DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

Transkript

1 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ YENİCE BARAJI, SULAMA VE İÇMESUYU PROJESİ (MALZEME OCAKLARI, BETON SANTRALİ, KIRMA ELEME YIKAMATESİSİ DAHİL) YOZGAT İLİ, MERKEZ İLÇESİ, TEKKE YENİCESİ KÖYÜ MEVKİİ NİHAİ MAYIS-2013 AK-TEL MÜHENDİSLİK EĞT.TUR.GD.SAN.TİC.LTD. ŞTİ. Adres:1330. Sokak No: 16/16 Aşağı Öveçler Posta Kodu 06460, ANKARA, TÜRKİYE Telefon : Faks : Mobil : e-posta : [email protected] web : Bu rapor, ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemine uygunluğu TR1210-QC lisans nolu sertifika ile TQCSI tarafından belgelendirilmiş olan AK-TEL MÜHENDİSLİK Eğt. Tur. Gd. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır. This report is prepared by AK-TEL ENGINEERING CO. whose ISO 9001:2000 Quality Management System is certified by TQCSI. (License no: TR1210-QC)

2 PROJE SAHİBİNİN ADI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ADRESİ OSMAN KAVUNCU CADDESİ KOCASİNAN / KAYSERİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI TEL. : (352) FAKS : (352) PROJENİN ADI YENİCE BARAJI,SULAMA VE İÇMESUYU PROJESİ (MALZEME OCAKLARI, BETON SANTRALİ, KIRMA ELEME YIKAMA TESİSİ DAHİL) PROJE BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ (ADI, MEVKİSİ, BİRDEN FAZLA İL VEYA İLÇEDE YER ALIYORSA BUNLARI TANIMLAYAN YÖRE ADI): PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE TL YOZGAT İLİ, MERKEZ İLÇESİ,TEKKEYENİCESİ KÖYÜ MEVKİİ Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası Datum : ED-50 Datum Türü : UTM Türü D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : PAFTA : YOZGAT I33 c2, I34 d1 : Enlem,Boylam : WGS-84 : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : :

3 EK-I: MADDE 15- SU DEPOLAMA TESİSLERİ (GÖL HACMİ 10 MİLYON M 3 VE ÜZERİ OLAN BARAJ VE GÖLETLER.), MADDE 28- MADENCİLİK PROJELERİ; RUHSAT HUKUKU VE AŞAMASINA BAKILMAKSIZIN, a) 25 HEKTAR VE ÜZERİ ÇALIŞMA ALANINDA (KAZI VE DÖKÜM ALANI TOPLAMI OLARAK) AÇIK İŞLETMELER, PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) d) KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSLERİ (3213 SAYILI MADEN KANUNU 1(A) VE 2(A) GRUP MADENLER İLE HAFRİYAT MALZEMELERİ TON/YIL), EK-II MADDE 31 ALTYAPI TESİSLERİ: m) 1 MİLYON m 3 /YIL VE ÜZERİ YERALTI SUYU ÇIKARMA VEYA YERALTINDA DEPOLAMA PROJELERİ, MADDE 49 MADENCİLİK PROJELERİ: RUHSAT HUKUKU VE AŞAMASINA BAKILMAKSIZIN; a) MADENLERİN ÇIKARILMASI (EK-I DE YER ALMAYANLAR), RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI AK-TEL MÜH. EĞT. TRZ. GD. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADRESİ, TELEFONU, FAKS NOSU RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN YETERLİK BELGESİ NO'SU, TARİHİ RAPORUN SUNUM TARİHİ (GÜN/AY/YIL) ADRESİ : SOKAK NO: 16/16 AŞAĞI ÖVEÇLER / ANKARA TEL. : (312) FAKS : (312) e-posta : [email protected] 47 / MAYIS 2013

4 İÇİNDEKİLER LİSTESİ SAYFA NO Bölüm I: Projenin Tanımı ve Amacı... ix Proje konusu faaliyetin, proje kapsamındaki tüm ünitelerin, proje karakteristiklerinin tanımı, proje ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem ve gereklilikleri (Rapor hazırlanırken proje kapsamındaki tüm işlemlerin DSİ tarafından onaylanmış olan Fizibilite Raporuna uygun olarak hareket edilmesi ve buna ilişkin bilgi ve su kullanma anlaşması hakkında bilgi)...1 Bölüm II: Proje İçin Seçilen Yerin Konumu...4 II.1.Projenin yeri (Proje yerinin ilgili İdaresince onanmış olan faaliyet yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı, Uygulama İmar Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa ölçekli harita üzerinde gösterimi)....4 II.2.Proje kapsamındaki ünitelerin konumu (Baraj, gövde, derivasyon, savak tesisleri (dolu savak-dipsavak), iletim kanalları, su depoları, arıtma tesisi (içme-kullanma suyunun kullanılmasında arıtma yapılacak mı, detaylandırılması), malzeme ocakları, kırma-elemeyıkama tesisi, hazır beton tesisi, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı veya kroki üzerinde gösterimi, diğer tekniklerle temsili resim veya maket benzeri gösterimler, proje kapsamında yer alan geçici ve nihai depolama alanlarının, inşa edilecek baraj sahası içinde gerçekleştirilecek olan inşaat alanının ve Maden Kanunuma göre açılacak olan taş, kum, çakıl vb. ocak alanlarının 1/25000, 1/5000 ve/veya 1/1000'lik haritalar üzerinde gösterimi, koordinatların harita üzerine işlenmesi)...5 Bölüm III: Projenin Ekonomik Ve Sosyal Boyutları...7 III. 1. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları,...7 III.2.Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu,...7 III.3.Projenin Fayda-Maliyet Analizi, (bu kapsamda baraj altında kalacak tarım alanları, bağ, bahçe gibi kıymete değer verilerin de dikkate alınarak hesaplanması) III.4.Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, faaliyet sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri, III.5.Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve faaliyet sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri, III.6.Kamulaştırma ve yeniden yerleşim, III.7.Diğer hususlar Bölüm IV: Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi ve Bu Alan İçindeki Mevcut Çevresel Özelliklerin Açıklanması(*) IV.1.Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi (etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği açıklanacak, etki alanı harita üzerinde gösterilecek), IV.2.Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı, IV.2.1.Meteorolojik ve iklimsel özellikler; bölgenin genel iklim şartları, basınç, sıcaklık, yağış dağılımı, ortalama nispi nem, sayılı günler dağılımı, maksimum kar kalınlığı, buharlaşma, rüzgar dağılımı, (meteorolojik verilerin güncelleştirilmiş ve uzun yıllar gözlem kayıtları, meteorolojik parametrelerin dağılımlarının tablo, grafikler, detaylı anlatımı), IV.2.2.Jeolojik özellikler i

5 IV Bölgesel jeoloji, sahanın 1/ ölçekli genel jeoloji haritası, stratigrafık kolon kesitleri, IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson, derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, proje alanına mesafeleri), IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan, akarsu ve diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, debisi ve mevsimlik değişimleri, yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyeli, taşkınlar, su toplama havzası, oligotrofîk, mezotrofik, ötrofık, distrofık olarak sınıflandırılması, sedimantasyon, drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı kullanımları ve ekosistemleri), IV.2.5. Kurulacak barajın su toplama havzası ile ilgili, Yenice Deresine ilişkin en az 10 yıllık aylık maksimum, aylık minimum ve aylık ortalama akım değerlerinin m 3 /sn olarak verilmesi, akım gözlem istasyonlarının yerlerini temsil eden uzun yıllara ait aylık akım değerlerinin, verilerin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak sunulması, IV.2.6. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza özelliği (içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu derenin bir göl ekosistemini ya da herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, içme suyu kaynaklarına mesafeleri, söz konusu dereden içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı, IV.2.7. İç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), IV.2.8. Madenler ve fosil yakıt kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi ve ekonomik değerleri), (*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir IV.2.9.Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri, arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı, tabii bitki örtüsü olarak kullanılanlardan mera, çayır vb.), IV Tarım alanları (tarımsal gelişim proje alanları, özel mahsul plantasyon alanları), sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, IV Orman alanları (Ağaç türleri, miktarları(m 2 ), kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, 1/ ölçekli Meşcere haritası), IV Hayvancılık ve su ürünleri (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri), IV Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alman alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel ii

6 Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, İçme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), IV Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alman türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki bulunuş yerleri, bölgedeki dağılımları, endemizm durumları, bolluk miktarları, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alman Merkez Av Komisyonu Kararları) Türlerin kim tarafından ve ne zaman, hangi yöntemle (literatür gözlem vs.) tespit edildiği, Collins Bird Guide, Türkiye'nin Önemli Kuş Alanları Kitabı, Türkiye'nin Önemli Doğa Alanları Kitabı, IUCN, Bern Sözleşmesi, MAK Kararları, CITES gibi ulusal çalışmalar ve uluslararası anlaşmalara göre durumu, türlerin projeden ne şekilde etkileneceği, proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilmesi. Projeden ve çalışmalardan etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide yapılacak flora çalışmalarının vejetasyon döneminde gerçekleştirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, flora için Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması IV Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alman türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), Endemik, hassas, nesli tehlike altındaki balık türleri için gerekli optimum su yükseklikleri, miktarları, çözünmüş oksijen miktarı, su hızı gibi parametrelerin incelenerek, projenin bu türler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, alınacak tedbirlerin belirtilmesi, IV Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, benzersiz özellikteki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar, IV Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar vb.), IV Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi, IV Diğer özellikler IV.3. Sosyo - Ekonomik Çevrenin Özellikleri IV.3.1.Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler, yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler), IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir), IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı), IV.3.5. Sağlık (bölgede endemik ve sıklıkla görülen hastalıklar), IV.3.6. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumu), IV.3.7. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, limanlar, konutlar, turizm alanları vb.), IV.3.8. Diğer özellikler iii

7 Bölüm V:Projenin Bölüm IVde Tanımlanan Alan Üzerindeki Etkileri Ve Alınacak Önlemler:. 91 (**) (Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.l ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır) (**) Bu bölümde, Bölüm IV'de verilen mevcut çevre üzerinde olması muhtemel etkiler ortaya konarak, alınacak önlemler belirtilmelidir V.l. Arazinin Hazırlanması, inşaat ve Tesis Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler (Baraj, isale hattı, malzeme ocaklar, kırmaeleme-yıkama tesisi ve beton santralı vs) V.l.l. Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi V.l.2.Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat artığı toprak, taş, kum vb. maddelerin nerelere nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat sırasında kullanılacak malzemeler, hafriyat döküm alanlarının koordinatları, özellikleri ve 1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile birlikte hafriyat malzemesi düzenleme ve restorasyon planı, alınacak önlemler, V.l.3. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik ve kimyasal olanların taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, V.1.4. Proje kapsamında yapılacak olan kaptaj çalışmaları, kullanılacak boru tipleri ve diğer ünitelerin özellikleri, bu ünitelerde kullanılacak kimyasal maddelerin özellikleri, nerede, nasıl, ne miktarda ve hangi amaçla kullanılacağı, V.1.5. Derivasyon tünelinin yapımı sırasında gerçekleştirilecek doldurma işleminin ve patlatmaların akarsu havzasına etkileri, alınacak tedbirler, doldurma vb işlemler için kullanılacak malzemenin cinsi, nerede ve ne miktarda kullanılacağı, V.1.6. Derivasyon (Baraj inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu güzergahının geçici olarak değiştirilmesi) ve arazi kazanmak amacıyla veya diğer nedenlerle herhangi bir su ortamında yapılacak her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat, vb işlemler ile bunların nerelerde yapılacağı, ne kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve makineler, V.l.7. Baraj inşaatı süresince akarsu yatağının derive edilmesi kapsamında dere yatağının kuru kalmaması, canlı hayatın devamlılığının sağlanması amacıyla alınacak önlemler, V.1.8. Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin nerelerde nasıl yapılacağı, (Barajın inşası sırasında söz konusu tesise ait sanat yapılarının taşkından korunması için gerekli tedbirler alınmalıdır. 09 Eylül 2006 tarih ve sayılı "Dere Yatakları ve Taşkınlar" adı ile yayınlanan 2006/27 Başbakanlık Genelgesine hassasiyetle uyularak çalışmaların yürütülmesi) V.l.9. Proje kapsamında açılacak olan kaya, taşocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi malzeme ocaklarının sayısı, ocakların alan büyüklükleri, kapasiteleri, işletme alan büyüklükleri, kapladıkları alan, nakliye güzergahları ve ayrı ayrı koordinatları, yıllara bağlı planlanan üretim miktarları, iş akım şeması, uygulanacak üretim yöntemleri, basamak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basamak sayısı, ocakların başlangıç ve nihai durumlarının imalat haritaları üzerinde gösterimi, V Malzeme ocaklarında patlatma işleminin ne şekilde yapılacağının açıklanması, patlatma paterni, bir atımda kullanılacak patlayıcı madde miktarı, taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, hava şoku ve kaya fırlamaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilmesi, iv

8 V.1.11.Malzeme ocaklarında üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), nakliye güzergâhları, ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, V Kırma-eleme-yıkama tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, V Beton Santralı tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, V İnşaat esnasında tüm ünitelerden kaynaklanacak toz yayıcı işlemler, emisyon dağılım modellemesi, kümülatif değerler, Toplam Organik Bileşikler V Zemin emniyeti, baraj gölünden su kaçağı olmaması için yapılacak işlemler,. 133 V Dere yatağında yapılacak olan çalışmaların etkileri, bulanıklık, suyun debisi vb. (Dere yatağında uygun akış koşullarının sağlanması, dere yatağına herhangi bir müdahalede bulunulmaması, dere yatağına kesinlikle malzeme dökülmemesi, yatak kesitinin daraltılmaması gerekmektedir.) V Proje alanı içindeki kara/su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleştirilecek kazı ve dolgu işlemleri sonucu meydana gelecek katı atık maddeler, inşaat artığı malzemeler, bu kazıların nerelerde, ne kadar alanda, nasıl yapılacağı ve bu işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum, çakıl ve benzeri maddelerin miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanacakları, meydana gelecek katı atık cins miktarı, ne şekilde bertaraf edileceği, V Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, alınacak önlemler, V Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut yollarda genişletme yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise kim tarafından yapılacağı hakkında bilgi verilmeli, baraj altında kalacak yolların alternatiflerinin belirtilmesi) V Su temini sistemi planı, nereden temin edileceği, arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete başlamasına dek yerine getirilecek işlemler sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, bir kroki üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi yerinin gösterilmesi, atıksularm biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora eklenmesi, mevcut su kalitesini korumaya yönelik alınacak tedbirler, (projenin memba ve mansabı dikkate alınarak su kalitesinin ilgili mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçüm ve değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi), (alınacak gerekli görüşler, izinler), V Sulamadan kaynaklanacak yüksek taban suyunu düşürmek için uygulanacak drenaj sistemleri ve ıslah tedbirleri, V Sulanacak alan miktarı, sulama sistemi yapıları, sulama ile su ve toprakta oluşabilecek (azot, bor, tuzlaşma)etkiler, tarımsal üretime olabilecek etkiler ve sulama ile oluşacak bitki paterni, sulamadan dönen suların su kalitesine etkileri, V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek yapılacak işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, kümülatif değerler, v

9 V Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, Orman Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte ÇED İnceleme Değerlendirme Formu, gerekli izinler, görüşler, projenin ya da bir kısmının orman alanı dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler, etkilerin değerlendirilmesi, alınacak tedbirler, V Arazinin hazırlanması, inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile ilgili bilgiler, yüzeyden sıyrılacak bitkisel toprak miktarı nerede, nasıl muhafaza edileceği, yeniden değerlendirme yöntemi, inşaat faaliyetlerinden etkilenecek ekili araziler ve zirai ürünler için izlenecek yol Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek yerine getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, V Karasal ve sucul flora/fauna üzerine olası etkiler ve alınacak tedbirler, V.1.29.Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, ekolojik peyzaj planı, V Doğaya yeniden kazandırma planı, V Diğer faaliyetler V.2. Projenin İşletme Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek mal ve/veya hizmetler, nihai ve yan ürünlerin üretim miktarları, V.2.2. Faaliyet üniteleri için gerekli hammadde, yardımcı madde, mamul madde miktarları, taşınırdan depolanmaları, V.2.3. Suyun kalite kriterleri ve uygulanması gereken arıtma tipleri, V.2.4. Su tutulması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki canlılara olabilecek etkiler, V.2.5. Su tutulması ile oluşabilecek iklim değişikliği ve bu değişiklik sonucu bitki örtüsü, fauna, habitat ve biyotoplar üzerine olabilecek etkiler, mansapta olabilecek değişimler (erozyon, nehir hidrolojisi, sucul hayat, sediment gelişi vb.) V.2.6. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri ve etkileri, projenin memba ve mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi, V.2.7. İşletme süresince akarsu yatağının derive edilmesi kapsamında derive edilecek su miktarı, dere yatağının kuru kalmaması, canlı hayatın devamlılığı ve bölgenin tarımsal sulama suyu ihtiyacının sağlanması amacıyla alınacak önlemler, V.2.8. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza akımları, yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyel, varsa ulusal ve uluslararası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları savaklanan sular ve periyotları dikkate alınmalı), Nehirdeki akımın son on yıllık akım değerleri, debi süreklilik eğrisi grafiği ve/veya tablosu, vi

10 (İlgili kurum ve kuruluşlar ile irtibata geçilerek ve arazide gerekli çalışmalar/araştırmalar yapılarak Su Kullanım Hakları Raporunun hazırlanması ve ilgili birime müracaat edilerek Raporun onaylatılması.) V.2.9. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin (AGÎ) istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında ilgili DSİ Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma tarafından GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler ve taahhüdün rapora girilmesi, V İşletme aşamasındaki su temini planı, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarları ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, V.2.11.İşletme aşamasında oluşacak atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, (Burada gerekli izinler alınmalı ve izin belgeleri rapora eklenmelidir.) V.2.12.Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki canlılara (Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanteri) olabilecek etkiler, alınacak izinler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş sistemleri ile ilgili bilgi ve buna ait çizim, mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizim, (uzun yıllar aylık yağış verileri kullanılarak kullanma-içme-can suyu miktarlarının işletme tablosu halinde verilmesi) V Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler, V Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler, V Orman alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması, orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler, V Tarım alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması, V Karasal flora/fauna üzerine olası etkiler ve alınacak tedbirler V.2.18.Proje alanında peyzaj unsurları oluşturmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri, V Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, V Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültü kaynakları, seviyeleri ve gürültü kontrolü için alınacak önlemler, V Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi V Proje alanı ve yakın çevresinde, yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) materyal üzerindeki etkilerinin şiddeti ve yayılım etkisinin belirlenmesi, V Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personel sayısı, bu personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut, ulaşım ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin edileceği, V İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı sonrasında oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisinin karakteristiği, prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortamlara, ne miktarlarda, nasıl verileceği, Arıtma Tesisinden oluşması muhtemel çamurların miktarı, bertaraf yöntemleri V Konut, sosyal ve idari tesislerde oluşacak katı atık miktarı ve özellikleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, nasıl bertaraf edileceği, vii

11 V Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, V Diğer faaliyetler V.3. Projenin Sosyo - Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri V.3.1.Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb. (Projenin yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması) Projenin yapımı ile etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması için hazırlanan sosyal etki değerlendirme raporu Ek-20 de sunulmuştur V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi V.3.3. Projenin gerçekleşmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi Proje Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık, arıcılık vb. faaliyetlere etkileri, projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak insanlar ile yerel halk ilişkileri, bunların insan yaşamı üzerine etkileri ve Sosyo-Ekonomik Açıdan Analizi, uygulamaya geçirilecek sosyal sorumluluk projeleri) Bolüm VI: İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek Ve Süren Etkiler Ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler VI.1. Arazi ıslahı, VI.2. Rekreasyon Çalışmaları, V1.3. Mevcut su kaynaklarına etkiler, VI.4. Olabilecek hava emisyonları, Bölüm VII: Projenin Alternatifleri (Bu bölümde teknoloji alınacak önlemlerin alternatiflerin karşılaştırılması yapılacak ve tercih sıralaması belirtilecektir.) Bölüm VIII: İzleme Programı ve Acil Eylem Planı VIII.l.Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim ekibi, VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri" başlığı altında yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program Bölüm IX: Halkın Katılımı (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması) Bölüm X: Yukarıdaki Başlıklar Altında Verilen Bilgilerin Teknik Olmayan Bir Özeti (Projenin inşaat ve işletme aşamalarında yapılması planlanan tüm çalışmaların ve çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, çok teknik terim içermeyecek şekilde ve anlaşılabilir sadelikte anlatılması, özellikle Halkın Katılımı Toplantısında ve ÇED süreci içerisinde tüm paydaşlardan Bakanlığa iletilen soru, görüş ve önerilere yer verilmesi, bu görüşlerin nasıl karşılandığının vurgulanması) Bölüm XI: Sonuçlar (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı viii

12 sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası seçimler ve bu seçimlerin nedenleri) TABLOLAR LİSTESİ SAYFA NO Tablo 1:Doğal Yapı Gereçleri Gereksinimi...3 Tablo 2:Malzeme Ocakları Rezerv Miktarı...3 Tablo 3:Proje Alanı Koordinatları...4 Tablo 4:Yenice Barajı Uygulama Programı...8 Tablo 5:Yenice Barajı Sulaması Uygulama Programı...8 Tablo 6:Yenice Barajı ve Sulaması Uygulama Programı...8 Tablo 7: İçmesuyu Temin Sistemi Uygulama Programı...9 Tablo 8:Projeli Koşullarda Gelir Durumu Tablo 9:Proje Alanındaki Arazilerin Yer, Nitelik Ve Dağılımları Tablo 10:Proje alanındaki arazilerin kamulaştırma değerleri Tablo 11:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri Tablo 12:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklık değerleri Tablo 13:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen yağış değerleri Tablo 14:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değerleri Tablo 15:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri Tablo 16:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Tablo 17:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Tablo 18:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda yönlere göre ölçülen rüzgar esme sayıları Tablo 19:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Yönlere Göre Rüzgar Hızı Değerleri Tablo 20:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Tablo 21: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Tablo 22: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Tablo 23: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Kuvvetli Günler Sayısı Ortalaması Tablo 24: Yenice Barajı Yerinde ve Göl Alnında Açılan Sondajlar Tablo 25: SK 1 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Kret Başı) Tablo 26: SK 2 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) Tablo 27: SK 3 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) Tablo 28: SK 4 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yakası, Talveg Kondüvi + Eksen) Tablo 29: SK 5 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Yamacı Eksen) Tablo 30: SK 6 Sondaj Değerleri(Yeri: Baraj Sağ Yakası, Kret Başı) Tablo 31: SK 7 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Eşiği) Tablo 32: SK 8 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Düşü Havuzu) Tablo 33: SK 9 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka Membası, Talveg) Tablo 34: SK 10 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka Mansabı, Talveg) Tablo 35: SK 11 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Membası, Kondüvi) Tablo 36: SK 12 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Mansabı, Kondüvi) Tablo 37: SK 13 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) Tablo 38: SK 14 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) Tablo 39: SK 15 Sondaj Değerleri (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) Tablo 40: SK 16 Sondaj Değerleri (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) Tablo 41: SK 17 Sondaj Değerleri (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) Tablo 42: SK 18 Sondaj Değerleri (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) Tablo 43: Kuyularda Yapılan Basınçlı ve Basınçsız Su Deneyi Sonuçları Tablo 44:Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından Kullanılan İçmesuyu Analizi Tablo 45: Yozgat Belediyesi Eğriöz Deresi YAS kaynakları İçmesuyu Analizi Tablo 46: Sorgun Havzası Akiferleri Yeraltısuyu Bilançosu Tablosu Tablo 47: Yenice Deresi Su Analiz Tablosu Tablo 48:Yenice Baraj Yeri Aylık Doğal Akımları, m 3 /s Tablo 49:Proje alanında tespit edilen balık türleri Tablo 50: Toprakların Bünye Dağılımı Tablo 51:Varolan Koşullarda Arazi Sınıfları Dağılımı ix

13 Tablo 52:Projeli Durumda Ürün Deseni Tablo 53:Yıllara göre ürün dağılımı Tablo 54: Yozgat İli Hayvan Varlığı Tablo 55:Endemik, Nadir ve Nesli Tehdit Altındaki Türler Listesi ve Tehlike Kategorileri Tablo 56: Yıllara Göre Köy Nüfusları Tablo 57:Yozgat İli Sağlık Merkezleri Tablo 58:Yozgat İli Sağlık Göstergeleri Tablo 59:Yozgat İl Geneli Personel Durum Tablo 60: Yozgat İli Temel Sağlık Göstergeleri Tablo 61:Yozgat İli Hastane Hizmetleri Tablo 62:Yozgat İli Trafiğe Açılmış Toplam Bölünmüş Yol Ağı Tablo 63: Varolan Koşullarda Arazi Sınıfları Dağılımı Tablo 64:Pasa ve bitkisel toprak depolama alanları Tablo 65: Eğriöz Deresi YAS kuyularının karakteristik bilgileri Tablo 66:Arıtma tesisinde kullanılacak kimyasallar Tablo 67: Arıtma tesisinde kullanılacak Polielektrolit Tablo 68: Arıtma tesisinde kullanılacak kireç Tablo 69: Arıtma tesisinde kullanılacak Potasyum Permanganat Tablo 70:Malzeme Ocaklarının adedi, alanı, ihtiyaç ve baraj alanına uzaklığı Tablo 71: Malzeme Ocakları Üretim Şekli Özellikleri Tablo 72:Malzeme Ocakları Koordinatları Tablo 73:Patlatma deliği şarj yoğunluğu (kg/m) Tablo 74:Patlatma Paterni Tablo 75:Mesafeye göre titreşim hızı değerleri (W=53,5kg) Tablo 76:Dinamit atımıyla hasar görecek bina türleri Tablo 77:K katsayısı asgari ve azami değerleri Tablo 78:Patlatma esnasında Gürültü dağılımı Tablo 79:Kil ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Tablo 80:Kaya ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Tablo 81:Kum çakıl ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Tablo 82:Saatlik Toz Modeli için Yıl Seçim Tablosu Tablo 83:Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu Tablo 84:Yenice Deresi Su Analiz Tablosu Tablo 85:Projeli Durumda Ürün Deseni Tablo 86:Gürültü Kaynakları Tablo 87:Gürültü dağılımı Tablo 88:Proje Alanındaki Arazilerin Yer, Nitelik Ve Dağılımları Tablo 89:Proje alanındaki arazilerin kamulaştırma değerleri Tablo 90:Yenice Baraj Yeri Aylık Doğal Akımları, m 3 /s Tablo 91:Köy Nüfusları Tablo 92: Bugünkü Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) Tablo 93: Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) Tablo 94: Net Gelir Artışları (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) Tablo 95: Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) Tablo 96: Net Gelir Artışları (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) Tablo 97:İç Karlılık Oranı x

14 ŞEKİLLER LİSTESİ SAYFA NO Şekil 1 : Yenice Barajı Yeri ve Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti Şekil 2:Çalışma Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası Şekil 3:Doğanlı-Duralidayılı Alüvyon Akiferindeki Kuyular Şekil 4: Delibaş Deresi Alüvyon Akiferindeki Kuyular Şekil 5: Eğriöz Deresi Alüvyon Akiferindeki Kuyular Şekil 6: Kil ocağı İş akım şeması Şekil 7:Kum çakıl ocağı iş akım şeması Şekil 8:Kaya Ocağı iş akım şeması Şekil 9:Patlayıcı madde şarjı Şekil 10:Özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlatma uzaklığı Şekil 11:İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri Şekil 12:Kümülatif Toz Emisyonu Değerlendirme Noktası Uydu Görüntüsü Şekil 13:Kümülatif olarak Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Şekil 14:Kümülatif olarak Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Şekil 15:Baraj Alanına En Yakın Orman Alanı Mesafesi Şekil 16: İçmesuyu Arıtma Tesisi Akım Şeması Şekil 17: Proje alanı trafik yükü haritası GRAFİKLER LİSTESİ SAYFA NO Grafik 1:Yozgat Meteoroloji İstasyonu basınç değişimi Grafik 2: Yozgat Meteoroloji İstasyonu sıcaklık değişimi Grafik 3:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yağış miktarı değişimi Grafik 4:Yozgat Meteoroloji İstasyonu nem değişimi Grafik 5:Yozgat Meteoroloji İstasyonu buharlaşma değişimi Grafik 6:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Grafik 7:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Grafik 8:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yıllık hakim rüzgar yönü Grafik 9:Yozgat Meteoroloji İstasyonu mevsimlik hakim rüzgar yönü Grafik 10:Yozgat Meteoroloji İstasyonu aylık hakim rüzgar yönü Grafik 11:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yönlere göre aylık rüzgar hızı Grafik 12:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Grafik 13: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Grafik 14:Yozgat Meteoroloji İstasyonu fırtınalı günler sayısı ortalaması Grafik 15:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen kuvvetli günler sayısı ortalaması Grafik 16:Delme-patlatma esnasında gürültü dağılımı Grafik 17:2008 yılı ve Uzun Yıllar Ortalaması Rüzgar Esme Sayıları Grafikleri Grafik 18:Faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı xi

15 EKLER LİSTESİ EK 1 : YER BULDURU HARİTASI EK 2 : TOPOGRAFİK HARİTA EK 2A : EK 2B : EK 2C : 1/ ÖLÇEKLİ BARAJ ALANI VE MLZ. OCAKLARINI GÖSTERİR VAZİYET PLANI 1/ ÖLÇEKLİ BARAJ ALANI VE MLZ. OCAKLARINI GÖSTERİR TOPOGRAFİK HARİTA 1/ ÖLÇEKLİ BARAJ ALANI VE MLZ. OCAKLARINI GÖSTERİR TOPOGRAFİK HARİTA EK 3 : PROJE ALANI FOTOĞRAFLARI EK 3A : UYDU GÖRÜNTÜSÜ EK 4 : DEPREM HARİTASI EK 5 : 1/ ÖLÇEKLİ JEOLOJİ HARİTASI EK 5A : 1/5.000 ÖLÇEKLİ GÖL ALANI JEOLOJİ HARİTASI EK 5B : BARAJ AKS YERİ JEOLOJİK KESİTİ EK 5C : BARAJ YAPI YERLERİ JEOLOJİK KESİTİ EK 5D : BARAJ SONDAJ LOGLARI ENJEKSİYON PATERNİ EK 6 : BARAJ AKSI YERLEŞİM PLANI EK 6A : BARAJ AKS KESİTİ EK 6B : BARAJ AKS KESİTİ EK 7 : AV HARİTASI EK 8 : COĞRAFİ VERİ PORTALI GÖRÜNTÜSÜ EK 9 : ÇEVRE DÜZENİ PLANI EK 10 : ONAYLI AKIMLAR EK 11 : METEOROLOJİK BÜLTEN EK 11A : STANDART ZAMANLARDA GÖZLENEN EN BÜYÜK YAĞIŞ DEĞERLERİ EK 11B : TEKERRÜR EĞRİLERİ EK 11C : OLAĞANÜSTÜ OLAYLAR (FEVK) BİLGİLERİ EK 12 : EKOSİSTEM DEĞERLENDİRME RAPORU EK 13 : SU HAKLARI RAPORU EK 14 : MİGEM GÖRÜŞÜ EK 15 : KAYSERİ TABİAT VARLIKLARI KORUMA BÖLGE KURULU GÖRÜŞÜ EK 16 : İNCELEME DEĞERLENDİRME FORMU VE MESÇERE HARİTASI EK 17 : KAYA-1 OCAĞI ÜRETİM PLANI EK 17A : KAYA-1 OCAĞI RESTORASYON PLANI EK 18A : SAATLİK HAVADA ASILI TOZ EMİSYONU MODELLEME ÖZETİ EK 18B : SAATLİK HAVADA ÇÖKEN TOZ EMİSYONU MODELLEME ÖZETİ EK 19 : FOSSEPTİK PLANI EK 20 : SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRME ANKET RAPORU EK 21 : ACİL MÜDEHALE PLANI EK 22 : KUM ÇAKIL OCAĞI ÇEVRE YÖNETİM PLANI xii

16 Bölüm I: Projenin Tanımı ve Amacı Proje konusu faaliyetin, proje kapsamındaki tüm ünitelerin, proje karakteristiklerinin tanımı, proje ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem ve gereklilikleri (Rapor hazırlanırken proje kapsamındaki tüm işlemlerin DSİ tarafından onaylanmış olan Fizibilite Raporuna uygun olarak hareket edilmesi ve buna ilişkin bilgi ve su kullanma anlaşması hakkında bilgi) Proje, Yozgat ili, Merkez ilçesi, Tekkeyenicesi köyü mevkii nde, Yenice Deresi üzerine yapılması planlanan sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı ile Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Yıkama Tesisi ve Beton Santralini kapsamaktadır. Yenice Barajı, Yozgat il merkezinin 35 km güneydoğusunda, Sorgun ilçe merkezinin 30 km güneybatısında, Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yer almaktadır. Proje alanı 34 59' ve 34 65' doğu boylamları ile 39 38' ve 39 40' kuzey enlemleri arasındadır. Yenice baraj yerinde Yenice Deresi nin yağış alanı 65,8 km 2 dir. Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Baraj yerine Yozgat Kayseri karayolundan Yozgat a yaklaşık 20 km mesafede Çalılı köyüne ayrılan karayolundan 10 km lik yolla ulaşılır. Yozgat ili ile baraj yeri arasındaki karayolundan yaklaşık 35 km dir. Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında Yenice Barajının ekonomik ömrü Planlama Raporunda ön görülen 250 m 3 /yıl/km 2 toplam sediment verimi üzerinden yapılmıştır. Buna göre: Yenice Barajı Sediment Hacmi= 250 m 3 /yıl/km 2 x 65,8 km 2 = m 3 /yıl olmaktadır. Yenice Barajı ekonomik ömrü 50 yıl kabul edilerek, toplam sediment hacmi aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: V 50 = m 3 /yıl x 50 yıl = m 3 0,823 hm 3 tür. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. Yenice Deresi nin Yenice baraj yerindeki yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3 tür. Sulamanın yoğun olarak yapıldığı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında derenin akımı 1

17 oldukça azalmakta ve sulama için gerekli su karşılanamamaktadır. Bu nedenle sulama suyunu temin etmek için bir depolamaya ihtiyaç duyulmaktadır. DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı önerilen Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. Proje alanına ait yerbulduru haritası, uydu görüntüsü ve proje alanına ait fotoğraflar eklerde sunulmuştur(bkz. Ek-1, Ek-3, Ek-3A). Baraj alanı, malzeme ocakları ve tesisleri gösterir 1/ ölçekli vaziyet planı Ek- 2A da, 1/ ölçekli topografik harita Ek-2B de, 1/ ölçekli topografik harita Ek- 2C de sunulmuştur. Yenice Deresi üzerinde sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı nın yapımı planlanmaktadır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almaktadır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Buna göre doğal yapı gereçleri gereksinimi ve malzeme ocakları aşağıdaki tabloda verilmiştir. 2

18 Tablo 1:Doğal Yapı Gereçleri Gereksinimi Baraj Tipi Geçirimsiz (Kil) Doğal Yapı Gereçleri Gereksinimi (m 3 ) Geçirimli (Agrega + Filtre) Kaya (Dolgu + Riprap) Kil Çekirdekli Kaya Dolgu Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Malzeme ocaklarının kapasiteleri ve baraj alanına uzaklıkları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Proje kapsamında içme suyu isale hatları, tesisler ve yapılar için ihtiyaç duyulması halinde doğal yapı gereçleri piyasadaki İzinli ocaklardan temin edilecektir. Tablo 2:Malzeme Ocakları Rezerv Miktarı Gereç Alanı Baraj Yerine Uzaklığı (m) Gereç Miktarı (m 3 ) Geçirimsiz Gereç Alanları A Geçirimli Gereç Alanları B C Kaya Gereç Alanı KAYA Proje alanlarını, iletim hatlarını, malz ocaklarını, tesis ve depolama alanlarını gösterir topografik harita eklerde sunulmuştur(bkz.ek-2). Proje, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirilmesi Yönetmeliği, EK-I Listesi, Madde 15- Su depolama tesisleri (Göl hacmi 10 milyon m 3 ve üzeri olan baraj ve göletler.), Madde 28- Madencilik projeleri; Ruhsat hukuku ve aşamasına bakılmaksızın, a) 25 hektar ve üzeri çalışma alanında (kazı ve döküm alanı toplamı olarak) açık işletmeler, d) Kırma-eleme-yıkama tesisleri (3213 sayılı Maden Kanunu 1. (a) ve 2. (a) grup madenler ile hafriyat malzemeleri ton/yıl), EK-II Listesi Madde 31 Altyapı Tesisleri: m) 1 Milyon m 3 /yıl ve üzeri yeraltı suyu çıkarma veya yeraltında depolama projeleri, Madde 49 Madencilik projeleri: Ruhsat hukuku ve aşamasına bakılmaksızın; a) Madenlerin çıkarılması (Ek-I de yer almayanlar), kapsamlarında yer aldığından dolayı Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmaktadır. 3

19 Bölüm II: Proje İçin Seçilen Yerin Konumu Proje, Yozgat ili, Merkez ilçesi, Tekkeyenicesi köyü mevkii nde, Yenice Deresi üzerine yapılması planlanan sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı ile Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Yıkama Tesisi ve Beton Santralini kapsamaktadır. Yenice Barajı, Yozgat il merkezinin 35 km güneydoğusunda, Sorgun ilçe merkezinin 30 km güneybatısında, Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yer almaktadır. Proje alanı 34 59' ve 34 65' doğu boylamları ile 39 38' ve 39 40' kuzey enlemleri arasındadır. Proje alanı koordinatları; baraj rezervuar alanı, içme suyu iletim hatları, sulama hatları, mlz. ocakları ve baraj tesislerini içine alacak şekilde 20 koordinatlı olarak belirtilmiştir. Proje alanına ait UTM ED-50 ve WGS-84 koordinatları aşağıda verilmiştir. Tablo 3:Proje Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : II.1.Projenin yeri (Proje yerinin ilgili İdaresince onanmış olan faaliyet yerinin, lejant ve plan notlarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı, Uygulama İmar Planı ve İmar Planları üzerinde, bu planlar yoksa ölçekli harita üzerinde gösterimi). Proje alanı 1/25000 lik Yozgat I33 c2 ve I34 d1 paftalarında yer almaktadır. Proje alanı işaretli onaylı 1/ ölçekli Yozgat-Sivas-Kayseri Planlama Bölgesine ait I33 paftalı Onaylı Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri Ek-9 da sunulmuştur. Yenice Barajı Projesi Onaylı Yozgat-Sivas-Kayseri 1/ Ölçekli onaylı Çevre Düzeni Planı, Genel hükümler Madde 7.20 kapsamındadır. 4

20 Proje alanı çevre düzeni planında tarım alanı olarak tanımlanmaktadır. Proje alanlarını, iletim hatlarını, malz ocaklarını, tesis ve depolama alanlarını gösterir topografik harita eklerde sunulmuştur(bkz.ek-2). Proje kapsamında proje alanını da içeren ve yürürlükte olan İmar Planları bulunmamaktadır. Bununla birlikte. alana ilişkin üst ölçekli plan kararları ve imar planlarına esas jeolojik jeoteknik etüt raporları dikkate alınarak; imar planları hazırlanacaktır. Ayrıca ilgili kurum ve kuruluşların olumlu görüşleri alınmak suretiyle yürürlükteki mevzuat uyarınca onay işlemleri tamamlanacaktır. Proje için kullanılacak olan doğal kaynaklar, inşaat aşamasındaki malzeme ocaklarından alınacak, kum-çakıl, kil ve kaya malzemesidir. Malzeme ocaklarına ait ruhsatlar için Maden İşleri Genel Müdürlüğüne gerekli başvurular yapılacaktır. Malzeme ocaklarını gösterir vaziyet planı Ek-2A da sunulmuştur. Baraj inşaatı tamamlanıp su tutma çalışmaları başlayınca maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, geçirimli B ve kil A ocağının tamamı sular altında kalacaktır. Bu nedenle Çevre Yönetim planı hazırlanmamıştır. Kaya 1 malzeme ocağı arazi vasfı tarım arazisi olduğu için Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanmamıştır. Proje kapsamında kaya alımı yapılacak ocak alanı tarım alanı olmasından dolayı toprak koruma projesi hazırlanarak Yozgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğüne sunulacaktır. Madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanununa ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine, İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğine uyulacaktır. Proje kapsamında faaliyet gösterecek olan malzeme ocakları, barajın inşaat aşamasında kullanılacak olup, işletme aşamasında kullanımı söz konusu olmayacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında kurulacak olan kırma eleme yıkama tesisi, beton santrali ve şantiye alanı geçici tesisler olup projenin inşaat aşaması bittikten sonra kaldırılacaktır. II.2.Proje kapsamındaki ünitelerin konumu (Baraj, gövde, derivasyon, savak tesisleri (dolu savak-dipsavak), iletim kanalları, su depoları, arıtma tesisi (içme-kullanma suyunun kullanılmasında arıtma yapılacak mı, detaylandırılması), malzeme ocakları, kırma-eleme-yıkama tesisi, hazır beton tesisi, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı veya kroki üzerinde gösterimi, diğer tekniklerle temsili resim veya maket benzeri gösterimler, proje kapsamında yer alan geçici ve nihai depolama alanlarının, inşa edilecek baraj sahası içinde gerçekleştirilecek olan inşaat alanının ve Maden Kanunuma göre açılacak olan taş, kum, çakıl vb. ocak alanlarının 1/25000, 1/5000 ve/veya 1/1000'lik haritalar üzerinde gösterimi, koordinatların harita üzerine işlenmesi) Proje, Yozgat ili, Merkez ilçesi, Tekkeyenicesi köyü mevkii nde, Yenice Deresi üzerine yapılması planlanan sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı ile Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Yıkama Tesisi ve Beton Santralini kapsamaktadır. Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 1 adet kaya malzeme ocağı,1 adet geçirimsiz (kil) malzeme ocağı ve 2 adet geçirimli (kum çakıl) malzeme ocağından karşılanacaktır. Maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, 5

21 geçirimli B ve kil A ocağının tamamı baraj rezervuar alanı içerisindedir. Kaya ocağı baraj aksının güneyinde kuşuçuşu 500 m mesafededir. Kil A malzeme ocağı 100,6 ha, Geçirimli B ocağı 16,8 ha, Geçirimli C ocağı 20,2 ha, Kaya 1 ocağı 85,6 ha dır. Malzeme ocakları için ayrı ayrı tanımlanan m 2 lik pasa ve bitkisel toprak depolama alanları yenice barajı rezerevuar alanı içerisindedir m 2 lik alanda şantiye alanı, m 2 lik alanda Kırma Eleme Yıkama Tesisi, m 2 lik alanda beton santrali baraj aksının önünde kurulması planlanmaktadır. Yenice Deresi üzerinde yapılması planlanan Yenice Barajı sulama ve içmesuyu temini amaçlıdır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice barajı aks yerleşim planı ve kesitleri Ek-6, Ek-6A, Ek-6B de sunulmuştur. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. Eğriöz Deresi YAS kaynaklarını kullanabilmek için herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde 6 adet kuyu açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık 1232 m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada m³/gün kapasiteli arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Proje kapsamında 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almaktadır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Proje alanlarını, iletim hatlarını, malz ocaklarını, tesis ve depolama alanlarını gösterir topografik harita eklerde sunulmuştur(bkz.ek-2). 6

22 Bölüm III: Projenin Ekonomik Ve Sosyal Boyutları III. 1. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Yatırım Programı ve Finans Kaynakları, Projenin ilk çalışmalarından işletmeye açılışına kadar geçen süredeki proje ve kontrolluk hizmetleri için tesis bedeli %15 arttırılarak ve kamulaştırma bedeli eklenerek proje bedeli bulunmuştur. Projede, yatırımların yıllara göre dağılımını bulmak ve inşaat başlangıcındaki tek değerlerini hesaplamak amacıyla detaylı uygulama programı ışığında yatırım programı hazırlanmıştır. Yenice Barajı nın yatırım bedeli TL dir. Projenin finansmanı devlet kaynaklarından karşılanacaktır. Barajın yapımının 3 yılda tamamlanması planlanmaktadır. III.2.Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu, Yenice Barajı ve Sulaması nın uygulama programları aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Baraj inşaatına kurak dönemde, ırmak kendi yatağından akarken sağ sahilde yer alan derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Batardonun da yapımıyla kuruya alınan alanda gövde dolgusunun yapımına başlanacaktır. 2. yılda dolusavak yapımına başlanacaktır. Üçüncü yılda baraj gövdesi ve dolusavak tamamlanacak, dipsavak ve vana odası da yapılarak baraj inşaatı bitirilmiş olacaktır. Baraj göl alanı kamulaştırmasının ilk iki yılda tamamlanması planlanmaktadır. Daimi site, yol relokasyonu ve enerji nakil hattı ilk yılda yapılacaktır. Baraj kreti ulaşım yolları ile sulama tesisleri de son yılda yapılacaktır. 7

23 Tablo 4:Yenice Barajı Uygulama Programı Tesisler Gövde, kapama seddesi ve batardo Yıllar 1.Yıl 2.Yıl 3.Yıl Dolusavak Derivasyon kondüvisi Dere yatağı düzenlemesi Dipsavak ve vana odası Ulaşım yolları (990 m yeni yol yapımı) Yol relokasyonu (6500 m) Daimi site Kamulaştırma (rezervuar, yeni yol ve gereç alanları) Tablo 5:Yenice Barajı Sulaması Uygulama Programı Süre Tesis 1. 3 ay 2. 3 ay 3. 3 ay 4. 3 ay İletim hattı Borulu Sulama ve Drenaj Şebekesi Sulama ve Drenaj Kamulaştırma Bedeli Tarla İçi Yatırımları Tablo 6:Yenice Barajı ve Sulaması Uygulama Programı Yıllar Tesisin Adı 1.Yıl 2.Yıl 3.Yıl Yenice Barajı Yenice Barajı Sulaması Proje kapsamında Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan içmesuyu temin edilmesi için yapılması planlanan tesislerin uygulama programı aşağıdaki şekilde verilmektedir. Öncelik Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynağından su temin edilen kaynakların mevcut tesislerinin yenilenmesine planlanmaktadır. Bu sayede kayıp kaçak oranı önemli miktarda azaltılarak, doğal kaynaklar ve enerji daha verimli kullanılacaktır. Doğanlı-Durali YAS kaynakları içmesuyu temin sisteminin iyileştirilmesi ile birlikte Eğriöz Deresi YAS temin sistemlerinin de devreye sokulması faydalı olacaktır. Her iki sistemin yapımının 2017 yılına kadar tamamlanması içmesuyu ihtiyaçlarını belirli bir süre karşılayacaktır. Yenice Barajı nın yapılarak devreye alınacağı 2025 yılında ise bu barajdan içmesuyu temin edecek sistemlerin devreye alınması planlanmaktadır. 8

24 Tablo 7: İçmesuyu Temin Sistemi Uygulama Programı 9

25 III.3.Projenin Fayda-Maliyet Analizi, (bu kapsamda baraj altında kalacak tarım alanları, bağ, bahçe gibi kıymete değer verilerin de dikkate alınarak hesaplanması) Yenice Barajı, sulama ve içmesuyu temini amaçlı bir projedir. Barajda düzenlenen sularla toplam net 803 ha, brüt 920 ha alan sulanabilecektir. Barajdan Sorgun ilçe merkezi ile isale hattı güzergahı üzerinde bulunan köylere yılda 2,70 hm 3 içmesuyu verilecektir. Yenice Barajı Sulaması 10. yılda tam gelişme durumuna ulaşacaktır. Bugünkü ve projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışları 2011 yılı fiyatları ile hesaplanmıştır. Yenice Barajı ve Sulaması ekonomik değerlendirmeleri 2012 yılı fiyatlarıyla yapıldığı için net gelir değerleri toptan eşya fiyat endeksleri katsayısı (1,08) ile 2012 yılına getirilmiştir. Bugünkü koşullarda net gelir değerleri ile yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri için projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışı değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 8:Projeli Koşullarda Gelir Durumu Yıllar Net Gelir (TL/da) 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl Bugünkü Koşullarda Net Gelir (TL/da) -41,84-41,84-41,84-41,84-41,84-41,84-41,84-41,84-41,84-41,84 Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) 32,09 82,88 197,18 297,22 321,82 319,56 326,97 361,10 361,86 371,53 (TL/da) Net Gelir Artışı (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) 73,93 124,72 239,01 339,06 363,66 361,40 368,81 402,94 403,70 413,37 (TL/da) Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) 27,72 74,73 192,88 277,02 301,70 299,44 306,85 337,94 338,71 348,38 (TL/da) Net Gelir Artışı (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) (TL/da) 69,56 116,56 234,72 318,86 343,54 341,28 348,69 379,78 380,55 390,21 Yenice Barajı ndan; 174 ha ı orta basınçlı, 746 ha ı yüksek basınçlı olmak üzere toplam bürüt 920 ha tarım alanı cazibeli olarak sulanacaktır. Yukarıda verilen net gelir değerlerine göre faydalar projekte edilmiş ve ekonomik ömür olan 50 yıla yayılı yıllık eşdeğer toplam sulama faydası hesaplanmıştır. III.4.Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, faaliyet sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri, İnşaat aşaması yöre halkı için önemli ölçüde iş imkânları yaratacaktır. Ayrıca, çalışan işçilerin sosyal ihtiyaçlarının büyük bir bölümü, yakında bulunan yerleşim birimlerinden sağlanacak ve bu faaliyetler de yöre halkı için ek bir gelir kaynağı yaratacaktır. Barajın inşaatı esnasında ortalama 200 kişi istihdam sağlanacağı tahmin edilmektedir. Bu işçilerin sosyal ihtiyaçlarının önemli bir bölümü en yakın yerleşim birimlerinden temin edilebilecektir. Bu nedenle yerleşim birimlerine önemli ölçüde ekonomik girdi sağlanmış olacaktır. 10

26 III.5.Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve faaliyet sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri, Proje kapsamında projenin gerçekleşebilmesi için yapılacak baraj yapıları inşaatında çalışacak işçi, teknik ve idari personelin kalacağı yapılar, yüklenici firma tarafından teknik ve idari şartnameler dahilinde ulaşım, haberleşme, sağlık, eğitim, ve konaklama tesisleri gibi her türlü altyapıyı içeren şantiye binaları kurulacaktır. Kamp tesisleri baraj yeri civarında kurulacak olup içme-kullanma suyu ihtiyacının piyasadan temin edilmesi düşünülmektedir. Su temini sistemi kapsamında depo, borular v.b. yapılacaktır. Şantiye alanında oluşacak evsel nitelikli atıksular paket atıksu arıtma tesisinde SKKY Tablo:21 esas alınarak alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde arıtılarak Yenice deresine deşarj edilecektir sayılı Çevre Kanunu ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 22. Madde hükümlerine uyulacaktır. İşletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami (vardiyalı) 5 kişinin çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. III.6.Kamulaştırma ve yeniden yerleşim, Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir. Tarım Arazileri: Maksimum işletme su seviyesi 1121,5 m olarak planlandığında göl alanı yaklaşık da olmaktadır. Buna mutlak koruma alanı (1.044 da), yeni yol (52 da) ile gereç alanları (695 da) ile sulama suyu iletim hatları (57 dekar) ilave edildiğinde kamulaştırma sahası yaklaşık dekar olmaktadır. Proje alanındaki arazilerin yer, nitelik ve dağılımları aşağıda verilmektedir. Tablo 9:Proje Alanındaki Arazilerin Yer, Nitelik Ve Dağılımları Arazinin Yeri Niteliği Kapladığı Alan (da) Dağılım (%) KT KT Göl Alanı (Talveg-1121,5 m) ST Boş Toplam KT Gereç Alanları Boş Toplam KT İletim Şebekesi Boş Toplam KT Yeni yol Boş Toplam KT Mutlak Koruma Alanı Boş Toplam Genel Toplam Sulama kapalı sistem olarak planlandığından sulama kanallarının kapladığı (45 da) alan için irtifak bedeli ödenecektir. 11

27 Tablo 10:Proje alanındaki arazilerin kamulaştırma değerleri Arazi Kamulaştırma Değeri (TL/da) Rant (TL/da) KT ,00 KT ,00 ST ,65 Meyve Ağaçları: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, yaşlı münferit 22 adet elma, 15 adet armut, 11 adet kayısı ve 5 adet de ceviz ağacı tespit edilmiştir. Meyvesiz Ağaçlar: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, muhtelif yaşlarda münferit durumda 2089 adet kavak ve 2063 adet de söğüt ağacı tespit edilmiştir. Tarımsal Yapılar: Baraj göl alanında bulunan 1 adet modern ahır ile aks yerinin çok yakınında bulunan 1 adet modern ahır, 3 adet ev, 3 adet samanlık ve 1 adet pompa binası kamulaştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Kamuya Ait Tesisler: Baraj göl alanından geçen stabilize köy yolunun 4 km lik kısmı su altında kalmaktadır. III.7.Diğer hususlar. Başka bir husus bulunmamaktadır. Bölüm IV: Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi ve Bu Alan İçindeki Mevcut Çevresel Özelliklerin Açıklanması(*) Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Yenice Barajı Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Yenice Barajı ekonomik ömrü 50 yıl kabul edilerek planlama yapılmıştır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. 12

28 DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Yenice Sulaması nın sulama alanının güneyindeki araziler Gelingüllü Barajı ile sulanmaktadır yılları arasında barajın inşası tamamlanmış ve devreye girerek sulamaya açılmıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı önerilen Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje alanına yıllık ortalama yağışın % 35 i ilkbahar, %13 ü yaz, %20 si sonbahar, %32 si kış aylarında düşmektedir. Kasım ayından Mayıs ayı sonuna kadar yağışlı bir devre bulunmaktadır. Yazların sıcak ve kurak geçtiği bölgede kışlar oldukça soğuk ve kar yağışlıdır. IV.1.Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi (etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği açıklanacak, etki alanı harita üzerinde gösterilecek), Projeden etkilenecek alanlar; proje nedeniyle doğal özelliğini kaybeden ve bir daha geri kazanımı mümkün olmayan baraj gölü vs. altında kalacak olan alanlar, ünite inşaatlarının yapılması nedeniyle inşaat altında kalacak alanlar ve proje inşaatı süresince yürütülecek faaliyetler nedeniyle doğal özellikleri kaybedilecek doğal yapı malzemesi temin alanları, olarak ifadelendirilebilir. Projenin etki alanını belirlerken, fiziksel ve biyolojik çevre açısından etki alanları ile sosyal ve ekonomik çevre açısından etki alanlarının ayrı düşünülmesi gerekir. Fiziksel ve biyolojik çevreye etkiler, inşaat çalışmaları esnasında inşaat alanı dış sınırından itibaren duruma göre azami 500 m ile ifade edilebilirken, tesisin işletmeye alınmasıyla bu mesafe tesis dış sınırına kadar düşebilecektir. Mevcut tesislerden edinilen deneyimler sonucunda bir baraj inşaatı için, inşaat aşamasında inşaat noktasından başlayan etki sınırı toz, gürültü vs. etkenlerle 500 m ye ulaşabilirken, barajın işletmeye alınmasını müteakip bu etkiler azami 50 m gibi bir değere düşebilecektir. Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. 920 ha brüt tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı (Kaliforniya) olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir. Maksimum işletme su seviyesi 1121,5 m olarak planlandığında göl alanı yaklaşık da olmaktadır. Kamulaştırma sahası yaklaşık dekar olmaktadır. 13

29 Sosyal ve ekonomik çevreye etkiler, olumsuz etkiler olarak ele alındığında; inşaat yapımının verdiği sosyal rahatsızlıklar olarak yerel bazda kalırken, olumlu etkiler olarak ele alındığında; istihdamın sağlanacağı ve bundan doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenecek nüfus ve ülke kalkınmasına olumlu katkılar olarak düşünüldüğünde il, bölge ve hatta ülke çapında hissedilebilecektir. Proje üniteleri ve geçtiği güzergahları gösterir uydu görüntüsü Ek-3A da sunulmuştur. IV.2.Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı, Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Yenice Barajı, Yozgat il merkezinin 35 km güneydoğusunda, Sorgun ilçe merkezinin 30 km güneybatısında, Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yer almaktadır. Proje alanı 34 59' ve 34 65' doğu boylamları ile 39 38' ve 39 40' kuzey enlemleri arasındadır. Yenice baraj yerinde Yenice Deresi nin yağış alanı 65,8 km 2 dir. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Proje için kullanılacak olan doğal kaynaklar, inşaat aşamasındaki malzeme ocaklarından alınacak, kum çakıl, kil ve kaya malzemesidir. Malzeme ocaklarına ait ruhsatlar için gerekli başvurular MİGEM e yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Buna göre doğal yapı gereçleri gereksinimi ve malzeme ocakları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Yapılan hesaplamalarda; Malzeme Cinsi Ocak Adedi İhtiyaç (m 3 ) Geçirimsiz (Kil) Kaya (Dolgu + Riprap) Geçirimli (Agrega + Filtre) TOPLAM Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. 14

30 IV.2.1.Meteorolojik ve iklimsel özellikler; bölgenin genel iklim şartları, basınç, sıcaklık, yağış dağılımı, ortalama nispi nem, sayılı günler dağılımı, maksimum kar kalınlığı, buharlaşma, rüzgar dağılımı, (meteorolojik verilerin güncelleştirilmiş ve uzun yıllar gözlem kayıtları, meteorolojik parametrelerin dağılımlarının tablo, grafikler, detaylı anlatımı), Bölgenin Genel İklim Koşulları: Yenice Deresi ve proje yağış alanı İç Anadolu iklim bölgesinde yer almaktadır. İç Anadolu Bölgesi karasal iklimin etkisi altındadır. Doğusunda dağlık ve yüksek Doğu Anadolu Bölgesi'nin yer alması; güney, batı ve kuzey kesimlerini kuşatan dağlık alanların denizle olan etkileşimi kesmesi bölgede kara ikliminin egemen olmasına yol açar. Yazların sıcak ve kurak geçtiği bölgede kışlar oldukça soğuk ve kar yağışlıdır. 15

31 Basınç: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık en yüksek ortalama basınç Ekim ayında hpa dır. En yüksek basınç hpa ile Ocak ayında, en düşük basınç ise hpa ile yine Ocak ayında görülmüştür. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 11:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen basınç değerleri Aylar Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 1:Yozgat Meteoroloji İstasyonu basınç değişimi 16

32 Sıcaklık: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 9 C dir. En yüksek sıcaklık 38.8 C ile Temmuz ayında, en düşük sıcaklık ise C ile Şubat ayında görülmektedir. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklıklar aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 12:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen sıcaklık değerleri Aylar Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 2: Yozgat Meteoroloji İstasyonu sıcaklık değişimi 17

33 Yağış: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama yıllık yağış miktarı mm dir. En yüksek, 68 mm ile Şubat ayında görülmektedir. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen ortalama toplam yağış miktarları ve maksimum yağış miktarları aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 13:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen yağış değerleri Aylar Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 3:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yağış miktarı değişimi Yozgat meteoroloji istasyonu Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri Ek-11A da, Tekerrür Eğrileri Ek-11B de, Olağanüstü Meteorolojik Olaylar (FEVK) bilgileri Ek-11C de sunulmuştur. 18

34 Nem: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre Ortalama Nem en düşük Ağustos ayında %55.4, en yüksek Ocak ayında % 77.0 olarak görülmektedir. Yıllık ortalama nem miktarı % 66.5 dir. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değişimleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 14:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen nem değerleri Aylar Ortalama Nem (%) Ocak 77.0 Şubat 74.9 Mart 70.0 Nisan 66.6 Mayıs 64.0 Haziran 60.3 Temmuz 56.6 Ağustos 55.4 Eylül 57.8 Ekim 65.9 Kasım 72.1 Aralık 76.8 Yıllık 66.5 Grafik 4:Yozgat Meteoroloji İstasyonu nem değişimi 19

35 Buharlaşma: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama açık yüzey buharlaşması toplamı 923 mm dir. En yüksek açık yüzey buharlaşması temmuz ayında 14 mm olarak ölçülmüştür. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değişimleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 15:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen buharlaşma değerleri Aylar Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 5:Yozgat Meteoroloji İstasyonu buharlaşma değişimi 20

36 Sayılı Günler Dağılımı: Tablo 16:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı Aylar Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Sisli Günler Sayısı Ortalaması Dolulu Günler Sayısı Ortalaması Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Grafik 6:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda sayılı günler dağılımı 21

37 Maksimum kar kalınlığı: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonu Gözlem kayıtlarına göre yıllık ölçülen maksimum kar kalınlığı şubat ayında 79 cm dir. Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değişimleri aşağıdaki tabloda sayısal olarak verilmiştir. Tablo 17:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri Maksimum Kar Kalınlığı Aylar (cm) Ocak 60.0 Şubat 79.0 Mart 56.0 Nisan 25.0 Mayıs 4.0 Haziran 0.0 Temmuz 0.0 Ağustos 0.0 Eylül 0.0 Ekim 9.0 Kasım 37.0 Aralık 53.0 Yıllık 79.0 Grafik 7:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen maksimum kar kalınlığı değerleri 22

38 Rüzgar: yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda 1.hakim rüzgar yönü doğukuzeydoğu(ene) Ortalama rüzgar hızı 1,9 m/sn, 2.hakim rüzgar yönü batıgüneybatı(wsw) Ortalama rüzgar hızı 2,0 m/sn, 3.hakim rüzgar yönü kuzeydoğu(ne) Ortalama rüzgar hızı 1,9 m/sn, dir. Tablo 18:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda yönlere göre ölçülen rüzgar esme sayıları Aylar/ Yönler Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Toplam ilkbahar Yaz Sonbahar Kış N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

39 -Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü Dağılımı: Grafik 8:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yıllık hakim rüzgar yönü Grafik 9:Yozgat Meteoroloji İstasyonu mevsimlik hakim rüzgar yönü 24

40 25

41 Grafik 10:Yozgat Meteoroloji İstasyonu aylık hakim rüzgar yönü 26

42 Yönlere Göre Rüzgar Hızı: Tablo 19:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Yönlere Göre Rüzgar Hızı Değerleri Aylar/Yönler Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Grafik 11:Yozgat Meteoroloji İstasyonu yönlere göre aylık rüzgar hızı 27

43 Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı: Tablo 20:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı Ortalama Rüzgar Hızı Aylar (m_sec) Ocak 2.1 Şubat 2.3 Mart 2.3 Nisan 2.2 Mayıs 2.1 Haziran 2.3 Temmuz 2.9 Ağustos 2.8 Eylül 2.1 Ekim 1.9 Kasım 2.0 Aralık 2.1 Yıllık 2.3 Grafik 12:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı 28

44 En Hızlı Esen Rüzgar Yönü ve Hızı: Tablo 21: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı Aylar Maksimum Rüzgar Hızı ( m_sec ) ve Yönü Ocak WSW 21.1 Şubat NNE 25.0 Mart NNE 30.0 Nisan SSW 25.7 Mayıs ENE 20.8 Haziran NNW 22.6 Temmuz WSW 20.0 Ağustos ENE 18.4 Eylül SSW 20.2 Ekim ENE 19.9 Kasım SSW 23.0 Aralık SW 23.1 Grafik 13: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en hızlı esen rüzgar yönü ve hızı 29

45 Ortalama Fırtınalı Günler Sayısı: Tablo 22: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Aylar Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 0.4 Şubat 0.4 Mart 0.6 Nisan 0.4 Mayıs 0.1 Haziran 0.0 Temmuz 0.1 Ağustos 0.1 Eylül 0.0 Ekim 0.1 Kasım 0.2 Aralık 0.3 Yıllık 2.7 Grafik 14:Yozgat Meteoroloji İstasyonu fırtınalı günler sayısı ortalaması 30

46 Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı: Tablo 23: Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen Kuvvetli Günler Sayısı Ortalaması Aylar Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Ocak 3.1 Şubat 3.5 Mart 4.4 Nisan 5.6 Mayıs 4.4 Haziran 3.9 Temmuz 5.3 Ağustos 4.0 Eylül 2.4 Ekim 2.4 Kasım 3.0 Aralık 3.4 Yıllık 45.4 Grafik 15:Yozgat Meteoroloji İstasyonunda ölçülen kuvvetli günler sayısı ortalaması Meteorolojik verilerin elde edildiği Yozgat Meteoroloji İstasyonu Meteorolojik bülteni Ek-11 de verilmiştir. IV.2.2.Jeolojik özellikler Genel Jeoloji ve Tektonik Sedimanter (Çökel) Kayaçlar: Üst Miyosen-Pliyosen (Neojen) Yaşlı Çakıltaşı, Kumtaşı, Çamurtaşı (Tk) İnceleme alanında çok farklı yerlerde yüzeylenen bu birim önceki çalışmalarda Üst Miyosen Pliyosen olarak ayırtlanmıştır. Özellikle inceleme alanı doğusunda Sorgun İlçesinin batısında ve güneyinde birbirinden kopuk adalar şeklinde görülür. Kalınlığı yaklaşık 200 m kadardır. Bu 31

47 seri düzenli bir istiflenme göstermez. Bazı yerde kumtaşı, kiltaşı, kilden oluşmakta bazı yerlerde bu birimler haricinde marn, killi kireçtaşı seviyeleri de bulundurarak farklılıklar göstermektedir. En üstte 8 10 m kalınlığında Pliyosen yaşlı kireçtaşı vardır. MTA tarafından açılan Sorgun uranyum sondajlarında çakıltaşı, kumtaşı, kiltaşı (kömürlü) ve kil şeklinde geçilmiştir. Neojene ait serilerin üst kısımları kil, kum, çakıl şeklinde yer yer sıkışmıştır. Bünyelerinde çevre formasyonların çakıllarını içerirler (kireçtaşı, magmatik çakılları vb.). Tabakanma genelde yataya yakındır ve çok az güneye eğimlidir. Eosen Yaşlı Çakıltaşı, Kumtaşı, Çamurtaşı (Tb): Sorgun İlçesi kuzeyinde ve kuzeybatısında, Eğri Dere güneyinde ofiyolitik serinin ve derinlik kayaçlarının üzerinde geniş bir yayılım gösterir. Birim; çakıltaşı (konglomera), kumtaşı, çamurtaşı, marn, killi kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Kumtaşı, çakıltaşı birimleri de sıkı çimentolu ve nispeten geçirimsiz özelliktedir. Sorgun kuzeyinde transgresif olarak çakıltaşı, kumtaşı marn, kiltaşı eğilimindedir. Diğer mostralarda bununla uyum içinde gözlenmektedir. Çakıltaşları daha çok mermer, şist, ofiyolit çakılları içerir. Kumtaşları ince taneli ve kireç çimentolu, yer yer fosildir. Üst kesimlerde marn, kiltaşı, kumtaşı yer yer geçirşlidir.. Bu seri Sorgun kuzeyinde 300 m kadar kalınlık göstermektedir. Kuvaterner Yaşlı Alüvyon (Qal): Havzada yaygın alüvyon depoları yoktur. Alüvyon dere yatakları boyunca şeritler halindedir. Alüvyon çökeller kalınlık ve yayılım açısından farklılıklar gösterir. İnceleme alanı ve çevresinde geniş yayılımlar gösteren alüvyon birikimler bulunmamaktadır. Magmatik Kayaçlar: İnceleme alanında magmatik kayaçlar fazla bir yayılıma sahip değildir. İnceleme alanında Magmatik kayaçlar; ofiyolitler, yüzey kayaçları (bazalt, andezit, dasit, riyolit) ve derinlik kayaçları (gabro, granodiyorit) mevcuttur. Derinlik Kayaçları: Çalışma alanının büyük bölümünü kaplayan Kretase yaşlıdırlar. Gözbaba Köyü civarında geniş bir alanda yayılımı olan granotoyit (Ky) birimi asidik olup daha gençtirler. Asit kayaçları bazik kayaçları keserek oluşmuşlardır. Asidik kayaçlar ofiyolitlerden da daha gençtir. Asidik kayaçların intrüzyonu, muhtemelen Orta Alpin orojenezi ile teşekkül etmiştir. Eosen detritikleri içinde granit çakıllarının bulunmamış olması granit intrüzyonunun üst Eosenden oluştuğu ihtimalini vermektedir. Yüzey Kayaçları: Lütesiyen serilerle yaşıt kabul edilen volkanitler; andezit, dasit ve bazalttır. Bazaltlar (Tba) Yenice Barajı nın uzak çevresinde güneyinde yer almaktadır. Bu volkanitler Lütesiyen sedimanlarıyla ara tabakalıdır. Bazaltlar kuzey güney yönlü ince şeritler halinde görülmektedir. Santoniyen Kampaniyen (Kretase) yaşlı riyolit andezit piroklastik kayaçlarda (Kyk) inceleme alanı yakın çevresinde barajın kuzeydoğusunda bulunmaktadır. İnceleme alanı yakın çevresinde barajın kuzeydoğu ve kuzeybatısında yüzeylenen çört, bazalt ve şeylerden (Kc) oluşan birimlerin yaşı Senomaniyen Kampaniyen (Kretase) dir. Tarihsel Jeoloji: Çalışma alanını da içine alan bölge, Kırşehir Kristalen Masifi ile Kuzey Anadolu Dağları nın arasında Anatolid Orojenik Kuşağı nda yer almaktadır. Bölgesel anlamda çalışma 32

48 alanı uzak çevresinde birkaç bindirme fayı bulunmaktadır. Kuzeyde Üst Kretase, Alt Eosen üzerine ve güneybatıda Lütesiyen ve kısmen daha eski formasyonlar Oligo miyosen üzerine gelmektedir. Bu hareketler, Lütesiyen den sonraki Oligosen paroksizması ile ilgilidirler. İtilme daima kuzeyden güneye doğru olmuştur. Gerek metamorfik kristalen masifler, gerekse Kretase ve Eosen birçok orojenik hareketlerin etkisinde kalmıştır. Çalışma alanını da içine alan bölge çeşitli orojenezlerin etkisinde kalmasına rağmen asıl tektonik görünümünü Alp Orojenezi ve bu orojenezin çeşitli aşamaları sırasında kazanmıştır. Geç Eosen Erken Miyosen arasındaki dönemde, Türkiye orojenik kuşağı kuzey güney yönünde sıkıştırılmaya devam etmiş ve aynı zamanda Anatolidler yükselmiş ve örtü kayalarının aşındırılmaları başlamıştır. Geç Eosen'de Orta Anadolu'nun doğusu ile Güneydoğu Anadolu'da yer alan İç Toros Okyanusu ve Maden Havzası kapanmıştır. Bu süreçte İç Toros Okyanusu'nu Eosen Flişi doldurmuştur. İç Toros Okyanusu ve Maden Havzası kapanışı ile aynı zamanda veya hemen ardından Yozgat'tan Kars'a kadar uzanan geniş bir kuşak içerisinde andezitik volkanizma gelişmeye başlamıştır (Şengör ve diğerleri 1981). Orta Geç Miyosen'de Bitlis Kenet Kuşağı boyunca Arabistan Avrasya plakaları çarpışması başlamış ve Türkiye'nin önemli bir kısmı özellikle Torid Anatolid platformunun kenarları boyunca batıya doğru yanal hareket etmiştir. Kuzey ve Doğu Anadolu dönüşüm fay zonları ile Anadolu levhası bunun sonucunda ortaya çıkmıştır (Şengör ve diğerleri 1981). Proje alanını da içerisine alan daha önceki çalışmalarda; çevrede yüzeylenen Paleozoyik ve Jura Kretase yaşlı birimlerin su üzerine çıkışının olasılıkla Eosen başlangıcında olduğu, Eosen sonunda denizin çekilerek lagüner (gölsel) ortamın geliştiği ve bu ortamda Oligo Miyosen yaşlı jipsli serilerin oluştuğu, Neojen de gölsel ortamın geniş alanlar kaplayarak Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin oluşumuna neden olduğu belirtilmektedir. IV Bölgesel jeoloji, sahanın 1/ ölçekli genel jeoloji haritası, stratigrafık kolon kesitleri, Stratigrafik Jeoloji: Proje alanı ve yakın çevresinin jeolojisi karmaşık olmayıp, yapı yerlerinde Paleosen, Eosen, Pliyosen yaşlı birimlerle Kuvaterner yaşlı alüvyon yüzeylenmektedir (Nursel Yazıcı,2002). Sedimanter Kayaçlar: Proje alanında sedimanter birimleri Eosen volkano-tortul birim ve Pliyosen yaşlı gölsel çökeller ile Kuvaterner yaşlı alüvyon oluşturur. 33

49 ÜST SİSTEM SİSTEM SİERİ FORMASYON KALINLIK SİMGE GÖSTERİM AÇIKLAMA KUVATERNER Alüvyon 8-10 m Al Kil, Silt, Kum, Çakıl ve bloklar içerir. Genelde rüsubat niteliğindedir. UYUMSUZLUK PLİYOSEN Kiltaşı + Kumtaşı + Çakıltaşı > 50 m Pl Birim, gevşek-orta tutturulmuş kiltaşı, silttaşı, kumtaşı ve çakıltaşından oluşmaktadır. Kahverengi, gri ve yeşilimsi renklerde gözlenen birim gölsel ortamı karakterize etmektedir. S E N O Z O Y İ K TESİYER EOSEN Volkanik + Tortul? Ev UYUMSUZLUK Killi, kumlu, kalkerli ve aralarında andezit - bazalt ardalanmaları gözlenmektedir. UYUMSUZLUK PALEOSEN Granit > 500 m Grn Çatlaklıdırlar, hakim minerali pembe renkli ortoklasdır. Not: Yozgat - Yenice Barajı ve Sulaması Mühendislik Jeolojisi Planlama Raporu dan alınmıştır. ÖLÇEKSİZ Şekil 1 : Yenice Barajı Yeri ve Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti Eosen Volkano Tortul Fasiyes (Ev): Proje alanında magmatik kayaçların üzerine uyumsuz olarak gelirler. Göl alanı sol sahilde, yol kenarında küçük yüzlekler halinde görülürler. Konglomera ve kumtaşı ile başlayan seviye kumlu kalker ve killi tabakalarla devam eder. Aralarında andezit ve bazalt seviyeleri tabakalanmaya uygun olarak yerleşmiştir. MTA yayınlarında Eosen yaşlı oldukları belirtilmektedir. Gölsel Çökeller (Pl): Baraj aks yeri, göl alanı ve yakın çevresinde yayılımı fazla olan birimdir. Adı geçen birimi; karbonatlı seviyeler, kil, silt, kum, çakıl, kiltaşı, silttaşı, kumtaşı, çakıltaşı, oluşturur. 34

50 Formasyon içerisindeki bu birimler yanal ve düşey yönde ani geçişler göstermektedir. Sahada düz, yayvan, alçak tepeleri, düz ve geniş simetrik vadileri oluşturur. Bu tür morfolojisi ile diğer kayaç birimlerinden kolayca ayrılır. Kayaç türleri gevşek çimentolu veya çimentosuz olduklarından ayrışma hakimdir. Ayrışma ürünü olan toprak, altta bulunan birimi gizlemiştir. Genel olarak yatay veya yataya yakın tabakalıdır. Ayrışma rengi kırmızı, kahverengi, gri, olmasına rağmen taze yüzey rengi gri, sarımsı ve yeşilimsidir. Formasyonun kalınlığı 50 m den fazladır. Baraj aks yeri, göl alanı ve yakın yerlerde yapılan çalışmalar neticesinde jips ve anhidrite rastlanmamıştır. Bu formasyon içerisinde bulunan çakıl-çakıltaşı seviyeleri ince-orta-iri taneli olup, kil, şist, kum çimentoludur. Çakılları volkanik kökenli parçalar, granit parçaları ve kumtaşı çakılları oluşturmaktadır. Gevşek-orta sıkı-sıkı tutturulmuştur. Kumtaşları kuvars tanelidir. Kilkiltaşları kahverengi, gri yeşilimsidir. İnce-orta-kalın tabakalıdır. Birim içerisinde az rastlanan kalınlığı fazla olmayan yumuşak yapılı karbonatlı seviyeler gözlenmektedir. Birimin yaşı; daha önceki araştırmacılar ve MTA tarafından yapılan incelemelere göre Pliyosen olarak belirlenmiştir. Alüvyon (Al): Aks yeri göl alanı ve vadi tabanında yer alan alüvyon; kil, silt, kum ve çakıl boyutundadır. Gevşek tutturulmuş veya tutturulmamıştır. Alüvyonun aks yerinde genişliği 165 metreye, kalınlığı ise 8 metreye kadar ulaşmaktadır. Magmatik Kayaçlar: Proje alanında magmatik kayaçları granitler oluşturur. Aks yeri sağ sahilde memba ve mansapta, sol sahilde de membada İnağızlı Dere den daha yukarı kotlarda ve mansap kısmında yüzlek verirler. Ayrışma rengi gri ve yeşilimsi renklerde olmasına karşın; taze yüzey rengi pembemsi gri ve yeşilimsi renk tonlarında görülmektedir. Çatlaklı, az çatlaklı ve genelde sağlam yapıdadır. Granitler mineralojik bileşimleri ve petrografik özellikleri bakımından farklılıklar göstermektedir. Açık renkli minerallerin büyük bir çoğunluğunu kuvars oluşturmakla birlikte feldspat cinsi olarak genellikle ortoklaz görülmektedir. Koyu renkli mineraller ise çok az görülmektedir. Çalışma sahasında açılmış olan temel sondajlarla alınan karotlarda görüldüğü üzere yer yer saçınım halinde prit gözlenmektedir. Renk, doku, yapı ve mineral bileşimi kayaç birimine bağlı olarak değişir. Granitler, irili ufaklı birçok sığ yerleşmiş batolit ve stoklar halinde görülen alkalen-kalkalkalen intrizüf kayaçlardır. Adı geçen intrizüf kayaçlar MTA yayınlarına göre Laramiyen Orojenezi sırasında meydana gelmiş olup, Paleosen yaşlı olduğu belirtilmektedir. Yapısal Jeoloji İnceleme alanında yapı genelde sade olup herhangi bir fay veya kıvrım gibi yapısal unsurlar gözlenmemektedir. Tabakalanma Proje alanında yer alan Pliyosen yaşlı gölsel çökeller düzensiz yığışımlar halinde olup, genellikle yatay veya yataya yakın tabakalıdırlar. İnce ve orta kalın tabakalıdır. Kıvrımlanma İnceleme alanında yüzeylenen birimlerde kıvrımlanma görülmemektedir. 35

51 Faylanma Aks yeri ve göl alanı içerisinde duraylılığı etkileyecek herhangi bir kırık zonuna rastlanmamıştır. Eklem ve Çatlak Sistemleri Proje alanında yer alan granitler sağlam yapıda yüzeylendikleri yerlerde çatlaklı yapıya sahiptir. Bu kayaçlardaki çatlaklar düzensiz olup, çatlak yoğunluğu değişkendir. Uyumsuzluklar (Diskordans) Proje alanında mostra veren Paleosen yaşlı granitlerle Eosen Volkanik Fasiyes, Eosen yaşlı birimle Pliyosen yaşlı birim, Pliyosen yaşlı birimle de Kuvaterner yaşlı birim birbirleriyle uyumsuzdur. Proje alanı 1/ ölçekli jeoloji haritası, 1/5.000 ölçekli göl alanı jeoloji haritası, aks yeri jeolojik kesiti, baraj yapı yerleri jeolojik kesiti, baraj sondaj logları ve enjeksiyon paterni eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5, Ek-5A, Ek-5B, Ek-5C, Ek-5D). IV Proje alanı jeolojisi, inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 ya da varsa 1/1000 ölçekli) jeoloji haritası ile proje kapsamındaki ünitelerin kesitleri, harita ölçekleri ve lejantları metindekine uygun olmalı, yapılan büyütme ya da küçültmeler çizgisel ölçekte gösterilmeli, jeolojik harita ve kesitlerin harita alma tekniğine uygun olarak hazırlanması jeolojik bilgilerin formata uygun olarak detaylandırılması) Proje alanı ve yakın çevresinin jeolojisi karmaşık olmayıp, yapı yerlerinde Paleosen, Eosen, Pliyosen yaşlı birimlerle Kuvaterner yaşlı alüvyon yüzeylenmektedir (Nursel Yazıcı,2002). Proje alanında sedimanter birimleri Eosen volkano-tortul birim ve Pliyosen yaşlı gölsel çökeller ile Kuvaterner yaşlı alüvyon oluşturur. Proje alanında magmatik kayaçların üzerine uyumsuz olarak gelirler. Göl alanı sol sahilde, yol kenarında küçük yüzlekler halinde görülürler. Konglomera ve kumtaşı ile başlayan seviye kumlu kalker ve killi tabakalarla devam eder. Aralarında andezit ve bazalt seviyeleri tabakalanmaya uygun olarak yerleşmiştir. MTA yayınlarında Eosen yaşlı oldukları belirtilmektedir. Baraj aks yeri, göl alanı ve yakın çevresinde yayılımı fazla olan birimdir. Adı geçen birimi; karbonatlı seviyeler, kil, silt, kum, çakıl, kiltaşı, silttaşı, kumtaşı, çakıltaşı, oluşturur. Formasyon içerisindeki bu birimler yanal ve düşey yönde ani geçişler göstermektedir. Sahada düz, yayvan, alçak tepeleri, düz ve geniş simetrik vadileri oluşturur. Bu tür morfolojisi ile diğer kayaç birimlerinden kolayca ayrılır. Kayaç türleri gevşek çimentolu veya çimentosuz olduklarından ayrışma hakimdir. Ayrışma ürünü olan toprak, altta bulunan birimi gizlemiştir. Genel olarak yatay veya yataya yakın tabakalıdır. Ayrışma rengi kırmızı, kahverengi, gri, olmasına rağmen taze yüzey rengi gri, sarımsı ve yeşilimsidir. Formasyonun kalınlığı 50 m den fazladır. Baraj aks yeri, göl alanı ve yakın yerlerde yapılan çalışmalar neticesinde jips ve anhidrite rastlanmamıştır. Bu formasyon içerisinde bulunan çakıl-çakıltaşı seviyeleri ince-orta-iri taneli olup, kil, şist, kum çimentoludur. Çakılları volkanik kökenli parçalar, granit parçaları ve kumtaşı çakılları oluşturmaktadır. Gevşek-orta sıkı-sıkı tutturulmuştur. Kumtaşları kuvars tanelidir. Kil- 36

52 kiltaşları kahverengi, gri yeşilimsidir. İnce-orta-kalın tabakalıdır. Birim içerisinde az rastlanan kalınlığı fazla olmayan yumuşak yapılı karbonatlı seviyeler gözlenmektedir. Birimin yaşı; daha önceki araştırmacılar ve MTA tarafından yapılan incelemelere göre Pliyosen olarak belirlenmiştir. Aks yeri göl alanı ve vadi tabanında yer alan alüvyon; kil, silt, kum ve çakıl boyutundadır. Gevşek tutturulmuş veya tutturulmamıştır. Alüvyonun aks yerinde genişliği 165 metreye, kalınlığı ise 8 metreye kadar ulaşmaktadır. Proje alanında magmatik kayaçları granitler oluşturur. Aks yeri sağ sahilde memba ve mansapta, sol sahilde de membada İnağızlı Dere den daha yukarı kotlarda ve mansap kısmında yüzlek verirler. Ayrışma rengi gri ve yeşilimsi renklerde olmasına karşın; taze yüzey rengi pembemsi gri ve yeşilimsi renk tonlarında görülmektedir. Çatlaklı, az çatlaklı ve genelde sağlam yapıdadır. Granitler mineralojik bileşimleri ve petrografik özellikleri bakımından farklılıklar göstermektedir. Açık renkli minerallerin büyük bir çoğunluğunu kuvars oluşturmakla birlikte feldspat cinsi olarak genellikle ortoklaz görülmektedir. Koyu renkli mineraller ise çok az görülmektedir. Çalışma sahasında açılmış olan temel sondajlarla alınan karotlarda görüldüğü üzere yer yer saçınım halinde prit gözlenmektedir. Renk, doku, yapı ve mineral bileşimi kayaç birimine bağlı olarak değişir. Granitler, irili ufaklı birçok sığ yerleşmiş batolit ve stoklar halinde görülen alkalen-kalkalkalen intrizüf kayaçlardır. Adı geçen intrizüf kayaçlar MTA yayınlarına göre Laramiyen Orojenezi sırasında meydana gelmiş olup, Paleosen yaşlı olduğu belirtilmektedir. Proje alanı 1/ ölçekli jeoloji haritası, 1/5.000 ölçekli göl alanı jeoloji haritası, aks yeri jeolojik kesiti, baraj yapı yerleri jeolojik kesiti, baraj sondaj logları ve enjeksiyon paterni eklerde sunulmuştur(bkz.ek-5, Ek-5A, Ek-5B, Ek-5C, Ek-5D). IV Kitle hareketleri (heyelan/moloz akması), duyarlılık analizi, heyelan risk haritası, heyelan yağış ilişkisi Yapısal analiz yöntemlerinde olduğu gibi, zemin kütlesi iç gerilmelerini basitleştirici varsayımlarla ve sürekli ortam mekaniği ile çözümleme girişimlerine karşın yöntem tam olarak geliştirilememiştir. Hâlihazırda şev duraylılığı problemleri Limit Denge Analizi yöntemi kullanılarak yapılmaktadır. Limit Denge Analizi yönteminde şev ortamında bir göçme mekanizması kurulmakta, hareketi doğuran kuvvetler analiz edilerek, bu kuvvetler göçmeye karşı direnen kuvvetlerle karşılaştırılmaktadır. Şev stabilitesi çalışmaları, şevlerin bozulmadan sağlam olarak kalabilmesi için yapılan işlemleri kapsar. Sevler, düzensiz veya belirli bir geometriye sahip eğimli yüzeylerdir. Jeolojik süreçlerle gelismis doğal yamaçlar düzensiz geometriye yol kazısı ve dolgusu ve pasa yığınları, dolgu tipi baraj ve insaat kazısı gibi mühendislik amaçlı sevler ise düzenli bir geometriye sahip sevleri temsil ederler (R.Ulusay, Duraylılık Artırıcı Önlemler: Can ve ekipmanı tehlikeye atmaksızın, kayma olasılığını kabul ederek kaymayı önceden tahmin etmek için gerekli çalışmalar yürütülecektir. Kayma olasılığını önceden tahmin etme yöntemi, şev değişimlerinin ölçülmesi esasına dayanmaktadır. Şev açılarının dikleştirilmesinden meydana gelecek maliyet azalması stabiliteyi artırma yöntemlerinin dizayn ve kazı masraflarından çok ise şevlerin drenaj veya sağlamlaştırma ile stabil duruma getirilmesi daha akılcıdır. Kaya kütlesinin drenaj özelliklerini 37

53 saptamak için ek arazi ölçümleri gerekir. Şev duraylılığının uygun olmaması halinde alınabilecek önlemler : a Şev açılarının yatırılması, b Drenaj veya özel durumlarda, kaya saplamaları veya gerdirilmiş çelik halatlarla şevlerin stabil duruma getirilmesi, c Kayma olasılığını kabullenerek, kaymayı önceden tespit edecek ölçüm önlemlerinin alınması. Söz konusu faaliyete ilişkin şev duraylılığı açısından oluşabilecek tehlikelere karşı zemin stabilitesi açısından ağaç ve yeşillendirme uygulaması yapılacak olup, yapılan hesaplamalarda tehlike arz edebilecek bir yapı saptandığında, tel kafes veya kaya saplaması gibi çözüm yolları aranacaktır. Günümüzde her türlü şevde kullanılabilecek bir analiz yöntemi halen bulunamamıştır. Yapısal analiz yöntemlerinde olduğu gibi, zemin kütlesi iç gerilmelerini basitleştirici varsayımlarla ve sürekli ortam mekaniği ile çözümleme girişimlerine karşın bu yöntem tam olarak geliştirilememiştir. Hâlihazırda şev duraylılığı problemleri Limit Denge Analizi yöntemi kullanılarak yapılmaktadır. Limit Denge Analizi yönteminde şev ortamında bir göçme mekanizması kurulmakta, hareketi doğuran kuvvetler analiz edilerek, bu kuvvetler göçmeye karşı direnen kuvvetlerle karşılaştırılmaktadır. Proje kapsamında şev duraylılığı açısından herhangi bir sorunla karşılaşılması halinde Limit Denge Analizi yapılacaktır. Dairesel Kayma Diyagramları ile Analiz Bu diyagramlar hazırlanırken aşağıdaki varsayımlar yapılmıştır: 38

54 Şevin açıldığı ortam homojendir. Ortamın makaslama dayanımı Coulomb eşitliğiyle;(τ=c+σtanф) tanımlanmıştır. Kayma şev topuğundan geçen dairesel bir yüzeyde meydana gelir. Şev üst yüzeyinde ya da şev aynasında düşey konumda gerilim çatlağı vardır. Verilen şev geometrisi ve yeraltı su durumu için minimum güvenlik katsayısını veren gerilim çatlağı ve kayma yüzeyi konumları dikkate alınmıştır. Şevde mevcut yeraltısu koşulu belirlenir ve buna en yakın yeraltısu durumu şekilden seçilerek kullanılacak diyagram saptanır. c / (. H TanФ) oranının boyutsuz değeri hesaplanır ve bu değer diyagramın dış yayında işaretlenir. İkinci aşamada bulunan noktadan geçen radyal doğru çalışılan şev açısını veren eğriye kadar izlenir. Üçüncü aşamada bulunan noktadan ya TanФ / F ya da c / (.HF) eksenine gidilerek güvenlik katsayısı F hesaplanır. Kritik Kayma Dairesinin ve Gerilim Çatlağının Konumu Kayma diyagramlarının hazırlanmasında minimum güvenlik katsayısını veren kritik kayma dairesi ve kritik gerilim çatlağı konumları grafiksel olarak da sunulmuştur. Bu grafikler potansiyel kayma dairelerinin çizimlerinin yapılmasında ve var olan dairesel kaymaların geriye doğru analizinin yapılarak sürtünme açısının bulunmasında kullanılırlar. 39

55 Proje dahilinde yer altı suyu bulunmaması sebebiyle 1 nolu diyagram(tamamen susuz şev) ve 1 nolu abak(dairesel kayma diyagramı 1) seçilmiştir. c / (. H TanФ) = 306 kn/m 3 /206 kn/m 3 = 1,4 c=3060 ton/m 2 = 306 kn/m 3 (kohezyon) = 28 kn/m 3 =Birim ağırlık H=Basamak genişliği TanФ=Tan 60 =0,57 Abaktan 0,57 değeri ile şev açısı olan 60 derece kesiştirilerek Tan Ф/F değeri bulunur. Tan 30 /F = 0,17 F= 2,5 F>1 olduğundan şev duraylıdır. 40

56 IV Proje sınırları içindeki alan için yamaç stabilitesi, yamaçlardaki kayma hareketlerini gösteren harita, kayma analizi (hafriyat atığı olması durumunda da uygulanmalıdır) Eksen Yerinin Duraylılığı: Aks yerinde temel kayayı granitler oluşturmaktadır. Temel kaya üzerine Eosen yaşlı volkano-tortul birim gelmektedir. Bu birim sol sahilde yol yarmasında gözlenmektedir. Volkano-tortul birim üzerine gelen gölsel çökeller yanal ve düşey yönde geçişler sunmaktadır. Kil, silt, kum, çakıl, kiltaşı, silttaşı, kumtaşı, çakıltaşı ve karbonatlı seviyelerin ardalanmasından oluşmuştur. Bu ardalanmadaki birimler genelde gevşek-sıkı-orta sıkı olarak tutturulmuştur. Tabakalar yatay veya yataya çok yakındır. Bu nedenle şev duraylılığını olumlu yönde etkileyecektir. Eksen yerinde bu birim içerisinde duraylılığı olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir fay gözlenmemiştir. Yamaçlarda gölsel çökellerin hemen üzerinde yer alan bitkisel toprak bulunmaktadır. 41

57 Kalınlığı en fazla 1 m civarındadır. Bu birim altta yer alan killi, kumlu çakıllı birimlerin ayrışmasından oluşmuş bir örtü malzemesidir. Bu örtü birimi sıyırma kazıları ile gövdenin altından kaldırılmalıdır. Talvegde kalınlığı 8 metreyi bulan orta, sıkı gevşek tutturulmuş kil, silt, kum ve çakıldan oluşan alüvyon bulunmaktadır. Alüvyonun taşıma gücünü bulmak için açılan sondaj kuyularında her 1,50 metrede bir SPT deneyi yapılmıştır. Şahmerdanın ikilediği kademelerde deneye son verilmiştir. DSİ tarafından hazırlanan mühendislik jeolojisi planlama raporunda değişik kuyularda alüvyon biriminin taşıma gücü 2,9 2,7 4,6 0,4 kg/cm2 olarak bulunmuştur. Göl Alanının Duraylılığı: Baraj yerinde gözlenen litolojik birimler ve yapısal durum göl alanında da devam etmektedir. Yapılan arazi çalışmalarında göl alanında duraylılığı azaltıcı yönde rol oynayabilecek büyük boyutlu heyelan gibi herhangi bir jeolojik yapı gözlenmemiştir. Ancak DSİ tarafından hazırlanan ön inceleme ve planlama aşaması mühendislik jeolojisi raporunda göl alanı sol sahilde ve eksen yerine m uzaklıkta küçük çaplı bir heyelandan söz edilmektedir. Bu kesimde arazi çalışmaları sırasında inceleme yapılmıştır. Söz konusu raporlarda da değinildiği gibi heyelanın duraylılığı etkileyecek boyutlarda olmadığı (yaklaşık 45 m x 20 m x 2 m derinliğinde), çok sığ hatta yüzeysel olduğu belirlenmiştir. Bunun dışında baraj yerinde ve göl alanında yamaç duraylılığını bozacak büyük ölçekli herhangi bir heyelana veya kütle hareketine rastlanmamıştır. Göl alanında su tutma işleminden sonra yamaç şevlerinde yüzeylenen sığ derinlikteki bitkisel toprak ve yamaç molozlarından duraylılığı etkilemeyecek boyutlarda çok küçük çaplı akmalar beklenebilir. Göl alanında bitkisel toprak ve yamaç molozlarında su ile temas sonucunda olası çok küçük çaplı akmaların dışında, duraylılık açısından bir sorun bulunmamaktadır. Dolusavak Yeri Duraylılığı: Dolusavak eşik yapısı yerinde hem sağ yaka kret başını hem de eşik yapısını temsil eden SK 7 ile düşü havuzu yerinde ise SK 8 nolu temel araştırma sondajı açılmıştır. Dolusavak eşik yapısında ve iletim kanalının bir bölümünde gölsel kırıntılı birimler yüzeylenmektedir. Eşik yapısı ve iletim kanalı kazısının bir bölümü bu birimler içerisinde kalacaktır. SK 7 verilerine göre eşik yapısı yerinde gölsel çökellerin kalınlığı 11,00 m dir. İletim kanalının büyük bir kısmı ile düşü havuzu yüzeyde ayrışmış, derinlere doğru sağlamlaşan granitler içinde kalacaktır. Gölsel çökellerde yer alan birimler gevşek orta sıkı sıkı tutturulmuştur. Bu kesimde dolusavak kazı şev oranının 1,5 yatay : 1 düşey alınması önerilmektedir. Dolusavak düşü havuzunun oturacağı kesimde gölsel çökellerin kalınlığı en fazla 1,60 m dir. Gölsel çökeller buradan kaldırılmalı ve havuz granitler üzerine oturtulmalıdır. Dolusavak iletim kanalının bir kısmında ve düşü havuzunda kazılarda kesilecek olan granitlerde kazının geçici olması durumu da göz önüne alınarak kazı şev oranının 1 yatay : 3 düşey alınması önerilmektedir. Dolusavak eşik yapısı ve iletim kanalının bir kısmında kazı tabanında kalacak olan gölsel çökellerin taşıma gücünün ve duraylılığının arttırılmasına yönelik olarak tabanda sistematik ankrajın yapılması uygun olacaktır. Yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren SK 7 nolu kuyuda ortalama 14,50 m, SK 8 nolu kuyuda ise ortalama 6,62 m olarak ölçülmüştür. Yukarıdaki önlemlerin ve kazı şev oranlarının uygulanması ile dolusavak yapı yerinde herhangi bir sorun beklenmemektedir. 42

58 Dipsavak (Kondüvi) Duraylılığı: 3,00 m iç çapında dairesel olarak sağ yakada tasarlanan kondüvi yapısı geçkisinde SK 4, SK 11 ve SK 12 olarak isimlendirilen 3 adet temel araştırma sondajı yapılmıştır. Yüzey verilerine göre kondüvi geçkisinde gölsel çökeller ve granitler yer almaktadır. Sondaj verilerine göre ise de gölsel çökellerden sonra kazı tabanı doğrudan granitlere oturacaktır. Kondüvinin giriş ağzında açılmış olan SK 11 nolu temel sondaj kuyusunda gölsel çökellerin kalınlığı 2,00 m, SK 4 nolu kuyuda 4,30 m ve kondüvinin çıkış ağzındaki SK 12 nolu kuyuda ise 3,00 metredir. Kondüvi geçkisi boyunca açılan sondajlarda yeraltısuyu düzeyi SK 11 nolu kuyuda ortalama 6,23 m, SK 4 nolu kuyuda ortalama 2,70 m ve SK 12 nolu kuyuda ise ortalama 6,23 m olarak ölçülmüştür. Kondüvi kazılarında şevlerinin bir kesimi dışında, taban kazıları tümüyle granitlerde yapılacaktır. Başka bir deyişle kondüvi tabanı granitlere oturacaktır. Kondüvi giriş ve çıkış kotlarının tutturulması ve topografik koşullardan dolayı kazıların yamaç bölümlerinde palyeli kazı yapılması gerekecektir. Temel sondaj verileri değerlendirildiğinde kazıların üst kesimlerinde kalınlığı yaklaşık 2,00-4,50 m arasında değişen gölsel çökeller kesilecektir. Diğer büyük kazı kesimleri ise granitlerde olacaktır. Pliyosen yaşlı gölsel çökellerde kazı şev oranı 1,5 yatay : 1 düşey alınabilir. Ancak gölsel çökellerde bu kazı en fazla 4,50 m derinlik ile sınırlı kalacaktır. Buna bağlı olarak inşaat aşamasında kazı şevlerinin kolay oluşturulabilmesi için birim ayrımı gözetmeksizin tüm kondüvi kazılarında yarma şev oranının 1 yatay : 2 düşey alınması önerilmektedir. Zaten kazıların büyük bir kısmı gövde yamacı içinde kalacak ve sonrasında gövde dolgusu ile doldurulmuş olacaktır. Ancak giriş ve çıkış yapıları gövde dışındadır ve kazıları geçici değildir. Bundan dolayı açıkta kalan kazı şevlerinin en az 5 cm kalınlığında çelik hasırlı shot-crete ile desteklenmesi önerilmektedir. Batardoların Duraylılığı: Memba (akışyukarı) batardosunun oturacağı temelde alüvyon yer almaktadır. Alüvyon tutturulmamış ve gevşek kum, iri orta çakıl ve daha az oranda kil + silt içermektedir. Talvegde açılan temel sondaj verilerine göre alüvyon, SK 3 nolu kuyuda 7,80 m, SK 9 (memba) nolu kuyuda 7,50 m ve SK 10 (mansap) nolu kuyuda ise 10,50 m kalınlıktadır. Talvegde yeraltısuyu düzeyi ise 2,70-3,75 m arasında değişmektedir. Batardoda yapılacak kazılarda kazı şev oranının 1,5 (yatay)/1 (düşey) alınması uygun olacaktır. Batardo temelinde ve yamaçlarında duraylılık, taşıma gücü ve yeraltısuyu bakımından sorun bulunmamaktadır. IV Depremsellik ve doğal afet potansiyeli, Proje alanı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında 3. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Proje alanını gösterir deprem haritası Ek-4 de sunulmuştur. Proje kapsamında Tarih ve Sayılı Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Maden Tetkik Arama Enstitüsü nün (MTA) hazırladığı, Türkiye Aktif Fay Haritası na göre proje sahası yakın çevresinde aktif fay bulunmamaktadır. Uzak çevresinde ise kuzeydoğuda Ezinepazarı Fayı bulunmaktadır. Proje yağış alanının iklim özelliklerine göre, Kanak Çayı ve yan kollarının taşkınlarının kış ve ilkbahar aylarında oluşması beklenir. Proje yeri ve civarlarında bulunan komşu derelerin gözlenmiş en büyük taşkınlarının pik debi ve tarihleri incelendiğinde, bu taşkınların çoğunlukla kış ve ilkbahar mevsimlerinde vuku bulduğu görülür. 43

59 N Proje Alanı Şekil 2:Çalışma Alanı ve Çevresi Diri Fay Haritası 44

60 IV Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu (proje kapsamındaki tüm ünitelerin detaylı jeoteknik etütleri), DSİ tarafından 2001 yılı içinde baraj ve diğer yapı yerleri ile göl alanında 18 adet toplam derinliği 715,00 m olan temel araştırma sondajı yapılmıştır. Proje alanında baraj yerinin yeraltı jeolojisini ve jeoteknik özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla açılan bu sondajların aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tablo 24: Yenice Barajı Yerinde ve Göl Alnında Açılan Sondajlar YENİCE BARAJI YERİNDE VE GÖL ALNINDA AÇILAN SONDAJLAR (Planlama) Sondaj No Yeri Derinlik (m) Kot (m) Koordinat (1/1000) (X) (Y) Arazi Deneyleri SPT BST SK 1 Sol Yaka, Kret Başı 50, , X SK 2 Sol Yaka, Talveg (Eksen) 30, , X X SK 3 Sol Yaka, Talveg (Eksen) 36, , X X SK 4 Sağ Yaka, Talveg (Kondüvi) (Eksen) 36, , X SK 5 Sağ Yaka, Yamaç (eksen) 50, , X SK 6 Sağ Yaka, Kret Başı 52, , X SK 7 Sol Yaka, Dolusavak Eşiği 20, , SK 8 Sol Yaka, Dolusavak Düşü Havuzu 20, , SK 9 Sol Yaka, Memba Talveg 20, , X X SK 10 Sol Yaka, Mansap Talveg 18, , X X SK 11 Sağ Yaka, Memba (Kondüvi) 20, , SK 12 Sağ Yaka, Mansap (Kondüvi) 20, , SK 13 Sağ Yaka, Kret Başı Eksen Uzantısı 68, , SK 14 Sağ Yaka, Kret Başı Eksen Uzantısı 74, , SK 15 Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotlarında 65, , SK 16 Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotlarında 84, , X SK 17 Sol Yaka Göl Alanı (Sedde Üzeri) 20, , X SK 18 Sol Yaka Göl Alanı (Sedde Üzeri) 32, , X Toplam Sondaj Derinliği (m): 715,00 SK 1 (Yeri: Baraj Sol Yakası, Kret Başı) Sol yaka kret başında, 1120,42 m kotunda ve 50,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 17,10 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre granitler, çok çeşitli RQD değerlerine sahip olmalarına rağmen genel olarak ortadan iyiye yer yer çok iyi kaya özelliği sunarlar. Genelde az ayrışmış taze (ayrışmamış) özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı çok çatlaklı, kırıklıdır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-50,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri 45

61 yapılmıştır. Basınçlı su deneyi yapılması, yer altı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 1 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 25: SK 1 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Kret Başı) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 1) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 1,00 m Nebati toprak 1,00 2,20 m Kumlası; bol granit çakıllı, az killi 2,20 6,00 m Granit; tamamen ayrışmış 6,00 9,20 m Granit; ayrışmış, parçalı, kırıklı 9,20 10,00 m Granit; alterasyon izleri mevcut, karot yüzeyi boşluklu 10,00 44,00 m Granit; yer yer çatlaklı, çatlaklar sarı kil dolgulu 44,00 50,00 m Granit; altere olmuş GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 2,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 2,00 10,00 m 3,85 2,94 Lugeon Az Geçirimli 10,00 12,00 m 0,18 Lugeon Geçirimsiz 12,00 14,00 m 5,19 Lugeon Geçirimli 14,00 50,00 m 0,00 1,58 Lugeon Geçirimsiz Az Geçirimli SK 2 (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) Sol yaka talvegte eksen üzerinde, 1083,33 m kotunda ve 30,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan 4,00-8,00 m arasında %50, bu düzeyin dışında ise %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 1,26 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre bu kuyuda kesilen granitler, RQD değerlerine göre çok zayıf zayıf ve yer yer orta kaya özelliği sunarlar. Genelde az ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı parçalanmıştır. Kuyuda 0,00-6,00 m ler arasında serbest, 6,00-30,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Bu kuyuda ayrıca 0,00-3,00 m arasında zeminin taşıma gücünü ortaya çıkarmak için SPT deneyleri yapılmıştır. Alüvyonun kalınlığını belirlemek, basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 2 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. 46

62 Tablo 26: SK 2 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 2) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,80 m Bitkisel toprak 0,80 2,00 m Kumtaşı; çakıllı, siltli, killi, açık kahverengi 2,00 4,00 m Kumtaşı; granit kökenli 4,00 8,00 m Granit; altere olmuş, çatlak yüzeyleri killeşmiş ,00 m Granit; pembemsi, yeşilimsi, grimsi, çok çatlaklı GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 4,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 4,00 6,00 m 1,78 x 10 4 cm/s Az Geçirimli 6,00 12,00 m 2,44 6,71 Lugeon Az Geçirimli Geçirimli 12,00 18,00 m 0,10 0,73 Lugeon Geçirimsiz 18,00 20,00 m 1,69 Lugeon Az Geçirimli 20,00 30,00 m 0,05 0,69 Lugeon Geçirimsiz SK 3 (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) Sol yaka talvegde eksen üzerinde, 1079,97 m kotunda ve 36,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 2,70 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre bu kuyuda alüvyon altında kesilen granitler, RQD değerlerine göre zayıf-orta yer yer iyi kaya özelliği sunarlar. Genelde az ayrışmış taze (ayrışmamış) özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı çok çatlaklı, kırıklı yer yer parçalanmıştır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-36,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Bu kuyuda ayrıca 0,00-3,00 m arasında zeminin taşıma gücünü ortaya çıkarmak için SPT deneyleri yapılmıştır. Alüvyonun ve onun altında yer alan killi, kumlu, çakıllı birimin kalınlığının belirlenmesi, basınçlı su deneyi yapılması, yeraltısuyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 3 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. 47

63 Tablo 27: SK 3 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yakası, Talveg Eksen) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 3) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,50 m Bitkisel toprak 0,50 6,30 m Alüvyon; bol çakıllı, kumlu, az killi, açık kahve renkli, tutturulmuş 6,30 7,80 m Alüvyon; çok az killi, bol çakıllı, kumlu, kırıntılı 7,80 10,60 m Granit; altere olmuş, açık gri renkli 10,60 27,40m Granit; pembemsi, çatlaklı, çatlaklar kil dolgulu, hamurda serpilmiş halde prit kristalleri mevcut ,00 m Granit; yeşilimsi, masif, çatlaklı, çatlaklar kil dolgulu 29,00 36,00 m Granit; açık yeşil, grimsi, çatlaklı, hamurda çok az prit kristalleri mevcut GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 2,00 m 5,74 x 10 3 cm/s Geçirimli 2,00 4,00 m > 25 Lugeon Çok Geçirimli 4,00 8,00 m Kuyuda dolgu olduğu için deney yapılamadı. 8,00 24,00 m 0,00 Lugeon Geçirimsiz 24,00 28,00 m 3,38 4,08 Lugeon Az Geçirimli 28,00 36,00 m 0,00 Lugeon Geçirimsiz SK 4 (Yeri: Baraj Sağ Yakası, Talveg Kondüvi + Eksen) Sağ yaka talvegde eksende ve aynı zamanda kondüvi üzerinde, 1081,65 m kotunda ve 36,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 2,70 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre bu kuyuda gölsel çökellerden sonra kesilen granitler, RQD değerlerine göre çok zayıf zayıf ve yer yer orta kaya özelliği sunarlar. Genelde orta derecede ayrışmış yer yer az ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı parçalanmıştır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-36,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Alüvyonun kalınlığının belirlenmesi, basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 4 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. 48

64 Tablo 28: SK 4 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yakası, Talveg Kondüvi + Eksen) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 4) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,30 m Bitkisel toprak 0,30 4,20 m Kumtaşı; granit çakılları ve kil içermekte, gri renkli 4,20 14,50 m Granit; çatlaklı, çatlaklar sarı renkli kil dolgulu 14,50 19,20 m Granit; yeşilimsi, koyu grimsi, çatlaklar sıvamasız, çatlak yüzeyleri serpantinleşmiş 19,20 19,70 m Granit; ayrışmış, çatlaklar sarı boyalı, killeşmiş Granit; yeşilimsi, koyu gri, çatlaklar sıvamasız, çatlak yüzeyleri 19,70 36,00 m serpantinleşmiş GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 2,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 2,00 10,00 m 13,46 51,84 Lugeon Geçirimli Çok Geçirimli 10,00 14,00 m 2,60 3,39 Lugeon Az Geçirimli 14,00 36,00 m 0,00 1,89 Lugeon Geçirimsiz Az Geçirimli SK 5 (Yeri: Baraj Sağ Yaka Yamacı Eksen) Sağ yaka yamacında eksen üzerinde, 1106,95 m kotunda ve 50,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 16,50 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 0,60-25,40 m arasında kesilen gölsel çökeller çok ayrışmıştır ve RQD sınıflamasına göre çok zayıf kaya hatta zemin özelliğindedir. Gölsel çökellerden sonra 25,40 m den başlayarak kuyu sonuna kadar kesilen granitler ise çok değişken RQD değerlerine sahip olmalarına rağmen genelde zayıftan ortaya ve yer yer iyi kaya özelliği sunarlar. Genelde orta derecede az ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı parçalanmıştır. Kuyuda 0,00-12,00 m ler arasında serbest, 12,00-50,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 5 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. 49

65 Tablo 29: SK 5 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Yamacı Eksen) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 5) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,60 m Bitkisel toprak 0,60 4,60 m Çakıltaşı; kumlu, çok az killi, açık kahverenkli 4,60 6,20 m Kumtaşı; çakıllı, az killi 6,20 11,80 m Kumtaşı; oldukça çakıllı, killi, kahvemsi renkli 11,80 13,50 m Çakıltaşı Kumtaşı; killi gri renkli 13,50 15,00 m Silttaşı; kumlu, killi 15,00 16,00 m Kumtaşı; çakıllı, killi, kahverengi 16,00 25,40 m Kumtaşı; az çakıllı, killi 25,40 27,00 m Granit; altere olmuş, grimsi renkli 27,00 38,00 m Granit; çok çatlaklı, gri renkli, çatlaklar sarımsı kil sıvamalı 38,00 41,00 m Granit; gri renkli, az çatlaklı 41,00 50,00 m Granit; grimsi, pembemsi, fazla çatlaklı GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 12,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 12,00 18,00 m 9,32 42,27 Lugeon Geçirimli Çok Geçirimli 18,00 36,00 m 0,00 1,06 Lugeon Geçirimsiz 36,00 38,00 m 1,94 Lugeon Az Geçirimli 38,00 50,00 m 0,00 0,27 Lugeon Geçirimsiz SK 6 (Yeri: Baraj Sağ Yakası, Kret Başı) Sağ yaka kret başında, 1119,29 m kotunda ve 52,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyuda gölsel çökellerden %100 karot, son iki metrelik kesimde yer alan granitlerden ise %50 oranında karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 27,11 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 0,60-50,00 m arasında kesilen gölsel çökeller çok ayrışmıştır ve RQD sınıflamasına göre çok zayıf kaya hatta zemin özelliğindedir. Gölsel çökellerden sonra 50,00 m den başlayarak kuyu sonu olan 52,00 m ye kadar kesilen granitler çok zayıf kaya özelliği sunar ve çok ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı parçalanmıştır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler ile 4,00-6,00 m ler arasında serbest, 2,00-4,00 m ler ile 6,00-52,00 m ler arasında ise basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 6 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. 50

66 Tablo 30: SK 6 Sondaj Değerleri(Yeri: Baraj Sağ Yakası, Kret Başı) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 6) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,60 m Bitkisel toprak 0,60 1,20 m Karbonat; az killi 1,20 3,00 m Kiltaşı Silttaşı; çok az çakıllı 3,00 10,40 m Çakıltaşı; yer yer bloklu, siltli kiltaşı seviyeleri mevcut 10, m Kumtaşı; çakıllı, killi 10,70 11,60 m Kiltaşı Çakıltaşı ardalanması 11,60 12,00 m Çakıltaşı 12,00 12,80 m Çakıllı kumtaşı 12,80 14,65 m Çakıltaşı; az kumlu 14,65 16,00 m Kumtaşı; çakıllı ve killi 16,00 17,10 m Çakıltaşı; az kumlu, killi 17,10 17,90 m Kumtaşı 17,90 18,55 m Çakıltaşı; az killi 18,55 21,90 m Silttaşı kiltaşı kumtaşı seviyeleri 21,90 23,00 m Çakıltaşı; kil hamuru içerisinde 23,00 23,15 m Kiltaşı; yeşil renkli 23,15 25,50 m Çakıltaşı; yer yer kiltaşı ara bantlı 25,50 27,60 m Kiltaşı: kumlu, çakıllı 27,60 29,50 m Çakıltaşı; killi, siltli 29,50 30,50 m Kumtaşı 30,50 31,20 m Çakıltaşı; karbonatlı 31,20 32,00 m Çakıltaşı: killi, kumlu 32,00 32,65 m Silttaşı 32,65 33,40 m Çakıltaşı 33,40 34,80 m 34,80 36,40 m Silttaşı Kil; yeşil renkli, muhtemelen silikatlardan bozuşmuş, yüksek plastisiteli, kumlu ve siltli 36,40 38,00 m Kiltaşı; bloklu, çakıllı, kumlu 38,00 39,75 m Kumtaşı; bloklu, çakıllı, killi 39,75 44,70 m Kiltaşı; az çakıllı, kumlu, siltli 44,70 47,00 m Kiltaşı; az çakıllı, siltli 47,00 47,55 m Kiltaşı; çok az siltli 47,55 49,00 m Kiltaşı; çakıllı, bloklu 49,00 50,00 m Çakıltaşı 50,00 52,00 m Granit; çok çatlaklı GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI 51

67 DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ GEÇİLEN BİRİMLER (SK 6) DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 6,00 m 0,00 cm/s 0,76 Lugeon Geçirimsiz 6,00 10,00 m 1,16 2,29 Lugeon Az Geçirimli 10,00 12,00 m 0,66 Lugeon Geçirimsiz 12,00 18,00 m 6,12 9,36 Lugeon Geçirimli 18,00 30,00 m 0,26 0,75 Lugeon Geçirimsiz 30,00 38,00 m 1,01 3,25 Lugeon Az Geçirimli 38,00 50,00 m 0,16 0,56 Lugeon Geçirimsiz SK 7 (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Eşiği) Sol yaka dolu savak eşik yapısında, 1123,63 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 14,50 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 0,50-11,00 m ler arasında kesilen gölsel çökeller çok ayrışmış özellikte olmalarına karşın RQD değerlerine göre orta iyi kaya niteliğindedir. Gölsel çökellerden sonra kesilen granitler ise RQD değerlerine göre çok zayıf zayıf ve yer yer orta kaya özelliği sunarlar. Genelde orta derecede ayrışmış yer yer çok ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı parçalanmıştır. Dolusavak eşik yapısında yeraltısuyu gözlemi litolojik tanımlama ve jeoteknik özelliklerin belirlenmesi için açılan SK 7 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 31: SK 7 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Eşiği) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 7) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,50 m Bitkisel toprak 0,50 4,40 m Kiltaşı kumtaşı çakıltaşı: çakıllar küçüktür 4,40 7,60 m Kumtaşı; açık kahverenkli 7,60 9,00 m Kiltaşı; kahverenkli 9,00 11,00 m Kumtaşı; yeşil, kahverengi, az killi 11,00 14,20 m Granit; ayrışmış, çok çatlaklı, kahve, gri, yeşil renklerde. 14,20 20,00 m Granit; pembemsi, kahverenkli, çok parçalı SK 8 (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Düşü Havuzu) Sol yaka dolusavak düşü havuzu yerinde, 1087,41 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 6,60 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 0,50-1,50 m ler arasında kesilen gölsel çökeller çok ayrışmıştır ve zemin özelliği taşımaktadır. Gölsel çökellerden sonra kesilen granitler 14,00 m ye kadar 52

68 RQD değerlerine göre genelde iyi kaya, 14,00-20,00 m ler arasında ise çok parçalı olmalarından dolayı zayıf kaya özelliğindedir. Genelde az ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından 1,50-14,00 m ler arasında kırıklıdır. Dolu savak düşü havuzu yerinde yeraltı suyu gözlemi litolojik tanımlama ve jeoteknik özelliklerin belirlenmesi için açılan SK 8 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 32: SK 8 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka, Dolusavak Düşü Havuzu) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 8) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,50 m Bitkisel toprak 0,50 1,50 m Killi kumlu seviye; açık kahverengi 1,50 4,00 m Granit; gri renkli, çatlaklı, çatlaklar kil dolgulu 4,00 14,20 m Granit; açık gri renkli, çatlaklı, çatlaklar sarı renkli kil sıvamalı 14,20 15,00 m Granit; yeşilimsi, grimsi, çatlaklı 15,00 20,00 m Granit; açık gri renkli, çok çatlaklı SK 9 (Yeri: Baraj Sol Yaka Membası, Talveg) Sol yaka membası talvegde, 1081,38 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 3,12 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 7,50 m ye kadar inen alüvyondan sonra kesilen granitler, RQD değerlerine göre genelde iyi çok iyi kaya niteliğindedir. Genelde az ayrışmış ve yer yer taze özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı kaya özelliğindedir. Kuyuda 0,00-4,00 m ler arasında serbest, 4,00-20,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Bu kuyuda ayrıca 0,00-6,00 m arasında 1,50 m aralıklarla zeminin taşıma gücünü ortaya çıkarmak için SPT deneyleri yapılmıştır. Membada gövdenin oturacağı yerdeki alüvyonun kalınlığının ve taşıma gücünün belirlenmesi, basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 9 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 33: SK 9 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka Membası, Talveg) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 9) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 1,00 m Bitkisel toprak 1,00 7,50 m Alüvyon; çakıl, kum, kil, kahverengi tonlarda, genellikle tutturulmamış 7,50 9,00 m Granit; tamamen altere olmuş 9,00 10,00 m Granit; çakıl ve blok boyutunda, ufalanmış halde 10,00 18,50 m Granit; çatlaklı, çatlak yüzeyleri ayrışmış ve çatlaklar kil dolgulu. 15,00 15,40 metreler arası altere olmuş 18,50 20,00 m Granit; masif, çatlaklar çok ince, taze kırık yüzeyleri mevcut 53

69 GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 4,00 m 0,00 8,71 x 10 4 cm/s Geçirimsiz Yarı Geçirimli 4,00 12,00 m > 25 Lugeon Çok Geçirimli 12,00 16,00 m 3,98 4,28 Lugeon Az Geçirimli 16,00 20,00 m 0,00 0,25 Lugeon Geçirimsiz SK 10 (Yeri: Baraj Sol Yaka Mansabı, Talveg) Sol yaka mansabı talvegde, 1080,66 m kotunda ve 18,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 3,75 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 10,50 m ye kadar inen alüvyondan sonra kesilen granitler, RQD değerlerine göre genelde çok zayıftan ortaya kaya niteliğindedir. Genelde az ayrışmış özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı ve parçalanmış kaya özellindedir. Kuyuda 0,00-10,00 m ler arasında serbest, 10,00-18,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Bu kuyuda ayrıca 0,00-10,50 m arasında zeminin taşıma gücünü ortaya çıkarmak için SPT deneyleri yapılmıştır. Membada gövdenin oturacağı yerdeki alüvyonun kalınlığını ve taşıma gücünü belirlemek, basınçlı su deneyi yapılması, yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 10 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 34: SK 10 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sol Yaka Mansabı, Talveg) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 10) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 1,40 m Bitkisel toprak 1,40 10,50 m Alüvyon; çakıl, kum, kil, gri, kırmızımsı renklerde 10,50 10,75 m Granit; ayrışmış, beyazımsı 11,10 18,00 m Granit: beyazımsı, yeşilimsi, içerisinde saçılmış halde prit kristalleri mevcut GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 4,00 m 2,05 5,72 x 10 3 cm/s Yarı Geçirimli 4,00 10,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 10,00 20,00 m 0,01 1,78 Lugeon Geçirimsiz Az Geçirimli SK 11 (Yeri: Baraj Sağ Yaka Membası, Kondüvi) Sağ yaka membasında kondüvi yeri üzerinde, 1084,67 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 6,23 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 2,00 m ye kadar inen kumlu zeminden sonra 2,00-3,60 m arasındaki killi granit çakıllarından sonra kesilen granitler, RQD değerlerine göre genelde çok 54

70 zayıftan ortaya kaya niteliğindedir. Genelde az ayrışmış ayrışmamış (taze) özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı çok çatlaklı, kırıklı kaya özellindedir. Kondüvi yerinde yeraltısuyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 11 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 35: SK 11 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Membası, Kondüvi) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 11) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 2,00 Kum; açık gri renkli az tutturulmuş 2,00 3,60 m Granit çakılları ve kil topakları 3,60 6,00 m Granit; çatlaklı, çatlaklar arası killeşmiş, sarı boyalı 6,00 20,00 m Granit: yeşil renkli, çatlak yüzeyleri serpantinleşmiş SK 12 (Yeri: Baraj Sağ Yaka Mansabı, Kondüvi) Sağ yaka mansabında kondüvi yeri üzerinde, 1081,09 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 6,23 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre 3,20 m ye kadar inen kumlu, siltli çakıllı gölsel çökellerden sonra kesilen granitler, RQD değerlerine göre genelde çok zayıftan ortaya kaya niteliğindedir. Genelde az ayrışmış ayrışmamış (taze) özellikte olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı çok çatlaklı, kırıklı kaya özelliğindedir. Kondüvi yerinde yeraltı suyu gözlemi ve litolojik tanımlama için açılan SK 12 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 36: SK 12 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Mansabı, Kondüvi) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 12) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 00,00 1,30 m Kumtaşı; çakıllı, killi, açık kahverengi 1,30 3,20 m Silttaşı; kumlu, az çakıllı, koyu bej renkli 3,20 4,00 m Granit; çatlaklı, çatlaklar sarı boyalı 4,00 20,00 m Granit: yeşil, pembe kristaller hakim, çatlaklı, çatlaklarda serpantinleşme gözlenmektedir SK 13 (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) Sağ yakada baraj kret başından sonra eksenin uzantısında, 1125,28 m kotunda ve 68,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan 48,00-50,00 m arasında %25, 52,00-56,00 m arasından %70, 60,00-68,00 m arasından %33-%55 aralığında, diğer düzeylerden ise %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 29,37 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 56,00 m ye kadar kesilen gölsel çökeller tamamen ayrışmış (W5) durumda zemin görüntüsündedir. Bu derinlikten sonra kuyu sonu olan 68,00 m ye kadar kesilen granitler, RQD değerlerine göre çok zayıf kaya niteliğindedir. 56,00-64,00 m arasında çok ayrışmış, 64,00-68,00 m arasında ise az ayrışmış 55

71 durumda olan granitler, çatlak sıklığı bakımından çok çatlaklı, kırıklı - parçalanmış kaya özelliğindedir. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 13 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 37: SK 13 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 13) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,40 m Bitkisel toprak 0,40 5,00 m Kumtaşı; siltli, az killi 5,00 11,80 m Kumtaşı; killi, siltli, çakıllı, yer yer az miktarda karbonat içermektedir 11,80 14,00 m Kumtaşı; çok açık gri renkli, içerisinde volkanik oluşumlar mevcuttur 14,00 15,00 m Kumtaşı; kaba taneli, içinde iri çakıllar mevcut 15,00 15,50 m Kumtaşı: sarımsı, kahverengi 15,50 17,00 m Çakıltaşı; kumlu, killi, siltli 17,00 17,20 m Karbonatlı seviye 17,20 18,00 m Kumtaşı: iri taneli ve çakıllı 18,00 22,00 m Çakıltaşı; kumlu, çakıllar volkanik ve magmatik kökenli 22,00 25,70 m Kumtaşı; siltli, çakıllı, killi, karbonatlı 25,70 27,30 m Çakıltaşı; kumlu, killi, siltli 27,30 27,80 m Kumtaşı; az çakıllı 27,80 28,30 m Çakıltaşı 28,30 32,50 m Kumtaşı; siltli 32,50 35,40 m Çakıltaşı: kumlu 35,40 36,80 m Silttaşı; kumlu, çakıllı 36,80 39,50 m Çakıltaşı; killi, kumlu, bloklu, çakıllar volkanik kökenli 39,50 45,00 m Silttaşı; kumlu, killi 45,00 45,70 m Çakıltaşı; killi, siltli 45,70 50,00 m Çakıltaşı; volkanik kökenli, içerisinde bloklar bulunmaktadır 50,00 53,00 m Silttaşı; çok az çakıllı, kumlu 53,00 56,00 m Numune alınamadı 56,00 65,00 m Granit; çakıl ve bloklar halinde 65,00 68,00 m Granit; çok çatlaklı SK 14 (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) Sağ yakada baraj kret başından sonra eksenin uzantısında, 1136,63 m kotunda ve 74,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan 68,00-71,00 m arasında %50, diğer düzeylerden ise %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren 56

72 ortalama 39,27 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 69,00 m ye kadar kesilen gölsel çökeller tamamen ayrışmış (W5) durumda zemin görüntüsündedir. Bu derinlikten sonra kuyu sonu olan 68,00 m ye kadar kesilen granitler, RQD değerlerine göre çok zayıftan iyiye değişim gösteren kaya niteliğindedir. 69,00-70,00 m arasında çok ayrışmış, 70,00-74,00 m arasında ise az ayrışmış ayrışmamış (taze) durumda olan granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı kaya özelliğindedir. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 14 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 38: SK 14 Sondaj Değerleri (Yeri: Baraj Sağ Yaka Kret Başı Eksen Uzantısı) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 14) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 1,00 m Bitkisel toprak 1,00 13,00 m Kumtaşı; siltli, killi, az çakıllı, az karbonatlı 13,00 19,00 m Kumtaşı; siltli, killi, çakıllı 19,00 20,50 m Kumtaşı; çakıllı 20,50 23,40 m Kumtaşı; killi, siltli, çakıllı 23,40 24,00 m Kiltaşı; kumlu, çakıllı, bloklu 24,00 27,50 m Kiltaşı; çakıllı, kumlu, siltli 27,50 30,00 m Kiltaşı; siltli, kumlu, çakıllı 30,00 35,60 m Bloklu, çakıllı, kumlu, killi seviye 35,60 36,50 m Killi kumtaşı, çakıllı 36,50 38,50 m Kiltaşı; çakıllı, bloklu, kumlu 38,50 39,00 m Killi kumtaşı 39,00 42,00 m Kiltaşı; çakıllı, kumlu 42,00 44,00 m Kiltaşı; az kumlu 44,00 46,80 m Kiltaşı; kumlu, çakıllı 46,80 47,30 m Kumtaşı; çakıllı, killi 47,30 48,50 m Killi çakıltaşı 48,50 49,00 m Kumlu kiltaşı 49,00 50,50 m Killi silttaşı 50,50 51,50 m Çakıltaşı; volkanik kökenli 51,50 56,50 m Kumlu, siltli kiltaşı 56,50 58,70 m Çakıltaşı: kumlu, killi, siltli 58,70 69,00 m Silttaşı; killi, çakıllı, kumlu (arada yoğunlaşan çakıllı seviyeler var) 69,00 70,00 m Granit; altere olmuş 70,00 74,00 m Granit; gri renkli, az çatlaklı 57

73 SK 15 (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) Sağ yakada baraj kret başından sonra eksenin uzantısında, 1142,07 m kotunda ve 65,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 10,84 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 57,00 m ye kadar kesilen gölsel çökeller tamamen ayrışmış (W5) durumda zemin görüntüsündedir. Bu derinlikten sonra kuyu sonu olan 60,00 m ye kadar kesilen granitler de, tamamen ayrışmış (W5) durumdadır. Granitler, 60,00-65,00 m (kuyu sonu) arasında RQD değerlerine göre zayıftan iyiye değişim gösteren kaya niteliğinde ve orta az ayrışmıştır. Bu aralıktaki granitler, çatlak sıklığı bakımından kırıklı, çok çatlaklı ve parçalanmış kaya özelliği sunmaktadır. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 15 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 39: SK 15 Sondaj Değerleri (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 15) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,50 m Bitkisel toprak 0,50 1,60 m Siltli, killi, az çakıllı, açık kahverengi seviye 1,60 2,50 m Kumlu, çakıllı, karbonatlı, az killi, açık kahverengi seviye 2,50 5,00 m Silttaşı kumtaşı; bol çakıllı, karbonatlı, açık kahverengi 5,00 9,00 m Kiltaşı; kumlu, çakıllı, siltli, az karbonatlı 9,00 14,70 m Kumlu, karbonatlı, az killi, çakıllı (çakıl bazı seviyelerde yoğunlaşmış) 14,70 15,50 m Kumtaşı; çakıllı, siltli, az killi, az karbonatlı 15,50 17,50 m Kiltaşı; kumlu, siltli 17,50 20,50 m Çakıllı kumtaşı; killi, siltli, karbonatlı, açık kahverenkli 20,50 21,30 m Killi kumtaşı; çok az karbonatlı 21,30 24,00 m Kumtaşı; killi, çakıllı, az karbonatlı 24,00 24,50 m Karbonat; çakıllı, kumlu, killi 24,50 26,00 m Kumlu çakıltaşı; killi, açık kahverengi 26,00 30,00 m Kumtaşı; çakıllı, killi, çakıllar küçük 30,00 38,00 m Kumtaşı; çakıllı, az killi, siltli, karbonatlı, açık kahverengi, grimsi 38,00 39,00 m Kumlu silttaşı; karbonatlı az çakıllı 39,00 41,40 m Kumtaşı; sert, arada magmatik kökenli çakıllar mevcut 41,40 49,30 m Kumtaşı çakıllı, siltli. killi, yer yer magmatik kökenli bloklar 49,30 49,90 m Kumtaşı 49,90 50,70 m Volkanik çakıllar 50,70 54,50 m Kum; tutturulmamış 54,50 57,40 m Kumlu çakıltaşı 57,40 60,00 m Granit; çok altere olmuş 58

74 DERİNLİK ( m ) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 15) LİTOLOJİ 60,00 62,00 m Granit; bol çatlaklı 62,00 65,00 m Granit; gri renkte az çatlaklı SK 16 (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) Sağ yakada baraj kret başından sonra eksenin uzantısında, 1130,33 m kotunda ve 84,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 8,40 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 51,80 m ye kadar kesilen gölsel çökeller çok ayrışmış durumdadır. Bu derinlikten sonra 73,30 m ye kadar kesilen granitler de, çok orta ayrışmış (W4 W3), bu düzeyden sonra kuyu sonuna kadar ayrışmamış (taze) durumdadır. Granitler, RQD değerlerine göre 67,00-73,00 m ler arasında zayıftan iyiye, 73,30-84,00 m (kuyu sonu) arasında ise ortadan çok iyiye değişim gösteren kaya niteliğindedir. Kuyuda kesilen granitler, çatlak sıklığı bakımından 67,00-73,00 m ler arasında kırıklı, çok çatlaklı ve parçalanmış, 73,30-84,00 m (kuyu sonu) arasında ise kırıklı özelliktedir. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-84,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi, BST yapılması ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 16 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 40: SK 16 Sondaj Değerleri (Yeri: Sağ Yaka Göl Alanı Üst Kotları) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 16) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,80 m Bitkisel toprak 0,80 1,30 m Karbonatlı ayrışmış seviye 1,30 47,00 m Silttaşı; az kumlu, çakıllı, killi, yer yer az karbonatlı, çakılların bir kısmı granit kökenli, bir kısmı da volkanik kökenli 36,00 m de 0,5 m kumlu, çakıllı seviye, çakıllarda yer yer yoğunlaşma görülüyor 47,00 49,00 m Kiltaşı; kumlu, yeşilimsi, beyazımsı 49,00 51,00 m Kum, çakıl; çakıllar magmatik kökenli, az killi 51,00 51,80 m Kiltaşı; yeşilimsi, kahvemsi 51,80 67,00 m Granit; çok altere olmuş, yer yer daha sağlam granit çakılları 67,00 73,30 m Granit; pembemsi, kahvemsi, çatlaklı 73,30 84,00 m Granit; koyu gri renkli, çok iri ortoz kristalleri gözlenmekte, masif görünümlü, az çatlaklı GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 2,00 m 0,00 cm/s Geçirimsiz 2,00 4,00 m 0,00 Lugeon Geçirimsiz 59

75 4,00 6,00 m 2,80 Lugeon Az Geçirimli 6,00 14,00 m 0,00 Lugeon Geçirimsiz 14,00 16,00 m 2,15 Lugeon Az Geçirimli 16,00 18,00 m 0,04 Lugeon Geçirimsiz 18,00 26,00 m 0,00 2,02 Lugeon Geçirimsiz Az Geçirimli 26,00 58,00 m 0,00 0,91 Lugeon Geçirimsiz 58,00 74,00 m 0,20 1,48 Lugeon Geçirimsiz Az Geçirimli 74,00 84,00 m 0,00 Lugeon Geçirimsiz SK 17 (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) Sol yakada göl alanında yaklaşık sedde üzerinde, 1115,73 m kotunda ve 20,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 4,66 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 11,50 m ye kadar kesilen gölsel çökeller çok ayrışmış durumdadır. Bu derinlikten sonra kuyu sonu olan 20,00 m ye kadar kesilen granitler ise orta az ayrışmış (W3 W2) durumdadır. Granitler, RQD değerlerine göre zayıftan ortaya değişim gösteren kaya niteliğindedir. Kuyuda kesilen granitler, çatlak sıklığı bakımından 67,00-73,00 m ler arasında kırıklı, çok çatlaklı ve 11,50-14,00 m parçalanmış kaya özelliği sunmaktadır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-20,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi, BST yapılması ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 17 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 41: SK 17 Sondaj Değerleri (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 17) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 4,50 m Çakıllı, kumlu, siltli, kireçli, açık kahverenkli seviye 4,50 8,00 m Kiltaşı; kireçli, kumlu, çakıllı 8,00 11,50 m Killi kireçtaşı; kumlu, çakıllı 11,50 15,50 m Granit; Bol çatlaklı, çatlaklar sarımsı kil dolgulu 15,50 20,00 m Granit; gri renkli, çatlaklı, çatlaklar sarı boyalı GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 20,00 m 0,00 cm/s 0,00 Lugeon Geçirimsiz SK 18 (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) Sol yakada göl alanında yaklaşık sedde üzerinde, 1116,11 m kotunda ve 32,00 m derinlikte düşey olarak açılmıştır. Kuyudan %100 karot alınmıştır. Kuyuda yeraltı suyu düzeyi yüzeyden itibaren ortalama 5,91 m olarak ölçülmüştür. Karot örneklerine göre sondajda susuz ilerlenerek 25,50 m ye kadar kesilen gölsel çökeller tamamen ayrışmış (W5) durumdadır. Bu derinlikten sonra kuyu sonu olan 32,00 m ye kadar kesilen granitler ise çok 60

76 orta ayrışmış (W4 W3) durumdadır. Granitler, RQD değerlerine göre çok zayıf kaya niteliğindedir. Kuyuda kesilen granitler, çatlak sıklığı bakımından parçalanmış kaya özelliği sunmaktadır. Kuyuda 0,00-2,00 m ler arasında serbest, 2,00-32,00 m ler arasında basınçlı su deneyleri yapılmıştır. Kuyu yerindeki Pliyosen yaşlı gölsel çökellerin litolojik tanımlaması, hemen altında bulunan Paleosen yaşlı granitin tavan topografyasının belirlenmesi, BST yapılması ve yeraltı suyu gözlemi için açılan SK 18 nolu temel sondaj kuyusunun özet bilgileri aşağıda verilmiştir. Tablo 42: SK 18 Sondaj Değerleri (Yeri: Sol Yaka Göl Alanı Sedde Üzeri) GEÇİLEN BİRİMLER (SK 18) DERİNLİK ( m ) LİTOLOJİ 0,00 0,50 m Bitkisel toprak 0,50 5,00 m Kireçtaşı; çok az tutturulmuş, az çakıllı ve killi kumlu 5,00 7,50 m Silttaşı; kireçli, çakıllı, kumlu, çok az killi, az tutturulmuş 7,50 9,20 m Kiltaşı; az çakıllı, kumlu, az kireçli 9,20 12,70 m Kiltaşı; kumlu, az çakıllı 12,70 15,00 m Kireçtaşı; beyazımsı, çakıllı, kumlu, az killi, az tutturulmuş 15,00 16,00 m Kiltaşı; bol karbonatlı, çakıllı, kumlu 16,00 17,00 m Kil; açık kahverenkli, çakıl, kum, silt 17,00 18,50 m Çakıltaşı; killi, kumlu, karbonatlı 18,50 19,30 m Çakıltaşı; killi, kumlu az kireçli 19,30 19,70 m Silttaşı; açık kahverenkli 19,70 20,50 m Kumtaşı; si İtli, az çakıllı, az killi 20,50 24,30 m Kiltaşı; kumlu, çok az çakıllı, grimsi 24,30 25,50 m Çakıltaşı; killi, kumlu, siltli 25,50 26,30 m Granit; çok çatlaklı, sarısı, kahve renkli 26,30 32,00 m Granit: çatlaklı, gri renkli GEÇİRİMLİLİĞE GÖRE BİRİMLERİN SINIFLAMASI DERİNLİK ( m ) GEÇİRİMLİLİK DEĞERİ TANIMI 0,00 20,00 m 0,00 cm/s 0,00 Lugeon Geçirimsiz Jeolojik Jeoteknik Koşulların Değerlendirilmesi Eksen Yerinin Geçirimliliği Baraj aks yerinde temel kayayı Paleosen yaşlı granitler oluşturmaktadır. Ana kayanın hemen üstünde Eosen yaşlı volkano-tortul seri gelmektedir. Bu birimin özerinde Pliyosen yaşlı gölsel çökeller bulunmaktadır. Gölsel çökellerin üstünde ise talvegde genişliği yaklaşık 165 metre, kalınlığı ise yaklaşık 8-10 m arasında değişen Kuvaterner yaşlı alüvyon yer almaktadır. Yamaçlarda kalınlığı maksimum 1,00 m yi bulan bitkisel toprak vardır. Gölsel çökeller aks yerinde; kil, silt, kum çakıl, kiltaşı, silttaşı, kumtaşı, çakıltaşı, karbonatlı katmanların ardalanmasından oluşmaktadır. Gölsel ortam ürünü olan bu ardalanmadaki birimler yanal ve düşey yönde ani geçişler sunmaktadır. Yer yer zemin görüntüsünde olan bu birimler sıkı, orta sıkı ve gevşek tutturulmuştur. Eksen yerinde açılan temel sondaj verilerine göre yeraltısuyu hareketi, hidrolik eğime bağlı olarak yamaçlardan dereye doğrudur. Baraj yerinde bulunan alüvyon geçirimli yarı 61

77 geçirimli özelliktedir. Alüvyonun cut-off çukurunda tamamen kaldırılacak olması bu birimin geçirimlilik sorununu ortadan kaldıracaktır. Baraj yerinde gölsel çökellerin altında yer alan granitler yer yer az geçirimli genelde ise geçirimsiz özellik sunmaktadır. Granitlerin üzerinde, yüzeyde bulunan gölsel çökel ardalanmasındaki birimlerin kil ve silt içermeleri bu birimleri de genelde geçirimsiz duruma getirmektedir. Kuyularda yapılan basınçlı ve basınçsız su deneylerinden elde edilen sonuçlar aşağıda tabloda verilmiştir. Tablo 43: Kuyularda Yapılan Basınçlı ve Basınçsız Su Deneyi Sonuçları Kuyu No Çok Geçirimli Geçirimli Yarı Geçirimli 62 Az Geçirimli Geçirimsiz SK m 4 10m Diğer seviyeler SK m 4 6 m 6 8, ve Diğer seviyeler 18 20m SK m m Diğer seviyeler SK 4 6 8m 4 6 ve 8 10m 10 14m Diğer seviyeler SK m 16 18m ve 36 38m Diğer seviyeler SK m 6 10 ve 32 38m Diğer seviyeler SK ve 10 12m 8 10m 2 4m 12 16m Diğer seviyeler SK m ve 16 18m Diğer seviyeler SK ve 24 26m Diğer seviyeler SK 17 Bütün seviyeler SK 18 Bütün seviyeler Planlama raporunda önerildiği gibi sıyırma kazılarından sonra sağ sahilde 32,00 m, sol sahilde 20,00 m ve talveg kotunda 34,00 m lik tek sıra enjeksiyon perdesinin yapılması gerekmektedir. Enjeksiyon perdesinin yanı sıra akışaşağıda ve akışyukarıda her yerde 5 m derinlikte 2 sıra kapak enjeksiyonunun yapılması uygun olacaktır. Perde enjeksiyonlarının derinlikleri geçişli olduğundan, her bir delginin kesin derinliklerinin proje üzerinden ölçülmesi doğru olacaktır. Bunların yanı sıra sol sahilde kret başından sonra yapılacak olan seddenin altında kapak enjeksiyonu yapılmaksızın 5 m derinliğinde tek sıra perde / sağlamlaştırma enjeksiyonunun yapılması planlanmaktadır. Göl Alanının Geçirimliliği Göl alanının özellikle sağ yakası Pliyosen yaşlı gölsel çökeller ile kaplanmış durumdadır. Sol yakada ise göl alanının yaklaşık ortalarından sonra yüzeyde ayrışmış ve altında ise daha sağlam Paleosen yaşlı granitler yüzeylenmektedir. Gerek eksen yerinde ve gerekse göl alanında açılan temel sondajlarda yapılan serbest ve basınçlı su deneylerinin sonuçları bu birimlerin genelde geçirimsiz olduklarını ortaya çıkarmıştır. Granitler ayrışmış ve çatlaklı olan kısımlarında yer yer geçirimli daha çok az geçirimlidir. Gölsel çökellerin üst seviyeleri yer yer geçirimli olup, genel olarak alt seviyeleri ise geçirimsiz özelliktedir. Talvegde yer alan alüvyon alttan ve yandan gölsel çökellerle sınırlandığından göl alanının geçirimliliğine etkisi olmayacaktır. Bu açıklamalara bağlı olarak göl alanında kaçak sorunu

78 beklenmemektedir. Eksen Yerinin Duraylılığı Aks yerinde temel kayayı granitler oluşturmaktadır. Temel kaya üzerine Eosen yaşlı volkano-tortul birim gelmektedir. Bu birim sol sahilde yol yarmasında gözlenmektedir. Volkano-tortul birim üzerine gelen gölsel çökeller yanal ve düşey yönde geçişler sunmaktadır. Kil, silt, kum, çakıl, kiltaşı, silttaşı, kumtaşı, çakıltaşı ve karbonatlı seviyelerin ardalanmasından oluşmuştur. Bu ardalanmadaki birimler genelde gevşek-sıkı-orta sıkı olarak tutturulmuştur. Tabakalar yatay veya yataya çok yakındır. Bu nedenle şev duraylılığını olumlu yönde etkileyecektir. Eksen yerinde bu birim içerisinde duraylılığı olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir fay gözlenmemiştir. Yamaçlarda gölsel çökellerin hemen üzerinde yer alan bitkisel toprak bulunmaktadır. Kalınlığı en fazla 1 m civarındadır. Bu birim altta yer alan killi, kumlu çakıllı birimlerin ayrışmasından oluşmuş bir örtü malzemesidir. Bu örtü birimi sıyırma kazıları ile gövdenin altından kaldırılmalıdır. Talvegde kalınlığı 8 metreyi bulan orta, sıkı gevşek tutturulmuş kil, silt, kum ve çakıldan oluşan alüvyon bulunmaktadır. Alüvyonun taşıma gücünü bulmak için açılan sondaj kuyularında her 1,50 metrede bir SPT deneyi yapılmıştır. Şahmerdanın ikilediği kademelerde deneye son verilmiştir. DSİ tarafından hazırlanan mühendislik jeolojisi planlama raporunda değişik kuyularda alüvyon biriminin taşıma gücü 2,9 2,7 4,6 0,4 kg/cm 2 olarak bulunmuştur. Göl Alanının Duraylılığı Baraj yerinde gözlenen litolojik birimler ve yapısal durum göl alanında da devam etmektedir. Yapılan arazi çalışmalarında göl alanında duraylılığı azaltıcı yönde rol oynayabilecek büyük boyutlu heyelan gibi herhangi bir jeolojik yapı gözlenmemiştir. Ancak DSİ tarafından hazırlanan ön inceleme ve planlama aşaması mühendislik jeolojisi raporunda göl alanı sol sahilde ve eksen yerine m uzaklıkta küçük çaplı bir heyelandan söz edilmektedir. Bu kesimde arazi çalışmaları sırasında inceleme yapılmıştır. Söz konusu raporlarda da değinildiği gibi heyelanın duraylılığı etkileyecek boyutlarda olmadığı (yaklaşık 45 m x 20 m x 2 m derinliğinde), çok sığ hatta yüzeysel olduğu belirlenmiştir. Bunun dışında baraj yerinde ve göl alanında yamaç duraylılığını bozacak büyük ölçekli herhangi bir heyelana veya kütle hareketine rastlanmamıştır. Göl alanında su tutma işleminden sonra yamaç şevlerinde yüzeylenen sığ derinlikteki bitkisel toprak ve yamaç molozlarından duraylılığı etkilemeyecek boyutlarda çok küçük çaplı akmalar beklenebilir. Göl alanında bitkisel toprak ve yamaç molozlarında su ile temas sonucunda olası çok küçük çaplı akmaların dışında, duraylılık açısından bir sorun bulunmamaktadır. Diğer Yapı Yerlerinin Duraylılığı Dolusavak Yeri Dolusavak eşik yapısı yerinde hem sağ yaka kret başını hem de eşik yapısını temsil eden SK 7 ile düşü havuzu yerinde ise SK 8 nolu temel araştırma sondajı açılmıştır. Dolusavak eşik yapısında ve iletim kanalının bir bölümünde gölsel kırıntılı birimler yüzeylenmektedir. Eşik yapısı ve iletim kanalı kazısının bir bölümü bu birimler içerisinde 63

79 kalacaktır. SK 7 verilerine göre eşik yapısı yerinde gölsel çökellerin kalınlığı 11,00 m dir. İletim kanalının büyük bir kısmı ile düşü havuzu yüzeyde ayrışmış, derinlere doğru sağlamlaşan granitler içinde kalacaktır. Gölsel çökellerde yer alan birimler gevşek orta sıkı sıkı tutturulmuştur. Bu kesimde dolusavak kazı şev oranının 1,5 yatay : 1 düşey alınması önerilmektedir. Dolusavak düşü havuzunun oturacağı kesimde gölsel çökellerin kalınlığı en fazla 1,60 m dir. Gölsel çökeller buradan kaldırılmalı ve havuz granitler üzerine oturtulmalıdır. Dolusavak iletim kanalının bir kısmında ve düşü havuzunda kazılarda kesilecek olan granitlerde kazının geçici olması durumu da göz önüne alınarak kazı şev oranının 1 yatay : 3 düşey alınması önerilmektedir. Dolusavak eşik yapısı ve iletim kanalının bir kısmında kazı tabanında kalacak olan gölsel çökellerin taşıma gücünün ve duraylılığının arttırılmasına yönelik olarak tabanda sistematik ankrajın yapılması uygun olacaktır. Yeraltısuyu düzeyi yüzeyden itibaren SK 7 nolu kuyuda ortalama 14,50 m, SK 8 nolu kuyuda ise ortalama 6,62 m olarak ölçülmüştür. Yukarıdaki önlemlerin ve kazı şev oranlarının uygulanması ile dolusavak yapı yerinde herhangi bir sorun beklenmemektedir. Dipsavak (Kondüvi) 3,00 m iç çapında dairesel olarak sağ yakada tasarlanan kondüvi yapısı geçkisinde SK 4, SK 11 ve SK 12 olarak isimlendirilen 3 adet temel araştırma sondajı yapılmıştır. Yüzey verilerine göre kondüvi geçkisinde gölsel çökeller ve granitler yer almaktadır. Sondaj verilerine göre ise de gölsel çökellerden sonra kazı tabanı doğrudan granitlere oturacaktır. Kondüvinin giriş ağzında açılmış olan SK 11 nolu temel sondaj kuyusunda gölsel çökellerin kalınlığı 2,00 m, SK 4 nolu kuyuda 4,30 m ve kondüvinin çıkış ağzındaki SK 12 nolu kuyuda ise 3,00 metredir. Kondüvi geçkisi boyunca açılan sondajlarda yeraltısuyu düzeyi SK 11 nolu kuyuda ortalama 6,23 m, SK 4 nolu kuyuda ortalama 2,70 m ve SK 12 nolu kuyuda ise ortalama 6,23 m olarak ölçülmüştür. Kondüvi kazılarında şevlerinin bir kesimi dışında, taban kazıları tümüyle granitlerde yapılacaktır. Başka bir deyişle kondüvi tabanı granitlere oturacaktır. Kondüvi giriş ve çıkış kotlarının tutturulması ve topografik koşullardan dolayı kazıların yamaç bölümlerinde palyeli kazı yapılması gerekecektir. Temel sondaj verileri değerlendirildiğinde kazıların üst kesimlerinde kalınlığı yaklaşık 2,00-4,50 m arasında değişen gölsel çökeller kesilecektir. Diğer büyük kazı kesimleri ise granitlerde olacaktır. Pliyosen yaşlı gölsel çökellerde kazı şev oranı 1,5 yatay : 1 düşey alınabilir. Ancak gölsel çökellerde bu kazı en fazla 4,50 m derinlik ile sınırlı kalacaktır. Buna bağlı olarak inşaat aşamasında kazı şevlerinin kolay oluşturulabilmesi için birim ayrımı gözetmeksizin tüm kondüvi kazılarında yarma şev oranının 1 yatay : 2 düşey alınması önerilmektedir. Zaten kazıların büyük bir kısmı gövde yamacı içinde kalacak ve sonrasında gövde dolgusu ile doldurulmuş olacaktır. Ancak giriş ve çıkış yapıları gövde dışındadır ve kazıları geçici değildir. Bundan dolayı açıkta kalan kazı şevlerinin en az 5 cm kalınlığında çelik hasırlı shot-crete ile desteklenmesi planlanmaktadır. Batardolar Memba (akışyukarı) batardosunun oturacağı temelde alüvyon yer almaktadır. Alüvyon tutturulmamış ve gevşek kum, iri orta çakıl ve daha az oranda kil + silt içermektedir. Talvegde açılan temel sondaj verilerine göre alüvyon, SK 3 nolu kuyuda 7,80 m, SK 9 (memba) nolu kuyuda 7,50 m ve SK 10 (mansap) nolu kuyuda ise 10,50 m kalınlıktadır. Talvegde yeraltısuyu düzeyi ise 2,70-3,75 m arasında değişmektedir. Batardoda yapılacak kazılarda kazı şev oranının 1,5 (yatay)/1 (düşey) alınması uygun olacaktır. Batardo temelinde ve yamaçlarında duraylılık, taşıma gücü ve yeraltısuyu bakımından sorun bulunmamaktadır. 64

80 IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson, derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, proje alanına mesafeleri), Yenice Barajı Yozgat İli Merkez İlçesi nin 22 km güneydoğusunda Yenice Deresi üzerinde, Tekkeyenicesi Köyü nün yaklaşık 500 m akışyukarısında ve 1079 m talveg kotunda yer almaktadır. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. Eğriöz Deresi üzerinde yeni açılacak 6 adet YAS kaynakları baraj alanının kuzey doğusunda kuşuçuşu 18 km mesafede, mevcutta kullanılan Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynakları ise baraj alanının kuzey doğusunda kuşuçuşu 32 km mesafededir. Yozgat ili Sorgun İlçesi ne su iki ayrı YAS kaynağından temin edilmektedir. Bunlar Doğanlı-Duralidayılı ve Delibaş Vadisi kaynaklarıdır. Sorgun un kuzeydoğusunda yer alan Doğanlı-Duralidayılı kaynaklarından Sorgun Belediyesi ne tahsis edilen miktarı yıllık 3,47 hm³ tür. Delibaş Vadisi kaynaklarından Sorgun Belediyesi ne yapılan tahsisatların toplamı 1.19 hm³ tür. Doğanlı-Duralidayılı mevkiindeki açılan 14 kuyudan 8 i (L1, L2, L3, L4, L5, L6, L7 ve L8), Delibaş Vadisi nde ise açılan 3 kuyudan 2 si (48878 ve 48787/A) faal olarak kullanılmaktadır. Doğanlı-Duralidayılı mevkii ndeki 8 kuyudan toplanan su düşey milli pompalar vasıtası ile hacmi 500 m³ ve krepin kotu m olan toplama deposuna iletilmekte ve buradan da toplam kapasitesi 156 l/s olan iki asıl bir yedek pompa vasıtasıyla krepin kotu m olan maslağa terfi ettirilmektedir. Pompalama esnasında klor dozajlaması gaz klor ile yapılmaktadır. Delibaş vadisi civarındaki ve m kotundaki iki farklı kuyudan alınan su düşey milli pompalar vasıtasıyla krepin kotu m ve hacmi 500 m³ olan Kırgı Bağları Deposuna pompalanmaktadır. Yozgat Sorgun İlçe Merkezi ne içmesuyu temini için 3 ayrı kaynağın kullanılması planlanmaktadır. Bunlardan ikisi Yeraltı suyu kaynağı diğeri ise yüzeysel su kaynağıdır. Yeraltısuyu kaynaklarından Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynağının 7 hm³/yıl olarak belirlenen emniyetli rezervinden Sorgun İlçe Merkezi için ortalama 4,73 hm³/yıl su çekilecektir. Bu miktar yıllık ortalama 150 l/s dir. Söz konusu YAS rezervi 1984 yılından beri Sorgun Belediyesi tarafından kullanılmaktadır. Kullanılmakta olan suyun kalite ölçümleri düzenli olarak yapılmaktadır. Ölçüm sonuçları aşağıda yer almaktadır. 65

81 Tablo 44:Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından Kullanılan İçmesuyu Analizi Tarih Parametre Birim Renk N N N N N N N N Bulanıklık N N N N N N N N Koku N N N N N N N N Tat N N N N N N N N ph 8,15 8,16 8,14 7,97 8,16 7,65 8,12 7,65 İletkenlik μs/cm Amonyak mg/lnh ,01 0 0,01 0 0,04 Aliminyum μg/l Ç. Demir mg/l 0 0 0, ,020 0,020 0,010 0,010 Nitrit μg/l 0, ,05 0,03 0,03 0,03 0,02 E.Coli #/100ml Koliform B. #/100ml İkinci yeraltı suyu kaynağı ise Eğriöz Vadisi YAS kaynaklarıdır. Bu kaynağın önemli bir kısmı halihazırda Yozgat Belediyesi tarafından kullanılmaktadır. Bu YAS kaynağından Sorgun Belediyesi nin faydalanabileceği emniyetli rezerv miktarı 0,97 hm³/yıl (ortalama akım 31 l/s) olup, bu YAS kaynağının yakınlarındaki Yozgat belediyesi (YB) nin 10 ve 12 no lu kuyularında yapılan içmesuyu analizleri aşağıdaki tabloda verilmektedir. Yozgat Belediyesi tarafından kuyulardan sağlanan içme suyu sadece dezenfeksiyon yapılarak kullanıma sunulmaktadır. Tablo 45: Yozgat Belediyesi Eğriöz Deresi YAS kaynakları İçmesuyu Analizi Yozgat Belediyesi Eğrizöz Deresi Parametre Birim YAS Temin Edilen Kuyu Numarası YB10 YB12 Tarih İletkenlik μs/cm ph 7,72 7,33 Na mg/l 1,05 1,83 K mg/l 0,04 0,03 Ca mg/l 2,78 2,12 Mg mg/l 5,81 5,38 CO 3 mg/l 0 0 HCO 3 mg/l 6,21 6,84 Cl mg/l 0,46 0,86 SO 4 mg/l 1,25 2,10 Bor mg/l 0 0,1 Nitrat mg/l 3,29 8,53 Çalışma alanı kapsamında birbirinden bağımsız 3 farklı alüvyon akiferi alanı incelenmiştir. Bunlar: i) Doğanlı Duralidayılı akiferi, ii) Delibaş Vadisi Alüvyon Akiferi, ve iii) Eğriöz Deresi Alüvyon Akiferi dir. Bu akiferler üzerinde açılan mevcutta kullanılan kuyular aşağıdaki haritalarda gösterilmiştir. 66

82 Şekil 3:Doğanlı-Duralidayılı Alüvyon Akiferindeki Kuyular 67

83 Şekil 4: Delibaş Deresi Alüvyon Akiferindeki Kuyular 68

84 Şekil 5: Eğriöz Deresi Alüvyon Akiferindeki Kuyular Tablo 46: Sorgun Havzası Akiferleri Yeraltısuyu Bilançosu Tablosu ALT HAVZA BESLENİM (hm³/yıl) EMNİYETLİ VERİM (%80) (hm³/yıl) Halk ve Kooperatif Kuyuları BOŞALIM (hm³/yıl) Belediye Kuyuları Şeker Fabrikası Toplam Eğriöz Deresi 5,08 4 0,47 2,52-2,99 Delibaş Deresi 0,914 0,73 0,1 0,63-0,73 Doğanlı-Duralidayılı 8,76 7 0,7+0,49 5,3 0,05 6,05 IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından deniz, göl, dalyan, akarsu ve diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, debisi ve mevsimlik değişimleri, yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyeli, taşkınlar, su toplama havzası, oligotrofîk, mezotrofik, ötrofık, distrofık olarak sınıflandırılması, sedimantasyon, drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı kullanımları ve ekosistemleri), Proje sahasının yerüstü su kaynağı olan Yenice deresi Kanak Çayı nın yan koludur. İçme-kullanma ve sulama suyu temini amacıyla planlanan Yenice Barajı, Yenice Deresi nin üzerinde yapılacaktır. Yozgat Sorgun İçmesuyu Projesi kapsamındaki Yenice Barajı; Kızılırmak Havzası nda olup, Delice Irmağı nın yan kolu olan Kanak Çayı na dökülen Yenice Deresi üzerindedir. 69

85 Yenice Deresi Gelingüllü baraj gölüne sağ sahilden kavuşmaktadır. Baraj yağış alanı 37º40-39º47 kuzey enlemleri ile 34º53-35º01 doğu boylamları arasındadır. Yenice Deresi, Kuzgunhüyüğü Tepesi nin eteklerinden doğar, güneydoğuya doğru akarak Kanak Çayı üzerinde bulunan Gelingüllü Barajı nın rezervuarına girer. Yenice Deresi nin Yenice baraj yerinde yağış alanı 65,8 km 2 dir. Yenice baraj yerinde yıllık ortalama su miktarı 7,28 hm 3 tür. Proje alanında en önemli akifere sahip Doğanlı-Duralidayılı ovasında; Erkekli köyünden gelen Soğukçeşme ve Seksenveren dereleri, Doğanlı köyünden gelen Zeynettin deresi ile Gevrek köyünden gelen Asacak ve Eyriyar derelerinin Çiğdemli köyünün kuzeyinde birleşmesi ile oluşan Büyük dere'nin su toplama alanı 151,527 km² dir. Havzada; -Minimum yükseklik: metre ile İsmailhacılı Köyünün hemen kuzey noktası -Maksimum yükseklik: metre, -Ortalama yükseklik: metre olarak hesaplanmıştır. Ovanın ortalama eğimi 9,45º derece olarak belirlenmiş, eğimin ovayı besleyen dereler boyunca artarak devam ettiği ve en çok eğimin Doğanlı, Gevrek ve Erkekli köylerinin kuzeyi olduğu ortaya çıkmıştır. Bakı dağılımına bakıldığı zaman bakının hemen hemen her yönde eşit olduğu ortaya çıkmaktadır. Bunun sebebi, ova boşalımının kuzeyden güneye olması ve ovayı besleyen 3 ana derenin bu yönde çatallanarak gelmesi ve dere boyu eğimlerin doğu ve batı yönünde gelişmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Erkekli Köyünden gelen Soğukçeşme Deresi, Gevrek Köyünden gelen Asacak Deresi, Duralidayılı ve Doğanlı Köylerinin YAS sulama alanlarının bulunduğu alanı kat ederek Çiğdemli ve Osmaniye Köyleri istikametinde ve Sorgun ilçe merkezinin batısından Eğriöz Deresine katılmaktadır. Proje kapsamında 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Yapılan arazi sınıflandırma ve drenaj etütleri sonucunda 71 ha alanda 5 yılda bir ve 18 ha alanda 2 yılda bir feyezan olduğu saptanmıştır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır.dere yatağında bahar aylarında taşkınlar meydana geldiği ve bunun yatak çevresindeki arazilere zarar verdiği gözlenmiştir. Bunun için dere yatağı boyunca toplam 700 m uzunluğunda kutu kesitli bir kanal tasarlanmıştır. Kanal tasarımında Q500 (60,11 m 3 /s) yıllık taşkın debisinin ötelenmesi sonucunda mansaba bırakılan 13,00 m 3 /s değeri kullanılmıştır. Ancak, dipsavak tahliyesinin 15 m 3 /s olması nedeniyle kanala verilen havapayı bu debiyi de geçirebilecek şekilde belirlenmiştir. Buna göre kanal genişliği 2,75 m alınmış, kanalda su yüksekliği 1. kısımda (0+000~0+223) 1,15 m, 2. kısımda (0+223~0+473) 1,06 m ve 3. kısımda (0+473~0+700) 1,24 m olarak hesaplanmıştır. Proje yağış alanının iklim özelliklerine göre, Kanak Çayı ve yan kollarının taşkınlarının kış ve ilkbahar aylarında oluşması beklenir. Proje yeri ve civarlarında bulunan komşu derelerin gözlenmiş en büyük taşkınlarının pik debi ve tarihleri incelendiğinde, bu taşkınların 70

86 çoğunlukla kış ve ilkbahar mevsimlerinde vuku bulduğu görülür.taşkın debileri aşağıda özetlenmiştir. Q 2 = 10,0 m 3 /s Q 100 = 42,3 m 3 /s Q 5 = 16,4 m 3 /s Q 500 = 60,1 m 3 /s Q 10 = 21,5 m 3 /s Q 1000 = 69,1 m 3 /s Q 25 = 29,2 m 3 /s Q = 143,6 m 3 /s Q 50 = 35,5 m 3 /s Q OET = 158,5 m 3 /s Proje kapsamında barajdaki normal su seviyesindeki su kullanımları aşağıda verilmiştir. Normal Su Seviyesi (m) Normal Hacim (hm 3 ) Aktif Hacim (hm 3 ) Net Sulama Alanı (ha) İçmesuyuna Verilen Su (hm 3 /yıl) 1120,00 33,02 31, ,70 Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. Yenice Barajı ndan yıllık ortalama 2,64 hm³/yıl su arıtılarak kullanılacaktır. Yenice Barajı nda sadece Yenice Deresi nin suyu depolanacaktır. İçmesuyu kaynağı olarak kullanılacak Yenice Barajı ham su kalitesi İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ve İçmesuyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik e göre değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda hamsu A2 K kategorisine girmektedir. Kategori A2, fiziksel arıtma, kimyasal arıtma ve dezenfeksiyon ile içilebilir suları tanımlamaktadır. Bu sebepten dolayı fiziksel, kimyasal ve dezenfeksiyon sistemlerinden oluşan bir proses seçilmiştir. Su kaynağının içmesuyu kalitesini belirlemek için alternatif yüzeysel kaynakları da içeren içmesuyu analizi yapılmış olup bunlardan sadece içmesuyu kaynağı temin edilecek olan su kaynağına ilişkin olanı aşağıdaki tabloda verilmektedir. 71

87 Tablo 47: Yenice Deresi Su Analiz Tablosu Parametre Birim Analiz Sonuçları Proje Ölç. Maksimum Min Ort İçmesuyu Elde Edilen ve Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik'e Göre Kategorisi Tarih arasında ph 7,99 8,51 7,7 8,07 A1K Klor temas tankında sınır değerleri sağlaması sağlanacaktır. Renk (Birim) 5, A1K Ozonlama işlemi ile sudaki renk giderilecektir. Toplam askıda katı madde mg/l < ,67 A3Z Sıcaklık o C 18,4 A1K İletkenlik µs/cm A1K 2500 µs/cm Kabul edilebilir ve herhangi bir anormal Havalandırma, hızlı kum filtresi ve Koku TON 1 A1K değişim yok klorlama işlemleri ile giderilecektir. Nitrat,NO3 mg/l 0,4 34,91 0,26 11,17 A1Z 50 mg/l Florür mg/l 0,79 A1K 1.5 mg/l Toplam Ayrışabilir Organik Klor mg/l <0,1 Yönetmelikte sınır değer yok Çözünmüş Demir mg/l <0,002 A1K 0.20 mg/l Mangan mg/l <0,0003 0,3367 0,3367 0,3367 A2Z 0.05 mg/l Bakır mg/l <0,002 0,03 0,03 0,03 A1Z 2 mg/l Çinko mg/l <0,02 0,2519 0,0164 0,0969 A1Z 2 mg/l Bor mg/l <0,2 A1K 1 mg/l Arsenik mg/l <0,0005 0,033 0,0092 0,0246 A1Z 0.01 mg/l Kadmiyum mg/l 0, ,0165 0,0005 0,0058 A2Z mg/l Toplam Krom mg/l <0,002 0,0183 0,0183 0,0183 A1Z 0.05 mg/l Kurşun mg/l <0,0002 0,0222 0,0122 0,0176 A1Z 0.01 mg/l Selenyum mg/l 0,001 A1Z 0.01 mg/l Civa mg/l <0,0001 0,001 0,0005 0,0007 A1Z mg/l Baryum mg/l 0,039 A1K Yönetmelikte yok Siyanür mg/l <0,02 A1Z 0.05 mg/l Sülfat mg/l 23 38,9 26,4 31,95 A1K 250 mg/l Klorür mg/l 2 12,1 8,5 10,53 A1K 250 mg/l Sürfaktanlar mg/l <0,025 A1K Yönetmelikte yok Fosfatlar mg/l <0,15 0,23 0,03 0,097 A1K Yönetmelikte yok Fenolik Madde mg/l <0,1 A3K Yönetmelikte yok Çözünmüş yada emülsifiye olmuş hidrokarbonlar mg/l <0,050 A1K PAH mg/l <0,370 A1K Toplam pestisit mg/l <0,001 A1Z mg/l KOİ mg/l <20 A1K Çözünmüş Oksijen Doygunluk Oranı % O 2 89,7 A1K Yönetmelikte yok BOİ mg/l 4 A2K Kjeldahl Azotu mg/l 0,016 A1K Amonyum,NH4 mg/l <0,2 1,131 0,154 0,4023 A2K 0.5 mg/l Kloroformla Ayrışabilen Maddeler mg/l 4,5 A2K Toplam Organik Karbon (TOC) 8,2 Yönetmelikte sınır değer yok Toplam koliformlar /100 ml 6000 >240 >240 >240 A2K Fekal koliformlar /100 ml Üremedi A1K Fekal streptekok /100 ml Üremedi A1K İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'e Göre Sınır Değer Salmonella ml Negatif A1K 0/100 ml Düşünceler Demir, havalandırma ve ön klorlama işlemleri ile giderilecektir. Mangan; havalandırma, flokülasyon, çöktürme, filtrasyon ve ihtiyaç olması halinde ozonlama işlemleri ile Ozon oksidasyonu işlemi ile giderilecektir. Havalandırma işlemi ile çözünmüş oksijen konsantrasyonu arttırılacaktır. Havalandırma,hızlı karıştırma, yavaş karıştırma ve flltrasyon işlemleri ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. 72

88 IV.2.5. Kurulacak barajın su toplama havzası ile ilgili, Yenice Deresine ilişkin en az 10 yıllık aylık maksimum, aylık minimum ve aylık ortalama akım değerlerinin m 3 /sn olarak verilmesi, akım gözlem istasyonlarının yerlerini temsil eden uzun yıllara ait aylık akım değerlerinin, verilerin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak sunulması, Tablo 48:Yenice Baraj Yeri Aylık Doğal Akımları, m 3 /s YIL Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylul Not: Yenice Baraj yeri doğal akımları Q Yenice=Q * 0,8590 eşitliği yardımı ile günlük akımlardan yararlanılarak hesaplanmıştır. Proje kapsamında yukarıda verilen 10 yıllık akım değerleri D.S.İ. 12 Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanmış olup Ek-10 da sunulmuştur. IV.2.6. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza özelliği (içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu derenin bir göl ekosistemini ya da herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, içme suyu kaynaklarına mesafeleri, söz konusu dereden içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı, Yozgat Sorgun İçmesuyu Projesi kapsamındaki Yenice Barajı; Kızılırmak Havzası nda olup, Delice Irmağı nın yan kolu olan Kanak Çayı na dökülen Yenice Deresi üzerindedir. Yenice Deresi Gelingüllü baraj gölüne sağ sahilden kavuşmaktadır. Baraj yağış alanı 37º40-39º47 kuzey enlemleri ile 34º53-35º01 doğu boylamları arasındadır. Yenice Deresi, Kuzgunhüyüğü Tepesi nin eteklerinden doğar, güneydoğuya doğru akarak Kanak Çayı üzerinde bulunan Gelingüllü Barajı nın rezervuarına girer. Yenice Deresi nin Yenice baraj yerinde yağış alanı 65,8 km 2 dir. Yenice baraj yerinde yıllık ortalama su miktarı 7,28 hm 3 tür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. Yenice Barajı ndan yıllık ortalama 2,64 hm³/yıl su arıtılarak kullanılacaktır. Yıllık Ort. 73

89 Yenice Barajı akışyukarısında Yenice Deresi üstünde mevcut ve inşaat halinde olan herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Akışaşağısında ise Kanak Çayı üzerinde sulama amaçlı Gelingüllü Barajı bulunmaktadır. Gelingüllü Barajı nın inşası yılları arasında tamamlanmış olup ha alanı sulamaktadır. Yenice Barajı ve Sulaması proje alanında mevcut ve inşa halinde başka bir tesis bulunmamaktadır. Yenice deresi üzerine kurulacak Yenice barajının mansabında yaklaşık 40 yıl önce Mülga Köy Hizmetleri tarafından yapılmış sulama amaçlı su alma yapısı bulunmaktadır. Su alma yapısından alınan sulama suyu sağ ve sol sahil olmak üzere iki ana kanal ile tarım arazilerine iletilmektedir. Sol sahil ana kanalı yaklaşık 3-4 km uzunluğunda olup tamamı beton kaplamalıdır. Kullanıma bağlı olarak zaman içerisinde ana kanal bakımsızlıktan işlevini tam anlamı ile yerine getirememektedir. Sulama ana kanalı ile Yenice deresi arasında kalan tarım alanlarında ise tamamen sulu tarım yapılmamaktadır. Yer yer sulu tarım yapıldığı görülmekte birlikte bazı alanlarda kuru tarım, bazı alanların ise tarım üretime tahsisi edilmediği ve boş olarak bırakıldığı görülmektedir. Tekkenicesi sağ sahil sulama kanalı ise Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılmış olup ancak su alım noktasından itibaren yalnız 400 metrelik bölümü beton kaplama diğer kısımları ise toprak kanaldır. Sağ sahilde ve ana kanalın altında kalan tarım arazilerinin de tamamında sulu tarım yapıldığı söylenemez. Yer yer boş alanlar ile kuru koşullarda üretimi yapılan tarım arazilerinin olduğu görülmektedir. Yenice barajı sulamasının işletmeye alınması durumunda Tekkeyenicesi köyünün tarım arazilerine sulama suyu sağlayan bu iki ana kalın daha da üst kotlarında yer alan ve kuru koşullarda tarımsal üretim faaliyetinde bulunulan yine Tekkeyenicesi köyüne ait daha fazla tarım arazileri Yenice barajı projesi sulama sahası içerinde kalacağından mansap su kullanım hakları söz konusu olmayacaktır. Ayrıca Yenice deresi üzerinde Tekkeyenicesi köyünün mansabında ve karga beleni ile küçüksap deresi arasında yine Mülga Köy Hizmetleri tarafından yaklaşık 40 önce yapılmış ve halen Yeşiloba köyü halkı tarafından sulamada kullanılmakta olan bir adet su alma yapısı bulunmaktadır. Bu su alma yapısı ile alınan sulama suyu sağ ve sol ana kanalları ile Yeşiloba köyü tarım arazilerine iletilmekte ve köy sakinleri tarafında da sulamada kullanılmaktadır. Yeşiloba köyünün tarım arazilerine sulama suyu sağlayan bu iki ana kalın daha üst kotlarında yer alan ve yine Yeşiloba köyüne ait tarım arazileri Yenice barajı projesi sulama sahası içerinde kalacağından mansap su kullanım hakları söz konusu olmayacaktır. Proje kapsamında sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. IV.2.7. İç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), Proje alanında tespit edilen sucul flora-fauna türleri ve bu türlerin ekolojik ihtiyaçları Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde, Hidrobiyolojik Değerlendirme Raporu nda detaylı olarak verilmiştir (Bkz. Ek-12, Bölüm 4). Genel olarak teşhisi yapılan tatlısu alg türleri ve bentik organizmalar kozmopolit olup, bölgeye özgü endemik, nadir ve tehlike altında olan bir tür bulunmamaktadır. Tespit edilen zooplanktonik türler içerisinde Bern Sözleşmesi (2002) ve CITES (2004) e göre koruma altında olan ve/veya tehlike altında olan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Proje alanı yakınlarında bulunan Gelingüllü barajında zaman zaman balıklandırma çalışmaları yapıldığı bilinmektedir. Bunlardan kırmızı renkli havuz balığı olarak bilinen Carassius auratus (Takoz, İsrail Sazanı), zaman zaman baskın hale geçmektedir. Alanda tespit edilen balık türleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. 74

90 Tablo 49:Proje alanında tespit edilen balık türleri LC: Önceliği düşük, VU: Zarar Görebilir Proje alanında ulusal ve uluslarası mevzuatla koruma altına alınan balık türleri bulunmamaktadır. Proje alanında Endemik, hassas, nesli tehlike altında olan balık türlerine rastlanılmamıştır (Kaynak: Ekosistem Değerlendirme Raporu). IV.2.8. Madenler ve fosil yakıt kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi ve ekonomik değerleri), (*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir. Sorgun İlçesi nde demir yatak ve zuhurları, feldispat, kireçtaşı, kuvarsit ve jeotermal kaynaklar bulunmuştur. Sorgun-Temrezli de ortalama %0,1 tenörü olan ton görünür uranyum rezervi de tespit edilmiştir. Özellikle linyit kömürü rezervleri büyük olup, ilçede halihazırda üç adet kömür işletmesi mevcuttur. Diğer madenler tenörleri düşük olduğu için işletmeye açılmamıştır. Proje alanında herhangi bir sanayi tesisi ve madencilik faaliyeti 75

91 bulunmamaktadır.(kaynak:yozgat Sorgun İçmesuyu Projesi Planlama Raporu) Proje kapsamında Maden İşleri Genel Müdürlüğü Heyeti Tarafından tarihinde mahalinde yapılan tetkik sonucunda proje alanında çakışan maden ruhsatları konusunda kamu yararı göz önüne alınarak projenin kaynak kaybına yol açmayacağı kanaatine varılmıştır. Maden İşleri Genel Müdürlüğü görüşü EK-14 te sunulmuştur. IV.2.9.Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri, arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı, tabii bitki örtüsü olarak kullanılanlardan mera, çayır vb.), Proje alanında eğim genellikle kuzeybatıdan güneydoğuya doğru olup, genellikle 2 ve 3. sınıf (%2-10) limitlerdedir. Proje alanında taban kayayı paleosen yaşlı granitler oluşturur. Granitlerin üstünde ise Pliyosen yaşlı killi, çakıllı birim yer alır. Bu birimlerin üstünde de ana ve yan dereler boyunca yayılım gösteren alüvyon yer alır. Proje alanında alt ve üst topraklar genellikle orta ve hafif bünyelidir. Tablo 50: Toprakların Bünye Dağılımı Bünye Ha % Bünye ha % h/h 2 0,21 l/lb 50 5,22 m/m ,09 l/lb2 46 4,80 m/h ,84 l/lb3 52 5,43 m/he 31 3,24 l/le2 6 0,63 m/mb3 34 3,55 l/lk 47 4,91 m/me 86 8,98 l/lk2 21 2,19 m/me2 15 1,57 l/lk3 23 2,40 m/mk 14 1,46 l/m3 59 6,16 m/mz 26 2,71 l/me 11 1,15 l/l 62 6,47 l/mk 8 0,84 l/h 2 0,21 6.sın 38 3,97 Toprak profili genellikle 150 cm ve daha sığ olup, ana kaya, kaba kum ve çakıl, toprakla karışık kum ve çakıl, ana kaya gibi malzemelerle sınırlanmıştır. Proje alanının üst topraklarının yapıları genellikle granülerdir. Proje alanı Yenice Deresi üzerinde inşa edilecek olan Yenice Barajı ndan sulanacaktır. Suyun kalite sınıfı C 2 S 1 olup, yörede her türlü bitkinin sulanmasında emniyetle kullanılabilir niteliktedir. Proje alanında eğim genellikle %2 ile %10 arasındadır. Üst ve alt topraklar genellikle orta ve hafif bünyelidir. Genellikle yağış ve sulamadan kaynaklanan drenaj sorunu yoktur. Kış ve bahar aylarında düşen yağışlarla oluşan yüzey suları, proje alanındaki Yenice, Boyalık, 76

92 amışlı, Başpınar ve Güven dereleri vasıtasıyla sorun yaratmadan tahliye edilmektedir. Mevcut dere yataklarının ıslah edilmesiyle yeterli drenajın sağlanabileceği sonucuna varılmıştır. Drenaj katsayısını saptamak amacıyla hazırlanan su denge bilançosuna göre, yağıştan derine sızan en büyük miktar Aralık ayında 1,23 mm/gün, en büyük yağıştan yüzeysel akış ise Aralık ayında 0,12 mm/gün olarak bulunmuştur. Sulamadan derine sızma Temmuz ayında 0,23 mm/gün bulunmuştur. Sulama şebekesi borulu olacağından ana kanal, yedek ve tersiyerlerden derine sızma ve kayıplar olmayacaktır. Proje alanında eğimin yüksek olması, toprak profilinin genellikle kaba kum ve çakıl, toprakla karışık kum ve çakıl, kireç ve ana kaya gibi sınırlayıcı etmenlerle sınırlı olması, yüzey drenaj sorunu olmaması ve sulama yönteminin yağmurlama ve damla olması nedeniyle drenajın çiftçi arklarıyla sağlanması düşünülmüştür. Proje alanı toplam 958 ha olup, toprak, topografya ve drenaj yetersizlikleri yönünden incelenmiş ve 920 ha alan sulanabilir ( sınıf) olarak tespit edilmiştir. Tablo 51:Varolan Koşullarda Arazi Sınıfları Dağılımı Sulanabilir alan Geçici Sulanamaz Sulanama z Genel Sınıf Toplam ha % 6,58 34,66 42,48 9,19 92,90 3,13 3,97 100,00 IV Tarım alanları (tarımsal gelişim proje alanları, özel mahsul plantasyon alanları), sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, Proje sahasında arazisi bulunan 4 köyde 298 işletmeye ait yaklaşık da tarım arazisi bulunmaktadır. Ortalama işletme büyüklüğü 275 da dır. Öte yandan sulanması söz konusu saha itibariyle, işletme sayısı 205, sulanacak alan toplam alanın %21 ine tekabül eden da ve ortalama işletme büyüklüğü 85 da dır. Bugünkü koşullarda proje sahasında %50 ve %41 oranlarla hububat-nadas sistemi hakimdir. Diğer yandan, kuru şartlarda %5 oranında nohut ve %2 oranında ayçiçeği ekimi yapıldığı görülmüştür. Yetersiz sulama imkanlarıyla yetiştirilen sebze ve yoncanın ekiliş oranları ise %1 er civarındadır. Projeli koşullarda gerçekleşmesi beklenen bitki deseni yıllara göre gelişme süreci de gözönünde tutularak beklenen bitki deseni 5. yıldan başlayarak tam gelişmiş duruma gelecek ve yörenin geleneksel ürünü olan hububatın yanında, şeker pancarı (%22), patates (%10), dane fasulye (%10) ve domates (%9) de yaygın olarak üretilmeye başlanacaktır. Ayrıca, proje sahasında %4 oranında bodur elma yetiştiriciliği öngörülmektedir. 77

93 Tablo 52:Projeli Durumda Ürün Deseni Bitki Cinsi Bitki Dağılımı % Hububat (kışlık) 22 Şeker Pancarı 22 Patates 10 Ayçiçeği 5 Hasıl Mısır 7 Fasulye-Bakliyat 10 Domates 9 Yonca 8 Meyve 4 Bostan (Kavun-Karpuz) II. Ürün Hububat 22 Genel toplam 122 Tablo 53:Yıllara göre ürün dağılımı Yıllara Göre Ürün Deseni Ürünün Cinsi % % % % % % % % HUBUBAT Ş.PANCARI PATATES AYÇİÇEĞİ MISIR (SİLAJ) D.FASULYE SEBZE (DOMATES) BOSTAN MEYVE (Y) YONCA TOPLAM IV Orman alanları (Ağaç türleri, miktarları(m 2 ), kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, 1/ ölçekli Meşcere haritası), Proje alanında ormanlık alan bulunmamaktadır. Meşcere tipi Z-OT olarak kodlanmış tarım arazisi ağaçsız orman toprağı olarak tanımlanmaktadır. Proje kapsamında Kayseri Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan İnceleme Değerlendirme Formu, ve Meşcere Haritası ekte sunulmuştur(bkz.ek-16). IV Hayvancılık ve su ürünleri (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri), İl ekonomisi içerisinde önemli bir yer tutmasına rağmen, hayvancılık genelde küçük aile işletmeciliği şeklinde geleneksel olarak yapılmaktadır. Çayır - mera alanları, il arazileri içinde %19,39 luk bir pay almasına rağmen, bu alanların otlatma kapasiteleri düşük ve otlatma süreleri kısadır. İl toprakları, iklim özellikleri ve doğa koşulları daha çok küçükbaş hayvancılığa uygundur. Küçükbaş hayvancılıkta koyun, kıl keçisi yetiştirilmekte olup, eskiden 78

94 yetiştirilen tiftik keçisi, talebin azalması ve dış satımdaki aksamalar nedeniyle artık yetiştirilmemektedir. Bozok Platosu koyunculuk için elverişli olup, Akkaraman ırkı hakim koyun ırkıdır. Hayvansal üretim iklim koşullarına bağlı olarak yan üretim şeklinde yapılmaktadır. (Yozgat İl Master Planı ve Genç 2004). Genel olarak, büyükbaş sığır besiciliği ve süt sığırcılığı büyük şehir yakınlarında yeterli ve kaliteli kaba yem üretmeden yapılmaktadır. Bu tür işletmeler üretim maliyetini düşürmedikleri gibi, yerleşim ve su havzalarında ciddi çevre riskleri de yaratmaktadır. İşletmelerin besleme ve bakım konularında teknik bilgi eksiklikleri vardır (Yozgat İl Master Planı). Yozgat kırmızı et üretiminde Türkiye de 37. sırada gelmektedir (TÜİK 2009). Yozgat ta kanatlı yetiştiriciliği genelde yumurta tavukçuluğu şeklinde yapılmaktadır. TÜİK 2009 yılı verilerine göre, yumurta üretimi bakımından 15. Sırada gelen Yozgat ta beyaz et üretimi mevcut değildir. Her ne kadar büyük bir üretim söz konusu olmasa da (TÜİK 2009 yılı verilerine göre 411 ton, Türkiye genelinde 52. sırada) florasıyla bal üretimi potansiyeli yüksektir. Yozgat gezgin arıcılık için tercih edilen yerlerden biridir. Yozgat Tarım İl Müdürlüğü verilerine göre, yılları arasında Yozgat ta büyükbaş hayvan varlığı %9.67 oranında azalmıştır. Bu azalmada, kültür ırkında (%28,36) ve melez ırkta (%14,76) artış görülmesine rağmen, önemli ölçüde yerli ırkta görülen azalma (%31,03) etkilidir. Ayrıca, bu süreç içerisinde manda varlığında da azalma görülmüştür (%6,82) yılında baş olan sığır varlığı, 2009 yılında da hemen hemen aynı düzeyde kalmıştır ( baş) de olan koyun varlığı (Yozgat İli Uygun Yatırım Alanları Araştırması), 2009 yılı itibariyle baģa gerilemiģtir yılları arasında Yozgat ta büyükbaş hayvan varlığı %8,12 oranında azalmıştır. Bu azalmada koyun (%7,36) ve keçi varlığında görülen azalma (%25,27) etkilidir. Tektırnaklılar bakımındansa, yılları arasında %48,64 lük bir azalma meydana gelmiştir. At, katır, merkepte önemli ölçüde azalma meydana gelmiştir (sırasıyla %53,22, %73,65 ve %46,66). Bu durumun aksine, aynı dönemde kanatlı varlığı ve arı kovanı sayısı artış göstermiştir. Kanatlı varlığı, %30,15 oranında artarken, bu artış tavuk sayısındaki artıştan (%36,05) kaynaklanmıştır. Aynı dönem içerisinde hindi, kaz ve ördek varlığıysa azalma görülmüştür. Arı kovanı sayısı ise %26,57 oranında artış göstermiştir. Yıllar içinde ilkel kovan sayısında (%28,28) azalma görülmesine rağmen fenni kovan sayısında artış (%26,57) görülmüştür. (Kaynak: Yozgat Tarım Hayvancılık ve Gıda Sektörel Çalışma Grubu Raporu, Yozgat,2011) Tablo 54: Yozgat İli Hayvan Varlığı CİNSİ SAYISI Yerli Sığır Melez Kültür Sığır Toplam Küçükbaş Koyun Keçi Küçükbaş Toplam Manda Kanatlı Arı Kovanı Kaynak: TÜİK

95 IV Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alman alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, İçme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), Yozgat ilinde Çamlık Milli Parkı ve Kazankaya Kanyonu gibi doğal güzelliklerin yanı sıra, Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi ve Çayıralan Çerkez Bey Türbesi, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü, Sarıkaya Roma Kalıntıları, Kerkenes Harabeleri Pteria (Antik Kent), Büyüknefes (Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri gibi tarihi birikime sahiptir. Ayrıca, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Yerköy ilçeleriyle birlikte Sorgun, Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Termal Turizm merkezi ilan edilmiş olup, bu ilçelerde turizme hizmet veren Bakanlık ve Belediye belgeli termal ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Ancak, turizmin il ekonomisindeki payı oldukça düşüktür ve Bahse konu bu alanların proje aktivitelerinden olumsuz yönde etkilenmesi beklenmemektedir. Proje alanı ve etki alanında; milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, yaban hayatı koruma alanları, yaban hayvanı yetiştirme alanları, koruma alanları, özel çevre koruma bölgeleri, özel koruma alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, turizm bölgeleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar bulunmamaktadır. Proje alanı ve yakın çevresinin Av Haritası Ek-7 de ve Coğrafi veri portalı görüntüsü ise Ek-8 de sunulmuştur. Proje kapsamında proje alanı koordinatları içerisinde herhangi bir tabiat varlığı ve tescilli doğal sit statüsüne sahip alan bulunmamaktadır. Bu konuda Kayseri Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulu görüşü ekte sunulmuştur(bkz.ek-15). Yukarıda belirtilen maddeler için kaynak olarak; veri tabanı kullanılmıştır. Ancak ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır. 80

96 IV Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alman türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki bulunuş yerleri, bölgedeki dağılımları, endemizm durumları, bolluk miktarları, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alman Merkez Av Komisyonu Kararları) Türlerin kim tarafından ve ne zaman, hangi yöntemle (literatür gözlem vs.) tespit edildiği, Collins Bird Guide, Türkiye'nin Önemli Kuş Alanları Kitabı, Türkiye'nin Önemli Doğa Alanları Kitabı, IUCN, Bern Sözleşmesi, MAK Kararları, CITES gibi ulusal çalışmalar ve uluslararası anlaşmalara göre durumu, türlerin projeden ne şekilde etkileneceği, proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilmesi. Projeden ve çalışmalardan etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide yapılacak flora çalışmalarının vejetasyon döneminde gerçekleştirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, flora için Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması Proje kapsamında flora ve fauna türleriyle ilgili, Ankara Üniv. Fen Fak. Biyoloji bölümü Öğretim Üyelerinden Bitki Ekoloğu Prof. Dr. Latif KURT ve Prof. Dr. Ercüment ÇOLAK tarafından araştırmalar yapılmıştır. Proje kapsamında hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu Ek-12 te sunulmuştur. Proje alanında görülen başlıca vejetasyon tipleri Step, Dere (Riparian) ve Segetal Vejetasyondur. Step vejetasyonu tarım dışı kalmış kısmen eğimli alanlarda yayılış gösterir. Dere vejetasyonu tamamen suya bağımlı olarak gelişir. Segetal vejetasyonu, ormanın açılarak bozulması, tarla haline dönüştürülmesiyle ortaya çıkan tarım alanlarında gelişen yabani bitki toplulukları oluşturmaktadır. Proje kapsamında gerçekleştirilen arazi çalışmalarına ve literatür taraması çalışmalarına dayanılarak alanda nadir ve nesli tehdit altında 21 tür ve tür altı takson tespit edilmiştir. Bu türler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Proje alanında Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. 81

97 Tablo 55:Endemik, Nadir ve Nesli Tehdit Altındaki Türler Listesi ve Tehlike Kategorileri FAMİLYA TÜR TÜRKÇE ADI FİTOCOĞRAFİK BÖLGE ENDEMİZM IUCN/BERN 1. APIACEAE Pimpinella cappadocica Diş otu - End. LR (lc) subsp. cappadocica 2. ASTERACEAE Achillea cappadocica Civan perçemi İran-Turan End. LR (lc) (COMPOSITAE) 3. ASTERACEAE Anthemis armeniaca Papatya İran-Turan End. LR (lc) 4. ASTERACEAE Centaurea drabifolia Peygamber - End. LR (lc) subsp. cappadocica çiçeği 5. ASTERACEAE Hieracium bornmuelleri - - End. LR (lc) 6. ASTERACEAE Jurinea pontica İran-Turan End. LR (lc) 7. 7.BORAGINACEAE Nonea stenosolen İran-Turan End. LR (lc) 8.BRASSICACEAE Alyssum tetrastemon - End. LR(nt) (CRUCIFERAE) 9. CAMPANULACEAE Asyneuma limonifolium - - End. LR (lc) subsp. pestalozzae 10. CARYOPHYLLACEAE Minuartia anatolica İran-Turan End. LR (lc) var. arachnoidea 11. CONVOLVULACEAE Convolvulus assyricus İran-Turan End. LR (lc) 12. FABACEAE Astragalus compactus Geven İran-Turan End. LR (lc) 13. FABACEAE Astragalus strigillosus. Geven İran-Turan End. LR (lc) (LEGUMINOSAE) 14. FABACEAE Ebenus laguroides - İran-Turan End. LR (lc) var. laguroides 15. FABACEAE Lathyrus czeczottianus Burçak - End. LR (lc) 16. IRIDACEAE Crocus sieheanus Çiğdem İran-Turan End. VU 17. IRIDACEAE Iris schachtii İris İran-Turan End. LR (lc) 18. LAMIACEAE Nepeta congesta - End. LR (lc) var. congesta 19. LAMIACEAE Salvia yosgadensis Dağ çayı İran-Turan End. LR (lc) 20. SCROPHULARIACEAE Verbascum caudatum Sığır kuyruğu İran-Turan End. LR (lc) 21. SCROPHULARIACEAE Lycium anatolicum İran-Turan End. LR (lc) Kaynak: Ekosistem Değerlendirme Raporu Bazı kısaltmalar ve açıklamalar: EX : Tükenmiş VU : Zarar Görebilir EW : Doğada Tükenmiş LR : Az Tehdit Altında CR : Çok Tehlikede a-(cd) : Koruma Önlemi Gerektiren EN : Tehlikede b- (nt) : Tehdit Altına Girebilir DD : Veri Yetersiz c- (lc) : En az endişe verici NE : Değerlendirilemeyen Endemik bitkiler IUCN kategorilerine göre sınıflandırılmış olup, endemik bitkilerin 19 adedi LR (lc), 1 adet VU ve 1 adet LR (nt) kategorisinde tür yer almaktadır. İnşaat sürecinde ya da daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın çevresinde bulunabilecek rezervuar altında kalacak yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka toplanacaktır. Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaştırılacaktır. 82

98 Proje alanı tipik İç Anadolu step bozkır özelliği gösteren bir ekosisteme sahiptir. Bu tip alanların tipik memeli hayvanları Türk hamsteri (solda) ve Yer Sincabıdır. Bölgede endemik veya populasyonu tehlike altında olan iki yaşamlı türü bulunmamaktadır. Bölge genelindeki memeli hayvan türleri geniş yayılımlı türler olup lokal endemik bir tür bulunmamaktadır. Yenice Baraj Göleti özellikle su kuşları olmak üzere pek çok yerli ve göçmen kuş türü tarafından kullanılabilecek potansiyele sahip bir alandır. Proje sahasının hemen alt kesiminde Gelingülü barajı bulunmakta ve bu akuatik sistem su kuşları için iyi bir beslenme ve üreme alanı konumundadır. Proje sahasını içine alan step karakterli alanları temsil eden en iyi kuş örnekleri Kızıl Şahin, Toygarlar, Kuyrukkakanlar ve Kiraz kuşlarıdır. Projeden ve çalışmalardan etkilenecek karasal ve sucul flora- fauna türleri için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında) Bölüm V.1.28 ve V.2.17 de, ayrıca Ek-12 de verilen Ekosistem Değerlendirme Raporu nda detaylı olarak belirtilmiştir. Proje kapsamında Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararlarına uyulacaktır. Av Haritası Ek-7 de sunulmuştur. IV Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alman türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), Endemik, hassas, nesli tehlike altındaki balık türleri için gerekli optimum su yükseklikleri, miktarları, çözünmüş oksijen miktarı, su hızı gibi parametrelerin incelenerek, projenin bu türler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, alınacak tedbirlerin belirtilmesi, Proje alanında tespit edilen sucul flora-fauna türleri ve bu türlerin ekolojik ihtiyaçları Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde, Hidrobiyolojik Değerlendirme Raporu nda detaylı olarak verilmiştir (Bkz. Ek-12, Bölüm 4). Konuyla ilgili Bölüm IV.2.7 de detaylı bilgi verilmiştir. Proje alanında ulusal ve uluslarası mevzuatla koruma altına alınan balık türleri bulunmamaktadır. Proje alanında Endemik, hassas, nesli tehlike altında olan balık türlerine rastlanılmamıştır (Kaynak: Ekosistem Değerlendirme Raporu). IV Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, benzersiz özellikteki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar, Proje alanı ve yakın çevresinde peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları yer almamaktadır. Yozgat ilinde Çamlık Milli Parkı ve Kazankaya Kanyonu gibi doğal güzelliklerin yanı sıra, Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi ve Çayıralan Çerkez Bey Türbesi, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü, Sarıkaya Roma Kalıntıları, Kerkenes Harabeleri Pteria (Antik Kent), Büyüknefes (Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri gibi tarihi birikime sahiptir. Ayrıca, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Yerköy ilçeleriyle birlikte Sorgun, Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Termal Turizm merkezi ilan edilmiş olup, bu ilçelerde turizme hizmet veren Bakanlık ve Belediye belgeli termal ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Ancak, turizmin il ekonomisindeki payı oldukça düşüktür ve Bahse konu bu alanların proje aktivitelerinden olumsuz yönde etkilenmesi beklenmemektedir. 83

99 IV Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar vb.), Proje sahası içinde devletin yetkili kurumlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler olarak dere yatakları, su temini amacıyla açılmış ve belediyelere devredilmiş yer altı su kuyularının bulunduğu alanlar, işletmede ve planlama aşamasında olan sulama amaçlı barajlar söz konusu edilebilir. IV Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi, Proje alanı ve çevresinde bulunan doğa; genel itibariyle doğal yapısını korumaktadır. Proje alanının yakın çevresinde genel itibariyle yerleşim yerleri ve tarım alanları bulunmaktadır. Proje alanı ve çevresinde bir sanayi tesisi v.b. kirletici etkiye sahip faaliyetler bulunmamaktadır. Bu nedenle proje yeri ve etki alanında herhangi bir kirletici unsur bulunmamaktadır. IV Diğer özellikler. Bu bölümde incelenecek başka bir husus bulunmamaktadır. IV.3. Sosyo - Ekonomik Çevrenin Özellikleri Yozgat ilinin ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Etüt sahasında yaşayan halkın geçim kaynağı da tarım ve hayvancılıktır. Yörede kuru şartlarda yetiştirilen ürünlerin büyük bir kısmını hububat oluşturmakta ve hububatı azalan oranlarda baklagiller, ayçiçeği ve bostan izlemekte olup tarım alanlarının yaklaşık %41 inde nadas yapılmaktadır. Diğer yandan, sulu tarım alanlarında şekerpancarı, ayçiçeği, patates, domates ve soğan gibi ürünler yetiştirilmektedir. Tarla tarımının yanı sıra, ağırlıklı olarak meraya dayalı biçimde yapılan hayvancılık bölgede önemli bir gelir kaynağıdır. Son yıllarda kurulan modern işletmelerin sayısında önemli bir artış gözlenmiştir Projemizin bulunduğu Sorgun ilçesinde halkın başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, nohut, mercimek ve şeker pancarıdır. İlçe ekonomisinde en büyük payı Devlete ait Şeker Fabrikası, (çalışan toplam sayı 556) Özel sektöre ait Yeni Çeltek Kömür İşletmesi (çalışan sayısı 238), Doğan Madencilik (çalışan sayısı 175) gibi kömür ocakları nakliyecilik ve işçi istihdamı konusunda büyük fayda sağlamaktadır. Bunların haricinde ilçemizde 2 adet küçük sanayi sitesi Yine ilçemizde 10 adet yapı kooperatifi,1 adet motorlu taşıyıcılar kooperatifi, 200 adet sermaye şirketi, Ayrıca 22 adet akaryakıt istasyonu, 7 adet tuğla fabrikası, 4 adet un fabrikası, 1 adet yem fabrikası vardır. Yine 10 ton/saat kapasiteli 1 adet çelik eşya üretim atölyesi ve 1 adet bakliyat eleme ve paketleme işletmeleri ve 1 adet seramik işletmeciliği vardır. (Kaynak: 84

100 IV.3.1.Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler, yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler), Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörlerin durumu aşağıda anlatılmıştır; Tarım Yozgat ilinin ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Etüt sahasında yaşayan halkın geçim kaynağı da tarım ve hayvancılıktır. Yörede kuru şartlarda yetiştirilen ürünlerin büyük bir kısmını hububat oluşturmakta ve hububatı azalan oranlarda baklagiller, ayçiçeği ve bostan izlemekte olup tarım alanlarının yaklaşık %41 inde nadas yapılmaktadır. Diğer yandan, sulu tarım alanlarında şekerpancarı, ayçiçeği, patates, domates ve soğan gibi ürünler yetiştirilmektedir. Tarla tarımının yanı sıra, ağırlıklı olarak meraya dayalı biçimde yapılan hayvancılık bölgede önemli bir gelir kaynağıdır. Son yıllarda kurulan modern işletmelerin sayısında önemli bir artış gözlenmiştir. Sorgun ilçe genelinde nüfusun bir bölümü tarımla uğraşmaktadır. Tarımsal işletmeler genelde küçük ve orta değerde olup, bunun yanı sıra kiracılık ve ortakçılık şeklindeki üretim de yaygındır. İlçe bir tahıl ambarıdır. Az da olsa sulu tarımda yapıldığı halde daha çok kuru şartlarda hububat üretilmektedir. Birinci sırayı buğday alır. Bunu arpa ve çavdar üretimi izler. Bunları baklagillerden nohut, mercimek üretimi takip eder. İlçede şeker pancarı üretimi de oldukça fazla olup 1998 yılında Sorgun Şeker Fabrikasının faaliyete geçmesi nedeniyle şeker pancarı üretimi oldukça artmıştır. İlçemizde bağ, bahçe ziraatı daha ziyade aile ve il içi tüketime yöneliktir. Bitkisel üretimin yanında hayvancılıkta önemli yer tutmaktadır. Tarımsal işletmelerin hemen hepsine hayvancılık teşvik uygulamaları ilçede modern hayvancılığa doğru gidişi hızlandırmıştır. Tabii, suni tohumlama, ithal inek dağıtımı ile kaynak kullanımı destekleme fonundan teşvikle modern işletmeler kurulmasına çalışmaktadırlar. İlçede küçükbaş ve büyükbaş çiftlikleri her geçen gün çoğalmaktadır. İlçede gelişmeye paralel olarak şirketleşme ve kooperatifleşme çalışmalarında önemli artışlar kaydedilmiştir. Sanayi İlçe linyit, uranyum ve toryum açısından zengin bir yeraltı kaynağına sahiptir. Ancak ülkemizde yeterli teknoloji mevcut olmadığı için uranyum ve toryum çıkarılamamaktadır. Ayrıca şifalı su kaynakları açısından ilçe Türkiye'nin önde gelen merkezlerinden biridir. Yeraltı termal sıcak su Sorgun'un bir bölümünde ısınmada da kullanılmaktadır. İlçedeki en önemli sanayi kuruluşu şeker fabrikasıdır. İlçedeki kömür ocakları nakliyeciliğin, nakliyecilikte ticaretin hareketlenmesini sağlamıştır. Yine ilçede küçük sanayi sitesi, taşıyıcılar kooperatifi, tuğla fabrikaları, gıda ve yem fabrikaları ilçe ekonomisinin gelişmesinde katkıda bulunmaktadırlar. 85

101 IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), Proje alanında bulunan köylerin 1990, 2000 ve 2011 yıllarına ait nüfusları izleyen tabloda verilmektedir. Tabloda yer alan değerlerden anılan köylerin nüfuslarının düşüş eğiliminde oldukları görülmektedir. Tablo 56: Yıllara Göre Köy Nüfusları Köyler Yıllar Tekkeyenicesi Karga Yudan Alcı İdrisli Karaburun Karakocaoğlukışlası Koyunculu Küçükköhne Mehmetbeyli Şahmuratlı Sarıhacılı Temrezli IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir), Yozgat ilinin ekonomisi tarıma dayanır. Faal nüfusun%70'i tarım, %20'si ticaret, %10'u imalat sektöründe çalışmaktadır. İl ekonomisinde tarımın yanı sıra hayvancılık da önemli bir gelir kaynağıdır. Bozkırların geniş yer kaplaması küçükbaş hayvancılığın yaygınlaşmasına ortam hazırlamıştır. Yozgat ta sanayi tesislerinin çoğunluğu gıda sanayinden oluşmaktadır. Yozgat ta gıda sanayiinden sonra en gelişmiş sektör olarak taş ve toprak sanayi gelmektedir. İl de Sanayi, ağırlıkla İlin tarımsal ve doğal kaynaklarına dayalı bir biçimde gelişmiştir. Yozgat ekonomisinde ticaret sektörü, beşinci sırada yer almaktadır. Ticaretin il GSYİH sı içindeki payı % 10,6 dır. İl içindeki GSYİH ya en çok katkı yapan Merkez ilçeden sonra, en büyük paylar Sorgun, Yerköy, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Akdağmadeni ilçelerine aittir. İl de ticarete konu olan ürünler; tahıl, baklagiller, sanayi bitkileri, meyve-sebzeler, yapağı, tiftik, canlı hayvan, et, un ve unlu yiyecekler, şeker ve şekerli yiyecekler, hazır giyim, mobilya, tuğla, kiremit, madeni eşya, çimento, yapım tezgâhları, makine araç ve yedek parçaları bulunmaktadır. Yozgat ticaret hayatına etki eden başlıca kuruluşlar; Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları ve Esnaf ve Sanatkârlar Odaları sayılabilir. Yozgat ta bulunan Ticaret ve Sanayi Odalarına toplam kayıtlı firma bulunmaktadır. Ticaret Borsalarına kayıtlı 300 kişi, 168 adet Tüzel kişilik bulunmaktadır. İl genelinde adet sermaye şirketi, adet Şahıs şirketi ve 41 adet banka şubesi bulunmaktadır. 86

102 Yozgat Ticaret ve Sanayi Odası na kayıtlı üyelerin toplam sermayesi yaklaşık 575 Milyon TL. dir. Faal üyelerin toplam sermayelerinin yaklaşık olarak 466 Milyon TL olduğu ve bunun toplam sermaye içinde %81 lik bir yer tuttuğu, askıda olanların ise yaklaşık 110 Milyon TL ile %19 luk bir paya sahip olduğu görülmektedir. Yozgat İlinde bulunan sanayi işletmelerinin sektörel dağılımına baktığımızda;% 28 ile Gıda ürünlerinin İmalatı, % 19 ile Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı sektörlerinin ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Yozgat İlinde sanayi sektörlerinde çalışanların % 28 sı Gıda ürünleri imalatı, %20 si Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı, % 10 i Giyim eşyası imalatı; kürkün işlenmesi ve boyanması sektöründe istihdam edilmektedir. Yozgat İlinde bulunan sanayi işletmelerinin % 27 i Mikro Ölçekli, % 59 sı Küçük Ölçekli, % 12 i Orta Ölçekli, % 2 si Büyük Ölçekli işletmelerdir. Kaynak: Yozgat Ticaret Odası IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı), İSTİHDAM Sosyal Güvenlik Kapsamında Aktif Çalışan Kişi Sayısı (Ekim-2012) Emekli Sandığı Bağ-Kur SSK TOPLAM (4/c) (4/b) (4/a) Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu Sosyal Güvenlik Kapsamında Aylık Alan Kişi Sayısı (Ekim-2012) Emekli Sandığı Bağ-Kur SSK TOPLAM (4/c) (4/b) (4/a) Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu Sosyal Güvenlik Kapsamında Bakmakla Yükümlü Tutulanların (Yararlanıcıların) Sayısı - (Ekim-2012) Emekli Sandığı Bağ-Kur SSK TOPLAM (4/c) (4/b) (4/a) Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu 01 Ocak 2013 itibariyle, Yozgat İş Kurumu İl Müdürlüğüne kayıtlı işsiz sayısı dir. (Erkek: Bayan: 3.278) TÜİK verilerine göre: 2010 yılı işsizlik oranı % 12,7 dir. 87

103 IV.3.5. Sağlık (bölgede endemik ve sıklıkla görülen hastalıklar), Yörede endemik ve sıkılıkla görülen bir hastalık görüldüğüne dair bir göstergeye rastlanmamıştır. IV.3.6. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumu), Eğitim; Sorgun daki Eğitim istatistikleri şöyledir; Okul/Kurum Sayısı: 103 SBS İl Sıralaması: 1 Derslik Sayısı: 721 Öğrenci Sayısı: Öğretmen Sayısı: Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı İlköğretim: 21 OrtaÖğretim: 25 Mesleki ve Teknik Eğitim: 26. Kaynak;www. sorgunmeb.gov.tr Sağlık; Projemizin yer aldığı Yozgat iline ait sağlık bilgileri şöyledir; Tablo 57:Yozgat İli Sağlık Merkezleri Sağlık Tesisleri Devlet Hastanesi Sayısı 15 (9 Devlet Hastanesi, 6 İlçe Hastanesi) İlçe Sağlık Müdürlüğü 6 Aile Sağlığı Merkezi 41 Toplum Sağlığı Merkezi 14 Sağlık Evi Sayısı 93 Sağlık İstasyon Sayısı 63 Verem Savaş Dispanseri 1 Özel Hastane Özel Poliklinik ve Tıp Merkezi Sayısı 2013 Fiili Yatak Kapasitesi (Tıp Merkezi) 816 (Devlet Hastaneleri) 55 (Özel Hastane) Sağlık Bakanlığı- Acil İstasyon Sayısı 15 Sağlık Bakanlığı- Ambulans Sayısı 51 (48 Aktif) Mobil Sağlık Ekip Sayısı 8 Tablo 58:Yozgat İli Sağlık Göstergeleri Sağlık Göstergeleri 2012 Bebek ölüm hızı ( Binde ) 9,5 Anne ölüm oranı ( Yüz Binde ) 0 Hastanede yapılan doğum oranı (%) 99,4 88

104 Tablo 59:Yozgat İl Geneli Personel Durum İl Geneli Personel Durum 2012 AKTİF / KADRO Uzman Hekim Sayısı 174/202 Pratisyen Hekim Sayısı 270/275 Diş Hekimi Sayısı 41/47 Diğer (Hemşire, ebe, teknisyen, sağlık memuru vb) 1754/1803 Toplam Sağlık Hizmetleri Sınıfı Personel Sayısı 2239/2327 Tablo 60: Yozgat İli Temel Sağlık Göstergeleri Temel Sağlık Göstergeleri 2012 Sağlık Ocağı Muayene Odası Sayısı / Doktor Sayısı 129/129 Sağlık Ocaklarında Muayene Edilen Kişi Sayısı Sağlık Ocaklarından Hastanelere Sevk Oranı (%) % 1,7 Düzenli Gezici Hizmet Verilmesi Gereken Nüfusa Sağlık Hizmeti Ulaştırma Oranı (%) % 100 Aşılama Oranı (Dbt-3,Dabt-İpa-Hib-3) (%) % 90 Kızamık Vaka Sayısı 4 Tablo 61:Yozgat İli Hastane Hizmetleri Hastane Hizmetleri 2012 Devlet Hastaneleri Uzman Hekim Muayene Odası Sayısı /Uzman hekim sayısı 130/174 Devlet Hastanelerinde Muayene Edilen Kişi Sayısı Tam Zamanlı Çalışan Uzman Hekim Oranı (%) % 100 Sağlık Bakanlığı Diyaliz Merkez Sayısı 8 Sağlık Bakanlığı Diyaliz Cihaz Sayısı 63 (Kaynak; Turizm Yozgat, Çamlık Milli Parkı ve Kazankaya Kanyonu gibi doğal güzelliklerin yanı sıra, Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi ve Çayıralan Çerkez Bey Türbesi, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü, Sarıkaya Roma Kalıntıları, Kerkenes Harabeleri Pteria (Antik Kent), Büyüknefes (Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri gibi tarihi birikime sahiptir. Ayrıca, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Yerköy ilçeleriyle birlikte Sorgun, Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Termal Turizm merkezi ilan edilmiş olup, bu ilçelerde turizme hizmet veren Bakanlık ve Belediye belgeli termal ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Ancak, turizmin il ekonomisindeki payı oldukça düşüktür ve etüt alanında önemli bir turizm faaliyeti bulunmamaktadır. 89

105 Ulaşım ve Haberleşme Olanakları Proje alanındaki yerleşim birimlerinin tamamına, yılın dört mevsimi ulaşım olanaklıdır. Köylerin tamamında iletişim açısından telefon bulunmakta olup, ayrıca ilçe merkezinde internet bağlantısı da mevcuttur. Yozgat İli sınırları içerisinde 442 km. Devlet Yolu ve 603 km. İl Yolu olmak üzere toplam 1045 km yol ağı mevcuttur km yolun; 121 km.si BSK, 907 km.si Sathi Kaplama, 7 km.si Parke, 3 km. si Stabilize, 7 km. si Diğer yol dur. Tablo 62:Yozgat İli Trafiğe Açılmış Toplam Bölünmüş Yol Ağı Yıllar Bölünmüş Yol Yapımı (km) 2002 ve öncesi 43, döneminde 303 Toplam yılı sonuna kadar tamamlanarak hizmete giren 303 km lik bölünmüş yol ile birlikte toplam 346,5 km. bölünmüş yola ulaşılmıştır. IV.3.7. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, limanlar, konutlar, turizm alanları vb.), Deniz seviyesinden m yüksekliğinde olan proje sahası, Yenice Deresi ve diğer yan derelerin oluşturduğu vadilerle, Gelingüllü Baraj rezervuarının kuzeyinde yer alan yamaçlardan meydana gelmiştir. Genel eğim kuzey-güney yönünde olmakla birlikte yamaçlarda değişik eğim kombinasyonları mevcuttur. Sulanabilir arazilerin büyük bir kesiminde eğim %1-6 arasında değişmektedir. Proje alanı çevresindeki köylerde irili ufaklı sulama göletleri bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; Gelingüllü Barajı ve Esenli, Dişli, İkikara göletleridir. Proje alanının da içinde bulunduğu Sorgun İlçesi nin toplam ha arazi varlığı bulunmaktadır. Bunun ha ı tarım alanları, ha ı orman ve fundalık, ha ı çayır ve mera ve ha ı da kültüre elverişsiz alanlardan meydana gelmiştir. Proje sahasında arazisi bulunan 4 köyde 298 işletmeye ait yaklaşık da tarım arazisi bulunduğu ve ortalama işletme büyüklüğünün 275 da olduğu hesaplanmıştır. Öte yandan sulanması söz konusu saha itibariyle, işletme sayısı 205, sulanacak alan toplam alanın %21 ine tekabül eden da ve ortalama işletme büyüklüğü 85 da olarak bulunmuştur. Proje alanı toplam 958 ha olup, toprak, topografya ve drenaj yetersizlikleri yönünden incelenmiş ve 920 ha alan sulanabilir ( sınıf) olarak tespit edilmiştir. Varolan koşullarda arazi sınıfları dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. 90

106 Tablo 63: Varolan Koşullarda Arazi Sınıfları Dağılımı Sulanabilir alan Geçici Sulanamaz Sulanama z Genel Sınıf Toplam ha % 6,58 34,66 42,48 9,19 92,90 3,13 3,97 100,00 IV.3.8. Diğer özellikler. Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir. Bu kapsamda; Tarım Arazileri: Maksimum işletme su seviyesi 1121,5 m olarak planlandığında göl alanı yaklaşık da olmaktadır. Buna mutlak koruma alanı (1.044 da), yeni yol (52 da) ile gereç alanları (695 da) ile sulama suyu iletim hatları (57 dekar) ilave edildiğinde kamulaştırma sahası yaklaşık dekar olmaktadır. Sulama kapalı sistem olarak planlandığından sulama kanallarının kapladığı (45 da) alan için irtifak bedeli ödenecektir. Meyve Ağaçları: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, yaşlı münferit 22 adet elma, 15 adet armut, 11 adet kayısı ve 5 adet de ceviz ağacı tespit edilmiştir. Meyvesiz Ağaçlar: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, muhtelif yaşlarda münferit durumda 2089 adet kavak ve 2063 adet de söğüt ağacı tespit edilmiştir. Tarımsal Yapılar: Baraj göl alanında bulunan 1 adet modern ahır ile aks yerinin çok yakınında bulunan 1 adet modern ahır, 3 adet ev, 3 adet samanlık ve 1 adet pompa binası kamulaştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Kamuya Ait Tesisler: Baraj göl alanından geçen stabilize köy yolunun 4 km lik kısmı su altında kalmaktadır. Bölüm V:Projenin Bölüm IVde Tanımlanan Alan Üzerindeki Etkileri Ve Alınacak Önlemler: (**) (Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.l ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır). (**) Bu bölümde, Bölüm IV'de verilen mevcut çevre üzerinde olması muhtemel etkiler ortaya konarak, alınacak önlemler belirtilmelidir. V.l. Arazinin Hazırlanması, inşaat ve Tesis Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler (Baraj, isale hattı, malzeme ocaklar, kırma-eleme-yıkama tesisi ve beton santralı vs) DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. 91

107 Yapımı önerilen Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. Yenice Deresi nin Yenice baraj yerindeki yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3 tür. Sulamanın yoğun olarak yapıldığı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında derenin akımı oldukça azalmakta ve sulama için gerekli su karşılanamamaktadır. Bu nedenle sulama suyunu temin etmek için bir depolamaya ihtiyaç duyulmaktadır. Proje alanına ait yerbulduru haritası, uydu görüntüsü ve proje alanına ait fotoğraflar eklerde sunulmuştur(bkz. Ek-1, Ek-3, Ek-3A). Yenice Deresi üzerinde sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı nın yapımı planlanmaktadır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almaktadır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Projeden etkilenecek alanlar; proje nedeniyle doğal özelliğini kaybeden ve bir daha geri kazanımı mümkün olmayan baraj gölü, depolama rezervuarı vs. altında kalacak olan 92

108 alanlar, ünite inşaatlarının yapılması nedeniyle inşaat altında kalacak alanlar ve proje inşaatı süresince yürütülecek faaliyetler nedeniyle doğal özellikleri kaybedilecek doğal yapı malzemesi temin alanları, olarak ifadelendirilebilir. Projenin etki alanını belirlerken, fiziksel ve biyolojik çevre açısından etki alanları ile sosyal ve ekonomik çevre açısından etki alanlarının ayrı düşünülmesi gerekir. Mevcut tesislerden edinilen deneyimler sonucunda bir baraj inşaatı için, inşaat aşamasında inşaat noktasından başlayan etki sınırı toz, gürültü vs. etkenlerle 500 m ye ulaşabilirken, barajın işletmeye alınmasını müteakip bu etkiler azami 50 m gibi bir değere düşebilecektir. İnşaat aşamasında projenin meydana getireceği en büyük fiziksel etki hafriyat esnasında malzemenin kazılması ve taşınıp depolanmasıdır. Bu yapıların çevre üzerindeki olumsuz etkilerini minimuma indirebilmek için hafriyat esnasında bitkisel toprak ayrı depolanacaktır. Projesi kapsamında, arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında yapılacak olan çalışmalar sırasında flora ve fauna türleri üzerine geçici etkiler söz konusudur. Bu etkiler özellikle iş makinelerinin çalışmaları sırasında etrafa verecekleri atık maddeler (egsoz dumanı, yağ vs.) ve gürültüdür. Bu çevresel olumsuz etkiler, ilgili yönetmeliklerdeki hükümlere uyularak minimuma indirilecektir. Proje alanı ve çevresinde habitat bütünlüğünün korunması son derece önemlidir. Ekolojik Restorasyon ilkelerine uygun bir restorasyonun gerçekleştirilmesi ve yukarıda belirtilen önlemlerin alınması durumunda söz konusu projenin REZERVUAR ALANI DIŞINDA ekosistemler üzerine geri dönüşümsüz etkilerinin minimum düzeyde kalacağı varsayılmaktadır. Projenin gerçekleşmesi durumunda alanda bir ekosistem dönüşümü yaşanacaktır. Bölgedeki akarsu ekosistemi büyük oranda durgunsu ekosistemine dönüşecektir. Akarsu ekosistemindeki bu değişimin yanı sıra baraj inşası sırasında bir çok inşaat faaliyetleri (Malzeme Ocakları, Şantiye, Kanal, Yol vb.) sırasında habitatlarda deformasyon ve habitat kaybı yaşanacak ve bitki örtüsü zarar görecektir. Proje sahasında nadir bulunan hayvan türü ve hassas ekosistem bulunmamaktadır. Yapılacak sulama barajının alanı kullanan veya kullanma olasılığı bulunan hayvan türlerinin populasyonları üzerine geri dönüşümsüz boyutta bir etki yapması öngörülmemektedir. Barajda su tutulmasıyla birlikte akarsu boyunca normal akış engellenecek ve bir rezervuar alanı oluşacaktır. Bu durum başta dere vejetasyonu olmak üzere rezervuar alanında habitat kaybına neden olacaktır. Rezervuara alanında su tutulmasıyla birlikte nispi nem miktarında bir artış beklenmektedir. Nispi nem miktarındaki artışa paralel olarak kserofit (kurakçıl) türlerin yerini kademeli olarak higrofil (nemi seven) türler alacaktır. Ancak mikroklimatik etki vadi ile sınırlı kalacağından floristik yapıdaki değişim de vadi ile sınırlı kalacaktır. Baraj içme ve sulama amaçlı olup sulama yapılan dönemlerde de mansaba yeterince su bırakılması dere vejetasyonun devamlılığı için bir gerekliliktir. Sulama yapılmayan dönemlerde Baraj gövdesi sonrası dere yatağındaki türlerin olumsuz etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. Baraj yapımı ile engellenen balık göçleri, balık gecitleri yapımı ile büyük oranda sağlanabilmektedir. Barajın inşaatından sonra baraj gövde yüksekliğinin temelden itibaren 51,50 m olması planlanmıştır. Baraj gövde yüksekliği 30 m den yüksek barajlarda, balık geçidi inşa edilmesi teknik olarak uygulanabilir değildir. Bu nedenle proje kapsamında 93

109 herhangi bir balık geçidi inşa edilmeyecektir. Kati proje aşamasında hazırlanacak mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizimler ilgili kurumlara sunulacaktır. Proje kapsamında bırakılacak cansuyu miktarı Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. Proje kapsamında malzeme ocaklarından ve kırma eleme tesisinden kaynaklı toz emisyon hesabı bölüm V te gürültü hesapları bölüm V te yapılmıştır. V.l.l. Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi. Proje alanı ve çevresinde bulunan doğa; genel itibariyle doğal yapısını korumaktadır. Proje alanının yakın çevresinde genel itibariyle yerleşim yerleri ve tarım alanları bulunmaktadır. Proje alanı ve çevresinde bir sanayi tesisi v.b. kirletici etkiye sahip faaliyetler bulunmamaktadır. Bu nedenle proje yeri ve etki alanında herhangi bir kirletici unsur bulunmamaktadır. V.l.2.Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat miktarı, hafriyat artığı toprak, taş, kum vb. maddelerin nerelere nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat sırasında kullanılacak malzemeler, hafriyat döküm alanlarının koordinatları, özellikleri ve 1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile birlikte hafriyat malzemesi düzenleme ve restorasyon planı, alınacak önlemler, Proje ünitelerinin yapımı sırasında ve sıyırma kazılarından çıkan hafriyat göl alanında depolanacaktır. İzine konu olan alanların dışına pasa, atık veya herhangi bir malzeme dökülmeyecektir. Barajın yapımının tamamlanmasıyla beraber yapım sırasında kullanılan ocaklarının faaliyetleri de sona erecektir. Baraj gölü altında kalmayan diğer alanlarında ıslah çalışması yapılacaktır. İnşaat bitimiyle baraj çevresi yağmur suyu akışı sağlanarak mevcut topografik yapı ile uygun şekilde saha düzenlemesi yapılacaktır. Bu alanların onarımında, geçici olarak depolanan kazı fazlası ve bitkisel toprak kullanılacaktır. Ayrıca, bölgenin doğal florasından seçilecek bitkilerle hazırlanacak peyzaj projelerine uygun olarak bitkilendirme de yapılacaktır. Proje kapsamında geçirimsiz kil A ocağından m 3, Geçirimli B ve C kum çakıl ocağından toplamda m 3, kaya-1 malzeme ocağından m 3 malzeme alımı planlanmaktadır. Malzeme ocaklarından kaynaklı pasa ve bitkisel toprak koordinatlı olarak tanımlanan alanlarda depolanacaktır. Baraj inşaatının tamamlanmasından sonra baraj çevresinde ve su altında kalmayan malzeme ocaklarının ıslah çalışmalarında kullanılacaktır. Pasa ve bitkisel toprak depolama alanlarının koordinatları aşağıdaki tabloda verilmiştir. 94

110 Tablo 64:Pasa ve bitkisel toprak depolama alanları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik PASA ALANI Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : : : : Alanı m 2 B.TOPRAK DEPOLAMA ALANI : : : : : : : : Alanı m 2 V.l.3. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik ve kimyasal olanların taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, Proje kapsamında kaya malzemesi üretiminde Patlayıcı madde kullanılacaktır. Kullanılacak patlayıcı madde miktarı konusunda bilgiler bölüm V verilmiştir. Kaya malzeme ocağında açık ocak işletme yöntemiyle üretimi yapılacak olup iş makineleri ile yerinden kazılamayacak sertlikte olduğundan patlayıcı madde kullanılacaktır. Patlayıcı madde olarak Anfo, yemleme dinamiti ve ateşlemede gecikme aralığı 30 mili saniyeli kapsül kullanılacaktır. Galeri ve vahşi usulde patlatma yapılmayacaktır. Anfo, amonyum nitrat ile fuel-oilin %5-6 oranında karıştırılması ile elde edilmekte olup dünyada ve Türkiye de en çok kullanılan patlayıcı karışımıdır. Detonasyon hızı, 250mm çapındaki bir patlatma deliğinde 4,4 m/s ye ulaşmaktadır. Anfo 50 mm den daha düşük çaplı deliklerde sabit bir detonasyon hızına ulaşamaz. İdeal olarak orta ve geniş çaplı ( mm) deliklerde en yüksek patlama hızına ulaşmaktadır. Anfonun patlayabilmesi için daha yüksek bir dinamit kapsül vb. ile ateşlenmesi gerekmektedir. Kaya malzeme ocağında kullanılacak patlayıcı madde bu konuda lisanslı kuruluşlardan ihtiyaç oldukça temin edilecektir. Patlatmalar fenni nezaretçi ve jandarma gözetiminde, Yozgat Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün bilgisi ve kontrolünde gerçekleştirilecektir. Patlatma öncesinde emniyet birimlerine haber verilecek, her türlü çevre emniyeti alınacaktır. Ocak sahasındaki patlayıcı maddelerin kullanımı konusunda Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük hükümlerine titizlikle uyulacaktır. 95

111 V.1.4. Proje kapsamında yapılacak olan kaptaj çalışmaları, kullanılacak boru tipleri ve diğer ünitelerin özellikleri, bu ünitelerde kullanılacak kimyasal maddelerin özellikleri, nerede, nasıl, ne miktarda ve hangi amaçla kullanılacağı, Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Aynı zamanda Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. Mevcut halde, Doğanlı-Duralidayılı YAS rezervinde açılmış kuyulardan dalgıç pompalarla çekilen ortalama 156 l/s su, bir havuzda toplanmakta buradan da iki asil bir yedek üniteden oluşan ve terfi yüksekliği 135 m olan pompa istasyonu vasıtasıyla mevcut maslağa basılmaktadır. Pompa istasyonunun kurulu gücü 264 Kw dır. Pompa cebri borusunun işletme basıncı 10 ATÜ, çapı Ø300 mm, cinsi ise AÇB(Asbestli Beton Boru) dir. Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarının pompa kurulu gücü 396 kw a çıkarılması planlanmaktadır. Mevcut pompalarla yeknesaklık sağlamak bakımından ilave ünite gücü 132 kw seçilmiştir. Bu durumda revize pompa istasyonunun toplam kurulu gücü 396 kw olacak ve 3 Asil bir Yedek üniteden oluşacaktır. Terfi hattının uzunluğu m olup, HDPE PN 16 Ø500 mm çaplı boru olarak değiştirilecektir. Terfi hattında bulunan maslak yapılarının değiştirilmesine gerek olmayacaktır. Maslak yapısından sonraki hat depoya kadar hali hazırda cazibeli olarak su iletmektedir. Bu hattın taşıma kapasitesinin artması için çapının ve tipinin değiştirilecektir. Buna göre iki ara maslak arasındaki 840 m boyundaki AÇB boru hattının ve ikinci maslaktan sonra DY4 depo yerine kadar olan m uzunluktaki AÇB borunun HDPE PN6 Ø500 mm lik boru ile değiştirilecektir. Doğanlı-Duralidayılı hattından gelen suyun DY4 deposuna girmeden önce ikiye ayrılması ve hatlardan birinin DY4 deposuna yönlenirken diğer hattın DY1 deposuna yeni techiz edilecek hat vasıtasıyla bağlanmasında planlanmaktadır. Bu hattın uzunluğu 765 m olup, HDPE PN 4 Ø400 mm çapındaki bir adet boru ile DY1 deposunun gerekli içmesuyu ihtiyacı sağlanacaktır. Eğriöz Deresi YAS kaynaklarından yılda yaklaşık 0,97 hm³ (31 l/s) su kullanılması öngörülmektedir. Bu suyun kullanımı 2017 yılından itibaren devreye alınacaktır. Eğriöz Deresi boyunca açılacak olan 6 aded YAS kuyularından dalgıç pompalarla alınacak sular 300 m³ kapasiteli toplama deposuna iletilecek ve burda yapılacak P2 no lu pompa istasyonu vasıtasıyla ile de DY2 deposuna basılacaktır. herbirinin derinliği m,debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde 6 adet kuyu açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. Eğriöz Deresi YAS kuyularının karakteristik bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir. 96

112 Tablo 65: Eğriöz Deresi YAS kuyularının karakteristik bilgileri Özellik Eğriöz L1 Eğriöz L2 Eğriöz L3 Eğriöz L4 Eğriöz L5 Eğriöz L6 Kuyu Debisi (l/s) Statik Su Seviyesi (m) (A) Dinamik Su Seviyesi (m) (B) Gözlenen Düşüm (m) (C)=(B)-(A) Kuyu Randımanı, % Hakiki Düşüm (m) (D) 11,0 7,5 7,5 7,5 7,5 7,5 Girişim Düşümü (m) (E) 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 Mevsimsel Değişim (m) (F) 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 Pompa Alt Ucu Payı (m) (G) Emniyet Payı (m) (H) Kuyu Kayıpları 20 16,5 16,5 16,5 16,5 16,5 (I)=(A)+(D)+(E)+(F)+(G)+(H) Terfi Hattı Çapı (mm) Terfi Hattı Uzunluğu (m) Terfi Hattındaki Yük Kayıpları (m) 19,70 13,80 12,30 8,60 4,80 1,50 Pompa Debisi (m³/saat) 32, Su Basılacak Deponun GBK (m) (J) 1093,5 1093,5 1093,5 1093,5 1093,5 1093,5 Kuyu Zemin Kotu (m) (K) Depoya Akış İçin Gerekli Hidrostatik Yük (m) (L) Toplam Yük Kaybı (M) = (J)- 51,20 41,80 40,30 36,60 32,80 29,50 (K)+(I)+(L) Pompa Gücü (kw) 7,5 5,5 5, Dalgıç pompaların bağlandığı terfi hattında HDPE PN 10 basınç dayanım borular kullanılacaktır. Toplama deposuna entegre olacak P2 Terfi Merkezi nden su DY2 deposuna HDPE PN 10 Ø315 mm ve m uzunluğundaki boru hattı ile terfi ettirilecektir. Buna göre bu terfi merkezinde 2 Asıl 1 Yedek pompa kullanılması öngörülmektedir. Pompaların her birinin gücü 30 kw olacaktır. P3 Terfi Merkezi nden su DY3 deposuna HDPE PN 10 Ø180 mm ve 470 m uzunluğundaki boru hattı ile terfi ettirilecektir. Buna göre bu terfi merkezinde 1 Asıl 1 Yedek pompa kullanılması öngörülmektedir. Pompaların her birinin gücü 7,5 kw olacaktır. Sorgun İlçesinin YAS haricinde diğer önemli su kaynağı Yenice deresi üzerinde yapılacak Yenice barajıdır. Baraj dan, Sorgun Belediyesi ve Yenice Barajı Sorgun isale hattı güzergahındaki 9 köyün içmesuyu ihtiyacı olarak toplam ortalama 2,64 hm³/yıl (84 l/s, pik ihtiyaç olan 130 l/s) miktarda su temin edilecektir. Barajdan alınacak su arıtıldıktan sonra bahse konu yerleşim yerlerine verilecektir. Sistem genel itibariyle baraj gölü sol sahilinde yapılacak; bir su alma yapısı ve buna bağlı Yenice-Sorgun Pompa İstasyonu( P4), terfi hattı ve regülasyon deposu, arıtma tesisi, isale hattı ve DY5 deposundan oluşmaktadır. Su alma yapısı ve Pompa-Motor üniteleri birlikte tasarlanmıştır. Pompa-Motor üniteleri, derin kuyu dalgıç tipinde olacak ve yamaçda yapılacak betonarme altlık üzerinde hareket edeceklerdir. Pompa-Motor grubu 2(iki) asıl, 1(bir) yedek olmak üzere aynı güçte 3 üniteden oluşmaktadır. Sistem iki kademede tasarlanmıştır. İlk kademe, pompaların su içinde hareket ettikleri ve manevra odası olarak tanımlayabileceğimiz kotundaki platforma kadar olan kısımdır. İkinci kademe ise, bu platformdan su kotu 1.239,50 m olan 500 m³ kapasiteli regülasyon deposu arasını kapsamaktadır. Pompa grubunun toplam kurulu gücü 450(150X2+150X1) kw olarak alınmıştır. Birinci kademede, herbir ünitenin terfi hattı uzunluğu 343 m olup ayrı ayrı 200 mm çapındaki PE 100 borulardan teşkil edilmiştir. İkinci kademede ise tüm ünitelerin boruları, birinci kademe platformunda yapılacak bir manifoltla 400 mm çapındaki PE 100 tipindeki boruya 97

113 bağlanacaktır. İkinci kademe terfi hattının uzunluğu m dir. Yenice barajından, 2 asıl bir yedek pompadan oluşan ve herbiri 150 kw gücünde olan derin kuyu dalgıç pompalar yardımıyla su, 500 m³ hacmindeki Regülasyon Deposuna HDPE PN 16 Ø400 mm lik boru ile iletilecektir. Regülasyon deposundan sonra su arıtma tesisine aktarılacaktır. Arıtma tesisinin arıtma kapasitesi 130 l/s dir. Proje kapsamında İçmesuyu ihtiyacı m 3 /gün olarak hesaplanmış fakat m³/gün olarak seçilmiştir. İçmesuyu kaynağı olarak kullanılacak Yenice Barajı ham su kalitesi İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ve İçmesuyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik e göre değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda hamsu A2 K kategorisine girmektedir. Kategori A2, fiziksel arıtma, kimyasal arıtma ve dezenfeksiyon ile içilebilir suları tanımlamaktadır. Bu sebepten dolayı fiziksel, kimyasal ve dezenfeksiyon sistemlerinden oluşan bir proses seçilmiştir. Arıtma tesisini oluşturan üniteler; izolasyon vanası ve debimetre odası, havalandırma yapısı, hızlı-yavaş karıştırma yapısı, durultucular, hızlı kum filtresi, klor temas tankı, temiz su tankı, çamur yoğunlaştırma tankı ve belt filtre ünitesidir. Bu ünitelerin dışında tesis için gerekli binalar klor binası, kimya binası, trafo jeneratör binası, giriş kontrol binası ve idare binasıdır. Arıtma tesisinde, demirklorür koagülant, polielektrolit de koagülant yardımcısı olarak kullanılacaktır. Kireç ise suyun ph sını düzenlemek ve korozif özelliğini gidermek için dozlanacaktır. Kimya binası bu kimyasalların kısmi depolanması, çözeltilerinin hazırlanması ve depolanması, tatbiki için gerekli bütün tankları, borulamayı, vanaları, pompaları, ölçüm cihazlarını, servis suyu temin edilmesini, kontrol odalarını, personele ait bölümleri ve ilgili elektrik-mekanik teçhizatı içerisine alacak şekilde planlanmıştır. Tesiste kullanılacak olan kimyasal maddelere ait bilgiler ve teknik spesifikasyonlar aşağıdaki tablolarda belirtilmiş ve gerekli depolama alanları hesaplanmıştır. Tablo 66:Arıtma tesisinde kullanılacak kimyasallar Özgül Dozaj Kimyasal Madde Ağırlık (mg/l) (kg/l) Saflık Oranı (%) Satış Şekli Depolama Süresi (ay) Demirklorür (FeCl 3 ) 35 1,43 40 sıvı 1 Polielektrolit 0,2 0,6 - Toz 6 Kireç Ca(OH) , Toz 1 Potasyum permanganat KMnO 4 2 1,2 - Toz 2 Aktif Karbon 20,0 0,

114 Tablo 67: Arıtma tesisinde kullanılacak Polielektrolit Tip Paraestol 2540 İyonik karakteristik Şekil Granülometri Anyonik Toz % > 10 mesh : 2 % < 100 mesh :10 Apparent yoğunluk 0.6 ton/m 3 Yükleme yoğunluğu Moleküler ağırlığı Çok düşük Çok yüksek Tablo 68: Arıtma tesisinde kullanılacak kireç Formül Ca(OH) 2 Ticari adı Sanayi tipi sönmüş toz kireç Ağırlık olarak Ca(OH) 2 yüzdesi Min % 93 Ağırlık olarak CaCO 3 yüzdesi Max % 2,5 Ağırlık olarak Mg(OH) 2 yüzdesi Max % 2,9 Ağırlık olarak CaSO 4 yüzdesi Max % 1,25 Ağırlık olarak SiO 2 yüzdesi Max % 0,13 Ağırlık olarak Al 2 O 3 + Fe 2 O 3 yüzdesi Max % 0,22 Tablo 69: Arıtma tesisinde kullanılacak Potasyum Permanganat Formül KMnO 4 Konsantrasyon % 99 Şekil Renk Katı Toz Violet (mor) 20 C de çözünürlük 64 g/l 20 C de hacimsel kütle 1,2 kg/l V.1.5. Derivasyon tünelinin yapımı sırasında gerçekleştirilecek doldurma işleminin ve patlatmaların akarsu havzasına etkileri, alınacak tedbirler, doldurma vb işlemler için kullanılacak malzemenin cinsi, nerede ve ne miktarda kullanılacağı, Proje kapsamında Bölüm V.l.7. de açıklama yapılmıştır. V.1.6. Derivasyon (Baraj inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu güzergahının geçici olarak değiştirilmesi) ve arazi kazanmak amacıyla veya diğer nedenlerle herhangi bir su ortamında yapılacak her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat, vb işlemler ile bunların nerelerde yapılacağı, ne kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve makineler, Proje kapsamında Bölüm V.l.7. ve V.1.8. de açıklama yapılmıştır. 99

115 V.l.7. Baraj inşaatı süresince akarsu yatağının derive edilmesi kapsamında dere yatağının kuru kalmaması, canlı hayatın devamlılığının sağlanması amacıyla alınacak önlemler, Baraj inşaatına kurak dönemde, yenice deresi kendi yatağından akarken sağ sahildeki derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Kondüvi inşaatının tamamlanmasından hemen sonra batardoların yapımına, gövdenin yerleşeceği alan kuruya alındıktan sonra ise gövde inşaatına başlanacaktır. Sağ sahilde planlanan derivasyon kondüvisi daire kesitli olup inşaat ve işletme şartları da dikkate alınarak minimum iç çap (3,00 m) seçilmiştir. Kondüvinin boyu 200,00 m ve taban eğimi 0,005'dir. Derivasyon kondüvisi ile 37,40 m 3 /s su mansaba aktarılabilecektir. Akışyukarı batardosu gövde içinde ve kil çekirdekli kaya dolgu tipinde düşünülmüştür. Batardonun şevleri her iki tarafda 1,80 yatay / 1 düşeydir. Akışyukarı batardosunun kret kotu; 25 yıllık taşkın debisini havapaylı, 50 yıllık taşkın debisini havapaysız geçirecek şekilde 1084,25 m olarak hesaplanmıştır. Kret genişliği 8 m ve talvegden yüksekliği 5,25 m'dir. Derivasyon kondüvisi görevini tamamladıktan sonra dipsavak olarak kullanılacaktır. V.1.8. Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin nerelerde nasıl yapılacağı, (Barajın inşası sırasında söz konusu tesise ait sanat yapılarının taşkından korunması için gerekli tedbirler alınmalıdır. 09 Eylül 2006 tarih ve sayılı "Dere Yatakları ve Taşkınlar" adı ile yayınlanan 2006/27 Başbakanlık Genelgesine hassasiyetle uyularak çalışmaların yürütülmesi) Proje yağış alanının iklim özelliklerine göre, Kanak Çayı ve yan kollarının taşkınlarının kış ve ilkbahar aylarında oluşması beklenir. Proje yeri ve civarlarında bulunan komşu derelerin gözlenmiş en büyük taşkınlarının pik debi ve tarihleri incelendiğinde, bu taşkınların çoğunlukla kış ve ilkbahar mevsimlerinde vuku bulduğu görülür. Baraj inşaatına kurak dönemde, yenice deresi kendi yatağından akarken sağ sahildeki derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Kondüvi inşaatının tamamlanmasından hemen sonra batardoların yapımına, gövdenin yerleşeceği alan kuruya alındıktan sonra ise gövde inşaatına başlanacaktır. Proje kapsamında dere yatağında uygun akış koşulları sağlanacak ve dere yatağına herhangi bir müdahalede bulunulmayacaktır. Proje kapsamında dere yatakları ve taşkınlar ile ilgili, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 2006/27 Sayılı Başbakanlık Genelgesi ilgili hükümlerine uyulacaktır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır.dere yatağında bahar aylarında taşkınlar meydana geldiği ve bunun yatak çevresindeki arazilere zarar verdiği gözlenmiştir. Bunun için dere yatağı boyunca toplam 700 m uzunluğunda kutu kesitli bir kanal tasarlanmıştır. Kanal tasarımında Q500 (60,11 m 3 /s) yıllık taşkın debisinin ötelenmesi sonucunda mansaba bırakılan 13,00 m 3 /s değeri kullanılmıştır. Ancak, dipsavak tahliyesinin 15 m 3 /s olması nedeniyle kanala verilen havapayı bu debiyi de geçirebilecek şekilde belirlenmiştir. Buna göre kanal genişliği 2,75 m alınmış, kanalda su yüksekliği 1. kısımda (0+000~0+223) 1,15 m, 2. kısımda (0+223~0+473) 1,06 m ve 3. kısımda (0+473~0+700) 1,24 m olarak hesaplanmıştır. 100

116 V.l.9. Proje kapsamında açılacak olan kaya, taşocağı, kum ocağı, kil ocağı gibi malzeme ocaklarının sayısı, ocakların alan büyüklükleri, kapasiteleri, işletme alan büyüklükleri, kapladıkları alan, nakliye güzergahları ve ayrı ayrı koordinatları, yıllara bağlı planlanan üretim miktarları, iş akım şeması, uygulanacak üretim yöntemleri, basamak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basamak sayısı, ocakların başlangıç ve nihai durumlarının imalat haritaları üzerinde gösterimi, Yenice Barajı projesi kapsamında kil, kum çakıl ve kaya üretiminde açık ocak işletmeciliği şeklinde üretim yapılacaktır. kil ve kum çakıl üretiminde patlatma yapılmayacak olup kaya üretiminde ise malzemenin parçalanması için patlatma yapılacaktır. Kaya ocağında patlatma yapıldığı dönemlerde Jandarmaya haber verilecek, karayolunda ulaşım Jandarma kontrolünde gerçekleştirilecektir. Her türlü malzeme naklinde, Trafik Yasası ile belirlenmiş istiap hadlerine uyulacaktır. Kil Çekirdekli Kaya Dolgu tipinde inşaa edilecek barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. İhtiyaç duyulan malzeme miktarı malzeme ocaklarının baraj alanına uzaklıkları aşağıda verilmiştir. Proje kapsamında içme suyu isale hatları, tesisler ve yapılar için ihtiyaç duyulması halinde doğal yapı gereçleri piyasadaki İzinli ocaklardan temin edilecektir. Tablo 70:Malzeme Ocaklarının adedi, alanı, ihtiyaç ve baraj alanına uzaklığı Ocak Malzeme cinsi Ocak alanı (ha) İhtiyaç (m 3 ) adedi Baraj alanına uzaklığı (m) Geçirimsiz (Kil) 1 100, Geçirimli (Agrega + Filtre) 2 16,80+20,20= , Kaya (Dolgu + Riprap) 1 85, TOPLAM 4 223, Malzeme ocaklarına ait genel yerleşim planı Ek-2A da verilmiştir. Malzeme ocaklarına ait ruhsat MİGEM e yapılacaktır. Söz konusu malzeme ocaklarından alınan malzeme, sadece bu proje kapsamında kullanılacaktır. Proje kapsamında faaliyet gösterecek olan maden ocakları, tesisin inşaat aşamasında kullanılacak olup, işletme aşamasında kullanımı söz konusu olmayacaktır. Malzeme alımı esnasında uygulanacak üretim şekli ve basamak sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. 101

117 Tablo 71: Malzeme Ocakları Üretim Şekli Özellikleri Kullanılacak Üretim Şekli Malzeme Geçirimsiz (Kil) Geçirimli (Agrega + Filtre) Kaya Acık Ocak İşletmeciliği (Patlatma yok) Acık Ocak İşletmeciliği (Patlatma yok) Acık Ocak İşletmeciliği (Patlatma var) Basamak Sayısı,Basamak Yüksekliği, genişliği Basamak sayısı: 1 Basamak yüksekliği:5 m Basamak genişliği: 10 m Şev açısı: 60 0 Talvegten 2 metre derinliğe kadar malzeme alımı yapılacaktır. Basamak sayısı: 3 Basamak yüksekliği:12 m Basamak genişliği: 10 m Şev açısı: 75 0 Proje kapsamında kil, kaya ve kum çakıl malzemesinin temin edildiği alanlar tarım arazisidir. Proje tamamlandığında kil A, geçirimli B ocağı ve geçirimli C ocağının yarısı sular altında kalacaktır. Bu nedenle kil ocağı için Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı, geçirimli B ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanmamıştır. Proje kapsamında yarısı sular altında kalacak geçirimli C ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanacaktır. Kaya malzemesi alımı yapılacak kaya ocağı için toprak koruma projesi hazırlanarak Yozgat İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne sunulacaktır. 102

118 Tablo 72:Malzeme Ocakları Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Datum : ED-50 Türü : UTM D.O.M. : 33 Ölçek Fak. : 6 derecelik : : : : : ALANI KAYA 1 MALZEME OCAĞI Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : WGS-84 Türü : COĞRAFİ D.O.M. : -- Ölçek Fak. : : : : : : ,5m 2 (85,6 ha) (A) GEÇİRİMSİZ (KİL) MALZEME OCAĞI : : : : : : : : : ALANI : : : : : : : : : ,5m 2 (100,6 ha) (B) GEÇİRİMLİ (KUM-ÇAKIL) MALZEME OCAĞI : : : : : : : ALANI : : : : : : : ,5m 2 (16,8 ha) (C) GEÇİRİMLİ (KUM-ÇAKIL) MALZEME OCAĞI : : : : ALANI PAFTA : YOZGAT I33 c : : : : ,5m 2 (20,2 ha) 103

119 GEÇİRİMSİZ MALZEME OCAĞI (KİL): Proje kapsamında Yenice Barajında kullanılacak kil malzeme Yozgat I33 c2 nolu paftada yer alan 100,6 hektarlık alandan sağlanacaktır. Baraj Kil Çekirdekli Kaya Dolgu tipinde inşaa edilecektir. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kil miktarı m 3 tür. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta m 3 malzeme alımı hedeflenmektedir. Dolayısıyla yılda m 3 malzeme alımı gerçekleştirilecektir. Kil ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 1,9 km yol bulunmaktadır. Kil ocağına en yakın yerleşim yeri kil ocağının güneyinde orta noktasına göre kuş uçuşu 1,25 km mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. Mevcut yol köyler arası bağlantıyı sağladığı için trafik yoğunluğu fazla değildir. 1 yılda çıkarılacak kil malzemesi miktarı; m 3 / 3 yıl = m 3 / yıl kil malzemesi çıkarılacaktır m 3 x 1.80 ton/m 3 (kilin yoğunluğu) = ton/yıl (Bir yılda çıkarılacak kil malzemesi miktarı) Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, tek basamaklı üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği 5 m olacaktır. Basamak genişliği 10 m olacaktır. Şev açısı 60 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 1 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında kil ocak alanında bitkisel toprak sıyırıldıktan sonra bitkisel toprak alanında depolanacaktır. Bitkisel toprak proje inşaatının tamamlanmasından sonra çevre düzenlemesi ve arazi ıslahında kullanılacaktır. Kil malzemesi yüzey sıyırması şeklinde ekskavatör ile alınıp kamyonlara yüklenerek baraj alanına nakledilecektir. Proje kapsamında kil malzemesinin temin edildiği alanlar tarım arazisidir. Proje tamamlandığında kil A ocağının sular altında kalacaktır. Proje kapsamında çıkarılacak kil kalınlığı 5 m civarındadır. Kil Ocağının tahmini rezervi m 3 ( ton) tür. 25 cm derinliğinde üst toprağın sıyrılması Üst toprak malzemesinin ayrı bir alanda depolanması Kil malzemesinin ekskavatör ile alınıp, kamyonlara yüklenmesi Alınan kil malzemesinin baraj alanına taşınması Şekil 6: Kil ocağı İş akım şeması 104

120 GEÇİRİMLİ MALZEME OCAĞI (KUM-ÇAKIL): Proje kapsamında Yenice Barajında kullanılacak geçirimli malzeme Yozgat I33 c2 nolu paftada yer alan toplamda 37 hektarlık 2 alandan sağlanacaktır. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan geçirimli malzeme miktarı m 3 tür. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta m 3 malzeme alımı hedeflenmektedir. Dolayısıyla yılda m 3 malzeme alımı gerçekleştirilecektir. Proje tamamlandığında geçirimli B ocağı ve geçirimli C ocağının yarısı sular altında kalacaktır. Bu nedenle geçirimli B ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanmamıştır. Yarısı sular altında kalacak geçirimli C ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanacaktır. Geçirimli C malzeme ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 2,6 km, geçirimli B malzeme ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 250 m yol bulunmaktadır. En yakın yerleşim yeri geçirimli C malzeme ocağının doğusunda kuş uçuşu 2,00 km mesafede Koyunculu köyü; geçirimli B malzeme ocağının güneyinde kuş uçuşu 500 m mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. Mevcut yol köyler arası bağlantıyı sağladığı için trafik yoğunluğu fazla değildir. 1 yılda çıkarılacak geçirimli (kum çakıl) malzemesi miktarı; m 3 / 3 yıl = m 3 / yıl geçirimli malzeme çıkarılacaktır m 3 x 1.60 ton/m 3 (kum çakılın yoğunluğu) = ton/yıl (Bir yılda çıkarılacak kum çakıl malzemesi miktarı) Proje kapsamında, talvegten 2 metre derinliğe kadar malzeme alımı yapılacaktır. Proje kapsamında kum çakıl malzemesinin temin edildiği alanlar tarım arazisidir. Proje tamamlandığında geçirimli B ocağı ve geçirimli C ocağının yarısı sular altında kalacaktır. Bu nedenle, geçirimli B ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanmamıştır. Yarısı sular altında kalacak geçirimli C ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanacaktır. Kum çakıl Ocaklarının tahmini rezervi m 3 ( ton) tür. Kum çakıl malzemesinin talvegten 2m derinliğe kadar ekskavatör ile alınması Kum çakıl malzemesinin kamyonlara yüklenerek yıkama eleme tesisine nakli Kum çakıl malzemesinin yıkanarak elekten geçirilmesi Kullanılmak üzere baraj alanına nakli Şekil 7:Kum çakıl ocağı iş akım şeması 105

121 KAYA MALZEME OCAĞI : Proje kapsamında Yenice Barajında kullanılacak kaya malzemesi Yozgat I33 c2 nolu paftada yer alan kaya ocağından karşılanacaktır. Toplamda 85,60 ha alandan sağlanacaktır. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kaya malzemesi m 3 tür. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta proje kapsamında yılda yaklaşık m 3 malzeme alımı sağlanacaktır. Kaya Ocağının aks yerine mesafesi yaklaşık 1,6 km dir. Proje kapsamında delme patlatma yöntemiyle açık ocak işletmesi şeklinde malzeme alımı hedeflenmektedir. Kaya Ocağı ile baraj gövdesi arasında stabilize 1,6 km yol bulunmaktadır. Kaya ocağına en yakın yerleşim merkezi kuşuçuşu 800 m uzaklıkta güney doğu yönünde Yeşilova köyü, kuşuçuşu 500 m uzaklıkta kuzey batı yönünde Tekkeyenicesi köyüdür. Kaya Ocağı nakliye güzergahında Tekkeyenicesi köyü bulunmaktadır. Kullanılacak nakliye güzergahı mevcutta köyler arası bağlantıyı sağlayan yol olup trafik yoğunluğu fazla değildir. Kaya ocağından karşılanacak kaya malzemesi m 3 tür. Bu miktarın %30 u ( m 3 ) kırma eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, geriye kalan kısmı ( m 3 ) tüvenan olarak kullanılacaktır. Proje kapsamında m 3 ( ton) kaya malzemesi Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırılacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Yılda üretilecek malzeme miktarı ; ton /3yıl = ton /yıl ( m 3 /yıl) Proje kapsamında, açık ocak işletmeciliği şeklinde, delme patlatma yöntemiyle, basamaklar halinde üretim yapılması hedeflenmektedir. Üretim çalışmaları sırasında, oluşturulacak basamakların ölçüleri, iş makinelerinin manevra kabiliyetleri ve arazi şartları göz önünde bulundurularak seçilmiş olup, bu kapsamda, basamak yüksekliği 12 m olacaktır. Basamak genişliği 10 m olacaktır. Şev açısı 75 0 olacak şekilde planlanmıştır. Proje kapsamında 3 basamak oluşturulması planlanmaktadır. Proje kapsamında malzemenin temin edileceği kaya ocağının arazi vasfı tarım alanıdır. Bu nedenle Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanmamıştır.kaya malzemesi alımı yapılacak kaya ocağı için toprak koruma projesi hazırlanarak Yozgat İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne sunulacaktır.kaya Ocağının tahmini rezervi m 3 ( ton) tür. 25 cm derinliğinde üst toprağın sıyrılması Üst toprak malzemesinin ayrı bir alanda depolanması Malzemenin hidrolik kırıcı ya da patlatma ile yerinden çıkarılması Malzemenin kamyonlara yüklanerek baraj alanına ve K.E.T ne nakli Şekil 8:Kaya Ocağı iş akım şeması 106

122 Kaya Malzeme ocağına ait üretim ve restorasyon planları Ek-7 ve Ek-7A da sunulmuştur. V Malzeme ocaklarında patlatma işleminin ne şekilde yapılacağının açıklanması, patlatma paterni, bir atımda kullanılacak patlayıcı madde miktarı, taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, hava şoku ve kaya fırlamaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilmesi, Patlatma Dizayn Hesabı Kaya malzeme ocağında açık işletme yöntemiyle üretim yapılacaktır. Delici makinelerle açılan deliklerin patlayıcı madde ile doldurulmasını takiben patlatılması sonunda serbest kalan parçalar kullanım büyüklüğüne göre kırılacaktır. Kaya ocağından karşılanacak kaya malzemesi m 3 tür. Bu miktarın %30 u ( m 3 ) kırma eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, geriye kalan kısmı ( m 3 ) tüvenan olarak kullanılacaktır. Patlatma Dizaynı ve Kullanılacak Patlayıcı Miktarı; Söz konusu proje kapsamında şarj konsantrasyonu (lb) 89 mm delik çapı ve yoğunluğu 0,82 gr/cm 3 olan anfo için 5,09 kg/m olarak aşağıdaki tablodan seçilmiştir. Tablo 73:Patlatma deliği şarj yoğunluğu (kg/m) Delik Çapı Patlayıcı Madde Yoğunluğu Inch mm ¼ / ½ / ¾ ¼ ½ ¾ ½ ¼ Kaya malzeme Ocak sahalarından 3 yıllık periyotta toplam m 3 malzeme alımı hedeflenmektedir. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta proje kapsamında yılda yaklaşık m 3 malzeme alımı sağlanacaktır. Hesaplamalar bu miktar üzerinden yapılmıştır. Ocak sahasında 3 yıl, yılda 10 ay, ayda 26 gün ve günde 8 saat çalışılması planlanmaktadır. 1 yılda çıkarılacak kaya malzemesi miktarı; m 3 x 2,5 ton/m 3 = ,5 ton/yıl olarak planlanmaktadır. Proje kapsamında üretilecek kaya malzemesinin yoğunluğu 2,5 ton /m 3 alınmıştır. 107

123 Delik Delme ve Ateşleme Düzeni; Söz konusu proje kapsamında ocak sahasına ilişkin, derelerin yakın çevresinin doğal yapısı bozulmayacak, çalışma sırasında dere ve civarına çöp, moloz, hafriyat vb. atıklar verilmeyecektir. Yıllık Üretim = m 3 Çalışma Süresi = yılda 10 ay, ayda 26 gün ve günde 8 saat Aylık üretim = m 3 Delik Çapı = 88,9 mm (3,5 inç) Delik Yükü (Bmax) = Deliğin Basamak Aynasına Olan Uzaklığı Anfo için = (1,36 x (l b ) ) (Kaynak:Langefors, U.,Kihlström, 1963) Lb (kg/m) = Şarj konsantrasyonu Şarj Konsantrasyonu (l b ) = 5,89 Delik Yükü (Bmax) = (1,36 x 5,09)m = 3,06 m = 3 m olarak kabul edilmiştir. Şekil 9:Patlayıcı madde şarjı Proje kapsamında 1 delikten, patlatma ile alınabilecek malzeme miktarı; Basamak Yüksekliği (K) = Basamak Yüksekliği 2 x Bmax = 2 x 3 m = 6 m = 12 m olarak seçilmiştir. Basamak Eğim Açısı = 75 0 Delik aralığı (S) = 2 m Delik Taban Payı (u) = Basamak Yüksekliği (K) x 0,1 = 12 m x 0,1 = 1,2 m Delik Boyu (H) = Basamak Yüksekliği (K) + Delik taban Boyu (u) = 12 m + 1,2 m = 13,2 m Sıkılama Boyu (ho) = h O = Bmax = 3,0 m Şarj Boyu (Q) = H-h O = 13,2 m 3,0 m = 10,2 m 1 Delikteki Şarj Miktarı = Delik Taban Alanı (A) x Şarj Boyu (Q) x Özgül ANFO 108

124 Yemleme Dinamiti Toplam Şarj Miktarı Elektrikli Gecikmeli kapsül = 3,14 x (0,0889 / 2) 2 (m 2 ) x 10,2 (m) x 820 (kg/m 3 ) = 52 kg/delik = 1 kg = 53 kg = 1 adet 1 Delikten Alınacak Malzeme Miktarı (V) = B x S x K = 3 x 2 x 12 = 72 m 3 Yıllık m 3 lük kapasite için ; / 72 = delik/yıl açılacaktır. Kalker ocağında üretim 10 ay (260 gün) yapılacaktır. Proje kapsamında yılda 52 patlatma yapılacaktır. Bir patlatmada patlatılacak delik sayısı = delik/yıl / 52 patlatma/yıl = 70 delik / patlatma Patlatma delik başına 52 kg. ANFO, 1,5 kg. dinamit, 1 adet kapsül kullanılacaktır. 1 Patlatmada 52 kg x 70 delik =3.640 kg ANFO, 1 Patlatmada 1,5 kg dinamit x70 delik = 105 kg dinamit 1 Patlatmada 1 adet kapsül x 70 delik = 70 adet kapsül kullanılacaktır. Toplam yıllık Anfo miktarı Dinamit miktarı Kapsül = 52 kg/delik x delik/yıl = kg Anfo/yıl = 1,5 kg/delik x delik/yıl = kg Dinamit/yıl =1 adet/delik x delik/yıl = adet Kapsül/yıl kullanılması planlanmaktadır. 109

125 Tablo 74:Patlatma Paterni Ocaktan alınacak yıllık malzeme miktarı : ton ( m 3 ) Yıllık çalışılacak gün sayısı : 260 gün Günlük üretim miktarı : m 3 Aylık üretim miktarı : m 3 Aylık işlenecek miktar : m 3 Aylık işlenecek alan : m 3 / 12 m yükseklik = m 2 Bir patlatmada patlatılacak delik sayısı : (Gecikmeli kapsül kullanılacaktır) 70 Bir delikten elde edilecek malzeme miktarı : 72 m 3 Bir patlatmada elde edilecek malzeme miktarı: m 3 Bir delikte kullanılacak patlayıcı malzeme miktarı: 52 kg ANFO Basamak sayısı ve yüksekliği : 3 basamak, 12 m yükseklik Aylık üretim için gerekli delik boyu : 13,2 m Delik patlayıcı madde şarj oranı : 53,5 kg Delik sıkılama boyu : 3,0 m Delik çapı : 88,9 mm Delik boyu : 13,2 m 1 patlatmadaki şarj miktarı : kg Özgül ANFO Ağırlığı (d ANFO ) : 820 kg/m 3 1 patlatmadaki ANFO ihtiyacı : kg Vibrasyon, Gürültü Kaynakları ve Seviyeleri, Patlatmayla oluşturulan titreşimim çevre yapılara etkisi; Patlatmalı kazı çalışmalarında patlatmanın asıl amacı kayayı kırarak gevşetmektir. Burada kırma işlemini yerine getiren şok dalgası, sağlam kayaç içerisinde sismik dalgalar şeklinde yayılmaktadır. Sismik dalgaların enerjileri tükeninceye kadar yayılmaya devam edecekleri bir gerçektir. Enerji sönmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan birincisi kaya yapısının gerek fiziksel, gerekse jeolojik olarak gösterdiği direnç, ikincisi ise geometrik olarak sismik dalganın kaynağından uzaklaştıkça daha geniş bir alana yayılmasıdır. Bu enerji, patlatma kaynağından uzaklaşarak sönümleninceye kadar uzun bir mesafe kat edecektir. Bu zaman sürecinde, kaya yapılarında ve binalarda hasarlara ve yerleşim yeri sakinlerinin tedirgin olmasına neden olabilmektedir. Buradaki çevresel problemler patlayıcı madde enerjisinin tamamının parçalanma için kullanılmadığının bir göstergesidir. Patlatmadan kaynaklanan etkiler, patlatma sırasında açığa çıkan enerjinin parçalama ve öteleme işlemlerinden arta kalan kısmının, kaya içerisinde veya atmosferdeki hareketlerinden 110

126 meydana gelmektedir. Bu durum dikkate alındığında çevresel etkilerden arındırılmış bir patlatma tasarımı aynı zamanda patlayıcı enerjisinin de en iyi şekilde kullanıldığı tasarımdır. Patlatma anında yaratılan titreşimin uzak noktalara kadar ilerlemesi de patlatılan delik şarjı ve bina arasındaki kaya yapısının ve jeolojisinin bir fonksiyonudur. Homojen yapılarda dalga daha rahat ilerleme imkanı bulacak kırıklı yapılarda da veya fay tabakalarında ise dalganın bir kısmı geri yansıyacaktır. Patlatmayla oluşturulan titreşimim çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et al, 1966) ile tespit edilmektedir. Devine Bağıntısı ; v = k D W 1.6 v = Kayaç içinde yayılan titreşim hızı (inç/sn) k = Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260) D = Patlatma noktası ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (feet) W = Bir gecikme aralığındaki patlayıcı miktarı (libre) 1 feet = 0,3048 m 1 libre = 0,4536 kg 1 inç = 25,4 mm K katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Hesaplamalarda k katsayısı 260 olarak alınmıştır. Tablo 75:Mesafeye göre titreşim hızı değerleri (W=53,5kg) Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (Devine Bağıntısı) 1/2 K (sbt) D (m) W (kg) V (inç/sn) V (mm/sn) 1/5 V(mm/sn) V(mm/sn)

127 1 feet = 0,3048 m, 1 libre = 0,4536 kg, 1 inç = 25,4 mm Tabloda; V = mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı = Bina temelindeki titreşim hızı V o Yöre köylerindeki en hassas yapının b tipi binalar olduğu kabul edilirse V o hızının 5 mm/sn nin üzerine çıkmaması gerekmektedir. Tablo incelendiğinde 53,5 kg lık şarjın etkisi ile oluşan titreşim hızı patlatma noktasından itibaren 300 m de 5 mm/sn nin altında bir değere ulaşmaktadır. Bu mesafeden sonra maksimum anlık şarj ile yapılan patlatmalar sonucu oluşan vibrasyonun yerleşim birimlerine olumsuz etkisinin olmayacağı ortaya çıkmaktadır. Patlatmalar milisaniye gecikmeli fitillerle yapılmaktadır. Bina temeli titreşim hızı (V o ) değerlerine bağlı olarak patlatma nedeniyle hasar görebilecek bina türleri aşağıdaki tabloda verilmiştir(forssbland, 1981). Tablo 76:Dinamit atımıyla hasar görecek bina türleri V o (mm/sn) Bina Türü 2 a- Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar 5 b- Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler 10 c- Betonarme binalar d- Fabrika gibi, çok sağlam yapıda endüstriyel binalar Binalardaki hasarların titreşim genliği yönünden incelenmesi; Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır (Armac Printing Company), K A = W D A = Patlatma sonucu oluşan titreşimlerin azami genliği (mm) W= Bir gecikme aralığında ateşlenen patlayıcı miktarı (kg) D = Patlatma kaynağı ile çevre yerleşim birimleri arasındaki etkili mesafe (m) K = Kayaç türüne bağlı katsayısı Patlatma yapılan kaya türü ve bina temeli altındaki kayaç türüne bağlı olarak değişim gösteren K katsyısı asgari ve azami değerleri (Armac Printing Company), Tablo 77:K katsayısı asgari ve azami değerleri Patlatma Yapılan Temel Altı K Katsayısı Birim Kayaç Türü Minimum Maksimum 1-Kaya Kaya 0,57 1,15 2-Kaya Kil (Toprak) 1,15 2,50 3-Kil (Toprak) Kaya 1,15 2,50 4-Kil (Toprak) Kil (Toprak) 2,50 3,40 Genlik değerinin 0,05 mm nin altında olması durumunda binalarda hasar olmadığı bilindiğinden (Armac Printing Company) maksimum patlayıcı miktarı (53,5 kg) ile yapılan atımlarda etki mesafesi; 112

128 K W 2,5 53,5 D = = D = = 365,71 m bulunur. A 0,05 Bir seferde kullanılan patlayıcı madde miktarı 53,5 kg olup, canlı ve çevre sağlığı açısından büyük bir tehlike arz etmeyecektir. Titreşim hızının az olması, gecikmeli kapsül kullanılarak bir seferde patlayan patlayıcı miktarının az olması ve malzeme üretim alanında herhangi bir yerleşim alanı olmadığından etkisi az olacaktır. Patlatma alanından fırlayan kaya ve taşlarla olan hasar Patlatmalarda dilim kalınlıkları ve/veya sıkılama boyu ve malzemesi yetersiz olunca fırlayan kaya sorunlarıyla karşılaşılır. Bu sorun can ve mal güvenliği bakımından önemlidir. Patlatma anında oluşan kaya ve taşlarla ilgili olarak yapılan kaynak araştırmalarında; emniyet mesafe hesaplarının deneysel sonuçlara dayandırıldığı görülmüştür. Literatürde (İsveç Patlatma Araştırma merkezi-svedefo) 1 m 3 kayaç kırmak için kullanılacak patlayıcı madde miktarı ile en fazla fırlatma uzaklığı arasında verilen bağıntıdan yararlanmak sureti ile spesifik patlayıcı madde tüketimi (kg/m 3 ) için söz konusu uzaklık kestirilebilir, Yeterli dilim ve sıkılama uzunlukları için aşağıdaki değerler kestirim değerleri olarak kabul edilebilir, Projeye konu faaliyet alanında spesifik patlayıcı madde tüketimi (53,5kg patlayıcı)/(72m 3 malzeme) =0,74 kg/m 3 dür. Aşağıdaki grafikten patlatma hesabına göre taş fırlatma mesafesi m arasındadır. q = 0,25 0,3 kg/m 3 L max = 10 m q = 0,5 kg/m 3 L max = m q = 0,9-1 kg/m 3 L max = m Şekil 10:Özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlatma uzaklığı (Kaynak: Hoek, E,,Bray,J,, Rock Slope Engineering, Institution of Mining and Metallurgy, 3rd Edition, London, 1981) Ayrıca yukarıdaki şekilde İsveç patlatma araştırmaları merkezince (SVEDEFO) yapılan araştırma sonuçları kullanılarak hazırlanmış olup, özgül şarja bağlı olarak en fazla fırlama uzaklığını vermektedir. İki kaynağa göre de emniyetli mesafe>15-20 m civarında olmaktadır. Bu mesafede zaten çalışma alanı içerisinde kaldığından çevreye patlatma anında fırlayan kaya ve taşlarla hasar olmayacaktır. 113

129 Ayrıca fırlayan kayaların önlenmesi aynaya yeterli uzaklıkta (B=30-40d) ve paralel delik delmek, sıkılama boyunun en az 0,7 B olması gerekliliği düşünülerek h O = B emniyetli seçeneği ile uygun nitelikte sıkılama malzemesi kullanmakla mümkündür. Ruhsat alanı içinde h o = B emniyetli seçeneği seçilerek sıkılama boyu 3,0 m olarak planlanmıştır. Hava Şoku ve Gürültü Hasarı Yer sarsıntılarına ek olarak patlamanın yarattığı hava şoku da bazı zararlara yol açabilmektedir, Hava şoku, patlamadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Özellikle ağız sıkılamasının eksik yapıldığı veya infilaklı fitil kullanıldığı durumlarda hava şoku şiddetli olabilmektedir, Hava şoku düzeyi patlatma, arazi ve hava koşullarına bağlı olmaktadır. Yapılan ölçümler genelde hava şokunun ender olarak sıva patlamalarına yol açtığını göstermektedir, Hava şokunun en çok etkilediği yapı elemanları pencere, camlar ve kasalar olmaktadır, Bazı yüksek basınç okumalarında yapıların özelliklerine bağlı olarak elastik titreşimler ve sonuçta da sıva çatlaklarının oluştuğu durumlar yanında bazen baca yıkılması, tuğla duvarların çatlaması gibi olaylarda kayıtlara geçmiştir. Hava şokunun neden olduğu en önemli olay, insanların üzerine olan psikolojik etkisidir, Çok şiddetli patlatma sesi duyan kimseler patlamanın ve yer sarsıntısının da büyük olduğunu düşünmektedir. Hava şokunun yayılması önemli ölçüde atmosferik koşullara bağlı olmaktadır, Rüzgar yönü, havanın sıcaklığı, dolayısıyla yoğunluğu ve nem oranları şokun yayılmasını etkileyen parametrelerdir. Uygun şartlarda yapılan büyük bir patlamayı kimse hissetmezken, nem oranının fazla olduğu ve rüzgarında taşıdığı küçük bir patlamanın hava şoku şikayetlere neden olabilmektedir. Hava şokunun önlenmesi için; sıkılama işlemine dikkat etmek ve infilaklı fitil gibi yüzeyde patlayan elemanlar var ise bunları toprak ile örtmek gerekir. Öte yandan patlatmadan kaynaklanan hava şoklarına neden olan önemli etkenler aşağıda verilmiştir; Gereğinden fazla şarj edilmiş delikler Zayıf sıkılama Açıktaki infilaklı fitil Uygun olmayan dilim kalınlığı Kayadaki çatlaklardan gaz kaçışı Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır. (Calzia, 1969) Şidddetli etki zonu : D < 5 W D < 36,57 Orta şiddette etki zonu : 5 W< D <10 W 36,57< D <73,14 Hafif şiddette etki zonu :10 W< D <15 W 73,14< D <109,71 D W = Etkili zon aralığı (m) = Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı anlık şarj (kg) W=53,5 kg Hava şoku hesaplamaları ruhsat alanlarında yapılacak maksimum anlık şarj dikkate alınarak yapılmıştır. 114

130 Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj: 53,5 kg Şiddetli etki zonu : 0-36 m Orta şiddette etki zonu : m Hafif şiddette etki zonu : m İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri aşağıdaki şekilde gösterilmektedir. Gürültü Şiddeti Desibel lb/in Belirtiler Yapılarda hasar Tüm pencere camları kırılır 0.1 Bazı pencere camları kırılır 0.03 Hasar başlangıç sınırı Acı duyma başlangıcı Şikayet başlangıcı x10-5 Hava-Şoku Patlatma nedeniyle hava-şoku oluşumu 60 3x10-6 Günlük konuşma 40 3x10-7 Hastane odası 20 3x10-8 Fısıltı Şekil 11:İnsanların ve yapıların gürültü ve hava şokundan etkilenme dereceleri (Kaynak: Hoek, E,,Bray,J,, Rock Slope Engineering, Institution of Mining and Metallurgy, 3rd Edition, London, 1981) Proje kaynaklı gürültü oluşumu yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi şikayet başlangıcının altında kalmaktadır ki zaten bu hesaplamalar üretimin tamamının patlatmayla gerçekleşeceği şeklinde düşünülerek yapılmıştır. Patlatmadan kaynaklı gürültü düzeyi 107 dba kabul edilmiştir. Yukarıdaki tabloda patlatmadan kaynaklı gürültü şiddeti 107 dba =4,5x10-4 lb/in 2 ye karşılık gelmektedir, Buna göre patlatma esnasında açığa çıkacak gürültünün düzeyinin 2,000 metre çapındaki dairesel etki alanında dağılımı aşağıdaki tablo ve grafikte verilmiştir. Tablo 78:Patlatma esnasında Gürültü dağılımı r (m) LpT (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde 23, (L gündüz) 50 62, , , , , , , , dba 115

131 dba uzaklık, m Grafik 16:Delme-patlatma esnasında gürültü dağılımı Proje kapsamında patlatmadan kaynaklı gürültü oluşumu, patlatma esnasında oluşup, anlıktır, kaya ocağına en yakın yerleşim merkezi kuşuçuşu 800 m uzaklıkta güney doğu yönünde Yeşilova köyü, kuşuçuşu 500 m uzaklıkta kuzey batı yönünde Tekkeyenicesi köyüdür, patlatmadan kaynaklı olabilecek gürültü düzeyi grafikte hesaplanmış olup, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayılı R.G. değişiklik) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen sınır değerlerin altında kalmaktadır. Patlatmadan kaynaklı oluşan gürültü 50 metrede sınır değerleri sağlamaktadır. Gürültü konusunda Tarih ve Sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzüğün Madde 22 de belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb, kullanmaları sağlanacak ve Madde 78 de belirtilen hükümlere uyulacaktır. Ayrıca patlatma esnasında, patlatmanın yapılacağı alan boşaltılacak olup gerekli tüm önlemler alındıktan sonra patlatma yapılacaktır. Projede yukarıda anlatılanlar dışında olumsuz çevresel etkiler beklenmemektedir. V.1.11.Malzeme ocaklarında üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), nakliye güzergâhları, ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, Proje kapsamında üretimi yapılacak olan kil, kum çakıl ve kaya malzemeleri Yenice Barajının inşaatında kullanılacak olup inşaatın sürmesinin planlandığı 3 yıl boyunca ocaklar faaliyette bulunacaktır. Ocak sahalarında yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. Bahsi geçen ocakların baraj inşaatı dışında başka bir çalışmada kullanılması söz konusu değildir. Maden ocaklarının faaliyette bulunacağı süre boyunca ocak sahalarında herhangi bir altyapı tesisi inşa edilmeyecek olup, tesiste çalışacak işçiler baraj aksının olduğu yerde bulunan şantiye sahasında ihtiyaçlarını karşılayacaktır. Kil ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 1,9 km yol bulunmaktadır. Kil ocağına en yakın yerleşim yeri kil ocağının güneyinde orta noktasına göre kuş uçuşu 1,25 km mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. Mevcut yol köyler arası bağlantıyı sağladığı için trafik yoğunluğu fazla değildir. Geçirimli C malzeme ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 2,6 km, geçirimli B malzeme ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 250 m yol bulunmaktadır. En yakın yerleşim yeri geçirimli C malzeme ocağının doğusunda kuş uçuşu 2,00 km mesafede Koyunculu köyü; 116

132 geçirimli B malzeme ocağının güneyinde kuş uçuşu 500 m mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. Mevcut yol köyler arası bağlantıyı sağladığı için trafik yoğunluğu fazla değildir. Kaya Ocağı ile baraj gövdesi arasında stabilize 1,6 km yol bulunmaktadır. Kaya ocağına en yakın yerleşim merkezi kuşuçuşu 800 m uzaklıkta güney doğu yönünde Yeşilova köyü, kuşuçuşu 500 m uzaklıkta kuzey batı yönünde Tekkeyenicesi köyüdür. Kaya Ocağı nakliye güzergahında Tekkeyenicesi köyü bulunmaktadır. Kullanılacak nakliye güzergahı mevcutta köyler arası bağlantıyı sağlayan yol olup trafik yoğunluğu fazla değildir. Proje kapsamında 3 yılda kil ocağından m 3, kum çakıl ocaklarından m 3, kaya ocağından m 3 malzeme alımı planlanmaktadır. Kil, kaya ve geçirimli kum çakıl ocağında kullanılacak araç sayıları aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tablo 79:Kil ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Makine Cinsi Makine Sayısı (adet) Ekskavatör 1 Kamyon 3 Tablo 80:Kaya ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Makine Cinsi Makine Sayısı (adet) Ekskavatör 1 Kamyon 3 Wagon Drill 1 Arazöz 1 Tablo 81:Kum çakıl ocağında kullanılacak araçlar ve sayıları Makine Cinsi Makine Sayısı (adet) Ekskavatör 1 Kamyon 3 V Kırma-eleme-yıkama tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, Proje kapsamında 300 ton/saat kapasiteli Kırma Eleme Tesisi kurulacaktır. Kaya malzeme ocağında üretilen kalkerin bir kısmı kaya olarak bir kısmı ise Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Kaya malzeme ocağında açık işletme yöntemiyle üretim yapılacaktır. Delici makinelerle açılan deliklerin patlayıcı madde ile doldurulmasını takiben patlatılması sonunda serbest kalan parçalar kullanım büyüklüğüne göre kırılacaktır. Kaya ocağından karşılanacak kaya malzemesi m 3 tür. Bu miktarın %30 u ( m 3 ) kırma eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, geriye kalan kısmı ( m 3 ) tüvenan olarak kullanılacaktır. 117

133 Proje kapsamında m 3 ( ton) kaya malzemesi Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırılacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Yılda üretilecek malzeme miktarı ; ton /3yıl = ton /yıl ( m 3 /yıl) Yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. Günlük üretilecek malzeme miktarı; ton /yıl /260 gün/yıl =751 ton /gün dür. Kırma Eleme Yıkama Tesisi projenin inşaatı süresince baraj aksının önünde tanımlı koordinatlı alanda kurulacaktır. Söz konusu proje kapsamında Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği kurulması planlanan kırma eleme yıkamatesislerinde, -Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması, -Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (torbalı filtre) kurulması zorunluluğu getirilmiştir. Proje kapsamında kırma eleme tesisinin üzeri kapatılacaktır. Bu sistemde tozun kaynağından emilerek çöktürme ve gereği halinde filtre işleminden sonra eşik sınır değerin altında toz bulunduran havayı çalışma ortamına bırakması prensibi bulunmaktadır. Söz konusu sistem sayesinde tozun oluşturacağı olumsuz etkiler en aza indirilecektir. Emisyon oluşturacak kaynaklarda, mevzuatlar çerçevesinde sözü edilen gerekli tedbirlerin alınması durumunda bu değerlerin çevre üzerinde olumsuz etkisi ortadan kalkacaktır. Söz konusu proje kapsamında tam kapalı sistem ile çalışılacaktır. Bu sistemde tozun, kaynağından emilerek çöktürme ve lüzum halinde filtre işleminden sonra, eşik sınır değerlerin altında toz bulunduran havayı çalışma ortamına bırakması prensibi bulunmaktadır. Söz konusu sistem sayesinde tozun oluşturacağı olumsuz çevresel etkiler en aza indirilmiş olacaktır. Proje kapsamında delme-patlatma, kırma, parçalama, depolama ve yükleme işlemleri sırasında doğal olarak toz emisyonu oluşacaktır. Ancak Kırma Eleme Yıkama Tesisinde oluşacak tozun önlenebilmesi ve çevreye yayılmaması için toz kaynağı olan ünitelerin üzeri kapatılacaktır. Spreyleme yöntemiyle su püskürtülecektir. Yağmurlama (spreyleme) sistemi ile Kırma Eleme Tesisinin çalışmasından oluşacak toz önlenecektir. Faaliyet alanı yollarından kaynaklanan toz içinde sulama tankeri ile sulama yapılacaktır. V Beton Santralı tesisinin kapasitesi, teknolojisi, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, Proje kapsamında üretilen agregadan beton yapımı için 60m 3 /saat kapasiteli beton santrali kurulacaktır. Beton santralinde üretilen betonun sevkiyatı için 8 m 3 lük 2 adet Transmikser ve 60m 3 /saat kapasiteli 2 adet beton pompası kullanılacaktır. Beton santrali projenin inşaatı süresince baraj aksının önünde tanımlı koordinatlı alanda kurulacaktır. Proje kapsamında beton santralinde üretilecek beton için m 3 ( m 3 x1,6 ton/m 3 = ton) geçirimli malzeme ve Kırma Eleme Yıkama Tesisinde boyutlandırılan agreganın %50 si ( m 3 x %50 = m 3 ( m 3 x 2,5 ton/m 3 = ton)) kullanılacaktır. Yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. 118

134 V İnşaat esnasında tüm ünitelerden kaynaklanacak toz yayıcı işlemler, emisyon dağılım modellemesi, kümülatif değerler, Proje kapsamında inşaat aşamasında öğütme, depolama gibi işlemler yapılacaktır. delme patlatma, Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırma, kil, kum çakıl ve kaya malzemenin taşınması esnasında, toz oluşumu söz konusu olacaktır. Proje kapsamında işletilecek olan ocak sahalarında malzemenin çıkarılması boyutlandırılması ve taşınması aşamasında oluşacak toz emisyonları ile ilgili hesaplamalar aşağıda yer almaktadır. Toz Yayıcı İşlemler: Toz Emisyonlarının Hesaplanması için Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Sayı ile değişik) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-12 de verilen emisyon faktörleri kullanılmıştır. Toz Hesaplamalarında; Emisyon Faktörleri: Patlatma emisyon faktörü Sökme emisyon faktörü Yükleme emisyon faktörü Nakliye(gidiş-dönüş toplam mesafesi) Boşaltma emisyon faktörü Depolama emisyon faktörü :0,080 kg/ton :0,025 kg/ton :0,010 kg/ton :0,7 kg/km-araç :0,010 kg/ton :5,8 kg toz/ha gün Kırıcı Ünitesi Emisyon Faktörleri: Kontrolsüz Kontrollü Birincil Kırıcı 0,243 kg/ton 0,0243 kg/ton İkincil Kırıcı 0,585 kg/ton 0,0585 kg/ton Toz yayıcı işlemler aşağıdaki başlıklar altında ele alınabilir; Malzemenin kazıcı-yükleyici ile sökülmesi ve kamyona yüklenmesi, Malzemenin taşınması Kırma Eleme Tesisinde malzemenin boyutlandırılması Malzemenin depolanması GEÇİRİMLİ MALZEME OCAĞI (KUM ÇAKIL): Geçirimli malzeme ocakları için kum çakıl ıslak malzeme olmasından dolayı emisyon hesaplanmamıştır. GEÇİRİMSİZ MALZEME OCAĞI (KİL): Proje kapsamında Yenice Barajında kullanılacak kil malzeme Yozgat I33 c2 nolu paftada yer alan 100,6 hektarlık alandan sağlanacaktır. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kil miktarı m 3 tür. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta m 3 malzeme alımı hedeflenmektedir. Dolayısıyla yılda m 3 malzeme alımı gerçekleştirilecektir. Kil ocağı ile baraj gövdesi arasında toprak 1,9 km yol bulunmaktadır. Kil ocağına en yakın yerleşim yeri kil ocağının güneyinde orta noktasına göre kuş uçuşu 1,25 km mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. 119

135 Ocak sahasında yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. 1 yılda çıkarılacak kil malzemesi miktarı; m 3 / 3 yıl = m 3 / yıl kil malzemesi çıkarılacaktır m 3 x 1.80 ton/m 3 (kilin yoğunluğu) = ton/yıl (Bir yılda çıkarılacak kil malzemesi miktarı) Malzemenin kazıcı-yükleyici ile sökülmesi Sökülecek-yüklenecek malzeme miktarı = ton/yıl Toplam çalışma süresi = saat Sökülecek-yüklenecek miktar = /2.080 = 76,15 ton/saat Sökülme emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 76,15 x0.025= 1,90 kg/saat...(1) Malzemenin yüklenmesi Yüklenecek malzeme miktarı Toplam çalışma süresi Sökülecek-yüklenecek miktar Yükleme emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = ton/yıl = saat = /2.080 = 76,15 ton/saat = 0.01 kg/ton = 76,15 x0.01= 0,76 kg/saat...(2) Malzemenin taşınması Taşınacak malzemenin 25 tonluk kamyonlarla baraj alanına nakledilmesi planlanmaktadır. Kullanılacak toprak yol yaklaşık 1,9 km dir. Yıllık taşınacak malzeme ton alındığında kamyon seferi olacaktır. Taşınacak malzeme miktarı Toplam çalışma süresi Toplam sefer sayısı Emisyon faktörü Taşıma mesafesi Toplam emisyon debisi = ton/yıl = saat = 6.336/2.080 = 3,05 = yaklaşık 4 sefer/saat = 0,7 kg/km = 3,8 km (gidiş dönüş) = 4 x 3,8 x 0,7 = 10,64 kg/saat..(3) Malzemenin boşaltılması Boşaltılacak malzeme miktarı Toplam çalışma süresi Sökülecek-yüklenecek miktar Boşaltma emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = ton/yıl = saat = /2.080 = 76,15 ton/saat = 0.01 kg/ton = 76,15 x0.01= 0,76 kg/saat...(4) Buna göre tesisten kaynaklanacak toplam emisyon debisi; (1) +(2) +(3) +(4)= 14,06 kg/saat 'tir. KAYA MALZEME OCAĞI: Proje kapsamında Yenice Barajında kullanılacak kaya malzemesi Yozgat I33 c2 nolu paftada yer alan kaya ocağından karşılanacaktır. Toplamda 85,60 ha alandan sağlanacaktır. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan kaya malzemesi m 3 tür. Üretim miktarı eşit olarak üç yıla yayılmıştır. 3 yıllık periyotta proje kapsamında yılda yaklaşık m 3 ( ton) 120

136 malzeme alımı sağlanacaktır. Proje kapsamında delme patlatma yöntemiyle açık ocak işletmesi şeklinde malzeme alımı hedeflenmektedir. Kaya Ocağı ile baraj gövdesi arasında stabilize 1,6 km yol bulunmaktadır. Kaya ocağına en yakın yerleşim merkezi kuşuçuşu 800 m uzaklıkta güney doğu yönünde Yeşilova köyü, kuşuçuşu 500 m uzaklıkta kuzey batı yönünde Tekkeyenicesi köyüdür. Kaya Ocağı nakliye güzergahında Tekkeyenicesi köyü bulunmaktadır. Ocak sahasında ve kırma eleme tesisinde yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. Delme-Patlatmadan İşleminden Kaynaklı Toz Emisyonu: Delme-patlatma ile üretilecek malzeme mik. Delme-patlatmada emisyon faktörü Çalışma süresi Toplam toz miktarı Delme-Patlatmada Oluşacak Toz Emisyonu = ton/yıl = 0,08 kg/ton = saat/yıl = x 0,08 =52.066,64 kg = ,64 kg /2.080 saat = 25,03 kg/saat Patlatma esnasında açığa çıkacak toz emisyon debisi 25,03 kg/saat (6,95 gr/sn) dir. Üretim : Kaya ocağından karşılanacak kaya malzemesi m 3 tür. Bu miktarın %30 u m 3 ( ton) kırma eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, geriye kalan kısmı m 3 ( ton) tüvenan olarak kullanılacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Yılda üretilecek malzeme miktarı ; Kırma Eleme Tesisi : ton /3yıl = ton /yıl ( m 3 /yıl) Kaya ocağından tüvenan kullanım : ton/3yıl = ton/yıl ( m 3 /yıl) Kırma Eleme Tesisi İçin: Malzemenin kazılması, Kazılacak-yüklenecek malzeme miktarı = ton /yıl Toplam çalışma süresi = saat Kazılacak-yüklenecek miktar = /2.080 = 93,87 ton/saat Sökme emisyon faktörü = 0,025 kg/ton Toplam emisyon debisi = 93,87 x0,025 = 2,35 kg/saat...(5) Malzemenin yüklenmesi, Yüklenecek malzeme miktarı = ton /yıl Toplam çalışma süresi = saat Yüklenecek miktar = ton /2.080 = 93,87 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 93,87 x0,010 = 0,94 kg/saat...(6) 121

137 Malzemenin kırma eleme tesisine taşınması, Kırma Eleme Tesisi projenin inşaatı süresince baraj aksının önünde tanımlı koordinatlı alanda kurulacaktır. Kırma Eleme Tesisine kaya malzemesi 25 ton luk kamyonlarla taşınması planlanmıştır. Yapılan hesaplamalarda en olumsuz şartlar göz önüne alındığından çıkarılacak malzemenin tamamının taşınması düşünülmüştür. Bir kamyon gidiş dönüş olarak her seferde 3,2 km yol alacaktır. Yıllık taşınacak malzeme ton alındığında kamyon seferi olacaktır. Günlük 7.810/260 gün=~31 sefer yapılacaktır. Günlük yapılacak toplam sefer sayısı; 31/8 = ~4 sefer/saat olacaktır. Taşınacak malzeme miktarı Toplam çalışma süresi Toplam sefer süresi Emisyon faktörü Taşıma mesafesi Toplam emisyon debisi Malzemenin boşaltılması, = ton/yıl = saat = /2.080 = 4 sefer/saat = 0,7 kg/km = 3,2 km (gidiş-geliş) = 4x0,7x3,2 = 8,96 kg/saat...(7) Boşaltılacak malzeme miktarı = ton/yıl Toplam çalışma süresi = saat Boşaltılacak miktar = /2.080 = 93,87 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 93,87 x0,010 = 0,94 kg/saat...(8) Malzemenin kırma eleme tesisinde işlenmesi (kontrollü durum için), 1. Kırıcıda oluşacak toz miktarı; Toplam malzeme miktarı = ton/yıl Toplam çalışma süresi = saat Tesiste işlenecek malz. miktarı = /2.080 = 93,87 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,0243 kg/ ton Toz emisyonu = 93,87 x 0,0243 = 2,28 kg/saat...(9) 2. Kırıcıda oluşacak toz miktarı; Toplam malzeme miktarı = ton/yıl Toplam çalışma süresi = saat Tesiste işlenecek malz. miktarı = /2.080 = 93,87 ton/saat Tesis emisyon faktörü = 0,0585 kg/ ton Toz emisyonu = 93,87 x 0,0585 = 5,49 kg/saat...(10) Kırma Eleme Yıkama Tesisinde kontrollü üretim esnasında açığa çıkacak toz emisyon debisi ; (5) +(6) +(7) +(8) +(9) +(10)= 20,96 kg/saat 'tir. Kırma Eleme Tesisinde çalışma kontrollü olacağı için kontrolsüz durum için emisyon hesabı yapılmayacaktır. 122

138 Malzemenin kaya ocağında üretildiği şekliyle kullanılmak üzere baraj alanına sevki : Kaya malzemesinin ocakta üretildiği şekliyle baraj aksında kullanılacak miktarı yılda; ton/3yıl = ton/yıl ( m 3 /yıl) dır. Kaya ocağı için çalışma süresi 3 yıl, yılda 10 ay, ayda 26 gün ve günde 8 saat olarak planlanmaktadır. Malzemenin kazılması, Kazılacak-yüklenecek malzeme miktarı = ton /yıl Toplam çalışma süresi = saat kaılacak-yüklenecek miktar = /2.080 = 219,03 ton/saat sökme emisyon faktörü = 0,025 kg/ton Toplam emisyon debisi = 219,03 x0,025 = 5,48 kg/saat...(11) Malzemenin yüklenmesi, Yüklenecek malzeme miktarı = ton /yıl Toplam çalışma süresi = saat Yüklenecek miktar = ton /2.080 = 219,03 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 219,03 x0,010 = 2,19 kg/saat...(12) Malzemenin baraj alanına taşınması, Kaya ocağından kaya malzemesi 25 ton luk kamyonlarla taşınması planlanmıştır. Yapılan hesaplamalarda en olumsuz şartlar göz önüne alındığından çıkarılacak malzemenin tamamının taşınması düşünülmüştür. Bir kamyon gidiş dönüş olarak her seferde 3,2km yol alacaktır. Yıllık taşınacak malzeme ton alındığında kamyon seferi olacaktır. Günlük /260 gün=~71 sefer yapılacaktır. Günlük yapılacak toplam sefer sayısı; 71/8 = ~9 sefer/saat olacaktır. Taşınacak malzeme miktarı Toplam çalışma süresi Toplam sefer süresi Emisyon faktörü Taşıma mesafesi Toplam emisyon debisi = ton/yıl = saat = /2.080 = 9 sefer/saat = 0,7 kg/km = 3,2 km (gidiş-geliş) = 9x0,7x3,2 = 20,16 kg/saat...(13) Malzemenin boşaltılması, Boşaltılacak malzeme miktarı = ton/yıl Toplam çalışma süresi = saat Boşaltılacak miktar = /2.080 = 219,03 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = 0,010 kg/ton Toplam emisyon debisi = 219,03 x0,010 = 2,19 kg/saat...(14) Kaya malzemenin ocağında üretildiği şekliyle kullanılmak üzere baraj alanına sevki esnasında açığa çıkacak toz emisyon debisi; (11) +(12) +(13) +(14)= 30,02 kg/saat 'tir. 123

139 İLETİM HATLARI, İÇMESUYU ARITMA TESİSİ VE DEPOLARIN YAPIMINDAN KAYNAKLI TOZ EMİSYONU: Proje kapsamında yeni yapılacak ve yenilenecek iletim hatlarının toplam uzunluğu yaklaşık 32 km dir. İçmesuyu arıtma tesisi, depolar ve iletim hatlarının yapımı uygulama taviminde öngörülen süre 1 yıldır. Proje kapsamında yılda 10 ay ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılcaktır. İsale hattı ve depo, kuyu ve isale hattı arası bağlantılar kademeli olarak yapılması planlanmaktadır. Buna göre 1 km lik iletim hattı inşaatının 10 ay/ 32 km= 0,3125 ay (~9 gün) sürmesi planlanmaktadır. Toplam 32 km ara bağlantı ve isale hattı için ortalama 500 mm çaplı boru döşeneceği kabulüyle açılacak, 0,5mx1mx m kanaldan m 3 hafriyat çıkacaktır. Bu hafiyatın %75 lık kısmı ( m 3 ) döşenen boruların üzerini kapatmak için kullanılacaktır. Geriye kalan m 3 hafriyat, depo ve arıtma tesisinin temel kazısından gelecek yaklaşık m 3 hafriyatla beraber (toplamda m 3 hafriyat) çevre düzenlemesinde kullanılacaktır. Proje kapsamında oluşan hafriyat, çıktığı yerde depolanacak, sonrasında döşenen boruların üzerini kapatmak ve çevre düzenlemesi yapmak amacıyla kullanılacaktır. Yapılacak toprak zemin kazısı için malzeme yoğunluğu 1,6 ton/m 3 alınmıştır. Depo ve arıtma tesisinin temel kazısı : ~2.000 m 3 Ara bağlantı ve isale hattı kazısı : ~ m 3 Toplam kazı miktarı : ~ m 3 (1,6 ton/m 3 x m 3 = ton) Malzemenin sökülmesi sırasında oluşacak toz miktarı: Sökülecek malzeme miktarı = ton Toplam çalışma süresi = saat Sökülecek-yüklenecek miktar = / = 13,85 ton/saat Sökülme emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 13,85 x 0.025= 0,35 kg/saat...(15) Malzemenin yüklenmesi sırasında oluşacak toz miktarı: Yüklenecek malzeme miktarı = ton Toplam çalışma süresi = saat Saatlik yüklenecek malzeme miktarı = / = 13,85 ton/saat Yükleme emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 13,85 x 0,01 =0,14 kg/saat.(16) Malzemenin stok sahasına taşınması sırasında oluşacak toz miktarı: Proje kapsamında oluşan hafriyat, çıktığı yerde depolanacak, sonrasında döşenen boruların üzerini kapatmak ve çevre düzenlemesi yapmak amacıyla kullanılacaktır. Taşıma mesafesi 50 m alınmıştır. Saatlik kazı miktarı 13,85 ton/saat olup, kamyon kapasiteleri 25 ton dur. Buna göre sefer sayısı 13,85 /25=~1 sefer/saat olarak alınmıştır. Saatlik taşınacak malzeme miktarı = / = 13,85 ton/saat Taşıma emisyon faktörü = 0,7 kg toz/km-araç (Müezzinoğlu, A,) Sefer Uzunluğu = 0,1 km/sefer (gidiş-dönüş) Taşıma =0,7x 1x 0,1 =0,07 kg/saat..(17) 124

140 Kazı fazlası malzemenin boşaltılması sırasında oluşacak toz miktarı: Boşaltılacak malzeme miktarı = ton Toplam çalışma süresi = saat Saatlik boşaltılacak malzeme miktarı = /2.080 = 13,85 ton/saat Boşaltma emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 13,85 x 0,01 = 0,14 kg/saat (18) Malzemenin stok sahasında depolanması sırasında oluşacak toz miktarı: Hafriyat malzemesinin depolanmasında; ortalama 1,5 metre yüksekliğinde depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme için yüzey alanı: 13,85 ton/saat x 8 saat = 110,8 ton / 1,6 ton/m 3 = 69,25 m 3 69,25 m 3 / 1,5 m = ~47 m 2 olacaktır. Geçici depolama esnasında meydana gelecek olan toz miktarı; Malzeme Depolama Emisyon Faktörü: 5,8 kg/ha-gün (Müezzinoğlu, A.) 5,8 kg/ha-gün x 47 m 2 /gün x 1 ha/ m 2 x 1 gün/8 saat = 0,0030 kg/saat.. (19) Buna göre İsale hattı, depo ve arıtma tesisi inşaatından kaynaklanacak toplam emisyon debisi; Toplam emisyon debisi= (15)+(16)+(17)+(18)+(19)= 0,70 kg/saat İsale hattı, depo ve arıtma tesisi inşaatı esnasında oluşacak partiküler madde (PM) emisyonu kütlesel debi hesaplamaları en kötü şartlar düşünülerek ve hiç bir tedbir alınmadığı varsayılarak yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucu oluşacak olan partiküler madde (PM) emisyonu Tarih ve Sayılı ( Tarih ve Sayılı R.G.değişiklik) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin 7. Maddesi g) bendi gereği Ek.2 de verilen Tablo 2.1 de verilen baca dışındaki yerlerde toz emisyonu sınır debisi 0,70 kg/saat <1,0 kg/saat değerini sağladığından her hangi bir toz modellemesi yapılmamıştır. Ayrıca; projenin bütünlüğü göz önüne alındığında İsale hattı, depo ve arıtma tesisinin diğer emisyon kanakları olan malzeme ocakları ve kırma eleme tesisine olan mesafesininde çok olmasından dolayı kümülatif toz emisyon modellemesine de dahil edilmemiştir. Proje alanı ve çevresinde kümülatif modellemeye dahil edilecek başka emisyon kaynağı bulunmamaktadır. 125

141 KÜMÜLATİF TOZ EMİSYONU: Kil Ocağı: Çöken toz emisyon debisi = 14,06 x 0,8 =11,25 kg/saat (3,12 gr/sn) Havada asılı toz emisyon debisi = 14,06 x 0,2 = 2,81 kg/saat (0,78 gr/sn) Kaya Ocağı Delme Patlatma ; Çöken toz emisyon debisi = 25,03 x 0,8 =20,02 kg/saat (5,56 gr/sn) Havada asılı toz emisyon debisi = 25,03 x 0,2 =5,00 kg/saat (1,39 gr/sn) Kırma Eleme Yıkama Tesisi Kontrollü Durum ; Çöken toz emisyon debisi = 20,96 x 0,8 =16,77 kg/saat (4,66 gr/sn) Havada asılı toz emisyon debisi = 20,96 x 0,2 = 4,19 kg/saat (1,16 gr/sn) Kaya Malzemesinin Tüvenan Olarak Baraj Aksına Sevki; Çöken toz emisyon debisi = 30,02 x 0,8 =24,02 kg/saat (6,67 gr/sn) Havada asılı toz emisyon debisi = 30,02 x 0,2 =6,00 kg/saat (1,66 gr/sn) Proje kapsamındaki kümülatif toz emisyon miktarı : 14,06+25,03+20,96+30,02=90,07 kg/saat Çöken toz emisyon debisi Havada asılı toz emisyon debisi = 90,07 x 0,8 =72,01 kg/saat (20,00 gr/sn) = 90,07 x 0,2 =18,01 kg/saat (5,00 gr/sn) Proje kapsamında bütün faaliyetler göz önüne alınarak kümülatif toz emisyonu hesaplanmıştır. Kümülatif hesaplamada normal şartlarda delme patlatma işlemi ayrı değerlendirilirken proje kapsamında en olumsuz şartlar göz önüne alınarak kümülatif emisyon hesabına dahil edilmiştir. Bölgede kümülatif emisyon hesabına dahil edilecek başka emisyon kaynağı bulunmamaktadır. Projenin yeri itibariyle etkin rüzgar yönü doğukuzeydoğu dur. Emisyon kaynaklarının yoğunluğu ve etkin rüzgar yönüne göre aşağıda uydu görüntüsü verilen kümülatif toz emisyonu değerlendirme noktasına göre değerlendirme yapılacaktır. En yakın yerleşim 1km mesafede Tekkeyenicesi köyüdür. Değerlendirme : koordinatlı noktaya göre yapılacaktır. 126

142 Etkin Rüzgar Yönü Doğukuzeydoğu(ENE Kümülatif toz emisyonu değerlendirme noktası En yakın yerleşim 1 km mesafede Tekkeyenicesi köyü Şekil 12:Kümülatif Toz Emisyonu Değerlendirme Noktası Uydu Görüntüsü Proje kapsamında hesaplanan kümülatif toz emisyonlarının saatlik meteorolojik veriler kullanarak modelleme yapmak için nolu Yozgat meteoroloji istasyon verilerinden faydalanılmıştır. Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl için; son on yıllık rüzgar esme sayılarına göre değerlendirme yapılmıştır. Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl 2008 olarak seçilmiştir yılının saatlik verilerine göre modelleme yapılmıştır. Modelde saatlik rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık, basınç ve Ankara Meteoroloji İstasyonu yukarı seviye sondaj verileri kullanılmıştır. Saatlik toz emisyon modelleme özetleri Ek-18A ve Ek-18B de sunulmuştur. 127

143 Tablo 82:Saatlik Toz Modeli için Yıl Seçim Tablosu YÖN/YIL UZUN YILLAR N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW EN YÜKSEK 2. EN YÜKSEK 3. EN YÜKSEK Uzun yıllar ortalamasını temsil edecek yıl 2008 dir. Rüzgar esme sayılarına göre oluşturulan grafikleri aşağıda verilmiştir. Grafik 17:2008 yılı ve Uzun Yıllar Ortalaması Rüzgar Esme Sayıları Grafikleri Saatlik veriler kullanılarak yapılan kümülatif toz emisyon modellemesinin havada asılı ve çöken partiküller için oluşturulan dağılım modellemesi aşağda verilmiştir. 128

144 Tekkeyenicesi Şekil 13:Kümülatif olarak Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı 129

145 Tekkeyenicesi Şekil 14:Kümülatif olarak Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı 130

146 Sonuç olarak, Kümülatif Havada Asılı Toz için: Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Ek-2 Tablo 2.1 de Baca dışındaki yerlerden toz emisyonlarının kaynaklandığı tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak kütlesel debi hesaplanır. Bu değerin Ek-2 Tablo 2.1 de belirtilen sınırları aşması halinde, bu işletmeler etrafında hakim rüzgar yönü de dikkate alınarak toz modellemesi yapılır. Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin (değişik Tarih Sayılı Resmi Gazete) Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen havada asılı partikül madde genel bölgeler için; 2013 yılında UVS için 60 µg/m 3, KVS için 100 µg/m 3 değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Proje kapsamında havada asılı toz emisyonları için saatlik meteorolojik veriler kullanılarak yapılan toz emisyon modellemesi renk skalasında en yakın yerleşim yeri Tekkeyenicesi köyünde emisyon değeri yeşil-sarı tonlarla ifade edilen 5-20 µg/m 3 dür. Yozgat Meteoroloji İstasyonu rüzgar verileri değerlendirildiğinde yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda hakim rüzgar yönü doğukuzeydoğu(ene) Ortalama rüzgar hızı 1,9 m/sn dir. Proje sahasında kümülatif havada asılı toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. Kümülatif ÇökenToz için: Tesis etki alanında Tarih ve Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu nda belirtilen çöken toz için; 2013 yılında UVS için 210 µg/m 2 -gün, KVS için 390 µg/m 2 -gün değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir. Proje kapsamında havada çöken toz emisyonları için saatlik meteorolojik veriler kullanılarak yapılan toz emisyon modellemesi renk skalasında en yakın yerleşim yeri Tekkeyenicesi köyünde emisyon değeri yeşil-sarı tonlarla ifade edilen µg/m 3 dür. Yozgat Meteoroloji İstasyonu rüzgar verileri değerlendirildiğinde yılları Yozgat Meteoroloji İstasyonundan elde edilen veriler doğrultusunda hakim rüzgar yönü doğukuzeydoğu(ene) Ortalama rüzgar hızı 1,9 m/sn dir. Proje sahasında kümülatif havada çöken toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri sağlanmaktadır. 131

147 Tablo 83:Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu Parametre Süre Sınır değer [µg/m 3 YIL ] [CO mg/m 3 ] [Çöken toz mg/m 2 gün] SO 2 Saatlik KVS 400* Hedef Sınır Değer (Yıllık Aritmetik Ortalama) UVS UVS 60** NO 2 KVS UVS 100* Havada Asılı Partikül Madde (PM 10) Pb CO KVS 300* UVS 150* UVS 2* 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 KVS 30* UVS Cd UVS 0,04 0,04 0,036 0,032 0,028 0,024 0,02 HCl HF H 2 S Toplam Organik Bileşikler (karbon cinsinden) KVS UVS Saatlik KVS Saatlik KVS Saatlik KVS * * Çöken toz KVS 650* UVS 350* Çöken tozda µg/m 2 gün Pb ve bileşikleri UVS 500* Cd ve bileşikleri UVS 7,5* 7,5 6,75 6 5,25 4,5 3,75 Tl ve bileşikleri UVS 10*

148 V Zemin emniyeti, baraj gölünden su kaçağı olmaması için yapılacak işlemler, Proje kapsamında eksen yerinde açılan temel sondaj verilerine göre yer altı suyu hareketi, hidrolik eğime bağlı olarak yamaçlardan dereye doğrudur. Baraj yerinde bulunan alüvyon, geçirimli yarı geçirimli özelliktedir. Alüvyonun cut-off çukurunda tamamen kaldırılacak olması bu birimin geçirimlilik sorununu ortadan kaldıracaktır. Baraj yerinde gölsel çökellerin altında yer alan granitler yer yer az geçirimli genelde ise geçirimsiz özellik sunmaktadır. Granitlerin üzerinde, yüzeyde bulunan gölsel çökel ardalanmasındaki birimlerin kil ve silt içermeleri bu birimleri de genelde geçirimsiz duruma getirmektedir. Proje kapsamında sıyırma kazılarından sonra sağ sahilde 32,00 m, sol sahilde 20,00 m ve talveg kotunda 34,00 m lik tek sıra enjeksiyon perdesinin yapılması planlanmaktadır. Enjeksiyon perdesinin yanı sıra akışaşağıda ve akışyukarıda her yerde 5 m derinlikte 2 sıra kapak enjeksiyonunun yapılması planlanmaktadır. Perde enjeksiyonlarının derinlikleri geçişli olduğundan, her bir delginin kesin derinliklerinin proje üzerinden ölçülmesi doğru olacaktır. Bunların yanı sıra sol sahilde kret başından sonra yapılacak olan seddenin altında kapak enjeksiyonu yapılmaksızın 5 m derinliğinde tek sıra perde / sağlamlaştırma enjeksiyonunun yapılması planlanmaktadır. Göl alanının özellikle sağ yakası Pliyosen yaşlı gölsel çökeller ile kaplanmış durumdadır. Sol yakada ise göl alanının yaklaşık ortalarından sonra yüzeyde ayrışmış ve altında ise daha sağlam Paleosen yaşlı granitler yüzeylenmektedir. Gerek eksen yerinde ve gerekse göl alanında açılan temel sondajlarda yapılan serbest ve basınçlı su deneylerinin sonuçları bu birimlerin genelde geçirimsiz olduklarını ortaya çıkarmıştır. Granitler ayrışmış ve çatlaklı olan kısımlarında yer yer geçirimli daha çok az geçirimlidir. Gölsel çökellerin üst seviyeleri yer yer geçirimli olup, genel olarak alt seviyeleri ise geçirimsiz özelliktedir. Talvegde yer alan alüvyon alttan ve yandan gölsel çökellerle sınırlandığından göl alanının geçirimliliğine etkisi olmayacaktır. Bu açıklamalara bağlı olarak göl alanında kaçak sorunu beklenmemektedir. V Dere yatağında yapılacak olan çalışmaların etkileri, bulanıklık, suyun debisi vb. (Dere yatağında uygun akış koşullarının sağlanması, dere yatağına herhangi bir müdahalede bulunulmaması, dere yatağına kesinlikle malzeme dökülmemesi, yatak kesitinin daraltılmaması gerekmektedir.) Baraj inşaatına kurak dönemde, yenice deresi kendi yatağından akarken sağ sahildeki derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Kondüvi inşaatının tamamlanmasından hemen sonra batardoların yapımına, gövdenin yerleşeceği alan kuruya alındıktan sonra ise gövde inşaatına başlanacaktır. Sağ sahilde planlanan derivasyon kondüvisi daire kesitli olup inşaat ve işletme şartları da dikkate alınarak minimum iç çap (3,00 m) seçilmiştir. Kondüvinin boyu 200,00 m ve taban eğimi 0,005'dir. Derivasyon kondüvisi ile 37,40 m 3 /s su mansaba aktarılabilecektir. Akışyukarı batardosu gövde içinde ve kil çekirdekli kaya dolgu tipinde düşünülmüştür. Batardonun şevleri her iki tarafda 1,80 yatay / 1 düşeydir. İnşaat çalışmaları sırasında, kazı çalışmaları sonucu oluşabilecek materyaller, akış aşağıya akarak su kalitesinde bazı değişimlere neden olabilmektedir. Ancak, baraj gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği kısımda suyun yatağı değiştirileceğinden, su ile temas edilmeden, kazıma çalışmaları sonucu oluşacak şilt ve malzemenin de akış aşağı gitmesini engellenecektir. Ancak zaman zaman akıntılı kısımdaki dere yatağına müdahale edilmesi durumunda, bu etkinin uzun süre olmamasına dikkat 133

149 edilecek ve aşağı kısımlara yoğun sediman gitmesi engellenecektir. Bu engelleme çoğunlukla jeo-tekstil malzemelerden yapılan sediman tutucular ile gerçekleştirilmektedir. Dere yatağına yoğun bir müdahale yapılması durumda, faaliyetin 100 metre akış aşağısına çekilen bu malzeme sedimanı tutması ve aşağılara gitmesi engellenecektir. V Proje alanı içindeki kara/su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleştirilecek kazı ve dolgu işlemleri sonucu meydana gelecek katı atık maddeler, inşaat artığı malzemeler, bu kazıların nerelerde, ne kadar alanda, nasıl yapılacağı ve bu işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum, çakıl ve benzeri maddelerin miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanacakları, meydana gelecek katı atık cins miktarı, ne şekilde bertaraf edileceği, Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Baraj inşaatı tamamlanıp su tutma çalışmaları başlayınca maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, geçirimli B ve kil A ocağının tamamı sular altında kalacaktır. Maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, geçirimli B ve kil A ocağının tamamı baraj rezervuar alanı içerisindedir. Kaya ocağı baraj aksının güneyinde kuşuçuşu 500 m mesafededir. Kil A malzeme ocağı 100,6 ha, Geçirimli B ocağı 16,8 ha, Geçirimli C ocağı 20,2 ha, Kaya 1 ocağı 85,6 ha dır. Baraj inşaatı için geçirimsiz kil A ocağından m 3, geçirimli B ve C ocaklarından m 3, kaya-1 ocağından m 3 malzeme alımı yapılması planlanmaktadır. Proje kapsamında içme suyu isale hatları, tesisler ve yapılar için ihtiyaç duyulması halinde doğal yapı gereçleri piyasadaki İzinli ocaklardan temin edilecektir. Malzeme ocakları için ayrı ayrı tanımlanan m 2 lik pasa ve bitkisel toprak depolama alanları yenice barajı rezerevuar alanı içerisindedir. Barajın yapımının tamamlanmasıyla beraber yapım sırasında kullanılan ocaklarının faaliyetleri de sona erecektir. Baraj gölü altında kalmayan diğer alanlarında ıslah çalışması yapılacaktır. İnşaat bitimiyle baraj çevresi yağmur suyu akışı sağlanarak mevcut topografik yapı ile uygun şekilde saha düzenlemesi yapılacaktır. Bu alanların onarımında, geçici olarak depolanan kazı fazlası ve bitkisel toprak kullanılacaktır. Baraj inşaatına kurak dönemde, yenice deresi kendi yatağından akarken sağ sahildeki derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Kondüvi inşaatının tamamlanmasından hemen sonra batardoların yapımına, gövdenin yerleşeceği alan kuruya alındıktan sonra ise gövde inşaatına başlanacaktır. İnşaat çalışmaları sırasında, kazı çalışmaları sonucu oluşabilecek materyaller, akış aşağıya akarak su kalitesinde bazı değişimlere neden olabilmektedir. Ancak, baraj gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği kısımda suyun yatağı değiştirileceğinden, su ile temas edilmeden, kazıma çalışmaları sonucu oluşacak şilt ve malzemenin de akış aşağı gitmesini engellenecektir. Ancak zaman zaman akıntılı kısımdaki dere yatağına müdahale edilmesi durumunda, bu etkinin uzun süre olmamasına dikkat edilecek ve aşağı kısımlara yoğun sediman gitmesi engellenecektir. Bu engelleme çoğunlukla jeo-tekstil malzemelerden yapılan sediman tutucular ile gerçekleştirilmektedir. Dere yatağına yoğun bir müdahale yapılması durumda, faaliyetin 100 metre akış aşağısına 134

150 çekilen bu malzeme sedimanı tutması ve aşağılara gitmesi engellenecektir. V Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, alınacak önlemler, Proje alanına Yozgat il merkezinden 34 km asfalt yol ile Osmanpaşa Bucağı na ve buradan da 6 km yine asfalt yol ile baraj eksen yerine ulaşılır. Baraj yerine her mevsim ulaşım mümkündür. Baraj alanı, kaya, kil ve geçirimli malzeme ocakları arasında bağlantı mevcutta bulunan toprak ve stabilize asfalt yoldan sağlanacaktır. Mevcut yollar çevredeki köylerin birbiriyle ve merkez ile bağlantısını sağlayan yollardır. Trafik yoğunluğu yoktur. Projenin yapımı süresince bölüm V.1.23 de belirtilen araçlar bu yolların trafik yüküne dahil olacaktır. Proje kapsamında malzeme ocaklarından ve kırma eleme tesisinden kaynaklı toz emisyon hesabı bölüm V te gürültü hesapları bölüm V te yapılmıştır. İnşaat ve işletme aşamasında karayolunun kullanılması durumunda 2918 Sayılı Trafik Kanunu ve Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır. Tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taşınması esnasında Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. İnşaat aşamasında malzemelerin taşınması sırasında karayollarına zarar verilmeyecektir. Zarar verilmesi durumunda zarar, projenin yapımını üstlenen firma tarafından karşılanacaktır. İnşaat aşamasında yola giriş ve çıkışlarda trafik güvenliği açısından her türlü önlem Karayolları Bölge Müdürlüğü görüşleri doğrultusunda projenin yapımını üstlenen firma tarafından alınacaktır. V Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut yollarda genişletme yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise kim tarafından yapılacağı hakkında bilgi verilmeli, baraj altında kalacak yolların alternatiflerinin belirtilmesi) Proje alanına Yozgat il merkezinden 34 km asfalt yol ile Osmanpaşa Bucağı na ve buradan da 6 km yine asfalt yol ile baraj eksen yerine ulaşılır. Baraj yerine her mevsim ulaşım mümkündür. Projede baraj yerine sağ sahilde bulunan mevcut yol ile ulaşılabilir. Krete ulaşabilmek için sağ sahildeki Çalılı Köyü Tekkeyenicesi Köyü yoluna bağlantı yapılacak 460 m uzunluğunda yeni yol yapımı planlanmaktadır. Kretin sol sahiline ulaşmak için ise relokasyon yolundan bağlantıyı sağlayacak 530 m uzunluğunda yeni yol yapılacaktır. Civar yerleşimleri Tekkeyenicesi köyüne bağlayan yolun bir kısmı göl altında kalmaktadır. Mevcut yol 8,00 m genişliğindedir. Söz konusu yolun m lik kısmı göl altında kalmakta olup m uzunluğunda yol relokasyonu planlanmaktadır. Kullanılacak nakliye güzergahı mevcutta köyler arası bağlantıyı sağlayan yollar olup trafik yoğunluğu fazla değildir. 135

151 V Su temini sistemi planı, nereden temin edileceği, arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete başlamasına dek yerine getirilecek işlemler sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, bir kroki üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi yerinin gösterilmesi, atıksularm biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora eklenmesi, mevcut su kalitesini korumaya yönelik alınacak tedbirler, (projenin memba ve mansabı dikkate alınarak su kalitesinin ilgili mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçüm ve değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi), (alınacak gerekli görüşler, izinler), Yenice Barajı nın ve diğer inşaatlar için gerekli su ihtiyacı Yenice Deresi nden sağlanacaktır. Yapım süresince içme ve kullanma suyu gereksinimi ise Tekkeyenicesi Köyü nün içmesuyu hattından yeni bir hat çekilerek karşılanacaktır. İnşaat aşaması: İnşaat faaliyetleri sırasında 200 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Söz konusu personelin içme ve kullanma suyu miktarı, 30 m 3 /gün (kişi başına 150 lt/gün) olarak belirlenmiştir. İnşaat döneminde oluşacak sıvı atıklar için arıtma tesisi kurulacaktır. Arıtma tesisinin onayı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Tarih ve 2012/9 sayılı Genelgesi kapsamında yaptırılacaktır. Atıksular evsel nitelikli paket atıksu arıtma tesisinde SKKY Tablo:21 esas alınarak alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde arıtılarak Yenice Deresine deşarj edilecektir. İnşaat ve işletme aşamasında istihdam edilecek personel tarafından kullanılacak olan içme-kullanma suyu tarih ve Sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik te belirtilen kriterlere uygun vasıfta olması sağlanacaktır tarih ve ( tarih ve sayı ve tarih ve sayı ile değişik) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliğinin Kontrolü yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Bu aşamada günlük kişi başına düşen su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellileri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) Çalışacak kişi sayısı : 200 Kişi başına düşen günlük kullanım : 150 lt/gün Oluşan atık su : 30 m 3 /gün BOI : 200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü : 4 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 6 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 4 kg/gün Kırma Eleme Tesisinde ihtiyaç duyulan su miktarı; Proje kapsamında ihtiyaç duyulan doğal yapı gereçleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Kaya ocağından karşılanacak kaya malzemesi m 3 tür. Bu miktarın %30 u ( m 3 ) kırma eleme tesisinde boyutlandırıldıktan sonra, geriye kalan kısmı ( m 3 ) tüvenan olarak kullanılacaktır. 136

152 Baraj Tipi Geçirimsiz (Kil) Doğal Yapı Gereçleri Gereksinimi (m 3 ) Geçirimli (Agrega + Filtre) Kaya (Dolgu + Riprap) Kil Çekirdekli Kaya Dolgu Proje kapsamında m 3 ( ton) kaya malzemesi Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırılacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Yılda üretilecek malzeme miktarı ; ton /3yıl = ton /yıl ( m 3 /yıl) Yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. Günlük üretilecek malzeme miktarı; ton /yıl /260 gün/yıl =751 ton /gün dür Kırma eleme yıkama tesisinde su pulvarizasyon tekniğinde 1 ton malzeme için 1 lt su kullanılacaktır. Buna göre yaklaşık günlük su kullanımı miktarı; 751 ton /gün x 1 lt =751 lt/gün (0,751 ton/gün) olacaktır. Kum Çakıl Yıkama Eleme Tesisi: Proje kapsamında üretilecek geçirimli malzeme yıkama eleme işlemine tabii tutulacaktır. Bu kapsamda 1ton kum çakılın yıkanması için 200 litre (0,2 ton) su kullanılacaktır. Toplamda m 3 geçirimli kum çakıl malzemesi için; m 3 x 0,2 ton = ton su ihtiyacı olacaktır. Kum çakılın yıkanması için ihtiyaç duyulan günlük su ihtiyacı ; ton /3 yıl /260 gün =27 ton/gün dür. Proje kapsamında kum çakılın yıkanması sonucu oluşan atık sular için çökeltim havuzu yapılacaktır. Çökeltim havuzu 2x9x1,5 m ebatlarında 2 bölmeli olarak yapılacaktır. çökeltim havuzunda durulan sular geri devirli olarak tekrar kullanılacaktır. Ocak İçi Yolların Arazözle Sulanması: Proje kapsamında kurulacak olan kırma eleme yıkama tesisi, beton santrali ve şantiye alanı geçici tesisler olup projenin inşaat aşaması bittikten sonra kaldırılacaktır. Nakliye yolu olarak mevcut yollar takip edilecektir. Söz konusu proje kapsamında nakliye esnasında toz oluşumunu önlemek amacıyla spreyleme yöntemi ile sulama işlemi yapılacaktır. Sulama işleminin 1 m 2 alan için toz oluşumunu önlemek amacıyla 0,5 lt su harcanacağı ve günde 2 sefer yapılacağı düşünülürse; toplam baraj alanı içerisindeki 2 km uzunluğunda ve 5 m genişliğinde yol güzergahı için sulama amacıyla ortalama olarak; x 5 = m x 0,5 = lt 5000 x 2 = lt Harcanacak su miktarı nakliye yolunun sulanması amacıyla 10 ton/gün olarak hesaplanmıştır. 137

153 Beton Santralinde ihtiyaç duyulan su miktarı: Proje kapsamında beton santralinde üretilecek beton için m 3 ( m 3 x1,6 ton/m 3 = ton) geçirimli malzeme ve Kırma Eleme Yıkama Tesisinde boyutlandırılan agreganın %50 si ( m 3 x %50 = m 3 ( m 3 x 2,5 ton/m 3 = ton)) kullanılacaktır. Beton karışımının %70 i agrega, %20 si çimento ve katkı malzemesi, %10 u sudur. Yılda 10 ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır. Toplam beton üretiminde ihtiyaç duyulan kum çakıl ve agrega miktarı= ton/3yıl Yıllık ihtiyaç duyulan kum çakıl ve agrega miktarı= ton/yıl Günlük ihtiyaç duyulan kum çakıl ve agrega miktarı; ton/yıl / 260 gün/yıl = 590,86 ton/gün dür. Günlük beton için ihtiyaç duyulacak su miktarı: 590,86 ton/gün / 7 =~85 tondur. Buna göre; proje kapsamında bir günde kullanılacak toplam su miktarı; Personel için: 30 ton Kırma eleme tesisi için: 0,75 ton Kum çakıl yıkama eleme tesisi için :27 ton Ocak içi yolların sulanması için: 10 ton Beton santrali için: 85 ton olmak üzere toplamda 152,75 ton/gündür. İşletme aşaması: İşletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami 5 kişinin (vardiyalı) çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. Bu aşamada günlük kişi başına düşen su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellileri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) Çalışacak kişi sayısı :5 Kişi başına düşen günlük kullanım :150 lt/gün Oluşan atık su :0,75 m 3 /gün BOI :200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü :1,5 kg/gün KOI :300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü :2,25 kg/gün AKM :200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü :0,75 kg/gün Proje kapsamında işletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami 5 kişinin (vardiyalı) çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. 138

154 Bu aşamada günlük kişi başına düşen su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellileri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) Çalışacak kişi sayısı :5 Kişi başına düşen günlük kullanım :150 lt/gün Oluşan atık su :0,75 m 3 /gün BOI :200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü :1,5 kg/gün KOI :300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü :2,25 kg/gün AKM :200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü :0,75 kg/gün Faaliyet esnasında oluşacak evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Yozgat Belediyesi vidanjörleri kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Doğaya serbest deşarj yapılmayacak ve bu konuda Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Tarih ile değişik) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğine uyulacaktır. Proje kapsamında yapılması planlanan fosseptiğin planı ekte sunulmuştur(bkz.ek-19). 139

155 Tablo 84:Yenice Deresi Su Analiz Tablosu Parametre Birim Analiz Sonuçları Proje Ölç. Maksimum Min Ort İçmesuyu Elde Edilen ve Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik'e Göre Kategorisi Tarih arasında ph 7,99 8,51 7,7 8,07 A1K Klor temas tankında sınır değerleri sağlaması sağlanacaktır. Renk (Birim) 5, A1K Ozonlama işlemi ile sudaki renk giderilecektir. Toplam askıda katı madde mg/l < ,67 A3Z Sıcaklık o C 18,4 A1K İletkenlik µs/cm A1K 2500 µs/cm Kabul edilebilir ve herhangi bir anormal Havalandırma, hızlı kum filtresi ve Koku TON 1 A1K değişim yok klorlama işlemleri ile giderilecektir. Nitrat,NO3 mg/l 0,4 34,91 0,26 11,17 A1Z 50 mg/l Florür mg/l 0,79 A1K 1.5 mg/l Toplam Ayrışabilir Organik Klor mg/l <0,1 Yönetmelikte sınır değer yok Çözünmüş Demir mg/l <0,002 A1K 0.20 mg/l Mangan mg/l <0,0003 0,3367 0,3367 0,3367 A2Z 0.05 mg/l Bakır mg/l <0,002 0,03 0,03 0,03 A1Z 2 mg/l Çinko mg/l <0,02 0,2519 0,0164 0,0969 A1Z 2 mg/l Bor mg/l <0,2 A1K 1 mg/l Arsenik mg/l <0,0005 0,033 0,0092 0,0246 A1Z 0.01 mg/l Kadmiyum mg/l 0, ,0165 0,0005 0,0058 A2Z mg/l Toplam Krom mg/l <0,002 0,0183 0,0183 0,0183 A1Z 0.05 mg/l Kurşun mg/l <0,0002 0,0222 0,0122 0,0176 A1Z 0.01 mg/l Selenyum mg/l 0,001 A1Z 0.01 mg/l Civa mg/l <0,0001 0,001 0,0005 0,0007 A1Z mg/l Baryum mg/l 0,039 A1K Yönetmelikte yok Siyanür mg/l <0,02 A1Z 0.05 mg/l Sülfat mg/l 23 38,9 26,4 31,95 A1K 250 mg/l Klorür mg/l 2 12,1 8,5 10,53 A1K 250 mg/l Sürfaktanlar mg/l <0,025 A1K Yönetmelikte yok Fosfatlar mg/l <0,15 0,23 0,03 0,097 A1K Yönetmelikte yok Fenolik Madde mg/l <0,1 A3K Yönetmelikte yok Çözünmüş yada emülsifiye olmuş hidrokarbonlar mg/l <0,050 A1K PAH mg/l <0,370 A1K Toplam pestisit mg/l <0,001 A1Z mg/l KOİ mg/l <20 A1K Çözünmüş Oksijen Doygunluk Oranı % O 2 89,7 A1K Yönetmelikte yok BOİ mg/l 4 A2K Kjeldahl Azotu mg/l 0,016 A1K Amonyum,NH4 mg/l <0,2 1,131 0,154 0,4023 A2K 0.5 mg/l Kloroformla Ayrışabilen Maddeler mg/l 4,5 A2K Toplam Organik Karbon (TOC) 8,2 Yönetmelikte sınır değer yok Toplam koliformlar /100 ml 6000 >240 >240 >240 A2K Fekal koliformlar /100 ml Üremedi A1K Fekal streptekok /100 ml Üremedi A1K İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'e Göre Sınır Değer Salmonella ml Negatif A1K 0/100 ml Düşünceler Demir, havalandırma ve ön klorlama işlemleri ile giderilecektir. Mangan; havalandırma, flokülasyon, çöktürme, filtrasyon ve ihtiyaç olması halinde ozonlama işlemleri ile Ozon oksidasyonu işlemi ile giderilecektir. Havalandırma işlemi ile çözünmüş oksijen konsantrasyonu arttırılacaktır. Havalandırma,hızlı karıştırma, yavaş karıştırma ve flltrasyon işlemleri ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. Olabilecek değerler, dezenfeksiyon işlemi ile giderilecektir. 140

156 V Sulamadan kaynaklanacak yüksek taban suyunu düşürmek için uygulanacak drenaj sistemleri ve ıslah tedbirleri, Proje alanında açılmış olan profil çukurlarından 5 no lu kuyuda 100 cm de taban suyu bulunmuştur. Bu kuyu da Yenice Deresi nin kenarında yer almaktadır. Üstüne baraj yapılacak olan dere ıslah edileceğinden ilaveten drenaj sistemi yapılmayacaktır. V Sulanacak alan miktarı, sulama sistemi yapıları, sulama ile su ve toprakta oluşabilecek (azot, bor, tuzlaşma)etkiler, tarımsal üretime olabilecek etkiler ve sulama ile oluşacak bitki paterni, sulamadan dönen suların su kalitesine etkileri, Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Bugünkü koşullarda proje sahasında %50 ve %41 oranlarla hububat-nadas sistemi hakimdir. Diğer yandan, kuru şartlarda %5 oranında nohut ve %2 oranında ayçiçeği ekimi yapıldığı görülmüştür. Yetersiz sulama imkanlarıyla yetiştirilen sebze ve yoncanın ekiliş oranları ise %1 er civarındadır. Projeli koşullarda gerçekleşmesi beklenen bitki deseni yıllara göre gelişme süreci de gözönünde tutularak beklenen bitki deseni 5. yıldan başlayarak tam gelişmiş duruma gelecek ve yörenin geleneksel ürünü olan hububatın yanında, şeker pancarı (%22), patates (%10), dane fasulye (%10) ve domates (%9) de yaygın olarak üretilmeye başlanacaktır. Ayrıca, proje sahasında %4 oranında bodur elma yetiştiriciliği öngörülmektedir. Tablo 85:Projeli Durumda Ürün Deseni Bitki Cinsi Bitki Dağılımı % Hububat (kışlık) 22 Şeker Pancarı 22 Patates 10 Ayçiçeği 5 Hasıl Mısır 7 Fasulye-Bakliyat 10 Domates 9 Yonca 8 Meyve 4 Bostan (Kavun-Karpuz) II. Ürün Hububat 22 Genel toplam 122 Proje yeri akış yukarısındaki mevcut ve gelecekte inşası planlanan sulama, içme ve kullanma suyu projelerinde klasik sulama projelerinde geri dönen su miktarı olarak %15 alınmış, yağmurlama sulamalarında ise geri dönen su alınmamıştır. Proje alanı Yenice Deresi üzerinde inşa edilecek olan Yenice Barajı ndan 141

157 sulanacaktır. Suyun kalite sınıfı C 2 S 1 olup, yörede her türlü bitkinin sulanmasında emniyetle kullanılabilir niteliktedir. Planlama arazi sınıflandırma ve drenaj çalışmaları sırasında toplanan doneler ve arazi gözlemleri sonucunda, proje alanında genellikle yağış ve sulamadan kaynaklanan drenaj sorunu yoktur. Arazi sınıflandırma proje alanının tümü drenaj sorunları açısından incelenip değerlendirilmiştir. Eğim genellikle %2 ile %10 arasındadır. Üst ve alt topraklar genellikle orta ve hafif bünyelidir. Proje alanında, yapılan çalışmalarda 30 ha alanda ESP(Değişebilir Sodyum Yüzdesi) %16, 45 ha alanda ise %0,1-0,2 arasında tuzluluk problemi bulunmaktadır. Buna göre toprakların organik maddece fakir oldukları söylenebilir. V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek yapılacak işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, kümülatif değerler, Arazi hazırlanmasından başlayarak, projenin tamamlanmasına kadar yapılan çalışmalarda birçok alet ve makine kullanılacaktır. Alanın hazırlanmasında kullanılacak başlıca alet ve ekipmanlar kamyon, loder, ekskavatör v.b. araçlardan oluşmaktadır. Gürültü seviyesinin tanımlanmasında çeşitli metotlar kullanılmakla birlikte burada kullanılacak makinelerin gürültü seviyelerine değerlendirme yapılacaktır. Proje kapsamında yapılacak çalışmalar sırasında oluşacak gürültünün gerek çevresinde, gerekse burada çalışan personele olumsuz etkisi olabilir. Tablo 86:Gürültü Kaynakları İş Makinaları Adet Ses Gücü dba Greyder Dozer D Dozer P Paletli yükleyici (2,9 m 3 ) Damperli kamyon (18 m 3 ) Su tankeri (10 ton) 1 85 Otomatik beton santrali (60 m 3 /h) 1 85 Eleme Yıkama Tesisi (100 ton/h) Kırma eleme tesisi Transmikser (8 m 3 ) 2 85 Beton pompası (60 m 3 /h) 2 85 Jeneratör (250 kva) 2 90 Vibrasyonlu silindir ( 8 t) 4 90 Keçiayağı silindir 2 90 Ekskavatör (2 m 3 )

158 Temel sondaj (Enjeksiyon için) Vibratörler Yükleyici Seyyar kompresör 4 95 Delici Roc 2 95 (Kaynak: 22/1/2003 trh ve sayılı R.G. Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik) Eşdeğer gürültü seviyesi, aşağıdaki formülden hesaplanmaktadır. Eş değer gürültü düzeyi= Leq = (Toplam Ses Basıncı Düzeyi= Lpt) n LWT = 10 Log Σ10 L Wİ/ İ=1 LWT = 124,48 db Daha sonra aşağıdaki formül yardımıyla değişik uzaklıklardaki toplam gürültü seviyesi hesaplanabilir. LpT = LwT + 10 Log (Q/A).. 2 A = 4 π r2 Q= yönelme katsayısı (Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q=1) r = Kaynaktan uzaklık (m) Lw= Ses gücü düzeyi İnşaat makinelerinin çalışma frekans aralığı Hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşittir. Bu nedenle; Lpt = L = Lgündüz olarak kabul edilmiştir. Tablo 87:Gürültü dağılımı r (m) LpT (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde 25. (L gündüz) dba 143

159 Grafik 18:Faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı Tabloda görüldüğü gibi işletmede gürültü kaynaklarının beraber çalışmasından çıkan gürültü 200 m de (65,53dBA) yönetmelikteki sınır değerleri sağlamaktadır. En yakın yerleşim yeri baraj aksının güneyinde kuşuçuşu 300 m mesafedeki Davutlar köyüdür. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ne göre belirlenen sınır değerlerle karşılaştırıldığında 8 saatlik çalışma kapsamında işitme sağlığı açısından herhangi bir sakınca görülmemektedir. Gürültü konusunda Tarih ve Sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetmeliği nin ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzüğün Madde 22 de belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları sağlanacak ve Madde 78 de belirtilen hükümlere uyulacaktır. Gürültü konusunda 4857 Sayılı İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğünün ilgili maddeleri uyarınca önlem alınacak, yine aynı tüzükte belirtildiği gibi faaliyet alanında çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve is elbisesi vb. kullanmaları. Oluşan gürültünün çevreye rahatsızlık vermemesi için gerekli tüm önlemler faaliyet sahiplerince alınacaktır. V Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, Orman Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte ÇED İnceleme Değerlendirme Formu, gerekli izinler, görüşler, projenin ya da bir kısmının orman alanı dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler, etkilerin değerlendirilmesi, alınacak tedbirler, Proje alanında ormanlık alan bulunmamaktadır. Meşcere tipi Z-OT olarak kodlanmış tarım arazisi ağaçsız orman toprağı olarak tanımlanmaktadır. Proje kapsamında Kayseri Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan İnceleme Değerlendirme Formu, ve Meşcere Haritası ekte sunulmuştur(bkz.ek-16). Baraj sahasının çevresinde duruma göre belirlenecek bant dahilinde, yöre ve iklime uygun olarak ağaçlandırma işlemleri belirli bir program dahilinde yürütülecektir.söz konusu ağaçlandırmaların yapılacağı sahalarda, inşaat sezonu boyunca bakımları yapılacak, barajların işletmeye alınması ile birlikte rekreasyon amaçlı olarak halkımızın hizmetine 144

160 sunulacaktır. Ağaç türü olarak yöre iklimine uyumlu türler tercih edilecektir. Proje kapsamında flora ve fauna türleriyle ilgili, Ankara Üniv. Fen Fak. Biyoloji bölümü Öğretim Üyelerinden Bitki Ekoloğu Prof. Dr. Latif KURT ve Prof. Dr. Ercüment ÇOLAK tarafından araştırmalar yapılmıştır. Proje kapsamında hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporu Ek-12 te sunulmuştur. Proje alanında görülen başlıca vejetasyon tipleri Step, Dere (Riparian) ve Segetal Vejetasyondur. Step vejetasyonu tarım dışı kalmış kısmen eğimli alanlarda yayılış gösterir. Dere vejetasyonu tamamen suya bağımlı olarak gelişir. Segetal vejetasyonu, ormanın açılarak bozulması, tarla haline dönüştürülmesiyle ortaya çıkan tarım alanlarında gelişen yabani bitki toplulukları oluşturmaktadır. Proje kapsamında gerçekleştirilen arazi çalışmalarına ve literatür taraması çalışmalarına dayanılarak alanda nadir ve nesli tehdit altında 21 tür ve tür altı takson tespit edilmiştir. Bu türler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Proje alanında Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Proje alanı kuzeydoğusunda kuş uçuşu 19 km mesafede, kuzeyde kuş uçuşu 17 km mesafede, batıda kuş uçuşu 11 km mesafede ormanlar bulunmaktadır. En yakın orman alanları için bu mesafelere bağlı olarak orman yangınları için bir önlem alınması söz konusu değildir. 17 km 19 km 11 km Proje Alanı Şekil 15:Baraj Alanına En Yakın Orman Alanı Mesafesi V Arazinin hazırlanması, inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile ilgili bilgiler, yüzeyden sıyrılacak bitkisel toprak miktarı nerede, nasıl muhafaza edileceği, yeniden değerlendirme yöntemi, inşaat faaliyetlerinden etkilenecek ekili araziler ve zirai ürünler için izlenecek yol Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir. 145

161 Tarım Arazileri: Maksimum işletme su seviyesi 1121,5 m olarak planlandığında göl alanı yaklaşık da olmaktadır. Buna mutlak koruma alanı (1.044 da), yeni yol (52 da) ile gereç alanları (695 da) ile sulama suyu iletim hatları (57 dekar) ilave edildiğinde kamulaştırma sahası yaklaşık dekar olmaktadır. Proje alanındaki arazilerin yer, nitelik ve dağılımları aşağıda verilmektedir. Tablo 88:Proje Alanındaki Arazilerin Yer, Nitelik Ve Dağılımları Arazinin Yeri Niteliği Kapladığı Alan (da) Dağılım (%) KT KT Göl Alanı (Talveg-1121,5 m) ST Boş Toplam KT Gereç Alanları Boş Toplam KT İletim Şebekesi Boş Toplam KT Yeni yol Boş Toplam KT Mutlak Koruma Alanı Boş Toplam Genel Toplam Sulama kapalı sistem olarak planlandığından sulama kanallarının kapladığı (45 da) alan için irtifak bedeli ödenecektir. Tablo 89:Proje alanındaki arazilerin kamulaştırma değerleri Arazi Kamulaştırma Değeri (TL/da) Rant (TL/da) KT ,00 KT ,00 ST ,65 Meyve Ağaçları: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, yaşlı münferit 22 adet elma, 15 adet armut, 11 adet kayısı ve 5 adet de ceviz ağacı tespit edilmiştir. Meyvesiz Ağaçlar: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, muhtelif yaşlarda münferit durumda 2089 adet kavak ve 2063 adet de söğüt ağacı tespit edilmiştir. Tarımsal Yapılar: Baraj göl alanında bulunan 1 adet modern ahır ile aks yerinin çok yakınında bulunan 1 adet modern ahır, 3 adet ev, 3 adet samanlık ve 1 adet pompa binası kamulaştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Kamuya Ait Tesisler: Baraj göl alanından geçen stabilize köy yolunun 4 km lik kısmı su altında kalmaktadır. 146

162 Proje sahasında arazisi bulunan 4 köyde 298 işletmeye ait yaklaşık da tarım arazisi bulunmaktadır. Ortalama işletme büyüklüğü 275 da dır. Öte yandan sulanması söz konusu saha itibariyle, işletme sayısı 205, sulanacak alan toplam alanın %21 ine tekabül eden da ve ortalama işletme büyüklüğü 85 da dır. Bugünkü koşullarda proje sahasında %50 ve %41 oranlarla hububat-nadas sistemi hakimdir. Diğer yandan, kuru şartlarda %5 oranında nohut ve %2 oranında ayçiçeği ekimi yapıldığı görülmüştür. Yetersiz sulama imkanlarıyla yetiştirilen sebze ve yoncanın ekiliş oranları ise %1 er civarındadır. Projeli koşullarda gerçekleşmesi beklenen bitki deseni yıllara göre gelişme süreci de gözönünde tutularak beklenen bitki deseni 5. yıldan başlayarak tam gelişmiş duruma gelecek ve yörenin geleneksel ürünü olan hububatın yanında, şeker pancarı (%22), patates (%10), dane fasulye (%10) ve domates (%9) de yaygın olarak üretilmeye başlanacaktır. Ayrıca, proje sahasında %4 oranında bodur elma yetiştiriciliği öngörülmektedir. Proje kapsamında yüzeyden sıyrılan toprak bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır. Baraj gölü altında kalmayan diğer alanlarında ıslah çalışması yapılacaktır. İnşaat bitimiyle baraj çevresi yağmur suyu akışı sağlanarak mevcut topografik yapı ile uygun şekilde saha düzenlemesi yapılacaktır. Bu alanların onarımında, geçici olarak depolanan kazı fazlası ve bitkisel toprak kullanılacaktır. Ayrıca, bölgenin doğal florasından seçilecek bitkilerle hazırlanacak peyzaj projelerine uygun olarak bitkilendirme de yapılacaktır. Proje kapsamında 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu gereği güzergah üzerinde dere ve akarların yönünün değişimi, akar ve derelerde yapılacak geçit menfez gibi durumlarda Yozgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü görüş alınarak bu doğrultuda çalışma yapılacaktır. İnşaat döneminde oluşacak sıvı atıklar için arıtma tesisi kurulacaktır. Arıtma tesisinin onayı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Tarih ve 2012/9 sayılı Genelgesi kapsamında yaptırılacaktır. Atıksular evsel nitelikli paket atıksu arıtma tesisinde SKKY Tablo:21 esas alınarak alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde arıtılarak Yenice Deresine deşarj edilecektir. Proje kapsamında kum çakılın yıkanması sonucu oluşan atık sular için çökeltim havuzu yapılacaktır. Çökeltim havuzu 2x9x1,5 m ebatlarında 2 bölmeli olarak yapılacaktır. çökeltim havuzunda durulan sular geri devirli olarak tekrar kullanılacaktır. Proje ünitelerinin yapımı sırasında ve sıyırma kazılarından çıkan hafriyat göl alanında depolanacaktır. İzine konu olan alanların dışına pasa, atık veya herhangi bir malzeme dökülmeyecektir. Malzeme ocaklarından kaynaklı pasa ve bitkisel toprak koordinatlı olarak tanımlanan alanlarda depolanacaktır. Baraj inşaatının tamamlanmasından sonra baraj çevresinde ve su altında kalmayan malzeme ocaklarının ıslah çalışmalarında kullanılacaktır. Toprak Koruma Kanunu gereği arazi geçişlerinden izin alınacak Yozgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü görüşü doğrultusunda hareket edilecektir. Proje kapsamında inşaat aşamasında kullanılacak arazi yolları kenarındaki şahıs arazilerine müdehale edilmeyecek, müdehale edilmesi durumunda her türlü zarar ziyan yüklenici firma tarafından karşılanacaktır Sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu gereği Yozgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden gerekli izinler alınacaktır. 147

163 V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek yerine getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, Proje kapsamında yapıların inşaatında çalışacak işçi, teknik ve idari personelin kalacağı, yerler, ulaşım, haberleşme, sağlık, eğitim, ve konaklama tesisleri gibi her türlü altyapıyı içeren sosyal tesis (şantiye binaları) kurulacaktır. Projenin İnşaat aşamasında 200 kişinin, işletme aşamasında 5 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. İşletme aşamasında çalışanların ihtiyaçlarının karşılanacağı (duş, dinlenme, wc vb.) yapılar tesis edilecektir. İnşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli sıvı atıklar için arıtma tesisi kurulacaktır. Arıtma tesisinin onayı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Tarih ve 2012/9 sayılı Genelgesi kapsamında yaptırılacaktır. Atıksular evsel nitelikli paket atıksu arıtma tesisinde SKKY Tablo:21 esas alınarak alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde arıtılarak Yenice deresine deşarj edilecektir tarih ve ( tarih ve sayı ve tarih ve sayı ile değişik) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliğinin Kontrolü yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. V Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, Kaya malzeme ocağında delme ve patlatma yapılırken mevcut yapılara ve yerleşim birimlerine zarar vermemek için, Cevher üretimi sırasında patlatmalardan dolayı oluşacak hava şoku, sismik hareket ve taş fırlamalarının en yakın yerleşim yerini etkileyip etkilemediğini saptamak ve atımlarda bırakılacak Emniyet Mesafesi ni belirlemek için gerekli hesaplamalar yapılmıştır. Bu konuda detaylı açıklamalar Bölüm: V da verilmiştir. Projenin inşaatı esnasında yapılacak işlerden insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olan işler için 1475 sayılı İş Kanunu, 7/7583 sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kuralları Hakkındaki Tüzük, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır. Tehlikeli ve riskli faaliyetleri önlemek veya en aza indirgemek için alınacak önlemler Proje kapsamında, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan tüzük ve yönetmeliklere, 2006/1 Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararına uyulacaktır Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uyulacaktır sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180. Maddesine göre 50 kişiden fazla işçi çalıştırılması durumunda iş yeri hekimi bulundurulacaktır. İnceleme kurulu tarafından belirlenecek sağlık koruma bandı mesafelerine uyulacak ve tesis işletmeye açılmadan önce ilgili kurumlardan gerekli izinler alınacaktır. Ayrıca insan sağlığı açısından herhangi bir risk oluşmaması için görevli olmayan kişilerin malzeme ocağı ve baraj alanları içerisinde bulunmasına izin verilmeyecek ve bu konuda işçiler uyarılacaktır. Bu amaçla proje alanı içinde uyarıcı levhalar asılacaktır. Ayrıca, proje alanına yakın ikamet eden insanların yaşam kalitesi veya değerlerini etkileyebilecek olası etkiler; toz, gürültü, titreşim ve trafiktir. Araçların çalışmasından kaynaklanan gürültü halkı rahatsız edebilir. 148

164 V Karasal ve sucul flora/fauna üzerine olası etkiler ve alınacak tedbirler, Karasal türler üzerine olası etkiler Projenin gerçekleşmesi durumunda alanda bir ekosistem dönüşümü yaşanacaktır. Bölgedeki akarsu ekosistemi büyük oranda durgunsu ekosistemine dönüşecektir. Akarsu ekosistemindeki bu değişimin yanı sıra baraj inşası sırasında bir çok inşaat faaliyetleri (Malzeme Ocakları, Şantiye, Kanal, Yol vb.) sırasında habitatlarda deformasyon ve habitat kaybı yaşanacak ve bitki örtüsü zarar görecektir. Proje sahasında nadir bulunan hayvan türü ve hassas ekosistem bulunmamaktadır. Yapılacak sulama barajının alanı kullanan veya kullanma olasılığı bulunan hayvan türlerinin populasyonları üzerine geri dönüşümsüz boyutta bir etki yapması öngörülmemektedir. Barajda su tutulmasıyla birlikte akarsu boyunca normal akış engellenecek ve bir rezervuar alanı oluşacaktır. Bu durum başta dere vejetasyonu olmak üzere rezervuar alanında habitat kaybına neden olacaktır. Rezervuara alanında su tutulmasıyla birlikte nispi nem miktarında bir artış beklenmektedir. Nispi nem miktarındaki artışa paralel olarak kserofit (kurakçıl) türlerin yerini kademeli olarak higrofil (nemi seven) türler alacaktır. Ancak mikroklimatik etki vadi ile sınırlı kalacağından floristik yapıdaki değişim de vadi ile sınırlı kalacaktır. Baraj içme ve sulama amaçlı olup sulama yapılan dönemlerde de mansaba yeterince su bırakılması dere vejetasyonun devamlılığı için bir gerekliliktir. Sulama yapılmayan dönemlerde Baraj gövdesi sonrası dere yatağındaki türlerin olumsuz etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. İnşaat süreci ve öncesinde alınacak önlemler Proje alanında Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Alanda IUCN tehlike kategorisine göre 1 adet VU (VULNERABLE=ZARAR GÖREBİLİR) kategorisinde bitki türü, Crocus sieheanus (Çiğdem) yer almaktadır. İnşaat sürecinde ya da daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın çevresinde bulunabilecek rezervuar altında kalacak yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka toplanacaktır. Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaştırılacaktır. Koruma gerektiren türler tohum yada fide olarak ekolojik özellikleri yakın olan alan dışı habitatlara taşınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluşturulacaktır. Yeni habitatlarda tohumların çimlenme başarıları ve fidelerin hayatta kalma başarıları izlenecektir. İnşaat aşamasından sonra alınacak önlemler İnşaat aşamasından sonra inşa sürecinden etkilenen habitatlarda (Kanal vb.) doğal bitki örtüsüne uygun türler ile yeniden bitkilendirme yapılacaktır. Endemik, nadir ve nesli tehdit altında olan türlerin yeni habitatlarda tohumların çimlenme başarıları ve fidelerin hayatta kalma başarıları en az 3 yıl izlenecektir. Endemik taksonların hiç biri doğrudan nehir suyuna bağımlı değildir. Zira bu türler riparian olmayıp çevredeki step ve segetal ekosistemler gibi farklı ekosistemlerde yayılış göstermektedirler. Dolayısıyla bu türler ile can suyu arasında bir bağıntı yoktur. Endemik ve nesli tehdit altında olan türlerle ilgili yukarıda belirtilen önlemlerin alınması durumunda söz konusu projenin rezervuar alanı dışında ekosistemler üzerine geri dönüşümsüz etkilerinin minimum düzeyde kalacağı varsayılmaktadır. 149

165 Sucul türler üzerine olası etkiler Yenice Deresi üzerinde kurulacak olan Yenice Barajı, bölgedeki lotik habitat (dere, kaynak, nehir) yerine lentik habitat (göl, gölet, rezervuar)'ın oluşmasına neden olacaktır. Bu durum alglerin mevcut habitatlarının azalması ve yeni habitat yapısının oluşması anlamına gelmektedir. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır. Lentik ortamlarda yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan formlar mevcudiyetlerini sürdüreceklerdir. Bununla birlikte su kütlesinin durgunlaşması ile akarsu ortamında az bulunan fitoplanktonik formlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden kurtulacağı için ışığın derinlere kadar inmesi de sağlanabilecektir. Genel anlamı ile bölgenin tatlısu alg florasını olumsuz yönde etkileyebilecek bir durum söz konusu olmayacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve populasyon yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizmalar, barajda su tutulmaya başladıktan sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla temsil edilmeye başlanacaktır. Yani planlanan faaliyet gerçekleştikten sonra zooplanktonik organizmalar için optimum koşullar sağlanmış olacaktır. Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan rezervuar alanlarında daha az türle temsil edilmeye başlanacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte olan, derin ve balçıklı alanları tercih eden bentik türler baraj bölgelerinde yoğunluk bakımından artacaklardır. Konuyla ilgili Ek-12 te verilen Ekosistem Değerlendirme Raporu Bölüm 4 te detaylı bilgi verilmiştir. Baraj yapımı ile engellenen balık göçleri, balık gecitleri yapımı ile büyük oranda sağlanabilmektedir. Barajın inşaatından sonra baraj gövde yüksekliğinin temelden itibaren 51,50 m olması planlanmıştır. Baraj gövde yüksekliği 30 m den yüksek barajlarda, balık geçidi inşa edilmesi teknik olarak uygulanabilir değildir. Bu nedenle proje kapsamında herhangi bir balık geçidi inşa edilmeyecektir. Kati proje aşamasında hazırlanacak mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizimler ilgili kurumlara sunulacaktır. Proje kapsamında bırakılacak cansuyu miktarı Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. V.1.29.Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, ekolojik peyzaj planı, Baraj sahasının çevresinde duruma göre belirlenecek bant dahilinde, yöre ve iklime uygun olarak ağaçlandırma işlemleri belirli bir program dahilinde yürütülecektir. Söz konusu ağaçlandırmaların yapılacağı sahalarda, inşaat sezonu boyunca bakımları yapılacak, barajların işletmeye alınması ile birlikte rekreasyon amaçlı olarak halkımızın hizmetine sunulacaktır. Ağaç türü olarak yöre iklimine uyumlu kızılağaç, söğüt, ılgın vb. türler tercih edilecektir. Ekolojik Peyzaj Planı Ekosistem Değerlendirme Raporu ekinde verilmiştir(bkz.ek-12). V Doğaya yeniden kazandırma planı, Proje kapsamında kil, kaya ve kum çakıl malzemesinin temin edildiği alanlar tarım arazisidir. Proje tamamlandığında kil A, geçirimli B ocağı ve geçirimli C ocağının yarısı sular altında kalacaktır. Bu nedenle kil ocağı için Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı, geçirimli B ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanmamıştır. Proje kapsamında yarısı sular altında kalacak geçirimli C ocağı için Çevre Yönetim 150

166 Planı hazırlanacaktır. Kaya malzemesi alımı yapılacak kaya ocağı için toprak koruma projesi hazırlanarak Yozgat İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne sunulacaktır. Proje tamamlandığında baraj gölü çevresinde erozyon ve şev kaymalarını önlemek amacıyla peyzaj çalışmaları yapılacaktır. Ayrıca Barajın Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almasından dolayı baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. V Diğer faaliyetler. Burada bahsedilebilecek diğer bir özellik bulunmamaktadır. V.2. Projenin İşletme Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler Projenin işletme aşamasındaki faaliyetler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler aşağıdaki başlıklarda detaylı olarak açıklanmıştır. V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek mal ve/veya hizmetler, nihai ve yan ürünlerin üretim miktarları, Yenice Deresi üzerinde sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı nın yapımı planlanmaktadır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almaktadır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından 151

167 karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Yenice Barajı nın Karakteristikleri - Hidroloji Yağış alanı : 65,2 km 2 Yıllık ortalama doğal akım ( ) : 7,28 hm 3 25 yıl yinelemeli taşkın pik debisi : 29,23 m 3 /s 50 yıl yinelemeli taşkın pik debisi : 35,46 m 3 /s Kadastrofal taşkın debisi : 158,48 m 3 /s - Baraj Tipi : Kil çekirdekli kaya dolgu Talveg kotu : 1079,00 m Temel kotu : 1070,50 m Kret kotu : 1122,00 m Talvegden yüksekliği : 43,00 m Temelden yüksekliği : 51,50 m Kret genişliği : 10,00 m Kret uzunluğu : 755 m Gövde akışyukarı şevi : 1,80 yatay / 1 düşey Gövde akışaşağı şevi : 1,80 yatay / 1 düşey Kil dolgu : m³ Kaya dolgu : m³ Toplam filtre : m³ Toplam gövde hacmi : m 3 - Kapama Seddesi Tipi : Kil çekirdekli toprak dolgu Kret kotu : 1122,00 m Kret genişliği : 6,00 m Kret uzunluğu : 800 m Gövde akışyukarı şevi : 2 yatay / 1 düşey Gövde akışaşağı şevi : 2 yatay / 1 düşey Kil dolgu : m³ Toprak dolgu : m³ Toplam filtre : m³ Riprap kaplama : m 3 Toplam gövde hacmi : m 3 - Baraj Gölü Minimum işletme kotu : 1092,00 m Normal işletme kotu : 1120,00 m Maksimum su kotu : 1121,50 m Göl alanı (normal. s.s) : 2,23 km 2 Göl alanı (maks. s.s) : 2,45 km 2 Toplam hacim : 33,02 hm 3 Ölü hacim : 1,53 hm 3 Aktif hacim : 31,49 hm 3 152

168 - Dolusavak Yeri : Sol sahil Tipi : Karşıdan alışlı, konrolsüz Eşik genişliği : 9,00 m Eşik kotu : 1120,00 m Boşaltım kanalı genişliği : 9,00 m Enerji kırıcı havuz taban kotu : 1075,20 m Enerji kırıcı havuz uzunluğu : 12,00 m Tasarım debisi (Q ötelenmiş ) : 34,20 m 3 /s - Derivasyon Kondüvisi Yeri : Sağ sahil Tipi : Dairesel Çapı : 3,00 m Boyu : 200,00 m Taban eğimi : 0,005 Tasarım debisi (Q 50 ) : 37,40 m 3 /s - Batardo Akışyukarı batardosu tipi Akışyukarı batardosu kret kotu Akışyukarı batardosu yüksekliği Akışyukarı batardosu kret genişliği Akışyukarı batardosu su yüzü şevi Akışyukarı batardosu hava yüzü şevi - Dipsavak : Kil çekirdekli kaya dolgu : 1084,25 m : 5,25 m : 8,00 m : 1,80 yatay / 1 düşey : 1,80 yatay / 1 düşey Yeri : Sağ sahil Tipi : Çelik boru Çapı : 1,20 m Boyu : 121,00 m Minimum su seviyesinde deşarj kapasitesi : 8,00 m 3 /s Normal su seviyesinde deşarj kapasitesi : 15,00 m 3 /s Projenin İçme suyu kısmında mevcut tesislerin yanı sıra yapımı planlanan tesislerin ana özellikleri aşağıda verilmektedir: NÜFUS 2011 Yılı Nüfusu: kişi Hedef Yılı ve Nüfusu: 2060 Yılı nüfusu kişi Mevcut Su Tüketimi(l/s-hm³/yıl): 146 l/s 4,60 hm 3 /yıl Hedef Yılı Su İhtiyacı(l/s-hm³/yıl): 260 l/s 8,19 hm³/yıl (Sorgun İlçe Merkezi) 5 l/s 0,17 hm 3 /yıl (Köyler) MEVCUT DURUM Mevcut Depo Adedi ve Toplam Kapasite (m 3 ): 3 adet 3,500 m³ Mevcut Kuyu Adedi ve Toplam Debisi (l/s-hm 3 /yıl): 10 adet 188 l/s 5,93 hm³/yıl Mevcut İçmesuyu Kaynakları (l/s-hm³/yıl): Duralidayılı YAS Kaynakları (168 l/s - 5,3 hm³/yıl) Delibaş Vadisi YAS Kaynakları (20 l/s - 0,63 hm³/yıl) Mevcut Terfi Merkezi Karakteristikleri (Q, Hm, Nm): Duralidayılı YAS Kaynakları Terfi Merkezi, 8 adet toplama kuyusu 153

169 Ana Terfi İstasyonu: Q= 156 l/s, Hm= 135 m Nm= 264 kw Delibaş Vadisi Eymir Yolu Alt Kademe Kuyusu Pompa İstasyonu: Q=5 l/s, Hm=50 m, Nm=37,5 kw. Delibaş Vadisi Eymir Yolu Alt Kademe Kuyusu Pompa İstasyonu: Q=5 l/s, Hm=54 m, Nm=37,5 kw. Mevcut İletim Hattı Çapı (mm) ve Boru Cinsi: Ø 200, Ø 250, Ø 300 ve Ø 400 mm AÇB İletim Hattı Uzunluğu (m): AÇB Boru: Ø 200 mm ~6.900 m; Ø 250 mm ~3.500 m; Ø 300 mm ~3.850, 400 mm, m. Mevcut Arıtma Tesisi Kapasitesi (m³/gün): Yok PROJE BİLGİLERİ Proje Ortalama Yıllık Debi (l/s-hm³/yıl): 265 l/s 8,34 hm³/yıl Proje Maksimum Günlük (Pikli) Debi (l/s-hm³/yıl) : 400 l/s 12,59 hm³/yıl Proje Maksimum Saatlik (Pikli) Debi (l/s-hm³/yıl): 488 l/s 15,40 hm³/yıl İletim Hattı Çapı ve Boru Cinsi: Yenice Barajı Sorgun Arası Ø500 mm HDPE Eğriöz Toplama Deposu Dağıtım Deposu Arası: Ø315 mm HDPE Duralidayılı Sorgun Arası (Yenilenecek Hat) : Ø500 mm HDPE İletim Hattı Uzunluğu (m): Yenice Barajı Sorgun Arası m Eğriöz Toplama Deposu Dağıtım Deposu Arası: m Duralidayılı Sorgun Arası (Yenilenecek Hat) : m SANAT YAPILARI Yeni Arıtma Tesisi Kapasitesi (m³/gün): m³/gün Yeni Depo Adedi ve Kapasiteleri (m³) : 1 adet V: m³, 1 adet V: m³, 1 Adet V: m³, 1 Adet V:700 m³, 1 Adet V: 500 m³ Regülasyon Deposu, 1 Adet 300 m 3 Toplama Deposu Terfi Merkezi Karakteristikleri (Q, H m, N m ): Yenice Barajı Su Alma Yapısı Arıtma Öncesi Regülasyon Deposu Terfi Merkezi: Q=130 l/s, H m = 160 m, Nm=300 kw Eğriöz Kuyuları: 1 No lu Terfi Merkezi: Q= 9 l/s, Hm= 51,20 m Nm= 7,5 kw 2 No lu Terfi Merkezi: Q= 7,5 l/s, Hm= 41,80 m Nm= 5,5 kw 3 No lu Terfi Merkezi: Q= 7,5 l/s, Hm= 40,30 m Nm= 5,5 kw 4 No lu Terfi Merkezi: Q= 7,5 l/s, Hm= 36,60 m Nm= 4 kw 5 No lu Terfi Merkezi: Q= 7,5 l/s, Hm= 32,80 m Nm= 4 kw 6 No lu Terfi Merkezi: Q= 7,5 l/s, Hm= 29,50 m Nm= 4 kw Eğriöz Toplama Deposu DY2 Deposu Arası P2 Terfi Merkezi: Q= 46,5 l/s, Hm= 90 m Nm= 60 kw DY2 Deposu DY3 Deposu Arası P3 Terfi Merkezi: Q= 13,5 l/s, Hm= 38 m Nm= 7,5 kw 154

170 Doğal yapı malzemeleri Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 1 adet kaya malzeme ocağı, 1 adet kil malzeme ocağı ve 2 adet kum çakıl ocağından karşılanacaktır. Kırma Eleme Tesisi Proje kapsamında 300 ton/saat kapasiteli Kırma Eleme Tesisi kurulacaktır. Kaya malzeme ocağında üretilen kalkerin bir kısmı kaya olarak bir kısmı ise Kırma Eleme Tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Yıkama Eleme Tesisi Proje kapsamında 100 ton/saat kapasiteli kum çakıl malzemesi için Yıkama Eleme Tesisi kurulacaktır. Beton Santrali Proje kapsamında üretilen agregadan beton yapımı için 60m 3 /saat kapasiteli beton santrali kurulacaktır. Beton santralinde üretilen betonun sevkiyatı için 8 m 3 lük 2 adet Transmikser ve 60m 3 /saat kapasiteli 2 adet beton pompası kullanılacaktır. V.2.2. Faaliyet üniteleri için gerekli hammadde, yardımcı madde, mamul madde miktarları, taşınırdan depolanmaları, Kil Çekirdekli Kaya Dolgu tipinde inşaa edilecek barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. İhtiyaç duyulan malzeme miktarı malzeme ocaklarının baraj alanına uzaklıkları aşağıda verilmiştir. Proje kapsamında içme suyu isale hatları, tesisler ve yapılar için ihtiyaç duyulması halinde doğal yapı gereçleri piyasadaki İzinli ocaklardan temin edilecektir. Malzeme cinsi Ocak adedi İhtiyaç (m 3 ) Baraj alanına uzaklığı (m) Geçirimsiz (Kil) Geçirimli (Agrega + Filtre) , Kaya (Dolgu + Riprap) Proje kapsamında betonarme demiri 470 km mesafede Zonguldak Ereğli den, çimento 60 km mesafeden Yozgat-Saray köy den temin edilecektir. Gerekli olan su yenice deresinden karşılanacaktır. V.2.3. Suyun kalite kriterleri ve uygulanması gereken arıtma tipleri, Proje kapsamında İçmesuyu ihtiyacı m 3 /gün olarak hesaplanmış fakat m³/gün olarak seçilmiştir. İçmesuyu kaynağı olarak kullanılacak Yenice Barajı ham su kalitesi İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ve İçmesuyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik e göre değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda hamsu A2 K kategorisine girmektedir. Kategori A2, fiziksel arıtma, kimyasal arıtma ve dezenfeksiyon ile içilebilir suları tanımlamaktadır. Bu sebepten dolayı fiziksel, kimyasal ve dezenfeksiyon sistemlerinden oluşan bir proses seçilmiştir. 155

171 Arıtma tesisini oluşturan üniteler; izolasyon vanası ve debimetre odası, havalandırma yapısı, hızlı-yavaş karıştırma yapısı, durultucular, hızlı kum filtresi, klor temas tankı, temiz su tankı, çamur yoğunlaştırma tankı ve belt filtre ünitesidir. Bu ünitelerin dışında tesis için gerekli binalar klor binası, kimya binası, trafo jeneratör binası, giriş kontrol binası ve idare binasıdır. Arıtma tesisinde, demirklorür koagülant, polielektrolit de koagülant yardımcısı olarak kullanılacaktır. Kireç ise suyun ph sını düzenlemek ve korozif özelliğini gidermek için dozlanacaktır. Kimya binası bu kimyasalların kısmi depolanması, çözeltilerinin hazırlanması ve depolanması, tatbiki için gerekli bütün tankları, borulamayı, vanaları, pompaları, ölçüm cihazlarını, servis suyu temin edilmesini, kontrol odalarını, personele ait bölümleri ve ilgili elektrik-mekanik teçhizatı içerisine alacak şekilde planlanmıştır. 156

172 Ön Ozonlama Kimyasallar Giriş Odası Havalandırma Karışım Odası Durultucular Yenice Barajı Hızlı Karıştırıclar Filtreler Son Klorlama Numune Alma Odası DY5 Deposu Hızlı Karıştırıclar Temas Tankı Temiz Su Tankı Hava Çamur Kalınlaştırıcı Çamur Kalınlaştırıca Dağıtımı Yüzey Suyu Drenajı Çamur Filtreleri Geri Yıkama Suyu Şekil 16: İçmesuyu Arıtma Tesisi Akım Şeması 157

173 V.2.4. Su tutulması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki canlılara olabilecek etkiler, Su tutulması sonucunda, Yenice deresi sularının kalitesi değişmeyecek, ancak mansapta su miktarında doğal olarak bir azalma söz konusu olacaktır. Proje kapsamında hazırlatılan Ekosistem Değerlendirme Raporu ekte sunulmuştur(bkz.ek-12). Proje kapsamında bırakılacak cansuyu miktarı Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. Kati proje aşamasında proje formülasyonu, cansuyu ölçümü yapılabilmesi için AGİ kurulmasına uygun olarak dizayn edilecek olup, AGİ kurulma aşamasında DSİ 23. Bölge Müdürlüğüne müracaat edilecektir. Kurulacak AGİ istasyonu GPRS modemli cihazlarla donatılacaktır. Kati proje aşamasında hazırlanacak mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizimler ilgili kurumlara sunulacaktır. Nehirde akımın son 10 yıllık ortalamanın %10 undan az olması halinde suyun tamamı bırakılacaktır. Proje kapsamında hazırlatılan onaylı Su Hakları Raporu Ek-13 te verilmiştir. Özellikle su tutma ve işletme aşamalarında, akış aşağısına bırakılan debi, rezervuar işletme tipine bağlı olarak önemli oranda değişebilir. Akış aşağısı alana olabilecek etkiler nehir yatağının derinleşmesi, akış aşağı tatlı su habitatlarının kuruması ya da alterasyonu ve akış aşağıda gelişebilecek taşkın gibi parametreler göz önünde bulundurularak D.S.İ. Genel Müdürlüğünce gerekli değerlendirilmeler yapılarak bu proje hayata geçirilmiştir. İşletmenin faaliyete kapatılması gündeme geldiği taktirde ise membadan gelen su derivasyon tünelleri yardımıyla mansaba aktarılacağı için su ekosisteminde de herhangi bir etki oluşması beklenmemektedir. V.2.5. Su tutulması ile oluşabilecek iklim değişikliği ve bu değişiklik sonucu bitki örtüsü, fauna, habitat ve biyotoplar üzerine olabilecek etkiler, mansapta olabilecek değişimler (erozyon, nehir hidrolojisi, sucul hayat, sediment gelişi vb.) Baraj gölünün oluşmaya başlamasıyla mansapta ve rezervuarda biyolojik yaşam hızla değişir. Başlangıçta sular altında kalarak çürüyen organizma kalıntıları, suda kısa süre içinde aşırı bir besin maddesi arzına neden olmaktadır. Rezervuar derinliği boyunca meydana gelen durağan tabakalaşma yardımıyla anaerobik bir ayrışma ortamı oluşarak, kükürt, hidrojen v.b gazların çıkışlarıyla, kötü kokan karanlık renkli bir göl meydana gelmesine yol açmaktadır. Bunun hemen ardından suda artan besin maddelerine bağlı bir fitoplankton patlaması gözlenir. Büyük yeşil-esmer renkli kütleler halinde su yüzeyini kaplayan bu bitkilerin yanında su yüzünde yüzer görünümlü makroflora da gelişebilir. Bu gelişmeler gölün ömrü açısından zararlı olabilir. Ayrıca barajın yapısına da zarar verebilir. Oluşan makroflora hastalık vektörlerine (şistona vektörü salyangoz, sivrisinek lavraları) yataklık eder. Bunları önlemek için, baraj su tutmaya başlamadan önce rezervuar saha temizliğinin yapılacaktır. Bu temizlikte ağaçlar kesilerek ortamdan uzaklaştırılacak, çalı türündeki bitkiler de ileride balıklara yumurtlama ortamı sağlaması için bırakılacaktır. Toprak, su ve besin zincirindeki değişmeler sonucu alana bir çok yeni canlı türü gelebilecek bu da fauna için olumlu bir etki olabilecektir. Baraj gölü, bir çok kuş türünün alana göç etmesine neden olacak, zengin bir fito ve zooplankton ortamı oluşacağından, kuş türlerine beslenme ortamı da sağlayacaktır. Malzeme alanlarında yapılacak çalışmaların su ekosistemine herhangi bir etkisi olmayacaktır. Rezervuar alanında su birikmesiyle birlikte nispi nem miktarında bir artış beklenmektedir. Nispi nem miktarındaki artışa paralel olarak kserofit (kurakçıl) türlerin yerini kademeli olarak higrofil (nemi seven) türler alacaktır. Ancak mikroklimatik etki vadi ile sınırlı 158

174 kalacağından floristik yapıdaki değişim de vadi ile sınırlı kalacaktır. Bilindiği üzere, atmosfere salınan seragazları iklim değişikliğine yol açmaktadır. Bitki örtüsü, oksijen konsantrasyonunun düşük olduğu derin kesimlerde zamanla çürümekte olup, metan gazının oluşumuna yol açmaktadır (UNEP,2000). Proje kapsamında rezervuar alanı altında kalacak bitki örtüsü, su tutulması öncesinde kaldırılarak baraj gölünden atmosfere salınan sera gazı miktarının en aza indirilmesi sağlanacaktır. Rezervuar oluşumu ile akarsu habitatının durgun özellik kazanmasının olumlu etkilerinden birisi de kıyı/kenar erozyonunun azalmasıdır. Erozyonun azalması türbidite, yani bulanıklık miktarında azalmayı beraberinde getirecektir. Kıyı/kenar erozyonunu önleyici etkili bir ağaçlandırma tüm baraj tiplerinin ömrünü uzatacağı gibi bulanıklığı da azaltacaktır. Bulanıklığın önlenmesi veya miktarının azaltılması su ortamındaki planktonların primer produktivitesini arttıracaktır. V.2.6. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri ve etkileri, projenin memba ve mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi, Proje kapsamında hazırlanan Onaylı Su Hakları Raporu Ek-13 te verilmiştir. Proje sahasında mevcut durumda su kullanım haklarına konu olacak tarım arazisi bulunmamaktadır. Mevcut durumda arazide yapılan etüt çalışmalarında, Yenice deresi üzerinde su kullanım hakları konusu oluşturmayacak tarımsal amaçlı sulama tesisleri bulunmakla birlikte bunların dışında herhangi bir su kullanımına da (değirmen, balık çiftliği vb.) rastlanmamıştır. Yenice deresi üzerinde gerek Tekkeyenicesi gerekse Yeşiloba köylerine ait olan harabe konumunda 3 adet değirmen bulunmaktadır. Bu değirmenlerin uzun yıllardır çalışmadığı köy ihtiyar heyeti tarafından ifade edilmektedir. DSİ Genel Müdürlüğünün Mansap Su Kullanım Hakları raporlarının hazırlanması kapsamında yayınladığı genelge kapsamında bu değirmenlerin ileriki yıllarda faaliyete geçmesi durumunda ihtiyacı olan suyun bırakılmasını istemektedir. Projenin işletmeye alınması halinde Mülga Köy Hizmetleri su alma yapıları ile tarımsal sulamaya alınan kaynaklar suları dere yatağına bırakılacaktır. Memba mansap ilişkisi içerinde olan, harabe değirmenlerin işletmeye alınması durumunda dere yatağı suyu yeterli olacağından su kullanım hakları söz konusu olmayacaktır. Yenice Barası Sulama sahası için hazırlanan Tarımsal Ekonomi Raporunda: Yozgat Merkez İlçe ye bağlı Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yapılacak olan Yenice Barajı ile Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı köylerinin tarım arazilerine sulama suyu sağlanacaktır. Mevcut durumda, yetersiz düzeyde olmak üzere, anılan köylerde Yenice Deresi ve Gelingüllü Barajı ndan temin edilen su ile tarım arazilerinin yaklaşık % 2 sinin sulandığı ifade edilmektedir. Yine Yenice Barajı ndan temin edilecek su ile yaklaşık dekarlık bir alanın sulanması mümkün olacaktır. V.2.7. İşletme süresince akarsu yatağının derive edilmesi kapsamında derive edilecek su miktarı, dere yatağının kuru kalmaması, canlı hayatın devamlılığı ve bölgenin tarımsal sulama suyu ihtiyacının sağlanması amacıyla alınacak önlemler, Baraj inşaatına kurak dönemde, yenice deresi kendi yatağından akarken sağ sahildeki derivasyon kondüvisinin yapımıyla başlanması planlanmaktadır. Kondüvi inşaatının tamamlanmasından hemen sonra batardoların yapımına, gövdenin yerleşeceği alan kuruya alındıktan sonra ise gövde inşaatına başlanacaktır. Sağ sahilde planlanan derivasyon kondüvisi daire kesitli olup inşaat ve işletme şartları da dikkate alınarak minimum iç çap (3,00 m) seçilmiştir. Kondüvinin boyu 200,00 m ve taban eğimi 0,005'dir. Derivasyon kondüvisi ile 37,40 m 3 /s su mansaba aktarılabilecektir. 159

175 Akışyukarı batardosu gövde içinde ve kil çekirdekli kaya dolgu tipinde düşünülmüştür. Batardonun şevleri her iki tarafda 1,80 yatay / 1 düşeydir. Akışyukarı batardosunun kret kotu; 25 yıllık taşkın debisini havapaylı, 50 yıllık taşkın debisini havapaysız geçirecek şekilde 1084,25 m olarak hesaplanmıştır. Kret genişliği 8 m ve talvegden yüksekliği 5,25 m'dir. V.2.8. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza akımları, yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyel, varsa ulusal ve uluslararası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları savaklanan sular ve periyotları dikkate alınmalı), Nehirdeki akımın son on yıllık akım değerleri, debi süreklilik eğrisi grafiği ve/veya tablosu, (İlgili kurum ve kuruluşlar ile irtibata geçilerek ve arazide gerekli çalışmalar/araştırmalar yapılarak Su Kullanım Hakları Raporunun hazırlanması ve ilgili birime müracaat edilerek Raporun onaylatılması.) Proje kapsamında, doğal hayatın devamlılığı için bırakılacak cansuyu miktarı Ek- 12 de verilen Ekosistem Değerlendirme Raporunda belirtilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. Suyun bırakılacağı noktaya ise debimetre takılacaktır. Yenice Baraj yeri yılları aylık ortalama akım değerleri aşağıda verilmiştir. Tablo 90:Yenice Baraj Yeri Aylık Doğal Akımları, m 3 /s YIL Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylul Not: Yenice Baraj yeri doğal akımları Q Yenice=Q * 0,8590 eşitliği yardımı ile günlük akımlardan yararlanılarak hesaplanmıştır. Proje kapsamında yukarıda verilen 10 yıllık akım değerleri D.S.İ. 12 Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanmış olup Ek-10 da sunulmuştur. Proje alanında ulusal ve uluslararası mevzuatla korunan balık türleri bulunmamaktadır. Alanda tespit edilen balık türleri ve ekolojik ihtiyaçları Ekosistem Değerlendirme Raporu içerisinde, Hidrobiyolojik Değerlendirme Raporu nda detaylı olarak verilmiştir (Bkz. Ek-12, Bölüm 4). Proje kapsamında hazırlanan Onaylı Su Hakları Raporu Ek-13 te verilmiştir. Proje sahasında mevcut durumda su kullanım haklarına konu olacak tarım arazisi bulunmamaktadır. Mevcut durumda arazide yapılan etüt çalışmalarında, Yenice deresi üzerinde su kullanım hakları konusu oluşturmayacak tarımsal amaçlı sulama tesisleri bulunmakla birlikte bunların dışında herhangi bir su kullanımına da (değirmen, balık çiftliği Yıllık Ort. 160

176 vb.) rastlanmamıştır. Yenice deresi üzerinde gerek Tekkeyenicesi gerekse Yeşiloba köylerine ait olan harabe konumunda 3 adet değirmen bulunmaktadır. Bu değirmenlerin uzun yıllardır çalışmadığı köy ihtiyar heyeti tarafından ifade edilmektedir. DSİ Genel Müdürlüğünün Mansap Su Kullanım Hakları raporlarının hazırlanması kapsamında yayınladığı genelge kapsamında bu değirmenlerin ileriki yıllarda faaliyete geçmesi durumunda ihtiyacı olan suyun bırakılmasını istemektedir. Projenin işletmeye alınması halinde Mülga Köy Hizmetleri su alma yapıları ile tarımsal sulamaya alınan kaynaklar suları dere yatağına bırakılacaktır. Memba mansap ilişkisi içerinde olan, harabe değirmenlerin işletmeye alınması durumunda dere yatağı suyu yeterli olacağından su kullanım hakları söz konusu olmayacaktır. Yenice Barası Sulama sahası için hazırlanan Tarımsal Ekonomi Raporunda: Yozgat Merkez İlçe ye bağlı Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yapılacak olan Yenice Barajı ile Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı köylerinin tarım arazilerine sulama suyu sağlanacaktır. Mevcut durumda, yetersiz düzeyde olmak üzere, anılan köylerde Yenice Deresi ve Gelingüllü Barajı ndan temin edilen su ile tarım arazilerinin yaklaşık % 2 sinin sulandığı ifade edilmektedir. Yine Yenice Barajı ndan temin edilecek su ile yaklaşık dekarlık bir alanın sulanması mümkün olacaktır. V.2.9. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin (AGÎ) istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında ilgili DSİ Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma tarafından GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler ve taahhüdün rapora girilmesi, Su tutulması sonucunda, Yenice deresi sularının kalitesi değişmeyecek, ancak mansapta su miktarında doğal olarak bir azalma söz konusu olacaktır. Proje kapsamında hazırlatılan Ekosistem Değerlendirme Raporu ekte sunulmuştur(bkz. Ek-12). Proje kapsamında bırakılacak cansuyu miktarı Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. Kati proje aşamasında proje formülasyonu, cansuyu ölçümü yapılabilmesi için AGİ kurulmasına uygun olarak dizayn edilecek olup, AGİ kurulma aşamasında DSİ 12. Bölge Müdürlüğüne müracaat edilecektir. Kurulacak AGİ istasyonu GPRS modemli cihazlarla donatılacaktır. Yenice deresinde akımın son 10 yıllık ortalamanın %10 undan az olması halinde suyun tamamı bırakılacaktır. Proje kapsamında hazırlatılan onaylı Su Hakları Raporu Ek- 13 te verilmiştir. Proje sahasında mevcut durumda su kullanım haklarına konu olacak tarım arazisi bulunmamaktadır. Mevcut durumda arazide yapılan etüt çalışmalarında, Yenice deresi üzerinde su kullanım hakları konusu oluşturmayacak tarımsal amaçlı sulama tesisleri bulunmakla birlikte bunların dışında herhangi bir su kullanımına da (değirmen, balık çiftliği vb.) rastlanmamıştır. Yenice deresi üzerinde gerek Tekkeyenicesi gerekse Yeşiloba köylerine ait olan harabe konumunda 3 adet değirmen bulunmaktadır. Bu değirmenlerin uzun yıllardır çalışmadığı köy ihtiyar heyeti tarafından ifade edilmektedir. DSİ Genel Müdürlüğünün Mansap Su Kullanım Hakları raporlarının hazırlanması kapsamında yayınladığı genelge kapsamında bu değirmenlerin ileriki yıllarda faaliyete geçmesi durumunda ihtiyacı olan suyun bırakılmasını istemektedir. Projenin işletmeye alınması halinde Mülga Köy Hizmetleri su alma yapıları ile tarımsal sulamaya alınan kaynaklar suları dere yatağına bırakılacaktır. Memba mansap ilişkisi içerinde olan, harabe değirmenlerin işletmeye alınması durumunda dere yatağı suyu yeterli olacağından su kullanım hakları söz konusu olmayacaktır. 161

177 Proje kapsamında Tarih ve Sayılı ( Tarih ve Sayılı değişiklik) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren, Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Madde-7 hükümlerine uyulacaktır. V İşletme aşamasındaki su temini planı, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarları ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Yenice Barajı Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada m 3 /gün kapasiteli arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. V.2.11.İşletme aşamasında oluşacak atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, (Burada gerekli izinler alınmalı ve izin belgeleri rapora eklenmelidir.) Proje kapsamında işletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami 5 kişinin (vardiyalı) çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. Bu aşamada günlük kişi başına düşen su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellileri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) 162

178 Çalışacak kişi sayısı :5 Kişi başına düşen günlük kullanım :150 lt/gün Oluşan atık su :0,75 m 3 /gün BOI :200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü :1,5 kg/gün KOI :300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü :2,25 kg/gün AKM :200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü :0,75 kg/gün Faaliyet esnasında oluşacak evsel nitelikli sıvı ve fekal atıkların bertarafı, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerince belirlenmiş sızdırmasız fosseptik çukurunda depolanacak ve periyodik olarak faaliyet sahibince, Yozgat Belediyesi vidanjörleri kiralanarak S.K.K.Y. hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Doğaya serbest deşarj yapılmayacak ve bu konuda Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ( Tarih ve Tarih ile değişik) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğine uyulacaktır. Proje kapsamında yapılması planlanan fosseptiğin planı ekte sunulmuştur(bkz.ek-19). V.2.12.Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine ve su ortamındaki canlılara (Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanteri) olabilecek etkiler, alınacak izinler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş sistemleri ile ilgili bilgi ve buna ait çizim, mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizim, (uzun yıllar aylık yağış verileri kullanılarak kullanma-içme-can suyu miktarlarının işletme tablosu halinde verilmesi) İnşaat çalışmaları sırasında, kazı çalışmaları sonucu oluşabilecek materyaller, akış aşağıya akarak su kalitesinde bazı değişimlere neden olabilmektedir. Ancak, baraj gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği kısımda suyun yatağı değiştirileceğinden, su ile temas edilmeden, kazıma çalışmaları sonucu oluşacak şilt ve malzemenin de akış aşağı gitmesini engellenecektir. Ancak zaman zaman akıntılı kısımdaki dere yatağına müdahale edilmesi durumunda, bu etkinin uzun süre olmamasına dikkat edilecek ve aşağı kısımlara yoğun sediman gitmesi engellenecektir. Bu engelleme çoğunlukla jeo-tekstil malzemelerden yapılan sediman tutucular ile gerçekleştirilmektedir. Dere yatağına yoğun bir müdahale yapılması durumda, faaliyetin 100 metre akış aşağısına çekilen bu malzeme sedimanı tutması ve aşağılara gitmesi engellenecektir. Projenin inşaat aşamasında oluşacak atıksular su kaynaklarına deşarj edilmeyecektir. Atıksuların toplanması ve deşarjı sırasında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ndeki ilgili hükümlere uyulacaktır. Akarsu yatağında bulunan gereç alanlarından malzeme alınırken Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen şartlar yerine getirilecektir. Barajın yapımından sonra akıntılı su sistemi yerine küçük de olsa durgun bir alan olacak ve su kalitesi bir miktar değişebilecektir. Özellikle üst havzadaki sel suları ile gelen sediman ve bazı yerleşim bölgelerinden gelen kirletici besin maddelerinin birikmesi ile baraj su toplama ortamında su kalitesi değerleri düşürebilir. Ayrıca suların altında kalacak olan bitki topluluklarının su toplanmaya başlanmadan önce temizlenecektir. Barajda su tutulması ile su kalitesinde değişimler meydana gelecektir. Durgun du ekosistemi oluşması sonucunda su katmanları farklı sıcaklıkta olacaktır. Su sıcaklığında meydana gelen farklılaşma, sudaki çözünmüş oksijen konsantrasyonu da olumlu yönde etkileyecektir. 163

179 Yenice Deresi üzerinde kurulacak olan Yenice Barajı, bölgedeki lotik habitat (dere, kaynak, nehir) yerine lentik habitat (göl, gölet, rezervuar)'ın oluşmasına neden olacaktır. Bu durum alglerin mevcut habitatlarının azalması ve yeni habitat yapısının oluşması anlamına gelmektedir. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır. Lentik ortamlarda yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan formlar mevcudiyetlerini sürdüreceklerdir. Bununla birlikte su kütlesinin durgunlaşması ile akarsu ortamında az bulunan fitoplanktonik formlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden kurtulacağı için ışığın derinlere kadar inmesi de sağlanabilecektir. Genel anlamı ile bölgenin tatlısu alg florasını olumsuz yönde etkileyebilecek bir durum söz konusu olmayacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve populasyon yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizmalar, barajda su tutulmaya başladıktan sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla temsil edilmeye başlanacaktır. Yani planlanan faaliyet gerçekleştikten sonra zooplanktonik organizmalar için optimum koşullar sağlanmış olacaktır. Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan rezervuar alanlarında daha az türle temsil edilmeye başlanacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte olan, derin ve balçıklı alanları tercih eden bentik türler baraj bölgelerinde yoğunluk bakımından artacaklardır. Konuyla ilgili Ek-12 de verilen Ekosistem Değerlendirme Raporu Bölüm 4 te detaylı bilgi verilmiştir. Baraj yapımı ile engellenen balık göçleri, balık gecitleri yapımı ile büyük oranda sağlanabilmektedir. Barajın inşaatından sonra baraj gövde yüksekliğinin temelden itibaren 51,50 m olması planlanmıştır. Baraj gövde yüksekliği 30 m den yüksek barajlarda, balık geçidi inşa edilmesi teknik olarak uygulanabilir değildir. Bu nedenle proje kapsamında herhangi bir balık geçidi inşa edilmeyecektir. Kati proje aşamasında hazırlanacak mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizimler ilgili kurumlara sunulacaktır. Proje kapsamında bırakılacak cansuyu miktarı Ekosistem Değerlendirme Raporunda önerilen yıllık ortalama akım değerinin %10 udur. V Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler, Sulama sahasında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte, bu faaliyetlere bağlı olarak zirai kimyasalların kullanımı artacağından bu kimyasalların yer altı suyuna geçmesi ve dolayısıyla bölgede yer altı suyunun kirlenmesi beklenmektedir. Ancak, sulama şebekesinin yüksek basınçlı ve yağmurlama-damla yöntemiyle sulama yapılacak olması nedeniyle kirlilikle ilgili bu tip sorunlar büyük oranda önlenecektir. Bununla birlikte, çiftçilerin aşırı ve bilinçsiz kimyasal katkıları kullanımını azaltıcı periyodik eğitim programları faydalı olacaktır. Barajda su tutulmasıyla birlikte akarsu boyunca normal akış engellenecek ve bir rezervuar alanı oluşacaktır. Bu durum başta dere vejetasyonu olmak üzere rezervuar alanında habitat kaybına neden olacaktır. Rezervuara alanında su tutulmasıyla birlikte nispi nem miktarında bir artış beklenmektedir. Nispi nem miktarındaki artışa paralel olarak kserofit (kurakçıl) türlerin yerini kademeli olarak higrofil (nemi seven) türler alacaktır. Ancak mikroklimatik etki vadi ile sınırlı kalacağından floristik yapıdaki değişim de vadi ile sınırlı kalacaktır. Sulama ve içmesuyu amaçlı bu projede yöredeki tarımsal üretimin gelişmesine ve Sorgun ilçesinin içmesuyu sorununun çözümü ile bölgeye önemli katkı sağlayacağı gibi, oluşacak nemli özelliklere sahip mikro klimatik ortam mevcut ekosisteminin gelişmesine de 164

180 katkıda bulunacaktır. Ülke ekonomisine artı bir katma değer katmasının yanında istihdama olan olumlu etkisi de göz ardı edilmemelidir. Proje sahasında nadir bulunan hayvan türü ve hassas ekosistem bulunmamaktadır. Yapılacak sulama barajının alanı kullanan veya kullanma olasılığı bulunan hayvan türlerinin populasyonları üzerine geri dönüşümsüz boyutta bir etki yapması öngörülmemektedir. Baraj içme ve sulama amaçlı olup sulama yapılan dönemlerde de mansaba yeterince su bırakılması dere vejetasyonun devamlılığı için bir gerekliliktir. Sulama yapılmayan dönemlerde Baraj gövdesi sonrası dere yatağındaki türlerin olumsuz etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. Yapımı planlanan Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. V Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler, Proje alanı ve yakın çevresinde ÇED Yönetmeliği Ek-5 te verilen; 1.Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar a) 09/08/1983 tarihli ve 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3. maddesi uyarınca belirlenen "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları bulunmamaktadır. b) 01/07/2003 tarihli ve 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları" bulunmamaktadır. c) 21/07/1983 tarihli ve 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar: Yozgat, Çamlık Milli Parkı ve Kazankaya Kanyonu gibi doğal güzelliklerin yanı sıra, Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi ve Çayıralan Çerkez Bey Türbesi, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü, Sarıkaya Roma Kalıntıları, Kerkenes Harabeleri Pteria (Antik Kent), Büyüknefes (Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri gibi tarihi birikime sahiptir. Ayrıca, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Yerköy ilçeleriyle birlikte Sorgun, Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Termal Turizm merkezi ilan edilmiş olup, bu ilçelerde turizme hizmet veren Bakanlık ve Belediye belgeli termal ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Ancak, turizmin il ekonomisindeki payı oldukça düşüktür ve Bahse konu bu alanların proje aktivitelerinden olumsuz yönde etkilenmesi beklenmemektedir. ç) 22/03/1971 tarihli ve 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları bulunmamaktadır. 165

181 d) 31/12/2004 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar bulunmamaktadır. e) 02/11/1986 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri" bulunmamaktadır. f) 09/08/1983 tarihli ve 2872 Sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar bulunmamaktadır. g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar bulunmamaktadır. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 Sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler bulunmamaktadır. h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 Sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar bulunmamaktadır. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 Sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. j) Proje alanı Yenice Deresi üzerindedir. Dolayısıyla Sulak Alanlar kapsamındadır. Proje kapsamında tarihli ve Sayılı ( Tarih ve Sayı ile değişiklik) Resmi gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği gereğince gerekli izinler alınacaktır. k) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yer altı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Yönetmelik hükümlerine aykırı bir uygulamada bulunulmayacaktır. 2. Proje Alanı Ve Yakın Çevresinde; Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları" bulunmamaktadır. b) 12/6/1981 Tarih ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar bulunmamaktadır. ı) 23/10/1988 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar bulunmamaktadır. ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar bulunmamaktadır. 166

182 ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar bulunmamaktadır. c) 14/2/1983 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren"dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar bulunmamaktadır. ç) 17/5/1994 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar bulunmamaktadır. d) 27/7/2003 tarihli ve Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi kapsamında korunan alanlar bulunmamaktadır. 3. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Korunması Gereken Alanlar a) 09/08/1983 tarihli ve 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3. maddesi uyarınca belirlenen "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları bulunmamaktadır. a) Tarım Alanları (Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı): Proje alanında tarım alanları bulunmaktadır. Tarım alanları ile ilgili olarak 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri doğrultusunda gerekli izinler alınacaktır. b) Sulak Alanlar (Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 m yi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler): Projenin yer üstü su kaynağı olan Yenice deresi sulak alanlar kapsamındadır. Proje inşa işlemleri başlamadan önce, Tarihli ve Sayılı ( Tarih ve Sayı ile değişiklik) Resmi gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında (Ek-2 Sulak Alan Faaliyeti İzin Belgesi) gerekli izinler alınacaktır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları: Söz konusu proje, Yenice Deresi üzerinde gerçekleştirilecektir. d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar bulunmamaktadır. ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır. 167

183 V Orman alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması, orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler, Proje alanında ormanlık alan bulunmamaktadır. Meşcere tipi Z-OT olarak kodlanmış tarım arazisi ağaçsız orman toprağı olarak tanımlanmaktadır. Proje kapsamında Kayseri Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan İnceleme Değerlendirme Formu, ve Meşcere Haritası ekte sunulmuştur(bkz.ek-16). Proje alanı kuzeydoğusunda kuş uçuşu 19 km mesafede, kuzeyde kuş uçuşu 17 km mesafede, batıda kuş uçuşu 11 km mesafede ormanlar bulunmaktadır. En yakın orman alanları için bu mesafelere bağlı olarak orman yangınları için bir önlem alınması söz konusu değildir. V Tarım alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması, Bugünkü koşullarda proje sahasında %50 ve %41 oranlarla hububat-nadas sistemi hakimdir. Diğer yandan, kuru şartlarda %5 oranında nohut ve %2 oranında ayçiçeği ekimi yapıldığı görülmüştür. Yetersiz sulama imkanlarıyla yetiştirilen sebze ve yoncanın ekiliş oranları ise %1 er civarındadır Projenin gerçekleşmesiyle halen tarımı yapılan bitkilerin verimlerinin artacağı, münavebe sisteminin uygulanacağı, sulu koşulların gerektirdiği girdi (gübre, ilaç) kullanımının yaygınlık kazanacağı ve yeterli suyun zamanında bulunabilmesi (diğer bir deyişle, temin garantisinin olması koşullarının sağlanacağı) planlanmaktadır. Projeli koşullarda yukarıda bahsedilenlerin gerçekleşmesi durumunda bölge ekolojik koşullarında ekimi yapılabilecek, ancak sulama suyu olmadığı için ekimi yapılamayan bitkilerin, proje sahasında ekim şansı bulacağı düşünülmektedir. Projeli koşullarda gerçekleşmesi beklenen bitki deseni yıllara göre gelişme süreci de gözönünde tutularak beklenen bitki deseni 5. yıldan başlayarak tam gelişmiş duruma gelecek ve yörenin geleneksel ürünü olan hububatın yanında, şeker pancarı (%22), patates (%10), dane fasulye (%10) ve domates (%9) de yaygın olarak üretilmeye başlanacaktır. Ayrıca, proje sahasında %4 oranında bodur elma yetiştiriciliği planlanmaktadır. Sulama sahasında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte, bu faaliyetlere bağlı olarak zirai kimyasalların kullanımı artacağından bu kimyasalların yer altı suyuna geçmesi ve dolayısıyla bölgede yer altı suyunun kirlenmesi beklenmektedir. Ancak, sulama şebekesinin yüksek basınçlı ve yağmurlama-damla yöntemiyle sulama yapılacak olması nedeniyle kirlilikle ilgili bu tip sorunlar büyük oranda önlenecektir. Bununla birlikte, çiftçilerin aşırı ve bilinçsiz kimyasal katkıları kullanımını azaltıcı periyodik eğitim programlarının ilgili idarece verilmesi faydalı olacaktır. V Karasal flora/fauna üzerine olası etkiler ve alınacak tedbirler Projenin gerçekleşmesi durumunda alanda bir ekosistem dönüşümü yaşanacaktır. Bölgedeki akarsu ekosistemi büyük oranda durgunsu ekosistemine dönüşecektir. Akarsu ekosistemindeki bu değişimin yanı sıra baraj inşası sırasında bir çok inşaat faaliyetleri (Malzeme Ocakları, Şantiye, Kanal, Yol vb.) sırasında habitatlarda deformasyon ve habitat kaybı yaşanacak ve bitki örtüsü zarar görecektir. Proje sahasında nadir bulunan hayvan türü ve hassas ekosistem bulunmamaktadır. Yapılacak sulama barajının alanı kullanan veya kullanma olasılığı bulunan hayvan türlerinin populasyonları üzerine geri dönüşümsüz boyutta bir etki yapması öngörülmemektedir. Barajda su tutulmasıyla birlikte akarsu boyunca normal akış engellenecek ve bir 168

184 rezervuar alanı oluşacaktır. Bu durum başta dere vejetasyonu olmak üzere rezervuar alanında habitat kaybına neden olacaktır. Rezervuara alanında su tutulmasıyla birlikte nispi nem miktarında bir artış beklenmektedir. Nispi nem miktarındaki artışa paralel olarak kserofit (kurakçıl) türlerin yerini kademeli olarak higrofil (nemi seven) türler alacaktır. Ancak mikroklimatik etki vadi ile sınırlı kalacağından floristik yapıdaki değişim de vadi ile sınırlı kalacaktır. Baraj içme ve sulama amaçlı olup sulama yapılan dönemlerde de mansaba yeterince su bırakılması dere vejetasyonun devamlılığı için bir gerekliliktir. Sulama yapılmayan dönemlerde Baraj gövdesi sonrası dere yatağındaki türlerin olumsuz etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. İnşaat süreci ve öncesinde alınacak önlemler Proje alanında Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Alanda IUCN tehlike kategorisine göre 1 adet VU (VULNERABLE=ZARAR GÖREBİLİR) kategorisinde bitki türü, Crocus sieheanus (Çiğdem) yer almaktadır. İnşaat sürecinde ya da daha evvel özellikle faaliyet alanı ve yakın çevresinde bulunabilecek rezervuar altında kalacak yukarıda belirtilen tehdit altındaki taksonların tohumları mutlaka toplanacaktır. Tohumların bir kısmı ilgili Tohum Gen Bankalarına ulaştırılacaktır. Koruma gerektiren türler tohum yada fide olarak ekolojik özellikleri yakın olan alan dışı habitatlara taşınarak (Ex-Situ) yeni populasyonlar oluşturulacaktır. Yeni habitatlarda tohumların çimlenme başarıları ve fidelerin hayatta kalma başarıları izlenecektir. İnşaat aşamasından sonra alınacak önlemler İnşaat aşamasından sonra inşa sürecinden etkilenen habitatlarda (Kanal vb.) doğal bitki örtüsüne uygun türler ile yeniden bitkilendirme yapılacaktır. Endemik, nadir ve nesli tehdit altında olan türlerin yeni habitatlarda tohumların çimlenme başarıları ve fidelerin hayatta kalma başarıları en az 3 yıl izlenecektir. Endemik taksonların hiç biri doğrudan nehir suyuna bağımlı değildir. Zira bu türler riparian olmayıp çevredeki step ve segetal ekosistemler gibi farklı ekosistemlerde yayılış göstermektedirler. Dolayısıyla bu türler ile can suyu arasında bir bağıntı yoktur. Endemik ve nesli tehdit altında olan türlerle ilgili yukarıda belirtilen önlemlerin alınması durumunda söz konusu projenin rezervuar alanı dışında ekosistemler üzerine geri dönüşümsüz etkilerinin minimum düzeyde kalacağı varsayılmaktadır. V.2.18.Proje alanında peyzaj unsurları oluşturmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri, Baraj sahasının çevresinde duruma göre belirlenecek bant dahilinde, yöre ve iklime uygun olarak ağaçlandırma işlemleri belirli bir program dahilinde yürütülecektir. Söz konusu ağaçlandırmaların yapılacağı sahalarda, inşaat sezonu boyunca bakımları yapılacak, barajların işletmeye alınması ile birlikte rekreasyon amaçlı olarak halkımızın hizmetine sunulacaktır. Ağaç türü olarak yöre iklimine uyumlu türler tercih edilecektir. 169

185 V Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, Proje kapsamında İnceleme kurulu tarafından belirlenecek sağlık koruma bandı mesafelerine uyulacak ve tesis işletmeye açılmadan önce ilgili kurumlardan gerekli izinler alınacaktır. Projenin inşaatı esnasında yapılacak işlerden insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olan işler için 1475 sayılı İş Kanunu, 7/7583 sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kuralları Hakkındaki Tüzük, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır. Tehlikeli ve riskli faaliyetleri önlemek veya en aza indirgemek için alınacak önlemler Proje kapsamında, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan tüzük ve yönetmeliklere, 2006/1 Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararına uyulacaktır Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uyulacaktır sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180. Maddesine göre 50 kişiden fazla işçi çalıştırılması durumunda iş yeri hekimi bulundurulacaktır. V Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültü kaynakları, seviyeleri ve gürültü kontrolü için alınacak önlemler, Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında sulama kısmında suyun iletimi kot farkından dolayı cazibe ile olmaktadır. İletimin cazibeli olmasından dolayı gürültü kaynağı bulunmamaktadır. İçme suyu kısmında gürültü kaynağı arıtma tesisi, pompa istasyonları ve kuyulardaki pompalardır. Arıtma tesisi ve pompa istasyonları kapalı ortam içerisinde bulunacaktır. Söz konusu proje kapsamında Tarih ve sayılı (Değişik:RG ) Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. V Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç) yükünün ve etkilerinin değerlendirilmesi. Yenice Barajı, Yozgat il merkezinin 35 km güneydoğusunda, Sorgun ilçe merkezinin 30 km güneybatısında, Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yer almaktadır. Proje alanı 34 59' ve 34 65' doğu boylamları ile 39 38' ve 39 40' kuzey enlemleri arasındadır. Baraj yerine Yozgat Kayseri karayolundan Yozgat a yaklaşık 20 km mesafede Çalılı köyüne ayrılan karayolundan 10 km lik yolla ulaşılır. Yozgat ili ile baraj yeri arasındaki karayolundan yaklaşık 35 km dir. Mevcut olan yollar ve altyapı sistemleri kullanılacaktır. Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı Ulaşım ve Maliyet Etütleri Şubesi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Otoyollar ve Devlet Yolları Trafik Hacim Haritası adlı çalışma kapsamında proje alanına en yakın ölçüm yapılan D200 Yozgat-Sorgun karayolundaki trafik hacmi; Otomobil : taşıt/gün Orta Yüklü Ticari Taşıt : taşıt/gün Otobüs : 304 taşıt/gün Kamyon : taşıt/gün Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork : 707 taşıt/gün Toplam : taşıt/gün 170

186 Yozgat-Sorgun karayolundaki toplam taşıt hacmi taşıt/gün olup proje kapsamında getireceği günlük 32 kamyon, 2 transmikser, 2 beton pompası, 1 sulama tankeri ve ortalama 10 adet makine ekipmanında bir yerden bir yere nakli düşünülürse toplamda 47 ilave yük D200 Yozgat-Sorgun karayolundaki mevcut taşıt hacmini % 0,39 oranında artırarak, toplam taşıt hacminin yaklaşık taşıt/gün olması beklenmektedir. Proje kapsamında karayolunun kullanılması durumunda 2918 Sayılı Trafik Kanunu ve Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır. Tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taşınması esnasında Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında yola giriş ve çıkışlarda trafik güvenliği açısından her türlü önlem projenin yapımını üstlenen firma tarafından alınacaktır. PROJE ALANI Şekil 17: Proje alanı trafik yükü haritası (Kaynak: V Proje alanı ve yakın çevresinde, yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) materyal üzerindeki etkilerinin şiddeti ve yayılım etkisinin belirlenmesi, Yozgat, Çamlık Milli Parkı ve Kazankaya Kanyonu gibi doğal güzelliklerin yanı sıra, Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi ve Çayıralan Çerkez Bey Türbesi, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü, Sarıkaya Roma Kalıntıları, Kerkenes Harabeleri Pteria (Antik Kent), Büyüknefes (Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri gibi tarihi birikime sahiptir. Ayrıca, Boğazlıyan, Sarıkaya ve Yerköy ilçeleriyle birlikte Sorgun, Kültür ve Turizm Bakanlığı nca Termal Turizm merkezi ilan edilmiş olup, bu ilçelerde turizme hizmet veren 171

187 Bakanlık ve Belediye belgeli termal ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Ancak, turizmin il ekonomisindeki payı oldukça düşüktür ve Bahse konu bu alanların proje aktivitelerinden olumsuz yönde etkilenmesi beklenmemektedir. V Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personel sayısı, bu personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut, ulaşım ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin edileceği, İşletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami (vardiyalı) 5 kişinin çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. İşletme aşamasında çalışanların ihtiyaçlarının karşılanacağı (duş, dinlenme, wc vb.) yapılar tesis edilecektir. Katı Atıklar: Kişi başı katı atık oluşumu 1,21 kg/kişi-gün olarak alınmıştır. (Kaynak: Katı atık hizmeti verilen belediye sayısı, nüfusu, yaz ve kış mevsimine göre toplanan ortalama katı atık miktarı, 2006, Çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar; 1,21 kg/kişi-gün x 5 kişi = 6,05 kg/gün olarak hesaplanmıştır. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelden kaynaklanacak organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların yönetimi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, yönetmelik gereğince Yozgat Belediyesi tarafından katı atık depolama sahasında bertaraf edilecektir. Ambalaj atıkları: Evsel nitelikli katı atıkların (kağıt, karton, cam, plastik vb.) değerlendirilebilir sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı firmalarca geri kazanımı sağlanacaktır. Ayrıca işletme aşamasında kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt, cam vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, ayrı ayrı toplanıp biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. V İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı sonrasında oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisinin karakteristiği, prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortamlara, ne miktarlarda, nasıl verileceği, Arıtma Tesisinden oluşması muhtemel çamurların miktarı, bertaraf yöntemleri Proje kapsamında günlük kişi başına düşen su tüketimi 150 lt ve tüm atık suyun %100 geri döndüğü tahmini ve kabulü ile oluşacak atık suyun özellileri aşağıdaki gibidir. (Kaynak: USLU, O. Kullanılmış Suların Arıtılması, 1992 İzmir ) 172

188 Çalışacak kişi sayısı : 200 Kişi başına düşen günlük kullanım : 150 lt/gün Oluşan atık su : 30 m 3 /gün BOI : 200 mg/lt BOI olarak kirlilik yükü : 4 kg/gün KOI : 300 mg/lt KOI olarak kirlilik yükü : 6 kg/gün AKM : 200 mg/lt AKM olarak kirlilik yükü : 4 kg/gün İnşaat döneminde oluşacak sıvı atıklar için arıtma tesisi kurulacaktır. Arıtma tesisinin onayı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Tarih ve 2012/9 sayılı Genelgesi kapsamında yaptırılacaktır. Atıksular evsel nitelikli paket atıksu arıtma tesisinde SKKY Tablo:21 esas alınarak alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde arıtılarak Yenice Deresine deşarj edilecektir tarih ve ( tarih ve sayı ve tarih ve sayı ile değişik) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliğinin Kontrolü yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Arıtma işlemi atıksuya hava verilerek bakteri faaliyeti ile olacaktır. Alıcı ortam standartlarını sağlayacak şekilde artılan atık sular klorla dezenfekte edilerek alıcı ortama (Yenice Deresine) verilecektir. V Konut, sosyal ve idari tesislerde oluşacak katı atık miktarı ve özellikleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, nasıl bertaraf edileceği, Proje kapsamında inşaat aşamasında 200 kişinin çalışması planlanmaktadır. İnşaat aşamasında çalışanların ihtiyaçlarının karşılanacağı (duş, dinlenme, wc vb.) yapılar tesis edilecektir. Katı Atıklar: Kişi başı katı atık oluşumu 1,21 kg/kişi-gün olarak alınmıştır. (Kaynak: Katı atık hizmeti verilen belediye sayısı, nüfusu, yaz ve kış mevsimine göre toplanan ortalama katı atık miktarı, 2006, Çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar; 1,21 kg/kişi-gün x 200 kişi = 242 kg/gün olarak hesaplanmıştır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personelden kaynaklanacak organik kökenli evsel nitelikli katı atıkların yönetimi tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ) hükümlerine göre yapılacaktır. Oluşacak katı atıklar, yönetmelik gereğince Yozgat Belediyesi tarafından katı atık depolama sahasında bertaraf edilecektir. Ambalaj atıkları: Evsel nitelikli katı atıkların (kağıt, karton, cam, plastik vb.) değerlendirilebilir sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve lisanslı firmalarca geri kazanımı sağlanacaktır. 173

189 Ayrıca işletme aşamasında kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren paket, karton, kağıt, cam vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, ayrı ayrı toplanıp biriktirilerek lisanslı firmalar tarafından geri kazanımı sağlanacaktır. Konuyla ilgili olarak Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. V Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, Projenin işletme aşamasında yapılacak işlerden insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olan işler için 1475 sayılı İş Kanunu, 7/7583 sayılı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kuralları Hakkındaki Tüzük, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır. V Diğer faaliyetler Burada bahsedilebilecek diğer bir faaliyet bulunmamaktadır. V.3. Projenin Sosyo - Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri D.S.İ., bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Yenice Sulaması nın sulama alanının güneyindeki araziler Gelingüllü Barajı ile sulanmaktadır yılları arasında barajın inşası tamamlanmış ve devreye girerek sulamaya açılmıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı planlanan Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. V.3.1.Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb. (Projenin yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması) Proje alanında bulunan köylerin 1990, 2000 ve 2011 yıllarına ait nüfusları aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tabloda yer alan değerlerden köylerin nüfuslarının düşüş eğiliminde oldukları görülmektedir. 174

190 Tablo 91:Köy Nüfusları Köyler Yıllar Tekkeyenicesi Karga Yudan Alcı İdrisli Karaburun Karakocaoğlukışlası Koyunculu Küçükköhne Mehmetbeyli Şahmuratlı Sarıhacılı Temrezli Sulama ve içmesuyu amaçlı bu projede yöredeki tarımsal üretimin gelişmesine ve Sorgun ilçesinin içmesuyu sorununun çözümü ile bölgeye önemli katkı sağlayacağı gibi, oluşacak nemli özelliklere sahip mikro klimatik ortam mevcut ekosisteminin gelişmesine de katkıda bulunacaktır. Ülke ekonomisine artı bir katma değer katmasının yanında istihdama olan olumlu etkisi de göz ardı edilmemelidir. Projenin yapımı ile etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması için hazırlanan sosyal etki değerlendirme raporu Ek-20 de sunulmuştur. V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi Yenice Barajı, sulama ve içmesuyu temini amaçlı bir projedir. Burada; Yenice Barajı ve Yenice Barajı Sulaması incelenmiştir. Barajda düzenlenen sularla toplam net 803 ha, brüt 920 ha alan sulanabilecektir. Barajdan Sorgun ilçe merkezi ile isale hattı güzergahı üzerinde bulunan köylere yılda 2,70 hm 3 içmesuyu verilecektir. Yenice Barajı Sulaması 10. yılda tam gelişme durumuna ulaşacaktır. Bugünkü ve projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışları 2011 yılı fiyatları ile hesaplanmıştır. Yenice Barajı ve Sulaması ekonomik değerlendirmeleri 2012 yılı fiyatlarıyla yapıldığı için net gelir değerleri toptan eşya fiyat endeksleri katsayısı (1,08) ile 2012 yılına getirilmiştir. Bugünkü koşullarda net gelir değerleri ile yüksek basınçlı ve kaliforniya sulama sistemleri için projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışı değerleri aşağıdaki tablolarda verilmiştir. 175

191 Tablo 92: Bugünkü Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) Net Gelir (TL/da) Yıllar 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl Bugünkü Koşullarda Net Gelir (TL/da) Yıllar Bugünkü Koşullarda Net Gelir (TL/da) -41,84-41,84-41,84-41,84-41,84 Net Gelir (TL/da) 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl -41,84-41,84-41,84-41,84-41,84 Tablo 93: Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) Net Gelir (TL/da) Yıllar 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl Projeli Koşullarda Net 32,09 82,88 197,18 297,22 321,82 Gelir (TL/da) Yıllar Projeli Koşullarda Net Gelir (TL/da) Net Gelir (TL/da) 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl 319,56 326,97 361,10 361,86 371,53 Tablo 94: Net Gelir Artışları (2012 yılı fiyatları) (Y.Basınçlı) Net Gelir Artışları (TL/da) Yıllar 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl Net Gelir Artışı (TL/da) 73,93 124,72 239,01 339,06 363,66 Net Gelir Artışları (TL/da) Yıllar 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl Net Gelir Artışı (TL/da) 361,40 368,81 402,94 403,70 413,37 176

192 Tablo 95: Projeli Koşullarda Net Gelir (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) Net Gelir (TL/da) Yıllar 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl Projeli Koşullarda Net Gelir (TL/da) 27,72 74,73 192,88 277,02 301,70 Yıllar Projeli Koşullarda Net Gelir (TL/da) Net Gelir (TL/da) 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl 299,44 306,85 337,94 338,71 348,38 Tablo 96: Net Gelir Artışları (2012 yılı fiyatları) (Kaliforniya) Net Gelir Artışları (TL/da) Yıllar 1.yıl 2.yıl 3.yıl 4.yıl 5.yıl Net Gelir Artışı (TL/da) 69,56 116,56 234,72 318,86 343,54 Net Gelir Artışları (TL/da) Yıllar 6.yıl 7.yıl 8.yıl 9.yıl yıl Net Gelir Artışı (TL/da) 341,28 348,69 379,78 380,55 390,21 Yenice Barajı ndan; 174 ha ı orta basınçlı, 746 ha ı yüksek basınçlı olmak üzere toplam 920 ha tarım alanı cazibeli olarak sulanacaktır. Yukarıda verilen net gelir değerlerine göre faydalar projekte edilmiş ve ekonomik ömür olan 50 yıla yayılı yıllık eşdeğer toplam sulama faydası hesaplanmıştır. Fayda projeksiyonu yüksek basınçlı ve kaliforniya kısımları için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Projenin gelir/gider oranı, ekonomik ömür boyunca gerçekleşecek yıllık gelir ve yıllık giderlerin oranından bulunmuştur. Yenice Barajı çok amaçlı bir tesis olduğu için sulama ve içmesuyu faydaları esas alınarak maliyet bölüşümü yapılmıştır. Maliyet bölüşümü sonucunda ortak tesislerin sulamaya düşen oranı %52,07 hesaplanmıştır. Yenice Barajı nın sulama amacının ekonomik hesaplarında; ortak tesis olan baraj gövdesi, kapama seddesi, dolusavak, derivasyon, dipsavak (tahliye görevi de yaptığı için), daimi site tesisleri, dere yatağı düzenlemesi, ulaşım yolları, yol relokasyonu, kamulaştırma maliyetlerinin toplamının %52,07 si alınmıştır. Sulama gelirlerinin bugünkü değeri TL, ortak tesislerin sulamaya düşen kısmı ile sulama tesislerinin giderlerinin bugünkü değeri TL olmaktadır. Bugünkü değer hesaplarında tüm tesisler için %5 iskonto oranı alınmıştır. Tesislerin yıllık sulama geliri, yıllık gider, gelir-gider farkı, gelir ve giderlerin bugünkü değerleri, gelir/gider oranı ve iç karlılık oranı özetlenmiştir. 177

193 Tablo 97:İç Karlılık Oranı Yıllık Sulama Geliri (TL) Yıllık Gider (TL) Gelir- Gider Farkı Sulama Gelirlerinin Bugünkü Değeri (TL) Giderlerin Bugünkü Değeri (TL) Gelir/Gider Oranı (Rantabilite) İç Karlılık Oranı (%) ,63 8,58 V.3.3. Projenin gerçekleşmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi Proje Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık, arıcılık vb. faaliyetlere etkileri, projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak insanlar ile yerel halk ilişkileri, bunların insan yaşamı üzerine etkileri ve Sosyo-Ekonomik Açıdan Analizi, uygulamaya geçirilecek sosyal sorumluluk projeleri) Sahada ilk aşamada yapılan çalışmalara göre tarım arazilerinin projeden etkilenmesi beklenmektedir. Ancak; yapımı planlanan Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Sulama ve içmesuyu amaçlı bu proje yöredeki tarımsal üretimin gelişmesine oldukça önemli katkı sağlayacağı gibi, oluşacak nemli özelliklere sahip mikro klimatik ortam mevcut orman ekosisteminin gelişmesine de katkıda bulunacak ve Sorgun ilçesinin içmesuyu sorunu çözülecektir. Gürültü, toz ve gaz emisyonları, atıksu, katı atık oluşumu gibi olumsuz nitelikteki çevresel etkilerin özellikle barajın yapımı aşamasında ve malzeme ocaklarından malzemelerin alımı sırasında oluşması beklenmektedir. Bu etkiler ise mevcut çevre mevzuatı çerçevesinde alınacak tedbirler ile belirtilen limitleri aşmayacaktır. Baraj altında kalan herhangi bir yerleşim yerinin olmaması nedeniyle projenin olumsuz bir sosyal etkisi oluşmayacaktır. Sulama sahasında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte, bu faaliyetlere bağlı olarak zirai kimyasalların kullanımı artacağından bu kimyasalların yer altı suyuna geçmesi ve dolayısıyla bölgede yer altı suyunun kirlenmesi beklenmektedir. Ancak, sulama şebekesinin yüksek basınçlı ve yağmurlama-damla yöntemiyle sulama yapılacak olması nedeniyle kirlilikle ilgili bu tip sorunlar büyük oranda önlenecektir. Bununla birlikte, çiftçilerin aşırı ve bilinçsiz kimyasal katkıları kullanımını azaltıcı periyodik eğitim programlarının ilgili idarece verilmesi faydalı olacaktır. Bolüm VI: İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek Ve Süren Etkiler Ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler VI.1. Arazi ıslahı, Proje kapsamında kil, kaya ve kum çakıl malzemesinin temin edildiği alanlar tarım arazisidir. Proje tamamlandığında kil A, geçirimli B ocağı ve geçirimli C ocağının yarısı sular altında kalacaktır. Bu nedenle kil ocağı için Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı, geçirimli B ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanmamıştır. Proje kapsamında yarısı sular altında kalacak geçirimli C ocağı için Çevre Yönetim Planı hazırlanacaktır. Proje kapsamında kaya malzemenin temin edildiği kaya ocağının arazi vasfının tarım olmasından dolayı Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanmamıştır. Kaya malzemesi alımı yapılacak kaya ocağı için toprak koruma projesi 178

194 hazırlanarak Yozgat İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne sunulacaktır. Proje tamamlandığında baraj gölü çevresinde erozyon ve şev kaymalarını önlemek amacıyla peyzaj çalışmaları yapılacaktır. Ayrıca Barajın Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almasından dolayı baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. VI.2. Rekreasyon Çalışmaları, Baraj gölleri çevresinde erozyon ve şev kaymalarını önlemek amacıyla peyzaj çalışmaları yapılacaktır. Bu çalışmalar kamulaştırma alanları ile sınırlıdır. Otsu ve odunsu bitkilerle yapılacak arazi rehabilitasyonu çalışmalarında TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Bitkisel Uygulama Genel Teknik Şartnamesi dikkate alınacaktır. Barajların ömrünü tamamlayıp devre dışı kalmasından sonra, rekreasyon amaçlı olarak kullanılabileceklerdir. Baraj göllerinin kenarları piknik ve mesire yerleri, kapalı mekanlar ve dinlenme alanları yapılarak çevre yerleşimlerin hizmetine sunulabilecektir. V1.3. Mevcut su kaynaklarına etkiler, Özellikle su tutma ve işletme aşamalarında, akış aşağısına bırakılan debi, rezervuar işletme tipine bağlı olarak önemli oranda değişebilir. Akış aşağısı alana olabilecek etkiler nehir yatağının derinleşmesi, akış aşağı tatlı su habitatlarının kuruması ya da alterasyonu ve akış aşağıda gelişebilecek taşkın gibi parametreler göz önünde bulundurularak D.S.İ. Genel Müdürlüğünce gerekli değerlendirilmeler yapılarak bu proje hayata geçirilmiştir. İşletmenin faaliyete kapatılması gündeme geldiği taktirde ise membadan gelen su derivasyon tünelleri yardımıyla mansaba aktarılacağı için su ekosisteminde de herhangi bir etki oluşması beklenmemektedir. VI.4. Olabilecek hava emisyonları, Proje kapsamında inşaat aşamasında toz oluşumu söz konusudur. Toz proje alanındaki iş makinelerinin toprak yol güzergahından ve malzeme sahalarından, Kırma Eleme Yıkama Tesisinden kaynaklanacaktır. Yollardan kaynaklı toz oluşumu önlemek için yollar sulama tankerleri ile sulanacaktır. Kırma Eleme Yıkama Tesisinden kaynaklı toz oluşumu için; Söz konusu proje kapsamında Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED Genel Müdürlüğü nün Tarih ve Sayılı genelgesi gereği kurulması planlanan kırma eleme yıkama tesislerinde, -Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam içerisine alınması, -Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sistemi (torbalı filtre) kurulması zorunluluğu getirilmiştir. Proje kapsamında kırma eleme yıkama tesisinde toz kaynağı olan ünitelerin üzeri kapatılacaktır. Bu sistemde tozun kaynağından emilerek çöktürme ve gereği halinde filtre işleminden sonra eşik sınır değerin altında toz bulunduran havayı çalışma ortamına bırakması prensibi bulunmaktadır. Söz konusu sistem sayesinde tozun oluşturacağı olumsuz etkiler en aza indirilecektir. Emisyon oluşturacak kaynaklarda, mevzuatlar çerçevesinde sözü edilen gerekli tedbirlerin alınması durumunda bu değerlerin çevre üzerinde olumsuz etkisi ortadan kalkacaktır. Söz konusu proje kapsamında tam kapalı sistem ile çalışılacaktır. Bu sistemde 179

195 tozun, kaynağından emilerek çöktürme ve lüzum halinde filtre işleminden sonra, eşik sınır değerlerin altında toz bulunduran havayı çalışma ortamına bırakması prensibi bulunmaktadır. Söz konusu sistem sayesinde tozun oluşturacağı olumsuz çevresel etkiler en aza indirilmiş olacaktır. Proje kapsamında delme-patlatma, kırma, parçalama, depolama ve yükleme işlemleri sırasında doğal olarak toz emisyonu oluşacaktır. Ancak Kırma Eleme Yıkama Tesisinde oluşacak tozun önlenebilmesi ve çevreye yayılmaması için kırıcı (Kırma Eleme Yıkama Tesisi) kapalı sistem içerisinde çalıştırılacaktır. Spreyleme yöntemiyle su püskürtülecektir. Yağmurlama (spreyleme) sistemi ile Kırma Eleme Yıkama Tesisinin çalışmasından oluşacak toz önlenecektir. Faaliyet alanı yollarından kaynaklanan toz içinde sulama tankeri ile sulama yapılacaktır. Bölüm VII: Projenin Alternatifleri (Bu bölümde teknoloji alınacak önlemlerin alternatiflerin karşılaştırılması yapılacak ve tercih sıralaması belirtilecektir.) Yatırımın mali, ekonomik ve sosyoekonomik durum değerlendirmesi sonuçları da dikkate alınarak, proje yeri nihai olarak seçilmiştir. Yöre halkı sulamaya istekli ve her türlü gelişmeyi benimsemeye hazır olduğundan projeden beklenen gelişmenin kısa sürede görüleceği tahmin edilmektedir. Proje gerçekleştiğinde gerek tarla tarımında gerekse meyvecilikte önemli verim artışları elde edilecektir. Yöresel olarak sağlanması beklenen bu gelişme bölge ve ülke ekonomisine de olumlu yönde yansıyacaktır. DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı planlanan Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. Bölüm VIII: İzleme Programı ve Acil Eylem Planı. Proje kapsamında ÇED Raporunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulması ve bakanlık tarafından belirlenecek tarihte yapılacak İnceleme Değerlendirme Kurul Toplantısında Raporun nihai edilmesini müteakip belirlenecek periyotta projenin inşaat aşamasında İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Bakanlığa sunulacaktır. Proje kapsamında hazırlanan acil müdahale planı Ek-21 de sunulmuştur. 180

196 VIII.l.Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim ekibi, Hazırlanan bu ÇED Raporu, faaliyetlerin inşaat ve işletme aşamalarında çevreye verebileceği zararları tespit etmek ve önlemek ya da en düşük seviyede tutmak için alınacak tedbirleri belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. ÇED Raporu nda yazılı tedbirlerin alınıp alınmadığının izlenmesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve ona bağlı yerel kurumların sorumluluğunda olacaktır. Baraj göl alanının ve malzeme alanlarının kamulaştırılması, rezervuar saha temizliği, tüm inşaat faaliyetleri ve inşaatlar sırasında çevresel etki oluşturabilecek katı atık, atıksu oluşumu, patlayıcı madde kullanımı hafriyat malzemelerinin depolanması, gürültü oluşumu, toz oluşumu gibi faaliyetler işletme aşamasında atıksuların ve katı atıkların bertarafı, doğal afetlere karşı tedbirlerin alınması gibi konular izleme programında ele alınacaktır. ÇED Raporu kapsamında çevresel etkileri araştırılan Yenice Barajı Sulama ve İçmesuyu projesi, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nün sorumluluğunda olacaktır. Gerek inşaatlar sırasında gerekse işletme aşamasında D.S.İ. nin hazırladığı talimatlara aynen uyulacaktır. Baraj inşaatı sırasında gürültü ve toz oluşumunun önlenmesine ait tedbirlerin alınıp alınmadığı DSİ Genel Müdürlüğü tarafından denetlenecektir. D.S.İ., ilgili kuruluşlardan bu etkilere ait ölçümlerin yapılması konusunda istekte bulunabilecektir. Alınan sonuçlar dahilinde değerlendirme raporları hazırlanmalıdır. İnşaat aşamasında, baraj ve gereç alanlarına ait denetlemelerde, ölçüm sonuçlarına veya kontrol mühendisinin gözlemlerine dayanarak, herhangi bir sınır değerinin aşıldığının belirlenmesi durumunda D.S.İ., bu olumsuzluklara neden olan çalışmaları, gerekli önlemler alıncaya kadar durduracaktır. Barajın işletilmesi aşamasında, rezervuarlardaki su seviyesi ve sızdırmazlık şartları sürekli olarak işletme personeli tarafından kontrol edilecektir. Ayrıca, rezervuarda yıllık sediman taşınma hacmi kontrol edilecektir. Baraj D.S.İ. tarafından belirlenen İşletme Talimatı na uygun şekilde işletilecektir. Barajların yapısal stabilitesi, projelendirme ve inşaat aşamalarında uzman kuruluş D.S.İ. tarafından denetleneceğinden ve ülkemizde benzer birçok baraj inşa edilmiş olduğundan, bu konuda ÇED kapsamında herhangi bir açıklama yapılmasına gerek duyulmamıştır. Proje kapsamında hazırlanan acil müdahale planı Ek-21 de sunulmuştur. VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri" başlığı altında yer alan hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program. Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 18 Aralık 2009 tarih ve sayılı resmi gazete ile yayımlanarak yürürlüğe giren Yeterlik Belgesi Tebliği, Yeterlik belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri, Madde-9, 4. ve 5. Bendinde verilen hususlara uyulacaktır. Yeterlik belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri MADDE 9 (4) ÇED Olumlu Kararı verilen projelerle ilgili proje sahibi, bu Tebliğ kapsamında yetkilendirilmiş kurum/kuruluşlardan herhangi birine, yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini, yatırımın işletmeye geçişine kadar proje sahasına giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptırmakla yükümlüdür. İlgili ÇED Daire Başkanlıkları, proje sahibi tarafından yetkilendirilmiş kurum/kuruluşu bu Tebliğin Ek-4 formuyla Daire Başkanlığına bildirir. Proje sahibi tarafından yetkilendirilen kurum/kuruluş, bu Tebliğin Ek-4 ünde yer alan ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait 181

197 Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Kurum/kuruluşun yeterlik belgesinin iptal edilmesi veya kuruluşun kapanması halinde, bu durumun proje sahibine bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde, proje sahibi yeterlik belgesi almış diğer kurum/kuruluşlardan herhangi biriyle sözleşme yaparak Bakanlığa bildirmekle, ilgili kurum/kuruluş bu Tebliğin Ek-4 ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izlemekontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. (5) ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunda belirtilen hususların, Nihai ÇED Raporundaki taahhütlerle ve proje alanındaki verilerle uyuşması zorunludur. Proje kapsamında ÇED Olumlu Kararı verildikten sonra yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerinde izleme kontrolu çalışmaları yapılacaktır. Projeyi uygulayacak müteahhit/yüklenici firma ile ÇED Raporunu hazırlayan danışman firma arasında protokol yapılacaktır. İzleme kontrolu çalışmaları protokole esas yürütülecektir. Bölüm IX: Halkın Katılımı (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED yönetmeliğinin 9. maddesinde yer alan Halkın Katılımı Toplantısı bölümünde açıklanan ulusal ve/veya yerel gazete yoluyla toplantı yerini, tarihini ve projenin özet konusunu halka duyurmak için ilan verilmesi gerekliliği açıklanmıştır. Bu hususta gerekli ilanlar yerel ve ulusal gazetede yayınlanmıştır. Ulusal gazete Tarihli Yeni Şafak Gazetesi Yerel Gazete Tarihli Yozgat Hakimiyet Gazetesi 182

198 Halkın Katılımı Toplantısı tarihinde Saat:14:00 da Tekkeyenicesi Köyü, Köy Konağında yapılmıştır. Toplantıda, halka proje hakkında bilgilendirme yapılıp, sular altında kalacak arazilerle ilgili kamulaştırma işlemlerinin yapılacağından bahsedilmiştir. Halk proje ve kamulaştırma ile ilgili taleplerini dile getirmişlerdir. Bölüm X: Yukarıdaki Başlıklar Altında Verilen Bilgilerin Teknik Olmayan Bir Özeti (Projenin inşaat ve işletme aşamalarında yapılması planlanan tüm çalışmaların ve çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, çok teknik terim içermeyecek şekilde ve anlaşılabilir sadelikte anlatılması, özellikle Halkın Katılımı Toplantısında ve ÇED süreci içerisinde tüm paydaşlardan Bakanlığa iletilen soru, görüş ve önerilere yer verilmesi, bu görüşlerin nasıl karşılandığının vurgulanması) Yozgat ili, Merkez ilçesi, Tekkeyenicesi köyü mevkii nde, Yenice Deresi üzerine yapılması planlanan yenice barajı sulama ve içmesuyu temini amaçlıdır. Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Yenice Barajından Sulaması nın toplam net alanı dekar (803 ha) dır. Sulama amacının Yenice Barajı ekonomik ömrü 50 yıl kabul edilerek planlama yapılmıştır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen yukarısında yer almaktadır. Barajdan bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı önerilen Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge 183

199 kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. Yenice Barajı ndan Sorgun İlçesine gönderilen içme-kullanma suyuna Eğriöz Deresi Yeraltı Su Kaynakları üzerinde açılacak 6 adet kuyu ile takviye yapılacaktır. Sorgun ilçesinin Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynağından su temin edilen kaynakların mevcut tesislerinin yenilenmesine planlanmaktadır. Doğanlı-Durali Yeraltı Su Kaynakları kaynakları içmesuyu temin sisteminin iyileştirilmesi ile birlikte Eğriöz Deresi Yeraltı Su Kaynakları temin sistemlerinin de devreye sokulması faydalı olacaktır. Her iki sistemin yapımının 2017 yılına kadar tamamlanması içmesuyu ihtiyaçlarını belirli bir süre karşılayacaktır. Halkın Katılımı Toplantısı tarihinde Saat:14:00 da Tekkeyenicesi Köyü, Köy Konağında yapılmıştır. Toplantıda, halka proje hakkında bilgilendirme yapılıp, sular altında kalacak arazilerle ilgili kamulaştırma işlemlerinin yapılacağından bahsedilmiştir. Halk proje ve kamulaştırma ile ilgili taleplerini dile getirmişlerdir. Bölüm XI: Sonuçlar (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası seçimler ve bu seçimlerin nedenleri). Proje, Yozgat ili, Merkez ilçesi, Tekkeyenicesi köyü mevkii nde, Yenice Deresi üzerine yapılması planlanan sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı ile Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Yıkama Tesisi ve Beton Santralini kapsamaktadır. Yenice Barajı, Yozgat il merkezinin 35 km güneydoğusunda, Sorgun ilçe merkezinin 30 km güneybatısında, Tekkeyenicesi Köyü nün 500 m kuzeyinde Yenice Deresi üzerinde yer almaktadır. Proje alanı 34 59' ve 34 65' doğu boylamları ile 39 38' ve 39 40' kuzey enlemleri arasındadır. Yenice baraj yerinde Yenice Deresi nin yağış alanı 65,8 km 2 dir. Sulama alanı barajdan itibaren başlamakta, Tekkeyenicesi, Karga, Yudan ve Alcı Köyleri ne ait tarım alanlarını kapsamaktadır. İçme suyu projesi Yozgat Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan Koyunculu, Sarıhacılı, Karakocaoğlukışlası, İdrisli, Şahmuratlı, Mehmetbeyli, Küçükköhne, Karaburun, Temrezli ve Alcı köylerini kapsamaktadır. Baraj yerine Yozgat Kayseri karayolundan Yozgat a yaklaşık 20 km mesafede Çalılı köyüne ayrılan karayolundan 10 km lik yolla ulaşılır. Yozgat ili ile baraj yeri arasındaki karayolundan yaklaşık 35 km dir. Yenice Barajı sulama ve içmesuyu amaçlı bir tesistir. Baraj gölünden çekilecek sularla Tekkeyenicesi, Karga ve Alcı Köylerine ait araziler yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri ile sulanacaktır. Yenice Sulaması nın toplam brüt alanı 920 ha, net alanı 803 ha dır. Sulama amacının yanı sıra Yenice Barajı ndan Sorgun ilçesine içme suyu (yıllık 2,70 hm 3 ) temin edilmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında Yenice Barajının ekonomik ömrü Planlama Raporunda ön görülen 250 m 3 /yıl/km 2 toplam sediment verimi üzerinden yapılmıştır. 184

200 Buna göre: Yenice Barajı Sediment Hacmi= 250 m 3 /yıl/km 2 x 65,8 km 2 = m 3 /yıl olmaktadır. Yenice Barajı ekonomik ömrü 50 yıl kabul edilerek, toplam sediment hacmi aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: V 50 = m 3 /yıl x 50 yıl = m 3 0,823 hm 3 tür. Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Projenin genel hedefi; Yozgat Sorgun ilçe merkezinin 2060 yılı nüfusunun kentsel içmesuyu ihtiyaçları ile sanayi ve ticaret merkezlerinin içme ve kullanma suyunun temini, aynı zamanda Tekkeyenicesi köyü arazilerinin sulanması amaçlanmaktadır. Yenice Deresi nin Yenice baraj yerindeki yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3 tür. Sulamanın yoğun olarak yapıldığı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında derenin akımı oldukça azalmakta ve sulama için gerekli su karşılanamamaktadır. Bu nedenle sulama suyunu temin etmek için bir depolamaya ihtiyaç duyulmaktadır. DSİ, bölgenin gelişmesi için çalışmalara 1980 li yıllarda başlamıştır. Proje alanında yaşayan çiftçilerin sulu tarıma olan yoğun istekleri, projenin bir an önce hizmete alınmasını öncelikli hale getirmektedir. Yapımı önerilen Yenice Barajı nın hizmete alınması ile birlikte, yeni sulama alanları modern sulama sistemlerine kavuşmuş olacaktır. Bunun yanı sıra Sorgun ilçesine içmesuyu da temin edilmiş olacaktır. Proje gerçekleştiğinde yöre halkının büyük şehirlere göç etmeleri azalacaktır. Bunun yanında Sorgun ilçesinin içme suyu sorunu çözülecektir. Bu projenin yapılması bölge kalkınmasına ve yurt ekonomisine olumlu katkıda bulunacaktır. Projenin tatbiki ile bölgede ziraat ve hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesi mümkün olacaktır. Proje alanına ait yerbulduru haritası, uydu görüntüsü ve proje alanına ait fotoğraflar eklerde sunulmuştur(bkz. Ek-1, Ek-3, Ek-3A). Baraj alanı, malzeme ocakları ve tesisleri gösterir 1/ ölçekli vaziyet planı Ek- 2A da, 1/ ölçekli topografik harita Ek-2B de, 1/ ölçekli topografik harita Ek- 2C de sunulmuştur. Yenice Deresi üzerinde sulama ve içmesuyu temini amaçlı Yenice Barajı nın yapımı planlanmaktadır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice Barajı ndan Yozgat-Sorgun İlçesine içme-kullanma suyu takviyesi yapılacaktır. Sorgun İlçesi nin toplam su ihtiyacı 265 l/s dir. Barajdan, Sorgun ilçesi için ortalama 79 l/s, isale hattı üzerindeki yerleşim yerleri (köyler) için 5 l/s olmak üzere toplam yaklaşık 84 l/s su verilecektir. Geri kalan 181 l/s su YAS kaynaklarından temin edilecektir. 181 l/s lik suyun 150 l/s mevcut Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynaklarından, 31l/s su ise açılacak 6 adet kuyundan karşılanacaktır. Bu kuyular herbirinin derinliği m ve debisi 5-8 l/s arasında olacak şekilde Eğriöz Deresi YAS kaynakları üzerinde açılacaktır. Kuyu yerleri birbirini etkilemeyecek aralıklarla seçilmiştir. Kuyu aralıkları en az 300 m olacak şekilde belirlenmiştir. 185

201 Bu çerçevede dalgıç pompalar yerleştirilecek ve kuyulardan elde edilecek sular 300 m 3 kapasiteli toplama deposuna basılacaktır. 920 ha tarım alanı yüksek basınçlı (174 ha ı orta basınçlı olarak sulanacak) ve cazibeli olarak Yenice Barajı ndan sulanacaktır. İçmesuyu ihtiyaçları, barajın sol sahilinde yapılacak yarı mobil dalgıç pompalarla yaklaşık m kotundaki regülasyon deposuna basılacak ve burada arıtıldıktan sonra isale hattı ile Sorgun İlçesi ne taşınacaktır. Baraj, Tekkeyenicesi Köyü nün hemen akışyukarısında yer almaktadır. Baraj dolusavağından bırakılacak sulardan köyü korumak maksadıyla yaklaşık 700 m boyunda duvarlı taşkın koruma kanalı (dere yatağı düzenlemesi) yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Buna göre doğal yapı gereçleri gereksinimi ve malzeme ocakları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Baraj Tipi Geçirimsiz (Kil) Doğal Yapı Gereçleri Gereksinimi (m 3 ) Geçirimli (Agrega + Filtre) Kaya (Dolgu + Riprap) Kil Çekirdekli Kaya Dolgu Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Malzeme ocaklarının kapasiteleri ve baraj alanına uzaklıkları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Proje kapsamında içme suyu isale hatları, tesisler ve yapılar için ihtiyaç duyulması halinde doğal yapı gereçleri piyasadaki İzinli ocaklardan temin edilecektir. Malzeme Ocakları Rezerv Miktarı Gereç Alanı Baraj Yerine Uzaklığı (m) Gereç Miktarı (m 3 ) Geçirimsiz Gereç Alanları A Geçirimli Gereç Alanları B C Kaya Gereç Alanı KAYA Proje alanlarını, iletim hatlarını, malz ocaklarını, tesis ve depolama alanlarını gösterir topografik harita eklerde sunulmuştur(bkz.ek-2). Proje alanlarını, iletim hatlarını, malz ocaklarını, tesis ve depolama alanlarını gösterir topografik harita eklerde sunulmuştur(bkz.ek-2). Proje kapsamında proje alanını da içeren ve yürürlükte olan İmar Planları bulunmamaktadır. Bununla birlikte. alana ilişkin üst ölçekli plan kararları ve imar planlarına esas jeolojik jeoteknik etüt raporları dikkate alınarak; imar planları hazırlanacaktır. Ayrıca ilgili kurum ve kuruluşların olumlu görüşleri alınmak suretiyle yürürlükteki mevzuat uyarınca onay işlemleri tamamlanacaktır. 186

202 Proje için kullanılacak olan doğal kaynaklar, inşaat aşamasındaki malzeme ocaklarından alınacak, kum-çakıl, kil ve kaya malzemesidir. Malzeme ocaklarına ait ruhsatlar için Maden İşleri Genel Müdürlüğüne gerekli başvurular yapılacaktır. Malzeme ocaklarını gösterir vaziyet planı Ek-2A da sunulmuştur. Baraj inşaatı tamamlanıp su tutma çalışmaları başlayınca maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, geçirimli B ve kil A ocağının tamamı sular altında kalacaktır. Bu nedenle Çevre Yönetim planı hazırlanmamıştır. Kaya 1 malzeme ocağı arazi vasfı tarım arazisi olduğu için Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği kapsamında Doğaya Yeniden Kazandırma Planı hazırlanmamıştır. Proje kapsamında kaya alımı yapılacak ocak alanı tarım alanı olmasından dolayı toprak koruma projesi hazırlanarak Yozgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğüne sunulacaktır. Madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak 3213 sayılı Maden Kanununa ve Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine, İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğine uyulacaktır. Proje kapsamında faaliyet gösterecek olan malzeme ocakları, barajın inşaat aşamasında kullanılacak olup, işletme aşamasında kullanımı söz konusu olmayacaktır. Projenin inşaat aşamasının 3 yıl sürmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında kurulacak olan kırma eleme yıkama tesisi, beton santrali ve şantiye alanı geçici tesisler olup projenin inşaat aşaması bittikten sonra kaldırılacaktır. Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 1 adet kaya malzeme ocağı,1 adet geçirimsiz (kil) malzeme ocağı ve 2 adet geçirimli (kum çakıl) malzeme ocağından karşılanacaktır. Maden sahalarından kum çakıl ocaklarından geçirimli C nin bir kısmı, geçirimli B ve kil A ocağının tamamı baraj rezervuar alanı içerisindedir. Kaya ocağı baraj aksının güneyinde kuşuçuşu 500 m mesafededir. Kil A malzeme ocağı 100,6 ha, Geçirimli B ocağı 16,8 ha, Geçirimli C ocağı 20,2 ha, Kaya 1 ocağı 85,6 ha dır. Malzeme ocakları için ayrı ayrı tanımlanan m 2 lik pasa ve bitkisel toprak depolama alanları yenice barajı rezerevuar alanı içerisindedir m 2 lik alanda şantiye alanı, m 2 lik alanda Kırma Eleme Yıkama Tesisi, m 2 lik alanda beton santrali baraj aksının önünde kurulması planlanmaktadır. Yenice Deresi üzerinde yapılması planlanan Yenice Barajı sulama ve içmesuyu temini amaçlıdır. Yenice Barajı talvegden 43 m yükseklikte olup, kil çekirdekli kaya dolgu tipindedir. Baraj yerinde, Yenice Deresi nin yıllık ortalama akımı 7,28 hm 3, barajın normal su seviyesindeki depolama hacmi ise 33 hm 3 dür. Yenice barajı aks yerleşim planı ve kesitleri Ek-6, Ek-6A, Ek-6B de sunulmuştur. Proje kapsamında Sorgun ilçe merkezi ile, isale hattı güzergahında bulunan içmesuyu temin edilmesi için yapılması planlanan tesislerin uygulama programı aşağıdaki şekilde verilmektedir. Öncelik Doğanlı-Duralidayılı YAS kaynağından su temin edilen kaynakların mevcut tesislerinin yenilenmesine planlanmaktadır. Bu sayede kayıp kaçak oranı önemli miktarda azaltılarak, doğal kaynaklar ve enerji daha verimli kullanılacaktır. Doğanlı-Durali YAS kaynakları içmesuyu temin sisteminin iyileştirilmesi ile birlikte Eğriöz Deresi YAS temin sistemlerinin de devreye sokulması faydalı olacaktır. Her iki sistemin yapımının 2017 yılına kadar tamamlanması içmesuyu ihtiyaçlarını belirli bir süre karşılayacaktır. Yenice Barajı nın 187

203 yapılarak devreye alınacağı 2025 yılında ise bu barajdan içmesuyu temin edecek sistemlerin devreye alınması planlanmaktadır. Yenice Barajı Sulaması 10. yılda tam gelişme durumuna ulaşacaktır. Bugünkü ve projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışları 2011 yılı fiyatları ile hesaplanmıştır. Yenice Barajı ve Sulaması ekonomik değerlendirmeleri 2012 yılı fiyatlarıyla yapıldığı için net gelir değerleri toptan eşya fiyat endeksleri katsayısı (1,08) ile 2012 yılına getirilmiştir. Bugünkü koşullarda net gelir değerleri ile yüksek basınçlı ve kaliforniya (orta basınç) sulama sistemleri için projeli koşullarda net gelir değerleri ve net gelir artışı değerleri aşağıdaki Tablo-8 de verilmiştir. Proje kapsamında net gelir değerlerine göre faydalar projekte edilmiş ve ekonomik ömür olan 50 yıla yayılı yıllık eşdeğer toplam sulama faydası hesaplanmıştır. İnşaat aşaması yöre halkı için önemli ölçüde iş imkânları yaratacaktır. Ayrıca, çalışan işçilerin sosyal ihtiyaçlarının büyük bir bölümü, yakında bulunan yerleşim birimlerinden sağlanacak ve bu faaliyetler de yöre halkı için ek bir gelir kaynağı yaratacaktır. Barajın inşaatı esnasında ortalama 200 kişi istihdam sağlanacağı tahmin edilmektedir. Bu işçilerin sosyal ihtiyaçlarının önemli bir bölümü en yakın yerleşim birimlerinden temin edilebilecektir. Bu nedenle yerleşim birimlerine önemli ölçüde ekonomik girdi sağlanmış olacaktır. İşletme aşamasında, bekçi olarak 24 saat boyunca azami (vardiyalı) 5 kişinin çalışması planlanmaktadır. Ayrıca bakım ve kontrol için, ihtiyaç duyulduğu zaman teknik ve idari kişiler olacaktır. Proje kapsamında kamulaştırılacak arazilerin niteliği tam sayım yöntemi ile tespit edilmiştir. Tarım Arazileri: Maksimum işletme su seviyesi 1121,5 m olarak planlandığında göl alanı yaklaşık da olmaktadır. Buna mutlak koruma alanı (1.044 da), yeni yol (52 da) ile gereç alanları (695 da) ile sulama suyu iletim hatları (57 dekar) ilave edildiğinde kamulaştırma sahası yaklaşık dekar olmaktadır. Sulama kapalı sistem olarak planlandığından sulama kanallarının kapladığı (45 da) alan için irtifak bedeli ödenecektir. Meyve Ağaçları: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, yaşlı münferit 22 adet elma, 15 adet armut, 11 adet kayısı ve 5 adet de ceviz ağacı tespit edilmiştir. Meyvesiz Ağaçlar: Yenice Barajı kamulaştırma alanında, 1121,5 Maksimum İşletme Su Kotunda, muhtelif yaşlarda münferit durumda 2089 adet kavak ve 2063 adet de söğüt ağacı tespit edilmiştir. Tarımsal Yapılar: Baraj göl alanında bulunan 1 adet modern ahır ile aks yerinin çok yakınında bulunan 1 adet modern ahır, 3 adet ev, 3 adet samanlık ve 1 adet pompa binası kamulaştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Kamuya Ait Tesisler: Baraj göl alanından geçen stabilize köy yolunun 4 km lik kısmı su altında kalmaktadır. enlemleri arasındadır. Yenice baraj yerinde Yenice Deresi nin yağış alanı 65,8 km 2 dir. 188

204 Yenice Barajı 2015 yılında, arıtma tesisi ve Sorgun içmesuyu isale hattı 2020 yılında devreye alınması planlanmaktadır. Proje için kullanılacak olan doğal kaynaklar, inşaat aşamasındaki malzeme ocaklarından alınacak, kum çakıl, kil ve kaya malzemesidir. Malzeme ocaklarına ait ruhsatlar için gerekli başvurular MİGEM e yapılacaktır. Yenice Barajı Kil Çekirdekli Kaya Dolgu baraj tipinde inşa edilecektir. Buna göre doğal yapı gereçleri gereksinimi ve malzeme ocakları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Yapılan hesaplamalarda; Malzeme Cinsi Ocak Adedi İhtiyaç (m 3 ) Geçirimsiz (Kil) Kaya (Dolgu + Riprap) Geçirimli (Agrega + Filtre) TOPLAM Barajın inşasında ihtiyaç duyulan malzemeler 4 adet malzeme ocağından karşılanacaktır. Bunlardan A malzeme ocağı geçirimsiz (kil), B ve C malzeme ocağı geçirimli (kum-çakıl), Kaya-1 malzeme ocağından ise kaya malzeme alınacaktır. Kaya-1 malzeme ocağından çıkarılan malzeme, tüvenan olarak ve kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak kullanılacaktır. Projeden etkilenecek alanlar; proje nedeniyle doğal özelliğini kaybeden ve bir daha geri kazanımı mümkün olmayan baraj gölü vs. altında kalacak olan alanlar, ünite inşaatlarının yapılması nedeniyle inşaat altında kalacak alanlar ve proje inşaatı süresince yürütülecek faaliyetler nedeniyle doğal özellikleri kaybedilecek doğal yapı malzemesi temin alanları, olarak ifadelendirilebilir. Projenin etki alanını belirlerken, fiziksel ve biyolojik çevre açısından etki alanları ile sosyal ve ekonomik çevre açısından etki alanlarının ayrı düşünülmesi gerekir. Fiziksel ve biyolojik çevreye etkiler, inşaat çalışmaları esnasında inşaat alanı dış sınırından itibaren duruma göre azami 500 m ile ifade edilebilirken, tesisin işletmeye alınmasıyla bu mesafe tesis dış sınırına kadar düşebilecektir. Mevcut tesislerden edinilen deneyimler sonucunda bir baraj inşaatı için, inşaat aşamasında inşaat noktasından başlayan etki sınırı toz, gürültü vs. etkenlerle 500 m ye ulaşabilirken, barajın işletmeye alınmasını müteakip bu etkiler azami 50 m gibi bir değere düşebilecektir. 189

205 Ekler: (Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge ve teknik rapor metninde sunulamayanlar, vb.) Notlar ve Kaynaklar: ÇED Raporunu hazırlayanların tanıtımı (Adı Soyadı, Mesleği, 1 kişi için 1 sayfayı geçmeyecek şekilde hazırlanmış kısa özgeçmiş, Referansları ve Rapordan sorumlu olduğunu belirten imzası) (Bilgilenme Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısında; ÇED Başvuru Dosyasını hazırlayan meslek grubuna Sosyolog, Ziraat Mühendisi ve Maden Mühendisi meslek gruplarının ilave edilmesiyle, ÇED Raporunun hazırlanması komisyon tarafından belirlenmiştir. Bu meslek gruplarına ait özgeçmiş ve noter onaylı diploma, imza sirkülerinin asılları üst yazı ekinde yer almalıdır) 190