SİVAS İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI

Transkript

1 SİVAS İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI

2 A-1 Genel Çerçeve Son yıllarda ekoturizm adıyla sıkça duyduğumuz turizm çeşidi orman kaynaklarına olan talebi artırmıştır. Doğada yapılan turizm çeşitleri toplum içinde doğa bilincini ve saygısını geliştirirken aynı zamanda da iyi bir gelir kaynağı durumuna gelmiştir. Birçok ülke için önemli bir gelir kaynağı olan ekoturizm yerel halkın ekonomik refahını artırmak için fırsat niteliğindedir. Bu turizm çeşidinde müşteri durumunda olan ekoturistler deyim yerindeyse yerel halkın ayağına kadar gider. Bunun yanında dünyadaki doğal dengeleri ve insan yaşamını bekleyen en büyük tehlikelerden birisi kuşkusuz bilinçsizce tüketilen doğal kaynakların yok olmasıdır. İnsan nüfusunun hızla artması ve doğal kaynakların aynı şekilde tükenmesi nedeniyle doğal kaynaklardan faydalanmanın bir plan dahilinde yapılması kaçınılmaz hale gelmiştir. Planlamada bugünün net bir şekilde ortaya konularak geleceğin öngörülmesi çok önemlidir. Planlanacak objelere genel bakış büyük plan olarak karşımıza çıkar. Büyük planda kabaca şablon oturtulur, amaçlar, hedefler ve stratejiler ortaya konur. Bu genel plana master plan adı verilir. Master planda hedefler ve stratejiler doğrultusunda belirlenen alt projeler uygulama aşamasında detaylandırılarak hayata geçirilir. Planlamadaki genel çerçevenin iyi irdelenmesi geçerliliği uzun sürecek alt projelerin oluşturulması bakımından önemlidir. Böylece belirli bir aşamaya gelmiş veya bitmiş proje veya uygulamaların iptal edilmesine, yeniden yapılmasına gerek kalmaz, zaman ve kaynak israfı azalır. Kaynaklarının kullanımını planlayabilen ülkeler geleceğe daha umutla bakabilirler. Ancak, bu durum dünya için bölgesel bir çözümdür. Çünkü dünyanın bir ucundaki dengesizliğin ve plansızlığın diğer ucunu etkilemesi kaçınılmazdır. Sivas ili için Doğa Turizmi Master Planı nın hazırlanmasına başlandığında Sivas il geneli için amaç, hedef ve stratejilerin belirlenmesi konusunda yeterli temel veri olmadığı görülmüştür. Bu nedenle detaylı bir literatür taraması ve yorumlanması ile Ar-Ge niteliği taşıyan bazı çalışmalar master plan kapsamına alınmıştır. Bu plan, başta Orman ve Su İşleri Bakanlığının birimleri olmak üzere belediyeler, kaymakamlıklar, doğa dernekleri ve konu ile ilgili kurum ve kuruluşların doğa turizmi ile ilgili yapacakları faaliyetler ve yatırımlar için yol gösterici bir çalışma niteliği taşımaktadır. A.2. Amaç Bu çalışmanın amacı; doğal güzellikleri, tarihi ve turistik yapısı ile zengin bir doğa turizmi potansiyeline sahip olan Sivas da, bugünün ve geleceğin ihtiyaçlarını göz önüne alarak doğal kaynak değerlerin, sürdürülebilirlik, katılımcılık ve çevreye duyarlılık temel ilkeleriyle planlanarak doğa turizminin geliştirilmesini sağlamaktır. Bu plan ile Sivas İlinde

3 doğa turizminin geliştirilmesi için amaç, hedef ve stratejiler saptanarak yapılması gereken projeler belirlenmiştir. Bu master planı, Sivas ilinin doğa turizmi konusundaki üst düzey amaç ve hedeflerini açıklamaktadır. Planda yıllarını kapsayan 10 yıllık dönem için toplu bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu kapsamda, master plan çerçevesinde daha alt düzeyde detaylı eylem, taktik ve stratejik planları hazırlanabilir. A.3. Yöntem Master planın hazırlanmasında 3 temel ilke benimsenmiştir. Bunlar; Sürdürülebilirlik Katılımcılık Çevreye Duyarlılık Master planın hazırlanmasında ise aşağıdaki aşamalar sırasıyla gerçekleştirilmiştir: Master plan ekibinin oluşturulması, Stratejinin belirlenmesi, Toplantı ve ön değerlendirmeler, Örnek master planların incelenmesi, Taslak dispozisyonun hazırlanması, Taslak dispozisyonda yapılacak çalışma ve faaliyetlerin belirlenmesi, Faaliyetler için görev dağılımının yapılması, Veri toplama, Veri değerlendirme, Tüm verilerin bütünleştirilmesi, Yorumlama Grafik, tasarım ve editleme. Özetle; Çalışmanın hazırlanmasında ilk olarak mevcut literatürden ekoturizm ile ilgili genel bilgiler derlenip özetlenirken, ulusal ve uluslararası düzeyde ekoturizm çalışmalarından örnekler verilmiştir. Çalışmanın hazırlanmasında katılımcı yaklaşım ilkesi ile uluslararası politikalara uyum benimsenmiştir. Bu yaklaşım ile ulusal ve uluslararası politikalar paralelinde doğa turizminin

4 geliştirilmesi konusunda sivil toplum kuruluşlarının ve ilgili tüm kamu kuruluşlarının görüşleri alınmış ve değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, ilimiz kurum ve kuruluşlarıyla değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan değerlendirmelerden sonra Orman ve Su İşleri Bakanlığı V. Bölge Müdürlüğü Sivas Şube Müdürlüğü personeliyle alan incelemeleri yapılarak sonuçlar yorumlanmıştır. Anket ve bilgi formlarında STK ların üye profili, talepleri, tercihleri ve önerileri istatistik olarak değerlendirilmiştir. Yine kamu kuruluşları ve üniversitelerin ilgili birimlerinin bu konudaki deneyimleri, projeli çalışmaları, önerileri istatistik olarak değerlendirilmiştir. Tüm veriler ve yorumlar ortaya konduktan sonra doğa turizminin Sivas ilindeki geleceğine yön vermek için hangi çalışmaların yapılması gerektiği arz, talep, aktüel ve potansiyel durum incelemesi, mevzuat önerileri, amaç-hedef-stratejiler ve faaliyet planı kurgusuyla açıklanmıştır. Sivas ilinde doğa turizminin geliştirilmesi ve master planın uygulanabilirliği için tehditler, fırsatlar, güçlü ve zayıf yönler ile bir analiz ile değerlendirilmiştir. A.4. İçerik Bu çalışma doğa turizmi ile ilgili genel bilgileri, Sivas ili düzeyinde yapılan veya yapılabilecek doğa turizmi faaliyetlerini, arz-talep, aktüel ve potansiyel durumu, varılacak hedeflerin seçilmesini ve hedeflere ulaşmak için strateji ve projelerin belirlenmesini kapsamaktadır. Çalışma, Sivas da doğa turizminin geliştirilmesi için Orman ve Su İşleri Bakanlığı V. Bölge Müdürlüğü Sivas Şube Müdürlüğünce belirlenen amaç, hedef, strateji ve projeler ile birlikte genel sonuç ve önerileri de içermektedir. Sivas ili düzeyinde doğa turizmi ile ilişkili olabilecek çok geniş bir materyal ve bilgiyi içeren bu çalışma doğa turizmi ile ilgili yapılacak yatırım ve planlama çalışmalarına temel verileri sağlayacak şekilde hazırlanmaya çalışılmıştır. 1. GİRİŞ 1.1 DOĞAL ALANLAR, YÖRE İNSANININ GELENEKSEL HAYATI, KIRSAL KALKINMA, SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM ALTERNATİFİ ve SİVAS VİLAYETİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Tabiatı korumanın geleceği kırsal alanların geleceğine, kırsal hayatın korunmasına ve sağlıklı yürüyen bir kırsal ekonomiye bağlıdır. Kırsal alanlardaki düşük ve dağınık nüfus ile beraber yetersiz gelir söz konusu olduğunda bu alanların turizm köyleri vb. faaliyetler için kullanılması söz konusu olacaktır. Bu tür girişimlerin önemli bir kısmı korunan alanlarda veya

5 dışında yapılmaktadır. Bazı etkinliklerin koruna alanlara ve tabiata çok zarar verdiği de görülmektedir. Bu sebeple tabiatı korumakla görevli olan bizlerin çevremiz ile iyi bir proaktif ilişkiler içinde olmamız lüzumludur. Proaktif kişi; ilişkilerde ve faaliyetlerde inisiyatifi eline alan kişi demek olup tabiattaki faaliyetlerin kontrolü için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü taşra kuruluşlarının kırsal sahalarda doğa turizminin geliştirilmesinde öncü olması doğru bir harekettir. Son yıllarda sivil toplum kuruluşları ve diğer kuruluşlar korunan alanlar, doğal alanlar, kırsal kalkınma, kalkınma için işbirliği gibi konuları tamamıyla farklı bir bakış açısı ile algılamaya başlamışlardır. Tabiat ve geleneksel kültürler üzerinde turizmin yarattığı olumsuz tesirler ve bunların neticesinde duyulan korkular kitle turizmine karşı alternatif çevre duyarlı turizmi ve tabiatı korumayı öne çıkarmıştır. Sürdürülebilir doğa turizmi ve ekoturizm tabiatın korunması için bir umut olarak ortaya çıkmıştır. Algılamadaki bu değişiklik, doğal alanlar, korunan alanlar ve çevresinin bölgesel planlamasında turizme ilişkin proje ve çalışmaların giderek artmasına yol açmıştır. Bu sayede turizm, zaman içinde kırsal alanların kalkınmasında, yoksulluğun azaltılması ve yöresel kültürel zenginliğinin korunmasında anahtar bir kelime haline gelmiştir. Sürdürülebilir doğa turizmi, kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi, kırsal nüfus için yeni bir bakış açısı yaratılması, yoksulluğun ve kırsal göçün azaltılmasında en önemli seçeneklerden biri olarak görülmektedir. Ancak, turizmin yalnızca yerel ekonomi ile doğru şekilde bütünleştirildiği takdirde beklentileri karşılayabileceği ve yöre halkı ile diğer ilgi gruplarına fayda sağlayacağı unutulmamalıdır. 1.2 DOĞAL ALANLAR VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA 1980 li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) çevre konularına ilişkin çalışmaları giderek artan bir etki yaratmıştır. Dünya Çevre Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılında tamamladığı çalışmalar sonunda ortak geleceğimiz adlı bir rapor hazırlanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, çevre ve kalkınma konularına çok farklı yaklaşılması gerektiği bu raporda vurgulanmış olup, kalkınmanın ve insanlığın sahip olduğu kaynakların sürdürülebilir olduğuna değinilmiştir. Raporda ortaya konan sürdürülebilir kalkınma kavramı, insanların elinde bulundurduğu ve onlara muhtaç olduğu ekolojik, kültürel ve sosyo-ekonomik kaynakların nadir ve eşsiz olduğu görüşüne dayanmaktadır. Bir sahanın sahip olduğu kaynaklar, çok farklı maksatlar için kullanılabilmektedir. Örneğin, bir orman kereste imalatı için kullanılabilir, üzerindeki ağaçlar kesilerek tarım toprağı olarak kullanılabilir, korunan alan olarak kullanılabilir. Alanın ve alanda yaşayan yöre halkının özelliklerine bağlı olarak bu seçeneklerden bazıları uygulanabilirken, bazıları ise kesinlikle

6 uygulanamaz. Yalnızca korumacı bir yaklaşım içine girildiğinde doğru görülen seçenek ormanın el değmemiş eski haline bırakılması olsa da yöre halkı ve diğer iş gruplarının bu kaynakların sürdürülebilir kullanımı yaşam kalitelerini yükseltmek için ormandan hak iddia etmeleri mevzubahistir. Bu sebeple yüzde yüz sürdürülebilir kalkınmaya her zaman ulaşılamasa da bu hedef üzerine yoğunlaşmalıdır. Doğal ve korunan kırsal alanlarda, geçmişten günümüze yerel topluluklar ile arazinin beraberliği çok önemli olmaktadır. Korunan alan ağı büyüdükçe korunan alan kavramının anlamı da değişmeye ve gelişme göstermeye başlamıştır. Bu gelişme içinde yöre insanlarının varlığı ve faydalanmalarının sürdürülebilirliği de öne çıkmaktadır. Bir doğal alan ve korunan alanın ve içinde yer aldığı bölgenin sürdürülebilir kullanımı, turizm, ekolojik tarım, hayvancılık, yeni bölgesel ürünler, sürdürülebilir ormancılık, hatta enerji üretimindeki yatırımlarla birlikte düşünüldüğünde daha başarılı olacaktır. Doğal alanlarda faaliyetlerin açıklanmasında Kırsal alan, Kırsal kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınma gibi kavramlar değerlendirilmelidir, bu kavramlar şu şekilde açıklanabilir; Kırsal alan; Şehir diye tabir edilen yerleşme sahalarının dışında kalan tarımla ilgili etkinliklerin yapıldığı alanları da içeren köy, mezra, kom vb. adlarla anılan insan yerleşimlerinin var olduğu alanları kırsal alan olarak tanımlayabiliriz. Kırsal kalkınma kavramı: Kırsal kalkınma, küçük toplulukların içinde bulundukları ekonomik, toplumsal ve kültürel koşulları iyileştirmek amacıyla giriştikleri çabaların devletin bu konudaki çabalarıyla birleştirilmesi, bu toplulukların tüm ülke insanlarının tümüyle kaynaştırılması ve ulusal kalkınma çabalarına tam biçimde katkıda bulunmalarının sağlanma süreci şeklinde tanımlanmıştır. Kırsal alan kalkınması; Hem bir eğitim hem de örgütlenme işi olup kırsal alan, toplumun gereksinimlerinin göz önünde tutulması, kırsal alan kalkınma politikası ile ilgili planların alınması sırasında topluma zorla kabul ettirilmemesi gereken bir konudur. Toplum istediklerini elde etmedikçe kırsal alan çalışmalarına katılmayacaktır. Tarımsal çalışmalar, beslenme, eğitim, mesleki önderlik ve öğretim, kooperatifler, el sanatları, küçük sanayiler, sosyal güvenlik çalışmaları, planlama ve sağlık politikaları nitelikleri kırsal alan ve ülke planları ile bir bütünlük sağlamalıdır. Sürdürülebilir kalkınma: ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Burada ekolojik, ekonomik ve sosyo kültürel sürdürülebilirlik şartlarının tamamının sağlanması önemli olmaktadır. Kırsal alanlar turizm ve boş zamanların değerlendirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Kırsal alan, turistlere sakin ve huzurlu bir seçenek sunmaktadır yılında Fransız vatandaşları tatillerinin %52 sini ya bir ailenin yanında ya da bir arkadaşının evinde, %26 sı

7 evlerinde geçirdiklerini ve %9 luk bir kısmı ise kırsal alanda ikinci bir eve sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Kırsal alanlar ayrıca doğa için önemli role sahiptirler. Tabii kaynakların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi, doğal felaketlere karşı koruma, iyi hayat şartlarının korunması ve doğal manzaranın korunması doğal çevre ile ilgili hususlardır. 1.3 SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Sürdürülebilir kalkınma, ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Sürdürülebilir turizmin gelişimi de sürdürülebilir kalkınma ile bağlantılı bir yaklaşımdır. Sürdürülebilir turizmin gelişiminde turistlerin ve ziyaret edilen yerlerin bugünkü ihtiyaçlarının, gelecekteki fırsatları koruyup genişleterek karşılanması amaçlanmaktadır. Bu yaklaşım, ekonomik, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitliliğin ve kırsal hayatı destekleyen süreçlerin devamını içerçektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü nün tanımına göre sürdürülebilir bir turizm gelişimi; Çevresel kaynakların en iyi şekilde kullanılmasını sağlamalı, Ziyaret edilen toplulukların sosyo-kültürel yapısına, gelenekselliğine saygı göstermeli, Bütün ilgi gruplarına adil bir şekilde dağıtılan sosyo-ekonomik faydalar ile tutarlı ve uzun vadeli ekonomik faaliyetler ortaya koymalıdır. Buna göre sürdürülebilir kırsal/doğa turizminin gelişme ölçütleri; a. Biyolojik çeşitliliğin korunması, b. Ekonomik tutarlılık, c. Kültürel zenginlik, d. Yöre halkının refahı, e. İstihdam kalitesi, f. Sosyal eşitlik, g. Ziyaretçi memnuniyeti, h. Yetkinin yerele doğru dağıtılması, i. Toplumun genelinin refah ve mutluluğu, j. Fiziki bütünlük, k. Kaynakların etkin kullanımı, l. Çevre temizliğidir. Korunan alanlar açısından; tabiatın seçkin parçaları olan korunan alanlar ile turizm arasındaki bağ, korunan alanların tarihçesi kadar eskidir. Korunan alanlar turizme, turizm korunan alanlara ihtiyaç duymaktadır. Turizm korunan alanların kurulması ve yönetiminde göz önüne alınması gereken önemli bir bileşendir. Aynı şekilde koruma altında olmayan flora ve faunanın tutunduğu tabiat alanlarına ve insanın yaşadığı sahalardaki yöresel kültüre de turizm bağımlıdır. Bu bağımlılık doğa ve kültürün

8 bozulmaması için tedbirler gerektirir. Bu tedbirlerin neler olacağının sürdürülebilir kırsal kalkınma ilkeleri çerçevesinde tespiti de lüzumludur. Turizmin önemli bir ekonomik faaliyet olması ve tüm göstergelerin bu faaliyetin büyüme eğiliminde olacağı yönünde olması önemli bir husustur. Turizmdeki büyümeyle beraber sürdürülebilir turizm, ekoturizm gibi doğayla ilgili turizme olan talep artmış ve turizm ürünleri ile destinasyonlar çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri de değişmiş ve çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri konaklamada konforun sağlanması yanında, yöreye özgü kültürel değerler hakkında bilgi edinme, yöre halkıyla iletişim, bölgenin flora ve faunası, özel ekosistemler, doğal hayat ve bunların korunması da dahil olmak üzere daha sorumlu bir seyahat deneyimi kazanmak da söz konusudur. Beklenen büyüme ve yeni eğilimler turizmi o kadar stratejik bir konuma taşımıştır ki, turizm eşiz özellikli doğal veya korunan alanların sürdürülebilirliğinin yanı sıra bu alanların çevresinde yaşayan yöre halkının kalkınma potansiyeline de müspet etki sağlayabilmektedir. Bu durumda turizm, doğal alanların korunması ve yöre halkı ile ziyaretçilerin çevre bilincinin arttırılmasında kullanılabilecek çok önemli bir araç olabilmektedir. Dolayısıyla turizm sayesinde koruma çalışmaları için gerekli mali kaynakların kazanılmasının yanı sıra ziyaretçiler ile yöre halkına yönelik bilinçlendirme ve eğitim programlarının oluşturulması ve uygulanması gibi hedeflere de ulaşılabilmektedir. En önemli husus; turizm faaliyetlerinin uzun dönemde sürdürülebilir olması için geniş kapsamlı, dikkatli, katılımcı ve paylaşımcı olarak planlaması, sürecin etkin yönetimi ve izlenmesi de gereklidir. Aksi takdirde, bu faaliyetlerin geri dönüşü mümkün olmayan olumsuz etkileri ortaya çıkacak ve turizm bu alanları tahrip eden bir faktör haline gelecektir. İşte bu nedenle bu çalışmaya SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME (MASTER) PLANI çalışmasına lüzum duyulmuştur. 1.4 SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME STRATEJİSİ, Yukarıda da bahsedildiği üzere, insan kullanımı bakımından hassas olan sahalarda turizm söz konusu olduğunda turizmin iyi planlanması ve yönetilmesi önemli olmaktadır. Alışılmış turizm stratejileri ile Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi arasındaki fark şudur; alışılmış yöntemler yukarıdan aşağıya bakış açısı ile uygulanmaktadır. Yani kararlar merkezden alınmakta ve uygulanması için yerele taşınmaktadır. Yöre halkı katılımcı olamamaktadır. Sürdürülebilir turizm ise aşağıdan yukarıya bir yaklaşım için gayret göstermektedir. Bu yaklaşımda yöre halkının beklentileri ele alınır, yönetime katılmasını sağlayıcı yapı kurulur, yörenin kalkınma potansiyelini bünyesinde barındıran tabii değerlerin korunması için kararlar ortak alınır ve karar almanın yanında uygulama ve izleme aşamalarında da yöre halkının becerilerini, bilgisini, en uygun şekilde kullanmak esastır. Bu yaklaşım yöre halkının, yerel otorite ve organizasyonların yetkilendirilmesine dayanır.

9 -Sürdürülebilir turizm gelişim aşamasında doğa ve çevresinin ortak çıkarları söz konusudur. Konaklama ve diğer turizm altyapıları mümkün olduğunca doğal alan dışında olmalıdır. Bu durum doğaya ve kültüre zararı en aza indirdiği gibi ev pansiyonculuğu gibi faaliyetlerin yapılabileceği gibi yöreye faydayı arttırabilir. -Yöre halkı ve diğer bölgesel ilgi grupları turizm gelişiminde önemli ortaklardır, söz konusu gruplar turiste konaklama imkanı sunacaklar, sunacakları ürünün kalitesinin korunmasında da sorumluluk alacaklardır. -Günübirlik ziyaretçiler yerine uzun süreli konaklamaya lüzum duyan turistle hedefleniyorsa, doğal ve kültürel mirasa dayalı çekim noktaları, el sanatları gibi faaliyetler ortaya konmalıdır. -Doğal alanlar genellikle çok hassastır, bu sebeple ekolojik değerler, belirli bir saha ile sınırlı olmayacaktır. Geleneksel hayat, yerel kültür, kırsal sosyal ekonomik yapılar da aynı zamanda turizmin temel kaynağı olmaktadır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın ilimizde/bölgemizde ve ülkemizde doğa turizmine konu olacak sahaların tüm ilgi grupları için anlamlı ve cazip bir bakış açısına dayandırılmasına esas olmalıdır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nda turizm doğayı koruma, kırsal kalkınma için bir araç olarak ele alındığından, doğa turizmi yönetim planı olarak ele alınmalıdır. Halihazırda olan turizm etkinlikleri de tartışılmalı, değerlendirilmelidir. İlde sürdürülemez olan turizm veya gelir getirici faaliyetler de tanımlanmalıdır. Ayrıca iyi bir yönetim için tehditler ve fırsatlar da ele alınarak bunlardan hareketle ortaya çıkacak fikirler ortaya konmalıdır. -Doğaya dayalı turizm yönetiminin entegre bir anlayışla (alan ve çevresinin sahip olduğu doğal, tarihi ve sosyo-ekonomik kaynakların bütüncül ele alınması) değerlendirilmesi de önemlidir. -Turizm gelişimi genel olarak piyasa talebine göre yönlendirilir. Bir alanın turizm potansiyelinin değerlendirilmesi, rekabetçi ve özgün bir destinasyon oluşturması için gerçekçi beklentiler ortaya konulmalıdır. Yüksek ekolojik değerlere sahip olan sahalar yüksek turizm değeri içermeyebilir. Turizm, ancak doğru pazar ürünlerini hedeflediği zaman başarılı olabilir. Özellikle hassas tabiat alanlarında taşıma kapasitesi düşük iken, bu alanlardan beklenen faydalar yüksek olmaktadır. Taşıma kapasitesinin düşüklüğü sınırlı sayıda turist demektir. Bu sebeple taşıma kapasitesinin değerlendirilmesi de önemli olmaktadır. -Entegre doğal alan yönetimi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı ile doğa ve turizm yönetimi için tüm ilgi gruplarının desteğini almayı hedefler. Tüm ilgi gruplarının etkin desteği önem taşır. Turizm gelişiminin karmaşık yapısı göz önüne alınırsa, ilgi gruplarının etkin işbirliği oldukça önemlidir, planın herkes tarafından sahiplenilmesi ayrıcalık olacaktır.

10 -Sürdürülebilir kırsal kalkınma için kapsamlı bir vizyon belirlenmesine de ihtiyaç vardır. -Pazarlama stratejisi de Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın bir parçası olup, kalkınma ve rekabete açık ürün-pazar kombinasyonu için yaratıcı yaklaşımlar içermelidir. Pazarlar, hedef gruplar, turist sayısı, ürünler, hizmetler, yaratıcı yaklaşımlar bu stratejide yer almalıdır. -Turizm destinasyonu yönetimi; yaygın bir stratejik yaklaşım olup, destinasyonu rekabete açık hale getirir, bir turizm pazarını iyi bir şekilde yönetmek, pazarlamak, bir destinasyonu rekabetçi yapabilmek için gereken tüm unsurları içeren bir rekabetçi yaklaşımdır. -İyi tanımlanmış amaçlarla ve göstergelerle mantıksal bir çerçeve kurmak, ayrıntılı bütçe, mali portre ve ilgi gruplarının tümüne açık görev ve sorumluluklar veren bir iş planı hazırlamak gereklidir. -Ziyaretçinin izlenmesi ve ziyaretçi yönetim planı: Madem ki doğa gibi hassas bir sistemde çalışılıyor bu durumda turist ziyaretinin ilkelerini belirleyen bir ziyaretçi yönetim planı lüzumludur. Aynı zamanda da hem geri bildirim temin etme, hem de taşıma kapasitesinin kontrolü için izleme programı da olmalıdır. Geribildirimler kalitenin arttırılması, sunumların taleplere uygun hale getirilmesi (iyileştirilmesi) ve hizmetteki aksamaların doğadaki değişimlerin takibi için çok gereklidir. Şu unutulmamalıdır ki; turizm, doğanın korunması için ortaya konan ana hedeflere ulaşmak garanti edildiği takdirde teşvik edilmelidir. 2. SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR 2.1 KAYNAK ANALİZİ Gelişme planı ve stratejisi için öncelikle kaynak analizi yapılması zorunludur. Bir alanın sahip olduğu kaynaklar, o alanın kalkınması için bir sermaye veya potansiyel oluşturmaktadır. Bu kaynakların analizi de önemli veri ve bilgi oluşturulmasını temin etmektedir. Ekolojik ve kültürel kaynakların yanında sosyo-ekonomik özellikler de turizm gelişimi için önemli bir temel oluşturmaktadır. Örneğin kırsal turizmin tarımsal faaliyetleri desteklemediği durumlarda kırsal turizmin gerçekleştirildiği bölge hem kendi sermayesini hem de kırsal olma özelliğini kaybedecektir. Gerek turizm potansiyeli gerekse taşıma kapasitesi turizm kaynaklarının mevcut durumuna bağlı olduğundan kaynak envanterinin mutlaka yapılması gerekir.

11 2.1.1 Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar a. Doğal Kaynaklar: turizmin gelişimi için önemli olan yöreye özgü doğal kaynaklardır. Bu kaynakların halihazırdaki ekonomik kullanımları, korunma durumları, statüleri, iklim gibi turizm gelişimi için potansiyel kaynakların envanterini içermektedir. Seçkin Doğal Kaynaklar: Turizm yalnızca korunan doğa parçaları ile ilgili değildir. Eşsiz manzaralar, dağlar ve nehirler gibi ve korunmayan türler de turizm için ilgi çekici olmaktadırlar. Örneğin; ormandaki ağaçların üzerinde gezinen sincapları konakladığımız evin penceresinden gözlemlemek son derece çekicidir. Bir orman öncelikli olarak odunculuk amacıyla kullanılsa da dağ bisikleti gibi bir aktivite için ortamı çekici hale getirebilmektedir. Seçkin Doğal Kaynakların Halihazırdaki Ekonomik Kullanımlarının Tanımlanması Doğal kaynakların çok çeşitli kullanımları söz konusudur, ormanların odunculuk amaçlı kullanımı, nehirler ve göllerin sportif balıkçılık, su sporları ve enerji üretmek için kullanımları gibi. Bu kullanımlardan bazıları gelenekseldir ve düşük etkilere sahiptir. Bazıları ise sürdürülebilir değildir. Bu sebeple bunlar turizm gelişimi için de uygun değildir. Kaynağın Korunma Durumu ve Statüsü: Bazı doğal kaynaklar mevcut kanunlarla korunur. Bunların turizmde kullanımı da bu kanunlara uygun olmalıdır. İklim; mevsimlerin dağılımı, ortalama sıcaklık, nem ve günlük ortalama optimal güneş ışığı saatlerine bağlı olarak iklim analizi yapılmaktadır. Burada önemli olan iklimin farklı mevsimlerde turizm için elverişli olup olmadığıdır. Turizm Gelişimi İçin Potansiyel Doğal Kaynaklar: Potansiyel kaynakların tespiti turizm planlaması için önemli ve özellikle yönlendirici olmaktadır. Tüm bu kaynakların envanter çalışmalarının haritaya aktarılması, turizm ürünleri ve hizmetlerinin gelişmesi ve altyapı ile tesislerin fiziksel planlaması için önemli olmaktadır. b. Kültürel Kaynaklar: Kültürel kaynakların envanteri doğal kaynaklara ilişkin çalışmalara benzerlik göstermektedir. Özellikle doğal ve kültürel kaynaklardan oluşan kombinasyonlar, turistler tarafından yüksek ilgi ile karşılanmaktadır. Kültürel mirasın korunmasının önemi konusunda farkındalık meydana getirilebilirse, sürdürülebilir turizm gelişimine ve doğa korumaya verilen destek artacaktır. c. Sosyo-Ekonomik Kaynaklar: Altyapı, insan kaynakları ve farklı ekonomik sektörlerin bileşimini içermektedir. Bu konuda yapılacak envanter çalışması, birbiri ile bağlantılı birçok farklı unsurlar içermesi ve bu unsurların turizm gelişimi için ilk bakışta kavranamaması mümkündür. Bölgenin kalkınma potansiyelinde, sosyal ve ekonomik rekabet edebilirlik unsurları büyük öneme sahiptir. Yerel nüfusun turizme yaklaşımı, turizm sektöründe çalışma isteği gibi bazı unsurların turizm ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Altyapı: Bir bölgenin turizmde rekabet edebilirliği ve kalkınma seviyesinin tespiti için alatyapı kalitesi önemli bir göstergedir. Altyapının kalitesi, yerel nüfusun hayat kalitesini

12 ortaya koymanın yanı sıra turizm gelişimi için de zorunlu bir şarttır. Alan, güvenli içme suyu, donanımlı sağlık tesisleri gibi temel unsurları içermiyorsa turizm gelişimi asla başarılı olamayacaktır. Altyapının farklı unsurları için şartlar, kalite ve gelecekteki durum değerlendirilmelidir. Kaynak halihazırda turizm için mi kullanılmaktadır? Sorusu hem kaynağın turizm gelişimi için önemi konusunda hem de kaynak kalitesi hakkında göstergeleri ortaya koyabilmektedir. - Su kaynaklarına yönelik etütler; kaliteli su kaynağının sağlanması, su kaynağının sürdürülebilir kullanımı ve su çıkarmanın çevresel etkisini de içerir. - İletişim ağına yönelik etütler; turistlerin refahı ve turizm gelişimi için önemli olan cep telefonlarının da olmak üzere telefon ve internet ağlarının kalitesine yönelik etüdleri içermektedir. - Sağlık hizmetlerinin; kalite, miktar ve coğrafi dağılımı son derece önemlidir. - Güç kaynaklarına yönelik etütler; elektrik şebekesi, ısınma ve yemek pişirme için enerji kaynaklarının varlığı önemlidir. Her ne kadar resmi standartlara göre planlansa ve tehlike içermese de turistler nükleer santrallerin yakınında konaklamamaktadır. - Su ve toprak kirliliği etkisi olan atık su sistemleri önemli olup, bölgeye gelen turistlerin sayısı ile meydana gelecek atık su miktarı da dikkate alınmalıdır. - Katı atıkların düzenli depolaması toplum için olduğu kadar çevre için de önemlidir. Katı atıkların görüntü kirliliğine de yol açması ayrı bir menfi etkisidir. - Yol ağlarının durumu; çoğu turistin tercihlerini yaparken en önemli etkendir. - Güvenlik; kamu güvenliğini ve asayişi sağlamak turist güvenliği gibi unsurlar önemli olmaktadır. Aşırı kar yağışı, kanyon veya dağ kurtarma timlerinin olup olmaması da çok önemlidir. - Politik istikrarsızlık ve suçlar; turist için caydırıcı etki yapmaktadır. İnsan Kaynakları; Bir bölgenin insan sermayesini ifade eden bu unsur, turizm gelişiminde anahtar etmenlerden biridir. İnsan kaynakları hem hizmeti hem de manevi nitelikteki kültür ve kimliği oluşturmaktadır. İnsan kaynaklarına ilişkin etütler aşağıdaki unsurları içermelidir; - Yöre halkının nüfusu, - Göç vb. eğilimler, - Demografik yapı, - Aktif nüfus ve yapısı, eğitim seviyesi, potansiyel bilgi ve beceriler, açık fikirlilik, geleceğe odaklanma, çalışma ahlakı, - Yöreye özgü geleneksel ekonomik faaliyetleri ve yöresel sanatları yapabilme, - Turizm gelişimine ilişkin tutum, misafir severlik duygusu, hizmete yönelim, - Sosyal tutarlılık, esneklik, mevcut sosyal ilişkilerin kalitesi ve aralarındaki işbirliğini içeren sosyal yapı,

13 - Yerel kurumlar, idareler, yönetişim, bürokrasiden kaçınma vb. hususlarla finansal kaynaklar ve yönetimleri, - Alanın kültürü ve kimliği, alanda etkin görev alacak kişilerin ortak değerleri, ilgileri, yaklaşımları, algılama şekilleri, özel ilgi ve becerileri, özgün gelenekler, o topluma ait olma ve o toplumda yaşamaktan onur duyma gibi durumları içerir, - Farklı ekonomik sektörler; söz konusu coğrafi bölgeye ve ile yoğunlaşma durumları, firma sayısı, ölçeği, ortalama karlılık, geleceğe yönelik bakış açısı, pazarları ve dış ilişkileri, sektörler arası işbirliği son derece önemlidir, tüm sektörler turizm sektörü ile ilişkili olabilmektedir. Kaynak analizinin sonuçları; sürdürülebilir turizm yönetimi ve kalkınmada sermayeyi oluşturan kullanılabilir kaynaklara genel bir bakışı sağlamakla beraber, bölgenin mevcut kalkınma durumunu ve sürdürülebilirliğini değerlendiremeye yönelik bir resim sunmaktadır. Analiz aynı zamanda; bölgenin sürüdürülebilir kalkınmasına yönelik bir vizyon oluşturulmasını ve turizm gelişiminin diğer sektörlerle bütünleştirilmesini sağlayacaktır. 2.2 TURİZM POTANSİYELİ Yüksek değerlere sahip doğal ekolojik sahalar her zaman yüksek turizm potansiyeli içermezler; - Bazı doğa parçaları araştırma yapan uzmanlara, iyi eğitimli ekoturistlere hitap etmektedir. Bu alanlar sayıca az olduğu için de sınırlı bir turizm potansiyeli içerirler, - Bazı doğal sahalar, erişim, güvenlik gibi nedenlerle turistler için elverişli olmayan yerlerde bulunurlar, - Ekolojik kaynakların kullanımlar karşısındaki duyarlılığı (taşıma kapasitesi), ziyaretçi girişinde kısıtlamalara sebep olmaktadır, Bir sahanın daha fazla turist çekebilmesi için ihtimalleri ortaya koyan turizm potansiyeli önemli bir konudur. Turizm potansiyelinin tespiti için arz ve talebin ortaya konması gerekir. Bu potansiyel sınırlıysa başarılı bir turizm girişimini başlatmak imkânı olmayacaktır. Turizm ekonomik bir faaliyet olduğundan ancak turizm pazarında sürdürülebilirliği için bir talebi karşılaması lüzumludur. Turizme ilişkin motivasyon ve istekler değişkendir, kaynakların değeri aynı kalırken değişen tüketici davranışları turizm potansiyelini etkilemektedir. Dolayısıyla turizm potansiyeli tüketicinin bakış açısı (talebi) ile değerlendirilmelidir. Turizm potansiyeline ilişkin veri toplarken, istatistiki veriler, anketler gibi yöntemlerle veri elde edilebilir, ayrıca derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemleme, olaylar üzerinde çalışmalar ile veri elde etmek için kullanılan niteliksel araştırma metotları kullanılmaktadır.

14 Turizm potansiyeli için turizm talebi incelemesi aşağıdaki hususların tespiti ile yapılabilir; - Halen yapılan turizm, - Halihazırdaki turist miktarı, - Her bir ziyaretçinin günde harcadığı miktar, - Ortalama kalma zamanları, - Turist profili, - Dürtü analizi; hangi temel etmenlerin turistler için rol oynadığı,(doğa, kültür, sağlık, güneş, vb.) - Benzer bir il veya saha ile kıyaslama yapılması, milli veya milletlerarası bir il ile kıyaslama yapılması ve neden o ilin tercih edildiği, - Gelecekte rakip olacak iller hangileridir, nedeni, Turizm arzı incelemesinde ise aşağıdaki hususlar öne çıkmaktadır; - İlimizde bir uluslar arası havaalanı var mıdır veya yakın bir ilden yararlanma imkanı makul müdür? - Alan ulaşım hangi araçlarla olur?(demiryolu, özel taşıt, genel taşımacılık, vd.), bunlara yaklaşım nasıl olmaktadır (kötü, yeterli, iyi gibi), - Alana ulaşma durumu (kolay-rahat, çaba ile, zor ve tehlikeli) - İle gelmek için yabancı turistler ülkemizden vize alıyor mu? - Sahamızın istikrarlı bir yönetimi var mı?, - Güvenlik ve ulaşım açısından ne gibi problemler yaşanabilir? - Alt yapı incelemesi; taşımacılık ağı, yerel yolun durumu (toptak, asfalt), anayolla bağlantısı, demiryolu ağı, yerel genel taşımacılığın yaygınlığı, program, ücretler, hat/duraklar, döngü patikaları, patikalar, yollar, işaret levhaları, genel enformasyon levhaları, araç-otobüs park kapasitesi, bilgi alma, tercüme kolaylıkları, - Yiyecek içecek ve barınma; restoran sayısı, restoranların sınıflandırılması (iyi-sayısı, orta iyi-sayısı vb.) - Hangi standartta yiyecek sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü) - İl ve çevresinde ne tür barınma alanları var? (otel, hotel, yatak kapasitesi, rota üstü barınma kulübeleri, bungalov, parkları, kamp alanı, diğerleri), - Hangi standartlarda barınma sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü), - İlinizin seçkin özellikteki doğal alanlarının özellikleri (sundukları ile tek mi?, biraz farklı mı?, diğer seçkin özellikli yerlere benziyor mu?), - Alan turist gezi rotasına girecek şekilde turistlerin ilgisini çekebilecek diğer sahalara yakın mı? (diğer çekici sahalara yakın, orta derecede potansiyel, düşük veya yakında böyle bir potansiyel bulunmamakta),

15 - İlin alanlarında yaban hayatı; (bayrak tür, ilginç diğer türler, temsil edici yaban hayatı, farklı yaban hayatı izleme aktiviteleri, yürüyerek, botla, gözlem noktası ile vb.), - Yaban hayatı izleme de tatmin edicilik durumu (garanti etme, genellikle, şans veya mevsime bağlı), - Bölgedeki önemli yaban hayatının tanımı, - Yardımcı tesislerin durumu (rekreasyonel, spor, diğer; durumu:kötü-yeterli-iyi), Kaynakların turizm potansiyelinin değerlendirilmesi; - doğal değerler: (sahiller, sahil kayalıkları, kumullar, dağlar, ormanlar, korunmuş izole olmuş alanlar, şelaleler, göller, nehirler, mağaralar, yaban hayatı, hayvan-kuş, deniz canlıları, iklim, diğerleri), - kültürel değerler; (tarihi binalar, tarihi yerler, anıtlar, arkeolojik yerler ve koleksiyonlar, folklor ve gelenekler, el işleri, müzeler, sahne sanatları, sanayi mirası vb.) - Toplumun turizm potansiyeli; (insan kaynakları; aktif nüfusun büyüklüğü ve yapısı, eğitim düzeyi ve profesyonel bilgi, beceriler, eğitimler, orijinal-karaktestik ve geleneksel özellikleri, ekonomik faaliyetler-sanatlar profesyonel olmayanlar dahil, resmi olmayan bilgi ve beceriler, turizm gelişimine yaklaşımlar, misafir severlik anlayışı, hizmet eğilimleri, yerel kuruluş ve idareler ile yönetişim, alanın kültürü ve kimliği, - Ekonomik kaynakların turizm potansiyeli; (tarım, ormancılık, balıkçılık, sanayi ve diğer), - Altyapı; (su sistemleri, ulaşım ağları, sağlık imkanları, ulaşım terminalleri, enerji kaynakları, kanalizasyon sistemleri, katı atık ve yok etme sistemi, caddeler/yollar, güvenlik sistemleri vd.) - İş ve hizmet altyapısı; (fırınlar, kasaplar, bakkallar, süpermarketler, doğrudan satış yapan çiftlikler, kiralık araç, servis istasyonları, taksiler, otobüsler, kiralık bisiklet, kiralık spor malzemeleri ve bakımı, postaneler, bankacılık hizmetleri, doktorlar, dişçiler, eczaneler, kafe ve restoranlar, atm ler, bankalar, diğer iş ve hizmetler.) Turizm Talebi; turizmin mevcut durumunun incelenmesi; Ziyaretçi; boş zamanlarını geçirmek için bir yere gelen kişi olarak tanımlanabilir, turist ise alanda bir veya daha fazla gece konaklamaktadır. Her turist bir ziyaretçidir, ancak her ziyaretçi turist değildir. Dolayısı ile turist ve ziyaretçi sayılarının ayrılması gerekmektedir. Ziyaretçi ve turist ayrımı farklı talepleri sebebi ile yapılmak durumunadır, ayrıca her ikisinin de farklı etkileri bulunmaktadır. Bir turistin ortalama harcaması alanda daha fazla zaman geçirdiğinden, konaklamaya, ilave yiyecek ve içeceğe ödeme yaptığından genellikle daha yüksek olmaktadır. Turizme ilişkin mevcut durumun ortaya konabilmesi için;

16 - Turist ve ziyaretçileri ayrı ayrı sayısı (yıllık, mevsimlik, aylık, haftalık, günlük), - Son on yılda turistlerin/ziyaretçilerin değişimi, - Ortalama kalış süreleri, konaklama ve ulaşım şekilleri önemlidir. (Sürdürülebilir doğa turizm gelişme planımızda ana unsur turizm olduğundan;turizme ilişkin veri kullanılamaz olduğu hallerde ikinci en iyi seçenek olarak ziyaretçilere ait verielr üzerinden değerlendirme yapılması mecburiyeti doğmaktadır). - Turist başına ortalama harcama, - Grup hacmi ve düzeni, - Turistlerin ağırlıklı yaş grubu, - Yaptıkları faaliyetler, - Ziyaret edecekleri-ettikleri yere ilişkin seçimleri, - Memnuniyeti, deneyimleri ve para harcama şekilleri, - İkinci ziyaretlerin yüzdesi ve sayısı, - Kullanılabilir ilave veriler. Talep incelemesinde ilimizi rakip olarak gördüğümüz veya bizimle rekabet eden benzer il veya illerle karşılaştırmak faydalı ve yerinde olacaktır. Turizm Arzı: Konum Faktörü; Bir ilin başka turizm pazarları ile ilişkili olarak nasıl konumlandığını, bir turistin alana ulaşmak için harcadığı zamanı, parayı/enerjiyi belirtir. Bir saha ne kadar güzel olursa olsun, hedef grup tarafından kolayca ulaşılabilir değilse asla başarılı bir turizm gelişimi sağlanamayacaktır. Yerel nüfusun değil turistin algılama durumu dikkate alınmalıdır. Örneğin bakir alanları ziyaret etmekten zevk alan ve ilkel patika yollarla ulaşılan yerleri ziyaret etmek isteyen turistler için düşünülen uzak mesafeler için alanın sınırlı sayıda turist potansiyeli olacaktır. - Uzun mesafeden gelen turistler için hava alanına uzaklık çok önemlidir, - Tur operatörlerinin çoğu havayolu ulaşımını zorunlu görmektedirler, bu sebeple bağımsız turistler veya tur operatörleri hedeflenebilir, - Tren, otobüs veya özel araçlarla erişim de konum faktörleri içinde önemlidir, - Alana ziyaret iklim şartları açısından da kısıtlı imkanlara neden olabilir, - İle özgü yapılan bürokratik işlemlerin bıktırıcılığı da önemlidir, sık sık güvenlik birimleri tarafından kimlik sorulmak, aranmak gibi,

17 - Turizm arzında; işaretlemeler, doğru yönlendirmeler, bilgiye ulaşma kolaylığı da önem arz etmektedir. Haritalar, broşürler, internet imkanı, kılavuz ve rehberler önemli bir arz faktörüdür. - Yiyecek içecek sunumu ve konaklama arzı; Sunumun ürün ve hizmet kalitesi, hijyenik standartlar, özgünlük/otantik, yöresel olması, yer ve ürünlerin çeşitliliği, ortam ve konukseverlik önemlidir. - Restoranların sınıflaması önceden yapılırsa turist için kolaylık olacaktır. - Konaklama tüm türleri içerebilmelidir, ürün ve hizmetlerin kaliteli olması, özellikle hijyeniklik konaklamada çok önemlidir. Doğal Alanın Kendine Has Özellikleri; Doğal alanların değer yaratması, kırsal kalkınmada rol oynaması beklentisi de son yıllarda öne çıkan bir görüştür. Doğal alanların alternatif kaynak kullanımına dönüştürülmesi için yapılan baskılar sonucu tehdit altında olduğu yerlerde devamlılığını sürdürebilmeleri, diğer alternatif kaynak kullanımları karşısında koruma ve kullanma dengesinin uzun dönemli ekonomik değerinin gösterilebilmesine bağlıdır. Tabiat ve kültürel miras, yaban hayatının gözlemlenmesi, yöreye özgü özellikler ve korunması gereken öncelikli türler, doğa ile ilgili çalışan ve doğanın kıymetini bilen eko-turistler için son derece önemlidir. 2.3 TAŞIMA KAPASİTESİ - Belirli bir sürede ( yıl, ay, hafta, gün, saat ) bir bölgenin alabileceği ziyaretçi sayısı veya bölgenin kaynakları üzerinde istenmeyen veya planlanmamış etkilere sahip olmayan ve sürdürülebilir kalkınmayı tehdit etmeyecek düzeyde bir alanda aynı anda bulunabilecek ziyaretçi sayısı, - Bir bölgenin, hayati önemde olduğu düşünülen değerleri, ekolojik süreç ve koşulları tehlikeye atmadan ve sürdürülebilir kalkınma imkanlarını azaltmadan belirli bir süre boyunca destekleyebileceği insan faaliyetlerinin (ağaç kesimi, avlanma, tarım) ve diğer etmenlerin (örn: iklim değişikliği, kirlenme.vb.) baskısı, - Ziyaret edilen bir alan veya tesisin sahip olduğu kaynaklar üzerinde koruma amaçlarını tehlikeye atmadan, istenmeyen ve planlanmayan etkilere neden olmadan belirli bir süre (yıl, ay, gün, an) boyunca alabileceği ziyaretçi sayısı şeklinde tanımlanmaktadır. Taşıma kapasitesi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planında önemli bir planlama aracıdır. Turizmin gelişimi ve korunmasında önemli bir kavramdır. Taşıma kapasitesinin analizi ve izlenmesi, yönetim kararları yönünden girdi sağlayacaktır. Taşıma kapasitesi sayesinde kullanımı sınırlamak, en elverişli ziyaretçi sayısını tamamlayarak müspet etkileri azamiye çıkartmak, olumsuz etkileri en aza indirmek mümkün olabilecektir. Kısaca Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planındaki sürdürülebilirlik taşıma kapasitesinin aşılmaması ile temin edilir.

18 Ziyaretçi sayısı ve etkinin büyüklüğü arasında doğrudan ilişki vardır. Ancak alan içinde tek tehdit unsuru ziyaretçiler değildir. Doğa için önemli olan tehditlerin tümünün birleşik etkisidir Taşıma Kapasitesinin Elemanları; Sosyal Taşıma Kapasitesi, Turizm için yerel tolerans limitleri olarak tanımlanmakta olup yöre halkı üzerindeki olumsuz etkilerinden ve ziyaretçiler ile yöre halkı arasındaki çatışmalardan kaçınılmasını içerir.bu unsurun turizm gelişimi içerisinde anahtar rolü vardır. Yöre halkı turizmi desteklemezse kalkınma asla olmaz. Yerel kabulü belirleyen temel etmenler, sosyal yapı ve kültürün hassaslığı, toplumun değişimin üstesinden gelebilme yeteneği, turizmin algılanışı, yöre halkı ile ziyaretçilerin ilişkileri, kullanıcı grupların davranışları, birbiri ile uyumu ve paydaş olmanın ekonomik ve toplumsal faydalarıdır. Ekonomik Taşıma Kapasitesi; Sürdürülebilir bir turizm gelişiminde turizm, ekonomik yapı ile bütünleşmiştir ve diğer sektörleri de desteklemektedir. Ekonomik taşıma kapasitesi; turizm gelişimini sağlayan bir yerel ekonomi ve yerel ekonominin sürdürülebilirliğini sağlayan bir turizm gelişimi anlamına gelmektedir. Yani temel kıstas; turizm gelişimi ile yerel ekonomi arasındaki sinerjidir. Ekonomik taşıma önemli olan iki unsur; Beklenen faydaları temin etmek için asgari turist sayısı ve ekonominin üstesinden gelebileceği azami turist sayısıdır. Ekolojik Taşıma Kapasitesi; Ekolojik taşıma kapasitesi, ziyaretçilerin/turistlerin ziyaret edilen alandaki ekosistemler, ikamet yerleri ve canlı türleri üzerinde ortaya koyduğu ekolojik zararlardır. Burada, ekolojik değerlerin, ziyaretçi akışlarının ve davranışlarının uzun süreli ve sistematik olarak izlenmesi ve veri toplanması önemli olmaktadır. İdari/fiziki Taşıma Kapasitesi; Fiziki taşıma kapasitesi aynı anda ve belirli bir zamanda müşteri olarak alınabilecek ziyaretçi sayısıdır. Bu kapasite, alana uygun insan sayısına, yani alanın büyüklüğü ve diğer fiziki şartlar (doğal, coğrafi koşullar ve hava şartları) ile turizm altyapısının kapasitesine dayanmaktadır. Burada temel göstergeler; kalabalık, kuyruklar ve trafik sıkışıklığıdır. Fiziksel kapasite yönetiminin verimliliği ve etkinliği şu unsurlara bağlıdır; - Organizasyon kaynaklarının kapasitesi (insan ve ekonomik kaynaklar vb. gibi),

19 - Ziyaretçi yönetiminin kapasitesi, Bir sahanın ziyaretçi kullanımına/ turizm gelişimine karşı hassas olan kaynakları: Kırmızı liste ve endemik türlerin habitatları, alanın savunmasız olan diğer kaynakları, göçe hassas türler, Ziyaretçi yönetimi de dahil olmak üzere yönetim amaçları ve hedefleri: Genel bir doğa koruma planı, amaçlar, hedefler ve doğa koruma politikası, tür koruma politikaları, bölgeleme sistemi, izleme sistemi, Ziyaretçiler/turistler, turizm gelişimi ve etkileri üzerine veriler; tüm güzergahlar, tesisler, konaklama ve ziyaretçi/turist için olan etkinlikler ve detaylı haritalar, ziyaretçi sayısı, özellikleri, akımları, ziyaretçi modelleri, etkinlikler ve mevsime bağlı özelliklere ilişkin bilgiler vb., ziyaretçiler tarafından özel olarak gerçekleştirilen faaliyetler, ziyaretçi etkilerine ilişkin veriler, etkilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemler, ölçütler ve göstergeler. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknikleri ile bilgilerin gösterilmesi mümkündür. Psikolojik Taşıma Kapasitesi; Psikolojik taşıma kapasitesi bir alanın belirli bir zaman diliminde ziyaretçi deneyimleri üzerinde olumsuz etkilenmeye sebep olmaksızın kaldırabileceği maksimum ziyaretçi sayısıdır. 3. İLGİ GRUBU ANALİZİ VE YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI 3.1 İLGİ GRUPLARI/PAYDAŞLAR İlgi grupları, belirli bir koruma ve sürdürülebilir kalkınma projesi ile ilgili olarak fayda sağlayan, projenin içinde yer alan veya söz konusu projeden olumlu ya da olumsuz etkilenen bireyler, gruplar veya organizasyonlar olarak tanımlanabilirler. Paydaşlar, bir problemi çözmek için sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ve amaçlarımıza ulaşmak için güvenebileceğimiz kişilerdir. İlgi gruplarının hepsi sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ortak değildir veya olmaları gerekmez. Çünkü bir ortağın projeye olumlu bir bakışı, tutumu olmalıdır ve amaçlara ulaşmak için işbirliği yapmalıdır. Bazen bir ilgi grubu projeye olumsuz bakabilir ve hatta aktif bir tehdit bile olabilir, ilgi gruplarını işbirliği yapılanlar haline getirmek onlara paydaş değeri verilmesi ile mümkün olur. 3.2 İLGİ GRUBU KATEGORİLERİ Turizmde ilgi grupları; - Yöre halkı, kişiler ve kurumlar,

20 - Alana dayalı ilin sorumlu yöneticileri, - Bölgesel yetkililer, - Ulusal yetkililer, - Turizm ofisleri, yerel turizm organizasyonları, konaklama ve hizmet sunanlar, taşımacılar, - Turizmle ilgili sektörler, - Tarım, ormancılık ve balıkçılık gibi farklı ekonomik sektörlerin temsil edildiği ticaret ve sanayi odaları ve el sanatları ile ilgili birimler, - İşçi sendikaları, dernekler, STK lar, - Eğitim ile ilgili birimler, 3.3 İLGİ GRUBU ANALİZİ İlgi grubu analizi sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının ortaya konması ve uygulamasında yer alan farklı taraflara ilişkin genel bir izlenim sahibi olabilmek, niyet okumak için kullanılan bir araçtır. Yalnızca bir envanter olarak ele alınmamalıdır, sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının planlanmasında potansiyel ortaklarımızın kimler olduğunu ve hangi tarafla çelişkiler yaşayacağımızı bize bildirmektedir. Ayrıca projenin farklı seviyelerinde destek temini için de son derece elverişli bir analizdir. İlgi grupları analizine dayalı olarak sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının yönetiminden sorumlu bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir doğa turizmi gelişimi için, detaylı bir ilgi grubu analizi ilgi gruplarının; - Genel hedeflerini, - Turizmden beklediği faydaları - Turizmdeki rollerini tanımlamalıdır. Bu süreç; şu adımlardan oluşur; 1. İlgi gruplarının tanımlanması, 2. Her ilgi grubunun çıkarlarının, önceliklerinin ve değerlerinin belirlenmesi, 3. Her ilgi grubunun davranışlarının belirlenmesi, 4. İlgi grubunun gücünün ve ilgi grupları arasındaki muhtemel koalisyonlarının gücünün tahmin edilmesi, 5. İlgi gruplarının mevcut ihtiyaçlarının ne düzeyde karşılandığının değerlendirilmesi, 6. İlgi grupları ile birebir iletişimlerin başlatılması ve ilgi gruplarının güveninin kazanılması, 7. Ortak menfaatler, sinerji ve başarı unsurlarının tanımlanması, 8. Paydaşların bir araya getirilmesi,

21 9. Ortak hedef ve amaçların ve onlara ulaşmak için gerekli olan stratejinin ortaya konması, 10. Organizasyon çerçevesinin oluşturulması, 11. Uygulama (zaman çizelgesinin ve hedeflerin ortaya konması, iletişim organizasyonunun oluşturulması, ilgi gruplarına somut sorumlulukların verilmesi.) 12. İzleme ve geri bildirimin yapılması 3.4 TOPLUM TEMELLİ YAKLAŞIM Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planı nın hazırlanmasında toplum temelli yaklaşım uygulanması neticesinde; - Yöre halkı için sürdürülebilir geçim kaynakları ortaya koymak, - Toplulukların kendi yapılarını korumalarını teşvik etmek ve - Doğal alanların koruma hedeflerinde yerel faydayı oluşturmak mümkündür, Toplum temelli turizmin en önemli özelliği, doğal kaynakların kalitesi ile alanın kültürel mirasının bozulmamış ve turizmle güçlendirilmiş olmasıdır. Doğal çevre üzerindeki olumsuz etkiler en aza indirilmeli ve yerel kültür korunmalıdır. Turizm, insanların kendi yerel kültürlerini yaşatma ve değerlendirmeye teşvik etmelidir. 3.5 YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI İlgi grubu analizine dayalı olarak, korunan alan ve çevresi için, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını izlemek veya biçimlendirmek amacıyla, korunan alan yönetimi ve tüm ilgi gruplarının resmi işbirliğine dayalı bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını uygulamak, desteklemek ve sorumluluklarını, karar verme gibi hususları düzenler. 3.6 TARİHÇE Eski adı "Sebasteia" olan Sivas, Anadolu'nun en eski ve önemli yerleşim merkezlerinden biridir. Kazı ve araştırmalarda ele geçen buluntular, yörede ilk yerleşimin Neolitik Çağ'a (M.Ö ) uzandığını göstermektedir. Kent M.Ö. 2000'lerde değişik yerleşmelere sahne olmuştur. M.Ö. VII. yüzyılda Hitit sınırları içinde yer alan kentin güney kesimi Geç Hitit devletleri döneminde "Tilgarimmu" adıyla anılmaya başladı. M.Ö. VII. yüzyılda Kimmer ve İskit istilalarına uğradı. M.Ö. VI. yüzyıl başlarında Medler'in, aynı yüzyılın ortalarında da Persler'in egemenliğine girdi. M.Ö. IV. yüzylılın ikinci yarısındaki kısa süreli Büyük İskender'in

22 Makedonya yönetiminin ardından Kapadokya Krallığı'na bağlandı. M.S. 17'de bütün Kapadokya ile birlikte Roma İmparatorluğu'nun egemenliğine girdi. Bu dönemde kısa sürelerle Partlar'ın ve Sasaniler'in eline geçti. Bizans döneminde önce Armeniakon Tehması'nın sınırları içindeydi. II. yüzyılda Sebasteia Tehması'na bağlandı.selçuklu Türkleri Malazgirt Savaşı'ndan önce Sivas'a kadar uzandı ve 1059'a doğru bir ara kenti ele geçirdiler. Ancak yörenin kesin olarak Türk egemenliğine girmesi Malazgirt Zaferi'nden kısa bir süre sonra gerçekleşti. Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın kumandanlarından Emir Danişment'in ele geçirdiği kent uzun bir süre Danişmentliler'in elinde kaldıktan sonra 1174'te II. Kılıç Arslan tarafından Selçuklu Devleti sınırları içine alındı. Selçuklular döneminde Sivas yeniden gelişti. Kentin surları 1221'e doğru, Sultan I. Alaeddin Keykubad tarafından onartıldı. Kısa bir süre sonra Moğollar'ın saldırıları başladı ve Kösedağ Savaşı'ndan(yenilgisi) (1243) sonra Selçuklu topraklarıyla birlikte Sivas da Moğolların eline geçti.kentteki anıtlarının en önemlileri III. yüzyılın ikinci yarısındaki İlhanlılar döneminde yapıldı. Sivas, Kayseri ile birlikte İlhanlılar'ın Anadolu'ya gönderdikleri valiler taradından merkez olarak kullanıldı. IV. yüzyılın ilk yarısında Sivas'a gelen İbn-i Batuta, burayı İlhanlılar'ın Anadoluda'ki en büyük şehri olarak tanımlar. İlhanlı valilerinden Alaeddin Eratna Bey, 1345'te bağımsızlığını ilan ederek, önce devletine merkez olarak Sivas'ı seçtiyse de daha sonra Kayseri'ye taşındı. Eratna'nın 1353'de ölümünden sonra Kadı Burhanettin onun yerini aldı, ancak Akkoyunlu beyi Karayülük Osman ile yaptığı bir savaşta öldü (1398). Bunun üzerine Sivaslılar topraklarını Osmanlı padişahı Yıldırım Beyazıd'a teslim ettiler yazında Timur Sivas'ı ele geçirdi, şehri savunan askerleri öldürttü, halkı kılıçtan geçirtti, şehri yağmalattı ve surları yıktırttı. Timur istilasından sonra şehir bir süre Kadı Burhaneddin'in damadı Mezid Bey'in elinde kaldı arasında yeniden Osmanlı hakimiyetine geçti ve bir eyalet merkezi oldu.vii. ve I. yüzyıllar arasında zaman zaman Anadolu'da meydana gelen ayaklanmalardan zarar gördü. 1649'da şehirden geçen Evliya Çelebi, surların kuşattığı alanda 44 mahalleye bölünmüş ev bulunduğunu, ayrıca Yukarıkale adını verdiği İçkale ve Paşa kalesindekilerle bu sayının 6 060'ı bulduğunu yazar. I. yüzyıl gezginlerinin kent nüfusu için verdikleri rakamlar genellikle birbirini tutmaz. Bu yüzyılın sonuna doğru nüfusun arasında değiştiği sanılmaktadır.i. yüzyıl başında bütün Osmanlı topraklarında Islahat Devri başlamıştır. Önce 7 sancak ve 72 kazadan oluşan Sivas, gittikçe daralmış ve önemini kaybetmiştir. Valiliğine bile mirimiranlar atanıyordu. 1813'te bu usulden vazgeçilerek yeniden vezir atanmasına başlandı. Bir yıl sonra şehirde büyük bir veba salgını baş gösterdi. Eyalet teşkilatı bazı küçük değişikliklerle I. yüzyıl ortalarına kadar sürmüştür. 1863'te uygulanmaya başlanan vilayetler teşkilatı içinde kurulan Sivas vilayeti; Sivas, Amasya, Tokat ve Şebinkarahisar (Karahisar-ı Şarki) sancaklarına ayrıldı. Bu durum Cumhuriyet döneminde sancakların vilayet haline getirilmesine kadar devam etti.sivas'ın Milli Mücadele'nin kazanılmasında önemli bir yeri vardır. Bu mücadelenin hazırlık döneminde Mustafa Kemal

23 Paşa önce, 27 Haziran 1919'da Samsun'dan Erzurum Kongresi'ni takiben burda 4 Eylül 1919'da Sivas Kongresi'ni topladı ve 18 Aralık 1919'da Ankara'ya gitmek üzere şehirden ayrıldı.gerek 1927'de Chicago Üniversitesi'nden gelen arkeologların ve gerekse 1945 yılında da Türk arkeologların yaptığı kazı ve araştırmalara göre Sivas tarihin ilk dönemlerinden itibaren yerleşim birimi ve şehir merkezidir. Ayrıca en eski dünya medeniyetleri olan Persler, Etiler, Hititler, Asurlar Sivas'ta hüküm sürmüşlerdir. Karadeniz in tek yolcu treni olan Samsun Postası Sivas'tan gönderiliyor. Ayrıca Sivas, tren istasyonu olarak büyük bir kavşak konumundadır. Bugün birçok ilin demiryolu bağlantısı direkt olarak Sivas üzerine kuruludur. Cumhuriyet tarihinin de ilk vagon ve lokomotif fabrikası ve Cer atelyesi TÜDEMSAŞ Sivas'ta 1939 da Sivasta kuruldu. TÜDEMSAŞ kurulduğun da dünyanın en ileri tesislerinden biriydi.2003 yılında, Irak Savaşı'nın başlarında TÜDEMSAŞ Saddam yönetiminin başında bulunduğu Irak a 300 vagonluk ihracat yaptı. Bugün hala dünyanın değişik yerlerinden TÜDEMSAŞ a gelen siparişler değerlendirilmektedir. Atatürk ün 'Cumhuriyetin Temellerini Burada Attık' dediği Sivas'ta 4 Eylül 1919'da, Sivas Erkek Lisesi'nde toplanan Sivas Kongresi, alınan kararlar bakımından Kurtuluş Savaşı öncesi toplanan en önemli kongredir. Hiçbir ülkenin manda ve himayesinin kabul olunmayacağı ve milletin istikbalinin yine milletin azim ve kararıyla kurtulacağı kararları bu kongrede alınmıştır.gök medrese, Çifte Minareli Medrese, Şifaiye Medresesi, Buruciye Medresesi, Ulu Cami kentteki en önemli Selçuklu dönemi eserleridir. Bunlardan Şifahiye Medresesi'ndeki yangın izleri Orta Asya'dan gelip Anadolu'yu ele geçirmeye çalışan Timurlenk'in, kişilik ordusu ve filleriyle ani bir baskın yapıp kişilik Osmanlı ordusunu gafil avladığında yaptığı büyük tahribat ve zulmümün canlı kanıtı olarak korunmaktadır. Osmanlı döneminde Bölge Eyaleti olmuştur yılında alınan karara göre Sivas a; Kayseri, Tokat, Amasya, Yozgat, Çorum, Divriği ve Arapkir ilçe olarak bağlandı. Dünyaca ünlü kangal köpeği, Sivas'ta yetişmektedir. Kangal köpeği genetik olarak en mükemmel kombinasyonlardan birine sahiptir ve yüksek seviyede eğitilebilirlik özelliği taşımaktadır. Türkiye nin önemli enerji kaynaklarından biri olan Kangal Termik Santralı Sivas'tadır. Ayrıca burada Türkiye'nin en büyük linyit işletmesi bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyetinin 14. devlet üniversitesi olan Cumhuriyet Üniversitesi, 1974'te Sivas'a 5 km uzaklıkta Kayseri yolu üzerine kurulmuştur. Türkiye'nin en uzun nehri olan Kızılırmak, Sivas-Kızıldağ'dan doğmaktadır. TEDAŞ ın 2003 raporlarına göre Sivas, tüm Türkiye genelinde Kütahya'dan sonra en az kaçak elektrik kullanılan 2. şehir olmuştur. 3.7 SİVAS İLİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ İlin Jeomorfolojik Özellikleri Sivas İli sınırları içinde üç önemli tektonik birliğin yer aldığı görülür. Bu tektonik birlikler kuzeyden güneye doğru sıra ile Pontid Tektonik Kuşağı, Kuzey Anadolu Ofiyolit Kuşağı ve

24 Toros Tektonik Kuşağı ile temsil edilmektedir. Yöredeki metamorfik masifler ise olasılıkla Toros Tektonik Kuşağı nda yer alan Platfom türü karbonatların metamorfizmaya uğramış eşdeğerleridir. Tektonik birliklerin üzerinde ise Maestrihtiyen-Kuvaterner yaşlı bir kayatürü topluluğu ile temsil edilen örtü, açılı uyumsuzlukla yer almaktadır. Tektonik birlikleri ve örtüyü oluşturan kayatürü toplulukları yaşlıdan genç birimlere doğru sıra ile aşağıda sunulmuştur Jeolojik Özellikler Sivas ili Anadolu yarımadasının ortasında, İç Anadolu Bölgesinin Yukarı Kızılırmak bölümünde yer alır. İl topraklarının büyük bölümü Yukarı Kızılırmak, bir bölümü de Yeşilırmak ve Fırat havzalarında yer alır ve 38-14' doğu boylamları ile 38-32' ve 40-16' kuzey enlemleri içerisinde kalan il, km2 ilk yüzölçümüyle, Türkiye'nin toprak bakımından ikinci büyük ilidir. İl topraklarının Kızılırmak havzasına giren bölümünde Karadeniz iklimi, Fırat Havzasına giren bölümde ise, Doğu Anadolu iklimi egemendir. İl alanı kuzeyden Kelkit Vadisi, Doğudan Köse Dağlarının uzantıları Kuruçay Vadisi ile Yama Dağı, Güneyden Kulmaç Dağları, tahtalı Dağlarının uzantıları ve Hezanlı Dağı, Batıdan Karababa, Akdağı ve İncebel dağları gibi doğal sınırlarla çevrilidir. İdari açıdan ise, Kuzeyden Giresun, Ordu ve Tokat, Doğudan Erzincan, Güneyden Malatya, Kahramanmaraş ve Kayseri, Batıdan ise Yozgat ile komşudur. İç Anadolu nun yüksek platoları üzerinde başlayan ve doğuya yükselen il alanı, Kuzeydoğu ve Güneydoğuda dağlık ve sarp bir kesimle son bulmaktadır İklim Özellikleri Sivas, çok sert bir karasal iklim yapısına sahiptir. Kışları çok soğuk ve sert geçer, kış aylarında bol kar yağışı görülür ve ortalama 4-5 ay karla örtülüdür. Yazları sıcak kurak ve kısa süreli, ilkbahar ve sonbahar ayları yağmurlu geçer. Her ne kadar kışlar soğuk geçse de,

25 ilin Kuzey bölümünde (Kelkit Vadisi bölümlerinde), Koyulhisar, Suşehri, Doğanşar, Gölova, Akıncılar ilçelerinde Karadeniz iklimine geçiş görülür. Zara, İmranlı, Hafik, Yıldızeli ilçelerinin ise kuzey kesimlerinde karasal iklimden tipik Karadeniz iklimine geçiş görülür. Bu bölgelerde, iç kesimlere göre havalar ılık geçer. Sivas coğrafi olarak İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinin kesiştiği noktadadır. Yapılan gözlem ortalamalarına göre (son 50 yıl içinde gözlenen) en soğuk ay derece ile Ocak ayıdır. En sıcak ay 38.3 derece ile Temmuz ayıdır, aylık yağış ortalaması en yüksek ay Mayıs, en düşük ay Ağustostur yılında gözlenen en yüksek nem oranı %80.0 ile Aralık ayı; en düşük ay %55.2 ile Ağustos ayıdır. Aynı yılda en yüksek basınç mb olarak Ocak ayı, en düşük ay ise 868 mb olarak Şubat ayıdır Hidrografya Sivas il alanı orta Anadolu ile Doğu Karadeniz Bölümünün kesiştikleri bir yöredir. İl alanının kuzey kesiminde batı-doğu yönünde uzanan Köse Dağları, Karadeniz ve Orta Anadolu Bölgelerini birbirinden ayırmaktadır. Bu dağlar aynı zamanda Kızılırmak Havzası ile Yeşilırmak Havzası nın su bölüm çizgisi durumundadır. İlin Kuzey ucunda yer alan Suşehri ve Koyulhisar Yeşilırmak Havzası nda, ilin orta ve batı kesimlerinde yer alan İmranlı, Zara, Hafik, Merkez, Yıldızeli, Şarkışla ve Gemerek Kızılırmak Havzası nda kalmaktadır. Gemerek ile Şarkışla arasında başlayıp kuzeydoğu yönünde uzanan Tecer Dağları ise Doğu Anadolu ile Orta Anadolu yu birbirinden ayırır. Kızılırmak Havzası ile Fırat Havzası nın su bölümü çizgisini oluşturan Tecer Dağlarının doğusunda kalan Kangal ve Divriği, Fırat Havzası na girmektedir. Kızılırmak Havzası: Sivas il alanının büyük bir kesimi, Fırat tan sonra Türkiye nin su depolama alanı en büyük ırmağı olan Kızılırmak ın kaynak alanı durumundadır. Su toplama alanı km2 olan Kızılırmak Havzası nın ortalama yıllık su hacmi 5.5 milyar m3 ün üzerindedir. Havzada hektar ovalık alan vardır. Bunun hektarı sulanabilir niteliktedir. Kızılırmak Havzasına baraj, gölet, taşkın önleme, drenaj, toprak iyileştirme, bataklık kurutma, sulama vb. işler için büyük paralar harcanmıştır. Ancak, Sivas ili, Kızılırmak Havzası na giren bölümleri yüksek ve engebeli olduğundan bu yatırımlardan sınırlı düzeyde yararlanabilmiştir. Havzanın başlıca akarsuları şöyle sıralanabilir; Kızılırmak: Türkiye nin en uzun akarsuyu olan Kızılırmak; İmranlı-Suşehri arasında kalan Kızıldağ ın güney yamaçlarından üç kol halinde doğmaktadır. Bu üç kol İmranlı ya 6 km. uzaklıktaki Çukuryurt Köyü yakınlarında birleşerek Kızılırmak adını almaktadır. Zara yakınında Köse Dağları eteklerinden gelen Habeş (Arap) Çayı nı alır. Zara Ovası nın güneyinde Acısı yu aldıktan sonra Hafik yönüne dönerek Hafik önlerinde Kuruçay ve Acı

26 Irmak ile birleşir ve Merkez İlçe alanına girer. Burada Tecer, Mundarırmak, Mısmılırmak ve Yıldızeli Çaylarını alarak Yıldızeli Çayı ile Şarkışla topraklarında Kaldırak Çayı ve Acısu ile Gemerek topraklarında Sızır ve Kasımbeyli dereleri ile birleşerek Deveboynu yöresinde Sivas İl alanı dışına çıkmaktadır. Anadolu nun ortasında çok geniş bir yay çizerek Karadeniz e dökülen Kızılırmak ın suyu zara yakınlarına dek tatlıdır. Bu kesimde jipsli ve tuzlu oluşumlar geniş alanlar kapladığından suyu tuzlanmaya başlar km uzunlukta olan Kızılırmak ın 250 Km.si Sivas İl Topraklarındadır. Plato, dağ ve tepelerle kaplı olan bu kesim Kızılırmak Havzası nın kaynak alanını oluşturur. Dik ve sarp eğilimlere sıkça rastlanır. Bitki örtüsü ise Orta Anadolu ya özgü seyrek otsu bitkilerle orman ağaçlarından oluşmaktadır. Bu nedenle akış hızlı, akarsuyun rejimi düzensizdir. Kızılırmak ın Sivas ta saniyede akıttığı su miktarı 45 m3tür. Bu düzey en çok 493 m3e çıkmakta, en az 3.4 m3 olmaktadır. Yeşilırmak Havzası: Suşehri ve Koyulhisar yörelerini içine alan Yeşilırmak Havzası Türkiye nin orta büyüklükteki havzalarından biridir. Su toplama alanı km2 olan Yeşilırmak Havzası nın ortalama yıllık su hacmi 4.5 milyar m3e ulaşmaktadır. Havza da hektarlık alan vardır. Bunun hektarı sulanabilir niteliktedir. Havzanın il alanında kalan kesimleri engebeli ve serttir. Kelkit Vadisi tabanındaki dar şeritler dışında ovalık alan yoktur. Bu nedenle; İl, havzaya yapılan yatırımlardan fazlaca yararlanamamıştır. Kelkit Çayı: Gümüşhane topraklarından doğan Kelkit Çayı, Suşehri yakınında il topraklarına girmektedir. Genellikle dar ve dik bir vadide akan Kelkit Çayı Koyulhisar-Reşadiye sınırlarında il alanı dışına çıkmaktadır. Kelkit Çayı na Kızıldağ ın kuzey yamaçlarından doğan Şahniyar, Köse Dağları ndan doğan Akşar ve Gemin dereleri karışmaktadır. Karadeniz iklim etkilerine açık olan Kelkit Çayı Vadisi ulaşım açısından büyük imkanlar yaratmaktadır. Kelkit Çayı nın il alanındaki kesimi 50 km. dolayındadır. Karadeniz ardı iklim kuşağı sularını topladığından akışı Kızılırmak a göre daha düzenlidir. Tozanlı Çayı: Tozanlı Çayı Köse Dağları nın batı yamaçlarından doğup, birkaç kolun birleşmesiyle birlikte suyunu iyice artırarak Şerefiye den sonra dar ve derin bir vadide hızla akmaya başlar. Asmalı ve Tekeli dağlarından kaynaklanan derelerle birleşir ve Kelkit e katılır. Tozanlı Çayı nın Sivas topraklarında kalan kesimi pek uzun değildir. Türkiye nin önemli barajlarından biri olan Almus, bu akarsu üzerinde kurulmuştur. Karadeniz ardı iklim kuşağının sularını topladığından, akışı oldukça düzenlidir.

27 Fırat Havzası: Sivas ın Kangal ve Divriği yörelerini içine alan Fırat Havzası Türkiye nin en büyük havzalarındandır km2 su toplama alanı olan Fırat Havza sının; ortalama yıllık su hacmi 28 milyar m3 ün üzerindedir. Havzada 5 milyon hektara yakın ovalık alan vardır. Bunun 2 milyon hektara yakın miktarı sulanabilir niteliktedir. Ancak İlin havzaya giren kesimleri sarp ve dik olduğundan; vadiler dar oluklar biçimindedir. Bu nedenle vadinin hiçbir yeri ova niteliği kazanacak denli geniş değildir. Havzada baraj, gölet, sulama, taşkın önleme,direnaj, toprak iyileştirme vb. konularda yatırımlar yapılmıştır. İlin Fırat Havzası nda kalan önemli akarsuları şunlardır: Çaltı Çayı: İlin güneyindeki dağlardan kaynaklanan Çaltı çayı, Yılanlı Dağları ndan çıkan Güneş Çayı ile Tecer Gürlevik ve karabel yörelerinden kaynaklanan Sincan Çayı nın Divriği yakanlarında birleşmesiyle oluşmaktadır. Doğu yönünde akan Çaltı Çayı, Keban Barajı Gölüne dökülür. Büyüklü küçüklü çok sayıda akarsuyla Çaltı Çayı nın uzunluğu 180 km. dolayında olup, bunun 130 km si il topraklarında kalmaktadır. Tohma Çayı: Fırat Irmağı nın önemli kollarından biri olan Tohma çayı, her ikisi de Tohma adını alan iki büyük kolun birleşmesiyle oluşur. Bunlardan Kangal Tohması, Şarkışla sınırları içerisinde kalan Kolmus Dağları ndan doğar. Güneydoğu yönünde akarak Kangal topraklarına girer. Burada Havuz yazısı denilen yörede Havuzlu Suyu ile birleşir. Bu suya Çamurlu Su adı da verilmektedir. Gürün Tohması ise Tahtalı Dağları nın eteklerinden doğmaktadır. Gürün ilçe topraklarında batı-doğu yönünde akan Gürün Tohması, Gökpınar ve Sazcağız Derelerini alarak Malatya topraklarında Kangal Tohması ile birleşerek Fırat a katılmaktadır Arazi Varlığı hektar alana sahip Sivas il topraklarının yüzde 40 ını tarım, yüzde 41,43 ünü çayır-mera, yüzde 12,17 sini orman ve fundalık, yüzde 6,40 ınıda tarım dışı alanlar oluşturmaktadır.

28 İL ARAZİSİNİN DAĞILIMI (2009) YÜZÖLÇÜMÜ (HA) ORMANLIK FUNDALIK ARAZİ 12,17% TARIM DIŞI ARAZİ 6,40% TARIMA ELVERİŞLİ ARAZİ 40,00% TARIMA ELVERİŞLİ ARAZİ MER'A ARAZİSİ 41,43% MER'A ARAZİSİ ORMANLIK FUNDALIK ARAZİ TARIM DIŞI ARAZİ İl Arazisizinin Dağılımı (2009) Arazinin Cinsi Yüzölçümü(ha) İl Araziye Oranı Tarıma Elverişli Arazi Mera Arazisi Orman Fundalık Alan ,17 Tarım Dışı Arazi ,4 TOPLAM Arazi kullanım kabiliyeti bakımından yapılan tarımsal alanların sınıflandırmasına göre, Sivas ili topraklarının yüzde 65 lik bölümü tarıma elverişli olmayan V-VIII. sınıf arazilerden oluşmaktadır. Bu durum ilde tarımı sınırlayan faktörlerin başında gelmektedir. Sivas ta bulunan tarım arazilerinin büyük bir bölümü VII. sınıf tarım arazisine girmektedir. I-IV. sınıf tarım arazileri hektar olup, tarım genelde bu araziler üzerinde yapılmaktadır. Ancak işlemeli tarıma elverişli olmayan V-VIII. sınıf arazilerin yüzde 13 ünde de işlemeli tarım yapılmaktadır. I. Sınıf II. Sınıf III. Sınıf IV. Sınıf V. Sınıf VI. Sınıf VII. Sınıf VIII. Sınıf Merkez Akıncılar Altınyayla Divriği

29 Doğanşar Gemerek Gölova Gürün Hafik İmranlı Kangal Koyulhisar Suşehri Şarkışla Ulaş Yıldızeli Zara Toplam Şekil-2.Tarımsal Alanların Sınıfsal Dağılımı (ha) Tablodan da anlaşılacağı gibi tarım arazilerinin 1-4. sınıf araziler üzerinde yoğunlaştığı ( Ha) ancak önemli derecede 5-8.sınıf arazi üzerinde ha. alanda da işlemeli tarım yapıldığı görülmektedir. Ancak bu arazilerin eğiminin %12 nin üzerinde olması ve sığlık, erozyon gibi sorunlar olduğundan işlemeli tarıma uygun değildir. Ayrıca su erozyonu il topraklarının en önemli sorunudur. Çoraklık, yaşlık ve taşlılık sorunu olan arazilerin toplamı hektar olmasına karşılık, hektar alanda yani il topraklarının yüzde 88 inde su erozyonu etkilidir. I. sınıf arazilerle II. sınıf arazilerin büyük bir bölümü dışında tüm topraklar su erozyonunun etkisi altındadır. 5.İşletme Büyüklükleri ve Dağılımı: DİE tarafından yapılan VII. Genel Tarım Sayımı Tarımsal İşletmeler Anketi ne göre, Sivas ta yer alan tarımsal işletme başına düşen ortalama toprak büyüklüğü 95 dekar olup, 60 dekar olan Türkiye ortalamasından 35 dekar daha fazladır. Ayrıca aynı ankette, Sivas ta toplam tarımsal işletme olduğu ve bunun yüzde 1,26 sının arazisinin olmadığı, geriye kalan yüzde 98,74 ünün ise dekarlık araziyi işlediği belirtilmektedir. Toplam işletme sayısının yüzde 32,25 i gibi büyük bir oranını oluşturan dekar arazi büyüklüğüne sahip olan işletmeler, toplam işlenen arazinin ancak yüzde 11,02 sini işlemektedir. İşletme arazisi bakımından yüzde 35,41 ile en büyük paya sahip olan işletmeler dekar arazi

30 büyüklüğüne sahip olan işletmelerdir. İlde dekardan büyük arazi işleyen sadece 2 işletme bulunmakta iken, toplam işlenen arazi içindeki payı yüzde 1,25 dir. İl de tarım işletmeleri faaliyetlerine göre genellikle bitkisel ve hayvansal üretimi birlikte yapmaktadırlar, bunun oranı da % 87 yi bulmaktadır. Bunu sırasıyla % 10 la yalnızca bitkisel üretim yapan işletmeler ve % 3 le hayvansal üretim yapan işletmeler izlemektedir Orman Varlığı Sivas ilinin orman varlığı yüzölçümüne göre çok az sayılır. İl topraklarının % 11 i ormanlarla kaplı olup, 200 bin hektarı orman ve 100 bin hektarı fundalıktır. Orman içinde 220, orman kenarında 147 köy vardır. Senede 50 bin m3 sanâyi odunu ve 30 bin ster yakacak odunu elde edilir. Ormanlarda daha çok karaçam, kızılçam, ardıç gibi iğne yapraklı ağaçlara ve daha aşağılarda meşe ormanlarına rastlanır. Suşehri ve Koyulhisar ilçelerindeki ormanlar ise tamâmen yaprak dökmeyen ağaçlardan ibârettir Flora-Fauna ve Hassas Yöreler İklim ve yer şekilleri özellikleri bakımından Sivas doğal bir orman alanı olması gerekirken; yüzyıllar boyunca devam eden ormanların tahribatı yüzünden bugün Sivas çevresinde orman alanları fazla geniş bir yer tutmaz. İlin Koyulhisar bölgesi zengin çam ormanı ile kaplıdır. Şerefiye yöresi Koyulhisar çevresi kadar olmamakla birlikte önemli bir orman bölgesidir. Şarkışla-Yıldızeli sınırları içerisinde bulunan Ak Dağlar İç Anadolu Bölgesi nin en önemli orman bölgesidir. İlin geniş toprakları arasında fazla geniş bir yer tutmayan bu orman alanları dışında Sivas ın asıl önemli bitki örtüsü (step) bozkırlardır. Sivas İli, Coğrafi konumu itibariyle yabanil hayvan bakamından çok zengindir. İlin Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçit yeri oluşu, il topraklarının engebeli ve sarp olması yabanıl yaşamı çeşitlendirir. Divriği İlçesi ile bu ilçeye bağlı Danişment ve Sincan Bucaklarında; Zara ilçesi ile bu ilçeye bağlı Beypınar ve Bolucan bucaklarında, Yıldızeli ilçesinde, Suşehri ilçesi ile bu ilçeye bağlı Gökçekent bucağı nda bol miktarda keklik ve tavşan bulunmaktadır. Merkez ilçe, Ulaş, Kangal, Hafik ilçeleri ile Çukurbelen köyü çevresinde bol miktarda kanatlı av hayvanlarından; şahin, bıldırcın bulunmaktadır. Hafik, Çukurbelen, Merkez ilçe, Seyfebeli yörelerinde sazlık ve bataklıklarda yaban ördeği, ildeki tüm göllerin çevresinde yaban kazları yaşamaktadır. Tödürge Gölü ndeki iki küçük adacıkta turnalar yaşamaktadır. Sivas taki bütün akarsular ile Tödürge, Hafik, Lota ve Gürün Gökpınar Gölleri de bolca balık avlanan tatlı sulardır. İlin iğne yapraklı ormanlarının yayıldığı Koyulhisar, Yıldızeli, Akdağlar, Zara ve Şerefiye yörelerinde bol miktarda yaban domuzu, tilki ve ayıya rastlanır.

31 Yerleşim Alanları ve Nüfus Yüzölçümü Nüfusu İlin Merkezi Nüfusu İlçe Sayısı Bucak Sayısı Belediye Sayısı Köy Sayısı Mezra Sayısı Toplam Yerleşim Yeri km Sivas ilinin ilçeleri; Akıncılar, Altınyayla, Divriği, Doğanşar, Gemerek, Gölova, Gürün, Hafik, İmranlı, Kangal, Koyulhisar, Suşehri, Şarkışlı, Ulaş, Yıldızeli ve Zara'dır. Akıncılar: Sivas a 210 km uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Hatipoğlu Camii, Bahattin Şeyh Türbesi, Yusuf Şeyh Türbesi, Doğantepe ve Erence köylerinde Bizans dönemine ait olduğu sanılan iki kaledir. Altınyayla : Sivas'a 80 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Altınyayla Camiidir. Divriği: Sivas a karayolu ile 184 km, demiryoluyla 179 km uzaklıktadır. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (ilçe merkezindedir ve UNESCO'nun 'Dünya Mirası' listesinde yer almaktadır), Divriği Kalesi ve Kale Camisi, Kesdoğan Kalesi, edit Paşa Camii, Sitte Melik Kümbeti, Nurettin Salih Kümbeti, Naip (Gazezler) Kümbeti, Sinaniye Hatun Türbesi, Ahi Yusuf Türbesi, Pamuk Han, Burma Han, Mirçinge Hanı, Dipli Han, Aşağı Kilise, Yukarı Kilise, Erşün Kilisesi, Odur Kilisesi, Handere Köprüsü, Hüseyin Gazi Türbesi, Seyit Baba Türbesi ve ahşap işçiliğinin çok güzel örnekleriyle süslenmiş çok sayıda konak görülmeye değer tarihi eserlerdir. Doğanşar: Sivas a 95 km. uzaklıktadır. Ulu Camii, Kale Camii, Uzunbelen Hubyar Türbesi bu ilçededir. Gemerek: Sivas ın batısında yer almaktadır. Sızır Kasabasında Göksu Çayı üzerinde bulunan Sızır Şelalesi doğal güzelliğe sahiptir. Önemli tarihi eserleri; Merkez Camii, İnkışla Cami, İnkışla Hamzalı Cami, Çepni Cami, Şahruh Köprüsü, Sızır Kasabasında Eskiköy ören yeri, Karacaören ve Dendeliz Ören yeri kalıntılarıdır. Gölova: Sivas a 198 km uzaklıktadır. Gölova baraj gölü çevresi ve yaylalarıyla doğal güzelliğe sahiptir. Çobanbaba Türbesi bulunmaktadır.

32 Gürün: Sivas ın güneyinde yer almaktadır. İlçe merkezinde Ulu Camii, Kilise, 50'ye yakın suni mağara, Şuğul Vadisinde de 3 mağara vardır. Kaletepe, Yılanlı, Taşlı, Höyüklüyurt, Davul, İncesu, Böğrüdelik höyükleri tarihi eser tescillidir. Hafik: Sivas a 37 km. uzaklıktadır. Hafik Gölü, Lota Gölü, yaylaları ve doğal güzelliği olan yerdir. Önemli tarihi eserleri; Hükümet Konağı, Tuzhisar Kilisesi'dir. İmranlı: Sivas a 106 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eseri; Gogi Baba Türbesi dir. Kangal: Sivas ın 86 km. güney-doğusundadır. İlçeye 13 km. uzaklıkta, Kavak Köyü mevkiinde bulunan Balıklı Kaplıca sedef hastalığını tedavi edici özelliği ile sağlık turizmi açısından çok önemli bir yerdir. Alacahan kasabasındaki Alacahan Kervansarayı, Halil Rıfat Paşa Köprüsü, Tekke Köyündeki Samut Baba Kümbeti görülmeye değer tarihi eserlerdir. İlçede ayrıca Meydan Cami, Kuşçu Köyü Cami, Şeyh İbrahim El Aziz Cami, Demiryurt Cami, Acısu Köprüsü, Şeyh Merzuban Türbesi, Pir Gökçe (Pir Göcek) Türbesi, Demiryurt Mağaraları görülmeye değer yerlerdir. İlçe sınırları içinde Oyuklu Höyüğü, Lafçılar Ağılı Höyüğü, Kültepe ve Tepecik Höyükleri vardır. Koyulhisar: Sivas a 180 km. uzaklıktadır. Eğriçimen, Kengercik,Arpacık, Sarıçiçek yaylaları doğal güzelliği olan yerlerdir. Önemli tarihi eserleri; Aşağı Kale (Kale-i Zir), Yukarı Kale (Kale-i Bala), Fatih Camii, Hacı Murat Hanı dır. Suşehri: Sivas a 144 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Balhatun Camii (Balkıs Hatun), Köse Süleyman Türbesi dir. Şarkışla: Sivas a 81 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Aşık Veysel Müzesi, Ulu Camii, Hardal Köyü Camii, Kale dir. Ulaş: Sivas a 37 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Acıyurt Köyü Camii, Şeyhderdiyar (Şeyh Mehmet Dede) Türbesi dir. Yıldızeli: Sivas a 45 km. uzaklıktadır. Önemli tarihi eserleri; Şeyh Halil Türbesi, Akcakoca Köyü Türbesi, Banaz Köyü Türbesi, Kümbet Köyü Kalesi, Akçakale Kalesi dir. Zara: Sivas a 72 km. uzaklıktadır. Tödürge Gölü doğal güzelliği olan yöredir. Önemli tarihi eserleri; Meydan Camii (Çarşı Camii), Kuşan Köyü Camii, Şeyh İbrahim El Aziz Camii, Demiryurt Camii, Acısu Köprüsü, Şeyh Merzuban Türbesi, Demiryurt Kaya Mağaraları dır Tarım ve Hayvancılık İlimiz gerek geniş tarımsal arazi varlığı ve gerekse mikroklima gösteren tarımsal havza varlığına bağlı olarak zengin bir tarımsal ürün çeşitliliği sunan zirai alanları ile önemli bir bitkisel üretim merkezidir. Sivas ilinde bitkisel ürünler üretimi içerisinde en önemli gelir kaynağı olarak ilk sırada yer alan tarla ürünleri tahıllar, yem bitkileri, endüstri bitkileri ve yemeklik baklagiller olmak üzere dört ana grup altında değerlendirildiğinde gerek üretim miktarı gerekse ekiliş alanı

33 açısından ilk sırada tahıllar gelmektedir. Üretim miktarı açısından ton ile ilk sırada yer alan tahılları ton ile yem bitkileri izlemektedir. A)Tarla Ürünleri Üretimi: Ürün Adı Ekiliş Üretim Ekiliş Üretim Ekiliş Üretim Ekiliş Üretim (Dekar) (Ton) (Dekar) (Ton) (Dekar) (Ton) (Dekar) (Ton) BUĞDAY ARPA YULAF ÇAVDAR TRİTİCALE (DANE) TOPLAM İlde bitkisel ürünler üretimi içerisinde en önemli gelir kaynağı olarak ilk sırada yer alan tarla ürünleri üretimi son beş yıl içerisinde yüzde 19,48 oranında artış göstererek tondan tona ulaşmıştır. Tarla ürünleri içerisinde ilk sırada yer alan ve son 5 yılda önemli artışlar gösteren hububat grubu ürünler içerisinde önceliği buğday alırken, arpa üretiminin verimi daha yüksek miktarlarda gerçekleşmektedir. İlçeler arasında en fazla hububat tarımı Kangal ilçesinde yapılmaktadır. 1.Hububat Üretimi B- Büyükbaş ve Küçükbaş: HAYVAN TÜRLERİ BÜYÜKBAŞ Sığır Kültür

34 Melez Yerli Manda Toplam Koyun Tiftik Keçi Kıl KÜÇÜKBAŞ Toplam At Katır Eşek TEKTIRNAKLI Toplam Tablo 15:Hayvan Varlığı Sivas ili hayvancılığı büyükbaş, küçükbaş, tek tırnaklı, kanatlı hayvanlar ve arılar olarak beş ana grupta incelenecek olursa, kanatlı hayvanların egemen olduğu ve bunu küçükbaş hayvanlar ile büyükbaş hayvanların izlediği, tek tırnaklı hayvanların ise ilde oldukça az sayıda yer aldığı görülmektedir. B) Kanatlı Yetiştiriciliği Broiler Tavuk Yumurtacı KANATLI Hindi Kaz Ördek Toplam Tablo 16-Kanatlı Hayvan Varlığı

35 C) Arıcılık Faaliyetleri Sivas ili hayvancılığındaki önemli faaliyet kollarından birisi de arıcılıktır. İl, koloni sayısı ve bal üretimi bakımından Türkiye genelinde Ordu, Muğla ve Adana dan sonra dördüncü sırada yer almaktadır. Sivas zengin nektar kaynaklarına sahip olması nedeniyle, gezginci arıcılık için de oldukça cazip bir merkez durumundadır yılı verilerine göre Sivas ta 148 i ilkel, sı fenni olmak üzere toplam adet kovan bulunmaktadır. İlçeler itibariyle bakıldığında arıcılık her ilçede yapılmakla birlikte, Divriği, Zara, Koyulhisar ve İmranlı ilçeleri arıcılığın yoğun olarak yapıldığı merkezlerdir. Arıcılık ülkemizde ve ilimizde aile işletmeciliği şeklinde yapılan, fazla sermaye ve iş gücü gerektirmeyen tarımsal bir faaliyettir. Özellikle gelir durumu düşük, topraksız ve az topraklı çiftçilerin aile ekonomisine katkıda bulunan, kısa zamanda gelir getiren tarımsal bir iş kolu olarak da sosyo ekonomik bir önem taşımaktadır. Hem kovan sayısı hem de bal üretimi bakımından Sivas ilinin Türkiye içerisindeki payı %3.4 tür. Kovan başına düşen bal üretim miktarı Türkiye ortalamasına eşittir. Sivas ili zengin nektar kaynaklarına sahip olduğundan üretilen balın Türkiye pazarında yüksek fiyatla satılması sonucunda bölge gezginci arıcılar içinde cazip hale gelmiştir. Diğer kaynakların arıcılığı teşvik etme çabaları kovan sayısının artmasına sebep olmuştur ARI (KOVAN) İlkel Kovan Fenni Kovan Toplam Tablo 17-Arı Kovanı Varlığı D) Su ürünleri: Sivas ili su ürünleri üretimi bakımından oldukça elverişli bir yapıya sahiptir. Dört adet doğal gölün yanı sıra Kızılırmak ve diğer akarsular ile bunların üzerine kurulan baraj ve göletlerde yürütülen suni balıklandırma çalışmaları, tatlı su balıkçılığının geliştirilmesine olumlu etki yapmaktadır. Yem maliyetlerinin yüksekliği, yerüstü su kaynaklarının yeterince bu üretime yönlendirilememesi ve su ürünleri kooperatiflerinin sayısındaki azlık, su ürünleri üretiminin önündeki en büyük engellerdir.

36 yılı itibariyle 43 adet su ürünleri tesisinin üretim ve yetiştiricilik kapasitesi 5124,5 ton/yıl dır. Ayrıca 4 adet kuluçkahane tesisinin yavru üretim kapasitesi adet/yıl dır. E)Hayvansal Üretim Miktarları: ÜRÜNLER ÜRETİM ÜRETİM ÜRETİM ÜRETİM Et Üretimi (Ton) Süt Üretimi (Ton) Deri Üretimi(Adet) Yapağı ve Tiftik Üretimi (Ton) yumurta Üretimi(adet) Bal Üretimi (Ton) Tablo 19-Yıllara Göre Hayvansal Üretim İldeki hayvansal ürünler üretiminden et ve süt ürünleri üretimi incelendiğinde, miktar olarak ağırlığın büyükbaş hayvanlardan elde edildiği görülmektedir. İlde kesilen ve sağılan hayvan sayıları incelendiğinde, yıllar itibariyle gerek kesilen gerekse sağılan hayvan sayılarının büyük oranlarda azaldığı dikkat çekmektedir. Et üretiminde kesilen hayvan sayısı yüzde 68 oranında azalırken, sağılan hayvan sayısı da yüzde 52 oranında azalmıştır. Buna karşın kesilen ve sağılan hayvanlardan elde edilen ürün miktarında yaşanan düşüşler bu kadar fazla olmayıp, et üretiminde yüzde 35 oranında, süt üretiminde ise yüzde 33 oranında azalma meydana gelmiştir. Bu durum tamamen sığır populasyonunda ki genotip değişimine bağlı olarak, sığırlarda birim başına düşen et ve süt verimliliğinin artmasından kaynaklanmaktadır. Yapılan ıslah ve eğitim çalışmaları 2003 yılından itibaren sonuçlarını vermeye başlamış ve küçükbaş hayvanların ortalama et veriminde yüzde 20, büyükbaş hayvanların ortalama veriminde ise yüzde 22 lik artış olmuştur. Küçükbaş hayvan ırklarında ortalama et veriminde en fazla artış oğlak türünde, büyükbaş hayvan türlerinde ise saf kültür ırkında olmuştur. Et üretiminde ortalama verim sadece yerli ırkta yüzde 13 oranında düşmüştür Sanayi ve Teknoloji Kara ve demiryollarının kavşak noktası olan ve maden bakımından zengin olan Sivas,

37 sanayi bakımından gelişmemiştir. Fakat son senelerde hızlı bir sanayileşme vardır. Küçük sanayi yaygın olup, metal eşya ve makina imali, dokuma ve gıda kolları gelişmiştir. Başlıca büyük sanayi kuruluşları şunlardır: TÜDEMSAŞ (Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş.), Sivas Çimento Sanayii A.Ş., Beton Travers Fabrikası, Sivas Demir Çelik Fabrikası, Et ve Balık Kombinası Müdürlüğü, Süt Endüstrisi Kurumu, Askerî Dikimevi, SİDAŞ (Sivas Dokuma Sanayi A.Ş.), kiremit ve tuğla fabrikaları, yem ve un fabrikaları, amyant üreten Asbest Fabrikası, Ceylân Çivi Fabrikası, Döksat Döküm Fabrikası (Su borusu ve yapı malzemesi), Eksantrik sanayi ve Ticaret A.Ş. (Otomotiv yedek parçaları), Mobilya Fabrikası, Pamuk İpliği Fabrikası ve halı dokuma atölyeleri Altyapı, Ulaşım, Haberleşme ve Konaklama Sivas İli, Orta Anadolu ile Doğu Anadolu ve Karadeniz ile Güneydoğu Anadolu illeri arasında bir geçiş mekanı üzerinde bulunmaktadır. 1930'larda demiryolu ve sonrasında karayollarının geliştirilmesi sonucunda il, konum itibariyle ulaşım ağı üzerinde bir kavşak noktası oluşturmuştur. Yük taşımacılığında demiryolu, yolcu taşımacılığında karayolu ağırlıklı olmak üzere çevre illerle ve ülkenin diğer illeri ile ulaşım kolaylıkla sağlanmaktadır. Son yıllarda hızla gelişen havayolu taşımacılığı ilimiz ekonomisine ayrı bir canlılık kazandırmıştır. Karayolu Ulaşımı: İlin Türkiye genelinde tüm illerle karayolu bağlantısı vardır. Yük taşımacılığında TIR ve kamyonların önemli bir yeri olup, yolcu taşımacılığı ise ildeki otobüs şirketleri ve çevre illere ait, ilimiz üzerinden geçiş yapan otobüs firmalarınca sağlanmaktadır. Demiryolu Ulaşımı: 1930 tarihinden beri faal olan demiryolu ulaşımı ilde, yük ve yolcu taşımacılığında önemli bir yere sahiptir. Her gün Doğu Ekspresi ile Kars ve İstanbul yönüne, Güney Ekspresi ile Tatvan, Kurtalan ve İstanbul yönüne, Mavi Tren ile Malatya, Kayseri ve Ankara yönüne, haftanın belirli günlerinde Malatya ve Diyarbakır yönüne karşılıklı tren seferleri, Samsun yönüne her gün karşılıklı Posta Treni vardır. Gar Danışma : Havayolu Ulaşımı : Şehir merkezine 23 km. uzaklıkta kurulan Sivas Havaalanı 1957 yılında sivil ulaşıma açılmıştır metre uzunluğunda olan havaalanı NATO standartlarına göre yapılmıştır. Toplam metrekarelik kurulu alanı bulunan meydanda ayrıca 1991 yılında 2217 metrekare alana sahip İç Hatlar Terminal Binası hizmete açılmıştır. Hizmete açılan terminal

38 binası 8760 uçak / yolcu kapasitesine sahiptir. Terminal binasında gelen ve giden yolcular için ayrıca VIP salonu bulunmaktadır tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile sivil ulaşıma kapanan havaalanı 2003 yılındaki yoğun çalışmalar sonucunda 17 Ekim 2003 tarihinde tekrar ulaşıma açılmıştır. THY Bürosu : İl merkezinde bulunan oteller, mevcut ziyaretçi potansiyelini karşılayacak sayıda ve çoğunluğu nitelikli otellerdir. İl merkezinde 4 adet turizm işletme belgeli, 20 adet de mahalli idarelerden belgeli otel, motel ve konaklama tesisleri vardır. Turizm işletme belgeli otellerin yatak kapasiteleri 499, mahalli idarelerden belgeli otellerin yatak kapasitesi ise 1100 dur. Bunun yanında birçok kuruluşun misafirhaneleri de mevcuttur. İlçelerimizde bulunan otellerin toplam yatak kapasitesi 667 dir. Sivas ta ucuza konaklanabilecek ve kalabileceğiniz resmi dairelerin misafirhaneleri; TCDD DSİ Bölge Müdürlüğü Karayolları Bölge Müdürlüğü Öğretmen Evi Madencilik Sivas il toprakları maden bakımından zengindir. İl dâhilinde demir, kömür, kurşun, krom, bakır, tuz, gümüş, asbest, manganez, nikel, amyant, balit ve mermer çıkarılır. Divriği de senede 1500 tona yakın demir elde edilir. Ayrıca Celalli civarında petrol, Abdülvehhab Gazi Türbesi civarında zengin alçıtaşı yataklarına rastlanılmışsa da işletilmemektedir Enerji Sivas il sınırları içerisindeki en önemli maden yatağı Divriği deki % Fe tenörlü ton görünür+muhtemel rezervli demir yatağıdır ki bu yatak aynı zamanda Türkiye nin de en önemli demir yatağı durumundadır. A-B Kafa ve son yıllarda tespit edilen Ekinbaşı sahası dahil olmak üzere Divriği Demir Yatağın da, %55-56 Fe tenörlü manyetit

39 demir cevheri zenginleştirilerek, sinter tesisleri için % 63 Fe tenörlü sinterlik konsantre, yüksek fırınlar içinde de % 67 Fe tenörlü pelet üretilmektedir. Yataktan yılda 2 milyon ton civarında üretim yapılmakta olup, kalan rezerv miktarı 43 milyon ton dolayındadır. Sivas ili krom yatak ve zuhurları bakımından da önemlidir. İl sınırındaki krom yatak ve zuhurlarının toplam rezervi ton görünür+muhtemel+mümkün şeklindedir. Krom yatak ve zuhurlarının tenörü %10-48 Cr2O3 tür. Krom yatak ve zuhurlar özellikle Kangal, Zara, Hafik, Divriği ve Ulaş ilçelerinde yoğunlaşmıştır. İlin bir diğer önemli yer altı kaynağı ise kurşun-çinko dur. Toplam ton görünür+muhtemel+mümkün rezerve sahip, % 2-28 Pb ve % 4-6 Zn tenörlü kurşun-çinko sahaları mevcuttur. Bunlardan İmranlı-Aktepe kurşun-çinko sahasında yan ürün olarak 103 gr/ton Ag değeri bilinmektedir. Koyulhisar ve Kangal ilçelerinde altına yönelik yapılan çalışmalar sonucunda da Koyulhisar-Evliyatepe de 1.63 gr/ton Au tenörlü ve ton toplam rezerve, KangalÇetinkaya- Bakırtepe-Pınargözü nde de 1.30 gr/ton Au tenörlü ton görünür + muhtemel+mümkün rezerve sahip altın sahaları ortaya çıkarılmıştır. Ülkemizin tek bu bölgesinde bulunan sölestin yatak ve zuhurları genelde Ulaş, Hafik ve Zara ilçelerinde yoğunlaşmıştır. Bu yataklar % SrSO4 tenörlü yaklaşık m3 görünür+muhtemel rezerv içermektedir. Yıldızeli-Eşmebaşı nda yılda yaklaşık ton üretim yapılan 1 milyon ton rezervli bir zeolit yatağı bulunmaktadır. Kangal, Altınyayla ve Yıldızeli nde de parke taşı olabilecek nitelikte bazalt ve andezit sahaları bulunmaktadır. Sivas ili zengin linyit potansiyeline sahip olup, Kangal Termik santralinin linyit ihtiyacı ildeki linyit yataklarından sağlanmaktadır. Bu durum il sanayisinin gelişiminde önemli bir yer teşkil etmektedir. Genel Müdürlüğümüzün il dahilinde yaptığı çalışmalar sonucunda Kangal, Divriği, Gemerek, Gürün ve Suşehri ilçelerinde olmak üzere linyit yatak ve zuhurları ortaya çıkarılmıştır. Bunlardan yüksek potansiyele sahip olanlardan Kalburçayırı sahasında ton, Etyemez sahasında ton, Hamal sahasında ton görünür linyit rezervi tespit edilmiştir. Ayrıca ildeki Çermik jeotermal alanındaki 30-37ºC sıcaklığa sahip olan ve kaplıca amaçlı kullanılan Çermik sıcak su kaynağı da il turizminin gelişimine hizmet etmektedir.

40 3.8. İLGİ GRUBU ve PAYDAŞ ANALİZİ Sivas Yeni Hedef Turizm Sivas Kayseri Arası seferler Yapan otobüs Firmasıdır. SİVAS YENİ HEDEF TURİZM Adres Sivas Yeni Otogar No:12 SİVAS Otogar Fax Otogar Tel SİVAS TUR Sivas Tur Sivas merkezli otobüs firmasıdır. Her gün Sivas tan Adana Afyon Aksaray Ankara Antalya Bursa Eskişehir Düzce İstanbul İzmir İzmit Kırıkkale Konya ve Manisa ya karşılıklı ÖZ HUZUR TURİZM Öz Huzur Turizm Sivas merkezli seferler yapan otobüs firmasıdır. Hergün Sivas Otogardan Afyon Aksaray Ankara Antalya Bolu Bursa Düzce İzmit İstanbul Eskişehir Kayseri Konya DİVRİĞİ NAZAR TURİZM Sivas Divriği merkezli Otobüs firmasıdır. İstanbul ve Ankara Seferleri yapmaktadır. Divriği Merkez SİVAS DOĞA TURİZMİ ARZI 4.1 SİVAS ın DOĞA TURİZMİ DEĞERLERİ (DOĞA TURİZMİ ARZI)

41 TURİZM TEMALI GÖSTERGELER Tablo 66- Türkiye ile Sivas ta Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli Tesis Yatak Sayıları Yıllar Turizm İşletme Belgeli Belediye Belgeli Türkiye Sivas Türkiye Sivas Tesis Yatak Tesis Yatak Tesis Yatak Tesis Yatak Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı Dağcılık: İlimizde en profesyonelden en amatöre kadar her yaştan insanın en zordan en kolaya doğru yüzlerce farklı rotadan zirve yapabileceği, şu ana kadar isimlendirilmiş olan m arasında 33 adet, m arasında 29 adet, 2500 m ve üzerinde 11 adet olmak üzere toplamda 73 adet zirve mevcuttur. Bunların dışında henüz isimlendirilmemiş olanları da eklediğimizde bu sayı 100 ü geçmektedir Trekking ve Kampçılık: Bu sporların yapılabilmesi için mevcut dağlarımızın dışında 20 den fazla doğal alanımız vardır. (Yıldız Dağı bölgesi ormanlık alanı, Değirmenaltı, Şuul Vadisi, Çat Ormanı, Akdağ, Avşıören, Davlunca, Sızır Şelalesi,vb) İlimizde Mevzuat Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri istihsal ve Üreme Sahaları İlimizde Tödürge Gölü, Hafik Gölü ve Lota Gölleri Su ürünleri istihsal ve üreme sahalarıdır tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ne Belirtilen Alanlar Doğal ya da yapay, sürekli ya da geçici suyu akan ya da durgun, tatlı, acı ya da tuzlu gelgit bölgelerinde suların çekildiği dönemlerde su düzeyi 6 m2'yi aşmayan deniz kesimlerinide kapsayan tüm bataklık, turba ve suyla kaplı alanlara "Sulak Alan" denilmektedir. Bunlar, ekosistemlerin bağrı konumunda olduğundan korunmalıdırlar

42 İlimizde Tödürge Gölü, Hafik Gölü, Lota Gölleri, Göydün (Balıkkaya) Gölü, Tecer Gölü, UlaĢ Gölü, Karayün Gölü, Çemen Yenice Akgöl - Karagöl, Kurugöl, Kemis Gölü, Çetme (Sülüklü), Bingöl Gölü sulak alan kapsamında bulunan alanlardandır Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Alanlar RAMSAR Sözleşmesi gereklerine göre düzenlenen Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Listesinde ilimiz Tödürge Gölü, Ulaş Gölleri ve Hafik Gölü yer almaktadır. Anıt Ağaç: Gürün ilçesi Bahçeiçi köyünün 1,5 km. güneydoğusunda bulunan asırlık ardıç ağacı anıt ağaç vasıflarına haiz olup tefriki için ön etüt çalışması devam etmektedir. 1,70-1,80 m. çap ve 5,40 m. çevreye sahip olan ağaç yöre halkının efsanevi anlatımlarında yerini alarak özel bir anlam taşımaktadır. Coğrafi konumu: 38o kuzey enlemleri, 37o doğu boylamı. Resim F.5.3-1: Tabiat anıtı niteliğindeki anıt ardıç ağacı (Bahçeiçi köyü-gürün- Sivas) (Sivas Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Mühendisliği verileri, 2001) Sivas İlinde Doğa Turizmi Amaçlı Kullanılan ve Koruma Statülü Alanlar Tabiat Parkları Kızılkavraz Tabiat Parkı Orman Su İşleri Bakanlığı Sivas Şube Müdürlüğü sınırları içerisinde kalan Kızılkavraz tabiat parkı Sivas İl merkezine 10 Km uzaktadır. Ülkemizde gün geçtikçe artan yapay kent ortamları insanlarımızın doğaya ve günübirlik rekreasyonel faaliyetlere olan ihtiyacını gün geçtikçe arttırmakta olup Kızılkavraz tabiat parkı bu amaca hizmet etektedir. Saha içerisinde daimi akar dere yer almakta olup 2 adette gözesi saha içerisinde olan doğal su kaynağı bulunmaktadır. Saha yaklaşık olarak 5 Ha büyüklüğündedir. Sivas sınırları Merkez ilçe, Kızılkavraz köyü Ortadüz mevkiinde yer almaktadır. Kuzeyi Karayolu ile Güneyi tabiat parkı rezerv alanı, Doğu ve Batısı ise özel mülkiyet ile sınırlanmaktadır. Saha piknik ve mesire yeri olarak kullanılmaktadır. Sahanın genel temizliği ve bakımı Özel işletmeci tarafından yapılmaktadır.

43 Ulaşım: Sivas ili merkezinden 10 km uzaklıkta olan Kızılkavraz tabiat parkına asfalt yol ile ulaşım sağlanmakta olup yolun 8. Km sinde Kızılırmak nehri üzerinde tarihi taş köprü ile bağlantı sağlanmıştır. Bitki Örtüsü : Tabiat parkı içerisinde hakim bitki örtüsü olarak sarıçam bulunmakta ve ayrıca yalancı akasya, akçaağaç yaban armudu, kadın tuzluğu, kavak, kokarağaç, söğüt, böğürtlen ve kuşburnu gibi türler yer almaktadır. Tesisler: Saha genel alan olarak 5 ha. dır. Saha içerisinde emniyeti sağlamak ve giriş çıkışları kontrol etmek üzere 1 adet giriş kontrol binası yer almaktadır. Sahaya Kuzey sınırını oluşturan Sivas-Kızılkavraz kara yolu üzerinden giriş yapılmaktadır. Piknik üniteleri, çeşmeleri ve diğer mesire konaklama imkan ve olanakları bulunmaktadır. Kızılkavraz tabiat parkının rekreasyonel kaynak değerlerinin korunması, geliştirilmesi, devamlılığının ve bakımının sağlanması, hizmet ve yönetimin optimum seviyede yürütülmesinin yanında, koruma-kullanma dengesi içerisinde insanlarımızın günübirlik kullanımlarına cevap verebilir bir durumdadır. Ulaşım :Sivas İline 10 Km Mesafededir. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler: Piknik ve Doğa Yürüyüşleri.

44 Suşehri Karşıyaka Tabiat Parkı: Suşehri ilçesi Karşıyaka mahallesinde 23,22 ha. büyüklüğünde olan sahada 1980 yılında tesis edilen Sarıçam-Karaçam ormanı, çevresinde ise 2005 yılında Müdürlüğümüz ve Suşehri Kaymakamlığınca tesis edilen Ağaçlandırma sahası mevcuttur. İlçe merkezinde halkın açık hava rekreasyon ihtiyaçlarına cevap verecek çok fazla alan bulunmamaktadır. Karşıyaka Mesire Yeri, Kılıçkaya Barajı ve ilçe manzarasına hâkim bir tepe üzerinde yer almasından, orman dokusunun bulunmasından, ulaşılabilirliğinin rahat olmasından ve temiz havasından dolayı Suşehri halkı için önemli bir rekreasyonel potansiyele sahiptir. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce hazırlanan gelişme planı Çevre ve Orman Bakanlığınca onaylandıktan sonra faaliyete geçecek saha doğal potansiyelini koruyarak, halkın açık hava rekreasyon ihtiyaçlarına cevap vermek üzere hizmete sunulacaktır. Avlaklar İlimizde Avlak Çalışmaları hâlihazırda devam etmektedir. İlimizde Divriği ilçesinde Çamşıhı Devlet Avlağı bulunmaktadır. Sulak Alanlar ve Ramsar Alanları Türkiye nin 1994 yılında imzalayarak taraf olduğu Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması (RAMSAR) Sözleşmesine ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ne göre doğal ya da yapay; sürekli ya da mevsimsel; tatlı, acı ya da tuzlu, durgun ya da akan su kütleleri, bataklıklar, sulak çayırlar, turbalıklar ve gel-git hareketinin çekilmiş anında, derinliği altı metreyi aşmayan deniz suları olarak tanımlanmaktadır Sulak alanlar, biyolojik çeşitliliğin ve ekolojik dengenin korunması ve devamlılığının sağlanması yönünden büyük öneme sahip ekosistemlerdir. Yeraltı suyunu reşarj ve deşarj ederek, taşkınların yok edici etkisini azaltarak, taban suyunu dengeleyerek bulundukları bölgenin su rejimini düzenlerler. Yine bulundukları çevrenin nem oranını yükselterek başta yağış ve sıcaklık olmak üzere yerel iklim elemanları üzerinde olumlu etki yaparlar. Tortuları, besin maddelerini ve zehirli maddeleri alıkoyarak su kalitesini yükseltirler. İlimizde, irili ufaklı adet doğal sulak alan (göl ve sazlık-bataklık türünde) mevcuttur. Bunlardan Tödürge, Tecer, Ulaş, Hafik Gölü, Lota, Çimenyenice, Kazgölü gölleri sürekli göllerden olup diğer göller mevsimsel çekilmelerden etkilenerek yaz sonu ve sonbaharda kurumaktadır(bingöl, Karayün, Tuzlu G., Çoraklık, Çetme, Kemis, Mağara, Gavur Gölleri). Kanlı göl, Göğdün, Ulaş göllerinde drenajla kurutma yapılmış olup 2005 yılında Ulaş gölü Valilik çalışması ile kazanılmıştır. Bu geri kazanım çalışması sulak alanların korunarak yaban hayatı yaşam ortamlarının geliştirilmesi ve biyolojik çeşitliliğin korunması adına atılmış örnek bir adımdır. Ayrıca yapay sulak alanlar (baraj gölleri gibi) da yaban hayatı açısından önemli yaşama ortamı haline gelebilmektedirler. İlimiz sulak alanlarında yapılacak çalışmaların planlanması için Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ne göre Yerel Sulak Alan Komisyonu kurulmuştur.

45 1. GÖKPINAR İlçesi : Gürün Alanı : 3000 m² 3000 m² lik alana sahip olan göl, suyunun duruluğu, günün her saatinde değişen rengi ve balığının bolluğu ile ünlüdür. Doğal bir akvaryum görünümündedir. Suyu çok tatlı ve soğuk olan gölün rengi mavi gök rengi olduğu için Gökpınar adını almıştır. Ulaşım : Sivas İline 150 Km Mesafede Gürün ilçesine ise 10 Km mesafededir. Ayrıca Malatya iline de günübirlik gezi mesafesindedir. Konaklama : Sivas ve Çevre illerden günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ve çevre illerde yapılabileceği gibi Gürün İlçesinde mevcut oteller ve misafirhanelerde de konaklama yapılabilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler : Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Sportif Aktiviteler, Kamp v.b. aktiviteler. Fotoğraflar :

46

47 2. TÖDÜRGE GÖLÜ İlçesi :Zara Rakım :1295 m. Göl Alanı :350 ha. Büyüklüğünde olan ve üçgen şeklinde bir alanı kaplayan bu göl, ülkemizin büyük karstik göllerinden biridir. Ortalama derinliği 2 m. maksimum derinliği 28 m. dir. Havzası Kaynağı :Yukarı Kızılırmak :Karstik yer altı suyu Tödürge gölünde gerek dipten kaynayan sular, gerekse yöredeki kaynaklardan oluşan sular gölü beslemektedir. Gölde çok çeşitli ve bol miktarda balık bulunmaktadır. Gölün doğusunda iki tane adacık dikkati çekmektedir. Buralar turnaların uğrak yerleridir. Göl kenarında 1 adet Restoran bulunmaktadır. Dünya karstik yapıda oluşmuş ender görülebilecek bir göl yapısına sahiptir. Göl ve Civarı Florası :Tek tek söğüt, kavak ağaçları, çayırlık ve ziraat alanları mevcuttur. Tödürge Gölü nde ve çevresinde, 9 takım ve 11 familyaya ait 17 kuş türü kuluçkaya yatmaktadır. Bu türlerin büyük bir çoğunluğu Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi ne göre yüksek derecede koruma statüsüne sahiptir. Bunların yanında Tödürge Gölü, burada üreyen Netta rufina (Macar ördeği 40 çift) populasyonu nedeniyle Önemli Kuş Alanları Statüsü kazanmıştır. Gölde sazan ve tatlısu kolyozu Avrupa Konseyi Koruma Kriterlerine göre tehlike altında ve duyarlı(etkilenebilir), yayın ve çöpçü balığı ise etkilenebilir ve nadir türler arasındadır. Ayrıca tatlısu kolyozu Avrupa nın tehdit altında olan türler listesinde yer alır. Tödürge Gölü, sürüngen faunası açısından da önemli bir konuma sahiptir. Macar ördeği, Fiyu, Karabatak, Boz ördek, bahri, leylek, turna, sakarmeke, Martı,uzunbacak, Çeltikçi, gri balıkçıl, erguvani balıkçıl, kara leylek, saz delicesi, kaya kartalı, kızıl şahin, atmaca, kerkenez, sarı kuyruksallayan, saka belli başlı gözlemlenebilecek kuş türlerindendir. RAMSAR (Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkındaki Sözleşme) a aday ve ÖKA(Önemli Kuş Alanı) statüsü olan ve Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi ne göre yüksek derecede koruma statüsüne sahip türleri barındıran Tödürge Gölünde ornitolojik gözlem(kuş gözlemi) yapmak amacıyla Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından kuş gözlem kulesi yaptırılmıştır. Tüm doğaseverlerin kullanımına açık olan kule, doğal ve kültürel değerlerin

48 korunarak turizme açılması demek olan ekoturizm ağına dahil olması istenen Tödürge Gölünde envanter ve gözlem amaçlı olarak kullanılmaktadır. Ulaşım : Sivas İline 62 Km Mesafede Zara ilçesine ise 8 Km mesafededir. Konaklama : Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta veya Zara İlçesinde mevcut oteller ve misafirhanelerde gerçekleştirilebilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler : Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Su Sporları, Olta Balıkçılığı, Sal ve Tekne Gezileri, Kampçılık v.b. aktiviteler Fotoğraflar :

49 3. HAFİK GÖLÜ İlçesi :Hafik ilçe merkezine 2-3 km. mesafede Rakım :1300 m. Göl Alanı :60 ha.

50 Havzası :Yukarı Kızılırmak Göl ve Civarı Faunası : Gölün kuzeybatı kesiminde 6 ha. büyüklüğünde bir ada vardır. Gölün batı kesiminde özel sektörce işletilen lokanta ve piknik alanları vardır. Diğer kenarlarda sazlık mevcut olup bu kesimler su kuşları için uygun üreme alanıdır. Gölde balık bulunması nedeniyle su kuşları beslenmek için bu gölü kullanmaktadır. Sakarmeke, karabatak, boz ördek türleri yaşamaktadır. Ayrıca Hafik-Yarhisar arasında Hafik ilçesine 3-4 km. mesafede birincisinin büyüklüğü 6 ha., ikincisinin ise 8 ha. olan Lota gölleri mevcuttur ki lezzetli balığı vardır. Hafik gölü kenarında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Su Sporları Sosyal Tesisleri Bulunmakta olup ayrıca yine göl kenarında özel işletmelerce su sporları imkanları sunulmaktadır. Ulaşım : Sivas İline 46 Km Mesafede Hafik İlçesine 4 Km Mesafededir. Konaklama : Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler : Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Su Sporları, Olta Balıkçılığı, Sal ve Tekne Gezileri v.b. aktiviteler Fotoğraflar :

51 4. ULAŞ GÖLÜ İlçesi :Ulaş Rakım :1370 m. Göl Alanı Havzası :50 ha. : Kızılırmak Kaynağı :2005 yılında geri kazanılan göl Tecer Irmağı ndan alınan kanalla beslenmiştir. Asıl su kaynağı yüzeysel sulardır. Göl ve Civarı Faunası : 1957 yılında tarım ve mera alanı kazanmak amacıyla bu göller drene edilmeden önce her iki göl sahası birbirinden 3-4 m. yüksekliğinde bir yükselti ile ayrılmakta ve bir boğazla birleşmekte olup yağışların başlaması ile birlikte kabaran göl suları bu boğazdan birbirleri ile birleşmekte idi. Valilikçe başlatılan bu geri kazanım sonucu ilçe merkezi bitişiğinde yer alan gölde Sakarmeke, ördek gibi su kuşları sahaya gelmeye başlamıştır. İlçe merkezi tarafına yapılacak seyir yolu ve gözlem kulübeleri ile halkın dinlenme ve yaban hayatını gözlemleme aktivitelerine imkan sağlanırken diğer bölümde zaman içerisinde oluşacak sazlık alanda yaban hayatı gelişmiştir. Ulaş ilçemiz Hafik gibi zengin sulak alan ve yaban hayatı varlığına sahiptir. İlçe merkezindeki saydığımız bu göllerden ve Tecer gölünden başka Bostankaya köyüne doğru Alaçorak (40 ha) ve Kurugöl (50 ha )(sazlık, bataklık türünde) gölleri mevcuttur. Ulaşım :Sivas İline 38 Km Mesafede Ulaş merkezine komşudur.

52 Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivasta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler: Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Su Sporları, Olta Balıkçılığı v.b. aktiviteler Fotoğraflar :

53 5. TECER GÖLÜ İlçesi :Ulaş Rakım :1397 m. Göl Alanı Havzası Kaynağı :60 ha. :Kızılırmak :Yüzeysel sular ve yağış suları. Göl ve Civarı Faunası :Tecer Gölü su kuşları için çok önemli bir üreme alandır. Göl, güneydoğu kısmında Tecer Dağı yamaçları ile çevrelenmiş olup Tecer Dağı nda Orman ve Su İşleri Bakanlığınca koruma altına alınmış bulunan yaban keçisi yaşamaktadır. Ulaşım :Sivas İline 46 Km. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler :Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Yaban Hayatı Doğal Yaşam Gözlemleri, Olta Balıkçılığı v.b. aktiviteler Fotoğraflar :

54 6. ÇİMENYENİCE GÖLÜ İlçesi : Hafik ilçesi Çimenyenice ile Yarhisar köyleri arasında Rakım :1298 m. Göl Alanı Kaynağı :50-60 ha. :Yağış suları ve göl içindeki kaynak ya da kaynaklar. Göl ve Civarı Faunası : İlimizde su kuşları için çok önemli bir yaşam ortamı oluşturan göllerimizdendir. Gölün etrafında bol sazlık vardır. Uzun sazlar su kuşlarının yuvalarını rahatlıkla koruyabilmesine imkân vermektedir. İlkbahar göçünde cura kazı görülmektedir. Zengin yaşama ortamı, barındırdığı çok sayıda su kuşu ve konumu itibariyle ekoturizme açısından önemli bir gölümüzdür. Gölün kuzey bölümüne Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sivas Şube Müdürlüğünce kuş gözlem kulesi yapılmıştır. Özellikle belirli dönemlerde zengin kuş türlerinin gözlemlenme imkânı bulunmaktadır. Ulaşım :Sivas İline 66 Km Mesafede Zara İlçesine 14 Km Mesafededir. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta veya Zara İlçesinde Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler: Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Olta Balıkçılığı, Kamp v.b. aktiviteler. Fotoğraflar : 7. AKGÖL-KARAGÖL İlçesi : Hafik Rakım :1298 m. Çimenyenice gölünün Çimenyenice-Bulakbaşı köy yolu ile ulaşılabilecek m. kuzeydoğusunda1 ha ve 3-5 ha. kadar küçük iki göl bulunmaktadır. Karagöl olarak adlandırılan küçük göl obruk türünde bir jeolojik oluşumdur ve etrafındaki çam ağaçları ile

55 çok güzel bir görüntü vermektedir. Akgöl denen gölde ise tarafımızdan sonbaharda çekilme ve yüksek oranda ötrofikasyon gözlemlenmiştir. Çimenyenice gölünün 2 km. güneydoğusunda 6-7 ha. Büyüklüğün de ve karagöle benzer bir göl daha vardır ki Çan Gölü ya da Kızılçam Gölü denir. Ulaşım :Sivas İline 66 Km Mesafede Zara İlçesine 14 Km Mesafededir. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivasta veya Zara İlçesinde Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler : Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Olta Balıkçılığı v.b. aktiviteler. Fotoğraflar : Akgöl Karagöl 8. KURUGÖL İlçesi :Hafik ilçesine bağlı Gedikçayırı ve Alçıören köyleri sınırları içinde Rakım :1420 m. kalır, Ahmetuşağı köyü yakınlarında yer alır. Göl Alanı Havzası Kaynağı :100 ha. :Yukarı Kızılırmak :Yüzeysel sular Göl ve Civarı Faunası :Göl, yakın çevresinde yerleşim birimi bulunmadığından insan etkisinden uzak kalmış, su kuşları için önemli bir sucul ekosistem olma özelliği kazanmıştır. Göl, aynası ve etrafındaki yaklaşık 20 ha. Büyüklüğündeki bataklık ve sazlık alan ile yerli ve göçmen birçok yaban hayvanına üreme ve barınma imkanı vermektedir. Gölün suyu

56 sonbahar ve kışın başında yürüyerek geçecek kadar azalmaktadır. Mart ayıyla birlikte göçmen kuşlar gelmekte, göçmen ve yerli kuşlar Mart-Nisan-Mayıs(Haziran ortalarına kadar) aylarında sazlık alanda kuluçkaya yatarak yavrulamaktadır. Bu üreme döneminin arkasından Haziran Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında yavru büyütme dönemini geçirerek eylül sonunda göç etmektedirler. Gözlemlerde Bol miktarda turna, angıt ve bunun yanında balıkçıl türlerine rastlanmaktadır. Göl düzlük alanda ve etrafı açık olduğu için gözlem yapabilmek için kamuflaj şarttır. Kurugöl ve Çimenyenice gölleri yabanıl alan özelliğini büyük oranda korumuş sulak alanlarımızdandır. Kurugöl de Mayıs ayında sayılamayacak kadar turna ve angıt gözlenebilir. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta veya Zara İlçesinde Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler :Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Olta Balıkçılığı v.b. aktiviteler Fotoğraflar : 9. BİNGÖL İlçesi : Merkez ilçesi Bingöl köyü yakınında Rakım :1375 m. Göl Alanı Kaynağı : 30 ha :Yüzeysel sular Göl ve Civarı Faunası :Yağış suları ile beslenen gölde göl aynası sonbaharda iyice küçülmekle birlikte özellikle ilkbaharda yağışların artmasıyla çok sayıda yaban hayvanı beslenmekte ve barınmaktadır. Sazların yeterli olmaması, gölün konumunun anayol kenarı olması, Sivas merkezine 5 km. mesafede yer alması gibi nedenlerle su kuşları bu gölü üreme alanından çok barınma alanı olarak kullanmaktadır. Gözlemlerde Güvercin, Mahmuzlu

57 kızkuşu, Uzun bacak, Akça(Cılıbıt), Angıt, Yeşilbaş, Tepeli toygar, çayır incir kuşu, Akkuyruksallayan, turna, büyükbaştankara, saka türü kuşlar izlenebilecektir. Ulaşım Konaklama :Sivas İline 5 Km Mesafededir. :Sivasta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler : Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, v.b. aktiviteler Fotoğraflar : Resim F Bingöl Turna yumurtası 10. GÖĞDÜN-BALIKLIKAYA İlçesi :Hafik-Göğdün köyü Rakım :1300 m. Göl Alanı Havzası :150 ha. : Kızılırmak Kaynağı : Sivas civarındaki en büyük debili kaynaklar olan Göğdün ve Seyfe kaynakları bu birimden boşalan karst kaynaklarıdır. Göl ve Civarı Faunası : Göğdün gölü gölalanı içinde kaynayan ziyaret pınarı kaynağı ve yeraltı suları kaynağı ile beslenmektedir. Ziyaret pınarı kaynağı gölün bataklık alanı içinde bir dere gibi akıntı oluşturup, rakımın düştüğü Baklavı tepe mevkiinde Kızılırmak ile birleşmektedir. Seyfe kaynağı, Göğdün kaynağının 5 km. batısında alüvyon jips sınırında jipslerden boşalmaktadır. Kaynak suyu üç ayrı noktadan boşalmakta ve Kızılırmak a karışımı öncesinde bölgede büyük bir sulak alan oluşturmaktadır. Tuzlu ve sodalı olan ve kışın donmayan suyu özelliği ile su kuşları için Sivas ta en önemli üreme, barınma ve göç zamanı konaklama yeridir.

58 Fotoğraf : 11. MAĞARA GÖLÜ İlçesi Rakımı Göl Alanı Havzası Kaynağı :Hafik :1.286 m :21 ha. :Yukarı Kızılırmak :Yüzeysel sular Göl ve civarı faunası : Gölde hem insan müdahalesinin olmaması, hem de sucul ekosistemin zenginliği ve bitki çeşitliliği su kuşlarının üremesine müsait bir ortam oluşturmuştur. Mağara Gölü nün hemen yakınında Taşlı Göl ve Bezirci Göl gibi küçük göller de bulunmaktadır. Gölün rakımı m dir. Ancak hemen yakınında yer alan tepenin rakımı m dir. Tepenin eteğinde gezilebilecek oldukça büyük ve çok sayıda mağara bulunmaktadır

59 Mağara gölü 12. LOTA GÖLLERİ İlçe Yüzölçümü Rakım : Hafik : Lota-1 3 ha; Lota-2 4 ha : 1310 m Sivas İli, Hafik İlçesine 3-4 km uzaklıkta olan Lota çöküntü gölleri Sarıkaya Tepe ve Lolapuru Tepe mevkiinde yer almaktadır. Lota gölleri yeraltından birbirleri ile irtibatlıdır ve yeraltı suları ile beslenmektedir. Kızılırmak Havzası nda yer almaktadır. Lota gölleri etrafı bitki türleri bakımından fakirdir. Ancak, balık çeşitliliği ve balık miktarı bakımından oldukça zengin göllerdir. Sportif olta balıkçılığı uygulanabilecek alanlardandır. Lota Gölleri balık bakımından zengin olması nedeniyle su kuşları tarafından beslenmek amacı ile ziyaret edilmektedir. Ulaşım :Sivas İline 48 Km Mesafededir. Konaklama :Sivas İline günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ta Otel ve Misafirhanelerde yapılabilecektir.. Yapılabilecek Aktiviteler: Piknik, Doğa Yürüyüşleri, Su ürünleri Doğal Yaşam Gözlemleri, Farklı Türlerde Yaban Hayatı ve Ayrıca Kuş gözlemleri, Olta Balıkçılığı v.b. aktiviteler.

60 Doğal Sit alanları İlde Doğal Sit Alanı Olarak Tespit ve Tescili yapılmış dört adet alan mevcuttur. a) Şarkışla İlçesi, Alaman Köyündeki sıcak Su Kaynağı Alaman Çermiği olarak Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir. b) Yıldızeli İlçesi, Bakırcıoğlu Köyünde bulunan su Kaynağı, c) Gemerek İlçesi Sızır Kasabasında bulunan Sızır şelalesi, d) Ulaş İlçesinde bulunan Tecer Gölü, ilimizde Doğal Sit Alanı olarak ilan edilen diğer doğal zenginliklerimiz arasına katılmışlardır. Mesire Yerleri Fidanlık Mesire Yeri Sivas merkez Akdeğirmen mevkiinde halkımızın yoğun rekreasyon gereksinimi karşılayan saha İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ne bağlı olarak ve isletmeciliği ihale edilerek hizmet vermektedir. 3,8 ha kullanım alanı ve 450 kişi/gün kapasitesi olan sahada 1 adet giriģ kulübesi binası, 1 adet kırevi binası, 2 adet WC (3+3), 1 adet çocuk oyun alanı, 1 adet voleybol sahası vardır. Sarıçam, karaçam, akçaağaç, kavak, akasya ve söğüt ağaç türleri ile çalı formasyonlarının mevcut olduğu saha Orman Fidanlık Müdürlüğü sınırları içinde olup, belediye otobüsüyle ulaşımı mümkündür. Zara şerefiye Sülüklügöl Mesire Yeri Zara ilçesi şerefiye Beldesi ne 1200 m. mesafede yer alan saha 17 ha. Büyüklüğündedir. Mesire yeri olarak planlanan sahanın bir kısmında etrafında sazlıklar olan yaklaşık 1 ha. Büyüklüğünde Sülüklügöl, diğer kısımlarında ise Çam ormanı bulunmaktadır. Sülüklügöl mevkii temiz çam havası, Kösedağı ve Belde manzarasına hakim bir tepe üzerinde bulunması, belde merkezine yakınlığı ve ulaşım kolaylığı nedeniyle yöre halkının günübirlik piknik ihtiyacını karşılayacaktır. KARDEŞLER ORMANI İlçesi : Merkez Şehir merkezine 7 km. uzaklıkta İl Özel İdare Müdürlüğü'ne ait orman sahasında Sivas Valiliği Çevre Koruma Vakfı'nca yaptırılan güzel bir dinlenme ve mesire yeridir. Şehre hakim olan bu piknik alanından Sivas'ı kuş bakışı izlemek mümkündür. Ayrıca bu alanda basketbol, voleybol gibi çeşitli spor aktivitelerinin gerçekleştirilebileceği sahaların yanı sıra çocukların oynayabileceği oyun alanı ve piknik alanı için gerekli tüm altyapı mevcuttur.

61 Konaklama :Sivas ta mevcut otel ve misafirhanelerde konaklanabilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler : Piknik ve Doğa Yürüyüşleri. Kamp faaliyetleri. Fotoğraflar : KARAÇAYIR ORMANI İlçesi : Merkez İl merkezine 27 km. uzaklıktadır. Piknik yapmak için düzenlenmiş bölümleri mevcut olduğundan, tercih edilen bir dinlenme alanıdır.

62 ŞARKIŞLA GÖLETİ Şarkışla İlçesine 2 km. uzaklıktadır. göl kenarında bir adet restaurant bulunmaktadır. Gölet hafta sonlarını değerlendirmek isteyenler için yörede iyi bir dinlenme yeridir Seçkin Özellikli Diğer Sahalar Yaylalar, A-1 EĞRİÇİMEN YAYLASI İlçesi :Koyulhisar Eğriçimen Yaylası Sivas'a 197 km., Koyulhisar ilçe merkezine 17 km. uzaklıktadır. Yayla, ormanlar arasında güneybatıdan kuzeybatıya doğru uzanan bir vadinin içerisindedir. Vadinin yamaçları çam ormanlarıyla kaplıdır. Şaşalağan boğazı ile Yedigözelerden çıkan kaynaklar yayla içerisindeki gözelerle birleşerek 70 lt/sn bir akarsu oluşturmaktadır. Bu

63 derenin yayla içerisinde kıvrıntı şekilde akışından ve derenin etrafının çayırlık oluşundan ötürü yaylaya Eğriçimen ismi verilmiştir. Eğriçimen yaylası en az 500 yıllık bir yayladır. Eğriçimenin benzeri bir yayla Orta Anadolu'da mevcut değildir. Buz gibi suyu, oksijeni bol havası ile ve altyapısının büyük bir bölümünün halledilmiş olması buraya bir şehir havası vermektedir. Yaylanın İlkbaharda yeşilliğine doyum olmadığı gibi, Sonbaharda renk cümbüşüne boğulan tabiat adeta insanı büyülemektedir. Yaylanın Yedigözeler tepesinde rakım 1800 metredir. Bu tepeden 600 m. yükseklikte olan Kelkit Vadisini ve Suşehri ilçesini seyretmek hiçbir yerde görülmeyen bir manzara oluşturmaktadır. Son yıllarda bir gelenekle Koyulhisar dışında yaşayan özellikle de İstanbul'da oturan Koyulhisarlılar belli günlerde burada toplanarak yayla şenlikleri düzenlemektedirler. Ayrıca bu yörede Sarıçiçek Yaylası, Kalınpınar Yaylası, Arpacık Yaylası, Kengercik Yaylası, Toplan Yaylası ve Başyayla gibi yaylalar bulunmaktadır. Koyulhisarlılar arazinin engebeli olması nedeniyle daha çok hayvancılıkla uğraşmaktadır. Yayla hayatının Koyulhisarlıların yaşantısında önemli bir yeri olduğundan, yöre halkı ve köylüler yazın yaylalara çıkmaktadır. Ulaşım : Sivas İline 197 Km Mesafededir. Ayrıca Tokat ve Erzincan ile Giresun illerine de günübirlik gezi mesafesindedir. Konaklama : Çevre illerden günübirlik gezi mesafesinde bulunmasından dolayı konaklama Sivas ve çevre illerde yapılabileceği gibi Koyulhisar ilçesine 30 km mesafede bulunan otelleri ve misafirhaneleri mevcut Suşehri ilçesinde konaklama yapılabilecektir. Yapılabilecek Aktiviteler: Piknik, Doğa Gezileri, Yaban Hayvanları Gözlemleri, Sportif Aktiviteler, Rekreaktif gözlem, biyoçeşitlilik tanıma ve inceleme v.b. aktiviteler Fotoğraflar :

64 Dağlar İldeki dağlar, III. Zamanda başlayan Alp Kıvrımlaşması sırasında Kuzey ve Güney Anadolu dağ sistemleri de belirginleşmiştir. Kuzey Anadolu Dağlarının güneye, Güney Anadolu Dağları nın kuzeye açılan uzantıları il alanının büyük bölümünü kaplamaktadır. Kuzey Anadolu sistemine bağlı dağlar; Kelkit Vadisi ile Kızılırmak Vadisi arasını doldurarak batıdoğu doğrultusunda uzanır. Tüm Güney Anadolu yu batıdan doğuya doğru geçen Toroslara bağlı dağlar ise Şarkışla dan başlayıp ilin ortalarına doğru sokulur. Bu iki sıranın dışında kalan ve genellikle tek tek yükselen dağlar, ilin ikinci derecede kabartıları durumundadır. Köse Dağları: Kuzey Anadolu sıradağları nın güneye açılan en önemli kollarından biri olan Köse Dağları, gerek yükselti, gerek uzunluk, gerek kapladıkları alan açısından Sivas ın en önemli dağlarıdır. Yıldızeli nde m yükseltili Yıldız Dağı ile başlamaktadır. Doğuya doğru Asmalı Dağı (2.406), Tekeli Dağı (2.621 m), Köse Dağı (3.050 m) ve Kızıldağ (3.015 m) ile süren bu dağlara kimi kaynaklarda Kızılırmak Yayı Dağları, kimilerinde de Yeşilırmak Yayı Dağları denir. Bu yüksek sıra Doğu Anadolu Dağlarıyla birleşmektedir. Kuzeyde Kelkit Vadisine doğru yükseltisi hızla azalan Köse Dağları nın büyük bölümü Karadeniz Bölgesi nde kalmaktadır. Bu nedenle, Karadeniz ikliminin etkileri güçlüdür. Köse Dağları nın kuzey yamaçları yer yer iğne yapraklı ağaçlarla, geniş yapraklılardan meşe ve menengiç ağaçlarından oluşan ormanlarla kaplıdır.

65 Tecer Dağları: Torosların kuzeye açılan bir kolu durumunda bulunan Tecer Daları, Gemerek- Şarkışla arasından başlar, kuzeydoğuya doğru geniş bir yay çizer ve Sivas-Kangal arasında Kulmaç Dağları adını alır. Huma Çayı Vadisi, Tecer Dağlarını ikiye ayırır. Kuzeydeki sıra çengelli, güneydeki sıra Deli Dağı adını alır. Bu iki sıra doğuya doğru uzanarak Doğu Anadolu dağlarıyla birleşir. Eskiden meşe ve ardıç ormanlarıyla kaplı olan bu dağ günümüzde seyrek ağaç kümeleri dışında çıplaktır.

66 Akdağlar: Kızılırmak Vadisi nin batısından başlar. Kuzeydoğu yönünde uzanır. Sivas-Tokat ve Sivas-Yozgat sınırını oluşturur. Kalın Çayı ile Kızılırmak Vadisi arasındaki üçgen alanı bütünüyle kaplayan Akdağlar, fazla yüksek değildir. Kolay geçit veren; yavaş yavaş yükselen bir kütledir. Kuzeyden az da olsa Karadeniz iklimine açık olduğu için dağların yüksek kesimleri geniş ve iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır. Bu ormanlar İç Anadolu Bölgesi nin en önemli orman serisini oluşturur. İncebel Dağları: Toros sistemine bağlı olan İncebel Dağları, Gemerek yöresinde Tecer Dağları ndan ayrılır. Kızılırmak Vadisi yle Gemerek-Şarkışla çöküntü oluğu arasını doldurarak kuzeydoğu yönünde uzanmaktadır. Fazla yüksek olmayan, aşınarak kütleşmiş bu sıra Kızılırmak ın kollarınca parçalanmıştır. En yüksek dorukları, m. Yükseltili Karayüce Tepe ile m. Yükseltili Yücepınar Tepe dir. Deniz etkilerine kapalı olan İncebel Dağları nda iklim çok serttir. Bu nedenle genellikle bitki örtüsünden yoksundur. Yama Dağı: Volkanik yapılı bir dağdır. Çatlı Suyu nun kollarıyla sıkça parçalanmıştır. Divriği- Çetinkaya yöresinde çok sayıda yüksek plato tarafından kuşatılmıştır. Genellikle Çıplak; bitki örtüsü açısından fakirdir. Otsu bitki örtüsü bakımından zengin sahalara Malatya yöresinde rastlanır. Sivas İlinde, bu dağların dışında tek tek yükselen çok sayıda dağ ve tepe vardır. Şifalı sular KANGAL BALIKLI KAPLICA Balıklı Kaplıca Sivas'a 98, Kangal ilçesine ise 13 kilometre uzaklıktadır. Kangal a gitmek için Ankara yolundan gelenler Sivas merkeze geldikten sonra Kayseri Malatya yönüne giden yolu takip etmelidir. Kayseri yolundan gelenler Sivas'a 20 km kala Ulaş Malatya yoluna dönerek, Malatya tarafından gelenler ise Kangal ilçesine giriş yaparak ulaşabilirler. Sivas a kara, hava ve demir yolu ile ulaşmak mümkündür. Türk Hava Yolları'nın direkt uçuşları vardır.

67 Kangal Balıklı Kaplıca; ülkemiz termal kaplıcaları içerisinde kendine özgü bir yeri vardır. Tedavi özelliği itibari ile dünyada bir benzerini bulmanın mümkün olmadığı kaplıca, ilmi ve tıbbi bir mucizeyi "Sedef Hastalığını tedavi ederek" sergilemektedir derece sıcaklıktaki kaplıca suyunda bulunan balıkların mucizevi bir şekilde tedavi yöntemi uygulaması bu kaplıcanın ününü ve özelliğini daha da artırmaktadır. Çünkü, modern tıp da şimdiye kadar fayda görmeyen dünyanın her yerindeki cilt hastalıkları için Kangal balıklı kaplıcası en son ümit kaynağı olmaktadır. Tahriş olmuş durumdaki veya herhangi bir enfeksiyondan oluşmuş cilt dokusundaki yaraları; egzama, cerahatli sivilceler ve hatta tıpta tedavisinin imkansız olduğu bilinen "Sedef" hastalığı gibi cilt hastalıkları 2-10 cm. büyüklüğündeki Cyprinide (Sazangiller) familyasından Cyprinion Macrostamus (Beni Balığı) ve Garra rufa (Yağlı Balık) türündeki balıklar tarafından iyileştirilmekte ve izleri kaybolmaktadır. Kaplıca iki tip balık içermektedir. Her iki tip balık ta Cyprinidae familyasının üyesidirler ve sıcak bir ortamda yaşamaya adapte olmuşlardır. Bu tiplerden vurucu diye bilinen, Cyprinion macrostomus' tur. Bu tipin terminal ağzı vardır ve cm boydadır. Vücudu nispeten iri pullarla kaplıdır ve yan yüzeylerinde 6-8 adet farklı büyüklükte düzensiz lekeler bulunmaktadır. İkinci tip balık, bir yalayıcı olarak bilinen Garra rufa' dır. Bu tip hilal şeklinde ventral ağıza sahipt ve boyu maxsimum 19 cm 'dır. Vücudu büyük pullarla kaplıdır. Jabbers (dürtükleyiciler) olarak anılanlar, üçüncü bir balık tipi değildir, bu "vurucu tipin" eşeysel olgunluğa erişmemiş formudur. Eşeysel olgunluğa erişince yan yüzeylerindeki lekeler kaybolur. Her iki tip balık da omnivordur, bu Cyprinidae familyasının iyi bilinen bir özelliğidir. Fito ve zooplanktonlarla beslenirler. Ancak, havuzlarda plankton miktarının az olduğu araştırılmıştır. Bu da, balıkların gelişimini ve büyümelerini geciktirir, onların saldırgan ve

68 predatör olmalarına neden olmaktadır. Kışın, havuzlarda az kişi bulunduğunda balıklar, acıkmış bir koyun sürüsü gibi besin ararlar. Yazın, havuzlara giren insanların vücuduna saldırırlar. Balıklar, sağlıklı deriden ziyade hastalıklı deriye saldırmayı tercih ederler, çünkü ondan parça koparmak daha kolaydır. Suyun yüksek sıcaklığı ve beslenme ortamının balıklar üzerindeki etkileri biyokimyasal olarak ta araştırılmıştır. Doktor balıkların tedavi edici tıptaki rolü daha ileri çalışmaları hak etmektedir. SICAK ÇERMİK Sivas - Ankara karayolu üzerinde, il merkezine 31 km. uzaklıktadır. Yaklaşık 500 hektar üzerin kuruludur. Sıcak Çermik Mevzii imar planı hazırlanarak turizm bakanlığından onay alınmıştır. Özel sektöre açma çalışmaları devam etmektedir. Türkiye'de 30 adet birinci 3 öncelikli kaplıca arsında 6. sırada yer almaktadır santigrat derece arasında ısıya sahip kaplıca suyu kaplıca suyunun kimyasal karakteristiği; florür içeren kalsiyum, magnezyum-sodyum, sülfat, hidrokarbonat ve karbonat klörürlü sudur. Fiziksel karakteristiği; romatizma, sinir sistemi, solunum yolu, sindirim sistemi, metabolizma bozuklukları, böbrek ve idrar yolları, kan dolaşımı adale ağrıları, kadın hastalıklarına iyi gelmektedir. Sıcak Çermikte dört otel, 10 adet termal banyolu prefabrik konut bulunmaktadır. Toplam 130 oda, 150 yatak kapasitesi vardır. Sıcak Çermik Kaplıcasında 67 Termal banyo, 2 adet açık havuz, 2 adet kapalı havuz bulunmaktadır. Ayrıca lokantası, alış veriş yerleri piknik ve park alanları ve diğer ihtiyaca cevap verecek imkana sahiptir. Günü birlik gidiş gelişler için minibüs ve belediye otobüsleri çalışmakta olup büyük havuzlardan veya kişisel olarak kiralanacak banyolardan faydalanmak mümkündür.

69 SOĞUK ÇERMİK İl merkezine 17 km. uzaklıkta olup, suyun sıcaklığı düşüktür (28 santigrat derece). Kaplıca suyu içildiğinde mide, bağırsak ve safra kesesi hastalıklarına iyi gelmektedir. Ayrıca romatizma ve sinir hastalıkları tedavisinde de yararlı olduğu bilinmektedir. Konaklama tesislerinin yanı sıra çoğunlukla çadır kurulmaktadır. Kaplıca çevresi belediyece düzenlenerek park alanları piknik yerleri düzenlenmiştir. Ayrıca tepe kesiminden 4 Eylül barajını seyretmek te mümkün. ORTA BUCAK ÇERMİĞİ Şarkışla ilçesinin Orta Bucak Nahiyesi sınırları içindedir. Büyük bir havuzu vardır. 14 odalı bir motel ve gazinosu bulunmaktadır. ALAMAN ÇERMİĞİ Şarkışla ilçesinin Akçakışla bucağına bağlı Alaman köyü sınırları içindedir. İlçe merkezine 33 km. uzaklıktadır. Suyu oldukça kükürtlü olduğundan içilmez. AKÇAAĞIL ÇERMİĞİ Suşehri ilçesinin Akça Ağıl Köyü yakınlarında Erzincan - Tokat yolu üzerinde ve Kelkit Çayının güney kenarında yer alan bu kaplıca suyunun sıcak olması nedeniyle birçok hastalıklara iyi gelmektedir. Kadın ve erkekler için ayrı banyolar vardır. Halk tarafından büyük ilgi duyulmaktadır. 40 derece sıcaklıktaki suyu aşırı şişmanlara ve kadın hastalıklarına iyi gelmektedir. Vadiler ŞUĞUL VADİSİ İlçesi: Gürün Gürün ilçe merkezine yaklaşık 2 km mesafe uzaklıktaki Şuğul Mahallesine ayrılan tali yoldan yaklaşık 3,5 km gidildiğinde Şuğul, Mağarabaşı ve Kuşkayası Mevkilerinde yer alan "Gürün Tohması" da denilen Gövdeli Dağından kaynaklanan ırmağın aktığı etrafı dik kayalarla çevrili dar vadiye ulaşılmaktadır. Mevcut beton ve stabilize yürüme bandı üzerinde vadi gezildikçe, kayalıkların dikliği, oluşturuldukları doğal şekiller, içlerinden kaynayan sular (kış aylarında sarkıtlar halindedir),

70 ırmağın berrak, mavi suları ve içinde ışıldayan balıklar ve yer yer kavaklıklarda doğal olarak oluşmuş mağara ağızlarının yer aldığı görülmektedir. Kayalıklarda meydana gelen doğal aşınmalar sonucu, iri kaya parçalarının ırmağa ve ırmak kenarlarına düşmesi, bazı kayaların ise ufalanması bu görsel zenginliği artırmaktadır. Vadinin bitki örtüsünü; dere kenarında söğüt, yamaçlarda ise yabani badem, kuşburnu ve sumak ağaçları oluşturmaktadır. Kayaların üzerinde nadiren ardıç ağaçları da görülmektedir.vadi jeolojik zamanlardan II. Zaman (Mezozoik) Kretase döneminde oluşmuştur ve oldukça sert ve dik kayalıklarla çevrili vadinin ana kayası sedimanterdir. Vadinin iki yamacı taşlık olup killi toprak yapısına sahiptir. Bunun yanında vadi tabanı gevşek granüllü strüktüre sahip kumlu topraktan oluşmaktadır. Ulaşım: Gürün İlçesine 2 Km Mesade Sivas İline İse 140 Km Mesafededir. Konaklama konaklanabilecektir. :Sivas ta ve ayrıca Gürün İlçesinde mevcut otel ve misafirhanelerde Yapılabilecek Aktiviteler: Piknik ve Doğa Vadi Yürüyüşleri. Kamp faaliyetleri. Fotoğraflar:

71 DEĞİRMENALTI ŞELALESİ VE YERLEŞKESİ İlçesi: Merkez Yıldız Beldesi Şehir merkezine yaklaşık olarak 50 km. uzaklıkta, kendini tamamen dış dünyadan saklamış, yeşilin binbir türünün görülebildiği, şelale ve mağaraların doğal bir kompozisyon oluşturduğu masalsı bir diyardır. Yapılan incelemeler sonucunda bu mevkiden toplanan seramik parçalarından kayaiçi ve kayaaltı mağara yerleşimlerinin Bizans, Frig, Erken Çağ ve Kalkolitik dönemlerden kalma olduğu anlaşılmıştır. Günübirlik ziyaretler ve kampçılık faaliyetleri için mükemmel bir alan teşkil etmektedir. Akarsular, Sivas akarsu bakımından oldukça zengin bir şehirdir. Fakat bu akarsular vadilerin dar ve derin olması sebebi ile yeteri kadar yararlanılamaz. Şehrin en önemli ve en büyük nehri olan Kızılırmak Kızıldağ tepesinin güney yamaçlarından birçok kol halinde çıktığı görülmektedir. İmranlı yakınlarına kadar farklı yönlerde akmaktadır. Sivas ilçelerinden Zara nın girişi Köse dağ eteklerinden gelen Arap çayını da kapsamaktadır Kızılırmak.

72 Sivas taki hemen hemen bütün akarsular tatlı sudur.il topraklarının büyük bölümü Kızılırmak bir bölümü ise Yeşilırmak havzaların kadar girmektedir.35 derece-50 dakika,38 derece-14 dakika doğu boylamlarındadır akarsular.türkiyenin en önemli şehri olan sivas cografi ve akarsu yönünden çok önemli bir ildir.dünyaca merak edilen sivas akarsu yatakları kısaca şu şekildedir; Sivas Kızılırmak havzası. Sivas ilinin en önemli ve muhteşem akarsu havzasıdır Kızılırmak.

73 Sivas Yeşilırmak Havzası Sivas ilinin kuzeyinden akan bu havza hızlı akması ile harika bir görünümü bulunmaktadır. Sivas Tozanlı Çayı Tozanlı çayı birçok kaynağın birleşmesi ile oluşmaktadır. Yatağı oldukça meyillidir.

74 Sivas Tohma Çayı Sivas Kelkit Çayı Suşehri sınırları ve sivas topraklarına girdikten sonra dar ve derin bir vadiden akarak Koyulhisar Reşadiye sınırlarıyla sivası terk eder.

75 sivas Fırat Havzası sivas ilinin harika güzellikte olan fırat havzası kültürel bakımdan da her yıl değişmektedir. sivas Çaltı Çayı Çaltı çayı;sivas ilinin ilçesi olan Divriği ilçesinin yakınlarında cürek boğazında birleşmesi ile meydana gelmektedir. Uzunluğu ise;180 km yi bulmaktadır

76 A-19 TARİHİN DOĞAYLA BULUŞMASI VE TARİHİ MEKANLARDA DOĞA GEZİNTİLERİ Sivas ilinde mevcut bulunan tarihi mekanlar bir doğal güzellik bütünselliği içinde birbiriyle bağlantılı bir haldedir. Tarihi güzelliklerle beraber doğal güzellikler birliktelik oluşturmuş ve ili adeta bir açık hava müzesi haline getirmiştir. Sivas ili târihî eserler, değerli mîmârî anıtlar, kaplıca, içmeler ve tabiî güzellikleri bakımından çok zengindir. Bu ile Abideler şehri de denir. Bilhassa Selçuklu eserleri bakımından önde gelen illerimizdendir. A-19-1 Ulu Câmi: Kitâbesinden anlaşıldığına göre 1197 de Selçuklu Sultanı Kutbeddîn Melikşâh zamânında yapılmıştır. Eğriliğiyle meşhur çini bezemeli tuğla minâresi 1213 te yapılmıştır. Halk arasında Sultan Alâeddîn Câmii de denir. A-19-2 Meydan Câmii: Dikilitaş Mahallesinde Kânûnî Sultan Süleyman Hanın vezirlerinden Koca Hasan Paşa tarafından 1564 te yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılmış olup, içi ahşaptır. Minâresi tek şerefelidir. Arka tarafında türbeler vardır. A-19-3 Kale Câmii: Kale Mahallesinde Sultan Üçüncü Murâd Hanın vezirlerinden Mahmûd Paşa tarafından 1580 de yaptırılmıştır. Dikdörtgen şeklinde olup, kubbesi kurşun, minâresi tuğladır. A-19-4 Aliağa Câmii: Subaşı Mahallesinde Behram Paşanın oğlu Mustafa Bey tarafından 1589 da yaptırılmıştır. Kubbesi kurşun kaplamadır. Avluda bir âileye âit mezarlar vardır. A-19-5 İmâret Câmii (Dâr-ür-Reha): Cağırağzı semtindedir senesinde Kemâleddîn Ahmed bin Reha tarafından yaptırılmıştır. Mescit, imârethâne ve zâviyeden meydana gelen külliyeden günümüze sâdece mescit ulaşmıştır. A-19-6 Merkez Câmii: Şahruh Câmii olarak da bilinir. Alâüddevle nin oğlu Şahruh Bey tarafından 1749 senesinde yaptırılmıştır de tâmir edilmiştir. A-19-7 Çifte Minâreli Medrese (Darü l-hadis): İlhanlı veziri Şemseddin Cüveyni tarafından 1271 de yapılmıştır. 20 metre

77 Yüksekliğinde ki kapısı Türk taş oymacılığının şâheseri sayılmaktadır. Tuğlalar arasına firüze renkli çiniler yerleştirilmiştir. A-19-8 Gök Medrese: Selçuklu veziri Sâhip Ata tarafından 1271 senesinde yaptırılan bu medrese Türk mîmârî ve süsleme sanatının şâheserlerinden biridir. Çifte minâreli taş kapının zengin süslemeleri fevkalâdedir. Adını çinilerinden alan bu binâ bakımsız ve boş olması sebebiyle tahrip olmaktadır. Selçuklu eserlerinin en gözdelerinden olan bu târihî medresenin onarılması ile bu kıymetli eser kültür varlığımıza yeniden kazandırılacaktır. Medresede bir mescit ve 14 oda bulunmaktadır. A-19-9 Büruciye Medresesi: 1271 senesinde Üçüncü Gıyâseddîn Keyhüsrev devrinde Muzaffer Bürucirdi tarafından yaptırılmıştır. İki katlı dört eyvanlı olan bu eserin çinileri meşhurdur. Halk arasında Hacı Maksud veya Hacı Mesud Medresesi olarak anılır. Müze olarak kullanılan medresede üç kabir vardır. Muzaffer bin Hibetullah ın türbesi de bu medresededir arasında tâmir edilen Medrese günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. A İzzeddîn Keykavus Şifâhânesi (Şifâhiye Medresesi): Şifâhane ve tıp medresesi olarak 1217 de yapılan külliyeden günümüze sâdece şifâhâne ulaşmıştır. Taç kapının sağındaki eyvanda Sultan Birinci İzzeddîn Keykavus un türbesi vardır. Kırmızı tuğladan yapılmış olan taç kapı firuze, mor ve beyaz çinilerle süslenmiştir. Dünyânın ilk akıl hastânesi kabul edilir. İçerisi mavi siyah çinilerle süslenmiştir. A Şemseddîn Sivâsî Türbesi: Meydan Câmiinin avlusunda merdivenlerden inişte sağ taraftadır. Büyük velî Şemseddîn Sivâsî nin medfun olduğu türbe 1600 yılında yapılmıştır. A Güdük Minâre (Dabak Tekkesi): 1347 de Eratnaoğullarından Şeyh Hasan Bey için türbe olarak yapılmıştır. Yanına yapılan işhanı bu eseri gizlemiştir. Türbenin içinde siyah mermerden yapılmış sanduka vardır. Cephesi tamâmen mermerdir. Üzeri 10 m yüksekliğinde tuğladan geometrik süslemeli üstüvane şeklinde bir kubbeyle örtülüdür. A Ahi Emin Ahmed Türbesi: 1233 te yapılmıştır. Tokmakkapı Mahallesindedir. Kesme taştan sekizgen olarak yapılmıştır. İki basamaklı bir merdivenle inilir. Selçuklu biçimi süslenmiş bir mihrabı ve iki penceresi vardır. A Kâdı Burhâneddîn Türbesi: 1398 de yapılmıştır. TürbeKâdı Burhâneddîn İlkokulu bahçesindedir.

78 A Kale Park: Şehrin orta kesimindeki eski Sivas Kalesi bugün ağaç ve çiçeklerle kaplı bir dinlenme yeridir. Gazino ve çay bahçesi vardır. A Belediye Parkı (Ethembey Parkı): Şehir merkezinde bir dinlenme yeri olup, çocuk bahçesi, gazino ve çay bahçesi vardır.

79 A Paşabahçe (Paşa Fabrikası): Şehir merkezine 7 km. uzaklıkta, günübirlik piknik alanıdır. A-20 ULU CAMİ VE DARÜŞŞİFASI İlçesi: Divriği Mengücükoğullarından Ahmed Şah ve hanımı Adil Melike Turan tarafından 1228 de yaptırılmıştır. Selçuklu mîmârîsinin orijinal eserlerindendir. Câmi ve dârüşşifânın duvarları yontma taştandır. Câmide 20 kemer ve 25 kubbe vardır. Mihrabın üzerindeki kubbenin yüksekliği 40 m olup, bir sanat şâheseridir. Taş kapısı çiçek ve geometrik şekillerle süslenmiş taş oymacılığının en güzel örneklerindendir. Ulaşım Konaklama konaklanabilecektir. :Sivas İline 174 Km Mesafededir. :Sivas İlinde yada Divriği ilçesinde mevcut otel ve misafirhanelerde Yapılabilecek Aktiviteler : Doğa Yürüyüşleri

80 Arz Analizi Tabloları; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 1- Sivas Milli Park ve benzeri sahalar Adı İlçesi Bilinirlik Kızılkavraz Tabiat Parkı Merkez B Karşıyaka Tabiat Parkı Suşehri B Sivas Milli Park ve benzeri sahalara ait SWOT Analizi Güçlü Yönler İl ve İlçelerinde alternatif olarak başkaca çok fazla ağaçlık yapıda doğal alan bulunmaması Zayıf Yönler Yerleşim yerine uzaklık (Kızılkavraz Tab.Park.) Tesis eksikliği (Karşıyaka Tabiat Parkı) Tanıtım eksiklikleri Fırsatlar Tehditler Yapılacak alt ve üst yapı tesisleri (Karşıyaka Tabiat Parkı)

81 Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Tabiat parklarının alt ve üst yapı tesislerinin tamamlanması ve daha kullanışlı bir yapı için plan ve projesi ile tesis yapılarında yenilenme yapılması. Tanıtımının bölgesel açıdan güçlendirilmesi. Sahalara ulaşım yollarının güzelleştirilmesi. Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 2- Sivas Sulak Alanlar Adı İlçesi Bilinirlik Gökpınar Gürün T Tödürge Gölü Zara T Hafik Gölü Hafik T Ulaş Gölü Ulaş B Tecer Gölü Ulaş B Çimenyenice Gölü Zara B Akgöl-Karagöl Zara B Kurugöl Hafik B Mağara Gölü Hafik B Lota Gölleri Hafik B Bingöl Merkez B Göğdün-Balıklı kaya Merkez B Sivas Sulak Alanlara ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Doğal yapıları gereği doğa turizmi gereği doğa yürüyüşlerine müsait olması, Biyolojik Çeşitliklerinin yüksek olması, Endemik bitki türlerine sahip olması, kirliliklerinin düşük oranda olması Zayıf Yönler Boylu ağaç bitki örtüsüne sahip olmaması, Kimi Göllerin ulaşım yol ağının zayıf yapıda olması, kimi göllerin yaz aylarında su seviyesinin çok düşmesi.

82 Fırsatlar Doğa Turizmi kapsamında birçok faaliyete açık olması. Tehditler Düzensiz imarlaşma, kirlilikler Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Yapılacak planlı tesisleşme ile doğa turizmi kapsamında etkin kullanım imkânlarının sağlanması, oluşturulacak yönetim planları ile etkin yönetimin sağlanması. Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 3- Yaylalar Adı İlçesi Bilinirlik Eğriçimen Yaylası Koyulhisar B Sivas Yayla sahalarına ait SWOT Analizi Güçlü Yönler Etkili doğa yapısı. Zayıf Yönler Düzensiz yapılaşma. Fırsatlar Doğa Turizmi kapsamında bilinirliliğinin artırılacabilecek potansiyele sahip olması Tehditler Bozuk yapılaşma Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Bilinirliliğinin artırılması ile etkin kullanım, bozuk yapılaşmanın etkin planlama ile önlenmesi

83 Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 4- Vadiler Adı İlçesi Bilinirlik Şuğul Vadisi Gürün B Değirmenaltı Şelaleleri Yıldızeli B Sivas Vadiler SWOT Analizi Güçlü Yönler Zayıf Yönler Doğal yapılarının bozulmamış olması Planlanmamış bir yapıda olmaları Fırsatlar Ulusal tanıtıma imkan sağlayan bir yapıda olması. Tehditler Etkili idare edilememe. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Etkin tanıtım ile ulusal alanda bir ziyaret merkezi yapılması, uygun bir planlama ile yönetim ve çevre düzenlerinin sağlanması. 4.5 SİVAS İLİNDE DOĞA TURİZİM ÇEŞİTLERİ Kuş Gözlemciliği Doğa Yürüyüşü (Trekking) Yayla ve Festival Turizmi Av Turizmi Sportif Olta Balıkçılığı Akarsu Turizmi Atlı Doğa Yürüyüşü Bisiklet Turizmi Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemciliği Foto Safari Tarım ve Çiftlik (Agro) Turizmi Kamp Karavan Turizmi

84 Aktivite/değer Merkez İlçesi Akıncılar İlçesi Altınyayla İlçesi Divriği İlçesi Doğanşar İlçesi Gemerek İlçesi Gürün İlçesi Hafik İlçesi İmranlı İlçesi Kangal İlçesi Koyulhisar Suşehri İlçesi Şarkışla İlçesi Ulaş İlçesi Yıldızeli İlçesi Zara İlçesi Gölova İlçesi Değerler toplamı Rafting (R) Canyoning/kanyon yürüyüşü (C) Mağaracılık (M) Dağ bisikletçiliği (DB) Dağ-yayla imkanı ( DG) gezisi Peyzaj güzelliği/fotosafari (PF) Yaylada konaklama/ kamping (YK) Kır havasında şehir Merkezleri (KHŞM) Aktif yaylacılık(ay) Kelebek gözlemciliği imkanı (KeG) Kuş gözlemciliği imkanı (KuG) Sportif olta balıkçılığı imkanı (SOB) Milli park vb sahalar(mp) Kış sporları potansiyeli(ksp) Aktif kış sporları merkezi(ksm)

85 Estetik şelale bulunan yerler (EŞ) Estetik göl/baraj olan yerler (EGB) Tescilli avlak sahası (AvS) Ormanaltı florası tanıma gezi imkanı(mantar ve benzeri dahil) (FGİ) Endemik Bitkilerin Gözlemi (EBG) Köy Pazarları(Orman meyvelerinden reçel marmelat, kurutulmuş meyve satılması kaydıyla) (KP) Yayla gezisi imkanı (Ya) Yaya gezi imkanı (Y) Tarihi eserler, sit alanı (Ts) Şelale görme imkanı (Ş) Mağara gezisi (Mğ) Motorlu gezi imkanı (M) Jeolojik jeomorfolojik (Jm) ve değerler

86 5. SEÇKİN VE YÜKSEK DEĞER TAŞIYAN () YILDIZ ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POTANSİYELİNİ GELİŞTİRME İMKÂNLARININ ORTAYA KONULMASINA İLİŞKİN ANALİZLER 1. Alanla ilgili genel bilgiler (konum, tarihi, topoğrafik özellikler, yükseltiler, 2. Seçkin Doğa turizmi değerlerine ait bilgiler, 3. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler, 4. Sahanın Doğa Turizmi Yönetimi Amaçları, 5. Önümüzdeki 3 yıl için Turist artış öngörüsü, Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan: kişi ziyaretçi sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) : kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az 100,00 TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 6 Eşler: %24 Aileler : %42 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %18 Diğerleri : %10 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi 1- Mesire Amaçlı Geziler 2- Doğa Gezileri, 3- Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği (fauna gezileri), 4- Olta Balıkçılığı 5- Diğer Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası yakın; 30 Dakika havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( x ) Toplu taşıma (-) Diğerleri ( x) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Yol Ağlarının daha geniş bir profilde olmaması Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: İyi

87 Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı x Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Yemek Standartları Barınma imkanları Kategori Sayısı Açıklama Turistik 50 Yerel 10 Yüksek standartlı yemek sunanlar: Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Kötü standartta yemek sunanlar: Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı (iyi-kötü-orta) Oteller İyi Hosteller (Misafirhaneler) İyi Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Yok Yok Neler? var Tabiat Parkı ve mesire yerleri İlçe Sahaları Gökpınar Şuğul Vadisi Tödürge Gölü Kangal Kaplıcası Bayrak türler 1.Kangal Köpeği 2. Diğer ilginç 1.Vaşak 2. yaban hayatı (fauna) Kendine Yapıları Has

88 Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç, istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Genel etkiler Müspet /menfi Korunan alan üzerindeki etki Etki Kabul edilebilir Kabul edilemez Kabul ancak; edilebilir Kamping&piknik Müspet Kirlenme evet Gerekli tedbirler ve uyarılar ile

89 Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, müspet Sosyal Olumlu yaklaşım Dağcılık,trekking müspet Olumlu Evet Su sporları müspet Su Hayvanları evet Özellikle üreme Üremesinde dönemlerinde ve yasal çerçevede gerekli ekipman kurallarına sadık kalınmak üzere kontrolü olarak Rafting müspet olumlu Evet Olta balıkçılığı müspet Popülasyon kontrolü evet Kontrollü olarak Normal spor müspet Doğal evet Belirli tesisler etkinlikleri dengenin bozulması üzerinden kontrollü olarak Yeme içme müspet kirlenme evet Kontrollü ve tesis desteği ile Doğa yürüyüşü müspet Yaban evet Üreme dönemleri hayvanlarının dikkate alınmalı ve üremesine ekolojik etkilenme bölgeleri dikkate alınarak Yaban hayatı müspet Yaban evet Belirli koruma gözlemi hayvanları sınırları dahilinde yaşam belirli dönemlerde alanlarına müdehale evet İzlemeye esas olan Ekolojik Göstergeler aşağıdaki şekilde incelenmelidir. 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir x Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır

90 Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (1-Akıcı, yeterli 2- İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Park girişi Park etme akış Park yeri imkanları Yer sayısı 50 araç Biletleme yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Yok Ofisler Yok Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Alış veriş Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme Sayısı ve uygunluğu Yok noktaları Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; SİVAS İLİ VE İLÇELERİNİN KIYAS YÖNTEMİ İLE KISA DEĞERLENDİRMESİ Karşılaştırma yöntemi, kapsam dahilindeki unsurun benzerleri ve rakipleri ile arasındaki farkı görmesi ve daha ilerlemesine itici güç olması amaç edinilerek verimliliği arttırma yöntemidir. Karşılıklı bilgi alışverişi olarak değerlendirilen bu yöntemde, kopyalama değil, kendi ürünlerimize yönelik ilham almak, uyarlamak hedeftir. Gelecek eğilimlerini şimdiden görüp, müşterinin isteklerini şimdiden karşılamaya hazırlıklı olmayı gerektirir. Karşılaştırma yapılan ilçenin/ilin başarılı oluğu hususta takip ettiği yolun ilçede/ilde alınabilirliliği araştırılmalıdır.

91 6. SİVAS İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ STRATEJİK AMAÇ B - DOĞAL GÜZELLİKLERİMİZ ÇEVRE DÜZENLEMELERİ YAPILARAK TURİZME KAZANDIRILACAKTIR. 1. Hedef B.1: Irmak ve Derelerimizin Çevre Düzenlemesi Yapılacaktır. 2. Faaliyet B.1.1: Kızılırmak ta çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 3. Faaliyet B.1.2: Kelkit Çayı nda çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 4. Faaliyet B.1.3: Yıldız Irmağında çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 5. Faaliyet B.1.4: Çaltı Çayı nda çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 6. Faaliyet B.1.5: Yıldız Beldesi Değirmenaltı Şelalesinde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 7. Faaliyet B.1.6: Şuğul Vadisi nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 8. Faaliyet B.1.7: Sızır Şelalesinde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 9. Hedef B.2: Doğal Göllerimizin Çevre Düzenlemesi Yapılacaktır. 10. Faaliyet B.2.1: Hafik Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 11. Faaliyet B.2.2: Zara Tödürge Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 12. Faaliyet B.2.3: Gürün Gökpınar Gölü de çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 13. Faaliyet B.2.4: Gökçekler Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 14. Faaliyet B.2.5: Göğdün Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 15. Faaliyet B.2.6: Bingöl Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 16. Faaliyet B.2.7: Zara Göllerinin Çevre Düzenlemesi yapılarak bu alanlarda dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır 17. Faaliyet B.2.8: Lota Gölü nde çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 18. Faaliyet B.2.9: Ulaş ve Tecer Göllerinin Çevre Düzenlemesi yapılarak bu alanlarda dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. 19. Hedef B.3: Yaylalarımızın Çevre Düzenlemesi Yapılacaktır. 20. Faaliyet B.3.1: Koyulhisar Yaylaları Yayla Turizmine Açılacaktır. 21. Faaliyet B.3.2: Sızır Yaylaları Yayla Turizmine Açılacaktır. 22. Faaliyet B.3.3: Doğanşar Yaylaları Yayla Turizmine Açılacaktır. 23. Faaliyet B.3.4: İmranlı Yaylaları Yayla Turizmine Açılacaktır.

92 24. Faaliyet B.3.5: Zara Yaylaları Yayla Turizmine Açılacaktır. 25. Faaliyet B.3.6: Akıncılar İlçesi aylaları Yayla Turizmine Açılacaktır. 26. Hedef B.4: Avlak Alanlarımızda Çevre Düzenlemesi Yapılacaktır. 27. Faaliyet B.4.1: Sızır Ormanları Av Turizmine Açılacaktır. 28. Faaliyet B.4.2: Divriği Avlak Alanları Av Turizmine Açılacaktır. STRATEJİK AMAÇ C - YENİ PROJELER VE TUR ÖNERİLERİYLE İLİMİZDEKİ TURİZM ÇEŞİTLİLİĞİ ARTIRILACAKTIR. 29. Hedef C.1: İlimizde Doğa Turizmine Yönelik Turlar Canlandırılacaktır. 30. Faaliyet C.1.1: Sivas Dağlarına Yolculuk Turları Gerçekleştirilecektir. 31. Faaliyet C.1.2: Kızılırmak Sularında Seyahat Turları Gerçekleştirilecektir. 32. Faaliyet C.1.3: Sivas Sularında Doğayı Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 33. Faaliyet C.1.4: Sivas Yaylalarına Yolculuk Turları Gerçekleştirilecektir. 34. Faaliyet C.1.5: Sivas Mağaralarına Yolculuk Turları Gerçekleştirilecektir. 35. Faaliyet C.1.6: Sivas Kanyonlarını Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 36. Faaliyet C.1.7: Kangal Köpeğini Doğal Ortamında Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 37. Faaliyet C.1.8: Sivas Fauna ve Florasını Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 38. Faaliyet C.1.9: Kızılırmağın Doğduğu Yere Yolculuk Turları Gerçekleştirilecektir. 39. Faaliyet C.1.10: Tödürge Gölü Su Altı Dünyasını Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 40. FaaliyetC.1.11:Gürün Gökpınar Gölü Su Altı Dünyasını Keşif Turları Gerçekleştirilecektir. 41. Hedef C.2: İlimizde Yayla Turizmi Canlandırılacaktır. 42. Faaliyet C.2.1: Koyulhisar Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 43. Faaliyet C.2.2: Suşehri Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 44. Faaliyet C.2.3: Akıncılar Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 45. Faaliyet C.2.4: Gölova Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 46. Faaliyet C.2.5: İmranlı Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 47. Faaliyet C.2.6: Zara Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 48. Faaliyet C.2.7: Doğanşar Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 49. Faaliyet C.2.8: Gemerek Sızır Yaylalarının turizme açılması sağlanacaktır. 50. Faaliyet C.2.9: Sivas Yaylalarını Tanıtmak Amacıyla Turlar Düzenlenmesi sağlanacaktır. 51. Hedef C.3: İlimizde Flora ve Fauna Turizmi Canlandırılacaktır. 52. Faaliyet C.3.1: Sivas Flora ve Faunasının Envanteri Çıkarılarak Kitap Halinde Yayınlanacaktır. 53. Faaliyet C.3.2: Tödürge Gölü ndeki Kuş Gözetleme Noktalarının sayısı artırılacaktır. 54. Faaliyet C.3.3: Tödürge Gölünde Doğal Akvaryum oluşturulması sağlanacaktır.

93 55. Faaliyet C.3.4: Kangal ilçesi sınırları içinde Kangal Köpeği Milli Park Alanı Oluşturulacaktır. 56. Faaliyet C.3.5: Gürün Kelebekleri ve yaşadıkları alanlar hakkında gerekli tanıtım çalışmaları yapılacaktır. 57. Faaliyet C.3.6: Sivas Coğrafyasında yer alan endemik bitki ve hayvan türlerinin korunmasına yönelik çalışmaların yapılması sağlanacaktır. Proje Önerileri: İlimizin turizm altyapısının geliştirilmesinde faydalı olacağı tahmin edilen kısa vadeli şu projeler hayata geçirilmelidir. Kızılırmak Çevre Düzenleme Projesi: Proje Tanımı: Proje kapsamında, Kızılırmak civarında çevre düzenlemesi yapılarak dinlenme ve rekreasyon alanları oluşturulacaktır. Proje Bedeli (Yaklaşık): T.L. Mevcut Ödeneği: - Mevcut Durumu: Fikir Projesi Uygulayıcı Kurum: Sivas Belediyesi. Sivas Kalesi Restorasyon ve Çevre Düzenleme Projesi: Proje Tanımı: Proje kapsamında, Sivas Kalesi restore edilip çevre düzenlemesi yapılacaktır. Proje Bedeli (Yaklaşık): T.L. Mevcut Durumu: Fikir Projesi Uygulayıcı Kurumlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sivas Belediyesi.

94 6.1.KAPASİTE GELİŞTİRME Amaç: ilgili paydaşların turizm(ekoturizm) açısından kapasitelerini geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başla ngıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 1 3 Ekoturizm eğitimi Yerel halkının eko-turizm hakkında eğitimi, Ekoturizme sunulabilecek ürünlerin geliştirlmesi ürünleri geliştirilmesi konusunda eğitilmesi. STO, H.E.M.,OSİ, İ.Ö.İ. Belediyeler, muhtarlıklar Ekoturizm Dernekleri FİZİKSEL ALTYAPININ OLUŞTURULMASI Amaç; altyapıyı güçlendirmek veya geliştirmek, Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlan gıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 1 Atık yönetimi Katı atıkların yönetimi konusunda, vahşi depolama yapılması engellenecektir. Muhtarlıklar(M) belediyeler(b) İl özel idaresi (İÖİ) Çevre ve Şehircilik Müd. Dernekler( D) Çevre ve Şehircilik md (ÇŞM) 2013

95 6.3. ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başla ngıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 1 Kültürel ürün envanteri ürünleri sunuma hazır hale getirme Geleneksel hayat tarzı, kültüre ilişkin olarak doğadan toplanan, üretilen gıda maddeleri veya doğal materyalden üretilen el sanatları vb. Değerlerin tespiti, satılabilir hale getirilmesi, sözlü değerlerin envanteri, bunların turizme sunulabilir hale getirilmesi. STO, Ö.İ.M. Köy Muhtarlıkları Kaymakamlık HEM Dernekler, üniversiteler 2014 Belediyeler

96 6.4. izleme VE DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK EYLEMLER Amaç: ekoturizm faaliyetlerinin izlenmesine ilişkin kriterlerin belirlenmesi, izlemenin yapılması, raporlama, değerlendirme ve geri bildirimlerin yapılması. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlan gıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 1 Değişimin sınırlarının belirlenmesi Doğal ve kültürel değerleri etkileyen tüm turizm faaliyetlerinin kabul edilebilir değişimin sınırlarının belirlenmesi, bu çalışmanın hedefi yöresel düzeyde kabul edilebilir sınırların tespitidir. OSİ İl Tur.Müd. Kaymakamlık Üniversiteler Muhtarlıklar Dernekler 2014 SONUÇ VE ÖNERİLER : İlimizde Doğa Turizmine esas olabilecek potansiyel öneri sahaları. 1. İlimiz Hafik ilçesi Hafik ve civar gölleri 2. İlimiz Zara ilçesi Tödürge ve Çimenyenice Gölleri 3. İlimiz Koyulhisar Eğriçimen Yaylası 4. İlimiz Gürün İlçesi Şuğul Vadisi ve Gökpınar gölü

97 HAZIRLAYAN ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI (Doğa Koruma ve Milli Parklar) V.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KONTROL EDEN Sivas İl Şube Müdürü Selami ŞAHİNBAY Uygun Takdim Milli Parklar Şube Müdürü Haluk KODAMAN Bölge Müdürü M.Fehmi YÜKSEL Vali Yardımcısı Mustafa AYDIN Doğa Turizmi Master Planının Uygulanması UYGUNDUR

98 Zübeyir KEMELEK VALİ