3212 sayılı Maden Kanunu 6831 sayılı Orman Kanunu 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu 4857 sayılı İş Kanunu 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Hükümlerine harfiyen uyularak işletme yapılacaktır. 178

185 NOTLAR VE KAYNAKLAR Atalay, İ., 1994, Türkiye Vejetasyon Coğrafyası-Vegetation Geography of Turkey. Baytop, Prof Dr. T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu yayınları 1978 Demirsoy, Prof.Dr.A., Yaşamın Temel Kuralları-Omurgalılar/Amniyota (Sürüngenler, Amfibiler, Memeliler) Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av- Yaban Hayatı Daire Başkanlığı Av Dönemi Merkez Av komisyonu Kararı Türk Çevre Mevzuatı Türkiye Çevre Vakfı Yayını 1999 Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Deprem Yönetmeliği 2011 Ankara İl Çevre Durum Raporu İLLER BANKASI, Atık Su Arıtma Tesisleri Proses-İşletme-Bakım El Kitabı Eylül 1989 Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliği Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Yeraltı Suyu Araştırma ve Hidrojeolojik Etüt Raporu Ekim

186 EKLER (Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge ve tekniklerden rapor metninde sunulamayanlar) Ek: 1 Ek: 2 Ek: 3 Ek: 4 Ek: 5 Ek: 6 Ek: 7 Ek: 8 Ek: 9 Ek: 10 Ek: 11 Ek: 12 Ek: 13 Ek: 14 Ek: 15 Ek: 16 Ek: 17 Ek: 18 Ek: 19 Ek: 20 Ek: 21 Ek: 22 Ek: 23 Ek: 24 Ek: 25 Ek: 26 Ek: 27 Ek: 28 Ek: 29 Yer Bulduru Haritası ve Uydu Görüntüsü Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ruhsat Boşlukları(Hariç Alanları) ve Tarımsal İzin Alanlarını Gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Vaziyet Planı Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita 1/ Ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ve Lejantı Çevresel Etkileri Önemsizdir Belgesi İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni 1/ Ölçekli Jeoloji Haritası ve Deprem Haritası 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası ve Lejantı İmalat Haritası Bala Belediyesi Sıvı Atık, Katı Atık ve Su Temini Hakkında Resmi Yazısı ASKİ Vidanjör Bedeli Makbuzu BOTAŞ Kurum Görüşü Ankara Büyükşehir Belediyesi Kurum Görüşü Ankara İl Özel İdaresi Kurum Görüşü Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü Kurum Görüşü ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ankara İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Kurum Görüşü Akustik Rapor Emisyon Raporu Titreşim Tespit Raporu Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Ankara İl ine Ait Meteorolojik Veriler( ) Ankara İli, Bala İlçesi Aşıkoğlu Köyü Hudutları İçinde Yer Alan Madinsan Madencilik Tesisleri İçin Yapılan Yeraltı Suyu Araştırmaları ve Hidrojeolojik Etüd Raporu Özeti Koruma Alanları Haritası Proje Alanına Ait Fotoğraflar Çevresel Risk Değerlendirme Matrisi Doğaya Yeniden Kazandırma Planı 180