KALKER OCAĞI VE KONKASÖR TESİSİ

Transkript

1 ERDOĞANLAR İNŞAAT TAAHHÜT GIDA AKARYAKIT ÜRN.NAK.TAR. YEM MAD.SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. KALKER OCAĞI VE KONKASÖR TESİSİ ADANA İLİ, ALADAĞ İLÇESİ, CERİTLER KÖYÜ, SİCİL (ER ) NOLU SAHA ATASAR MÜHENDİSLİK İMAR İNŞAAT MAD.PET. VE SAĞ.ÜRN.DAN.LTD.ŞTİ. Güzelyalı Mahallesi,81038 Sokak, No: 1 Ostay Apt. K.1-2/1Çukurova / ADANA ÇED RAPORU NİHAİ ÇED RAPORU ADANA / KASIM 2014

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI VERGİ DAİRESİ / VERGİ NO PROJENİN ADI PROJE BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ ( İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ ) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE ERDOĞANLAR İNŞAAT TAAHHÜT GIDA AKARYAKIT ÜRN.NAK.TAR. YEM MAD.SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. Orhan Gazi Mahallesi, Buruk Caddesi, No: 199 Sarıçam / ADANA / KALKER OCAĞI VE KONKASÖR TESİSİ ,00 TL ADANA İLİ, ALADAĞ İLÇESİ, CERİTLER KÖYÜ, SİCİL (ER ) NOLU SAHA Proje İçin Seçilen Yerin Koordinatları Arka Sayfada Yer Almaktadır EK I MADDE 28 MADENCİLİK PROJELERİ PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ ( SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ ) RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI RAPORUNU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI RAPORUN HAZIRLANIŞ TARİHİ ( GÜN, AY, YIL ) a) 25 hektar ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletmeler, d) Kırma-eleme-yıkama tesisleri (3213 sayılı Maden Kanunu 1. (a) ve 2. (a) grup madenler ile hafriyat malzemeleri ton/yıl). ATASAR MÜHENDİSLİK İMAR İNŞAAT MAD.PET. VE SAĞ.ÜRN.DAN.LTD.ŞTİ. Güzelyalı Mahallesi, Sokak, No: 1 Ostay Apt. K: 1-2/1 Çukurova / ADANA / 11 /

3 PROJE ALANI KOORDİNATLARI Datum : ED-50 Türü : UTM Elemanların Sırası : Sağa, Yukarı Projeksiyon : 6 Derece DOM : 33 ZON : 36 Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİK Elemanların Sırası : Enlem, Boylam Projeksiyon : --- DOM : --- ZON : --- S. No Ruhsat Alanı Koordinatları ( 92,99 Hektar ) : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : ÇED İzin Alanı Koordinatları ( 48,9 Hektar ) : : : : : : : : : : : : : : : : Konkasör Tesisi Koordinatları ( 750 m 2 ) : : : : : : : : Ürün Stok Alanı Koordinatları ( 500 m 2 ) : : : : : : : :

4 Bitkisel Toprak Stok Alanı Koordinatları ( 300 m 2 ) : : : : : : : : Pasa Stok Alanı Koordinatları ( 500 m 2 ) : : : : : : : : İdari Bina Koordinatları ( 25 m 2 ) : : : : : : : : Fosseptik Koordinatları ( 6 m 2 ) : : : : : : : :

5 İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER 5 TABLOLAR DİZİNİ 9 ŞEKİLLER DİZİNİ 10 BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu 11 BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Durumu ve Planlanan Durumu ile İlgili Olarak Çevresel 13 Özelliklerin Belirtilmesi ) 2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje Yer Seçimi ( İlgili Valilik Veya Belediye Tarafından Doğruluğu Onanmış Olan Yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı Sınırları İçinde İse Bu Alan Üzerinde, Değil İse Mevcut Arazi 15 Kullanım Haritası Üzerinde Koordinatları İle Birlikte Gösterimi ) Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Ocak Kırma-Eleme Tesisi Stok Alanı Bitkisel Toprak Depo Alanı Şantiye/İdari Bina Nakliye Güzergâhı Diğer Proje Etki Alanın Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Projenin Özellikleri Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları, İş Akım Şeması, Çalışacak Personel Sayısı Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin Kullanım Durumları, Taşınması ve Depolanmaları Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (Ulaştırma Güzergâhı, Güzergâh Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine 30 Göre Konumu, Yapılması Düşünülen Tamir, Bakım ve İyileştirme Çalışmaları vb.) BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI Projenin ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler) Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfusun Yaş 32 Sınıflarına Göre Dağılımı, Hane Halkı Yapısı) Sağlık (Bölgede Mevcut Endemik Hastalıklar) İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkânları, Nüfus Hareketleri 33 5

6 Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri) Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik/ Sosyal Altyapı İhtiyaçları Projenin Fayda-Maliyet Analizi Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Projenin Ekonomik Ömrü Zamanlama Tablosu Diğer Hususlar 40 BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI ( Bölgesel ve Çalışma Alanı Baz Alınarak 40 Mevcut ve Planlanan Durum Verilmelidir.) 4.1. Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu Tarım ve Hayvancılık Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları Orman Alanları Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu Sahanın Yangın Görüp Görmediği Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Orman Yangınları ve Alınacak Önlemler Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti Etkilenecek Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme 46 Sonrası) 4.2. Toprak Özellikleri Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması Yamaç Stabilitesi Erozyon Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme 48 Sonrası) 4.3. Jeolojik Özellikler Bölge Jeolojisi Proje Alanı Jeolojisi Cevherleşme Depremsellik Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) 4.4. Hidrojeolojik Özellikler Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su

7 Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Mevcut ve Planlanan Kullanımı) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, 55 İşletme ve İşletme Sonrası) 4.5. Hidrolojik Özellikler Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre 56 Konumu Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (İçme, Kullanma, Sulama Suyu, Su Ürünleri İstihsali, Ulaşım, Turizm, Elektrik 56 Üretimi, Diğer Kullanımlar ) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme 56 ve İşletme Sonrası) 4.6. Meteorolojik ve İklimsel Özellikleri Bölgesel veproje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik ve İklimsel Etkiler ile Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) 4.7. Flora-Fauna Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora- Fauna Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Flora- Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) 4.8. Koruma Alanları (Ek-V deki Duyarlı Yöreler Listesi Kapsamında) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Koruma Alanlarına Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme 88 ve İşletme Sonrası) 4.9. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu 88 Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar v.b. ) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme 88 Sonrası) BÖLÜM 5: PROJE KAPSAMINDAKİ FAALİYETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ (İlgili Yönetmelikler Kapsamında ve Kümülatif 89 Olarak Gerekli Değerlendirme Yapılacaktır.) 5.1. Emisyon Hesaplamaları ( Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Su Kullanımı ve Bertarafı ( Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası Olmak Üzere Temin Edileceği Kaynaklar, Su Miktarları, İçme ve Kullanma Suyu ve Diğer Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, 90 Kullanımı Sonrası Oluşacak Atık Suların Miktarı ve Bertarafı) 5.3. Atıklar (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası Olmak Üzere Atık Türleri, Miktarları, Bertarafı) Gürültü Kaynakları ve Seviyeleri, (Akustik Rapor) Sağlık Koruma Bandı Mesafesi

8 5.6. Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Risk Analizi Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Analizi Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Risk Durumlarında Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve 100 İşletme Sonrası) 5.8. Diğer Hususlar 103 BÖLÜM 6: PROJE ALTERNATİFLERİ ( Bu Bölümde Teknoloji, Alınacak Önlemlerin Alternatiflerinin 103 Karşılaştırılması Yapılacak ve Tercih Sıralaması Belirtilecektir ) BÖLÜM 7: İZLEME PROGRAMI Projenin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Projenin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale 104 Planı 7.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri" Başlığının Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program BÖLÜM 8: HALKIN KATILIMI ( Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve Konu İle İlgili Açıklamaların na 108 Yansıtılması ) BÖLÜM 9: SONUÇLAR ( Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleştirilmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı 108 Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme ) NOTLAR VE KAYNAKLAR 117 EKLER 118 8

9 TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No Tablo 1 Zamanlama Tablosu 13 Tablo 2 Ocak ( ÇED ) Alanı Koordinatları 15 Tablo 3 Konkasör Tesisi Koordinatları 16 Tablo 4 Ürün Stok Alanı Koordinatları 16 Tablo 5 Bitkisel Toprak Depo Alanı Koordinatları 17 Tablo 6 İdari Bina Alanı Koordinatları 18 Tablo 7 Pasa Stok Alanı Koordinatları 18 Tablo 8 Fosseptik Alanı Koordinatları 19 Tablo 9 Patlatma Dizaynı Parametreleri 25 Tablo 10 Makine ve Ekipman Listesi 28 Tablo 11 İl, İlçe ve Köy Nüfusu 32 Tablo 12 İlçe, Yaş Grubu Ve Cinsiyete Göre Nüfus Tablo 13 Personel ve İşçilik Giderleri 35 Tablo 14 Yıllık İşletme Giderleri 37 Tablo 15 Yıllık İşletme Karı 38 Tablo 16 Basınç Değerleri 58 Tablo 17 Sıcaklık Değerleri 59 Tablo 18 Yağış Değerleri 60 Tablo 19 Nem Değerleri 61 Tablo 20 Sayılı Günler Değerleri 62 Tablo 21 Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri 63 Tablo 22 Buharlaşma Değerleri 64 Tablo 23 Aylık ve Yıllık Rüzgâr Yönü 65 Tablo 24 Yönlere Göre Rüzgâr Hızı (m/sn) 66 Tablo 25 Mevsimlik Rüzgâr Yönü 69 Tablo 26 Rüzgâr Hızı ve Yönü Dağılımı 70 Tablo 27 Yıllık ve Aylık Rüzgâr Dağılımı 71 Tablo 28 Flora Listesi 74 Tablo 29 Amphibia (İki Yaşamlılar) Listesi 79 Tablo 30 Reptilia (Sürüngenler) Listesi 80 Tablo 31 Aves (Kuşlar) Listesi 80 Tablo 32 Mammalia (Memeliler) Listesi 81 Tablo 33 Günlük Su İhtiyacı 91 Tablo 34 Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri 96 Tablo 35 Bina Temeli Titreşim Hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri 96 Tablo 36 Patlatma Yapılan Kaya Türü Ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişim Gösteren K Katsayısı Asgari Ve Azami Değerleri (Kyn. Armac 97 Printing Company) Tablo 37 Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Yapının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En 97 Yüksek Değerleri Tablo 38 Binalarda, Bina İçindeki Makine ve Teçhizatın Yaratacağı Titreşimlerin Sınır Değerleri 97 Tablo 39 Faaliyetle İlgili Önerilen İzleme Programı 104 9

10 ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No Şekil 1 Proje Yeri 14 Şekil 2 İş Akım Şeması 21 Şekil 3 Patlatma Tasarım Modeli Parametreleri 26 Şekil 4 Türkiye Deprem Tehlike Haritasında İnceleme Alanının Konumu (DAM, 1996) 54 Şekil 5 Basınç Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 58 Şekil 6 Sıcaklık Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 59 Şekil 7 Yağış Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 60 Şekil 8 Nem Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 61 Şekil 9 Kar Örtülü ve Kar Yağışlı Günler Sayısı Grafiksel Gösterimi 62 Şekil 10 Sisli, Dolulu, Kırağılı, Orajlı Günler Değerleri Grafiksel Gösterimi 63 Şekil 11 Kar Kalınlığı Değerleri Grafiksel Gösterimi 64 Şekil 12 Buharlaşma Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 65 Şekil 13 Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran Ayları Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 67 Şekil 14 Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık Ayları Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 68 Şekil 15 İlkbahar, Yaz, Sonbahar, Kış Mevsimleri Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 69 Şekil 16 Yıllık Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri ve Hızları 70 Şekil 17 Ortalama ve Maksimum Rüzgâr Hızları 71 Şekil 18 Fırtınalı Günler Sayısı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması 72 Şekil Yılları Arası ile 2009 Yılı Rüzgâr Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Gülü 89 10

11 BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI 1.1 Tanımı, Hizmet Amaçları, Önem ve Gerekliliği, Projenin Zamanlama Tablosu Proje konusu, Adana İli, Aladağ İlçesi, Ceritler Köyü sınırları içerisinde bulunan Sicil (ER ) nolu alanda kurulması projesi dir. Söz konusu proje hükümleri Tarih ve Sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik EK - I Madde 28 ( a ) ve ( d ) bendi gereği Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu (ÇED) hazırlanması gereken faaliyetler arasında yer almaktadır. Söz konusu sahada yapılan incelemeler sonucunda üretilmeye değer kalker rezervine rastlanmış olup, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihinde İşletme Ruhsatı alınmıştır. Sicil (ER ) numaralı saha toplam 92,99 hektar olup bu alanın 48,9 hektarlık kısmı ÇED İzin Alanı olarak kullanılacaktır. 48,9 hektarlık ÇED alanı içerisinde 750 m 2 alana sahip Konkasör Tesisi, 500 m 2 alana sahip Ürün Stok Alanı, 500 m 2 alana sahip Pasa Stok Alanı, 300 m 2 alana sahip Bitkisel Toprak Stok Alanı, 25 m 2 alana sahip İdari Bina ve 6 m 2 alana sahip fosseptik alanı bulunacaktır. Çalışma alanlarını gösterir koordinatlar Bölüm 2 de ayrıntılı olarak verilmiştir. Proje kapsamında yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 16 saat çift vardiya şeklinde çalışma yapılacaktır. Proje kapsamında 12 işçi çalıştırılması planlanmaktadır. Proje kapsamında üretim faaliyetleri, sahadaki kalker rezervine ve yıllık üretim miktarına bağlı olarak sürdürülecektir. Faaliyet alanındaki rezerv miktarı Ton olup uzun yıllar hammadde ihtiyacını karşılayabilecek kapasitedir. Rezerv ile ilgili detay açıklamaları Bölüm de sayfa 22, 23 de verilmiştir. Bununla birlikte ekonomik ömrünü tamamlayan veya teknolojik sebeplerle revize edilmesi gereken araç ve ekipmanlar yenilenecek ve bakımları düzenli olarak yapılacaktır. Böylece kalker ocağının uzun yıllar yöreye ve ülke ekonomisine hizmet etmesi sağlanacaktır. 11

12 Üretimin gerçekleştirileceği ocak alanında bulunan kalker açık ocak işletmeciliği yapılarak patlatma yoluyla çıkarılacaktır. Üretim ile ilgili detay açıklamaları Bölüm de sayfa 24, 25, 26 da verilmiştir. Nüfusu hızla artan, sanayileşen ve kentleşen ülkemizde konut, sanayi, tarım ve ulaştırma yapılarına duyulan gereksinim artmaya devam etmektedir. Bu yapıların inşasında çoğunlukla bağlayıcı malzeme (çimento-asfalt) ile birlikte agrega kullanılmaktadır. Gün geçtikçe artan agrega gereksiniminin doğal kaynaklardan (deniz, nehir, göl ve ocak) karşılanması güçleşmektedir. Bunda doğal kaynakların yetersizliği kadar, bu kaynaklardan agrega alınmasının çevreye verdiği zararlar da önemli olmaktadır. Bu nedenlerle yapı işlerinde gereksinim duyulan agreganın, kayaların çeşitli tiplerdeki taşkırma makineleri (konkasörler) ile kırılması yoluyla elde edilmesi kaçınılmaz olmaktadır. Bu amaçla daha çok kalker kayaçları tercih edilmektedir. Bu tercihte, kalker kayaçlardan elde edilen agreganın pürüzlü bir yüzey oluşturarak, çimento ile iyi karışım sağlaması, bol miktarda ve yaygın olarak bulunması, kalker kayaçlarının diğer bazı kayaçlara oranla daha yumuşak olması nedeniyle, kırma işlemi sırasında makinelerde sorun yaratmaması başlıca etkendir. İhracat-ithalatın söz konusu olmaması, beton malzemesi dışında, dolgu ve ıslah malzemesi, yol inşaatlarında asfalt ve temel malzemesi olarak önemli miktarlarda kullanılması agreganın inşaat sektöründeki payını her geçen gün arttırmaktadır. Bu kapsamda yapılacak yatırımla inşaat ve altyapı çalışmalarında yoğun olarak kullanılan mıcır talebinin karşılanması ve ülke ekonomisine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Proje ile ilgili olarak ÇED kararının olumlu olarak sonuçlanmasına müteakip Orman İzni, İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı gibi izinler alınacaktır. Gerekli izinler alındıktan sonra hazırlık çalışmaları yapılarak üretime geçilecektir. Proje konusu faaliyetle ilgili olarak planlanan zamanlama tablosu aşağıda verilmiştir. 12

13 Rehabilitasyon Çalışmaları Tablo 1. Zamanlama Tablosu AYLAR AÇIKLAMA YIL ÇED Sürecinin Tamamlanması Ve Diğer İzinlerin 2014 Alınması (Öngörülen) Üretim Yapılması BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Durumu ve Planlanan Durumu ile İlgili Olarak Çevresel Özelliklerin Belirtilmesi) 2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. Tesis sahası ve yakın civarı engebeli tepelik arazi yapısına sahiptir. Proje alanı Orman Bölge Müdürlüğü nden alınan ÇED İnceleme ve Değerlendirme Formunda orman arazisi vasfında olduğu, orman kadastro haritasında ve mescere haritasında ormanlık alan olarak görülmektedir. Adana İl Özel İdare Müdürlüğü nden alınan 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planında ise proje alanı çoğunlukla Orman alanı olarak görülmekte olup çok az bir kısmı Tarım Alanı olarak görülmektedir. Faaliyet alanında açık ocak işletmeciliği ile üretim planlanmaktadır. Proje alanının üzerinde bulunduğu ruhsat alanı firma adına ruhsatlıdır. Faaliyet alanı madencilik açısından kalker rezerv alanıdır. Bundan dolayı bu alan kalker madeni sahası olarak ruhsatlandırılmıştır. Proje alanı ve koordinatlarını gösteren 1/ ölçekli topografik harita Ek 9 da, Vaziyet Planı Ek 12 de verilmiştir. Ayrıca proje ilgili tüm koordinatlar 2. Bölümün ilerleyen kısımlarında verilmiştir. 13

14 Şekil 1. Proje Yeri 14

15 Proje Yer Seçimi ( ilgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin, onanlı çevre düzeni planı veya imar planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları ) Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde orman ağaçları bulunmamaktadır. Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Daha sonra patlayıcı malzemeler yerleştirilerek patlatma yapılacaktır. Patlatma sonucu çıkarılan kalker aynı alan içerisine kurulması planlanan konkasör tesisine nakledilecektir. Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında ayrı ayrı muhafaza edilecektir. Proje alanının işlendiği Çevre Düzeni Planı ve Lejantı Ek 11 de verilmiştir Proje Kapsamındaki Ünitelerin Konumu Ocak Planlanan ocak alanı 48,9 hektar olup alanın tamamı ormanlık alandır. Ocak alanı koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 2. Ocak ( ÇED ) Alanı Koordinatları N. No Y X : Toplam 48,9 Hektar 15

16 Kırma-Eleme Tesisi Sahada üretilecek olan kalker kamyonlarla ocak alanı içerisine kurulması planlanan konkasör tesisine taşınacaktır. Proje alanı içerisine kurulması planlanan 750 m 2 alana sahip konkasör tesisi koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 3. Konkasör Tesisi Koordinatları N. No Y X Toplam 750 m 2 Kurulacak olan konkasör tesisinin kapasitesi 90 m 3 /saat olacaktır. Kırma eleme tesisinde toz oluşumunu önlemek amacıyla gerekli tüm önlemler alınacaktır. Tesisteki toz kaynağı olan bunker, kırıcılar, elekler, bantlar kapalı ortam içerisinde olacaktır. Kapalı ortam içerisinde olacak ünitelerde torbalı filtre kullanılarak toz indirgeme sistemi kurulacaktır. Kırma-Eleme Tesisi ile ilgili olarak Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü nün tarih, B 18 0 ÇED / sayı ve ÇED Uygulamaları konulu yazısında belirtilen hükümlere uyacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir Stok Alanı Proje kapsamında üretilecek olan kalker ocak alanı içerisinde belirlenmiş olan ürün stok alanına taşınacaktır. Proje alanı içerisinde 500 m 2 alana sahip ürün stok alanı olarak belirlenmiş olan alanın koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 4. Ürün Stok Alanı Koordinatları N. No Y X Toplam 500 m 2 16

17 Söz konusu stok alanı belirlenirken talep edilen alan içerisinde orman alanı dışında alternatif sahalar bulunmamaktadır. Proje sahası ormanlık alan olup bozuk orman alanı niteliğindedir. Bu sebeple stok alanı belirlenirken yine saha içerisinde bozuk orman alanı tercih edilmiştir. Stok alanının bozuk orman alanı içerisinde olacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir Bitkisel Toprak Depo Alanı Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Muhafaza edilecek bitkisel toprak üretimi biten yerlere rehabilitasyon çalışmaları kapsamında geri serilecektir. Proje alanı içerisinde 300 m 2 alana sahip bitkisel toprak depo alanı olarak belirlenmiş olan alanın koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 5. Bitkisel Toprak Depo Alanı Koordinatları N. No Y X Toplam 300 m 2 Söz konusu bitkisel toprak depolama alanı belirlenirken talep edilen alan içerisinde orman alanı dışında alternatif sahalar bulunmamaktadır. Proje sahası ormanlık alan olup bozuk orman alanı niteliğindedir. Bu sebeple bitkisel toprak depolama alanı belirlenirken yine saha içerisinde bozuk orman alanı tercih edilmiştir. Bitkisel toprak depolama alanının bozuk orman alanı içerisinde olacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Bitkisel toprağın erozyona karşı korunması için gerekli tüm tedbirler alınacaktır Şantiye/İdari Bina İşçiler sosyal ihtiyaçlarını ocak sahası içerisinde bulunacak olan idari binadan sağlayacaktır. Proje alanı içerisinde 25 m 2 alana sahip idari bina alanı olarak belirlenmiş olan alanın koordinatları aşağıda verilmiştir. Yapılacak olan idari bina seyyar konteynırdan yapılacak olup şantiye alanında kalıcı binalar yapılmayacaktır. 17

18 Tablo 6. İdari Bina Alanı Koordinatları N. No Y X Toplam 25 m Nakliye Güzergâhı Proje kapsamında üretilecek kalker ocak alanı içerisinde bulunacak olan konkasör tesisine nakledilecektir. Konkasör tesisine kalkerin nakliyesi için patlatma sırasında açılacak olan palye düzlükleri ocak içi yol olarak kullanılacaktır. Proje konusu ocak alanına Adana-Aladağ yolu kullanılarak Aladağ a 10 km kala Ceritler Köyü yol ayrımından dönülerek 300 m sonra ocak alanına ulaşılacaktır. Konkasör tesisinde üretilecek malzemenin satılması faaliyetleri sırasında ise yine köy yollarından mecut yollarına çıkılarak ulaşım sağlanacaktır. Proje kapsamında yol yapılması düşünülürse yapılacak yollar yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak şekilde ekskavatörle yapılacaktır. Ayrıca kullanılacak olan orman yollarının bakım ve onarımının yapılacağını işletme sahibi tahhüt etmektedir. Nakliye sırasında oluşacak olan toz ile ilgili yolda sulama işlemleri yapılacaktır Diğer Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında ayrı ayrı muhafaza edilecektir. Proje alanı içerisinde 500 m 2 alana sahip pasa stok alanı olarak belirlenmiş olan alanın koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 7. Pasa Stok Alanı Koordinatları N. No Y X Toplam 500 m 2 18

19 Söz konusu pasa stok alanı belirlenirken talep edilen alan içerisinde orman alanı dışında alternatif sahalar bulunmamaktadır. Proje sahası ormanlık alan olup bozuk orman alanı niteliğindedir. Bu sebeple pasa stok alanı belirlenirken yine saha içerisinde bozuk orman alanı tercih edilmiştir. Pasa stok alanının bozuk orman alanı içerisinde olacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Dosya içerisinde koordinatları verilen pasa stok alanı belirlenirken erozyona, heyelana sebep olmayacak şekilde arazi seçilmiş olup etki alanında dere, baraj ve gölet bulunmamasına dikkat edilmiştir. Ayrıca döküm alanı haricinde ormanlara ve izne konu olmayan yerlere herhangi bir pasa ve hafriyat toprağı bırakmamayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. Projenin işletilmesi sürecinde çalışacak işçilerin ihtiyaçları için fosseptik çukuruna ihtiyaç duyulacaktır. Bu kapsamda saha içerisine fosseptik çukuru yapılacaktır. Proje alanı içerisinde fosseptik alanı olarak belirlenmiş olan alanın koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 8. Fosseptik Alanı Koordinatları N. No Y X Toplam 6 m 2 Verilebilecek başka bir husus bulunmamaktadır Proje Etki Alanın Belirlenmesi ve Etki Alanındaki Mevcut Durum Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yapılan incelemeler sonucunda, orman vasfında arazi olmasına rağmen ağaç bulunmadığı gözlenmiştir. Ayrıca, bozkır alanlarına nazaran otsu türlerle kaplı olduğu tespit edilmiştir. Madencilik sektöründe çalışmalar ve orman kesiminde çalışmalar yıl boyunca sürer. Bu köyün ekonomisinde büyük yer tutar. Bunun yanında hayvancılık ve tarım da 19

20 destekleyici gelirlerdir. Genç nüfus İlçe Merkezini veya Adana yı yaşamak için tercih etmektedir ve buralarda çalışmaktadır Projenin Özellikleri Proje Kapsamında Kullanılacak Üretim Yöntemleri, Üretim Miktarları, İş Akım Şeması, Çalışacak Personel Sayısı ÇED izni talep edilen alanda kalker madeni üretilecektir. Kalker üretimi esnasında kullanılacak yöntemler ve ekipmanlar günün teknolojisine uygun olarak seçilecektir. Bu proje ve yer için farklı bir alternatif düşünülmemiştir. Üretim, ancak mevcut şartlar göz önüne alınarak, bu şartların gerek teknik, gerekse ekonomik yönleri dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Rapora konu olan kalker ocağı için en uygun yöntem olarak açık ocak işletme yöntemi seçilmiştir. Bu yöntemin uygulanmasında üretim kayıpları en az düzeyde tutulurken, doğal bir kaynak olan kalker ülkemiz ekonomisine sunulmuş olacaktır. İşletme yönteminin seçilmesinde topografya, cevherin jeolojik konumu yanı sıra etken olan diğer hususlar, ekonomik yeterlilik, ekonomik oranda işletmecilik kapasiteye ulaşabilme ve iş güvenliği sağlayabilmektedir. Faaliyet sahasında açık ocak işletmeciliği şeklinde çalışılırken delikler açılacak, açılan deliklere patlayıcı yerleştirilerek gevşetme patlatması yapılacak, gevşetilen kalker sökülecek ve konkasör tesisine nakledilecektir. ÇED izni talep edilen alan ile ilgili olarak hazırlanan İmalat Haritası Ek 13 de verilmiştir. Açık Ocak İşletmeciliği: Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde orman ağaçları bulunmamaktadır. Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Daha sonra patlayıcı malzemeler yerleştirilerek patlatma yapılacaktır. Patlatma sonucu çıkarılan kalker aynı alan içerisine kurulması planlanan konkasör tesisne nakledilecektir. Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında ayrı olarak muhafaza edilecektir. Tesisin ayrıntılı iş akım şeması şekil 2 de verilmiştir. 20

21 Toz + Gürültü Arazinin Hazırlanması Bitkisel Toprak Patlayıcı Maddelerin Yerleştirilmesi Bitkisel Toprak Stok Alanı Toz + Gürültü Patlatma Yapılması Toz + Gürültü Sökülecek Olan Malzemenin Yükleyici İle Alınması Toz + Gürültü Kamyonlara Yüklenmesi Toz + Gürültü Konkasör Tesisine Taşınması Toz + Gürültü Malzemenin Boyutlandırılması Pasa Toz + Gürültü Stok Alanına Taşınması Pasa Stok Alanı Satış Şekil 2. İş Akım Şeması Proje kapsamında yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat tek vardiya şeklinde çalışma yapılacaktır. Proje kapsamında 12 işçi çalıştırılması planlanmaktadır. ÇED İzni Talep Edilen Alanda Üretim Planı Proje kapsamında üretim faaliyetleri, sahadaki görünür kalker rezervine ve yıllık üretim miktarına bağlı olarak sürdürülecektir. Faaliyet alanındaki toplam rezerv miktarı uzun yıllar hammadde ihtiyacını karşılayabilecek kapasitedir. Bununla birlikte ekonomik ömrünü tamamlayan veya teknolojik sebeplerle revize edilmesi gereken araç ve 21

22 ekipmanlar yenilenecek ve bakımları düzenli olarak yapılacaktır. Böylece kalker ocağının uzun yıllar yöreye ve ülke ekonomisine hizmet etmesi sağlanacaktır. Talep edilen 48,9 hektarlık alan içerisinde yapılan çalışmalar sonucunda; alan içerisindeki cevherleşme boyutları ve görünür, muhtemel ve mümkün rezerv miktarı aşağıda sunulmuştur. Görünür Rezerv: Ana kuyu, tali kuyu, galeri, kılavuz, baş yukarı, baş aşağı, desandri, yarmalar vasıtasıyla dört yam; devamlılık arzeden muntazam yataklarda ise tic yam (diger bir yam birkaç sondajla) açılmış bulunan maden kesimlerini belirleyen rezerv kavramı. Görünür rezerv kısmında istihsal için gerekli olan bilgilerin tesbit edilmiş olması istenir. Bu bilgiler genellikle maden kalitesi, İli drojeolojik şartlar, yataklanma durumu ve rezervsinin, mineralizasyon durumu ve dağılışı, tektonik karakterler, jeolojik faktörler hakkındadır. Görünür rezerv işletmelerde ihzarat durumuna göre çıkarılmaya hazır ve çıkarılmaya hazır değil (belirli) diye iki ayrı rakamla ifade edilir. Pratikte görünür rezervin hatasının çok iyi bilinen yataklarda ± % 5, genellikle ± % 20 olarak kabul edilir. Görünür Rezerv : Ort. Uzunluk x Ort. Genişlik x Ort. Kalınlık Ortalama Uzunluğu : 800 metre Ortalama Genişliği : 610 metre Ortalama Kalınlığı : 25 metre olarak tespit edilmiştir. Buna göre ; Görünür Rezerv Miktan : 800 metre x 610 metre x 25 metre x 2,6 ton/cm 3 = ton Sahada gerçekleştirilen prospeksiyon çalışmalarına göre yapının kırıklı olduğu bu nedenle de aralara toprak girdiği gözlenmiştir. İşletme verimi bu veriler ışığında % 80 olması beklenmektedir. İşletme verimi: % 80 İşletilebilir Görünür Rezerv: ton x 0,80 = ton dur. Muhtemel Rezerv: İki boyutu ile belirlenmiş olan ve devamlılığı konusunda görünür rezerve nazaran daha büyük risk taşıyan maden kütlesini belirleyen bir kavram olup, prospeksiyon çalışmaları, jeolojik ve jeofizik etüdleri tamamlanan, madenin muhtemel bulunduğunu gösteren jeolojik etkenler bilinmekle birlikte kuyu, yarma, galeri gibi madencilik faaliyetlerinin veya sondajların çok geniş aralıklarla yapılmış olması 22

23 nedeniyle sınırlan ve devamlılığı görünür rezervde oldugu kadar, kesinlikle tarif edilemeyen ve dolayısıyla işletme hesaplarına ve planlama çalışmalarına esas teşkil edilebilecek belirliliğe erişmesi için ilave arama çalışmalarını gerektiren rezerv sınıfı. Pratikte muhtemel rezervin hatasının genellikle ± olarak kabul edilir. Muhtemel Rezerv, görünür rezervin % 20 oranındadır. Muhtemel Rezerv = 0,20 x Görünür Rezerv Muhtemel Rezerv = 0,20 x ton Muhtemel Rezerv = ton Görünür Rezerv + Muhtemel Rezerv = Mümkün Rezerv: Boyutları belli bir şekilde belirlenmemiş olan ve varlığı ancak limit edilen maden kütlesini ifade eden kavram olup, prospeksiyon çalışmaları, jeolojik ve jeofizik etüdleri kısmen tamamlanmış olup, genel jeolojik yapıya ve varlığı belirlenmiş olan diğer rezerv sınıflarına dayanak bulunacagı limit edilen, fakat arama işlemlerinin yapılmamış veya yok denecek kadar yetersiz olması nedeni ile lokasyonu ve uzantıları İli bir şekilde tarif edilemeyen, dolayısı ile işletme ve planlama çalışmalarında rezerve katılmayan rezerv sınıfı. Mümkün rezerv, işletilebilirlik açısından yapılan ekonomik hesaplara dahil edilmez. Mümkün rezerv belirli mümkün rezerv ve tahmini mümkün rezerv olmak üzere ikiye ayrılır. Pratikte mümkün rezervin hatasının genellikle ± % 50 nin üzerinde kabul edilir. Mümkün Rezerv = (Gör.Rez. + Muh. Rezerv ) + (Gör.Rez. + Muh. Rezerv ) % 60 Mümkün Rezerv = ( ton) +( ton ) x 0,60 Mümkün Rezerv = ton Faaliyet alanında yapılan jeolojik araştırmalar ve rezerv tespit çalışmaları sonucunda ton işletilebilir görünür rezerve rastlanılmıştır. Faaliyet alanında yıllık ortalama ton ( ,4 m 3 /yıl ) üretim yapılacağı göz önüne alındığında projenin ekonomik ömrü; Toplam Rezerv / Yıllık Üretim Miktarı Ton / Ton/yıl 36 yıl olduğu görülmektedir. Maden ruhsatları genelde 10 yıl süreli verilmektedir. ÇED İzni talep edilen alanda işletme ruhsat süresinin sonunda, sahadaki rezerv durumuna göre gerekli izinlerinin 23

24 uzatılması için ilgili kurumlara başvuruda bulunulacaktır. Ayrıca hazırlanan ÇED Projesinde belirtilen yıllık üretim miktarı ( ton/yıl ( ,4 m 3 /yıl )) ile ilgili olarak Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne işletme projesi vermeyi işletme sahibi taahhüt etmektedir. PATLATMA TASARIMI Ocakta maden üretimi; delme-patlatma metodu ile ve geciktirmeli kapsüller kullanılarak yapılacaktır. İşletmede delme-patlatma ile patlayıcı madde kullanılarak üretim yapılacak; morfolojik yapının bozulmaması ve üretim kolaylığı açısından basamakta üretim yapılacaktır. İşletme sahasında basamak yükseklikleri en çok 10 metre ile sınırlandırılacaktır. Ocakta basamak genişliği; kullanılacak olan iş makinelerinin manevra kabiliyetlerine göre projelendirilir. Basamaklarda kullanılacak iş makinesinin geri ve ileri manevra yapabileceği ve dönüşlerde rahat ve emniyetli bir şekilde hareket edebileceği bir basamak genişliği yeterli olmaktadır. Bu genişlik uygulamada m. arasında olacak şekilde planlanmıştır. Palya düzlüğü aynı zamanda ulaşım yolu olarak kullanılacaktır. Basamak şev açısı planlanmıştır. Proje kapsamında 9 basamak oluşturulması düşünülmektedir. Proje alanı ile ilgili hazırlatılan İmalat Haritası Ek 13 de verilmiştir. İşletmede gecikmeli patlatma yapılacak olup, delikler açılıp patlayıcı madde yerleştirildikten sonra denetimden geçmiş (TSE standartlarına uygun) gecikmeli kapsüller kullanılacaktır. Ocak alanında yapılacak patlatma işleminde patlayıcı madde olarak Anfo ve dinamit (veya muadili emülsiyon patlayıcı), ateşleyici olarak gecikmeli kapsül kullanılacaktır. Patlatma işlemi için açılacak deliklerde bu işler için tasarlanmış delik delme makinesi kullanılacak olup, bu makine ile açılacak deliklere yerleştirilen patlayıcıların patlatılması ile kalker sökülecektir. Patlayıcı yerleştirilen deliklerde iyi bir sıkılama yapılarak taş savrulması riski önlenecektir. Patlatma işleminde gecikmeli kapsüller kullanılarak ve patlatma kalibrasyonuna uygun hareket edilerek patlatma esnasında tehlikeli çok büyük taş parçalarının uzak mesafelere fırlaması engellenmiş olacaktır. Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp ateşleme yapılacaktır. Patlatma sahasına giriş ve çıkışlar kontrollü sağlanacak olup, saha çevresine ikaz levhaları yerleştirilecektir. Ateşleme sahasına yetkililerden başkasının 24

25 girmesine izin verilmeyecektir. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip kişiler görevlendirilecektir. Kalker ocağında patlatma işlemi için sadece gerekli miktarda patlayıcı temin edilecek olup, patlayıcı madde gerekli izinler alınarak merci mevzuat çerçevesinde ve jandarma nezaretinde ve teknik nezaretçi kontrolünde alınarak taşınacaktır. Tablo 9. Patlatma Dizaynı Parametreleri PARAMETRELER Mevcut Durum Talep Edilen Birim Formasyon : Kalker Kayaç Yoğunluğu : 2,6 ton/m 3 Yıllık Çalışma Süreleri : 300 gün/yıl Yıllık Üretim Miktarı : ton/yıl Aylık Üretim Miktarı : ,33 ton/ay Aylık Üretim Miktarı : ,28 m³/ay Günlük Üretim Miktarı : 3.333,33 ton/gün Günlük Üretim Miktarı : 1.282,05 m³/gün Kaç günde bir patlatma yapacağı : 17 gün : 5 ay ayda 2 Aylık Patlatma Sayısı patlatma, 7 ay ayda 1 adet patlatma Yıllık Patlatma Sayısı : 17 adet Delik Paterni : Delik Çapı : 89 mm Delik Eğimi : 75 Basamak Boyu : 10 m Dip Delgi : 1 m Delik Boyu : 11 m Sıkılama Boyu : 2,8 m Yük Mesafesi : 2,8 m Delikler Arası Mesafe : 3,5 m Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme süreleri : 17/500 ms Sıralar Arası Gecikme Süresi : 42 ms Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim : 107,8 m 3 Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim : 280,28 ton Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları Ana Şarj (ANFO) Miktarı : 45 kg Yemleyici (Dinamit) Miktarı : 1 kg Elektriksiz Kapsül Miktarı : 2 adet Bir delikteki toplam patlayıcı madde miktarı : 46 kg o 25

26 Birim Tüketimler ANFO Yemleyici (Dinamit) Elektriksiz Kapsül Elektrikli Kapsül Sıralar Arası Gecikme Kapsülü Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için) Delgi : 0,4174 kg/m 3 : 0,0092 kg/m 3 : 0,0185 ad/m 3 : 0,00008 ad/m 3 : 0,0001 ad/m 3 : --- m/m 3 : 0,102 m/m 3 Bir Atımdaki Tüketimler Bir atımdaki üretim : m³/atım ANFO : kg/atım Dinamit : 210 kg/atım Elektriksiz Kapsül : 420 adet/atım Elektrikli Kapsül : 2 adet/atım Sıralar Arası Gecikme Kapsülü : 4 adet/atım Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için) : --- m/atım Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı Delik Sayısı : 210 adet/atım Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları ANFO : kg/yıl Dinamit : kg/yıl Elektriksiz Kapsül : adet/yıl Elektrikli Kapsül : 34 adet/yıl Sıralar Arası Gecikme Kapsülü : 68 adet/yıl Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için : --- m/yıl Şekil 3. Patlatma Tasarım Modeli Parametreleri 26

27 İşletmede 7 ay ayda 2 patlatma, 5 ay ise ayda 1 patlatma yapılacaktır. Yapılacak patlatmalar gündüz saatlerinde hafta içi yapılacaktır. Patlayıcı maddelerin kullanımı ile ilgili olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve Esaslarına ilişkin Tüzük hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan işyerlerinde ve işlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük hükümlerine uyulacaktır. Patlatmalar ilgili jandarma nezaretinde gerekli güvenlik önlemleri alındıktan sonra gerçekleştirilecektir. ANFO Amonyum Nitrat ve motorin karışımı bir patlayıcıdır. Bünyesinde % 96 amonyum nitrat ve % 4 motorin bulunur. Bu karışımın her ortamda yapılabilmesi, ucuz olması ANFO nun tercih edilmesinin sebebidir. Karışımda homojenliğin sağlanması amacı ile bir miktar karışıma talaş eklenir. Kullanılacak olan ANFO, satış izni verilen üreticilerden satın alınarak, kullanılmak üzere sahaya nakledilecektir. Milisaniye gecikmeli kapsüle verilen elektrik akımı ile patlatılan ANFO patlama sırasında doğal hacminin yaklaşık 1500 katı bir hacme ulaşır ve patlatma gerçekleşir. Patlatmanın verimli olması için deliklerin sıkılanması bu sebepten dolayı çok önemlidir. Patlayıcı maddeler sahada depolanmayacak olup, MKE Kurumu anlaşmalı bayii ile anlaşma yapılacak olup patlatma yapılacağı gün günlük olarak getirilecektir. Patlatmalarda denetimden geçmiş (TSE standartlarına uygun) gecikmeli kapsül kullanılacağını, patlatmalar belirtilen gün ve saatler içerisinde yapılacağını ve patlatma yapılacağı gün, tarih ve saat ilgili köy ve ilçe yetkililerine ve muhtarlığa bildirileceğini, gündüz saatleri dışında ve hafta sonları kesinlikle patlatma yapılmayacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Faaliyetin ömrü Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden alınan 10 yıllık işletme ruhsatının ömrü ile sınırlı olacaktır. Fakat 10 yıllık işletme ruhsatı süresi sonunda verilecek temdit işletme projesi ile ruhsat hukuku uzayabilecektir. Dolayısıyla ruhsat hukuku devam ettiği sürece çalışmalar sürdürülecektir. Ayrıca 5177 Sayılı Kanunla Değişik 3213 Sayılı Maden Kanunu nun ilgili hükümlerine uymayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. 27

28 Enerji Türü Vb. Faaliyet alanında gündüz üretim yapılacak olup, malzeme kademeli olarak patlatma işlemine tabi tutularak çıkarılacağından ve daha sonrasında ise iş makineleri ile çalışmaya devam edileceğinden kalker çıkarma işlemi sırasında elektrik enerjisi kullanımı söz konusu değildir. Proje kapsamında konkasör tesisinde malzemenin boyutlara ayrılması sırasında elektrik enerjisi kullanılacaktır. Faaliyet alanında 3 ton malzemenin konkasör tesisinde işlenmesi sırasında 5 kw elektrik sarfiyatı olacaktır. Konkasör tesisinde ton/yıl malzeme üretileceğinden dolayı yıllık elektrik sarfiyatı / 3 = ,33 x 5 kw = ,66 kw/yıl olacaktır. Ayrıca faaliyet alanında idari binada işçilerin ısınma amaçlı iklimlendirme ( klima ) sisteminde elektrik enerjisine ihtiyaç duyulacaktır ve bu aşamada tüketilecek olan elektrik enerjisi ise yaklaşık olarak 100 kw/ay olacaktır. İşletme sahasına yakın mesafede elektrik hattı mevcut olup, gerekli olacak elektrik ihtiyacı bu hattan çekilmek üzere karşılanacaktır. Diğer yandan ocak alanında kullanılacak olan iş makineleri için akaryakıt kullanılacak olup kullanılacak akaryakıt en yakın akaryakıt istasyonundan akaryakıt taşıma lisanlı tankerlerle ocak sahasında ikmali yapılacak olduğundan saha içerisinde yakıt depolanmayacaktır. Projenin işletme aşamasında günde ortalama Litre Akaryakıt kullanılması planlanmaktadır Üretimde Kullanılacak Makinelerin, Araçların ve Aletlerin Miktar ve Özellikleri Tablo 10. Makine ve Ekipman Listesi MAKİNE VE EKİPMANLAR ADEDİ Wagon - Drill 1 Kırıcılı Ekskavatör 3 Paletli Yükleyici 1 Lastik Tekerlekli Yükleyici 2 Kamyon 6 Kompresör 1 Arazöz 2 Binek Araç 1 Konkasör Tesisi 1 28

29 2.3.3 Üretim Sırasında Tehlikeli, Toksik, Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin Kullanım Durumları, Taşınmaları ve Depolanmaları Proje konusu ÇED izin alanında açık ocak işletmeciliği yapılacak olup üretimde patlatma yapılacaktır. Patlatma esnasında fırlayan taş parçacıklarının kontrolü için gecikmeli kapsül kullanılması, az patlayıcı madde miktarı kullanılması v.b. önlemler alınacaktır. Patlayıcı maddelerin teslim alınması, taşınması, depolanması, dağıtılması, geri alınması vb. işler bu amaçla eğitilmiş ve teknik nezaretçi (ilgili maden mühendisi) tarafından görevlendirilmiş kimseler tarafından, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır. Patlayıcı maddeleri bu amaçla eğitilmiş, teknik nezaretçi tarafından görevlendirilmiş, yeterlilik belgesine sahip ateşleyicilerden başkası almayacak ve kullanmayacaktır. Ateşleyici, ateşleme tellerini manyetoya bağlamadan, fitil kullanılmasına izin verilen ocakta bunları ateşlemeden önce, lağım atılacak yere gelip bütün yol ağızlarına nöbetçi konulup konulmadığını, işçilerin geçişlerine kapatılıp kapatılmadığını denetleyecektir. Bu işte görevlendirilecek yeterli sayıda işçi bulunmazsa, yol ağızları uygun bir şekilde kapatılacaktır. Ruhsat alanında patlayıcı madde deposu bulunmayacaktır. Patlayıcı maddeler en yakın patlayıcı madde deposundan temin edilecektir. İşletmede araç ve iş makinelerinde motorin kullanılacaktır. İş makineleri ve araçlar için kullanılacak akaryakıt en yakın akaryakıt istasyonundan temin edilecektir. Kullanılacak patlayıcı maddeler sahada depolanmayacak olup, MKE Kurumu anlaşmalı bayii ile anlaşma yapılacak olup patlatma yapılacağı gün günlük olarak getirilecektir. Patlatmalarda denetimden geçmiş (TSE standartlarına uygun) gecikmeli kapsül kullanılacağını, patlatmalar belirtilen gün ve saatler içerisinde yapılacağını ve patlatma yapılacağı gün, tarih ve saat ilgili köy ve ilçe yetkililerine ve muhtarlığa bildirileceğini, gündüz saatleri dışında ve hafta sonları kesinlikle patlatma yapılmayacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. 29

30 Proje Kapsamındaki Ulaştırma Altyapısı Planı (Mevcut ve Planlanan Ulaştırma Güzergâhı, Güzergâh Yollarının Mevcut Durumu ve Kapasitesi, Hangi Amaçlar İçin Kullanıldığı, Mevcut Trafik Yoğunluğu, Yerleşim Yerlerine Göre Konumu, Yapılması Düşünülen Tamir, Bakım ve İyileştirme Çalışmaları vb.) Proje kapsamında üretilecek kalker ocak alanı içerisinde bulunacak olan konkasör tesisine nakledilecektir. Konkasör tesisine kalkerin nakliyesi için patlatma sırasında açılacak olan palye düzlükleri ocak içi yol olarak kullanılacaktır. Proje alanı Adana İline yaklaşık 54 km mesafededir. Proje konusu ocak alanı yakınına kadar mevcut yol ve köy yolları bulunmakta olup sahaya ulaşım için bu yollar kullanılacaktır. Konkasör tesisinde üretilecek malzemenin satılması faaliyetleri sırasında ise mevcut yollar ve köy yolları kullanılacaktır. Projede yol kullanımı ile ilgili olarak ilgili kurumlardan izin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Kullanılacak olan köy yollarının çalışmalardan veya iş makinelerinden zarar görmesi halinde köy yollarının eski durumuna getirileceğini, zararların işletme sahibi tarafından karşılanacağını, yolun standardının yükseltilmesi için gerekli işlemleri yapacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Proje kapsamında üretim faaliyetleri sırasında kullanılacak olan mevcut yollar ve köy yolları trafik yoğunluğu açısından değerlendirildiğinde yoğunluğun fazla olmadığı bir güzergâhtır. Faaliyet sırasında çalışacak işçilerin büyük bir kısmı civar yerleşimlerden temin edileceğinden servis saatlerinde ana ulaşım yollarındaki trafik yoğunluğuna olumsuz bir katkı söz konusu olmayacaktır. Kalkerin taşınması sırasında sürücülerin hız limitlerine uymaları sağlanacaktır. Ayrıca taşıma işlemi gündüz 08 ile 20 saatleri arasında yapılacaktır. Nakliye sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Nakliye sırasında kamyonların üzeri branda ile kapatılarak toz oluşumu da engellenecektir. Kamyonların devrilmemesi için kamyonlara aks yükü doğrultusunda yükleme yapılacak olup, aşırı yükleme söz konusu olmayacaktır. Söz konusu faaliyetten kaynaklı 30

31 yollarda herhangi bir bozulma olması durumda faaliyet sahibi tarafından bakım, onarım ve iyileştirmeler yapılacaktır. Proje kapsamında yol yapılması düşünülürse yapılacak yollar yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak şekilde ekskavatörle yapılacaktır. Ayrıca kullanılacak olan orman yollarının bakım ve onarımının yapılacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI 3.1. Proje ve Etki Alanının Mevcut ve Planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler) Aladağ (Karsantı), ormanları çok olan bir ilçe olması sebebiyle orman köyleri çoğunluktadır. Genellikle geçimlerini yıllardır ormanlardan kereste-odun yaparak sağlamışlardır. Dağ köyleri hayvancılık yapmaktadır yılları arasında Aladağ halkının ekonomik durumu çok iyi durumdaydı. Bu dönemde her yöreden yurt dışına işçi giderken Aladağ İlçesinden hiç işçi gitmemiştir, halk gerek duymamıştır. Ama 1980 den sonra Orman ürünleri azalmıştır. Pos ormanlarında toplu kesimler yapılmış, tıraşlanmıştır. Yerine yenileri dikilmişse de çok zaman almaktadır. Köylülerin bir kısmı göç etmek zorunda kalmıştır. Eskiden her evin önünde bir kamyon bulunurken şimdi çok az sayıda kalmıştır. Kısacası halk fakir düşmüştür den sonra ormancılığın giderek azalmasıyla beraber yörede madencilik faaliyetleri başlamıştır. Madencilik faaliyetleri ile yöre halkına iş imkanları doğarak yörede işsizlik sorunu hemen hemen ortadan kalkmıştır. Yayla turizmi için Adana'nın en yakın ve en güzel yöresidir. Acıman, Meydan, Başpınar, Akçakise, Kızıldam, Eğni gibi yaylalık yerleri vardır. Ama yollarının virajlı olması, dar olması sebebiyle yeterince ilgi görmemektedir. Aladağ ve köylerinde genellikle buğday, arpa, pamuk, fıstık ve mısır yetiştirilmektedir. Ayrıca bahçecilik vardır. Genellikle kiraz, elma, erik, şeftali, hurma v.b. ağaçlar yetiştirilir. Arazinin engebeli oluşu ve sulama imkânlarının kısıtlı olması tarımdaki verimi düşürmektedir. Bu sebeple halk çoğunlukla tarımı gelir amaçlı yapmaktan ziyade kendi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik yapar. Arazi yapısının engebeli olması nedeniyle ilçedeki tarım alanlarında modern tarım aletleri fazla kullanılamamaktadır. Tarım, insan ve hayvan gücü ile yürütülmeye çalışılmaktadır. 31

32 Hayvancılık genellikle küçükbaş hayvancılıktır. Keçi ve koyun ağırlıklıdır. Hayvan soylarının ıslahı çalışmaları sebebiyle ülkenin genelinde uygulanan politika gereği bu yöredeki köylere de iyi cins büyükbaş hayvanlar getirilmiş, uygun şartlarda halka dağıtılmış ve halk bilinçlendirilmeye çalışılmıştır. İlçede gelir amaçlı olmaktan çok ihtiyacı karşılamaya yönelik kümes hayvancılığı yapılmaktadır. Arıcılık yerli ve fenni kovanlarda yapılmaktadır Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfusun Yaş Sınıflarına Göre Dağılımı, Hane Halkı Yapısı) Proje alanı Adana İli sınırları içerisindedir TÜİK verilerine göre Adana nın nüfusu kişidir. Yöreye ait kadın-erkek nüfus bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 11. İl, İlçe ve Köy Nüfusu Toplam Adana Erkek Kadın Toplam Aladağ Erkek Kadın Toplam 976 Ceritler Köyü Erkek 496 Kadın 480 Kaynak: TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2012 Tablo 12. İlçe, Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus İl İlçe Yaş Grubu Toplam Erkek Kadın Adana Aladağ Toplam

33 Sağlık (Bölgede Mevcut Endemik Hastalıklar) Bölgede herhangi bir endemik hastalık mevcut değildir İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Riskli ve Tehlikeli Faaliyetler Kalker ocağında patlatma, sökme, yükleme, taşıma, boşaltma ve kırma-eleme faaliyetleri yapılacaktır. Bu faaliyetler insan sağlığını hastalık olarak değil de iş kazası (düşme, yaralanma, yuvarlanma gibi) şeklinde etkileme olasılığı vardır. İşletmede iş güvenliği ile ilgili gerekli önlemler alınacaktır. Projede belirtilen faaliyetlerin kontrollü bir şekilde tekniğine ve projesine uygun olarak gerçekleştirilmesi durumunda çevresel açıdan tehlike ve risk minimum düzeye indirilecektir. Ocak alanında gerçekleştirilecek tüm çalışmalar sırasında tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre gerekli önlemlerin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Diğer yandan çevre açısından riskli ve tehlikeli bir durum olan patlatma sonucu oluşacak olan taş savrulmasıdır. Patlayıcı yerleştirilen deliklerde iyi bir sıkılama yapılarak taş savrulması riski önlenecektir. Patlatma işleminde gecikmeli kapsüller kullanılarak ve patlatma kalibrasyonuna uygun hareket edilerek patlatma esnasında tehlikeli çok büyük taş parçalarının uzak mesafelere fırlaması engellenerek taş savrulmaması için gerekli tedbirleri almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir Gerçekleşmesi Beklenen Gelir Artışları; Yaratılacak İstihdam İmkânları, Nüfus Hareketleri Faaliyet kapsamında proje ile ilgili olarak 12 kişinin istihdam edilmesi planlanmaktadır. Böylece istihdam açısından yöreye olumlu bir katkı yapılmış olacaktır. Yöre halkı yıllardan beri madencilik sektöründe çalıştığından yöre halkından rahatça istihdam sağlanabilecektir. Faaliyetle ilgili olarak işveren bazı teknik elemanlar dışında 33

34 yöre dışından herhangi bir nüfus hareketi olmayacaktır. Çalışanlar mesai saatleri dışında ya şantiye alanında konaklayacaklar ya da servisle evlerine gideceklerdir. Ayrıca faaliyetin yörede yaratacağı yiyecek, içecek, motorin, bireysel ihtiyaçlar, araç gereç v.s. ile ilgili alışveriş artışı piyasanın hareketlenmesini sağlayacaktır. Ayrıca üretilecek kalker ihraç edileceğinden ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri) Bölgede eğitim açısından son zamanlarda büyük yol kat edilmiştir. Okuma-yazma oranı yaş arası % 100'e ulaşmıştır. Sağlık tesisleri yetersizdir. İlçede sadece bir adet sağlık ocağı mevcuttur. Hastane yoktur. Akören Beldesinde sağlık evi vardır. Kökez Köyüne de sağlık evi yapılmıştır ama faaliyete geçememiştir. Hemen hemen her köyde, halı, kilim, çuval, heybe, ip dokumacılığı yapılmaktadır. Ama pazarlama imkânı olmadığından kendi ihtiyaçlarını görme amacıyla ve çeyizlik olarak yapılmaktadır. İlçede 1 lise 4 ilköğretim okulu mevcuttur. Ayrıca Akören Beldesinde 1 lise 1 İlköğretim Okulu bulunmaktadır. Sofulu, Kökez, Boztahta köylerinde de birer İlköğretim okulu vardır. Her köye telefon ve elektrik bağlanmıştır. Köylerin yolları genellikle stabilizedir Çalışacak Personelin ve Bu Personele Bağlı Nüfusun Konut ve Diğer Teknik/Sosyal Altyapı İhtiyaçları Proje kapsamında çalışacak personel ihtiyaçlarını saha içerisinde bulunacak olan şantiye alanından karşılayacaklardır. Şantiye alanı içerisinde çalışacak işçilerin yeme, içme, yıkanma, sohbet etme, televizyon v.s. ihtiyaçlarının giderileceği sosyal binalar mevcut olacaktır. Ayrıca istihdam edilecek personel yöre halkından tercih edileceği için çoğu çalışan mesai sonunda servisle evlerine bırakılacaktır. Şantiye alanında çalışacak işçilerin her türlü ihtiyaçlarını giderebileceği gerekli donanım mevcut olacaktır. Projede çalışacak işçilerin içme suyu damacanalardan kullanma suyu ise tanker vasıtası ile Kumbükü Mevkindeki yer altı kuyu suyundan sağlanacaktır. Aladağ Belediyesi nden kullanma suyu ile ilgili alınan yazı Ek 2 de verilmiştir. 34

35 Proje kapsamında işçilerin içme ve kullanma suyu kalitesinin tarih ve sayılı Resmi Gazetede Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uygun olacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Planlanan proje ile ilgili çalışacak işçilerin yeme, içme, yıkanma, tuvalet, sohbet etme vs. ihtiyaçlarının giderileceği sosyal yapılar teknik ve hijyenik olarak halk sağlığına uygun olarak yapılacaktır. Projenin inşaat aşaması olmayıp işletme aşamasında olabilecek kazalar için revir bulunmayacaktır. Olması muhtemel bir kazada acil müdehale için ilkyardım dolabında bulunacak olan yardım malzemelerinden yararlanılacaktır. Yaralının durumuna göre hastaneye sevki gerekiyorsa derhal en yakın sağlık kuruluşuna götürülecektir. Projede çalışacak işçilerin düzenli aralıklarla sağlık kontrolleri yaptırılacaktır. Çalışacak işçilerin düzenli aralıklarla sağlık taramasından geçirileceğini işletme sahibi taahhüt etmektedir Projenin Fayda- Maliyet Analizi Proje kapsamında ocak alanında yılda ton ( ,4 m 3 /yıl ) kalker üretilecek olup yıllık işletme geliri ve gideri aşağıda çıkarılmıştır. Yıllık İşletme Giderleri Tablo 13. Personel ve İşçilik Giderleri Personel ve Çalışma Süreleri İşçilik Giderleri (Ay) Ücret (TL) Adet Tutar (TL) Maden Mühendisi , ,00 Şoför, Operatör , ,00 Ateşçi , ,00 Ocak İşçisi , ,00 Toplam ,00 Toplam SSK işveren payı % 24 İşsizlik işveren % 2 Genel toplam : ,00 TL : ,00 TL : 3.216,00 TL : ,00 TL olarak alınmıştır. 35

36 Patlayıcı Madde Giderleri 1 ton kalker üretimi için 2,00 TL patlayıcı madde gideri öngörülmektedir ton x 2 TL/ton= ,00 TL Akaryakıt Giderleri Akaryakıt giderleri aşağıdaki formüle göre hesaplanmıştır. AG=LF x 0.06 x HP x 3,785 x MF x ÇG x ÇS AG: Akaryakıt gideri LF: Yükleme faktörü : 0,4 HP: Motor Gücü : 2292 HP (tüm araçların toplam Motor Gücü) MF:Mazot fiyatı : 4,15 TL ÇG:Çalışma günü : 300 ÇS:Çalışma saati : 8 saat gün AG: 0,4 x 0,06 x 2292 x 3,785 x 4,15 x 300 x 8 AG: TL olarak bulunmuş ancak bu değer ,00 TL olarak alınmıştır. Yağ ve Filtre Giderleri Toplam akaryakıt giderinin 1\10 alınmıştır ,00 TL Bakım Onarım ve Yedek Parça Gideri Bu kalem için ,00 TL harcama öngörülmüştür. İşletme Malzemesi Giderleri İşletmede kullanılan ve teknik ömrü 1 yılı geçmeyen kazma kürek vs. gibi malzeme gideri için ,00 TL öngörülmüştür. İaşe Giderleri 1 personel için 15,00 TL/Gün iaşe masrafı üzerinden 36

37 12 işçi x 15,00 TL/Gün=180,00 TL/Gün 180,00 TL/gün x 300 gün/yıl = ,00 TL/yıl Nakliye Giderleri Ocak ile tesis arasındaki nakliye bedeli; 5,00 TL/Ton x ton = ,00 TL Beklenmeyen İşletme Giderleri Buraya kadar olan sabit yatırım giderlerinin %10 u alınmıştır x % 10 = ,80 TL olarak alınmıştır. Orman Yıllık Kullanım Bedeli Bu değer ,00 TL olarak alınmıştır. Yıllık Ruhsat Harcı Bu değer 3.500,00 TL olarak alınmıştır. Tablo 14. Yıllık İşletme Giderleri GİDER CİNSİ İşçilik ve Personel giderleri Patlayıcı madde giderleri Akaryakıt giderleri Yağ ve filtre giderleri Bakım onarım ve yedek parça giderleri İşletme malzemesi giderleri İaşe giderleri Nakliye giderleri Beklenmeyen giderler Yıllık orman kullanım giderleri Yıllık ruhsat harcı giderleri TOPLAM TUTARI (TL) ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,00 TL ,80 TL ,00 TL 3.500,00 TL ,80 TL Ocak Başı Maliyeti: ,80 TL / Ton = 10,97 TL/Ton Ocak Başı Satış Tutarı: Ocak başı maliyeti % 24 artırılarak hesaplanmıştır. 37

38 10,97 x % 24= 2,6 10,97 + 2,6 = 13,57 TL Yıllık İşletme Gelirleri 13,57 TL x Ton = ,00 TL Tablo 15. Yıllık İşletme Karı CİNSİ TUTARI (TL) Yıllık proje gelirleri ,00 Yıllık proje giderleri ,80 Proje brüt karı ,20 Proje kapsamında ,00 TL lik yatırım maliyeti olup, projenin yıllık net karı ,20 TL dir. Bu sonuçlara göre 4 ay içinde proje net kara geçecektir. Sahada planlanan kapasite için olabilecek yatırımlar ve işletme sermayesi işletmeci tarafından karşılanacak durumdadır Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. ÇED izin alanının yakınında faaliyetten etkilenecek başka yerleşim yeri bulunmamaktadır Projenin Ekonomik Ömrü Proje konusu ocakta üretilmesi planlanan yıllık kalker miktarı ton/yıl ( ,4 m 3 /yıl ) dır. Talep edilen 48,9 hektarlık alan içerisinde yapılan çalışmalar sonucunda alan içerisindeki cevherleşme boyutları ve görünür, muhtemel ve mümkün rezerv miktarı aşağıda sunulmuştur. 38

39 Görünür Rezerv : Ort. Uzunluk x Ort. Genişlik x Ort. Kalınlık Ortalama Uzunluğu : 800 metre Ortalama Genişliği : 610 metre Ortalama Kalınlığı : 25 metre olarak tespit edilmiştir. Buna göre ; Görünür Rezerv Miktan : 800 metre x 610 metre x 25 metre x 2,6 ton/cm 3 = ton Sahada gerçekleştirilen prospeksiyon çalışmalarına göre yapının kırıklı olduğu bu nedenle de aralara toprak girdiği gözlenmiştir. İşletme verimi bu veriler ışığında % 80 olması beklenmektedir. İşletme verimi: % 80 İşletilebilir Görünür Rezerv: ton x 0,80 = ton dur. Muhtemel Rezerv, görünür rezervin % 20 oranındadır. Muhtemel Rezerv = 0,20 x Görünür Rezerv Muhtemel Rezerv = 0,20 x ton Muhtemel Rezerv = ton Görünür Rezerv + Muhtemel Rezerv = Mümkün Rezerv = (Gör.Rez. + Muh. Rezerv ) + (Gör.Rez. + Muh. Rezerv ) % 60 Mümkün Rezerv = ( ton) +( ton ) x 0,60 Mümkün Rezerv = ton Faaliyet alanında yapılan jeolojik araştırmalar ve rezerv tespit çalışmaları sonucunda ton işletilebilir görünür rezerve rastlanılmıştır. Faaliyet alanında yıllık ortalama ton ( ,4 m 3 /yıl ) üretim yapılacağı göz önüne alındığında projenin ekonomik ömrü; Toplam Rezerv / Yıllık Üretim Miktarı Ton / Ton/yıl 36 yıl olduğu görülmektedir. Maden ruhsatları genelde 10 yıl süreli verilmektedir. ÇED İzni talep edilen alanda işletme ruhsat süresinin sonunda, sahadaki rezerv durumuna göre gerekli izinlerinin uzatılması için ilgili kurumlara başvuruda bulunulacaktır. 39

40 Ayrıca hazırlanan ÇED Projesindeki yıllık üretim miktarı ( ton/yıl ( ,4 m 3 /yıl )) ile ilgili olarak Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne işletme projesi vermeyi işletme sahibi taahhüt etmektedir. ÇED alanı ile ilgili ÇED Olumlu kararından sonra 6 derecelik dilim esasına göre koordinatlı olarak MİGEM e gönderilecektir Zamanlama Tablosu Bölüm 1 tablo 1 de zamanlama tablosu verilmiştir Diğer Hususlar Faaliyetle ilgili olarak belirtilecek başka bir husus bulunmamaktadır. BÖLÜM 4: MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER VE DOĞAL KAYNAKLARIN KULLANIMI (Bölgesel ve Çalışma Alanı Baz Alınarak Mevcut ve Planlanan Durum Verilmelidir.) 4.1. Arazi Kullanım ve Mülkiyet Durumu Söz konusu saha için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihinde Sicil no ile İşletme Ruhsatı alınmıştır. Ruhsat sahası toplam 92,99 hektar olup bu alanın 48,9 hektarlık kısmı ocak alanı olarak kullanılacaktır. Faaliyet alanı Devletin Hüküm ve Tasarrufu altında olup Erdoğanlar İnşaat Taah.Gıd.Akar.Ürn.Nak.Tar.Yem Mad.San. ve Tic.Ltd.Şti. uhdesindedir. İzin istenen ÇED alanının tamamı orman alanından oluşmakta olup saha içinde tapulu alan ve tarım alanı bulunmamaktadır Tarım ve Hayvancılık Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü Proje kapsamında sulu ve kurum tarım arazisi bulunmamaktadır. 40

41 Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları Adana da bitkisel üretimin değeri Türkiye ekonomisi içerisinde % 4,5 civarında bir ağırlığa sahiptir. Bitkisel üretim içerisinde en büyük paya % 53 ile tarla ürünleri sahiptir. En fazla üretimi gerçekleştirilen ürün ise ortalama ton/yıl ile tahıl ürünleridir. Ayrıca ilde önemli bir yeri olan pamuk ve turunçgil üretimi en önemli üretim ürünlerinin başında gelmektedir. Türkiye üretiminin büyük bir bölümü ilden sağlanmaktadır. Tarla bitkileri içinde endüstri bitkileri % 10, tahıllar % 79, yem bitkileri % 1, diğerleri % 10, meyve ve sebze alanları genel alan içinde % 12 lik paya sahiptir. Meyve içinde narenciye % 68, zeytin % 8, bağ % 14, diğer meyveler % 10 luk orana sahiptir. Adana İlinde, Ülkemizin 2002 yılı Mısır Üretiminin % 45 i, Pamuk Üretiminin % 6 sı, Yerfıstığı Üretiminin % 29 u, Soya Üretiminin % 70 i, Narenciye Üretiminin % 30 u, Buğday Üretiminin % 6,3 ü, Kavun - Karpuz Üretiminin % 12 si, Zeytin Üretiminin % 0.6 sı gerçekleştirilmektedir. Proje alanı Aladağ İlçesi, Ceritler Köyü sınırlarında yer almaktadır. Aladağ ve köylerinde genellikle buğday, arpa, pamuk, fıstık ve mısır yetiştirilmektedir. Ayrıca bahçecilik vardır. Genellikle kiraz, elma, erik, şeftali, hurma v.b. ağaçlar yetiştirilir. Arazinin engebeli oluşu ve sulama imkânlarının kısıtlı olması tarımdaki verimi düşürmektedir. Bu sebeple halk çoğunlukla tarımı gelir amaçlı yapmaktan ziyade kendi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik yapar. Arazi yapısının engebeli olması nedeniyle ilçedeki tarım alanlarında modern tarım aletleri fazla kullanılamamaktadır. Tarım, insan ve hayvan gücü ile yürütülmeye çalışılmaktadır Hayvancılık Türleri, Adetleri ve Beslenme Alanları Adana da hayvancılık (Büyükbaş, Küçükbaş, Tavukçuluk ve Arıcılık) alanında plana dayalı hedefler belirlenirken tespit edilen ilkelerin sektörler bazında birbirleriyle uyum içerisinde olmasına özen gösterilmiştir. Ova kesiminde yapılan hayvancılık daha çok süt sığırcılığına yönelik olmasına karşılık besi sığırcılığı da yoğun olarak yapılmaktadır. Dağlık alanlarda küçük aile işletmeciliği fazla olduğundan büyük kapasiteli üretim azdır. Daha çok yaylada koyunculuk ve keçicilik yapılmaktadır. Adana ovasındaki yüksek sıcaklar yüzünden sığır yetiştiriciliği Toros Dağlarında sürdürülürken, koyun ve keçi yetiştiriliciliği ovada devam etmektedir. 41

42 Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ele alındığında Adana İlinde yaygın olarak Akkaraman, Morkaraman, İvesi ve farklı tipte melez koyunlara yetiştirilmektedir. Bu hayvanların çoğunluğu yoğun olmayan (Ekstansif) üretim modeli içerisinde yetiştirildiklerinden düşük verim düzeylidirler. Bölgenin dağlık kesimlerine doğru çıkıldıkça kıl keçileri önem kazanmaktadır. Mevcut hayvan varlığının büyük bölümü Kozan ( % 20 ), Saimbeyli ( % 17 ), Feke ( % 11 ), Yüreğir ( % 10 ), Karaisalı ( % 9 ) ilçelerinde bulunmaktadır. Kümes Hayvancılığı Hayvancılık faaliyetleri içerisinde en hızlı gelişmeyi kümes hayvanları kaydetmiştir. Özellikle tavukçuluktaki gelişmeler dünyada olduğu gibi ülkemizde de önem mesafeler almıştır. Bunun sebebi yapılan ıslah çalışmalarından kısa sürede sonuçların alınması ve teknolojik gelişmelerden azami şekilde faydalanabilme imkânı olmuştur. Kanatlı hayvan üretim çiftliği 94 adettir. Kanatlı hayvan işletmeleri ilimizde büyük çoğunlukta Yüreğir, Seyhan ve Karaisalı İlçelerinde yoğunlaşmış durumdadır. Az sayıda ise Kozan, İmamoğlu, Aladağ ve Ceyhan İlçelerinde bulunmaktadır. Broiler tavuk işletmelerinin kapasitesi yaklaşık olarak 2 Milyon 246 bin adettir. Yumurtacı kanatlı işletmelerinin kapasitesi ise 170 bin adettir. Damızlık kanatlı üretimi yoktur. Broiler kanatlı üretiminden elde edilen tavuk etleri İlimizde ve çevre İllerde tüketilmektedir. Yumurta ise genelde ilimizde pazarlanmaktadır. Kümeslerde oluşan katı atıklar (Tavuk ölüleri ve artıkları) kesimhanelerde bulunan rendering tesislerinde yakılmakta veya kümeslerde bulunan ölü hayvan imha çukurlarında yakılmaktadır. Yine kümeslerde oluşan gübreler ise sebze ve meyve bahçelerinde kullanılmak üzere çiftliklerde biriktirilmekte ve bahsedilen yerlere atılmaktadır. Adana ilinde özellikle kümes hayvancılığı içerisinde özellikle tavukçuluk diğer kümes hayvanlarına göre daha da gelişmiştir. Önemli bir tüketim pazarı olan Ortadoğu pazarına yakınlığı nedeniyle, Çukurova bölgesindeki tavukçuluğun daha hızlı bir şekilde gelişmeyi sürdürmesi beklenmektedir. İlde yumurtacı tavukçuluktan çok etlik tavukçuluk yapılmaktadır. Bunun nedeni etlik pilicin pazar durumuna göre planlamasının kolay ve riskin daha az olmasıdır. Diğer yandan bölgemizin sıcak olması nedeniyle yaz aylarında yumurta üretim ve tüketimindeki düşüşler yumurta maliyetini arttırmakta karlılığı azalttığından etlik piliç üretimine kaymalar olmuştur. Bir diğer sebep ise etlik piliç üretenlerin çoğunluğunun entegre tesislerle birlikte çalışmalarıdır. 42

43 Proje alanının gerçekleştirileceği bölgede ise hayvancılık genellikle küçükbaş hayvancılıktır. Keçi ve koyun ağırlıklıdır. Hayvan soylarının ıslahı çalışmaları sebebiyle ülkenin genelinde uygulanan politika gereği bu yöredeki köylere de iyi cins büyük baş hayvanlar getirilmiş, uygun şartlarda halka dağıtılmış ve halk bilinçlendirilmeye çalışılmıştır. İlçede gelir amaçlı olmaktan çok ihtiyacı karşılamaya yönelik kümes hayvancılığı yapılmaktadır. Arıcılık yerli ve fenni kovanlarda yapılmaktadır Orman Alanları ÇED izni talep edilen alan 48,9 Hektardır. 48,9 Hektarın ( m 2 ) tamamı ormanlık alan içinde kalmaktadır. Faaliyet alanı ile ilgili olarak ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek 7 de verilmiştir. İzin istenen ÇED Alanı orman alanları içerisinde kaldığından kamulaştırma yapılamamaktadır. Bu alanlarla ilgili 6831 sayılı Orman Kanunu nun 16. Maddesi gereğince izin almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir Ağaç Türleri ve Miktarları veya Kapladığı Alan Büyüklükleri ÇED izni talep edilen alandaki ağaç türleri Bozuk Karaçam, Kayalık Taşlık (Bçk-T) ve Bozuk Karışık Baltalık (BkBt-T) şeklindedir ve kapalılık yoktur. 104 nolu bölmede BkBt-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 33 hektar dır. 105 nolu bölmede BkBt-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 55 hektar, Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 9 hektar dır. 142 nolu bölmede Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 28 hektar dır. 145 nolu bölmede Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 21 hektar dır. ÇED izni talep edilen alandaki Bçk-T ve BkBt-T türündeki ağaçların hektardaki adeti bilinmemektedir. Proje alanında hakim Bçk-T ve BkBt-T mesçere türünde kapalılık yoktur. Bçk-T mesçere türünde cari artım 0,064 hektardaki servet ise 12,000 m 3 dür. BkBt-T mesçere türünde cari artım 0,021 hektardaki servet ise m 3 dür Ocak Yerinin İşlendiği Mescere Haritası ve Yorumu Ocak yerinin işlendiği 1/ ölçekli Mescere Haritası Ek 8 de verilmiş olup sahada hakim mescere türü Bozuk Karaçam, Kayalık Taşlık (Bçk-T) ve Bozuk Karışık Baltalık (BkBt-T) şeklindedir. 43

44 Proje alanı POS Orman İşletme Müdürlüğü, Akören Orman İşletme Şefliği kapsamında olup 104, 105, 142, 145 nolu bölmede kalmaktadır. 104 nolu bölmede BkBt-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 33 hektar dır. 105 nolu bölmede BkBt-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 55 hektar, Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 9 hektar dır. 142 nolu bölmede Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 28 hektar dır. 145 nolu bölmede Bçk-T ile gösterilen alanın kapladığı alan 21 hektar dır. Çalışma alanına bağlı olarak çalışılacak olan orman alanı için gerekli izinler alınacaktır. ÇED izni talep edilen alandaki Bçk-T ve BkBt-T türündeki ağaçların hektardaki adeti bilinmemektedir. Proje alanında hakim Bçk-T ve BkBt-T mesçere türünde kapalılık yoktur. Bçk-T mesçere türünde cari artım 0,064 hektardaki servet ise 12,000 m 3 dür. BkBt-T mesçere türünde cari artım 0,021 hektardaki servet ise m 3 dür Sahanın Yangın Görüp Görmediği Proje alanı yangın görmemiştir Proje Yerinde Elden Çıkarılacak Alanın Değerlendirilmesi Proje Sırasında Kesilecek Ağaçların Tür ve Sayıları, Orman Yangınları ve Alınacak Önlemler Proje alanı orman arazisidir ancak çalılıklardan oluşmaktadır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yapılan incelemeler sonucunda, orman vasfında arazi olmasına rağmen ağaç bulunmadığı gözlenmiştir. Bu nedenle proje kapsamında ağaç kesilmesi söz konusu olmayacaktır. Söz konusu işletme alanının orman arazisi olması nedeni ile Orman Mühendisi tarafından arazinin değerlendirmesi yapılarak rapor hazırlanmış ve hazırlanan rapor Ek 16 da verilmiştir. Faaliyet alanında yangın görmüş alan bulunmamaktadır. Yangın önleme ve söndürme talimatları hazırlanacak ve işçiler bu konuda eğitilecektir. Orman yangınları esnasında yetkililerin talebi halinde dozer, loder, greyder, treyler ve arazöz gibi araçların yangın yerlerine sevk etmek üzere her an hizmete hazır olacak şekilde bulunduracaktır. 44

45 İşletme civarında yangın tespiti ve görüldüğü anda imkânlarla müdahale edilerek, yangın ihbar hattına bilgi verilerek yetkililer uyarılacaktır. Proje sahasında 3 tonluk su tankı hazır olarak bulundurulacaktır Sayılı Orman Kanunu gereğince gerekli izinler alınacak ve kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje konusu ocak alanına kadar yol bulunmakta olup sahaya ulaşım için mevcut yollar kullanılacaktır. Proje kapsamında yol yapılması gibi bir durum söz konu olursa yolun yapılması yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak şekilde ekskavatörle yapılacaktır. Ayrıca kullanılacak olan orman yollarının bakım ve onarımının yapılacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Arazi Kullanım Kabiliyeti Proje alanının tamamı orman sayılan alanlar kapsamında olup söz konusu proje alanı içerisinde tarım alanı bulunmadığından elden çıkarılacak tarım alanı bulunmamaktadır. Proje alanının 3 km çevresinde herhangi bir tarımsal saha bulunmamaktadır. Söz konusu proje kapsamında Adana Valiliği İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından verilen görüşte; söz konusu arazide 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında yapılacak işlem bulunmadığı, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamı dışında kaldığı ve mera, yaylak, kışlak olarak değerlendirilmediği, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile ilgili olarak etüt yapılan saha çevresinde herhangi bir zeytin bahçesi bulunmadığı, ayrıca 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, Su Ürünleri Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinin ilgilendiren bir saha olmadığı belirtilmiştir Etkilenecek Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı Faaliyetten etkilenebilecek tabii bitki türleri flora listelerinde verilen türler olup, bu türler içerisinde endemik, nesli tehlikede olan ve ulusal ve/veya uluslar arası mevzuatlar ile korunan türler bulunmamaktadır. Alanda belirlenen bitki türleri, ülkemizde dar ve sınırlı yayılış gösteren yada baskı altında türler değildir. Bu türler ülkemizde geniş dağılımlar göstermekte ve olumsuz koşullara dayanıklılık arz etmektedir. Bundan dolayı proje 45

46 kapsamında, geniş populasyonlu ve bol bulunuşlu türlerin ortadan kalkması gibi bir tehdit oluşmayacaktır Proje Alanında Kültür ve Tabiat Varlıkları Durumu Proje alanının ve çevresinde 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını koruma kanunu kapsamına giren taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür ve tabiat varlığı bulunmamaktadır Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Faaliyeti tamamlanan ocak basamakları rehabilitasyon projesi kapsamında ağaçlandırılarak madencilik faaliyetinden dolayı bozulacak araziler ilgili mevzuatlar çerçevesinde doğaya yeniden kazandırılacaktır. Faaliyet alanı ile ilgili olarak kapsamlı bir şekilde hazırlanan rehabilitasyon projesi Orman Bölge Müdürlüğü ne sunularak üretim ile eşzamanlı olarak sahanın rehabilite edileceğini işletme sahibi taahhüt etmektedir. Patlatma sonrasında çıkarılacak kalker kamyonlara yüklenerek kırma-eleme tesisine taşınacaktır. Tanımlanan faaliyetler sonucunda oluşacak çevresel etkiler ve alınacak önlemler dosya bütününde detaylı olarak incelenmiştir Toprak Özellikleri Toprak Yapısı ve Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması ÇED izni talep edilen alan 48,9 Hektardır. 48,9 Hektarın ( m 2 ) tamamı ormanlık alan içinde kalmaktadır. Proje alanı tarıma elverişli olmayan VII. Sınıf arazi kullanım kabiliyetine sahip Kırmızı Kahverengi Akdeniz Toprakları görülmektedir. 46

47 Kırmızı Kahverengi Akdeniz Toprakları Toprağın organic madde kapsamı derinlikle düzenli bir şekilde azalır. ph 7,3-7,6 arasındadır. Su ve besin tutma sığası ortadır ve bazla doyma yükselir. Değişken katyonlar içerisinde Ca-Mg baskındır. Adana ili çevresinde geniş yayılım göstermektedirler. Ana maddeleri konglomera veya marnokalkerdir. Faaliyet alanında gözlenen kırmızı kahverengi akdeniz toprakları; litozoloik yapıda yamaç arazisi pozisyonunda % eğilimli, çoksığ ( 0-20 cm ) derinlikte ve kil bünyelidir Yamaç Stabilitesi Şev stabilitesi, duraylılık, şevin kendini kontrol etmesi, kaymaya karşı koyan toplam kuvvetlerin, kaymayı teşvik eden toplam kuvvetlere eşit veya daha fazla olması durumudur. Şev stabilitesi, kalkerin sürtünme açısı, kohezyon dayanımı ve birim ağırlığı esasına dayanır. Şev stabilitesine etki eden üç ana faktör vardır. Bunlar; jeolojik yapısal özellikler, suyun etkisi ve kalker özellikleridir. Faaliyet kapsamında patlatma yapılarak kalker alınması işlemi şevlerin boyutları ve düzenin sağlama üzerinde olumlu etkilidir. Faaliyet alanında üretim sırasında basamaklar oluşturularak ilerlenecektir. Oluşturulacak basamakların yüksekliğinin ortalama 10 m olması planlanmaktadır. Arazi ıslahı kapsamında şevlerde tehlike yaratacak ve düşebilecek parçalarının temizlenmesi, heyelan tehlikesine karşın şevlerin kademelendirilmesi şeklinde düzenlemeler yapılacak olup, şev stabilitesi sağlandıktan sonra rehabilitasyon projeleri çerçevesinde saha doğaya yeniden kazandırılacaktır Erozyon Yüzey erozyonu; eğimli bir arazi üzerinde toprak parçacıklarının yağmur sularının etkisi ile yerlerinden oynatılıp, eğim yönünde aşağıya doğru taşınması olayıdır. Su erozyonu diğer erozyon çeşitleri içerisinde en yaygın ve etkilisidir. Eğimli arazilerde vejetasyon zayıflığı veya vejetasyonun tamamı yok olduğu zaman yere düşen yağmur damlaları darbe etkisi ile toprak parçalarını yerinden koparır, parçalar ve yüzeysel akışa geçen yağmur suları bu toprak parçalarını sürükleyerek aşağılara taşırlar. 47

48 Proje sahasında akış gösteren yüzeysel su kaynağı bulunmadığı için; akışa bağlı bir erozyon oluşumu söz konusu değildir. Çalışma sahanın genel arazi yapısı ve topografyası incelendiğinde, sahanın engebeli bir arazi olduğu görülmektedir. Çalışma sahası içerisindeki yükseltiler ortalama 870 m 1110 m rakımlıdır. Sahada yapılan incelemelerde sahanın arazi yapısından dolayı erozyon tehdidi söz konusu değildir. İşletme alanı içerisine akarsu, göl, gölet bulunmamaktadır. Buna bağlı olarakda işletme alanı içerisinde taşkın, sellenme v.b. gibi su erozyonu söz konusu değildir. Proje alanının bulunduğu bölge iklimsel ve jeolojik özelliklerinden dolayı çığ, sel vb. tehlikelerin oluşması söz konusu değildir Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Toprağa Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Üretim öncesi arazi hazırlık ve işletme aşamasında, tesiste çalışacak personel için idari bina yapılacaktır. Yapılacak olan idari bina konteynırdan yapılacak olmasından dolayı arazi üzerinde inşaat aşaması olmayacaktır. İnşaat aşaması olmadığından dolayıda inşaattan kaynaklı hafriyat oluşmayacaktır. Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde orman ağaçları bulunmamaktadır. Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Daha sonra patlayıcı malzemeler yerleştirilerek patlatma yapılacaktır. Patlatma sonucu çıkarılan kalker aynı alan içerisine kurulması planlanan konkasör tesisne nakledilecektir. Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında ayrı ayrı muhafaza edilecektir. Proje kapsamında oluşması muhtemel atıklar bölüm 5.3 Atıklar başlığı altında verilmiş olup alınacak önlemler doğrultusunda toprağa etkisi olmayacaktır Jeolojik Özellikler Bölge Jeolojisi Adana ili, Aladağ ilçesi sınırları içerisinde kalmakta olup Toros kuşağında yer almaktadır. Bu sınırlar içerisinde kalan Kalker Ocağı ve Konkasör Tesisi ve çevresi, ayırtman stratigrafi, yapı ve kaya türü özellikleri açısından, 48

49 aralarında belirgin ayrımlar bulunan, birbirleriyle tektonik dokanaklı değişik tektono stratigrafik birlikleri kapsar. Bu birlikler; Bozkır birliği, Triyas-Senoniyen aralığında çökelmiş kıta yamacı ve okyanus tipi kayalardan, şelf tipi kayalara kadar değişen farklı fasiyes ve ortamları temsil eden istiflerle asidik tüf, bazik ve ultrabazik kayaları ve serpantinitleri kapsar. Aladağ Birliği, Devoniyen-Kretase aralığını temsil eden şelf tipi karbonat ve kırıntılı kayaları kapsar. BOZKIR BİRLİĞİ Triyas-Senoniyen aralığında çökelmiş okyanus tipi kayalardan şelf tipi kayalara kadar değişen fasiyeste farklı ortamları temsil eden istiflerle asidik tüf, bazik ve ultrabazik kayaları ve serpantinitler kapsayan topluluk Özgül (1976) tarafından adlandırılmıştır. Geniş anlamda bir karışık (Melange) niteliğindedir. Bölgede Aladağ ve Geyik Dağı birliklerinin üzerinde allokton örtüler oluşturan Bozkır birliğine ait ofiyolit ve ofiyolitlerle karışmış karbonat ve kırıntılı kaya topluluğu Karsantıofiyolit karışığı olarak tanımlanır (Özgül ve Kozlu, 2002). Karsantıofiyolit karışığı başlıca dünit, harzburgit, piroksenit, gabro gibi ultramafik kayalar ilekarbonat, kırıntılı, mafik ve ultramafik kaya bloklarından oluşur. ALADAĞ BİRLİĞİ Genellikle Devoniyen-Üst Kretase aralığını temsil eden kaya birimlerini kapsayan bu birlik; şelf türü karbonat ve kırıntılı kayalar, olistolit ve olistostromal oluşukları içeren filiş görünüşlü kırıntılı kayalarla temsil edilir. Üst Tiryas da karasallaşma evresinin izleri görülür. Buna bağlı olarak Toros kuşağında kalınlığı 500 metreyi bulan kırmızı çakıltaşı, kumtaşı birimi görülür. Permiyen ve Triyas kayalarıyla denetlenen kurşun-çinko cevher yataklarını kapsar (Özgül ve Kozlu, 2002) Proje Alanı Jeolojisi Karsantı Formasyonu (Tomk) Başlıca açık gri renkli, ince-orta ve kalın katmanlı marn, çamurtaşı ile daha kıt olarak da çakıllı kumtaşı yapılışlıdır. Yer yer slamp yapıları ile asimetrik akıntı ripılları sunan birimin kalınlığı m arasında değişmektedir. Formasyon tabanda tümü ile Kızıldağ melanjı, Faraşa ofiyoliti üzerinde yer almaktadır. Üzerine Kaplankaya ve Karaisalı formasyonları uyumlu olarak gelmektedir. Birimin yaşının Oligosen-Üst Miyosen olabileceği düşünülmektedir. 49

50 Kaplankaya Formasyonu (Tmkp) Birim, başlıca, boz renkli çakıllı kumtaşı, kumtaşı, kumlu-killi kireçtaşı-marn yapılışlıdır. İnce-orta katmanlı olan birimin kalınlığı m arasındadır. Formasyon tabanda Gildirliformasyonu, tavanda ise Karaisalı formasyonu ile geçişlidir. Yer yer Paleozoyik ve Mesozoyik yaşlı birimler üzerine açısaldiskordansla gelen birim üstte Karaisalı, Güvenç formasyonları ile yanal ve düşey geçişler sunmaktadır. Birimin yaşı Alt- Orta Miyosen dir. Karaisalı Formasyonu (Tmk) Kalın çok kalın katmanlı, yer yer som olan birimin kalınlığı m arasındadır. Bu formasyon tabanda Paleozoyik ve Mesozoyik yaşlı birimler üzerine açısaldiskordanslı, Kaplankaya formasyonu ile yanal ve düşey geçişlidir. Üzerine yanal ve düşey geçişli olarak Güvenç ve Cingöz formasyonu gelmektedir. Birimin yaşı Alt-Orta Miyosen dir. Bölgede yapılan ve daha önceki çalışmalara dayalı olarak beyaz, açık gri olabilen, bazan litaj ihtiva eden, kalın bantlı masif kalker, 200 m (Üst Kretase) Koyu gri, siyahımsı, çok kere bitümlü, litajı teşekkül etmiş ve ilk metresinde determinasyonu imkânsız birkaç gastropod ihtiva eden kalker, l 300 m (Üst Permien veya Permo-Trias) Gri renkli, çok kere oolitik, fuzulinler ve koray ihtiva eden kalker, m (Orta Permien) İçinde birçok kuarsit veya şist arakatkıları bulunan kalker serisi. Şist ara katkıları bir kaç cm ile metre kalınlıktadır. Kalker bandları ise brakiopod ve koray ihtiva eder m Permo-Karbonifer, ayrılmamış (Viseenden itibaren).korayca zengin gri renkli kalker - şist münavebesi (Üst Devonien) Serilerin kısaca deskripsiyonu a. Gri kalker-şist münavebesi (Üst Devonien). Permo-Karbonifer içinde tektonik olayların sıkıştırmış olduğu, fazla kalın olmıyan, düzgün münavebeli kalkerler ve şistler bulunmaktadır. Tektonik durum sebebiyle, Permo-Karbonifere geçiş bölgesi ayırdedilememektedir. b. Kuarsit arakatkılı kalker serisi (Permo-Karbonifer, ayrılmamış). Etüd bölgesinin batısını kaplıyan bu kalın seri, esas olarak koyu gri, siyahımsı, litajı teşekkül etmiş, birkaç desimetrelik bantlar halinde bulunan kalkerden müteşekkildir. Tabanında (Viseen) kalın ( m) kuarsit ve şist arakatkıları mevcuttur (bilhassa Taşhan mevkiinde). Kuzeye 50

51 doğru bu arakatkıların kalınlıkları azalmaktadır. Üst taraflara doğru her iki tip arakatkının orijin ve münavebeleri değişmeyip, bu serinin karakteristiğini teşkil etmektedir. Yalnız serideki diğer sedimanlar (marn, greli kalker, kalkerli greler gibi) bu kaideye uymamaktadırlar. Sedimantasyonun karakteri, depolaşma anında hiç değişmemiştir ve bu da sedimanların, aynı dengeye daima sahip olarak stabl bir şekilde teşekkül etmiş olduğuna delildir. Serinin en üst taraflarında ise akarsuların getirdiği sedimanlar düzgünlüğünü kaybetmiş ve böylece kuarsit ve şist mercekleri bölgedeki çukurları doldurmuşlardır. Detritik sedimantasyonun devamsızlığı ve kalınlığının azalması, biyoşimik ve organik aktivitenin artmasına ve şiddetlenmesine tekabül eder. Fuzulinli banklar daha da kalınlaşmakta ve bundan sonraki seriye geçileceğini haber vermektedirler. c- Gri renkli, çok kere oolitik, fıızulin ve koray ihtiva eden kalker (Orta Permien). Kalın olmamasına rağmen, akarsu sedimanlarından hemen hemen yoksun olması sebebiyle, bu seriyi bundan evvelki seriden ayırdetmek gerekir. Fuzulinli bantlar ve oolitik kalkerler ağır basarak, fiziko-şimik orijinli kalkerler ehemmiyetlerinden kaybetmişlerdir. Bu çok karakteristik serinin yatay devamlılığı münazara mevzuu olabilecek bir niteliktedir. Fakat yatay devamsızlığına rağmen stratigrafik lokal önemi, fosilce zengin son seviye olması itibariyle büyüktür. d. Tabanı az fosilli gri kalker (Üst Permien veya Permo-Trias). Bu seriyi evvelkinden ayırdetmeye yarıyan sebepler daha çok olumsuz doneler üzerine kurulmuştur. Kuarsit ve şist arakatkılarının ortadan kalkması ve hemen hemen hiçbir fosil bulunamaması. Sedimantasyon şartlarının değişmesi, akarsu sedimanlarmın teşekkül etmemesinden başka, litajın netliğinin azalmasına tekabül eder. Kalker, bilhassa altta masif olup yukarılara doğru tabakalaşma barizleşmektedir. Fosiller nadirleşmekte veya tamamen ortadan kalkmaktadırlar. Espes adedi, kötü muhafaza edilmiş bir tek gastropoddan ibarettir. Bu fosilin, serinin tabanında bulunması, seriye tereddütle bir yaş vermemize sebep olmuştur. Zaten litostratigrafik sınır ancak bölgeyi ilgilendirmekte ve basenin gelişimi esnasında hâsıl olan değişikliklere tekabül etmektedir. Klastik elemanlarla, organizmaların ortadan kayboluşu karasal bölgeden uzaklaşıldığına işarettir. 51

52 Etüd bölgesinin doğu kısmında, R. Vache, Trias kalkerlerinin bulunduğunu söylemekte ve bu tezinin iki gözleme dayandığını belirtmektedir. Permien sedimantasyonunun hiçbir diskordans mevcut olmaksızın yatay olarak devamlılığı ve litolojik değişiklikler (bankların kalınlaşması, litajın netliğini kaybetmesi). Fosil bulunamaması sebebiyle bu formasyonun yaşı bilinmemekle beraber, fikrimizce Permo-Triasa bağlanabilir. e. Volkano-detritik sedimanlar (Alt Kretase). Bu sedimanlara ancak bir noktada, Zamanti'nin sol kıyısında raslamaktayız. Birbirine iyice karışmış tüfit ve grauvaklar, ince kırmızı arjilit tabakaları ile münavebeli olarak tezahür etmektedirler. Bu seri, Permo-Trias ile Üst Kretase arasında sıkışmıştır. Bazı benzerlikler sebebiyle bu sedimanları Alt Kretaseye dahil etmek gerekmektedir. Beyaz masif kalker (Üst Kretase). Zamanti'nin sol kıyısında, ENE - WSW yönlü bir band teşkil eden, silik litajlı, Üst Kretase yaşlı beyaz kalkerler de mevcuttur. Diskordans ile bir taraftan volkano-detritik seri, diğer taraftan Permo-Trias üzerine oturmuşlardır. Fosiller nadir veya hiç yoktur. Bu formasyon içinde R. Vache, determinasyonunun yapılması imkânsız birkaç Hippurit parçası bulmuş olduğundan, Üst Kretase yaşı verilmiştir Cevherleşme Çalışma alanı içerisinde cevherleşmenin çok düzensiz yataklı olduğu gözlenmiştir. Tektonizmanın yoğun olduğu bölgelerde cevher kütlelerinde parçalanarak kopmalar ve deformasyonlar meydana gelmiştir. İnceleme alanı içerisindeki ocak ve mostralarda; masif, nodüler ve bant cevherler oldukça düzensiz dağılıma sahiptir. Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde bitkisel toprak bulunmakta olup orman ağaçları bulunmamaktadır. Sahada bulunan kalker madeni yer yer görünür vaziyettedir. Saha içerisinde bulunan kalker cevheri açık koyu gri, kahverengi ve beyaz renklidir. Sahadaki kalker cevherinin yoğunluğu ortalama 2,6 ton/m 3 'tür. 52

53 4.3.4 Depremsellik T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı na bağlı bulunan Deprem Dairesi Başkanlığı ndan alınan verilere ve Adana İli Deprem Durum Haritası incelendiğinde, Adana Şehrinin 1, 2, 3, ve 4 deprem kuşakları altında oldukları görülmektedir. Adana şehir merkezi ise iki ve üç deprem kuşakları etkisindedir. Karaisalı, Aladağ, Pozantı ve Kozan ilçelerini içine alan bölge 3. Derece deprem bölgesidir. Kısaca Adana İlinin güney bölgelerinde deprem riski daha fazladır ancak kuzeyde yani Toros Dağ kuşağına doğru zemin daha stabildir. Deprem Bölgeleri Haritası ile Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik birbirini tamamlamaktadır. Bu yönetmeliğe göre deprem bölgelerinde kabul edilen hesap ivmeleri, 1. derece için 0,4 g, 2. derece için 0,3 g, 3. derece için 0,2 g, 4. derece için 0,1 g olarak alınmalıdır. 5.derece için deprem hesabı yapmak zorunlu değildir ( g: yerçekimi (981 cm/sxs). Karaisalı ilçe merkezinin kuzeyinde bulunan Karsantı-Karaisalı fay zonu ve kuzeybatıda kalan Ecemiş Fayı haricinde çalışma sahasına yakın ciddi bir fay zonu bulunmamaktadır. Bölgenin stratigrafik istifi incelendiğinde büyük bir fayın kestiği herhangi bir uyumsuzluk gözlenmemektedir. Sonuç olarak bölgenin deprem riski kabul edilebilir aralığın oldukça altındadır. Proje alanı Türkiye deprem bölgeleri haritasına göre 3. derecede deprem kuşağındadır. Çalışma sahasına yapılan gözlemlerde heyelan riski çevresine bakıldığında azdır. Tesis kurulacak sahada bulunan kırık ve çatlak sistemleri kaya düşmesi veya heyelan oluşturacak düzeyde değildir. Bölgede mekanik parçalanma çok yüksek seviyede olmadığı için kayaçların fiziksel ayrışmaları da çok hızlı gelişmemiştir. Büyük bloklar üzerinde bulunan süreksizlik ve kılcal çatlaklar ise kayanın yapısal bütünlüğünü bozacak kadar derin değildir. Bölgenin eğimi yaklaşık 20 derece civarındadır. Bu açıda zemine bağlı ciddi bir heyelan riski bulunmamaktadır. Sonuç olarak tesis alanlarının çevresindeki heyelan riski kabul edilebilir aralığın altındadır. Proje konusu tesiste su baskını, yangın ve deprem afetinden korunmak amacıyla 14/07/2007 tarihli ve Resmi Gazete de yayımlanan Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. 53

54 Proje Konusu Saha Şekil 4. Türkiye Deprem Tehlike Haritasında İnceleme Alanının Konumu (DAM, 1996) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında inşaat aşaması olmayacaktır. Üretim sonrası rehabilitasyon çalışmaları genelde eş zamanlı gerçekleşecektir. Proje kapsamında yapılacak çalışmalar bütünüyle bir madencilik çalışmasıdır. Ancak yapılacak çalışmalar önceden planlanmış şekilde ve kontrollü olarak sürdürülerek doğal dengelerin olumsuz yönde değişmesi önlenecektir Hidrojeolojik Özellikler Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler ÇED alanı içerisinde akarsu, dere, çay gibi devamlı akan bir su kaynağı bulunmamakta olup ÇED alanının doğusunda kış aylarında yağışın başlaması ile akışa geçen Değirmencik deresi bulunmaktadır. 54

55 ÇED sahasında kalker birimleri içinde çatlaklı yapılar gözlendiğinden proje alanında yer altı suyu bulunmamaktadır. Yer yer birimlerin çatlaklarından dolayı debisi çok düşük pınarlar mevcuttur. Proje alanı ve yakınlarında ise göl, gölet ve diğer sulak alanlar bulunmamaktadır Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri Proje alanı ve yakınlarında devamlı akış halinde herhangi bir akarsu, göl, gölet ve diğer sulak alanlar bulunmamaktadır. Faaliyetin planlandığı alan Adana İline içme suyu temin eden içme suyu amaçlı Çatalan Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanı içinde kalmaktadır. Bu sebeple Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği madde hükümlerinde yer alan kirletme yasaklarına uyulacaktır. Bölge sahasında çatlaklı birimler gözlendiğinden yağışa bağlı zayıf su kaynakları oluşacaktır. ÇED alanının doğusunda kış aylarında yağışın başlaması ile akışa geçen Değirmencik deresi bulunmaktadır. Değirmencik Deresi ve buna bağlı kuru derelerin doğal dere yatakları korunarak şevleri üstünden itibaren 50 metrelik şeritvari alanlar faaliyet dışı tutulacaktır Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri ( Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Mevcut ve Planlanan Kullanımı) Proje alanı içinde yeraltı suyu ve termal su kaynakları bulunmamaktadır Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında inşaat aşaması olmayacaktır. Faaliyet konusu kalker ocağı olup işletme öncesi, işletme süresi ve işletme sonrasında herhangi bir sızıntı suyu oluşması beklenmemektedir. ÇED talep edilen alanda çatlaklı yapılar gözlendiğinden yer altı suyu depolamaya uygun değildir. Bu sebeple yeraltı suyuyla etkileşimi beklenmemektedir. 55

56 4.5. Hidrolojik Özellikler Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri Doğu, batı, güney yerleşim alanı sınırlarından başlayarak kuzeyde 50 m kot çizgisine kadar zengin yeraltı su potansiyeli vardır. Kuzeye gidildikçe su rezervi azalmaktadır. Yerleşim alanı içinde bulunan endüstriyel kuruluşlar kullanma suyu gereksinmelerini kendi olanakları ile açtırdıkları derin kuyulardan da sağlamaktadırlar. Proje alanı ve civarında açılan çukurlarda, maden ocağı kazılarında ve maden araması için yapılan 100 m. den derin arama sondajlarında da yer altı suyuna rastlanılmamıştır. Proje alanı doğusunda Değirmencik Deresi bulunmaktadır. Bunun haricinde göl, gölet ve diğer sulak alanlar bulunmamaktadır Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu Proje alanı doğusunda Değirmencik Deresi bulunmaktadır. Bunun haricinde göl, gölet ve diğer sulak alanlar bulunmamaktadır Yüzeysel Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı (İçme, Kullanma, Sulama Suyu, Su Ürünleri İstihsali, Ulaşım, Turizm, Elektrik Üretimi, Diğer Kullanımlar) Proje kapsamında yüzeysel su kaynağı kullanımı olmayacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında yapılacak çalışmalar bütünüyle bir madencilik çalışmasıdır. Yapılacak çalışmalar önceden planlanmış şekilde ve kontrollü olarak sürdürülerek doğal dengelerin olumsuz yönde değişmesi önlenecektir. 56

57 İşletmede üretim ile eş zamanlı olarak saha rehabilite edilerek ağaçlandırılacak ve doğaya yeniden kazandırılacaktır. İçme suyu kaynakları ve isale hatları korunacak ve herhangi bir kirlilik etkeni oluşturulmayacaktır. Dış ortama atık su deşarjı olmayacaktır Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Projenin tüm aşamalarında doğusunda bulunan Değirmencik Deresine katı veya sıvı atık atılmayacak, malzeme doldurulmayacak doğal akışlar değiştirilmeyecektir. Projenin tüm aşamalarında Tarih ve Sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletilmesi sürecinde tarih ve sayılı Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Faaliyet konusu kalker ocağı olup işletme öncesi, işletme süresi ve işletme sonrasında herhangi bir sızıntı suyu oluşması beklenmemektedir Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Bölgenin Genel İklimsel Koşulları Ocak alanının bulunduğu alanın iklimsel özellikleri incelenirken Meteoroloji Genel Müdürlüğü Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtları kullanılmıştır, İstasyon deniz seviyesinden 11 m yükseklikte, 37 kuzey enlemi, 35 doğu boylamında bulunmaktadır. Bölgede kışları yağışlı geçer. Akdeniz kıyılarından farklı olarak kar yağışları ve don olayı da görülmektedir. Yazları, yükseltinin artmasından dolayı serindir. 57

58 Basınç Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki yıllık ortalama basınç 999,5 hpa dır. Rasat sonuçlarına göre yılları arası ölçülen maksimum basınç 1018,7 hpa dır. Minimum basınç ise 977,0 hpa dır. Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki basınç değerleri ve basınç grafikleri aşağıda verilmiştir. Tablo 16. Basınç Değerleri AYLAR Ortalama Basınç Maksimum Basınç Minimum Basınç ( hpa ) ( hpa ) ( hpa ) Ocak 1004,3 1016,6 981,7 Şubat 1002,8 1018,7 982,3 Mart 1001,0 1017,1 980,1 Nisan 999,2 1011,9 986,8 Mayıs 998,0 1006,7 986,1 Haziran 995,2 1003,6 985,7 Temmuz 992,2 998,9 985,1 Ağustos 993,3 998,2 987,1 Eylül 997,2 1003,1 988,9 Ekim 1001,2 1010,9 989,4 Kasım 1003,9 1015,9 987,7 Aralık 1005,2 1018,4 977,0 YILLIK 999,5 1018,7 977,0 Basınç ( hpa ) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Ortalama Basınç ( hpa ) Maksimum Basınç ( hpa ) Minimum Basınç ( hpa ) Şekil 5. Basınç Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 58

59 Sıcaklık Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki yıllık ortalama sıcaklık 19,3 C dir. Rasat sonuçlarına göre 53 yılda ( ) ölçülen maksimum sıcaklık 45,6 C dir ve 2012 yılı Haziran ayında görülmüştür. Rasat sonuçlarına göre 52 yılda ( ) ölçülen Minimum sıcaklık ise -5,5 C ile 1964 yılının Ocak ayında kaydedilmiştir. Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki sıcaklık değerleri ve sıcaklık grafikleri aşağıda verilmiştir. Tablo 17. Sıcaklık Değerleri AYLAR Ortalama Sıcaklık Maksimum Sıcaklık Minimum Sıcaklık ( C ) ( C ) ( C ) Ocak 9,5 27,5-5,5 Şubat 10,4 26,9-5,0 Mart 13,5 32,2-3,6 Nisan 17,6 37,5 2,0 Mayıs 21,9 41,5 5,3 Haziran 26,1 45,6 11,0 Temmuz 28,9 45,4 15,0 Ağustos 29,0 44,8 14,8 Eylül 26,3 43,4 12,0 Ekim 21,8 39,5 3,6 Kasım 15,7 33,2 0,6 Aralık 11,1 30,6-3,0 YILLIK 19,3 45,6-5, Sıcaklık ( 0 C ) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ortalama Sıcaklık ( C ) Maksimum Sıcaklık ( C ) Minimum Sıcaklık ( C ) Aylar Şekil 6. Sıcaklık Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 59

60 Yağış Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki 53 yıllık yağış değerleri ve yağışların grafiksel gösterimi aşağıda verilmiştir. Bölgede yıllık toplam yağış ortalaması 823,5 mm bugüne kadar gözlemlenmiş maksimum günlük yağış miktarı ise 152,5 mm dir. Tablo 18. Yağış Değerleri AYLAR Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Ocak 101,7 135,1 Şubat 86,4 71,2 Mart 92,6 54,6 Nisan 92,6 61,0 Mayıs 84,8 107,9 Haziran 53,1 97,0 Temmuz 23,2 55,1 Ağustos 20,9 60,9 Eylül 30,5 134,2 Ekim 51,3 93,8 Kasım 73,6 152,5 Aralık 112,8 84,0 YILLIK 823,5 152,5 Yağış Miktarı ( mm ) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Şekil 7. Yağış Değerlerinin Grafiksel Gösterimi Standart Zamanlarda Gözlemlenen En Büyük Yağış Değerleri, Yağış Şiddet-Süre- Tekerrür Eğrileri Ek 5 de verilmiştir. 60

61 Proje kapsamında yapılaşma sürecinde işletme öncesi ve işletme aşamalarında yapılacak olan yeraltı ve yerüstü tesislerinin Standart Zamanlarda Gözlemlenen En Büyük Yağış Değerlerine göre yapılacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Nem Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki yıllık ortalama nem % 57,9 minimum nem ise % 1 dir. Bağıl nemin aylara göre değişimi ve aylık değişimlerin grafiksel gösterimi aşağıda verilmiştir. Tablo 19. Nem Değerleri AYLAR Ortalama Nem % Minimum Nem % Ocak 56,4 3 Şubat 57,3 7 Mart 59,4 5 Nisan 62,4 5 Mayıs 61,2 7 Haziran 58,3 3 Temmuz 60,7 4 Ağustos 61,1 4 Eylül 55,5 3 Ekim 51,0 1 Kasım 53,2 4 Aralık 58,5 5 YILLIK 57,9 1 Nem ( % ) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Ortalama Nem % Minimum Nem % Şekil 8. Nem Değerlerinin Grafiksel Gösterimi 61

62 Sayısı) Sayılı Günler (Kar Yağışlı, Kar Örtülü, Sisli, Dolulu, Kırağılı, Orajlı Günler Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgede ortalama kar yağışlı gün sayısı 0,3 gün, kar örtülü gün sayısı ise yoktur. Bölgede ortalama sisli gün sayısı 2,6 gün, ortalama dolulu gün sayısı 1,5 gün, ortalama kırağılı gün sayısı 2,9 gün, ortalama orajlı gün sayısı 43,4 gün dür. Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki sayılı günler verileri ve grafiksel gösterim aşağıda verilmiştir. Tablo 20. Sayılı Günler Değerleri AYLAR Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Ortalama Sisli Günler Sayısı Ortalama Dolulu Günler Sayısı Ortalama Kırağılı Günler Sayısı Ortalama Orajlı Günler Sayısı Ocak 0,1 0,0 0,0 0,1 1,2 1,1 Şubat 0,2 0,1 0,1 0,8 1,6 Mart 0,2 0,4 0,2 4,1 Nisan 0,5 0,3 5,9 Mayıs 0,0 0,5 0,2 8,0 Haziran 0,8 0,2 5,8 Temmuz 0,0 0,2 0,1 2,4 Ağustos 0,2 0,0 2,5 Eylül 0,1 0,1 4,2 Ekim 0,0 0,0 4,4 Kasım 0,0 0,0 0,1 2,1 Aralık 0,0 0,0 0,0 0,6 1,3 YILLIK 0,3 0,0 2,6 1,5 2,9 43,4 0,25 Gün Sayısı 0,2 0,15 0,1 0,05 Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Şekil 9. Kar Örtülü ve Kar Yağışlı Günler Sayısı Grafiksel Gösterimi 62

63 Gün Sayısı Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Ortalama Sisli Günler Sayısı Ortalama Dolulu Günler Sayısı Ortalama Kırağılı Günler Sayısı Ortalama Orajlı Günler Sayısı Şekil 10. Sisli, Dolulu, Kırağılı, Orajlı Günler Değerleri Grafiksel Gösterimi Maksimum Kar Kalınlığı Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki maksimum kar kalınlığı 2 cm dir. Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki maksimum kar kalınlığı verileri ve grafiksel gösterim aşağıda verilmiştir. Tablo 21. Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri AYLAR Maksimum Kar Kalınlığı Ocak 2 Şubat - Mart - Nisan - Mayıs - Haziran - Temmuz - Ağustos - Eylül - Ekim - Kasım - Aralık - YILLIK 2 63

64 2,5 Kar Kalınlığı 2 1,5 1 0,5 Maksimum Kar Kalınlığı 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Şekil 11. Kar Kalınlığı Değerleri Grafiksel Gösterimi Buharlaşma Kozan Meteoroloji İstasyonu verilerine göre bölgede günlük maksimum açık yüzey buharlaşması 22,6 mm, yıllık ortalama açık yüzey buharlaşması 1.712,8 mm olarak ölçülmüştür. Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki buharlaşma verileri ve grafiksel gösterimi aşağıda verilmiştir. Tablo 22. Buharlaşma Değerleri AYLAR Ortalama Açık Yüzey Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Buharlaşması (mm) Ocak 67,9 7,1 Şubat 71,5 10,1 Mart 99,2 10,7 Nisan 116,7 13,3 Mayıs 162,3 14,9 Haziran 219,8 21,6 Temmuz 237,4 22,6 Ağustos 216,2 20,5 Eylül 181,8 20,8 Ekim 162,2 16,5 Kasım 108,0 13,8 Aralık 69,8 6,7 YILLIK 1.712,8 22,6 64

65 Buharlaşma ( mm ) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Şekil 12. Buharlaşma Değerlerinin Grafiksel Gösterimi Rüzgâr Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgedeki hâkim rüzgâr yönü SE (güneydoğu) yönünde esmektedir. Diğer hâkim rüzgâr yönleri incelendiğinde 2. derece hâkim rüzgâr yönü N (kuzey), 3. derece hâkim rüzgâr yönünün NNW (kuzey-kuzeybatı) olduğu Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarından tespit edilmiştir. Tablo 23. Aylık ve Yıllık Rüzgâr Yönü N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık

66 Tablo 24. Yönlere Göre Rüzgâr Hızı (m/sn) N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Ocak 2,6 1,9 3,0 1,3 2,0 1,3 1,8 1,0 1,0 0,9 1,2 0,7 1,1 1,4 2,8 2,7 Şubat 2,7 2,0 3,0 1,3 2,2 1,3 1,8 1,2 1,1 1,3 1,3 0,8 1,2 1,4 2,6 2,7 Mart 2,2 1,8 3,0 1,4 2,0 1,3 1,7 1,3 1,3 1,4 1,3 0,9 1,2 1,1 2,4 2,4 Nisan 1,7 1,4 2,3 1,0 1,6 1,2 1,7 1,2 1,2 1,6 1,6 1,1 1,2 1,0 2,1 1,9 Mayıs 1,6 1,3 2,3 0,6 1,3 1,0 1,5 1,2 1,2 1,6 1,6 1,0 1,2 1,0 1,8 1,8 Haziran 1,6 1,4 2,2 0,8 1,2 1,1 1,5 1,3 1,2 1,8 1,8 1,1 1,3 1,1 2,4 1,9 Temmuz 1,7 1,1 2,2 0,6 1,1 1,2 1,7 1,4 1,3 1,9 1,8 1,1 1,3 1,4 2,9 1,7 Ağustos 1,6 1,1 2,3 0,5 1,2 1,2 1,8 1,4 1,2 1,5 1,8 1,0 1,4 1,1 2,8 1,7 Eylül 1,8 1,3 2,5 0,5 1,0 0,9 1,5 1,3 1,1 1,5 1,5 0,7 1,3 1,1 2,7 1,9 Ekim 2,2 1,7 3,0 0,8 1,4 0,9 1,5 1,1 0,9 1,1 1,3 0,9 1,2 1,1 2,6 2,5 Kasım 2,5 1,8 3,2 1,0 1,6 1,0 1,5 0,9 0,9 0,8 1,2 0,7 0,9 1,3 2,7 2,7 Aralık 2,5 1,9 2,8 1,2 1,8 1,1 2,0 0,8 0,9 0,8 1,0 0,6 0,9 1,2 2,6 2,5 Yıllık 2,1 1,6 2,7 0,9 1,5 1,1 1,7 1,2 1,1 1,4 1,5 0,9 1,2 1,2 2,5 2,2 Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göreyıllık, mevsimlik ve aylık rüzgâr yönü ve yıllık rüzgâr hızı diyagramları aşağıda gösterilmiştir. 66

67 Ocak Esme Sayısı Şubat Esme Sayısı 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Mart Esme Sayısı Nisan Esme Sayısı 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Mayıs Esme Sayısı Haziran Esme Sayısı 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E 8000 N NNW NNE NW 6000 NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Şekil 13. Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran Ayları Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 67

68 Temmuz Esme Sayısı Ağustos Esme Sayısı N NNW NNE NW 5000 WNW W 0 NE ENE E 8000 N NNW NNE NW WNW 2000 W 0 NE ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Eylül Esme Sayısı Ekim Esme Sayısı 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW 2000 ENE 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW 2000 ENE W 0 E W 0 E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Kasım Esme Sayısı Aralık Esme Sayısı 6000 N NNW NNE NW 4000 NE WNW W ENE E 8000 N NNW NNE NW 6000 NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Şekil 14. Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık Ayları Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 68

69 Tablo 25. Mevsimlik Rüzgâr Yönü N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW İlkbahar Yaz Sonbahar Kış İlkbahar Esme Sayısı Yaz Esme Sayısı N NNW NNE NW NE WNW W ENE E N NNW NNE NW NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Sonbahar Esme Sayısı Kış Esme Sayısı N NNW NNE NW NE WNW W ENE E N NNW NNE NW NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Şekil 15. İlkbahar, Yaz, Sonbahar, Kış Mevsimleri Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri 69

70 Yıllık Esme Sayısı Yıllık Hız (m/sn) NNW NW WNW W 0 N NNE NE ENE E WNW W NW NNW 3 2,5 N NNE 2 1,5 1 0,5 0 NE ENE E WSW SW SSW S SSE SE ESE WSW SW SSW S SSE SE ESE Şekil 16. Yıllık Esme Sayısına Göre Rüzgâr Yönleri ve Hızları Rüzgâr Hızı ve Yönü Kozan Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre bölgede, 53 yıllık rasat süresi boyunca en hızlı esen rüzgârın NNW (kuzey-kuzeybatı) yönünden 23,4 m/sn hızla estiği gözlemlenmiştir. 53 yıllık rasat değerlerine göre yıllık ortalama rüzgâr hızı 1,8 m/s dir. Aylık ve yıllık temelde ölçülen rüzgâr yön ve hız sayıları ile grafiksel gösterimi aşağıda verilmiştir. Tablo 26. Rüzgâr Hızı ve Yönü Dağılımı Ortalama Rüzgâr Hızı Maksimum Rüzgâr Yönü Maksimum Rüzgâr Hızı Ocak 2,2 NNW 23,4 Şubat 2,2 NNW 20,1 Mart 2,0 ENE 17,7 Nisan 1,6 N 18,5 Mayıs 1,4 NW 19,1 Haziran 1,5 SSW 20,2 Temmuz 1,6 W 19,6 Ağustos 1,5 NW 21,4 Eylül 1,5 W 21,7 Ekim 1,8 SSW 21,0 Kasım 2,0 NNW 23,0 Aralık 2,1 SE 22,6 Yıllık 1,8 NNW 23,4 70

71 Rüzgar Hızı (m/sn) Ortalama Rüzgâr Hızı Maksimum Rüzgâr Hızı 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Şekil 17. Ortalama ve Maksimum Rüzgâr Hızları Ortalama Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgârlı Gün Sayısı Bölgede fırtınalı günler sayısı ortalaması 1,3 kuvvetli rüzgârlı günler sayısı ortalaması 17 dir. Aylık ve yıllık ortalama fırtınalı ve kuvvetli rüzgarlı günlere ait değerler ile grafiksel gösterim aşağıda verilmiştir. Tablo 27. Yıllık ve Aylık Rüzgâr Dağılımı Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 0,1 2,2 Şubat 0,3 1,9 Mart 0,1 1,5 Nisan 0,1 0,9 Mayıs 0,0 1,1 Haziran 0,1 1,5 Temmuz 0,1 1,0 Ağustos 0,1 1,1 Eylül 0,1 1,2 Ekim 0,0 1,4 Kasım 0,2 1,5 Aralık 0,1 1,7 Yıllık 1,

72 Rüzgar Hızı (m/sn) 2,5 2 1,5 1 0,5 0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Aylar Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Şekil 18. Fırtınalı Günler Sayısı ve Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Fevk Rasatları Faaliyet alanını etkileyecek en önemli olay yağış ve sel olayı olacak olup Kozan Meteoroloji İstasyonu ndan alınan uzun yıllar fevk hadiselerine göre bölgede yağıştan dolayı sel olayına rastlanmamıştır. Bölgede fırtına, kar ve don olayları görülmüş olup bu olaylar sonucu zirai ürünler, çevre ve yerleşim yerleri zarar görmüş, karayolunda aksamalar olmuş, ağaçlar zarar görmüştür. Kozan Meteoroloji İstasyonuna ait uzun yıllar fevk hadiseleri Ek 5 de verilmiştir. Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. ÇED izin alanının yakınında faaliyetten etkilenecek başka yerleşim yeri bulunmamaktadır. Planlanan ocak alanının çevresindeki yerleşim yerlerine uzaklıklarını, konumunu ve nakliye yolunu gösteren vaziyet planı Ek 12 de verilmiştir. 72

73 4.6.2 Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Sırasında Yerel ve Bölgesel İklimde Oluşabilecek Meteorolojik ve İklimsel Etkiler ile Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında yapılacak iş ve işlemler sırasında yerel ve bölgesel iklimde herhangi bir iklimsel ve meteorolojik değişiklik olmayacaktır. Projenin tüm aşamasında oluşacak toz emisyonları ile ilgili gerekli önlemler alınacaktır Flora-Fauna Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna Söz konusu proje kapsamında faaliyet alanı ve çevresindeki flora ve fauna türlerinin tespitine yönelik Biyolog Hatice İpek AYDIN tarafından 26 / 08 / 2013 tarihinde sahada incelemeler yapılmıştır. İncelemeler sonucu hazırlanan Flora-Fauna bilgileri aşağıda verilmiştir. Flora Faaliyet alanı, Akdeniz (Mediterranean) flora bölgesinin Toros Sahası etkisi altındadır. Dolayısıyla alanda Akdeniz elementlerinin oluşturduğu bir vejetasyon söz konusudur. Ayrıca bölge grid kareleme sistemine göre C5 karesinde bulunmaktadır. Adana çevresindeki bitki örtüsü, Akdeniz iklim özelliklerini taşır m'ye kadar bodur ağaçlardan oluşan makiler görülür. Akdeniz bölgesinde geniş yayılma gösteren maki topluluğu, ormanların yok edilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Ormanların ortadan kaldırılmadıkları yerlerde, hemen kıyı gerisinde başlayan ve 800 m'ye çıkan maki toplulukları içinde rastlanan küçük kızılçam orman kalıntıları, bu durumun kanıtıdır. 800 m'den başlayan ormanlar, daha alçak düzeylerde yayvan yapraklı ağaçlardan (çoğunlukla meşe), daha yükseklerde ise iğne yapraklı ağaçlardan (sedir) oluşur. Yaz mevsiminin kuraklığı ve uzunluğu bitki örtüsündeki çeşitliliği azaltır. Aladağların 500 m'ye kadar olan yamaçlarında makiler geniş yer tutar m. yükseklikte makiler, kızılçam ormanları ile karışık haldedir m. arasında ise karaçam ve Toros göknarının karışık olarak bulunduğu yoğun ve zengin orman alanına girilir. Aladağ'da karaçam ormanları yaygındır m'den başlayarak seyrelen, ormanlar, yerlerini alp çayırlarına bırakır. 73

74 Bölgeye ait flora listesi hazırlanırken Adana İli geneli flora çalışmalarına ait kaynaklar, Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) ve Adana İli İl Çevre Durum Raporundan faydalanılmıştır. Flora listesi, alanın topoğrafik yapısı, iklimi ve jeolojisi göz önünde bulundurularak, bitkilerin habitat durumlarına göre burada bulunma olasılığına göre oluşturulmuştur. Ayrıca flora listesi Bern Sözleşmesi Ek I listesi ve tehlike kategorileri göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Tablo 28. Flora Listesi Familia (Familya) Amaryllidaceae Anacardiaceae Apiaceae Araceae Species (Tür) Sternbergia fischeriana (HERBERT) RUPR. Cotinus coggyria SCOP. Eryngium falcatum DELAR. Malabaila secacul BANKS ET SOL. Bupleurum gerardii Heracleum humile Arum detruncatum C. A. MEYER var. virescens (STAPF) K. ALPINAR ET R. MILL Biarum bovei BLUME Türkçe isim Nergisgiller Kış nergisi Sakızağacıgiller Peruka çalısı Maydanozgiller --- Çörtük Yara otu Bodur tavşancıl otu Yılanyastığıgill er Habitat / Popülasyon Durumu Çalılıklar ve orman kenarı taşlık zemin Maki, çalılık ve ormanlar Kayalık yamaçlar, orman açıklıkları, maki Kayalık yamaçlar, uçurumlar meşe altları Çalı ve yamaçlar, tarlalar Gölgeli kayalıklar, kayalık yamaçlar Kayalık yerler, step, yolkenarları Kireçtaşı kayalar, meşe makisi, tarlalar Fitocoğ. Bölgesi/ Dağılımı G. ve GB. Anadolu K., D. ve G. Anadolu D. Akdeniz G. Anadolu D. Akdeniz G. Anadolu Anadolu D. Akdeniz K., O. ve G. Anadolu Karasal Anadolu Karasal ve G. Anadolu Tehlike kategorisi IUCN End. BERN Anthemis kotschyana BOISS. var. kotschyana BOISS Papatyagiller Papatya Pinus ve Quercus ormanları, step, tebeşirli uçurum, ekili yamaç G. ve Karasal Anadolu Asteraceae Anthemis tinctoria L. var. tinctoria L. Crepis micrantha CZER. Doronicum orientale HOFFM. Pilosella x auriculoides (A. Köpek papatyası Kokar ot Doğakaplanotu --- Step, tarla, kireçtaşı kenarları, çalılıklar arası Orman, çağıllık, kayalık alan, tarla, yolkenarı Gölgeli orman ve çalılık Meşe ve çam ormanı tahrip Türkiye Türkiye Dış ve O. Anadolu Anadolu

75 Boraginaceae Brassicaceae Campanulacea e F. LANG) SELL ET WEST Xanthium spinosum L. Onosma tauricum PALLAS EX WILLD. var. tauricum PALLAS EX WILLD. Alyssum minus (L.) ROTHM. var. minus (L.) ROTHM. Alyssum mouradicum BOISS. ET BAL. Capsella bursapastoris (L.) MEDIK. Isatis cappadocica DESV. subsp. cappadocica DESV. Pıtrak Hodangiller Yalancı havacivaotu Turpgiller --- Kuduz otu Çoban çantası açıklığı, otlak, tepe yamaçları, kayalık yamaç, çalılık Kurak yamac, boş alan Kireçtaşı hareketli kayalıklar, Quercus çalılığı, Pinus ve Cedrus ormanı kenarları, çorak yerler K. Türkiye, Karasal Anadolu K. Türkiye, B., G., D. ve O. Anadolu Açık alan, çalılık Türkiye Kayalık yamaç, açık orman Ekili alan, boş alan --- Kayalık yamaç B. ve G. Anadolu Türkiye Karasal Anadolu Iberis taurica --- Kayalık, yamaç Anadolu Campanula involucrata AUCHER EX A. DC. Campanula rapunculus L. var. lambertiana (A. DC.) BOISS. Çan çiçeğigiller Çan çiçeği Çan çiçeği Seyrek ormanlar, çağıllıklar Ormanlar, çalılıklar, çayırlıklar, çorak yerler Karasal, G. Anadolu K., G. ve O. Anadolu Cistaceae Cistus laurifolius L. Ladengiller Defne yapraklı laden Maki, Pinus nigra ormanı Akdeniz K., B., G. ve O. Anadolu Convolvulaceae Cornaceae Corylaceae Cupressaceae Ericaceae Convolvulus cantabrica L. Cornus sanguinea L. subsp. cilicica (WANGERIN) CHAMBERLAIN Ostrya carpinifolia SCOP. Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus L. Erica manipuliflora SALISB. Kahkahaçiçeği giller Tarla sarmaşığı Kızılcıkgiller Yabani kızılcık Gürgen yapraklı kayacık Servigiller Katran ardıcı Fundagiller Funda Maki, Pinus brutia korulukları kenarı, kayalıklı ve kesekli yamaçlar Kireçtaşlı yamaçlar, ormanlık yerler Yaprak döken ormanlar veya çalılıklar Çam ormanı, meşe çalılığı, maki Açık yerler, makilikler, Pinus brutia altlarında, G., B. ve O. Anadolu KB., O. ve GB. Anadolu Akdeniz K. Türkiye, G. Anadolu Türkiye D. Akdeniz B. Türkiye, G

76 Euphorbiaceae Chrozophora tinctoria (L.) RAFIN Euphorbia apios L. Euphorbia falcata L. subsp. falcata L. var. falcata L. Euphorbia herniariifolia WILLD. var. herniariifolia WILLD. Euphorbia taurinensis ALL. Astragalus nanus DC. Sütleğengiller --- Sütleğen Sütleğen Sütleğen Baklagiller kireçtaşı, serpantin,tabaka lı kayalıklar Maki, firigana, Pinus brutia orman açıklığı, taşlık yerler Metamorfik kayalar, serpantın, kireçtaşı, Quercus ve Pinus ormanında killi yerler, Çam ormanlarının kenarı, Quercus coccifera makiliği, firigana, kayalık yamaçlar Kaya çatlakları (kireçtaşı, serpantın, kuarst) kayalık yamaçlar, çağıllıklar çam kuşağı Quercus Phillyrea ormanı, Pinus brutia ormanı, maki firigana, taşlı alanlar Çam ormanları Anadolu Akdeniz D. Akdeniz KB. GB. ve G. Anadolu Türkiye KB, B. ve Karasal Anadolu KB. Türkiye, B., O. ve G. Anadolu O. ve G. Anadolu Fabaceae Fagaceae Astragalus humilis BIEB. Hymenocarpus circinnatus (L.) SAVI Lathyrus cassius BOISS. Ononis adenotricha BOISS. var. adenotricha BOISS. Ononis pusilla L. Trigonella crassipes BOISS. Trigonella monspeliaca L. Fagus orientalis LIPSKY --- Zar meyveli yonca Koşkoz --- Kayışkıran --- Akdeniz çemeni Kayıngiller Kayın Juniperus altı, kireçtaşı çağıllıklar Makideki tahrip edilmiş yerler ve çam ormanlarında Pinus brutia ormanı, çalılık Kayalık yamaçlar, meşe çalılığı, çam korulukları Kireçtaşı taraçlar, yolkenarları, çam ormanları, meşe makisi Maki, çam ormanları, bozkır Taşlı yamaçlar, meşe çalılık, çam ormanları Yaprak döken ve karışık ormanlar D. ve G. Anadolu Akdeniz, D.(G. uç) Anadolu D. Akdeniz G. ve GD. Anadolu KB., O. ve G. Anadolu Akdeniz, B., G., O. ve GD. Anadolu Karasal Anadolu, G. Anadolu, Trakya Akdeniz Dış ve D. Anadolu (Mezopota mya) K. Türkiye, B. ve G

77 Guttiferae Lamiaceae Liliaceae Oleaceae Orchidaceae Pinaceae Poaceae Quercus cerris L. var. cerris L. Hypericum confertum CHOISY subsp. stenobotrys (BOISS.) HOLMBOE Melissa officinalis L. subsp. inodora (BORNM.) BORNM. Marrubium astracanicum JACQ. subsp. astracanicum JACQ. Nepeta cilicia BOISS. APUD BENTHAM Scutellaria megalaspis RECH. FIL. Asphodeline lutea (L.) REICHB. Gagea luteoides STAPF Ornithogalum armeniacum BAKER Scilla bifolia L. Fraxinus angustifolia VAHL subsp. syriaca (BOISS.) YALT. Limodorum abortivum (L.) SWARTZ Orchis anatolica BOISS. Cedrus libani A. RICH var. libani Bothriochloa ischaemum (L.) KENG. Saçlı meşe Binbirdelikotug iller Acı elma Ballıbabagiller Oğul otu Boz ot Zambakgiller Yalancı çiriş Altınyıldız Tükürük otu Orman sümbülü Zeytingiller Dişbudak Salepgiller --- Anadolu salebi Çamgiller Toros Sediri Buğdaygiller Sarı sakalotu Karışık ve yaprak döken ormanlar Çam ve sedir korulukları, meşe makisi Açık ormanlar, çalı, maki, kaya yamaçları ve yarıklar Yamaçlar, ormanlık yerler, yol kenarları Kayalar, kireçtaşı ve toprak yamaçlar, ibreli ve yaprak döken Karışık yaprak döken ormanlar, kalkerli kayalar Maki, çalılık, kalkerli yamaçlar, orman açıklıkları Taşlı tepe kenarları ve çayırlıklar Yamaçlar, ormanlar, çayırlıklar Koruluklar, çimenlikler, kalkerli kayalar Yaprak döken ormanı boğazlarında, derelerde, sık sık nispeten kuru ve kayalık yerler Yaprak döken ve karışık ormanlar, orman arası, Carpinus ve Quercus çalılıkları, maki Maki, çalılık ve Pinus ormanları Karışık orman Kuru çakıllık yamaçlar ve nehir yatakları, meşe, artemisya stepinde, tarlalar, yol kenar Anadolu B. Türkiye, K., G., O. ve D. (B.) Anadolu O. ve G. Anadolu Türkiye K., G., Karasal Anadolu D. Akdeniz, G. Anadolu D. ve G. Anadolu Akdeniz D. Ve G. Anadolu D. Akdeniz, B. Ve G. Anadolu Akdeniz, Dış ve O. Anadolu G. ve D. (G.de Olan) Anadolu Karasal Anadolu D. Akdeniz B. ve G. Anadolu Akdeniz (Dağ) Trakya, Karasal, G. ve GD. Anadolu

78 Primulaceae Ranunculaceae Rosaceae Anagallis arvensis L. var. caerulea (L.) GOUAN Clematis vitalba L. Ranunculus cadmicus BOISS. Amygdalus communis L. Crataegus monogyna JACQ. subsp. monogyna JACQ. Potentilla kotschyana FENZL Prunus divaricata LEDEB. subsp. divaricata LEDEB. Salicaceae Salix alba L. Scrophulariace ae Thymelaeaceae Verbascum glomeratum BOISS. Daphne sericea VAHL Çuha çiçeğigiller Mavimsi fare kulağı Düğün çiçekigiller Ak asma Kireçtaşı kayalık yamaçlar, çalılardaki killi ve kumlu toprak Çalılık, orman --- Dağ yamaç Gülgiller Badem Alıç Beşparmak otu Erik Söğütgiller Beyaz söğüt Sıracaotugiller Sığırkuyruğu Dulaptalotugill er Defne Doğal, kuru yamaçlar, kalkerli geçitler, çalı ve meşe ormanlıkları Tepe kenarları, maki, meşe çalıları, karışık ormanlar, yol kenarlar Taşlı yamaçlar Seyrek ormanlar, dik yamaçlar, kaya araları Göl kenarları, dere ve akarsu kenarları Quercus çalılığı, Pinus ormanları, bozkırlar, kireçtaşı kayalıklar Kireçtaşı üzerinde, serpantin ve şişt, seyrek Pinus brutia ormanları Dış Anadolu, Karasal Anadolu Dış Anadolu B., G. ve GD.Anado lu Anadolu KD.Anadol u KD., B., O. ve G. Anadolu Anadolu Türkiye Anadolu (D. Anadolu hariç) D. Akdeniz KB., B. ve G. Anadolu Flora listesinde kullanılan kısaltmalar: D: Doğu B: Batı K: Kuzey G: Güney GB: Güneybatı KB: Kuzeybatı KD: Kuzeydoğu GD: Güneydoğu O: Orta Akd.: Akdeniz Avp-Sbr.: Avrupa-Sibirya 78

79 Bitkilerin yaşam alanları dikkate alınarak oluşturulan flora listesine göre bölgede 30 familyaya ait bitki türü, Adana İli florasına ait kaynaklar doğrultusunda tespit edilmiştir. Floristik çalışmalara göre bölgede endemik, Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği Kırmızı Listesi ve Bern Sözleşmesi Ek I kapsamında bitki türü bulunmamaktadır. Bölge vejetasyonunu oluşturan bitki türlerinin çoğu Akdeniz, Doğu Akdeniz, Güney Anadolu flora bölgesi elementlerinden oluşmaktadır. Listede yer alan türler Türkiye genelinde yayılış gösteren türler olup proje alanında yapılacak çalışmalar sonucu nesillerinin ortadan kalkması söz konusu değildir. Fauna Anadolu coğrafi bakımdan Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının kesişim noktasında bulunmaktadır. Dolayısıyla üç kıtaya özgü canlı türlerini barındırır. Anadolu nun yüksek dağlar, bozkırlar, ormanlar, sulak alanlar, çalılık alanlar, mağaralar ve bunların oluşturduğu farklı ekosistemlere sahip olması içinde barındırdığı canlı çeşitliliğini artırmaktadır. Ayrıca Anadolu nun kuşların göç yolu üzerinde olması da kuş türleri bakımından zenginlik sağlar. Çalışma alanının bulunduğu bölge ormanlık alan kapsamındadır. Proje alanının bulunduğu bölge kapsamında yapılan araştırmalar baz alınarak fauna listesi belirlenmiştir. Listede yer alan omurgalı hayvanların sistematiği ilkelden gelişmişe doğru familya ve türleri ile verilmiştir. Tablo 29. Amphibia (İki Yaşamlılar) Listesi Familia (familya) BUFONİDAE RANIDAE Species (Tür) Bufo bufo Rana ridibunda Türkçe isim Karakurbağasıgiller Kara kurbağası Su kurbağaları Ova kurbağası Habitat Taşların altında, toprak içinde ve deliklerde, nemli yerlerde Durgun ve sığ sular Tehlike kategorisi BERN End. IUCN MAK EK EK II III --- nt --- * --- nt --- * Listede verilen iki yaşamlı türleri Türkiye genelinde yayılış gösteren türler olup Bern Sözleşmesi gereği koruma altındadırlar. Bern Sözleşmesine göre 1 tür EK II ve 1 tür 79

80 EK III kapsamında koruma altındadır. Ayrıca bu türler IUCN nin kırmızı listesi kapsamında yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan kategorisinde yer almaktadır. Tablo 30. Reptilia (Sürüngenler) Listesi Familia (familya) AGAMİDAE BOİDAE COLUBRİDAE LACERTIDAE TESTUDINIDAE Species (Tür) Laudakio stellio Eryx jaculus Eirenis modestus Ablepharus kitaibelii Testuda graeca Türkçe isim Kaya Kelerleri Dikenli keler Boğa yılanları Mahmuzluyılan Kırbaç Yılanları Uysal yılan Özkertenkelegiller İncekertenkele Kara kaplumbağasıgiller Adi tosbağa Habitat End. IUCN Tehlike kategorisi MAK EK II BERN Taş altları --- nt * * Kumlu ve taşlı yerlerde Taşlık arazilerde Bitki örtüsü seyrek, orman ve makiliklerde Kumlu, çakıllı ve kuru araziler EK III nt * * --- nt * * --- nt * * --- nt * * Yukarıda verilen sürüngenler IUCN nin kırmızı listesinde yaygın, bol olan ve tehlikede olmayan kategorisinde yer almaktadır. Ayrıca bu türler Merkez Av Komisyonu nu tarafından alınan kararlara göre EK I listesi (Orman ve Su İşleri Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları) kapsamına girmektedir. Listede verilen 5 sürüngen türü de Bern Sözleşmesi nce koruma altındadır (2 tür EK II ve 3 tür EK III). Familia (familya) ACCIPITRIDAE COLUMBIDAE CORVIDAE FALCONIDAE Tablo 31. Aves (Kuşlar) Listesi Species (Tür) Accipiter nisus Columba livia Streptopelia decaocto Corvus corax Garrulus glandarius Falco tinnunculus Türkçe isim Atmacagiller Atmaca Güvercingiller Kaya güvercini Kumru Kargagiller Kuzgun Alakarga Doğangiller Kerkenez Habitat/Statüsü Yerleşim yerleri yakınındaki açık arazi Tarımsal alanlar, yerleşim yerleri, kayalıklar Tüm insan yerleşim yerleri, kayalık ve ağaçlık tarım alanları Her türlü ağaçlıklar, parklar, bahçeler, tarım alanları Ormanlar, meyve ve zeytin bahçeleri, büyük parklar, bahçeler ve bazan da şehir parkları/r Yerleşim yerleri, ormanlık alanlar/rw End. Tehlike kategorisi MAK IUCN LC * BERN EK II EK III --- LC * * --- LC * * --- LC * * --- LC * * --- LC * * 80

81 FRINGILLIDAE PARİDAE PASSERIDAE STRIGIDAE STURNİDAE Carduelis carduelis Fringilla coeleps Parus major Passer domesticus Bubo bubo Sturnus vulgaris İspinozgiller Saka İspinoz Baştankaragiller Büyük Baştankara Ötücükuşgiller Serçe Baykuşgiller Puhu Sığırcıkgiller Sığırcık Fundalıklar, makilikler,sibirya stepleri, dikenlik açık alanlar ve akarsu başları/r Çeşitli ormanlar, korular ve fundalıklarda/r,wv Her türlü ağaçlık alanlar, ormanlar, parklar, bahçeler, fundalıklar ve makilikler Şehirlerde, tarlalarda, çalılıklarda, ormanlarda, bitki örtüsünün yoğun olduğu alanlar/r Ormanlık, ağaçlık alanlar/r Her türlü ağaçlıklar, parklar, bahçeler, tarım alanları/r,wv --- LC * * --- LC * * * * --- LC --- LC * * --- LC * * --- LC * * 9 ayrı familyaya ait 12 kuş türü yukarıda verilmiştir. Merkez Av Komisyonu EK I listesi kapsamında 5 tür, EK II listesi kapsamında 4 tür ve EK III listesi kapsamında 3 tür olmak üzere listede verilen toplam 12 tür koruma altındadır. Ayrıca 2 tür Bern Sözleşmesi EK II listesi ve 9 tür ise EK III listesi dahilindedir. Tablo 32. Mammalia (Memeliler) Listesi Familia (familya) Species (Tür) Canis lupus Türkçe isim Köpekgiller Kurt Habitat Orman, step, yayla End. Tehlike kategorisi MAK IUCN BERN EK II EK III --- LC * * CANIDAE Canis aureus Çakal Orman, step, yayla --- * * Vulpes vulpes Tilki --- LC * * Her türlü habitat Canis familiaris Köpek --- HYSTRİCİDAE LEPORIDAE MURIDAE MUSTELIDAE Hystrix indica Lepus europaeus Apodemus sylvaticus Apodemus mystacinus Martes martes Oklu kirpigiller Oklu kirpi Tavşangiller Yabani tavşan Sıçangiller Orman Faresi Kaya faresi Sansargiller Ağaç sansarı Orman, fundalık, çalılık, sebze ve meyva bahçeleri Orman, çalılık ve kayalıklar Ormanlık alanlar Yer yer ot ve çalı bulunduran kayalık araziler Ormanlık, genelde çamlık --- * * --- LC * * LC * * 81

82 ormanlar Meles meles Porsuk Orman, çayır --- NT * * RHİNOLOPHİDAE SCIURIDAE SUIDAE Mustela navilis Rhinolophus ferrumequinum Sciurus anomalus Sus scrofa Gelincik Nalburunlu yarasagiller Büyük nalburunlu yarasa Sincapgiller Anadolu sincabı Domuzgiller Yaban domuzu Her türlü habitat Ormanlarda, açıklık ve çalılıklarda --- NT * * --- V * * Ağaçlarda --- LC * Ormanlık alanlar --- NT * * Yukarıda verilen memeli hayvanlar listesinde yer alan türlerden toplam 11 tür Merkez Av Komisyonu nca (3 tür EK I, 2 tür EK II ve 6 tür EK III listesi) koruma altındadır. Ayrıca türlerden 2 tanesi Bern Sözleşmesi EK II ve 8 tanesi EK III listesi kapsamında yer almaktadır. Proje alanında gerçekleştirilecek faaliyetler süresince bölgede bulunan fauna türleri, hareket edebilme yetenekleri ve yeni yaşam alanı bulma içgüdüleri sayesinde ortamdan uzaklaşacaklardır. Alanda fauna türlerinin nesillerini tehlikeye düşürecek herhangi bir etki söz konusu olmayacak ve Bern Sözleşmesi ile Merkez Av Komisyonu Kararlarına uyulacaktır. Fauna listesinde yer alan türlerin Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi EK II-III listeleri ile Merkez Av Komisyonu Kararları EK I-II-III listeleri kapsamındaki yerleri belirtilmiş ve tehlike durumları Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği Kırmızı Listesi kategorilerine göre verilmiştir. Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN SÖZLEŞMESİ) EK II Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri EK III Korunan Fauna Türleri T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu Kararları ( ) EK I Orman ve Su İşleri Bakanlığı nca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları EK II Merkez Av Komisyonu nca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları EK III Merkez Av Komisyonu ncaavına Belli Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları 82

83 IUCN Kırmızı Liste Sınıfları EX : Nesli Tükenmiş ( Extinct) EW: Doğada Tükenmiş (Extinct İn The Wild) RE : Bölgede Tükenmiş CR : Kritik (Critically Endangered) EN : Tehlikede ( Endangered) VU : Duyarlı (Vulnerable) NT : Tehdite Açık (Near Threatened) Oldukça yaygın olarak rastlanan ve herhangi bir tehdidin söz konusu olmadığı türler için kullanılmaktadır. LC : Düşük Riskli (Least Concern) DD : Yetersiz Verili ( Data Deficient) NA : Uygulanamaz NE : Değerlendirilmemiş (Not Evalueted) Fauna Listesinde Verilen Kuş Statüleri R Yerli Tür S Yaz Göçmeni WV Kış Göçmeni PM Geçit Türü r Az Sayıda Yerli Tür s Az Sayıda Yaz Göçmeni wv Az Sayıda Kış Göçmeni pm Az Sayıda Geçit Türü v Rastlantısal Konuk e Soyu Tükenmiş KAYNAKLAR Adana İli İl Çevre Durum Raporu TRAKUS Türkiye nin Anonim Kuşları Türkiye Kuş Gözlem Sitesi ( Türkiye Bitkileri Veri Servisi Avrupa Birliği Natura 2000 Alanları Belirleme Klavuzu Önemli Doğa Alanı Yaklaşımı-Doğa Derneği 83

84 4.7.2 Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Faaliyet aşamasında patlatma, üretim gibi faaliyetlerden dolayı topoğrafya da geçici tahribatlar olacaktır. Faaliyet alanının sınırlı olması, üretimin kontrollü ve projesine uygun olarak yapılacak olması ve faaliyet sonrasında rehabilitasyon çalışmalarının yapılacak olmasından dolayı flora ve fauna ile ilgili olarak kalıcı kayıplar yaşanmayacaktır. Proje ile ilgili olarak alınacak önlemler ilgili bölümlerinde açıklanmıştır. Bölgenin floristik listeleri gezide yapılan gözlemler, toplanan bitki örnekleri ve alanda daha önceden yapılmış çalışmalarla ilgili literatür bilgilerine dayanılarak hazırlanmış ve alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Alanda bulunan bitki taksonları, yurdumuzda dar ve sınırlı yayılış gösteren ya da baskı altında olan türler olmayıp, aksine geniş dağılımlar arz etmektedir. Dolayısıyla, bu projenin hayata geçirilmesiyle, kendini tekrar eden habitat özelliği gösteren alanda bulunan geniş populasyonlu ve bol bulunuşlu türlerin nesillerinin ortadan kalkması gibi bir tehdit unsuru söz konusu olmayacaktır Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler Listesi Kapsamında ) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları, proje sahasında bulunmamaktadır, b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları, proje sahasında bulunmamaktadır, 84

85 c) 21/7/1983 Tarihli ve 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının Tanımlar başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları, proje sahasında bulunmamaktadır, d) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, e) 2/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri,proje sahasında bulunmamaktadır, f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler, Faaliyet alanı orman sayılan alanlardan olup faaliyetle ilgili olarak ilgili Orman Bölge Müdürlüğü nden gerekli izinler alınacaktır. h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, 85

86 i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, j) 17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları, proje sahasında bulunmamaktadır, b) 12/6/1981 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ı) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol gereği ülkemizde Özel Koruma Alanı olarak belirlenmiş alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, c) 14/2/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, 86

87 ç) 17/5/1994 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, d) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi, proje sahasında bulunmamaktadır, 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri), proje sahasında bulunmamaktadır, b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. Sınıf ile özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı, proje sahasında bulunmamaktadır, c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler, proje sahasında bulunmamaktadır, ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları, proje sahasında bulunmamaktadır, d) Bilimsel araştırmalar için önem arz eden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar, proje sahasında bulunmamaktadır, 87

88 4.8.2 Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Koruma Alanlarına Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Faaliyet alanı ve yakın çevresinde Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü mevzuatı kapsamında bulunan koruma alanları bulunmamaktadır. Bu sebeple yapılacak iş ve işlemler kapsamında koruma alanlarının etkilenmesi beklenmemektedir Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar v.b. ) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı ÇED izni talep edilen alan ormanlık alan içinde kalmaktadır. Faaliyet alanı Devletin Hüküm ve Tasarrufu altında olup Erdoğanlar İnşaat Taahhüt Gıda Akaryakıt Ürn.Nak.Tar. Yem Mad.San. ve Tic.Ltd.Şti. uhdesindedir. Faaliyet alanı içinde Askeri Yasak Bölgeler, Özel Çevre Koruma Bölgesi, Av- Yaban Hayatı Bölgesi, Av Üreme Sahası, Milli Park, Muhafaza Ormanı, Turizm Alanı, Tohum Mesceresi Alanı, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar içinde kalmamaktadır. Faaliyet alanında kamu kurum ve kuruluşları için belli amaçlarla tahsil edilmiş alanlar bulunmamaktadır Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Proje kapsamında yapılacak iş ve işlemlerden kaynaklanacak etkiler ve alınacak önlemler Bölüm 5. de incelenmiştir. Projenin dosyada belirtildiği şekilde gerçekleştirilmesi durumunda arazi hazırlık, işletme ve işletme sonrasında gerekli önlemler alınmış olacaktır. 88

89 yapılacaktır.) BÖLÜM 5: PROJE KAPSAMINDAKİ FAALİYETLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ( ilgili yönetmelikler kapsamında ve kümülatif olarak gerekli değerlendirme Sonrası) 5.1. Emisyon Hesaplamaları (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Üretim sırasında patlatma ve iş makinelerinin çalışmaları esnasında toz oluşacaktır. Oluşacak olan toz kaynakları ve toz miktarı Ek 17 de Toz Modelleme Raporunda verilmiştir. Toz modelleme raporunda Kozan Meteoroloji İstasyonu yılları arası rüzgar esme sayıları ile Kozan Meteoroloji İstasyonu yılları arası (son 10 yılın) yönlere göre rüzgar esme sayıları karşılaştırılmış ve en uygun yıl olan 2009 yılı tespit edilerek Toz modelleme çalışmasında 2009 yılının saatlik verileri kullanılmıştır Yılları Arası Rüzgar Esme Sayısı 2009 Yılı Rüzgar Esme Sayısı N NNW NNE NW NE WNW W ENE E 3000 N NNW NNE NW 2000 NE WNW W ENE E WSW ESE WSW ESE SW SSW S SSE SE SW SSW S SSE SE Şekil Yılları Arası ile 2009 Yılı Rüzgâr Esme Sayılarına Göre Rüzgâr Gülü Hazırlatılan toz modelleme raporu sonucu proje alanında oluşacak olan tozun Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2 de verilen 2013 yılı sınır değerleri sağladığı görülmüştür. Bu sebeple oluşacak olan tozun en yakın konutta ve diğer yakın yerleşimlerde yaşayan insanları olumsuz yönde etkileyeceği düşünülmemektedir. Üretim sırasında oluşacak olan toz ile ilgili olarak ocak alanında ve nakliye yolunda düzenli olarak sulama işlemleri yapılacak ve nakliye kamyonlarının üzerleri branda ile kapatılacaktır. Bu sayede oluşacak olan tozun minimum seviye indirilmesi sağlanacaktır. İşletme sırasında toz ile ilgili gerekli tüm tedbirler almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. 89

90 Konkasör tesisinde toz oluşumu önlemek amacıyla gerekli tüm önlemler alınacaktır. Tesisteki toz kaynağı olan bunker, kırıcılar, elekler, bantlar kapalı ortam içerisine alınacak, kapalı ortam içerisine alınan ünitelerde torbalı filtre kullanılarak toz indirgeme sistemi kurulacaktır. Kırma-Eleme Tesisi ile ilgili olarak Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü nün tarih, B 18 0 ÇED / sayı ve ÇED Uygulamaları konulu yazısında belirtilen hükümlere uyacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. İşletme sırasında toz ile ilgili gerekli tüm tedbirler almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir Su Kullanımı ve Bertarafı (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası Olmak Üzere Temin Edileceği Kaynaklar, Su Miktarları, İçme ve Kullanma Suyu ve Diğer Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Kullanımı Sonrası Oluşacak Atık Suların Miktarı ve Bertarafı) Faaliyet kapsamında personelin kullanımı, işletme içi yolun ve nakliye yolunun, spreylenmesi için gerekli olacak su miktarları aşağıda hesaplanmıştır. Personelin İçme Kullanma Amaçlı Kullanacağı Su Miktarı Çalışacak personel sayısı toplam 12 kişi olacağından kullanılacak olan su 12 kişi üzerinden hesaplanmıştır. Kullanılacak su miktarı, TÜİK 2012 verilerine göre bir günde kişi başına sarf olunan miktar 217 L/Kişi olarak tespit edilmiştir. Buna göre kullanılacak su miktarı aşağıdaki gibi hesaplanmıştır. Günlük : 12 Kişi x 217 L/Kişi = Lt /Gün ( 2,604 m 3 /gün ) Yolların Spreylenmesi İçin Gerekli Su Miktarı İşletme sırasında, işletme içi yolların ve nakliye yolunun günde 3 defa spreylenerek nemli kalması sağlanacak ve tozlanma en aza indirgenecektir. Gerekli su miktarı metrekare başına 1,5 litre alınarak hesaplanmıştır. Ocak ile tesis arası en uzak mesafe metredir. Yolun 5 metre genişliğe sahip olması durumunda toplam spreylenecek alan m x 5 m = m 2 olacaktır. Dolayısıyla yolun spreylenmesi için günlük 90

91 olarak gerekli su miktarı: m 2 /gün x 1,5 l/m 2 x 3 sefer = litre (22,5 m 3 /gün) olacaktır. Bu durumda günlük su ihtiyacı aşağıda verilmiş olup toplam 25,104 m 3 /gün dür. Tablo 33. Günlük Su İhtiyacı Kullanım Amacı Miktar (m 3 /gün) Personel İçme - Kullanma 2,604 Yolların Spreylenmesi 22,5 Toplam 25,104 Projede çalışacak işçilerin içme suyu damacanalardan kullanma suyu ise tanker vasıtası ile Kumbükü Mevkindeki yer altı kuyu suyundan sağlanacaktır. Aladağ Belediyesi nden kullanma suyu ile ilgili alınan yazı Ek 2 de verilmiştir. Proje kapsamında işçilerin içme suyunun tarih ve sayılı Resmi Gazetede Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uygun olacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Çalışacak personel sayısı toplam 12 kişi olacağından oluşacak atık su miktarı 12 kişi üzerinden hesaplanmıştır. Kullanılacak su sonrası oluşacak atık su miktarı, TÜİK 2012 verilerine göre bir günde kişi başına oluşan miktar 182 L/Kişi olarak tespit edilmiştir. Buna göre oluşacak atık su aşağıdaki gibi hesaplanmıştır. Günlük : 12 Kişi x 182 L/Kişi = Lt/Gün ( 2,184 m 3 /gün ) Oluşacak atık sular saha içerisine yaptırılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Sızdırmaz fosseptik ile ilgili tarih ve sayılı Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Fosseptikte toplanan atık sular belirli periyotlarla Aladağ Belediyesi tarafından arazöz aracılığıyla çektirilerek belediyenin atıksu sistemine dahil edilerek bertaraf edilecektir. Atık suların Aladağ Belediyesi tarafından arazöz aracılığıyla ile çektirileceğini işletme sahibi taahhüt etmektedir. Faaliyet alanında sulama işi arazözle yapılacaktır. Tesiste 2 adet 19 m 3 lük arazöz bulunmaktadır. Kapasite artışı sonrasında aynı arazözlerle sulama işi yapılacaktır. Faaliyet alanları yağışsız günlerde gerektiği kadar sulanacaktır. Yağışlı günlerde sulama yapılmayacaktır. Proje konusu faaliyetle ilgili olarak su kullanımı toz bastırma amaçlı 91

92 olacaktır. Tozumanın önlenmesi amacıyla kullanılacak olan sulama suyu toz partiküllerinin indirgenmesini sağlayacak ve buharlaşacaktır. Sulama işleminden kaynaklanan herhangi bir atıksu oluşmayacaktır. Ayrıca sulama suyuna herhangi kimyasal madde konmayacaktır. Projenin tüm aşamalarında tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ne ve buna bağlı olarak tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır Atıklar (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası Olmak Üzere Atık Türleri, Miktarları, Bertarafı) Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde orman ağaçları bulunmamaktadır. Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Daha sonra patlayıcı malzemeler yerleştirilerek patlatma yapılacaktır. Patlatma sonucu çıkarılan kalker aynı alan içerisine kurulması planlanan konkasör tesisne nakledilecektir. Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında muhafaza edilecektir. İşletme Aşamasında Oluşacak Katı Atıklar Evsel Nitelikli Katı Atıklar Kalker ocağı prosesinde çıkacak madde tamamen doğal kalker olup, Endüstriyel nitelikli katı atık oluşmayacaktır. Oluşacak katı atık çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atıklar olacaktır. Bir kişinin oluşturacağı günlük katı atık miktarı TÜİK 2012 verilerinden 1,14 kg/gün değeri kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır. Q= q x N Q= Bir günlük toplam katı atık miktarı q= Bir kişiden kaynaklanacak günlük katı atık miktarı N= İşçi sayısı İşletme aşamasında yaklaşık 12 personel çalıştırılması planlanmaktadır. İsletmede çalışacak personel bölgede bulunan yerleşim yerlerinden temin edilecektir. 12 kişiden kaynaklanacak katı atık miktarı; 92

93 Personel Sayısı Birim Katı Atık Miktarı Katı Atık Miktarı olmaktadır. : 12 kişi : 1,14 kg/kişi-gün : Q= 1,14 kg/kişi-günx 12 kişi= 13,68 kg/gün Oluşacak evsel nitelikli katı atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerinde belirtilen ilgili maddelere göre yapılacaktır. Personelin ihtiyaçlarının giderilmesi sonucu oluşacak atıklar, yemek artıkları, ambalaj kâğıdı, pet şişe, cam sise vb. dir. Bu katı atıklar tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerinin 8. maddesine uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylaştırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecektir ve bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Katı atıkların toplanması ve taşınması aşamasında katı atıklar çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp kaplarında muhafaza edilerek toplanacak ve Aladağ Belediyesi tarafından ücreti mukabilinde alınarak bertaraf edilecektir Ambalaj Atıkları Ocak alanında oluşacak ambalaj atıkları tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak toparlanarak lisanlı firmalara verilerek bertaraf edilecektir. Atık Lastikler Yıl içerisinde araçların lastikleri ocak alanı içerisinde değiştirilecek ve geçici depolama alanında biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanması sağlanacaktır Tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Patlayıcı Madde Ambalajları Patlayıcı madde ambalajları, patlayıcı madde alınan firmalara verilecek olup sahada biriktirilmeyecektir. Herhangi bir nedenden dolayı bu tür atıkların sahada 93

94 biriktirilmesi gerektiği zaman uygun olarak toparlanacak ve en kısa zamanda firmaları tarafından alınması sağlanacaktır Tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Atık Akü ve Piller İşletme aşamasında oluşacak olan atık akü ve piller ocak sahasın içerisinde bulunacak olan geçici depolama anında ayrı ayrı biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanmaları sağlanacaktır Tarih ve sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşamasında Oluşacak Atık Yağlar İşletmede iş makinelerinin, araç ve ekipmanların bakım onarımları saha içerisinde yapılacaktır. Araç bakım ve onarımları esnasında oluşacak atık yağlar geçici depolama alanında sızdırmasız varillerde toplanarak lisanslı firmalara verilecektir Tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Yağlama ve bakım işlemlerinden sonra işletmede üstübü ve kontamine olmuş atıklar oluşacaktır. Bu atıklar ise geçici depolama alanında uygun kaplarda biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanmaları sağlanacaktır Gürültü Kaynakları ve Seviyeleri (Akustik Rapor) Üretim sırasında patlatma çalışmaları esnasında gürültü, vibrasyon (titreşim) iş makinelerinin çalışmaları esnasında ise sadece gürültü meydana gelecektir. Patlatma ve iş makinelerinin çalışması esnasında oluşacak olan gürültü seviyeleri için Akustik Rapor hazırlatılmış olup hazırlatılan akustik rapor sonucuna göre işletme çalışırken oluşacak gürültü seviyesi Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen gündüz, akşam ve gece gürültü seviyesinin altında kaldığından m mesafedeki konutun oluşacak gürültüden etkilenmesi beklenmemektedir. Hazırlatılan Akustik Rapor Ek 18 de verilmiştir. Faaliyet ile ilgili gerekli izinler alınıp işletmeye geçilmesine müteakip gürültü konulu çevre izni ile ilgili Çevre ve Şehircilik İl 94

95 Müdürlüğü nden görüş alınacaktır. Bu görüş çerçevesinde gürültü ölçümleri yapılması gerektiğine karar verilirse ocak alanı çevresinde gürültü ölçümleri yaptırılacaktır. Gürültü seviyelerinin sınır değerleri aşması durumunda çevrede bulunan yerleşim yerlerindeki insanların sağlığı açısından gereken kontrol tedbirlerini almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. Patlatmalardan Kaynaklanacak Vibrasyon Patlatma sonucu oluşan şok dalgaları havada ve ateşlenen kaya birimi içinde belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Bu yayılım atım yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi göstermektedir. Şok dalgalarının çevrede bulunan hassas noktalara ( bina, köprü, tarihi binalar, mağara vb. ) hasar verebileceği mesafe aşağıda açıklanan bağıntılar yardımıyla hesaplanabilmektedir. Bağıntılarda değişken olarak anlık şarj ( bir gecikme süresinde ateşlenen patlayıcı miktarı ) atım yeri ile çevre birimleri arasındaki mesafe ve kayaç türlerine ait katsayılar bulunmaktadır. Patlatmayla oluşturulan titreşim çevre yapılara etkisi Devine Bağıntısı ile tespit edilmektedir. Hava Şoku Hava şoku: Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır. Şiddetli etki zonu: D < 5 W Orta şiddette etki zonu: 5 W < D < 10 W Hafif şiddette etki zonu: 10 W < D < 15 W = Etki zon aralığı (m) W = Bir gecikme aralığında atılan patlayıcı madde miktarı = Anlık şarj (kg) Hava şoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık şarj dikkate alınarak yapılmıştır. Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj = 46 kg Şiddetli etki zonu: 0 34 m Orta şiddette etki zonu: m Hafif şiddette etki zonu: m 95

96 bulunur. Patlatmayla oluşturulan titreşimin çevre yapılarına etkisi Devine bağıntısı ile v = k (D/ W) -1,6 Devine bağıntısı; v = Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inch/sn) k = kayaç türüne bağlı katsayı (26-260) D = patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (feet) W = Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre) Tablo 34. Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri K (sabit) D (m) D (feet) W (kg) V (inç/sn) V (mm/sn) 1/2 V(mm/sn) 1/5 V(mm/sn) ,3 58,42 29,21 11, ,8 20,32 10,16 4, ,2 5,08 2,54 1, ,1 2,54 1,27 0, ,02 0,508 0,254 0,1016 Tablo 34 de; V= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı V o = Bina temelindeki titreşim hızı Kayaç içi titreşim hızının (V) ½-1/5 i V o değeri olarak kabul edilmektedir. ( Forssbland, 1981 ) Türleri Tablo 35. Bina Temeli Titreşim Hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Bina Türü V0 (mm/sn) a. Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar 2 b. Sıvalı biriket, kerpiç, yığma tuğla evler 5 c. Betonarme binalar 10 d. Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar Kaynak: Forssbland,1981 Yöre köylerdeki en hassas yapının b tipi binalar olduğu kabul edilirse V 0 hızının 5 mm/sn nin üzerine çıkmaması gerekmektedir. ÇED alanına en yakın yerleşim birimi Ceritler Köyü dür. Ceritler Köyü ne en yakın mesafe metredir. Patlatmayla oluşan titreşim hızı 1000 m mesafede 5 mm/sn nin altına düşmüştür. Dolayısıyla patlatmayla oluşan titreşimin faaliyet yeri çevresindeki yerleşim yerlerine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. 96

97 Binalardaki Hasarların Titreşim Genliği Yönünden İncelenmesi; Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır. A= K W / D A : Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm) W : Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg) D : Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (m) K : Kayaç türüne bağlı katsayı Tablo 36. Patlatma Yapılan Kaya Türü Ve Bina Temeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişim Gösteren K Katsayısı Asgari Ve Azami Değerleri (Kyn. Armac Printing Company) Patlatma Yapılan Temel Altı K Katsayısı Zeminin Türü Zeminin Türü Minimum Maksimum Kaya Kaya 0,57 1,15 Kaya Kil (Toprak) 1,15 2,30 Kil (Toprak) Kaya 1,15 2,30 Kil (Toprak) Kil (Toprak) 2,30 3,40 Genlik değerinin 0,05 mm nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı bilindiğinden maksimum patlayıcı miktarı (46 kg) ile yapılan atımlarda etki mesafesi; Patlatma yapılan temel birim kaya olduğu için ve temel altı kayaç türü kaya+toprak olduğu için K katsayısı Tablo 36 dan 1,15 alınmıştır. Patlatma yapılırken gecikmeli kapsül kullanılacaktır. Bundan dolayı maksimum patlayıcı miktarı olarak bir delikte kullanılması planlanan 46 kg alınmıştır A = K * W / D = 1,15 * 46 / 0,05 = 156 m Tablo 37. Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Yapının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı Titreşim Frekansı (Hz) (Tepe Değeri-mm/s) Tablo 38. Binalarda, Bina İçindeki Makine ve Teçhizatın Yaratacağı Titreşimlerin Sınır Değerleri Titreşim Frekansı (Hz) İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı ( rms değer-mm/s ) Konutlarda 1* 1, ,3 Ofislerde 1** 3, ,6 97

98 Patlatmalardan kaynaklanacak titreşim yaklaşık 156 m mesafeden sonra etkisini yitirecektir. Dolayısıyla 46 kg/delik miktarındaki patlayıcı ile yapılacak patlatmalardan kaynaklanacak titreşimin faaliyet yeri çevresindeki yerleşim yerlerine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Patlatmalardan kaynaklı titreşim seviyelerinin sınır değerleri aşması durumunda çevrede bulunan yerleşim yerlerindeki insanların sağlığı açısından gereken kontrol tedbirlerini almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir Sağlık Koruma Bandı Mesafesi Sağlık koruma bandı mesafesi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte belirtilen kurulca faaliyetin zararlı ve tehlikeli etkileri dikkate alınarak belirlenir. Sağlık Koruma Bandı içerisine mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşma yapılmayacaktır. Planlanan faaliyetle ilgili olarak sağlık koruma bandı mesafesi 30 m. olarak ve ocak alanı sınırı içinde belirlenmiştir. Proje konusu faaliyet ile ilgili olarak; İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte belirtilen inceleme kurulları tarafından belirlenecek mesafelere uyulacaktır. Proje ile ilgili olarak, Adana İl Özel İdaresi nden İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, gerekli yol geçiş izinleri alınacak, arazi içinde ve civarında bulunan yol, içme suyu, sanat yapıları v.b. zarar verilmeyecek, zarar oluşması durumunda firma tarafından karşılanacaktır Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon Planı Madencilik faaliyetleri nedeniyle tahrip edilmiş bir alanı çevresel açıdan stabil bir duruma getirmek, temiz bir çevrenin ve doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılması için zorunludur. Ancak, tahrip edilmiş bir alan kendi haline bırakıldığında ekolojik dengesine ulaşması, kendi kendini onarması çok uzun yıllar alabilir. Böyle bir zaman sürecinde bu alanların yeniden doğaya kazandırılması ya da onarılması için insanın yardımına gereksinim vardır. Bu amaçla işletme faaliyeti sonrası yapılacak olan sahanın rehabilitasyon projesi hazırlanarak Ek 15 de verilmiştir. Doğaya yeniden kazandırma planı doğrultusunda ilk olarak örtü toprağının hazırlanması işlemi yapılacaktır. daha sonra depolama toprağının dinlendirilmesi ve alt toprak ile malzeme alınan alanlardaki boşluk ve çukurlar doldurulacaktır. Bununla ilgili olarak daha sonra depolama toprağının işletmeye 98

99 kapanan sahalar üzerine serilme işlemi yapılacaktır. Serilme işlemi yapıldıktan sonra ağaçlandırma çalışmaları ile sonbulacaktır. Örtü toprağını hazırlanması 2 ay, toprağın dinlendirilmesi 1 ay, alt toprak ile malzeme alınan alanlardaki boşluk ve çuklurların doldurulması 3 ay, toprağın işletmeye kapanan sahalara serilmesi 2 ay ve ağaçlandırma işlemi 4 ay sürecek şekilde rehabilitasyon çalışmalarının 1 yıl süreceği rehabilitasyon projesinde belirtilmiştir Risk Analizi Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Analizi Proje sahası ormanlık alan içinde kalmaktadır tarih ve sayılı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik esaslarına göre Yangın Önleme ve Söndürme Talimatları hazırlanacak ve işçiler bu konuda eğitilecektir. Orman yangınları esnasında yetkililerin talebi halinde dozer, loder, greyder, treyler ve arazöz gibi araçların yangın yerlerine sevk etmek üzere her an hizmete hazır olacak şekilde bulunduracaktır. İşletme civarında yangın tespiti ve görüldüğü anda imkânlarla müdahale edilerek, 177 yangın ihbar hattına bilgi verilerek yetkililer uyarılacaktır. Orman yangınlarına karşı 3 tonluk su tankeri dolu olarak proje sahasında bulundurulacaktır. Proje alanında basamaklar oluşturularak çalışılacaktır. Çalışma alanının köşe noktalarına poligon taşları dikilerek çalışma alanının sınırları belirlenecektir. Gerekli yerlere okunabilecek şekilde uyarı levhaları yerleştirilecektir. Sahaya kontrolsüz giriş çıkışlar engellenecektir. Saha taşlık ve engebeli arazilerden oluştuğu için saha ve çevresinde insan hareketi gözlenmemektedir. Yakın köylerde yaşayanlar madencilik faaliyetlerine uzun yıllardır aşina olmuş ve maden sahalarını tanımaktadırlar. Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verilecektir. Kalker madeni üretimi esnasında patlatma yapılacaktır. Patlatmalar kontrollü bir şekilde ve gecikmeli kapsül kullanılarak yapılacaktır. Patlatma yapmadan önce gerekli ikaz ve duyurular yapılacak patlatma yapılan bölge kontrol altına alınacak ve sahaya giriş çıkışlar engellenecektir. Faaliyet alanında kullanılacak iş makineleri ve araçlardan dolayı kaza riskleri oluşacaktır. 99

100 Faaliyet alanı ormanlık alan içinde bulunmaktadır. Faaliyet alanına en yakın yerleşimyeri Ceritler Köyü dür. Üretim esnasında toz emisyonları oluşacaktır. Oluşacak toz emisyonları ile ilgili olarak yapılan Toz Modelleme Raporu Ek 17 de verilmiştir. Faaliyet alanına yakın yerleşim yerine toz emisyonlarından kaynaklanacak olumsuz bir etki beklenmemektedir. Faaliyet esnasında yapılacak patlatmalar ile kullanılacak iş makineleri ve araçlardan kaynaklanacak gürültü olacaktır. Oluşacak olan gürültü ile ilgili Akustik Rapor hazırlatılarak Ek 18 de verilmiştir. Araçların düzenli bakım ve kontrolü yapılacak ve kademeli olarak çalıştırılmalarına özen gösterilecektir. Faaliyet alanı ormanlık alan olduğundan dolayı ve açık ocak işletmeciliği yapılacağından bitki örtüsü ve topoğraya tahrip olacaktır. Proje devamında çalışmaları bitmiş ocak basamaklarında rehabilitasyon projesine uygun olarak faaliyet alanı ve çevresi mescere tipine uygun şekilde ağaçlandırılacaktır. Proje sahası ile yerleşim yeri arasındaki tepeliklerde bulunan kayaların patlatma esnasında yerinden oynayıp yörede yaşayanlar ile tarım arazilerinde çalışanların can güvenliğini tehdit edecek bir unsur bulunmamaktadır. Proje alanı içerisinde mevsimsel akış gösteren kuru dere yatakları bulunmamaktadır. Bu sebeple herhangi bir taşkın, su basması riski oluşmayacaktır Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Risk Durumlarında Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası) Projenin tüm aşamalarında Tarih ve Sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında yüzeysel su kaynakları üzerinden yol geçişi sağlanması durumunda DSİ Genel Müdürlüğü görüşleri doğrultusunda geçiş sağlanacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Üretimde patlatma yapılması, değişik iş makineleri ile nakliye amaçlı yükleme yapan kamyonların kullanımı dolayısıyla faaliyet potansiyel olarak kaza riski taşımaktadır. Yükleme boşaltma yapan iş makinelerinin işin yapımı sırasında doğabilecek tehlikelere 100

101 karşı çalışan personelin uyması gereken emniyet kurallarını içeren standart iş talimatları hazırlanacaktır. Kullanılacak teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kazalara karşı tarih ve sayılı Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük te Maden ve Taş Ocakları ile Açık İşletmelerde Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tedbirleri Hakkında Tüzük hükümlerine göre iş yerleri denetim ve gözetim işlemlerinde uygulanacak yönergelerde anılan hususlara uyulacaktır. Parlayıcı, Patlayıcı ve Tehlikeli İşlerde Çalışan Yerlerde Alınacak İşçi sağlığı ve İş Güvenliği Tedbirleri hakkında yayımlanan Tüzük te belirtilen hususlara uyulacaktır. Patlayıcı maddelerin teslim alınması, taşınması, depolanması, dağıtılması, geri alınması vb. işler bu amaçla eğitilmiş ve teknik nezaretçi (ilgili maden mühendisi) tarafından görevlendirilmiş kimseler tarafından, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılacaktır. Patlayıcı maddeleri bu amaçla eğitilmiş, teknik nezaretçi tarafından görevlendirilmiş yeterlilik belgesine sahip ateşleyicilerden başkası almayacak ve kullanmayacaktır. Ateşleyici, ateşleme tellerini manyetoya bağlamadan, fitil kullanılmasına izin verilen ocaklarda bunları ateşlemeden önce, lağım atılacak yere gelip bütün yol ağızlarına nöbetçi konulup konulmadığını, işçilerin geçişlerine kapatılıp kapatılmadığını denetleyecektir. Bu işte görevlendirilecek yeterli sayıda işçi bulunmazsa, yol ağızları uygun bir şekilde kapatılacaktır. Patlatmalar jandarma nezaretinde yapılacaktır. İşletme aşamasında çalışanların sağlığı ve güvenliği konularında yürürlükteki ilgili yönetmelikler kapsamında tedbirler alınarak çalışanlara her türlü kişisel korunma amaçlı maske, eldiven, baret, koruyucu gözlük, kulak tıkaçları vb, malzemeler temin edilerek kullandırılacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir tarih ve sayılı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik esaslarına göre Yangın Önleme ve Söndürme Talimatları hazırlanacak ve işçiler bu konudaeğitilecektir. Orman yangınları esnasında yetkililerin talebi halinde dozer, loder, greyder, treyler ve arazöz gibi araçların yangın yerlerine sevk etmek üzere her an hizmete hazırolacak şekilde bulunduracaktır. İşletme civarında yangın tespiti ve görüldüğü anda imkânlarla müdahale edilerek, 177 yangın ihbar hattına bilgi verilerek yetkililer uyarılacaktır. Proje sahasında 3 tonluk su tankı hazır olarak bulundurulacaktır. 101

102 Patlatma esnasında fırlayan taş parçacıklarının kontrolü için gecikmeli kapsül kullanılması v.b. önlemler alınacaktır. Ayrıca işletme alanında kaza riskleri de mevcuttur. Bunun önüne geçilmesi için personel düzenli olarak uyarılacak, basamak oluşturularak üretim planlaması yapılacak ve çalışma alanına insan ve diğer canlıların kontrolsüz girişi engellenecektir. Üretim esnasında gürültü, toz emisyonu, titreşim/vibrasyon, taş savrulması, hava şoku gibi patlatmalı madenciliğe yönelik çevresel etkiler oluşabilecektir. Bu etkiler dosyanın ilgili bölümlerinde irdelenmiş olup alınması gereken önlemlerden bahsedilmiştir. Üretim esnasında gürültü, toz emisyonu, titreşim/vibrasyon, taş savrulması, hava şoku gibi patlatmalı madenciliğe yönelik gerekli tedbirlerin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Görevli olmayan personelin işletmede bulunmasına izin verilmeyecektir. Yükleme işlemleri yapılırken, personelin kamyonların ve yükleyicilerin çevresinde bulunulmasına müsaade edilmeyecektir. Tesiste olabilecek herhangi bir kazaya karşın hasta nakil aracı olarak tahsis edilmiş araçla kazaya uğramış personel hızlı bir şekilde en yakın sağlık birimine ulaştırılacaktır. İşçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda 4857 sayılı İş Kanunu nun ilgili hükümlerine işletme sahibi uymayı taahhüt etmektedir. Üretim esnasında basamaklar oluşturularak çalışılacaktır. Faaliyet alanında kalker üretimi yapılacaktır. Açılacak basamaklar doğal olarak kayaç niteliğinde olduğundan duraylı halde olacaktır. Oluşan basamakların canlılar için herhangi bir tehlike oluşturmaması için faaliyet alanına kontrolsüz girişler engellenecektir. Proje sahası etrafında insan ve hayvan giriş çıkışının engellenmesi ve civarda bulunan tarım arazilerinde çalışacak işçilerin kaza riskinden korunması için uyarıcı levha, tel örgü vb. tedbirler alınacaktır. İşletmenin faaliyeti sırasında civar yerleşim yerlerinde yaşayan yöre insanının direk yada dolaylı olarak işletmeden kaynaklı kirlilikten doğabilecek hastalık, sakatlık ve ölüm gibi istenmeyen, hayat kalitesini olumsuz etkileyecek şartlara maruz kalınması durumunda kişi veya kişilerin tüm tedavi masraflarının ve ölüm halinde doğacak tazminatların yasal karşılığının sağlanacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Açık ocak işletmeciliği şeklinde üretim yapılacak olan faaliyetle ilgili olarak yer altı ve yüzey sularının doğal yapısını ve kaynağını etkilemeyecek şekilde çalışılacaktır. İçme 102

103 suyu kaynakları ve isale hatları korunacak ve herhangi bir kirlilik etkeni oluşturulmayacaktır. Dış ortama atık su deşarjı olmayacaktır Tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İşletme sürecindeki nakliye esnasında tarım arazilerine zarar vermeyecek tedbirler alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Bu kapsamda kamyonlara hız sınırlaması getirilecek, araç üzerleri branda ile örtülecek, yollarda sulama yapılacaktır Diğer Hususlar Proje ile ilgili olarak verilecek başka bir husus bulunmamaktadır. BÖLÜM 6: PROJENİN ALTERNATİFLERİ (Bu Bölümde Teknoloji, Alınacak Önlemlerin Alternatiflerinin Karşılaştırılması Yapılacak ve Tercih Sıralaması Belirtilecektir.) Madenler birer doğal kaynak olup bulundukları yerden çıkarılmaları gerekmektedir. Madencilik faaliyetlerinde doğadan çıkartılan madenin hizmet vereceği alana uygunkalitede olması, işletilmesinin ve nakliyesinin ekonomik olması aranan kriterler arasındadır. Proje konusu sahadaki tespit edilen rezerv üretim kalitesine uygundur. Ruhsat alanının tamamı ormanlık alan vasfındadır. Madencilik faaliyeti sonunda rezervi bitmiş alanlarda ilgili İl Orman İşletme Şefliği ile koordineli olarak Doğaya Yeniden Kazandırma faaliyetleri yapılacaktır. Ocak alanında üretilecek olan kalker saha içinde bulunacak olan konkasör tesisinde boyutlandırılacaktır. Boyutlandırılacak olan kalker yurt içi ve yurt dışında ilgili sektörlerine satışı yapılacaktır. Faaliyetin gerçekleştirilmesi sonunda bölge ve ülke ekonomisine katkıda bulunulacaktır. Madenler doğal kaynaklar olduğundan değişik vasıftaki alanlar içinde varlıklarına rastlanabilmektedir. Faaliyet alanı ormanlık alan içindedir. Proje konusu faaliyetlerle ilgili olarak da gerekli izinler alınacaktır. 103

104 Faaliyet alanı çevresinde yoğun yerleşim yerleri bulunmamaktadır. Üretim teknolojisi ve alınacak önlemler sayesinde çevredeki yerleşim yerlerinde faaliyetten kaynaklanabilecek zararlar önlenecektir. Tüm bu nedenler göz önüne alındığında projenin belirlenen alanda uygulanmasının uygun olacağı düşünülmüştür. BÖLÜM 7: İZLEME PROGRAMI 7.1. Projenin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Projenin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı ÇED Yönetmeliği 18. Madde, 3. bendinde verilen Proje sahibi veya yetkili temsilcisi "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararını aldıktan sonra yatırımın inşaat dönemine ilişkin izleme raporlarını Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. hükmü gereğince ÇED Kararının olumlu sonuçlanması durumunda yatırımın inşaat dönemine ilişkin izleme raporları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na sunulacaktır. Madencilik faaliyeti yapılacak alanda herhangi bir inşaat çalışması yapılmayacaktır. Proje ömrü tespit edilen rezerve ve üretilecek yıllık üretim miktarına göre 36 yıl olacaktır. Patlatma ve üretim sonrası ömrünü tamamlayan basamaklarda rehabilitasyon çalışmaları çoğu zaman eş zamanlı olarak gerçekleştirilecektir. Tablo 39. Faaliyetle İlgili Önerilen İzleme Programı Aşama İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İZLENECEK PARAMETRE Tarihi, Kültürel ve Arkeolojik Miras Atıksu Parametrenin İzleneceği Yer İşletme Sahası İşletme Sahası Parametreler Nasıl İzlenecek/İzleme Ekipmanları Gözlemsel Gözlemsel (atık suyun fosseptik çukuruna verilerek bertaraf edilip/edilmediği) Parametreler Ne Zaman İzlenecek Tarihi,Kültürel ve Arkeolojik varlığa rastlandığında Faaliyet Süresi ve Faaliyet Bittikten Sonra Katı Atık İşletme Sahası Gözlemsel Günlük Toz Emisyonu Gürültü, Vibrasyon Yüzey Suları İşletme Sahası İşletme Sahası Proje Güzergahındaki Su Yüzeyleri Gözlemsel ve Akredite Olmuş Firmalara Ölçümler Yaptırılarak Gözlemsel ve Akredite Olmuş Firmalara Ölçümler Yaptırılarak Gözlemsel (herhangi bir atığın yüzey sularına 3 yılda bir Şikayet Olduğu Takdirde Günlük Sorumlu Kurum/ Kuruluş İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi 104

105 İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası İşletme/İşletme Sonrası Şevler ve duraylılıkları İş Güvenliği Özel Atık ve Tehlikeli Atıklar Ağaçlandırma Ocak basamakları İşletme Sahası İşletme Sahası Ömrünü tamamlamış ocak alanları ve basamakları atılmaması sağlanacak) Harita Teknikeri veya Harita Mühendisi, Elektronik Teodolit İş güveli sorumlusu, yazılı ve sözlü eğitim dökümanları, acil eylem planı Geçici Atık Depolama Alanı, Gözlemsel Gözlemsel Yıllık imalat haritaları çalışmaları esnasında ve Arazi terk işlemlerinde Haftalık, aylık, yıllık Sürekli Ocak basamaklarında üretim tamamlandıkça İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi İşletme Sahibi Acil Müdahale Planı 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliğine uygun olarak hazırlanan Acil Müdahale Planı Ek 4 de sunulmuştur. İşletmede Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Acil Durum Eylem Planı, acil durumlarda can ve mal kaybının en aza indirilebilmesi için işyerinde çalışan personelin sorumluluklarını, tahliye ve deneme uygulamalarında nasıl davranacağını belirleyen bir sistemdir. Acil durumda ortaya çıkabilecek tehlike anlarında personelin önceden hazırlanmış belirli bir plan çerçevesinde eğitim ve tatbikat ile geliştirerek, görev ve sorumluluklarını, hareket ve davranışlarını belirleyen çalışmalar bütünüdür. İşyeri acil durum planı, genel sivil savunma planlarının bir parçasıdır. Deprem, fırtına, sel, su baskını gibi doğal afetler, yangın, patlama, yıldırım düşmesigibi durumlarda talimatlara göre hareket edilir. Acil müdahale ekiplerinin müdahalesi ile önlenemeyen bir acil durumda veya gerekiyorsa ilave yardım talebinde bulunur. Acil durumda ilave yardım çağırılırken işyeri civarındaki, sıhhiye imdat, itfaiye, jandarma, polis, trafik, sahil güvenlik, SSK hastaneleri gibi kurumlardan faydalanılır. Acil Durumun Bildirilmesi İşletmenin tamamını ilgilendiren mala ve cana zarar verme olasılığı yüksek durumlarda acil durum alarmı devreye sokulur. 105

106 Acil durumu alarmı siren sistemi ile verilir ve devamlı olarak 2 dakika çalınarak verilir. Acil durum alarmı verildiğinde ve duyulduğunda sahadaki çalışmalar durdurulur. İşletmede, acil durum alarmı verildiğinde, personel, kendisine en yakın güzergâhtan acil toplanma alanlarında toplanır. Acil durum ekip üyeleri acil durum kontrol merkezi ile temasa geçer ve alacaklarıtalimata göre hareket ederler. Her şey normal haberi verilene kadar çalışanlar etkilenmiş (yangın, patlama, vb.) bölgeye geri dönmez. Acil durum sirenleri 6 ayda bir test edilir. Sivil Savunma Sirenleri Sürekli siren (sarı ikaz): Taarruz ihtimali var. Alarma hazır ol! Dalgalı siren (kırmızı ikaz): Taarruz tehlikesi var. Derhal sığınağa gir ve korun. Kesik kesik siren: Radyoaktif serpinti. Derhal en yakın kapalı yere gir ve korun. Tehlike geçti!(beyaz ikaz): Radyo-TV yayınları ile duyurulur veya megafon ile anons edilir. Bildirimler: İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı Gereğince İlgili Bakanlıklara Yapılacak Olan * İşyerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına girmesi nedeniyle, işyerinin ünvan ve adresi, çalıştırılan işçi sayısı, çalışma konusu, işe başlama ve bitme günü, işveren adı ve soyadı veya ünvanı, adresi, varsa işveren vekili veya vekillerinin ad, soyadı veadreslerinin bir ay içerisinde Bölge müdürlüklerine bildirilmesi, Alt işveren, bu sıfatla mal ve hizmet üretimi için meydana getirdiği kendi işyerinibildirmesi, * Sağlık Birimi tarafından işyerinde yürütülen sağlık hizmetleri ile ilgili olarak yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen yıllık değerlendirme raporunun bir nüshasının İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ne gönderilmesi. * İş güvenliği Uzmanı ile yönetmeliğe uygun olarak yapılan sözleşmenin bir nüshasının İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ne gönderilmesi, 106

107 * İşyerinde meydana gelen iş kazasının ve tespit edilecek meslek hastalığının en geç iki işgünü içinde yazı ile ilgili Bölge Müdürlüğü ne gönderilmesi, Meydana gelecek iş kazaları ile ilgili olarak, İş Yeri Kaza ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu doldurularak Bölge Müdürlüğüne elden verilecek veya iadeli taahhütlü olarak gönderilecektir. Kullanılacak teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kazalara karşı tarih ve sayılı Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük te Maden ve Taş Ocakları ile Açık İşletmelerde Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tedbirleri Hakkında Tüzük hükümlerine göre iş yerleri denetim ve gözetim işlemlerinde uygulanacak yönergelerde anılan hususlara uyulacaktır ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri" Başlığının 4. Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program Yeterlik Belgesi Tebliği 9. Madde 4. bentde ÇED Olumlu Kararı verilen projelerle ilgili proje sahibi, bu Tebliğ kapsamında yetkilendirilmiş kurum/kuruluşlardan herhangi birine, yatırımın inşaat dönemlerinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini, yatırımın işletmeye geçişine kadar proje sahasına giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptırmakla yükümlüdür. İlgili ÇED Daire Başkanlıkları, proje sahibi tarafından yetkilendirilmiş kurum/kuruluşu bu Tebliğin Ek-4 formuyla Daire Başkanlığına bildirir. Proje sahibi tarafından yetkilendirilen kurum/kuruluş, bu Tebliğin Ek-4 ünde yer alan ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai nda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Kurum/kuruluşun yeterlik belgesinin iptal edilmesi veya kuruluşun kapanması halinde, bu durumun proje sahibine bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde, proje sahibi yeterlik belgesi almış diğer kurum/kuruluşlardan herhangi biriyle sözleşme yaparak Bakanlığa bildirmekle, ilgili kurum/kuruluş bu Tebliğin Ek-4 ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai nda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. hükmü gereğince, ÇED kararının olumlu sonuçlanması durumunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından İnceleme Değerlendirme Toplantısında 107

108 belirlenecek sürelerde ÇED raporlarında verilen taahhütlere ait yatırımın inşaat dönemi izleme-kontrol formu hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na sunulacaktır. ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunun doldurulması, işletme sahibini anlaşma yapacağı ÇED Yeterlik Belgesine sahip bir firma tarafından yapılacaktır. BÖLÜM 8: HALKIN KATILIMI ( Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve Konu İle İlgili Açıklamaların na Yansıtılması ) Faaliyet ile ilgili Halkın ÇED sürecine katılımı sağlamak amacı ile Halkın Katılım toplantısı yapılmıştır. ÇED sürecinde Halk katılım toplantı duyurusu yerel ve ulusal gazetelerde ilan edilmiştir. Toplantı Başpınar Mahallesi sınırları içerisinde Halil MENTEŞOĞLU na ait Yazlık Kahvehanede gerçekleştirilmiştir. Toplantı günü Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın web sayfasında da ilan edilmiştir. Halkın katılımı toplantısı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yönetilmiştir. Toplantıya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, değişik kurum ve kuruluş temsilcileri, çevre köy sakinleri katılmıştır. Toplantıda proje hakkında bilgi verilmiş, sorular cevaplandırılmış ve katılımcıların görüşleri alınmıştır. Halk madencilik faaliyetlerini yakından tanımakta ve önemli bir bölümü bu sektörde çalışmaktadır. Yöre halkının Aladağ çevresinde yapılan madencilik faaliyetlerinden çok fazla şikâyeti bulunmamaktadır. Proje ile ilgili, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından oluşturulan inceleme ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, düzenlenen Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısı nda görüşlerini yazılı ve sözlü belirtmişler ve bu görüşler tutanak altına alınmıştır. Komisyon üyelerinin görüş ve değerlendirmeleri nun ilgili bölümlerinde değerlendirilmiştir. BÖLÜM 9: SONUÇLAR ( Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme ) Proje konusu, Adana İli, Aladağ İlçesi, Ceritler Köyü sınırları içerisinde bulunan Sicil (ER ) nolu alanda kurulması projesi dir. 108

109 Söz konusu sahada yapılan incelemeler sonucunda üretilmeye değer kalker rezervine rastlanmış olup, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihinde İşletme Ruhsatı alınmıştır. Sicil (ER ) numaralı saha toplam 92,99 hektar olup bu alanın 48,9 hektarlık kısmı ÇED İzin Alanı olarak kullanılacaktır. 48,9 hektarlık ÇED alanı içerisinde 750 m 2 alana sahip Konkasör Tesisi, 500 m 2 alana sahip Ürün Stok Alanı, 500 m 2 alana sahip Pasa Stok Alanı, 300 m 2 alana sahip Bitkisel Toprak Stok Alanı, 25 m 2 alana sahip İdari Bina ve 6 m 2 alana sahip fosseptik alanı bulunacaktır. Proje kapsamında yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat tek vardiya şeklinde çalışma yapılacaktır. Proje kapsamında 12 işçi çalıştırılması planlanmaktadır. Proje alanı Adana İlinin 54 km kuzeyinde, Aladağ İlçesinin 5 km güneyinde, Ceritler Köyünün 1,65 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Proje sahasına en yakın konut ise 1 km güneybatısında bulunan konut olup bu konut Ceritler Köyüne bağlı konuttur. Üretimin gerçekleştirileceği alanda kalker madeni üzerinde orman ağaçları bulunmamaktadır. Alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacak ve bitkisel toprak stok alanında muhafaza edilecektir. Daha sonra patlayıcı malzemeler yerleştirilerek patlatma yapılacaktır. Patlatma sonucu çıkarılan kalker aynı alan içerisine kurulması planlanan konkasör tesisine nakledilecektir. Konkasör tesisinde malzemenin kırılması sırasında oluşacak pasa ve hafriyat ise pasa stok alanında muhafaza edilecektir. Faaliyet sahasında açık ocak işletmeciliği şeklinde çalışılırken delikler açılacak, açılan deliklere patlayıcı yerleştirilerek gevşetme patlatması yapılacak, gevşetilen kalker sökülecek ve konkasör tesisine nakledilecektir. İşletme sahasında basamak yükseklikleri en çok 10 metre ile sınırlandırılacaktır. Ocakta basamak genişliği; kullanılacak olan iş makinelerinin manevra kabiliyetlerine göre projelendirilir. Basamaklarda kullanılacak iş makinesinin geri ve ileri manevra yapabileceği ve dönüşlerde rahat ve emniyetli bir şekilde hareket edebileceği bir basamak genişliği yeterli olmaktadır. Bu genişlik uygulamada m. arasında olacak şekilde planlanmıştır. Palya düzlüğü aynı zamanda ulaşım yolu olarak kullanılacaktır. Basamak şev açısı planlanmıştır. Proje kapsamında 9 basamak oluşturulması düşünülmektedir. Proje alanı ile ilgili hazırlatılan İmalat Haritası Ek 13 de verilmiştir. 109

110 Patlatmalarda denetimden geçmiş (TSE standartlarına uygun) gecikmeli kapsül kullanılacağını, patlatmalar belirtilen gün ve saatler içerisinde yapılacağını ve patlatma yapılacağı gün, tarih ve saat ilgili köy ve ilçe yetkililerine ve muhtarlığa bildirileceğini, gündüz saatleri dışında ve hafta sonları kesinlikle patlatma yapılmayacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Proje kapsamında üretilecek kalker ocak alanı içerisinde bulunacak olan konkasör tesisine nakledilecektir. Konkasör tesisine kalkerin nakliyesi için patlatma sırasında açılacak olan palye düzlükleri ocak içi yol olarak kullanılacaktır. Konkasör tesisinde üretilecek malzemenin satılması faaliyetleri sırasında ise mevcut yollar ve köy yolları kullanılacaktır. Projede yol kullanımı ile ilgili olarak ilgili kurumlardan izin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Kullanılacak olan köy yollarının çalışmalardan veya iş makinelerinden zarar görmesi halinde köy yollarının eski durumuna getirileceğini, zararların işletme sahibi tarafından karşılanacağını, yolun standardının yükseltilmesi için gerekli işlemleri yapacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Üretim sırasında patlatma ve iş makinelerinin çalışmaları esnasında toz oluşacaktır. Oluşacak olan toz kaynakları ve toz miktarı Ek 17 de Toz Modelleme Raporunda verilmiştir. Toz modelleme raporunda Kozan Meteoroloji İstasyonu yılları arası rüzgar esme sayıları ile Kozan Meteoroloji İstasyonu yılları arası (son 10 yılın) yönlere göre rüzgar esme sayıları karşılaştırılmış ve en uygun yıl olan 2009 yılı tespit edilerek Toz modelleme çalışmasında 2009 yılının saatlik verileri kullanılmıştır. Hazırlatılan toz modelleme raporu sonucu proje alanında oluşacak olan tozun Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2 de verilen 2013 yılı sınır değerleri sağladığı görülmüştür. Bu sebeple oluşacak olan tozun en yakın konutta ve diğer yakın yerleşimlerde yaşayan insanları olumsuz yönde etkileyeceği düşünülmemektedir. Üretim sırasında oluşacak olan toz ile ilgili olarak ocak alanında ve nakliye yolunda düzenli olarak sulama işlemleri yapılacak ve nakliye kamyonlarının üzerleri branda ile kapatılacaktır. Bu sayede oluşacak olan tozun minimum seviye indirilmesi sağlanacaktır. İşletme sırasında toz ile ilgili gerekli tüm tedbirler almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. 110

111 Konkasör tesisinde toz oluşumu önlemek amacıyla gerekli tüm önlemler alınacaktır. Tesisteki toz kaynağı olan bunker, kırıcılar, elekler, bantlar kapalı ortam içerisine alınacak, kapalı ortam içerisine alınan ünitelerde torbalı filtre kullanılarak toz indirgeme sistemi kurulacaktır. Kırma-Eleme Tesisi ile ilgili olarak Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü nün tarih, B 18 0 ÇED / sayı ve ÇED Uygulamaları konulu yazısında belirtilen hükümlere uyacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Üretimden kaynaklı toz parametrelerinin sınır değerleri aşması durumunda çevrede bulunan yerleşim yerlerindeki insanların sağlığı açısından gereken kontrol tedbirlerini almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. Oluşacak atık sular saha içerisine yaptırılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Sızdırmaz fosseptik ile ilgili tarih ve sayılı Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Fosseptikte toplanan atık sular belirli periyotlarla Aladağ Belediyesi tarafından arazöz aracılığıyla çektirilerek belediyenin atıksu sistemine dahil edilerek bertaraf edilecektir. Atık suların Aladağ Belediyesi tarafından arazöz aracılığıyla ile çektirileceğini işletme sahibi tahhüt etmektedir. Proje kapsamında oluşacak evsel nitelikli katı atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerinde belirtilen ilgili maddelere göre yapılacaktır. Personelin ihtiyaçlarının giderilmesi sonucu oluşacak atıklar, yemek artıkları, ambalaj kâğıdı, pet şişe, cam sise vb. dir. Bu katı atıklar tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerinin 8. maddesine uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylaştırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecektir ve bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Katı atıkların toplanması ve taşınması aşamasında katı atıklar çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp kaplarında muhafaza 111

112 edilerek toplanacak ve Aladağ Belediyesi tarafından ücreti mukabilinde alınarak bertaraf edilecektir Ocak alanında oluşacak ambalaj atıkları tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak toparlanarak lisanlı firmalara verilerek bertaraf edilecektir. Yıl içerisinde araçların lastikleri ocak alanı içerisinde değiştirilecek ve geçici depolama alanında biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanması sağlanacaktır Tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Patlayıcı madde ambalajları, patlayıcı madde alınan firmalara verilecek olup sahada biriktirilmeyecektir. Herhangi bir nedenden dolayı bu tür atıkların sahada biriktirilmesi gerektiği zaman uygun olarak toparlanacak ve en kısa zamanda firmaları tarafından alınması sağlanacaktır Tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İşletme aşamasında oluşacak olan atık akü ve piller ocak sahasın içerisinde bulunacak olan geçici depolama anında ayrı ayrı biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanmaları sağlanacaktır Tarih ve sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İşletmede iş makinelerinin, araç ve ekipmanların bakım onarımları saha içerisinde yapılacaktır. Araç bakım ve onarımları esnasında oluşacak atık yağlar geçici depolama alanında sızdırmasız varillerde toplanarak lisanslı firmalara verilecektir Tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Yağlama ve bakım işlemlerinden sonra işletmede üstübü ve kontamine olmuş atıklar oluşacaktır. Bu atıklar ise geçici depolama alanında uygun kaplarda biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından toplanmaları sağlanacaktır. Üretim sırasında patlatma çalışmaları esnasında gürültü, vibrasyon (titreşim) iş makinelerinin çalışmaları esnasında ise sadece gürültü meydana gelecektir. 112

113 Patlatma ve iş makinelerinin çalışması esnasında oluşacak olan gürültü seviyeleri için Akustik Rapor hazırlatılmış olup hazırlatılan akustik rapor sonucuna göre oluşacak gürültü seviyesi Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen gündüz, akşam ve gece gürültü seviyesinin altında kaldığından m mesafedeki konutun oluşacak gürültüden etkilenmesi beklenmemektedir. Hazırlatılan Akustik Rapor Ek 18 de verilmiştir. Faaliyet ile ilgili gerekli izinler alınıp işletmeye geçilmesine müteakip gürültü konulu çevre izni ile ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nden görüş alınacaktır. Bu görüş çerçevesinde gürültü ölçümleri yapılması gerektiğine karar verilirse ocak alanı çevresinde gürültü ölçümleri yaptırılacaktır. Gürültü seviyelerinin sınır değerleri aşması durumunda çevrede bulunan yerleşim yerlerindeki insanların sağlığı açısından gereken kontrol tedbirlerini almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. ÇED alanına en yakın yerleşim birimi Ceritler Köyü dür. Ceritler Köyü ne en yakın mesafe metredir. Patlatmayla oluşan titreşim hızı yapılan hesaplamalarda 1000 m mesafede 5 mm/sn nin altına düşmüştür. Patlatmalardan kaynaklanacak titreşim yaklaşık 156 m mesafeden sonra etkisini yitirecektir. Dolayısıyla 46 kg/delik miktarındaki patlayıcı ile yapılacak patlatmalardan kaynaklanacak titreşimin faaliyet yeri çevresindeki yerleşim yerlerine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Patlatmalardan kaynaklı titreşim seviyelerinin sınır değerleri aşması durumunda çevrede bulunan yerleşim yerlerindeki insanların sağlığı açısından gereken kontrol tedbirlerini almayı işletme sahibi taahhüt etmektedir. Madencilik faaliyetleri nedeniyle tahrip edilmiş bir alanı çevresel açıdan stabil bir duruma getirmek, temiz bir çevrenin ve doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılması için zorunludur. Ancak, tahrip edilmiş bir alan kendi haline bırakıldığında ekolojik dengesine ulaşması, kendi kendini onarması çok uzun yıllar alabilir. Böyle bir zaman sürecinde bu alanların yeniden doğaya kazandırılması ya da onarılması için insanın yardımına gereksinim vardır. Bu amaçla işletme faaliyeti sonrası yapılacak olan sahanın rehabilitasyon projesi hazırlanarak Ek 15 de verilmiştir. Doğaya yeniden kazandırma planı doğrultusunda ilk olarak örtü toprağının hazırlanması işlemi yapılacaktır. daha sonra depolama toprağının dinlendirilmesi ve alt toprak ile malzeme alınan alanlardaki boşluk ve çukurlar doldurulacaktır. Bununla ilgili olarak daha sonra depolama toprağının işletmeye kapanan sahalar üzerine serilme işlemi yapılacaktır. Serilme işlemi yapıldıktan sonra ağaçlandırma çalışmaları ile sonbulacaktır. Örtü toprağını hazırlanması 2 ay, toprağın 113

114 dinlendirilmesi 1 ay, alt toprak ile malzeme alınan alanlardaki boşluk ve çuklurların doldurulması 3 ay, toprağın işletmeye kapanan sahalara serilmesi 2 ay ve ağaçlandırma işlemi 4 ay sürecek şekilde rehabilitasyon çalışmalarının 1 yıl süreceği rehabilitasyon projesinde belirtilmiştir. Proje alanı içerisinde mevsimsel akış gösteren kuru dere yatakları bulunmamaktadır. Bu sebeple herhangi bir taşkın, su basması riski oluşmayacaktır. Üretim esnasında gürültü ve toz emisyonu gibi patlatmalı madenciliğe yönelik çevresel etkiler oluşabilecektir. Bu etkiler dosyanın ilgili bölümlerinde irdelenmiş olup alınması gereken önlemlerden bahsedilmiştir. Üretim esnasında gürültü ve toz emisyonu, gibi patlatmalı madenciliğe yönelik gerekli tedbirlerin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Üretim esnasında basamaklar oluşturularak çalışılacaktır. Faaliyet alanında kalker üretimi yapılacaktır. Açılacak basamaklar doğal olarak kayaç niteliğinde olduğundan duraylı halde olacaktır. Oluşan basamakların canlılar için herhangi bir tehlike oluşturmaması için faaliyet alanına kontrolsüz girişler engellenecektir. Kalker ocağı kapasite artışı ile ilgili olarak patlatma, sökme, yükleme, taşıma, boşaltma faaliyetleri yapılacaktır. Bu faaliyetler insan sağlığını hastalık olarak değil de iş kazası (düşme, yaralanma, yuvarlanma gibi) şeklinde etkileme olasılığı vardır. İşletmede iş güvenliği ile ilgili gerekli önlemler alınacaktır. Ocak alanında gerçekleştirilecek tüm çalışmalar sırasında tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre gerekli önlemlerin alınacağını işletme sahibi taahhüt etmektedir. Projede belirtilen faaliyetlerin kontrollü bir şekilde tekniğine ve projesine uygun olarak gerçekleştirilmesi durumunda çevresel açıdan tehlike ve risk minimum düzeye indirilecektir. 114

115 Faaliyetle İlgili Olarak ; Tarih ve Sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik ve tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 115

116 Tarih ve Sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve Tarih ve Sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik ve tarih ve sayılı değişiklik yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Tarih ve Sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Sayılı Orman Kanunu ve Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır Sayılı Maden Kanunu hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 167 Sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun ve Yönetmelikleri hükümlerine uyulacaktır. Söz konusu işletmede 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ilgili Yönetmelikleri hükümlerine ve 1/ ölçekli Çevre Düzeni Plan hükümlerine uyulacaktır. Tüm bu değerlendirmeler neticesinde faaliyete ilişkin olarak önerilen kontrol yönetmelikleri titiz ve eksiksiz biçimde uygulanması kaydıyla kalıcı çevresel etkileri ve zararları beklenmemektedir. 116

117 NOTLAR VE KAYNAKLAR sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Sayılı Orman Kanunu ve Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği Tarih Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ÇED Yönetmeliği tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ne ve buna bağlı olarak tarih ve sayılı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve sayılı Atık YağlarınKontrolüYönetmeliği ve tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Tarih ve sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği 14-1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Plan Hükümleri 117

118 EKLER EK 1 İşletme Ruhsatı EK 2 Kullanma Suyu, Atık su ve Katı Atık İle İlgili Belediye Yazısı EK 3 Fosseptik Detay Planı EK 4 Acil Eylem Planı Kozan Meteoroloji İstasyonu Gözlem Kayıtları ve Standart EK 5 Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri, Yağış Şiddet Süre - Tekerrür Eğrileri, Fevk Hadiseleri EK 6 Proje Alanına Ait Fotoğraflar EK 7 Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu EK 8 1 / Ölçekli Mescere Haritası ve 1 / Ölçekli Orman Kadastro Haritası EK 9 Topoğrafik Harita ve Lejantı ( 1/ Ölçekli ) EK 10 Jeolojik Harita ve Kesitleri ( 1/ ve 1/5.000 Ölçekli ) EK 11 Çevre Düzeni Planı ve Lejantı ( 1/ Ölçekli ) EK 12 Vaziyet Planı EK 13 İmalat Haritası EK 14 Yer Bulduru Krokisi EK 15 Rehabilitasyon Projesi EK 16 Orman Mühendisi Tarafından Hazırlanan Rapor EK 17 Toz Modelleme Raporu EK 18 Akustik Rapor EK 19 İmza Sirküleri EK 20 Vekâletname EK 21 Yeterlik Belgesi EK 22 Projeyi Hazırlayanların; İmzaları, Özgeçmişleri, Diplomaları, İmza Beyannameleri, Oda Kayıt Belgeleri 118