KAHRAMANMARAŞ İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI

Transkript

1 KAHRAMANMARAŞ İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI GİRİŞ 1.1 DOĞAL ALANLAR, YÖRE İNSANININ GELENEKSEL HAYATI, KIRSAL KALKINMA, SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM ALTERNATİFİ ve KAHRAMANMARAŞ VİLAYETİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Tabiatı korumanın geleceği kırsal alanların geleceğine, kırsal hayatın korunmasına ve sağlıklı yürüyen bir kırsal ekonomiye bağlıdır. Kırsal alanlardaki düşük ve dağınık nüfus ile beraber yetersiz gelir söz konusu olduğunda bu alanların turizm köyleri vb. faaliyetler için kullanılması söz konusu olacaktır. Bu tür girişimlerin önemli bir kısmı korunan alanlarda veya dışında yapılmaktadır. Bazı etkinliklerin koruna alanlara ve tabiata çok zarar verdiği de görülmektedir. Bu sebeple tabiatı korumakla görevli olan bizlerin çevremiz ile iyi bir proaktif ilişkiler içinde olmamız lüzumludur. Proaktif kişi; ilişkilerde ve faaliyetlerde inisiyatifi eline alan kişi demek olup tabiattaki faaliyetlerin kontrolü için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü taşra kuruluşlarının kırsal sahalarda doğa turizminin geliştirilmesinde öncü olması doğru bir harekettir. Son yıllarda sivil toplum kuruluşları ve diğer kuruluşlar korunan alanlar, doğal alanlar, kırsal kalkınma, kalkınma için işbirliği gibi konuları tamamıyla farklı bir bakış açısı ile algılamaya başlamışlardır. Tabiat ve geleneksel kültürler üzerinde turizmin yarattığı olumsuz tesirler ve bunların neticesinde duyulan korkular kitle turizmine karşı alternatif çevre duyarlı turizmi ve tabiatı korumayı öne çıkarmıştır. Sürdürülebilir doğa turizmi ve ekoturizm tabiatın korunması için bir umut olarak ortaya çıkmıştır. Algılamadaki bu değişiklik, doğal alanlar, korunan alanlar ve çevresinin bölgesel planlamasında turizme ilişkin proje ve çalışmaların giderek artmasına yol açmıştır. Bu sayede turizm, zaman içinde kırsal alanların kalkınmasında, yoksulluğun azaltılması ve yöresel kültürel zenginliğinin korunmasında anahtar bir kelime haline gelmiştir. Sürdürülebilir doğa turizmi, kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi, kırsal nüfus için yeni bir bakış açısı yaratılması, yoksulluğun ve kırsal göçün azaltılmasında en önemli seçeneklerden biri olarak görülmektedir. Ancak, turizmin yalnızca yerel ekonomi ile doğru şekilde bütünleştirildiği takdirde beklentileri karşılayabileceği ve yöre halkı ile diğer ilgi gruplarına fayda sağlayacağı unutulmamalıdır. 1

2 1.2 DOĞAL ALANLAR VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA 1980 li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) çevre konularına ilişkin çalışmaları giderek artan bir etki yaratmıştır. Dünya Çevre Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılında tamamladığı çalışmalar sonunda ortak geleceğimiz adlı bir rapor hazırlanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, çevre ve kalkınma konularına çok farklı yaklaşılması gerektiği bu raporda vurgulanmış olup, kalkınmanın ve insanlığın sahip olduğu kaynakların sürdürülebilir olduğuna değinilmiştir. Raporda ortaya konan sürdürülebilir kalkınma kavramı, insanların elinde bulundurduğu ve onlara muhtaç olduğu ekolojik, kültürel ve sosyo-ekonomik kaynakların nadir ve eşsiz olduğu görüşüne dayanmaktadır. Bir sahanın sahip olduğu kaynaklar, çok farklı maksatlar için kullanılabilmektedir. Örneğin, bir orman kereste imalatı için kullanılabilir, üzerindeki ağaçlar kesilerek tarım toprağı olarak kullanılabilir, korunan alan olarak kullanılabilir. Alanın ve alanda yaşayan yöre halkının özelliklerine bağlı olarak bu seçeneklerden bazıları uygulanabilirken, bazıları ise kesinlikle uygulanamaz. Yalnızca korumacı bir yaklaşım içine girildiğinde doğru görülen seçenek ormanın el değmemiş eski haline bırakılması olsa da yöre halkı ve diğer iş gruplarının bu kaynakların sürdürülebilir kullanımı yaşam kalitelerini yükseltmek için ormandan hak iddia etmeleri mevzubahistir. Bu sebeple yüzde yüz sürdürülebilir kalkınmaya her zaman ulaşılamasa da bu hedef üzerine yoğunlaşılmalıdır. Doğal ve korunan kırsal alanlarda, geçmişten günümüze yerel topluluklar ile arazinin beraberliği çok önemli olmaktadır. Korunan alan ağı büyüdükçe korunan alan kavramının anlamı da değişmeye ve gelişme göstermeye başlamıştır. Bu gelişme içinde yöre insanlarının varlığı ve faydalanmalarının sürdürülebilirliği de öne çıkmaktadır. Bir doğal alan ve korunan alanın ve içinde yer aldığı bölgenin sürdürülebilir kullanımı, turizm, ekolojik tarım, hayvancılık, yeni bölgesel ürünler, sürdürülebilir ormancılık, hatta enerji üretimindeki yatırımlarla birlikte düşünüldüğünde daha başarılı olacaktır. Doğal alanlarda faaliyetlerin açıklanmasında Kırsal alan, Kırsal kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınma gibi kavramlar değerlendirilmelidir, bu kavramlar şu şekilde açıklanabilir; Kırsal alan; Şehir diye tabir edilen yerleşme sahalarının dışında kalan tarımla ilgili etkinliklerin yapıldığı alanları da içeren köy, mezra, kom vb. adlarla anılan insan yerleşimlerinin var olduğu alanları kırsal alan olarak tanımlayabiliriz. Kırsal kalkınma kavramı: Kırsal kalkınma, küçük toplulukların içinde bulundukları ekonomik, toplumsal ve kültürel koşulları iyileştirmek amacıyla giriştikleri çabaların devletin 2

3 bu konudaki çabalarıyla birleştirilmesi, bu toplulukların tüm ülke insanlarının tümüyle kaynaştırılması ve ulusal kalkınma çabalarına tam biçimde katkıda bulunmalarının sağlanma süreci şeklinde tanımlanmıştır. Kırsal alan kalkınması; Hem bir eğitim hem de örgütlenme işi olup kırsal alan, toplumun gereksinimlerinin göz önünde tutulması, kırsal alan kalkınma politikası ile ilgili planların alınması sırasında topluma zorla kabul ettirilmemesi gereken bir konudur. Toplum istediklerini elde etmedikçe kırsal alan çalışmalarına katılmayacaktır. Tarımsal çalışmalar, beslenme, eğitim, mesleki önderlik ve öğretim, kooperatifler, el sanatları, küçük sanayiler, sosyal güvenlik çalışmaları, planlama ve sağlık politikaları nitelikleri kırsal alan ve ülke planları ile bir bütünlük sağlamalıdır. Sürdürülebilir kalkınma: ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Burada ekolojik, ekonomik ve sosyo kültürel sürdürülebilirlik şartlarının tamamının sağlanması önemli olmaktadır. Kırsal alanlar turizm ve boş zamanların değerlendirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Kırsal alan, turistlere sakin ve huzurlu bir seçenek sunmaktadır yılında Fransız vatandaşları tatillerinin %52 sini ya bir ailenin yanında ya da bir arkadaşının evinde, %26 sı evlerinde geçirdiklerini ve %9 luk bir kısmı ise kırsal alanda ikinci bir eve sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Kırsal alanlar ayrıca doğa için önemli role sahiptirler. Tabii kaynakların korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi, doğal felaketlere karşı koruma, iyi hayat şartlarının korunması ve doğal manzaranın korunması doğal çevre ile ilgili hususlardır. 1.3 SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ Sürdürülebilir kalkınma, ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımına dayanmaktadır. Sürdürülebilir turizmin gelişimi de sürdürülebilir kalkınma ile bağlantılı bir yaklaşımdır. Sürdürülebilir turizmin gelişiminde turistlerin ve ziyaret edilen yerlerin bugünkü ihtiyaçlarının, gelecekteki fırsatları koruyup genişleterek karşılanması amaçlanmaktadır. Bu yaklaşım, ekonomik, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, sosyal ve estetik ihtiyaçların, kültürel bütünlüğün, gerekli ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitliliğin ve kırsal hayatı destekleyen süreçlerin devamını içerçektedir. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü nün tanımına göre sürdürülebilir bir turizm gelişimi; Çevresel kaynakların en iyi şekilde kullanılmasını sağlamalı, Ziyaret edilen toplulukların sosyo-kültürel yapısına, gelenekselliğine saygı göstermeli, 3

4 Bütün ilgi gruplarına adil bir şekilde dağıtılan sosyo-ekonomik faydalar ile tutarlı ve uzun vadeli ekonomik faaliyetler ortaya koymalıdır. Buna göre sürdürülebilir kırsal/doğa turizminin gelişme ölçütleri; a. Biyolojik çeşitliliğin korunması, b. Ekonomik tutarlılık, c. Kültürel zenginlik, d. Yöre halkının refahı, e. İstihdam kalitesi, f. Sosyal eşitlik, g. Ziyaretçi memnuniyeti, h. Yetkinin yerele doğru dağıtılması, i. Toplumun genelinin refah ve mutluluğu, j. Fiziki bütünlük, k. Kaynakların etkin kullanımı, l. Çevre temizliğidir. Korunan alanlar açısından; tabiatın seçkin parçaları olan korunan alanlar ile turizm arasındaki bağ, korunan alanların tarihçesi kadar eskidir. Korunan alanlar turizme, turizm korunan alanlara ihtiyaç duymaktadır. Turizm korunan alanların kurulması ve yönetiminde göz önüne alınması gereken önemli bir bileşendir. Aynı şekilde koruma altında olmayan flora ve faunanın tutunduğu tabiat alanlarına ve insanın yaşadığı sahalardaki yöresel kültüre de turizm bağımlıdır. Bu bağımlılık doğa ve kültürün bozulmaması için tedbirler gerektirir. Bu tedbirlerin neler olacağının sürdürülebilir kırsal kalkınma ilkeleri çerçevesinde tespiti de lüzumludur. Turizmin önemli bir ekonomik faaliyet olması ve tüm göstergelerin bu faaliyetin büyüme eğiliminde olacağı yönünde olması önemli bir husustur. Turizmdeki büyümeyle beraber sürdürülebilir turizm, ekoturizm gibi doğayla ilgili turizme olan talep artmış ve turizm ürünleri ile destinasyonlar çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri de değişmiş ve çeşitlenmiştir. Turistlerin talepleri konaklamada konforun sağlanması yanında, yöreye özgü kültürel değerler hakkında bilgi edinme, yöre halkıyla iletişim, bölgenin flora ve faunası, özel ekosistemler, doğal hayat ve bunların korunması da dahil olmak üzere daha sorumlu bir seyahat deneyimi kazanmak da söz konusudur. Beklenen büyüme ve yeni eğilimler turizmi o kadar stratejik bir konuma taşımıştır ki, turizm eşiz özellikli doğal veya korunan alanların sürdürülebilirliğinin yanı sıra bu alanların çevresinde yaşayan yöre halkının kalkınma potansiyeline de müspet etki sağlayabilmektedir. 4

5 Bu durumda turizm, doğal alanların korunması ve yöre halkı ile ziyaretçilerin çevre bilincinin arttırılmasında kullanılabilecek çok önemli bir araç olabilmektedir. Dolayısıyla turizm sayesinde koruma çalışmaları için gerekli mali kaynakların kazanılmasının yanı sıra ziyaretçiler ile yöre halkına yönelik bilinçlendirme ve eğitim programlarının oluşturulması ve uygulanması gibi hedeflere de ulaşılabilmektedir. En önemli husus; turizm faaliyetlerinin uzun dönemde sürdürülebilir olması için geniş kapsamlı, dikkatli, katılımcı ve paylaşımcı olarak planlaması, sürecin etkin yönetimi ve izlenmesi de gereklidir. Aksi takdirde, bu faaliyetlerin geri dönüşü mümkün olmayan olumsuz etkileri ortaya çıkacak ve turizm bu alanları tahrip eden bir faktör haline gelecektir. İşte bu nedenle bu çalışmaya SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME (MASTER) PLANI çalışmasına lüzum duyulmuştur. 1.4 SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞME STRATEJİSİ Yukarıda da bahsedildiği üzere, insan kullanımı bakımından hassas olan sahalarda turizm söz konusu olduğunda turizmin iyi planlanması ve yönetilmesi önemli olmaktadır. Alışılmış turizm stratejileri ile Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Stratejisi arasındaki fark şudur; alışılmış yöntemler yukarıdan aşağıya bakış açısı ile uygulanmaktadır. Yani kararlar merkezden alınmakta ve uygulanması için yerele taşınmaktadır. Yöre halkı katılımcı olamamaktadır. Sürdürülebilir turizm ise aşağıdan yukarıya bir yaklaşım için gayret göstermektedir. Bu yaklaşımda yöre halkının beklentileri ele alınır, yönetime katılmasını sağlayıcı yapı kurulur, yörenin kalkınma potansiyelini bünyesinde barındıran tabii değerlerin korunması için kararlar ortak alınır ve karar almanın yanında uygulama ve izleme aşamalarında da yöre halkının becerilerini, bilgisini, en uygun şekilde kullanmak esastır. Bu yaklaşım yöre halkının, yerel otorite ve organizasyonların yetkilendirilmesine dayanır. -Sürdürülebilir turizm gelişim aşamasında doğa ve çevresinin ortak çıkarları söz konusudur. Konaklama ve diğer turizm altyapıları mümkün olduğunca doğal alan dışında olmalıdır. Bu durum doğaya ve kültüre zararı en aza indirdiği gibi ev pansiyonculuğu gibi faaliyetlerin yapılabileceği gibi yöreye faydayı arttırabilir. -Yöre halkı ve diğer bölgesel ilgi grupları turizm gelişiminde önemli ortaklardır, söz konusu gruplar turiste konaklama imkanı sunacaklar, sunacakları ürünün kalitesinin korunmasında da sorumluluk alacaklardır. -Günübirlik ziyaretçiler yerine uzun süreli konaklamaya lüzum duyan turistle hedefleniyorsa, doğal ve kültürel mirasa dayalı çekim noktaları, el sanatları gibi faaliyetler ortaya konmalıdır. -Doğal alanlar genellikle çok hassastır, bu sebeple ekolojik değerler, belirli bir saha ile sınırlı olmayacaktır. Geleneksel hayat, yerel kültür, kırsal sosyal ekonomik yapılar da aynı zamanda turizmin temel kaynağı olmaktadır. 5

6 - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın ilimizde/bölgemizde ve ülkemizde doğa turizmine konu olacak sahaların tüm ilgi grupları için anlamlı ve cazip bir bakış açısına dayandırılmasına esas olmalıdır. - Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nda turizm doğayı koruma, kırsal kalkınma için bir araç olarak ele alındığından, doğa turizmi yönetim planı olarak ele alınmalıdır. Halihazırda olan turizm etkinlikleri de tartışılmalı, değerlendirilmelidir. İlde sürdürülemez olan turizm veya gelir getirici faaliyetler de tanımlanmalıdır. Ayrıca iyi bir yönetim için tehditler ve fırsatlar da ele alınarak bunlardan hareketle ortaya çıkacak fikirler ortaya konmalıdır. -Doğaya dayalı turizm yönetiminin entegre bir anlayışla (alan ve çevresinin sahip olduğu doğal, tarihi ve sosyo-ekonomik kaynakların bütüncül ele alınması) değerlendirilmesi de önemlidir. -Turizm gelişimi genel olarak piyasa talebine göre yönlendirilir. Bir alanın turizm potansiyelinin değerlendirilmesi, rekabetçi ve özgün bir destinasyon oluşturması için gerçekçi beklentiler ortaya konulmalıdır. Yüksek ekolojik değerlere sahip olan sahalar yüksek turizm değeri içermeyebilir. Turizm, ancak doğru pazar ürünlerini hedeflediği zaman başarılı olabilir. Özellikle hassas tabiat alanlarında taşıma kapasitesi düşük iken, bu alanlardan beklenen faydalar yüksek olmaktadır. Taşıma kapasitesinin düşüklüğü sınırlı sayıda turist demektir. Bu sebeple taşıma kapasitesinin değerlendirilmesi de önemli olmaktadır. -Entegre doğal alan yönetimi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı ile doğa ve turizm yönetimi için tüm ilgi gruplarının desteğini almayı hedefler. Tüm ilgi gruplarının etkin desteği önem taşır. Turizm gelişiminin karmaşık yapısı göz önüne alınırsa, ilgi gruplarının etkin işbirliği oldukça önemlidir, planın herkes tarafından sahiplenilmesi ayrıcalık olacaktır. -Sürdürülebilir kırsal kalkınma için kapsamlı bir vizyon belirlenmesine de ihtiyaç vardır. -Pazarlama stratejisi de Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planı nın bir parçası olup, kalkınma ve rekabete açık ürün-pazar kombinasyonu için yaratıcı yaklaşımlar içermelidir. Pazarlar, hedef gruplar, turist sayısı, ürünler, hizmetler, yaratıcı yaklaşımlar bu stratejide yer almalıdır. -Turizm destinasyonu yönetimi; yaygın bir stratejik yaklaşım olup, destinasyonu rekabete açık hale getirir, bir turizm pazarını iyi bir şekilde yönetmek, pazarlamak, bir destinasyonu rekabetçi yapabilmek için gereken tüm unsurları içeren bir rekabetçi yaklaşımdır. 6

7 -İyi tanımlanmış amaçlarla ve göstergelerle mantıksal bir çerçeve kurmak, ayrıntılı bütçe, mali portre ve ilgi gruplarının tümüne açık görev ve sorumluluklar veren bir iş planı hazırlamak gereklidir. -Ziyaretçinin izlenmesi ve ziyaretçi yönetim planı: Madem ki doğa gibi hassas bir sistemde çalışılıyor bu durumda turist ziyaretinin ilkelerini belirleyen bir ziyaretçi yönetim planı lüzumludur. Aynı zamanda da hem geri bildirim temin etme, hem de taşıma kapasitesinin kontrolü için izleme programı da olmalıdır. Geribildirimler kalitenin arttırılması, sunumların taleplere uygun hale getirilmesi (iyileştirilmesi) ve hizmetteki aksamaların doğadaki değişimlerin takibi için çok gereklidir. Şu unutulmamalıdır ki; turizm, doğanın korunması için ortaya konan ana hedeflere ulaşmak garanti edildiği takdirde teşvik edilmelidir. 2. SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ GELİŞİMİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR 2.1 KAYNAK ANALİZİ Gelişme planı ve stratejisi için öncelikle kaynak analizi yapılması zorunludur. Bir alanın sahip olduğu kaynaklar, o alanın kalkınması için bir sermaye veya potansiyel oluşturmaktadır. Bu kaynakların analizi de önemli veri ve bilgi oluşturulmasını temin etmektedir. Ekolojik ve kültürel kaynakların yanında sosyo-ekonomik özellikler de turizm gelişimi için önemli bir temel oluşturmaktadır. Örneğin kırsal turizmin tarımsal faaliyetleri desteklemediği durumlarda kırsal turizmin gerçekleştirildiği bölge hem kendi sermayesini hem de kırsal olma özelliğini kaybedecektir. Gerek turizm potansiyeli gerekse taşıma kapasitesi turizm kaynaklarının mevcut durumuna bağlı olduğundan kaynak envanterinin mutlaka yapılması gerekir Kaynak Analizinde Ele Alınacak Unsurlar a. Doğal Kaynaklar: turizmin gelişimi için önemli olan yöreye özgü doğal kaynaklardır. Bu kaynakların halihazırdaki ekonomik kullanımları, korunma durumları, statüleri, iklim gibi turizm gelişimi için potansiyel kaynakların envanterini içermektedir. Seçkin Doğal Kaynaklar: Turizm yalnızca korunan doğa parçaları ile ilgili değildir. Eşsiz manzaralar, dağlar ve nehirler gibi ve korunmayan türler de turizm için ilgi çekici olmaktadırlar. Örneğin; ormandaki ağaçların üzerinde gezinen sincapları konakladığımız evin penceresinden gözlemlemek son derece çekicidir. Bir orman öncelikli olarak odunculuk amacıyla kullanılsa da dağ bisikleti gibi bir aktivite için ortamı çekici hale getirebilmektedir. Seçkin Doğal Kaynakların Halihazırdaki Ekonomik Kullanımlarının Tanımlanması Doğal kaynakların çok çeşitli kullanımları söz konusudur, ormanların 7

8 odunculuk amaçlı kullanımı, nehirler ve göllerin sportif balıkçılık, su sporları ve enerji üretmek için kullanımları gibi. Bu kullanımlardan bazıları gelenekseldir ve düşük etkilere sahiptir. Bazıları ise sürdürülebilir değildir. Bu sebeple bunlar turizm gelişimi için de uygun değildir. Kaynağın Korunma Durumu ve Statüsü: Bazı doğal kaynaklar mevcut kanunlarla korunur. Bunların turizmde kullanımı da bu kanunlara uygun olmalıdır. İklim; mevsimlerin dağılımı, ortalama sıcaklık, nem ve günlük ortalama optimal güneş ışığı saatlerine bağlı olarak iklim analizi yapılmaktadır. Burada önemli olan iklimin farklı mevsimlerde turizm için elverişli olup olmadığıdır. Turizm Gelişimi İçin Potansiyel Doğal Kaynaklar: Potansiyel kaynakların tespiti turizm planlaması için önemli ve özellikle yönlendirici olmaktadır. Tüm bu kaynakların envanter çalışmalarının haritaya aktarılması, turizm ürünleri ve hizmetlerinin gelişmesi ve altyapı ile tesislerin fiziksel planlaması için önemli olmaktadır. b. Kültürel Kaynaklar: Kültürel kaynakların envanteri doğal kaynaklara ilişkin çalışmalara benzerlik göstermektedir. Özellikle doğal ve kültürel kaynaklardan oluşan kombinasyonlar, turistler tarafından yüksek ilgi ile karşılanmaktadır. Kültürel mirasın korunmasının önemi konusunda farkındalık meydana getirilebilirse, sürdürülebilir turizm gelişimine ve doğa korumaya verilen destek artacaktır. c. Sosyo-Ekonomik Kaynaklar: Altyapı, insan kaynakları ve farklı ekonomik sektörlerin bileşimini içermektedir. Bu konuda yapılacak envanter çalışması, birbiri ile bağlantılı birçok farklı unsurlar içermesi ve bu unsurların turizm gelişimi için ilk bakışta kavranamaması mümkündür. Bölgenin kalkınma potansiyelinde, sosyal ve ekonomik rekabet edebilirlik unsurları büyük öneme sahiptir. Yerel nüfusun turizme yaklaşımı, turizm sektöründe çalışma isteği gibi bazı unsurların turizm ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Altyapı: Bir bölgenin turizmde rekabet edebilirliği ve kalkınma seviyesinin tespiti için alatyapı kalitesi önemli bir göstergedir. Altyapının kalitesi, yerel nüfusun hayat kalitesini ortaya koymanın yanı sıra turizim gelişimi için de zorunlu bir şarttır. Alan, güvenli içme suyu, donanımlı sağlık tesisleri gibi temel unsurları içermiyorsa turizm gelişimi asla başarılı olamayacaktır. Altyapının farklı unsurları için şartlar, kalite ve gelecekteki durum değerlendirilmelidir. Kaynak halihazırda turizm için mi kullanılmaktadır? Sorusu hem kaynağın turizm gelişimi için önemi konusunda hem de kaynak kalitesi hakkında göstergeleri ortaya koyabilmektedir. - Su kaynaklarına yönelik etütler; kaliteli su kaynağının sağlanması, su kaynağının sürdürülebilir kullanımı ve su çıkarmanın çevresel etkisini de içerir. 8

9 - İletişim ağına yönelik etütler; turistlerin refahı ve turizm gelişimi için önemli olan cep telefonlarının da olmak üzere telefon ve internet ağlarının kalitesine yönelik etüdleri içermektedir. - Sağlık hizmetlerinin; kalite, miktar ve coğrafi dağılımı son derece önemlidir. - Güç kaynaklarına yönelik etütler; elektrik şebekesi, ısınma ve yemek pişirme için enerji kaynaklarının varlığı önemlidir. Her ne kadar resmi standartlara göre planlansa ve tehlike içermese de turistler nükleer santrallerin yakınında konaklamamaktadır. - Su ve toprak kirliliği etkisi olan atık su sistemleri önemli olup, bölgeye gelen turistlerin sayısı ile meydana gelecek atık su miktarı da dikkate alınmalıdır. - Katı atıkların düzenli depolaması toplum için olduğu kadar çevre için de önemlidir. Katı atıkların görüntü kirliliğine de yol açması ayrı bir menfi etkisidir. - Yol ağlarının durumu; çoğu turistin tercihlerini yaparken en önemli etkendir. - Güvenlik; kamu güvenliğini ve asayişi sağlamak turist güvenliği gibi unsurlar önemli olmaktadır. Aşırı kar yağışı, kanyon veya dağ kurtarma timlerinin olup olmaması da çok önemlidir. - Politik istikrarsızlık ve suçlar; turist için caydırıcı etki yapmaktadır. İnsan Kaynakları; Bir bölgenin insan sermayesini ifade eden bu unsur, turizm gelişiminde anahtar etmenlerden biridir. İnsan kaynakları hem hizmeti hem de manevi nitelikteki kültür ve kimliği oluşturmaktadır. İnsan kaynaklarına ilişkin etütler aşağıdaki unsurları içermelidir; - Yöre halkının nüfusu, - Göç vb. eğilimler, - Demografik yapı, - Aktif nüfus ve yapısı, eğitim seviyesi, potansiyel bilgi ve beceriler, açık fikirlilik, geleceğe odaklanma, çalışma ahlakı, - Yöreye özgü geleneksel ekonomik faaliyetleri ve yöresel sanatları yapabilme, - Turizm gelişimine ilişkin tutum, misafir severlik duygusu, hizmete yönelim, - Sosyal tutarlılık, esneklik, mevcut sosyal ilişkilerin kalitesi ve aralarındaki işbirliğini içeren sosyal yapı, - Yerel kurumlar, idareler, yönetişim, bürokrasiden kaçınma vb. hususlarla finansal kaynaklar ve yönetimleri, - Alanın kültürü ve kimliği, alanda etkin görev alacak kişilerin ortak değerleri, ilgileri, yaklaşımları, algılama şekilleri, özel ilgi ve becerileri, özgün gelenekler, o topluma ait olma ve o toplumda yaşamaktan onur duyma gibi durumları içerir, 9

10 - Farklı ekonomik sektörler; söz konusu coğrafi bölgeye ve ile yoğunlaşma durumları, firma sayısı, ölçeği, ortalama karlılık, geleceğe yönelik bakış açısı, pazarları ve dış ilişkileri, sektörler arası işbirliği son derece önemlidir, tüm sektörler turizm sektörü ile ilişkili olabilmektedir. Kaynak analizinin sonuçları; sürdürülebilir turizm yönetimi ve kalkınmada sermayeyi oluşturan kullanılabilir kaynaklara genel bir bakışı sağlamakla beraber, bölgenin mevcut kalkınma durumunu ve sürdürülebilirliğini değerlendiremeye yönelik bir resim sunmaktadır. Analiz aynı zamanda; bölgenin sürüdürülebilir kalkınmasına yönelik bir vizyon oluşturulmasını ve turizm gelişiminin diğer sektörlerle bütünleştirilmesini sağlayacaktır. 2.2 TURİZM POTANSİYELİ Yüksek değerlere sahip doğal ekolojik sahalar her zaman yüksek turizm potansiyeli içermezler; - Bazı doğa parçaları araştırma yapan uzmanlara, iyi eğitimli ekoturistlere hitap etmektedir. Bu alanlar sayıca az olduğu için de sınırlı bir turizm potansiyeli içerirler, - Bazı doğal sahalar, erişim, güvenlik gibi nedenlerle turistler için elverişli olmayan yerlerde bulunurlar, - Ekolojik kaynakların kullanımlar karşısındaki duyarlılığı (taşıma kapasitesi), ziyaretçi girişinde kısıtlamalara sebep olmaktadır, Bir sahanın daha fazla turist çekebilmesi için ihtimalleri ortaya koyan turizm potansiyeli önemli bir konudur. Turizm potansiyelinin tespiti için arz ve talebin ortaya konması gerekir. Bu potansiyel sınırlıysa başarılı bir turizm girişimini başlatmak imkanı olmayacaktır. Turizm ekonomik bir faaliyet olduğundan ancak turizm pazarında sürdürülebilirliği için bir talebi karşılaması lüzumludur. Turizme ilişkin motivasyon ve istekler değişkendir, kaynakların değeri aynı kalırken değişen tüketici davranışları turizm potansiyelini etkilemektedir. Dolayısıyla turizm potansiyeli tüketicinin bakış açısı (talebi) ile değerlendirilmelidir. Turizm potansiyeline ilişkin veri toplarken, istatistiki veriler, anketler gibi yöntemlerle veri elde edilebilir, ayrıca derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemleme, olaylar üzerinde çalışmalar ile veri elde etmek için kullanılan niteliksel araştırma metotları kullanılmaktadır. Turizm potansiyeli için turizm talebi incelemesi aşağıdaki hususların tespiti ile yapılabilir; - Halen yapılan turizm, - Halihazırdaki turist miktarı, 10

11 - Her bir ziyaretçinin günde harcadığı miktar, - Ortalama kalma zamanları, - Turist profili, - Dürtü analizi; hangi temel etmenlerin turistler için rol oynadığı,(doğa, kültür, sağlık, güneş, vb.) - Benzer bir il veya saha ile kıyaslama yapılması, milli veya milletlerarası bir il ile kıyaslama yapılması ve neden o ilin tercih edildiği, - Gelecekte rakip olacak iller hangileridir, nedeni, Turizm arzı incelemesinde ise aşağıdaki hususlar öne çıkmaktadır; - İlimizde bir uluslar arası havaalanı var mıdır veya yakın bir ilden yararlanma imkanı makul müdür? - Alan ulaşım hangi araçlarla olur?(demiryolu, özel taşıt, genel taşımacılık, vd.), bunlara yaklaşım nasıl olmaktadır (kötü, yeterli, iyi gibi), - Alana ulaşma durumu (kolay-rahat, çaba ile, zor ve tehlikeli) - İle gelmek için yabancı turistler ülkemizden vize alıyor mu? - Sahamızın istikrarlı bir yönetimi var mı?, - Güvenlik ve ulaşım açısından ne gibi problemler yaşanabilir? - Alt yapı incelemesi; taşımacılık ağı, yerel yolun durumu (toptak, asfalt), anayolla bağlantısı, demiryolu ağı, yerel genel taşımacılığın yaygınlığı, program, ücretler, hat/duraklar, döngü patikaları, patikalar, yollar, işaret levhaları, genel enformasyon levhaları, araç-otobüs park kapasitesi, bilgi alma, tercüme kolaylıkları, - Yiyecek içecek ve barınma; restoran sayısı, restoranların sınıflandırılması (iyi-sayısı, orta iyi-sayısı vb.) - Hangi standartta yiyecek sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü) - İl ve çevresinde ne tür barınma alanları var? (otel, hotel, yatak kapasitesi, rota üstü barınma kulübeleri, bungalov, parkları, kamp alanı, diğerleri), - Hangi standartlarda barınma sunuluyor? (yüksek, yeterli, kötü), - İlinizin seçkin özellikteki doğal alanlarının özellikleri (sundukları ile tek mi?, biraz farklı mı?, diğer seçkin özellikli yerlere benziyor mu?), - Alan turist gezi rotasına girecek şekilde turistlerin ilgisini çekebilecek diğer sahalara yakın mı? (diğer çekici sahalara yakın, orta derecede potansiyel, düşük veya yakında böyle bir potansiyel bulunmamakta), 11

12 - İlin alanlarında yaban hayatı; (bayrak tür, ilginç diğer türler, temsil edici yaban hayatı, farklı yaban hayatı izleme aktiviteleri, yürüyerek, botla, gözlem noktası ile vb.), - Yaban hayatı izleme de tatmin edicilik durumu (garanti etme, genellikle, şans veya mevsime bağlı), - Bölgedeki önemli yaban hayatının tanımı, - Yardımcı tesislerin durumu (rekreasyonel, spor, diğer; durumu:kötü-yeterli-iyi), Kaynakların turizm potansiyelinin değerlendirilmesi; - doğal değerler: (sahiller, sahil kayalıkları, kumullar, dağlar, ormanlar, korunmuş izole olmuş alanlar, şelaleler, göller, nehirler, mağaralar, yaban hayatı, hayvan-kuş, deniz canlıları, iklim, diğerleri), - kültürel değerler; (tarihi binalar, tarihi yerler, anıtlar, arkeolojik yerler ve koleksiyonlar, folklor ve gelenekler, el işleri, müzeler, sahne sanatları, sanayi mirası vb.) - Toplumun turizm potansiyeli; (insan kaynakları; aktif nüfusun büyüklüğü ve yapısı, eğitim düzeyi ve profesyonel bilgi, beceriler, eğitimler, orijinal-karaktestik ve geleneksel özellikleri, ekonomik faaliyetler-sanatlar profesyonel olmayanlar dahil, resmi olmayan bilgi ve beceriler, turizm gelişimine yaklaşımlar, misafir severlik anlayışı, hizmet eğilimleri, yerel kuruluş ve idareler ile yönetişim, alanın kültürü ve kimliği, - Ekonomik kaynakların turizm potansiyeli; (tarım, ormancılık, balıkçılık, sanayi ve diğer), - Altyapı; (su sistemleri, ulaşım ağları, sağlık imkanları, ulaşım terminalleri, enerji kaynakları, kanalizasyon sistemleri, katı atık ve yok etme sistemi, caddeler/yollar, güvenlik sistemleri vd.) - İş ve hizmet altyapısı; (fırınlar, kasaplar, bakkallar, süpermarketler, doğrudan satış yapan çiftlikler, kiralık araç, servis istasyonları, taksiler, otobüsler, kiralık bisiklet, kiralık spor malzemeleri ve bakımı, postaneler, bankacılık hizmetleri, doktorlar, dişçiler, eczaneler, kafe ve restoranlar, atm ler, bankalar, diğer iş ve hizmetler.) Turizm Talebi; turizmin mevcut durumunun incelenmesi; Ziyaretçi; boş zamanlarını geçirmek için bir yere gelen kişi olarak tanımlanabilir, turist ise alanda bir veya daha fazla gece konaklamaktadır. Her turist bir ziyaretçidir, ancak her ziyaretçi turist değildir. Dolayısı ile turist ve ziyaretçi sayılarının ayrılması gerekmektedir. 12

13 Ziyaretçi ve turist ayrımı farklı talepleri sebebi ile yapılmak durumunadır, ayrıca her ikisinin de farklı etkileri bulunmaktadır. Bir turistin ortalama harcaması alanda daha fazla zaman geçirdiğinden, konaklamaya, ilave yiyecek ve içeceğe ödeme yaptığından genellikle daha yüksek olmaktadır. Turizme ilişkin mevcut durumun ortaya konabilmesi için; - Turist ve ziyaretçileri ayrı ayrı sayısı (yıllık, mevsimlik, aylık, haftalık, günlük), - Son on yılda turistlerin/ziyaretçilerin değişimi, - Ortalama kalış süreleri, konaklama ve ulaşım şekilleri önemlidir. (Sürdürülebilir doğa turizm gelişme planımızda ana unsur turizm olduğundan;turizme ilişkin veri kullanılamaz olduğu hallerde ikinci en iyi seçenek olarak ziyaretçilere ait verielr üzerinden değerlendirme yapılması mecburiyeti doğmaktadır). - Turist başına ortalama harcama, - Grup hacmi ve düzeni, - Turistlerin ağırlıklı yaş grubu, - Yaptıkları faaliyetler, - Ziyaret edecekleri-ettikleri yere ilişkin seçimleri, - Memnuniyeti, deneyimleri ve para harcama şekilleri, - İkinci ziyaretlerin yüzdesi ve sayısı, - Kullanılabilir ilave veriler. Talep incelemesinde ilimizi rakip olarak gördüğümüz veya bizimle rekabet eden benzer il veya illerle karşılaştırmak faydalı ve yerinde olacaktır. Turizm Arzı: Konum Faktörü; Bir ilin başka turizm pazarları ile ilişkili olarak nasıl konumlandığını, bir turistin alana ulaşmak için harcadığı zamanı, parayı/enerjiyi belirtir. Bir saha ne kadar güzel olursa olsun, hedef grup tarafından kolayca ulaşılabilir değilse asla başarılı bir turizm gelişimi sağlanamayacaktır. Yerel nüfusun değil turistin algılama durumu dikkate alınmalıdır. Örneğin bakir alanları ziyaret etmekten zevk alan ve ilkel patika yollarla ulaşılan yerleri ziyaret etmek isteyen turistler için düşünülen uzak mesafeler için alanın sınırlı sayıda turist potansiyeli olacaktır. 13

14 - Uzun mesafeden gelen turistler için hava alanına uzaklık çok önemlidir, - Tur operatörlerinin çoğu havayolu ulaşımını zorunlu görmektedirler, bu sebeple bağımsız turistler veya tur operatörleri hedeflenebilir, - Tren, otobüs veya özel araçlarla erişim de konum faktörleri içinde önemlidir, - Alana ziyaret iklim şartları açısından da kısıtlı imkanlara neden olabilir, - İle özgü yapılan bürokratik işlemlerin bıktırıcılığı da önemlidir, sık sık güvenlik birimleri tarafından kimlik sorulmak, aranmak gibi, - Turizm arzında; işaretlemeler, doğru yönlendirmeler, bilgiye ulaşma kolaylığı da önem arz etmektedir. Haritalar, broşürler, internet imkanı, kılavuz ve rehberler önemli bir arz faktörüdür. - Yiyecek içecek sunumu ve konaklama arzı; Sunumun ürün ve hizmet kalitesi, hijyenik standartlar, özgünlük/otantik, yöresel olması, yer ve ürünlerin çeşitliliği, ortam ve konukseverlik önemlidir. - Restoranların sınıflaması önceden yapılırsa turist için kolaylık olacaktır. - Konaklama tüm türleri içerebilmelidir, ürün ve hizmetlerin kaliteli olması, özellikle hijyeniklik konaklamada çok önemlidir. Doğal Alanın Kendine Has Özellikleri; Doğal alanların değer yaratması, kırsal kalkınmada rol oynaması beklentisi de son yıllarda öne çıkan bir görüştür. Doğal alanların alternatif kaynak kullanımına dönüştürülmesi için yapılan baskılar sonucu tehdit altında olduğu yerlerde devamlılığını sürdürebilmeleri, diğer alternatif kaynak kullanımları karşısında koruma ve kullanma dengesinin uzun dönemli ekonomik değerinin gösterilebilmesine bağlıdır. Tabiat ve kültürel miras, yaban hayatının gözlemlenmesi, yöreye özgü özellikler ve korunması gereken öncelikli türler, doğa ile ilgili çalışan ve doğanın kıymetini bilen ekoturistler için son derece önemlidir. 2.3 TAŞIMA KAPASİTESİ - Belirli bir sürede ( yıl, ay, hafta, gün, saat ) bir bölgenin alabileceği ziyaretçi sayısı veya bölgenin kaynakları üzerinde istenmeyen veya planlanmamış etkilere sahip olmayan ve sürdürülebilir kalkınmayı tehdit etmeyecek düzeyde bir alanda aynı anda bulunabilecek ziyaretçi sayısı, - Bir bölgenin, hayati önemde olduğu düşünülen değerleri, ekolojik süreç ve koşulları tehlikeye atmadan ve sürdürülebilir kalkınma imkanlarını azaltmadan belirli bir süre boyunca destekleyebileceği insan faaliyetlerinin (ağaç kesimi, avlanma, tarım) ve diğer etmenlerin (örn: iklim değişikliği, kirlenme.vb.) baskısı, 14

15 - Ziyaret edilen bir alan veya tesisin sahip olduğu kaynaklar üzerinde koruma amaçlarını tehlikeye atmadan, istenmeyen ve planlanmayan etkilere neden olmadan belirli bir süre (yıl, ay, gün, an) boyunca alabileceği ziyaretçi sayısı şeklinde tanımlanmaktadır. Taşıma kapasitesi, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planında önemli bir planlama aracıdır. Turizmin gelişimi ve korunmasında önemli bir kavramdır. Taşıma kapasitesinin analizi ve izlenmesi, yönetim kararları yönünden girdi sağlayacaktır. Taşıma kapasitesi sayesinde kullanımı sınırlamak, en elverişli ziyaretçi sayısını tamamlayarak müspet etkileri azamiye çıkartmak, olumsuz etkileri en aza indirmek mümkün olabilecektir. Kısaca Doğa Turizmi Gelişme (Master) Planındaki sürdürülebilirlik taşıma kapasitesinin aşılmaması ile temin edilir. Ziyaretçi sayısı ve etkinin büyüklüğü arasında doğrudan ilişki vardır. Ancak alan içinde tek tehdit unsuru ziyaretçiler değildir. Doğa için önemli olan tehditlerin tümünün birleşik etkisidir Taşıma Kapasitesinin Elemanları; Sosyal Taşıma Kapasitesi, Turizm için yerel tolerans limitleri olarak tanımlanmakta olup yöre halkı üzerindeki olumsuz etkilerinden ve ziyaretçiler ile yöre halkı arasındaki çatışmalardan kaçınılmasını içerir.bu unsurun turizm gelişimi içerisinde anahtar rolü vardır. Yöre halkı turizmi desteklemezse kalkınma asla olmaz. Yerel kabulü belirleyen temel etmenler, sosyal yapı ve kültürün hassaslığı, toplumun değişimin üstesinden gelebilme yeteneği, turizmin algılanışı, yöre halkı ile ziyaretçilerin ilişkileri, kullanıcı grupların davranışları, birbiri ile uyumu ve paydaş olmanın ekonomik ve toplumsal faydalarıdır. Ekonomik Taşıma Kapasitesi; Sürdürülebilir bir turizm gelişiminde turizm, ekonomik yapı ile bütünleşmiştir ve diğer sektörleri de desteklemektedir. Ekonomik taşıma kapasitesi; turizm gelişimini sağlayan bir yerel ekonomi ve yerel ekonominin sürdürülebilirliğini sağlayan bir turizm gelişimi anlamına gelmektedir. Yani temel kıstas; turizm gelişimi ile yerel ekonomi arasındaki sinerjidir. Ekonomik taşıma önemli olan iki unsur; Beklenen faydaları temin etmek için asgari turist sayısı ve ekonominin üstesinden gelebileceği azami turist sayısıdır. Ekolojik Taşıma Kapasitesi; Ekolojik taşıma kapasitesi, ziyaretçilerin/turistlerin ziyaret edilen alandaki ekosistemler, ikamet yerleri ve canlı türleri üzerinde ortaya koyduğu ekolojik zararlardır. Burada, ekolojik 15

16 değerlerin, ziyaretçi akışlarının ve davranışlarının uzun süreli ve sistematik olarak izlenmesi ve veri toplanması önemli olmaktadır. İdari/fiziki Taşıma Kapasitesi; Fiziki taşıma kapasitesi aynı anda ve belirli bir zamanda müşteri olarak alınabilecek ziyaretçi sayısıdır. Bu kapasite, alana uygun insan sayısına, yani alanın büyüklüğü ve diğer fiziki şartlar (doğal, coğrafi koşullar ve hava şartları) ile turizm altyapısının kapasitesine dayanmaktadır. Burada temel göstergeler; kalabalık, kuyruklar ve trafik sıkışıklığıdır. Fiziksel kapasite yönetiminin verimliliği ve etkinliği şu unsurlara bağlıdır; - Organizasyon kaynaklarının kapasitesi (insan ve ekonomik kaynaklar vb. gibi), - Ziyaretçi yönetiminin kapasitesi, Bir sahanın ziyaretçi kullanımına/ turizm gelişimine karşı hassas olan kaynakları: Kırmızı liste ve endemik türlerin habitatları, alanın savunmasız olan diğer kaynakları, göçe hassas türler, Ziyaretçi yönetimi de dahil olmak üzere yönetim amaçları ve hedefleri: Genel bir doğa koruma planı, amaçlar, hedefler ve doğa koruma politikası, tür koruma politikaları, bölgeleme sistemi, izleme sistemi, Ziyaretçiler/turistler, turizm gelişimi ve etkileri üzerine veriler; tüm güzergahlar, tesisler, konaklama ve ziyaretçi/turist için olan etkinlikler ve detaylı haritalar, ziyaretçi sayısı, özellikleri, akımları, ziyaretçi modelleri, etkinlikler ve mevsime bağlı özelliklere ilişkin bilgiler vb., ziyaretçiler tarafından özel olarak gerçekleştirilen faaliyetler, ziyaretçi etkilerine ilişkin veriler, etkilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin yöntemler, ölçütler ve göstergeler. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknikleri ile bilgilerin gösterilmesi mümkündür. Psikolojik Taşıma Kapasitesi; Psikolojik taşıma kapasitesi bir alanın belirli bir zaman diliminde ziyaretçi deneyimleri üzerinde olumsuz etkilenmeye sebep olmaksızın kaldırabileceği maksimum ziyaretçi sayısıdır. 3. İLGİ GRUBU ANALİZİ VE YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI 3.1 İLGİ GRUPLARI/PAYDAŞLAR İlgi grupları, belirli bir koruma ve sürdürülebilir kalkınma projesi ile ilgili olarak fayda sağlayan, projenin içinde yer alan veya söz konusu projeden olumlu ya da olumsuz etkilenen bireyler, gruplar veya organizasyonlar olarak tanımlanabilirler. 16

17 Paydaşlar, bir problemi çözmek için sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ve amaçlarımıza ulaşmak için güvenebileceğimiz kişilerdir. İlgi gruplarının hepsi sürdürülebilir doğa turizmi gelişimine ortak değildir veya olmaları gerekmez. Çünkü bir ortağın projeye olumlu bir bakışı, tutumu olmalıdır ve amaçlara ulaşmak için işbirliği yapmalıdır. Bazen bir ilgi grubu projeye olumsuz bakabilir ve hatta aktif bir tehdit bile olabilir, ilgi gruplarını işbirliği yapılanlar haline getirmek onlara paydaş değeri verilmesi ile mümkün olur. 3.2 İLGİ GRUBU KATEGORİLERİ Turizmde ilgi grupları; - Yöre halkı, kişiler ve kurumlar, - Alana dayalı ilin sorumlu yöneticileri, - Bölgesel yetkililer, - Ulusal yetkililer, - Turizm ofisleri, yerel turizm organizasyonları, konaklama ve hizmet sunanlar, taşımacılar, - Turizmle ilgili sektörler, - Tarım, ormancılık ve balıkçılık gibi farklı ekonomik sektörlerin temsil edildiği ticaret ve sanayi odaları ve el sanatları ile ilgili birimler, - İşçi sendikaları, dernekler, STK lar, - Eğitim ile ilgili birimler, 3.3 İLGİ GRUBU ANALİZİ İlgi grubu analizi sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının ortaya konması ve uygulamasında yer alan farklı taraflara ilişkin genel bir izlenim sahibi olabilmek, niyet okumak için kullanılan bir araçtır. Yalnızca bir envanter olarak ele alınmamalıdır, sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının planlanmasında potansiyel ortaklarımızın kimler olduğunu ve hangi tarafla çelişkiler yaşayacağımızı bize bildirmektedir. Ayrıca projenin farklı seviyelerinde destek temini için de son derece elverişli bir analizdir. İlgi grupları analizine dayalı olarak sürdürülebilir doğa turizmi gelişme planının yönetiminden sorumlu bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir doğa turizmi gelişimi için, detaylı bir ilgi grubu analizi ilgi gruplarının; - Genel hedeflerini, - Turizmden beklediği faydaları - Turizmdeki rollerini tanımlamalıdır. Bu süreç; şu adımlardan oluşur; 17

18 1. İlgi gruplarının tanımlanması, 2. Her ilgi grubunun çıkarlarının, önceliklerinin ve değerlerinin belirlenmesi, 3. Her ilgi grubunun davranışlarının belirlenmesi, 4. İlgi grubunun gücünün ve ilgi grupları arasındaki muhtemel koalisyonlarının gücünün tahmin edilmesi, 5. İlgi gruplarının mevcut ihtiyaçlarının ne düzeyde karşılandığının değerlendirilmesi, 6. İlgi grupları ile birebir iletişimlerin başlatılması ve ilgi gruplarının güveninin kazanılması, 7. Ortak menfaatler, sinerji ve başarı unsurlarının tanımlanması, 8. Paydaşların bir araya getirilmesi, 9. Ortak hedef ve amaçların ve onlara ulaşmak için gerekli olan stratejinin ortaya konması, 10. Organizasyon çerçevesinin oluşturulması, 11. Uygulama (zaman çizelgesinin ve hedeflerin ortaya konması, iletişim organizasyonunun oluşturulması, ilgi gruplarına somut sorumlulukların verilmesi.) 12. İzleme ve geri bildirimin yapılması 3.4 TOPLUM TEMELLİ YAKLAŞIM Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planı nın hazırlanmasında toplum temelli yaklaşım uygulanması neticesinde; - Yöre halkı için sürdürülebilir geçim kaynakları ortaya koymak, - Toplulukların kendi yapılarını korumalarını teşvik etmek ve - Doğal alanların koruma hedeflerinde yerel faydayı oluşturmak mümkündür, Toplum temelli turizmin en önemli özelliği, doğal kaynakların kalitesi ile alanın kültürel mirasının bozulmamış ve turizmle güçlendirilmiş olmasıdır. Doğal çevre üzerindeki olumsuz etkiler en aza indirilmeli ve yerel kültür korunmalıdır. Turizm, insanların kendi yerel kültürlerini yaşatma ve değerlendirmeye teşvik etmelidir. 3.5 YEREL ORGANİZASYONUN OLUŞTURULMASI İlgi grubu analizine dayalı olarak, korunan alan ve çevresi için, Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını izlemek veya biçimlendirmek amacıyla, korunan alan yönetimi ve tüm ilgi gruplarının resmi işbirliğine dayalı bir organizasyon oluşturulmalıdır. Sürdürülebilir Doğa Turizmi Gelişme Planını uygulamak, desteklemek ve sorumluluklarını, karar verme gibi hususları düzenler. 18

19 3.6 TARİHÇE Maraş Adının Kaynağı Maraş adının nereden geldiği ve anlamının ne olduğuna dair birkaç görüş ileri sürülmektedir. Ünlü tarihçi Herodot, Maraş şehrini Hitit komutanlarından Maraj adlı birisinin kurmasından dolayı şehre Maraj adı verildiğini belirtmektedir. Hitit İmparatorluğu ( M.Ö ) zamanında bu devletin önemli merkezlerinden biri olan şehrin adı, Hititlerden kalan yazıtlarda Maraj ve Markasi şeklinde geçmektedir. Maraş'ın adının Hititlerden geldiğini doğrulayan Asur kaynaklarında bu şehrin adı Markaji şeklinde geçer. Asur krallarından Sargon'un zamanından kalan Boğazköy yazıtlarında Maraş'ın adı geçmektedir. Hitit Devleti'nin merkezlerinden biri olan Maraş'ın adı bu dönemde Gurgum şeklinde belirtilmektedir. M.S. I. yüzyılda Roma İmparatorluğu bölgeyi ele geçirince Maraş'ın adı Germanicia olmuştur. Roma ve Bizans İmparatorluğu döneminde bu adla anılan şehir Müslümanlar tarafından fethedilince ilk şekli ile kullanılmaya başlanmıştır. Arap alfabesinde "j" harfi olmadığından Mer'aş şekline dönüşmüştür. Bunların yanında Maraş adının Arapça "zelzele - titreme" anlamına gelen "Re'aşa" fiilinden türeyerek "Mer'aş" olduğunu da iddia edenler bulunmaktadır. Osmanlılar döneminde şehrin adı bölgede Dulkadiroğulları Beyliği'nin kurulmasından dolayı Zülkadir şeklinde de ifade edilmektedir. 19

20 Maraş'ın bugünkü yerine taşınmadan önce iki kez yer değiştirdiği rivayet edilmektedir. Bunlardan birine göre ilk Maraş'ın bugünkü şehrin 20 km. güneyinde Erkenez Çayı kenarında Elmalar Köyü'ne yakın Himli Höyük civarında kurulduğu zannedilmektedir. Asuriler tarafından M.Ö.2500 yıllarında Maraş'ın burada kurulduğu iddia edilse de bunun böyle olmadığı, buradaki kalıntıları büyük bir şehir merkezinin harabelerinin olamayacağı ve muhtemel bir Asur ticarî koloni kasabasının Himli Höyük civarında olduğu tahmin edilmektedir. Maraş'ın ikinci yerinin bugünkü Karamaraş denilen ve Namık Kemal Mahallesi'nin bulunduğu yer olduğu söylenilmektedir. Maraş'ın, buraya Hamdanoğulları Hükümdarı Seyfüddevle tarafından (M.S ) taşındığı belirtilir. Şehrin şimdiki kale ve çevresine ise Dulkadiroğlu Alaüddevle tarafından taşındığı tahmin edilmektedir. Yukarda bahsedilen görüşlerin doğruluğu tartışılmaktadır. Maraş'ın bugünkü olduğu yerde ve bilhassa da Mağaralı Mahallesi'nin bulunduğu mevkide kurulduğunu öne süren araştırmacılar da bulunmaktadır. Mağaralı Mahallesi civarında bulunan arkeolojik bulgular da buranın çok eski dönemlerden beri yerleşim merkezi olduğunu ispatlamıştır. Ayrıca, kalenin de tarihi Hititlere kadar dayanmaktadır. Maraş'ı ilk fetheden Müslüman Arapların, fetihlerini belirten kaynaklar, Maraş'ın ortasında büyük bir kale olduğunu ve etrafının hendeklerle çevrilmiş bulunduğunu (hendeklerden kastedilen kalenin iki tarafındaki dere) açıklamaktadır. Ayrıca Maraş'ı kuran Hititlerin, Anadolu'ya Asurlar'dan önce sahip oldukları görülmektedir. Hitit tarihinin Anadolu'daki başlangıcı belli değildir. Ancak M.Ö.2000'li yıllarda yazılı belgeler sayesinde Hitit tarihi bilinmektedir. Maraş'ın yerinin, birkaç defa yer değiştirdiği görüşlerinin ortaya çıkmasının sebebi bilhassa Arap kaynaklarında buraların tarihi anlatılırken, Maraş'ı fetheden Müslüman komutanların şehri ele geçirdiklerinde "şehri yeniden bina etti" ifadesinin kullanılmasıdır. Bu ifade şehri tamir etti, onardı, yeniden inşa etti anlamlarına gelmektedir. 20

21 Tarih Öncesi Devirlerde Kahramanmaraş Maraş ve çevresinin tarih öncesi devirleri tam olarak aydınlatılamamıştır. Çünkü bölgede bulunan birçok höyükte kazı çalışmaları yapılamamıştır. Sadece Maraş'ın 35 km. güneydoğusunda bulunan Domuztepe Höyüğü'nde şu anda hâlâ devam eden kazı çalışmalarında bölgenin M.Ö yılına kadar giden tarih öncesi devrine ait arkeolojik buluntulara rastlanılmıştır. Yaklaşık 20 hektarlık bir alana yayılan Domuztepe Höyüğü'nün bu genişliğe ulaşması ilginçtir yıl önce burada bu kadar büyüklükte bir yerleşim merkezinin bulunması, buranın ticarî bir koloni olduğunu göstermektedir. Buranın Irak, Kuzey Suriye, Anadolu ve Akdeniz'i birbirine bağlayan ticaret yolunun kesiştiği bir nokta olduğu anlaşılmaktadır. Kuzey Suriye'de Tell Halaf Höyüğü'nde çıkan arkeolojik bulgularla Domuztepe Höyüğü'ndeki bulguların birbirine benzerliğinden dolayı Halaf Çağı olarak adlandırılan bir medeniyetin bölgede yaşandığı anlaşılmaktadır. Domuztepe Höyüğü'ndeki kazıda tarih öncesi döneme ait seramikler, mühürler vs. eşyalar üzerinde resimlere rastlanmıştır. Bu çizimler arasında bitkiler, hayvanlar ve insan sembolleri bulunmaktadır. Açılan bir mezarda bir çok insan iskeleti görülmüştür. Bu örneklerle insanların ölü gömme törenleri hakkında bilgi sahibi olunmaktadır. Domuztepe Höyüğü kazısı ve daha sonra yapılacak kazılarla Maraş bölgesinin yazı öncesi tarihi hakkında daha ayrıntılı bilgilere ulaşılması mümkün olabilecektir. Domuztepe Höyüğü'nden başka Prof. Kılıç ÖKTEN'in Pazarcık çevresindeki Gani ve Bozdağlarının (Sarıl ve Ardıl köylerinin bulunduğu yer) güney yamaçları ile Maraş-Göksun yolunun sağına rastlayan Delihübek Dağı'nın eteğindeki Döngel Mağaralarında tarih öncesi devirlere ait bulguları ele geçirmesi, insanların binlerce yıldan beri buralara gelip yerleştiklerini göstermektedir. Maraş'ın Orta Tunç Çağı'nda önemli bir konumda Mezopotamya ve Kuzey Suriye'yi Orta Anadolu'ya bağlayan yol güzergâhında olduğu görülmektedir. Mezopotamya'dan yola çıkan tüccarlar Birecik'ten Fırat'ı geçtikten sonra Maraş-Göksun yoluyla Kaniş'e gitmekteydiler. Tarih Çağları 1.Hititler Dönemi (M.Ö ) Hititler M.Ö yılları arasında Anadolu'da hakimiyet sürdükleri dönemde Maraş bölgesinde de egemen olmuşlardır. Hititler döneminde bu şehrin adına Maraj ve Markasi denilmektedir. Hititler döneminde Maraş bölgesinin Elbistan, Pazarcık ve Türkoğlu ilçeleri sınırları içinde bir çok yerleşim merkezinin olduğu görülmektedir. Elbistan'ın Karahöyük harabelerinde yapılan kazılarda Hititlerin hüküm sürdüğü bu alanda Asur ticaret kolonilerine ait çanak, çömlek, tunç ve kemik buluntuları ele geçirilmiştir. Hititlere ait anıtsal yapılara rastlanmıştır. Elde edilen eserler Hititlere ait olmamakla beraber Hitit figürlerini üzerindetaşımaktadır.hitit İmparatorluğu dağılınca onun yerine kurulan Genç Hitit devletlerinden Gurgum şehir devleti Maraş bölgesine hakim olmuştur. Asur kaynaklarına göre bu devletin başkenti Markasi'dir. Gurgum şehir devleti zamanından günümüze, iki önemli eser kalmıştır. Bunlardan biri meşhur Maraş Arslanı'dır. Bir zamanlar Maraş Kalesi'nde bulunan bu arslan heykeli Hititlerden kalan en önemli eserdir. XVII. yy.da Maraş'ı ziyaret eden Evliya Çelebi bu arslanın kalede olduğunu yazmaktadır. Bugün üzerindeki yazısı tamamen okunmuş olan Maraş Arslanı'ndaki ifadeye göre de Gurgum şehir devletinin merkezi Maraş'tır. 21

22 Diğer eser olan Hititlerden kalan Fırtına Tanrısı kabartmasının üzerindeki yazı ise okunamamıştır. Maraş bölgesinden çıkarılan bir çok eser XIX. yy.ın sonları ile XX. yy. başlarında Hıristiyan misyonerleri tarafından Avrupa ve Amerika'ya kaçırılmıştır. 2.Asurlular Dönemi (M.Ö ) M.Ö. VIII. yy. sonlarında Asur krallarından Sargon II. zamanında (M.Ö ) Gurgum şehir devleti yıkılmış ve Maraş bölgesi Asurlulara bağlanmıştır. Asurlular döneminde şehir bir ara Urartuların yönetimine geçmiştir. Yine iki Türk kavmi olan Kimmerler ve İskitler Anadolu istilâları sırasında Maraş'ı da ele geçirmişlerdir. Asurlular zamanında Maraş, ticaret yolları üzerinde bulunması sebebiyle önemini korumuştur. Kapadokya-Mezopotamya ticareti Maraş üzerinden sağlanmıştır. 3.Persler Dönemi (M.Ö ) Maraş bölgesindeki Asur egemenliği fazla sürmedi. M.Ö.612 yılında Med devletinin kralı Keyaksases, güney komşusu Babillerin de yardımı ile Asur başkenti Ninova'yı alarak bütün Asur ülkesinin kalelerini yağmalayarak bu devlete son verdi. Bir süre sonra da Güneybatı İran'da Ahameniş soyundan gelen II.Kiros, Medleri ortadan kaldırarak İran'da Pers İmparatorluğu'nu kurdu (M.Ö.550). Anadolu'yu istilaya başlayan II. Kiros, Lidya kralını mağlup ederek diğer Anadolu şehirleri gibi Maraş'ı da topraklarına kattı. Pers kralı I. Darius zamanında Anadoludaki istila edilmiş şehirler idari bölümlere ayrıldı. Maraş şehri de Kapadokya Satraplığı'nın (Eyalet) sınırları içinde kaldı. 4.Makedonyalılar Dönemi (M.Ö ) Perslere bağlı Kapadokya Satraplığı Hakimiyetinde kalan Maraş şehri M.Ö.333 yılında İskender İmparatorluğu'na bağlandı. Makedonya İmparatoru Büyük İskender M.Ö.333 yılında Pers İmparatoru III.Darius'u Issos'da (Ayas-İskenderun) yenerek bu devleti yıktı ve Maraş'ı da ele geçirdi. Böylece Maraş şehri Helenizm uygarlığına bağlandı. Afşin, Göksun ve Maraş'ın geniş ovalarında bu dönemlere ait sikke, sütun başları ve heykeller bulundu. M.Ö.323'de Büyük İskender ölünce Makedonya İmparatorluğu, onun generalleri arasında paylaşıldı ve Maraş şehri de İskender'in generallerinden Selefkus'un payına düştü. Suriye'yi içine alan Asya krallığı topraklarından sayılan Maraş, bir süre sonra Kapadokya Krallığı'na yeniden bağlandı. 5.Büyük Roma İmparatorluğu Dönemi (M.Ö.64-M.S.395) M.Ö.192 yılında Romalılar, Anadolu'ya girerek Toroslara kadar Batı ve İç Anadolu'yu Selefkusların elinden alarak kendilerine bağladılar. M.Ö.64 yılına kadar Selefkuslara bağlı kalan Maraş, bu krallığın merkezi Antakya'nın Romalılar tarafından alınmasıyla bu devletin eline geçti. Maraş'ı Roma'ya bağlayan komutan Pompeius'tu. Yukarı Suriye ve Maraş civarında oturan Kommegenler, Romalıları bir hayli uğraştırarak ihtilaller çıkardılar. Bazen bağımsız bazen de Roma'ya bağlı, başkenti de Samsat olan Kommegene Krallığı, Maraş bölgesini de yönetti. Bu dönemde Sasanilerin Maraş'a kadar akınlar yaptığı görülmektedir.roma İmparatorluğu döneminde Maraş şehrinin adı Roma generali Caligula'nın onuruna Germenicia veya Germenika olarak değiştirildi. Roma İmparatorluğu döneminde oldukça gelişen Maraş, Doğu Torosların üzerindeki geçitlerden biri olması nedeniyle önemli bir ticaret merkezi oldu. Bu yol o dönemde Kayseri-Göksun üzerinden Maraş'ı ve Orta Anadolu ile Suriye'yi birbirine bağlıyordu. 22

23 Hititlerden kalan Maraş kalesi Roma İmparatorluğu zamanında tamir edildi. Maraş merkeze bağlı Göllü Köyü'nün 2 km. batısındaki Roma Nekropolü son derece önemlidir. Pazarcık ilçesine bağlı Evri ve Tilkiler Köyünün çevresinde tek parça kayalara oyulmuş büyük çaptaki su sarnıçları da birer Roma eseridir. 6.Bizanslılar Dönemi (M.S. 395) Doğu Roma İmparatorluğu M.S.395 yılında doğu ve batı olmak üzere ikiye bölündü. Balkanlar, Anadolu, Suriye ve Mısır'ı da içine alan Bizans İmparatorluğu'na geçen Maraş şehri bu dönemde de önemini koruyarak Germanika adıyla anıldı. Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde Maraş toprakları Bizans-Sasani çatışmalarına sahne oldu yılları arasında Sasanilerin elinde kalan kent tekrar Bizans'ın eline geçti. M.S.634 yılından itibaren Müslüman Araplar ın Suriye'yi Bizans'ın elinden almaya başladıkları dönemde Maraş'a kadar sık sık akınlarda bulundular. Şehir Bizans ve Müslümanlar arasında birkaç kez eldeğiştirdi. M.S.VII. Yüzyılın ortalarından itibaren X. yüzyılın ortalarına kadar Müslümanların idaresinde kalan Maraş, Kuzey Suriye'de kurulan Hamdanoğulları Beyliğ'nin zayıflamasından sonra 962 yılında Bizans İmparatorluğu'nun eline geçti. Türkler tarafından fethedilinceye kadar Hıristiyanların elinde kaldı. Bizans İmparatorluğu döneminde, İmparator III. Leon'un Maraş doğumlu olması nedeniyle şehre Krallar Şehri adı da verildi. Dulkadiroğulları Beyliği Dönemi ( ) XIII.yüzyıl sonlarında Halep ile Antep arasındaki bölgeye yerleşen Bozok Türkmenleri, Memluk Türk Devleti'nin kuzeye doğru başlattığı akınlarda bazen Memluk kumandanlarının emrinde, bazen de kendi istekleriyle Çukurova'daki Ermenilerin üzerine veya Moğol hakimiyeti altındaki Anadolu içlerine doğru akın yapıyorlardı. Türkmenler, Memluk fetihleri arkasından Antep'ten Elbistan'a kadar uzanan bölgeleri ele geçirdiler. Türkmenler, Antakya'dan başlayıp kuzey-doğu yönünde Maraş'a kadar uzanan Amanos Dağları'nın doğu vadisinde kışlarlar, yaz gelince de vadinin kuzeyinde Binboğalar, Berit, Nurhak, Akçadağ ve Tohma Vadisi ile çevrili yaylalara çıkarlardı. Bu Türkmenler, Oğuzların Bozok koluna mensup Bayat, Afşar ve Beydili beyleri idi. Dulkadiroğulları Beyliği'ni kuran Türkmenlerin hangi boydan geldiği kesin olarak bilinmemekle beraber, Dulkadir halkının çoğunluğunun Bayat boyuna mensup Türkmenler olması sebebiyle, beyliğin kurucularının da Bayatlar olması mümkündür. Mısır ve Suriye'ye sahip Memluk Sultanı En-Nâsır Muhammed b.kalavun, ülkesinin Suriye sınırları güvenliğini sağlamak amacıyla Dulkadirlilerden Zeyneddin Karaca Bey'e hilât ve hediyeler vererek onun Elbistan naipliğine atadı (1337). Böylece Dulkadir Beyliği kurulmuş oldu. Dulkadir Beyliği Memluklulara bağlı olmakla beraber Zeyneddin Karaca Bey, Memluk Devleti'ndeki taht kavgalarından istifade ederek bağımsız hareket etmek istedi ve beyliğinin hudutlarının Halep'e doğru genişletmeye çalıştı. Zeyneddin Karaca Bey, bir yandan topraklarını Suriye'ye doğru genişletirken bir yandan da kuzeye doğru Eretna devleti topraklarına akınlarda bulundu. Hatta 1348 yılında Karacabey Melik Zâhir unvanını alarak bağımsızlığını ilan etti. Fakat 1353 yılında Memluklara yenilerek Kahire'de idam edildi. Zeyneddin Karaca Bey'in idam edilmesinden sonra onun yerine oğlu Halil Bey Dulkadir Beyi oldu.1354 yılından 1386 yılına kadar Dulkadir Beyi olan Halil Bey zamanında beyliğin hudutları Zamantı'dan (Pınarbaşı) Harput'a kadar genişledi. Halil Bey de babasının politikasını takip ederek bağımsızlığını ilan etmek istedi ise de Memluklar buna izin vermediler. Dulkadir ailesi arasına fitne sokarak 1386'da Halil Bey'i kendi ailesinden olanlara öldürttüler. Halil Bey'in öldürülmesinden sonra Dulkadir Beyliği'nin başına Sevli Bey (Suli Bey) geçti. Sevli Bey zamanında Memluklar, Dulkadir Beyliği arazisine hakim olmak 23

24 istediler. Bu yüzden iki taraf arasında bir çok savaş oldu. Dulkadirlilerin bu savaşlarda başarılı olmaları nedeniyle Memluk Sultanı Berkuk onun beyliğini tanımak zorunda kaldı. Sevli Bey, beyliğinin topraklarını genişletmek için Memluk topraklarına ve Kilikya Ermenileri üzerine akınlar yaptı. Sevli Bey'in Memluklar için tehlikeli olmaya başladığını gören Berkuk, 1398 yılında bir suikast düzenleterek onu ortadan kaldırdı. Sevli Beyin öldürülmesinden sonra yerine oğlu Sadaka, Dulkadirlilerin başına geçmesine rağmen amcasının oğlu Nasreddin Mehmet Bey, onun beyliğini tanımayarak 1399'da Dulkadir hükümdarı oldu. Nasreddin Mehmet Bey Dulkadir tahtını elde etmek için Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezit'den yardım istedi. Nasreddin Mehmed Bey Yıldırım Bayezit'in desteği ile Dulkadir hükümdarı oldu. Bundan dolayı Osmanlılar ile Memluklar arasında 1515 yılına kadar devam edecek olan Dulkadir Beyliği üzerindeki hakimiyet mücadelesi başladı. Nasreddin Mehmet Bey, Timur'un Anadolu'yu istilası sırasında ona karşı çıkarak Osmanlı yanlısı bir politika izledi. Bu yüzden Timur kuvvetleri Elbistan'a doğru yürüyerek burayı tahrip ettiler. Bir yandan varlığını devam ettirebilmek için Osmanlılardan yardım alırken, bir yandan da Memluklarla dostane ilişkiler kurdu. Karamanoğulları ve Ramazanoğulları ile mücadele etti ve Kayseri şehrini 1436'da Karamanlılardan aldı. Kayseri şehrinde Nasıriye Medresesi'ni kurarak Kayseri kalesini yeniden yaptırdı. Uzun yıllar Dulkadir hükümdarı olan Nasreddin Mehmet Bey 1442 yılında öldü. Osmanlı Dönemi 1515 Yılında Maraş ve çevresi Osmanlılar tarafından fethedildi. Ancak Dulkadiroğulları Beyliği'ne hemen son verilmedi Mısır seferi dönüşünde Yavuz İstanbul'a giderken Ali Bey de memleketine döndü. Beyliğin merkezini Maraş'tan tekrar Elbistan'a taşıdı. Ali Bey kendisini bağımsız bir devletin hükümdarı olarak görmekle beraber Osmanlı Devleti ile dostça geçindi ve Osmanlıların her yerde yardımına koştu yılında eski Dulkadir toprakları olan Bozok (Yozgat)'da ortaya çıkan Celâl'in Osmanlılara karşı isyanını bastırarak, Celâl ve adamlarını ortadan kaldırdı tarihinde Suriye'de Osmanlı Devleti'ne karşı, Memlük Devleti'ni yeniden kurmak için Canberdi Gazali büyük bir isyan başlatmıştı. Bu isyanı bastırmakla görevlendirilen Osmanlı komutanı Ferhat Paşa'yı beklemeden Canberdi Gazali'nin üzerine yürüyen Ali Bey, onu mağlup ederek katletti. Bu durum Ferhat Paşa'nın Ali Bey'i kıskanmasına neden oldu. Ali Bey Osmanlılara bağlılık göstermesine rağmen, kendini bir hanedan üyesi olarak görüyordu. Osmanlı Devleti ise onu bir sancak beyi olarak kabul ediyordu. Mısır ve Suriye'yi de fetheden Osmanlılar, toprakları arasında bağımsız bir devleti asla kabul edemezdi. Dulkadir ülkesinde Ali Bey'in bazı uygulamalarından rahatsız olan halkın Padişaha şikayetleri üzerine, Osmanlı Devleti Ali Bey'in ülkesine teftiş memurları gönderdi. Ali Bey içişlerine karışıldığını düşünerek gönderilen müfettişleri derhal katlettirdi. Bu olay iki taraf arasında bardağı taşıran son damla oldu. Ali Bey'i kıskanan ve ona muhalif olan Ferhat Paşa, Kanuni'den, onun katline dair bir ferman aldı. İran seferi bahanesiyle Tokat'a çağırılan Ali Bey, Artukova'da (Artova) oğulları ile birlikte 1522'de katledildi. Böylece Dulkadiroğulları Beyliği tamamen Osmanlılara bağlandı. Yavuz Sultan Selim 1514 yılında Çaldıran Zaferi'ni kazandıktan sonra, Doğubeyazıd civarındaki Türkmen aşiretlerinden biri olan Bayazıdlı ailesini Maraş civarına yerleştirdi. Bu ailenin Maraş'a getirilmesinden sonra Dulkadirlilerle Bayazıdlı ailesi arasında büyük çekişmeler oldu. Osmanlı Devleti'nin desteğini elde eden Bayazıdlı ailesi Maraş tarihinde önemli rol oynadı. Bu aileden birçok kişi Maraş'ın idaresinde etkili oldu. Ailenin lideri İskender Bey'e Çavuşbaşılık rütbesi verilmesi ile Maraş'ta bu ailenin nüfuzu uzun yıllar devam etti. Bayazıdlı ailesinden birçok kişi gerek Maraş'ta, gerekse Osmanlı ülkesinin diğer 24

25 yerlerinde önemli görevler üstlendiler. Dulkadir ailesi ise devlet idaresinden tamamen tasfiye edilemedi. Bu sebeple iki nüfuzlu aile arasındaki çekişme XIX. yüzyıla kadar devam etti. 3.7 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ İlin Jeomorfolojik Özellikleri Jeolojik Özellikler İl sınırları içerisindeki kayaçlar Stratigrafik sıraya(yaşlıdan gence doğru yaşlılık sıralaması) göre aşağıda sıralanmıştır: Kahraman İli çevresinde yüzeyleyen birimler yaşlıdan gence doğru ; Paleozoyik yaşlı Keban Malatya Metamorfitleri, Triyas Kretase yaşlı Binboğa Metamorfitleri, Üst Jura Alt Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı ve Göksun Ofiyoliti, Senoniyen Senomaniyen yaşlı Karadut Karmaşığı, Alt Orta Eosen yaşlı Midyat Grubu, Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı ve Üst Miyosen yaşlı Kuzgun Formasyonu, Yavuzeli Bazaltlar ve Ahmetcik Formasyonları bulunmaktadır. Malatya Metamorfitleri: Kahramanmaraş İlinin kuzey kesiminde Engizek Dağı, Elbistan,Göksun ve Afşin İçeleri çevresinde yüzeyleyen birim şist ve mermerlerden oluşmaktadır. Binboğa Metamorfitleri: Kahramanmaraş İlinin Afşin ve Göksun ilçeleri çevresinde görülen birim yer yer şist ara katkılı mermer ve kristalize kireçtaşlarından oluşmaktadır. Koçali Karmaşığı: Kahramanmaraş ın doğusunda Bindirme Kuşağının önünde doğubatı doğrultusunda uzanır. Ofiyolitik kayaçlar olan dunit, harzburjit, serpantin, gabro, diyabaz, çamurtaşı ve pelajik kireçtaşlarından oluşur. Göksun Ofiyoliti: Kahramanmaraşın Göksun ve Elbistan ilçeleri arasında yüzeyleyen birim; tabakalı ve izotrop gabro, levha dayk karmaşığı ile volkano sedimanterlerden oluşmaktadır. Karadut Karmaşığı: Koçali Karmaşığı ile birlikte tektonik birlikler halinde Bindirme Kuşağının önünde Kahramanmaraşın doğusunda yer alırlar. Daha çok sedimanter kaya birimlerinden oluşur. Midyat Grubu: Kahramanmaraşın doğusunda Pazarcık İlçesi ve Türkoğlu İlçesi çevresinde yüzeyleyen birim tabandan tavana doğru; Gercüş Formasyonu konglomeradan, Hoya Kavalköy Formasyonu dolomitik ve çörtlü kireçtaşı, Gaziantep Formasyonu tebeşirli vekilli kireçtaşlarından oluşmaktadır. Maden Karmaşığı: Kahramanmaraşın dogusunda Elmalı Kasabası ile Elbistan ilçesinin güneyinde yüzeyleyen birim volkano- sedimanter kayaçlardan oluşmaktadır. Kuzgun Formasyonu: Kahramanmaraşın hemen dogusunda ve batısında Türkoğlu ilçesi çevresinde yüzeyleyen birim çakıltaşı, kumtaşı ve kiltaşlarından oluşmaktadır. Yavuzeli Bazaltlar: Kahramanmaraşın Pazarcık İlçesi çevresinde yüzeyleyen olivinli plato bazaltlarıdır. Ahmetcik Formasyon: Kahramanmaraşın Afşin, Elbistan ve Göksun ilçeleri çevresinde düzlüklerde genişçe bir alanda bulunan birim çakıltaşı, kumtaşı ve kiltaşlarından oluşmaktadır. Metamorfizma ve Mağmatizma İlin metamorfik kayaçları, jeolojik özelliklerinden dolayı iki başlık altında incelenmektedir. Malatya Metamorfitleri: Permo-Triyas yaşındadırlar.ist ve kristalize kireçtaşlarından oluşurlar. Cafana Pb-Zn yatağı bu metamorfitler içerisinde yer almaktadır. Pütürge Metamorfitleri: Prekambriyen-Üst Triyas yaş aralığında yaş vermektedirler. Bitlis Metamorfik Masifinin batıya uzantısı olarak kabul edilmektedirler. Gözlü gnays,amfibolit şist, profillit, muskovit şist, klorit şist, kuvarsit ve kristalize kireçtaşlarından oluşmaktadırlar. İl sınırları içerisindeki mağmatizma, Jura Alt Kretase, Üst Kretase ve Orta Eosen dönemine ait magmatik topluluklar olarak 3 ana başlık altında değerlendirilebilir. I- Jura- Alt kretase dönemine ait magmatik topluluk ofiyolitik kayaçlarla temsil edilir. 25

26 II- Üst Kretase döneminde ise granitik kayaçların hakim olduğu görülmektedir. III- Orta Eosen döneminde ise bazik bileşimli volkanik kayaçlar hakimdir. Bu topluluklar dışında asidik ve bazik bileşimli volkanik kayaçlar bölgede yer almaktadır İklim Özellikleri Kahramanmaraş doğu Akdeniz bölgesinde yer almakla birlikte konum itibarı ile G. Doğu Anadolu ile Doğu Anadolu bölgelerinin geçiş yerindedir. Bu nedenle çok değişik iklim karakteristikleri hâkimdir. Genelde Akdeniz iklim özelliklerine sahip iken, Göksun, Afşin, Elbistan gibi ilçelerimiz Doğu Anadolu iklim özelliklerine, Kahramanmaraş merkez ve yakın çevreleri hem Akdeniz hem de G. Doğu Anadolu bölgesinin iklim özelliklerine sahiptir. Bu nedenle yazları sıcak ve kurak kışları ise ılıman ve yağışlı özellik gösterir. Uzun yıllar aylık sıcaklık ortalaması 16,6 0C, uzun yıllar yağış ortalaması 734,5 Kg/m2, minimum sıcaklık değeri -9,6 0C (Şubat 1997), maksimum sıcaklık değeri ise C (Ağustos 1987 ve Temmuz 1998) dir. Merkez İlçe deniz seviyesinden 568 metre yükseklikte olup, il genelinin arazi yüksekliği 350 metreden başlayarak metreye kadar yükselir. Denize olan uzaklığı (İskenderun Körfezi) takriben 140 km dir. İlimizde iki adet meteoroloji istasyonu (Meteoroloji İstasyonu ve Meydan Meteoroloji İstasyonu) bulunmaktadır Hidrografya Hidrografik açıdan en önemli akarsu Ceyhan nehridir. İlk kaynak yerleri Elbistan ovasını çevreleyen dağlardır. Uzunluğu 509 km. dir. Orta Toroslarda Nurhak dağından Söğütlü deresi adı ile çıkar. Hurman ve Göksun çaylarının birleşmesinden sonra Ceyhan adını alır. Engizek ve Ahır dağlarındaki boğazlardan geçerek Çukurova ya girer. Misis tepelerini çevirdikten sonra İskenderun körfezine dökülür. Yol boyunca bir çok dereleri toplar. Bunlardan Göksun çayı 115 km. lik uzantıya sahiptir. Binboğa dağlarından inen Kömürsuyu ile başlar. Ceyhan nehrinin bir diğer kolu ise Aksu çayıdır (150 km). Bu çay havzanın güneyinde Engizek dağlarında yer alan Kaya dibi mevkiinde, Küçükcerit köyünün doğusunda, kuvvetli bir kaynaktan çıkar.erince dağının güneybatisından bir yarma boğaz vadi den geçerek ve Sarayköyü yakınında Gölbaşı deprasyonuna açılır. Gölbaşı 26

27 deprasyonunun taban sularınını da alan Aksu çayı İnekli gölünden itibaren güneybatıya yönelerek Pazarcıkta yer alan Kartalkaya Barajına dökülür. Aksu çayı daha ileride yan derelerden gelen suları da toplayarak Kahramanmaraş ın güneybatısında Sır Barajına dökülür. Kahramanmaraş ilinde Ceyhan nehri ve Aksu çayı dışında kalan sular genellikle Ceyhan ın kolları olan küçük akarsulardır. İl deki diğer akarsular arasında merkez ilçe deki Deliçay, Erkenez çayı, Körsulu çayı, Peynir dere, Kerhan, Geben, Nurhak, Söğütlü, Hurman, Üngüt, Mismilli, Göksu ve Türkoğlunda yer alan Gökpınar gibi akarsular sayılabilir. GAVUR GÖLÜ BATAKLIĞI Türkoğlu İlçesi sınırları içerisinde bulunan Gavur Gölü Tarıma kazandırılmak amacıyla 1960 lı yıllarda başlayan kurutma çalışmaları sonunda, hektarlık bir alana sahip olan göl alanı kurutma çalışmalarıyla ha düşmüştür tarihinde Valiliğimiz Başkanlığında Yerel Sulak Alanlar Komisyonu toplantısı yapılmıştır. Toplantıda Gavur Gölü, Kumaşır Gölü, Mizmilli ve Bağlama Göletlerinin ekolojik ve bijolojik araştırmalarının yapılarak koruma çalışmalarının yürütülmesi ve Gavur Gölü için bir alt komisyonun oluşturulmasına karar verilmiştir tarihinde Doğa koruma ve milli parklar genel müdürlüğümüzü uzman elemanları eşliğinde Gavur gölü, Kumaşır Gölü, Mizmilli ve Bağlama göletlerinin sulak alan tampon bölge sınırlarını gösteren haritaları hazırlanmıştır. KUMAŞIR GÖLÜ- MİZMİLLİ VE BAGLAMA GÖLETİ 27

28 tarihinde kurulan Yerel Sulak Alanlar komisyonları kararı gereğinde tarihinde kurulan alt komisyon çalışmaları ile Kumaşır Gölünün Tampon Bölge sınırı görüşülmüştür tarihinde Doğa Koruma ve milli Parklar genel Müdürlüğümüzün yazıları ile Gavur Gölü, Kumaşır Gölü, Mizmilli ve Bağlama Göletlerinin taslak sulak alan bölgelerini gösteren haritaları hazırlanarak gönderilmiştir tarih ve 180 karar nolu Kahramanmaraş Belediyesi Meclis Kararı kapsamında Kumaşır Gölü Malik Ejder Tepesi rekreasyon çalışmalarını başlatmıştır. Baraj Gölleri İl alanında Kartalkaya Barajı (Aksu çayı üzerinde,sulama amaçlı ve taşkınların korunması amaçlı, bitmiş durumda), Sır Barajı (Ceyhan nehri üzerinde, enerji üretim amaçlı,bitmiş durumda), Ayvalı Barajı ( Erkenez çayı üzerinde, içme ve sulama amaçlı, yapımı devam etmekte ve Kılavuzlu Barajı (Ceyhan nehri üzerinde sulama ve nerji üretimi üretimi amaçlı), Menzelet Barajı (Ceyhan Nehri üzerinde, enerji üretim amaçlı) Berke Barajı (Ceyhan Nehri üzerinde, enerji üretim amaçlı) yer alır Sır Barajı ve Hidroelektrik Santrali 28

29 Toprak Özellikleri İlimiz genelinde görülen toprak çeşitleri: ZONAL TOPRAKLAR ( YERLİ TOPRAKLAR ) Düz ve hafif eğimli alanlarda iklim şartlarının etkisi altında oluşan fiziksel ve kimyasal özellikleri açısından farklı horizonlar ve katlar gösteren topraklar olup ilimizin bazı bölgelerinde rastlanılmaktadır. KIRMIZI RENKLİ AKDENİZ TOPRAKLARI ( TERRA ROSSA ) Kireçtaşı marn kil ve konglomera ve gnayslar üzerine oluşmuş topraklardır. Toprağın rengi kırmızı acık kırmızı ve sarı renktedir. Toprak iri taneli ve killidir. Toprak kireç taşı üzerinde oluşsa bile kireçli bir yapıda değildir bunun sebebi yeterince yıkanmış olmasıdır. ilimizin Toros dağları devamında 1000 m den yüksek sahalarda toprağın rengi organik madde birikiminden dolayı koyulaşarak kırmızımsı kahve ve kahverengine dönüşmektedir. ANA METERYALİN ETKİLİ OLDUĞU TOPRAKLAR Kumlu Çakıllı Topraklar Aşanımın aktif olarak devam ettiği eğimli yamaçlar boyunca aşağıda yayılışları ve özellikleri belirtilen ana kaya üzerindeki kumlu çakıllı topraklar görülmektedir. Filişler Üzerindeki Kumlu Çakıllı Topraklar Kuzey Anadolu ve Toros Dağları boyunca yer yer şeritler halinde uzanan kum taşı kiltaşı kireçtaşı çakıltaşı tabakalarının üzerinde oluşan topraklardır Arazi Varlığı KAHRAMANMARAŞ İLİ TARIM ARAZİLERİNİN DAĞILIMI Arazilerin Niteliklerine Göre Dağılımı Tarım Arazilerinin Dağılımı (ha) Arazi Sınıfı Toplam Alan Payı (%) (ha) Tarımsal Arazi Sınıfı Toplam (ha) Alan Payı (%) Tarım Alanı Tarla ,40 79 Orman- Fundalık Nadas ,20 4 Alanı Çayır-Mera Alanı Sebze 7.842,60 2 Diğer Meyve ,60 15 Su Yüzeyi TOPLAM , TUİK verisidir. Tarım Alanlarının İlçelere Göre Dağılımı (ha) İLÇELER Tarım Alanı Tarla Nadas Sebze Meyve Alan % Alan % Alan % Alan % Alan % Afşin Andırın Ç.cerit Ekinözü Elbistan

30 Göksun Merkez Nurhak Pazarcık Türkoğlu TOPLAM TUİK verisidir Orman Varlığı İlimizin Toplam alanı Ha. Olup bu alanın Hektarı Ormanlık alandır. İlimiz orman varlığı açısından Türkiye de 11. sırada, toplam arazisinde % 35 orman varlığı oranı ile, % 26.7 olan Türkiye ve % 29 olan dünya ortalamasının üzerindedir. Ancak verimli Orman alanı oranı %9.10 dur. Diğer bir ifadeyle İlin bozuk ormanlarının acilen rehabilitasyonu, gerekmektedir. İŞLETMESİ KORU BALTALIK Orman Normal Bozuk Normal Bozuk Alanı Ha. Ha. Ha. Ha Ha. % Açık Alan Ha Genel Alan Ha. Merkez Göksun Andırın Toplam Flora-Fauna ve Hassas Yöreler İlimiz ormanlık alan olarak Türkiye de 11. Sırada olup %35 i ormanlarla kaplıdır. Topoğrafik yapı değişken ve kırıktır. Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Akdeniz Coğrafi Bölgelerinin birleşme noktası üzerinde bulunmaktadır. Bu nedenle ilimizde bitki türü zenginliği görülmektedir. Kahramanmaraş, Andırın işletmelerimiz deniz ikliminin etkisinde olup; relik olarak bulunan kayın dahil çok çeşitli bitki topluluklarının bulunduğu ormanlara sahiptir. Göksun Orman İşletme Müdürlüğümüz ile Kahramanmaraş ve Andırın İşletme Müdürlüklerimizin kuzeyi, karaçam - sedir zonunda yer almaktadır. Kahramanmaraş da doğal (yabani) olarak yetişen çiçekli bitki ve eğreltilerin zenginliği Avrupa daki bazı ülkelerden de daha fazladır. İlin bu zenginliğinin nedeni ise iklimi, farklı bitki coğrafyası, bölgelerinin karşılaştığı yerde bulunması ve topografyasıdır. Kahramanmaraş İl sınırları içerisinde 2455 bitki taksonu bulunmaktadır ve bu bitki taksonlarından 435 takson endemiktir. İldeki endemizim oranı %18 dir. Kahramanmaraş ilinde yeni yapılacak olan flora araştırmalarıyla toplam bitki taksonu sayısı, endemik bitki taksonu sayısı ve endemizim oranının artacağı aşikardır. Bu çalışmalar esnasında bilim için veya Türkiye için yeni bitki taksonlarının bulunması çok muhtemel görülmektedir. Yukarıda verilen rakamlar bugünkü bilgiler ışığında verilen rakamlardır. 30

31 İl florasında yer alan endemik bitki taksonlarından 6 takson CR (Critically Endangered-Kritik), 24 takson EN (Endangered-Tehlikede), 30 takson VU (Vulnerable-Duyarlı), 121 takson NT (Near Threatened-Tehtide yakın), 222 takson LC(Least Concern-Düşük Riskli), 8 takson DD (Data Deficient-Yetersiz verili) kategorisinde yer almaktadır. (Tolga OK) Adını Maraş tan alan Kahramanmaraşlı bitkiler Aethionema marashicum Astragalus berytius Astragalus elbistanicus Astragalus pycnocephalus var. Seytunensis Astragalus kurdicus var. Achyrdaghensis Astragalus plumosus var. akardaghicus Centaurea cataonica Convolvulus catanicus Convolvulus germaniciae Cousinia cataonica Festuca cataonica Heracleum marashicum Isatis cappadocia subsp. Nurihakensis Johrenia berytea Jurinea cataonica Minuartia dianthifolia subsp. Cataonica Onobrychis marashensis Oytropis engizekensis Paronychia cataonica Quercus brantii subsp. Brantii var. Marasiensis Stachys cataonica Stachys marashica Salvia marashica Thlaspi cataonicum Verbascum binbogense Verbascum cheiranthifolium var. Cataonicum Verbascum germanicia Verbascum keklikolukense Yerleşim Alanları ve Nüfus Kent formunun oluşmasındaki önemli etken Kahramanmaraş ın topoğrafik yapısıdır. Kent engebeli bir yapıya sahip olup; iki farklı yerleşme çıkmış gibi görünür. Bahçelievler bölgesi tarihsel süreç içerisinde kentin gelişmesine paralel olarak ticari fonksiyon ve ihtiyaç üniteleri şeklinde gelişmiştir. Tüm bürolar, kamu kurum ve kuruluşlarının yer aldığı bu bölge G.Antep ve Adana yollarının kesiştiği noktada bulunur. Diğer bölge ise imar planına uygun olarak alt yapısı tamamlanan ve kentin batısına doğru 31

32 gelişme potansiyeli bulunan, konut ağırlıklı yapılaşmakta olan sahadır. Kent formunu belirleyen etkenler topografya ve fiziki unsurlardır. Kahramanmaraş kuzeyde Ahır dağları ve hızla yükselen bir topografya, güneyde çevre yolları ve sanayi, batıda Sır Baraj Gölü, doğuda ise sayfiye evleri çevreyi donatmış durumdadır. İmar planlama çalışmaları ve arazi kullanımı kararları hazırlanırken kent formunun çizilmesine öncülük eden etütler jeolojik, toprak yapısı vs. unsurlar dikkate alınarak çalışmalar yapılmıştır. Kentin Bahçelievler merkezli eski yerleşimi çeşitli etkenlerle ağırlıklı olarak batıya doğru olmakla beraber, Doğukent projesiyle kısmen de olsa doğuya doğru yayılmış durumdadır. Sanayi Adana, Gaziantep ve Kayseri yolları üzerinde yoğunlaşmış bulunmaktadır. Kentsel planlama kriterleri belirlenirken yapılan etütler ve kent fiziki yapısı kent gelişimini şekillendirmiştir. Planlamada hedeflenen kriterlerin başında tarımsal arazi kullanımını desteklemesi gayesi ile çevre yollarının belirli bir bandı haricinde iskana ve farklı fonksiyonlara yer verilmemiştir. Kentin tarihsel sürecinin şekillendirildiği ticari merkez ve yönetim merkezi haricinde çevre yolu arasındaki bölge tamamlayıcı konut ve büro merkezleri ile tanımlanmış olmakla beraber kentin meskun gelişimine yeni gelişme alanları dediğimiz yatılı bölge ve çevresinde lineer olarak yer verilmiştir. Bu bölgeyi, kent merkezine bağımlı kalmayı önleyici ikinci bir ticaret merkezi oluşturulmuştur. Sanayi alanlarında ise organize sanayi alanının yapım sürecinin uzaması ve sanayinin gelişme hızı ihtiyaç olan sanayilerimizin alt yapı komşuluğu adı altında çevre yolu güzergâhlarında yerleşmelerini gerekli kılmıştır Tarım ve Hayvancılık İlin toplam hektar olan yüzölçümünün %29.73'ü olan hektarlık bölümü tarım alanı, %35.09'u olan hektarlık bölümü orman ve fundalık alan, %8.17 si olan hektarlık bölümü çayır ve mera, %25.92 si olan hektarlık bölümü tarım dışı arazi ve %1.09 u olan hektarlık bölümü ise su yüzeyidir. İlimizde sulanabilir arazi hektardır. Toplam sulanan arazi hektar olup, hektarı devlet sulaması, hektarı ise halk sulamasıdır. Kuru tarım arazisi ise hektardır. Her türlü tarım ürününün yetiştirilebildiği yöremizde susuz tarım arazilerinde özellikle hububat üretimi, sulu tarımın yapıldığı ova kesiminde de büyük ölçüde pamuk ve kırmızıbiber üretimi gerçekleştirilmektedir Sanayi ve Teknoloji Kahramanmaraş ekonomisi tarıma ve tarıma dayalı imalât sanâyii ile ticârete dayanır. Faal nüfûsun % 80 i tarım, ormancılık, hayvancılık ve avcılıkla uğraşır. Gayri sâfi hâsılanın yarısı tarımdan elde edilir. Tarım: İl topraklarında çeşitli tarım ürünleri yetişir. Başlıca tarım ürünleri; buğday, arpa, pirinç çavdar, mahlut, nohut, fasülye, şekerpancarı ve pamuktur. Başta üzüm olmak üzere pekçok meyve yetişir. Üzümü meşhurdur. Yetişen diğer meyveler ise çilek, elma, kayısı, armut, zeytin, dut, antepfıstığı, fındık, yerfıstığı ve çamfıstığıdır. Sanâyi: Kahramanmaraş sanâyii yeni yeni gelişmektedir da kalkınmada öncelikli bölgeler içine dâhil edilmesiyle fabrikaların sayısı hızla arttı. Sanâyi tarıma dayalıdır. Afşin-Elbistan Termik Santralı ile ilde sanâyi gelişmektedir. 10 kişiden az işçi çalıştıran sanâyi iş yeri 1200 ve 10 kişiden fazla çalıştıran iş yeri 100 e yakındır. Başlıca sanâyi kuruluşlarısümerbankpamuklu Dokuma Sanâyii, iplik fabrikaları, penye dokuma fabrikaları, çelik tencere ve çaydanlık fabrikaları, SEK in peynir ve tereyağ fabrikası, kiremit-tuğla fabrikaları, un yem, yağ, dokuma, iplik, pres ve çırçır fabrikaları, alüminyum ve bakır, mermer, kırmızı biber, sunta, plâstik ve çimento fabrikalarıdır. Bir milyon m2lik 32

33 bir sahaya 1973 te temeli atılan sanâyi sitesinde 600 iş yeri tamamlanmıştır. Afşin-Elbistan Termik Santralı tam kapasiteyle çalışmaya başladığında senede 8,1 milyar kwh elektrik üretecektir Altyapı, Ulaşım, Haberleşme ve Konaklama İlimiz Merkez içme ve kullanma suyu Pınarbaşı Mevkiinde bulunan Büyükgöz, Kırkgöz ve Baharpınarı adı ile bilinen kaynak suları, Kahramanmaraş Belediyesince yaptırılan Andırın İlçe Merkezinin 15 km. doğusunda Gökgedik Köyü sınırları içerisindeki lt/sn. debili, Karasu İsale Hattı ve Kahramanmaraş ovasında bulunan iki terfi merkezinden ve beslenmektedir. Pınarbaşı Mevkiindeki kaynak sularının bir kısmı cazibe ile diğer bir kısmı ise terfi vasıtası ile şebekeye verilmektedir. Kuyulardan 600 lt/sn. ve Pınarbaşı Mevkiindeki su kaynaklarından ise 500 lt/sn. olmak üzere toplam lt/sn. su temin edilmektedir. Atık Su Sistemi, Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi: Kahramanmaraş İlinin kanalizasyon sisteminin 3 kısımdan incelenmesi gerekmektedir. 1-Evsel atık suları olan kanalizasyon sistemi; Bu sistem şehrimizin % 99 unu kapsayacak şekilde yapılmış olup sır baraj gölüne deşarj olmaktadır. 2010, yılının nüfus kriterlerine göre projelendirilip 5000 Litre./sn. su debisine göre hesaplanıp yapılmıştır. 480,577 Mt.şebeke hattı, 7,947 adet parsel bacası ve 9,497 Adet muayene bacası ile hizmet etmektedir. Bunların dışında daha önceleri yapılmış olan tahmini 300,000 Mt. Boyunda şebeke hattı bulunmaktadır. Bu hatlar yeni sistemle entegreli olarak çalışmaktadır. 2-Yağmur suyu alan Yağmur suyu kanalizasyon sistemi; Bu şebeke % 25 oranında evsel atık su ile bileşik sistem oluşturmaktadır. Şehrimizin ana arterlerinden geçen 20 Km. uzunluğunda 3X2 Mt. Ebadında tonozlara bağlantılı olarak yağmur sularını toplayıp horozun deresine deşarj etmektedir. Toplam şebeke uzunluğu bileşik sistem olarak 308,402 Mt. Şebeke hattı 20 Km. tonoz olmak üzere şehrimizin % 50 sini kapsayacak şekilde hizmet etmektedir. 3- Arıtma tesisi ; K.Maraş (Merkez) Metropoliten alanı dâhilinde kaynaklanan evsel atık suların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden tekrar temiz su olarak tabi hayata döndürülmesi amacıyla atık su arıtma tesisinin 1993 yılında proje ihalesi yapılmış olup, 1995 yılında da tamamlanmıştır. İnşaatın yapılması için girişimlerimiz devam etmektedir. Yeşil Alanlar: Yeşil alanlar, kentin nefes almasını sağlayan, iklimi dengeleyen, hava kirliliğini azaltan, gürültüye perde oluşturan, dahası insanları psikolojik olarak rahatlatan önemli faktörlerdir. Kahramanmaraş yeşil alan konusunda standartların üzerinde olup; kişi başına düşen yeşil alan miktarı 8,2 m2 dir. Kahramanmaraş kentinde aktif ve pasif yeşil alanların toplamı m² dir. Büyüklükleri 400 m² ile m² arasında değişen 142 adet aktif yeşil alan ( park, çocuk oyun alanı, spor sahası, dinlenme alanı) bulunmaktadır. Ulaşım Planlaması; İlimizde kent içi ulaşın Toplu taşıma araçları ile sağlanmakta olup, 5 Adet Belediye Otobüsü, 83 Adet özel Halk Otobüsü, 412 Adet Dolmuş, 215 Adet Okul Servisi ve 241 Adet Taksi olmak üzere toplam 956 Adet toplu taşıma aracı mevcuttur. İlimizde 616 Km. Yol mevcuttur Madencilik Kahramanmaraş mâden bakımından çok zengindir. Barit, Türkoğlu ilçesinde çıkarılmaktadır. Elbistan ın Bıçakçılar, Murata ve Nargele köylerinde demir yatakları vardır. Afşin-Elbistan arasında 100 km2lik bir sahada düşük kalorili linyit yatakları 33

34 mevcuttur. Çıkarılan linyit kömürü Türkiye nin en büyük kamu yatırımlarından olan Afşin- Elbistan Termik Santralinin 1984 te devreye giren ünitelerinde kullanılmaktadır. Linyit rezervi 3,5 miyar tondur. Ülkenin en zengin linyit havzasıdır. Göksun ilçesinde zengin mermer yatakları bulunur. Türkiye nin en zengin çimento toprağı bu bölgededir. Kahramanmaraş ta ayrıca krom, mâden kömürü, çinko, bakır, mangenez, manyezit, talk, oniks, kurşun, grafit, amyant ve pirit mâdenleri de çıkarılır Enerji Afşin Elbistan Termik Santrali Sahası Kömürün Özellikleri Cinsi : Linyit UKömür kalınlıkları : U UKömür derinlikleri :U Minumum kalınlık 4.00 m Minumum derinlik m Maksimum kalınlık m Maksimum derinlik m Ortalama kalınlık 9.58 m Ortalama derinlik m Kömür yayılım alanı 120 km2 Orijinal kömürde kimyasal özellikler : Su : % Kül : % Kükürt : %1.46 AID Kcal/Kg : 1050 Kömürün yoğunluğu : 1.2 ton/m3 Sahanın rezervi (1989 yılı TKİ verisi) ton görünür rezerv, ton üretilebilir rezerv bulunmaktadır. Kullanım alanı : Termik Santral İşletme yöntemi : Açık Üretim durumu : Üretim yapılmaktadır. Teknolojik çalışmalar : Yapılan briketleme çalışması sonucu : Normal biriketlemeye göre daha ince kırılması, Termik işleme tabi tutulması Briket yüzeyinin hidrofab madde ile kaplanması Kömürün zift ve asfalt gibi bağlayıcılarla briketlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) İl sınırlarınızda uranyum ve toryum rezervi bulunmamaktadır. Orman Kahramanmaraş İlindeki Ha ormanlık alanın Ha ı Normal Koru, Ha ı Bozuk Koru, 6498 Ha ı Normal Baltalık ve Ha ı Bozuk Baltalıktır. Hidrolik İl sınırlarınızda hidrolik potansiyel oldukça fazla olduğundan bir çok hidroelektrik santralı inşa edilmiş ve bir kısmı da projelendirilmiştir. İlimiz yukarı Ceyhan havzasında bulunmaktadır. İlimizin çok az bir kısmı (Nurhak İlçesi bölgesi) Fırat havzasında yer almaktadır. Buradan çıkan Göksu çayı Fırat nehri ile birleşmektedir. Hidrolojik eğimin yüksek olması beraberinde su ile erezyonu da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle barajların kullanım ömrü planlanandan az olmaktadır. Jeotermal İlinizde jeotermal enerji potansiyeli olan jeotermal sahalar daha çok kaplıca tesisleri olarak kullanılmaktadır. Başka bir amaçla kullanılmamaktadır. 34

35 Güneş İlimizde konut ve işyerlerindeki güneş kolektörleri haricinde güneş enerjisinden yararlanılmamaktadır. Rüzgar İlimizin hakim rüzgar yönü WNW ( Batı Kuzey Batı ) dır. Uzun yıllar ortalama rüzgar hızı 1.9 m/sec dir. Bu enerjiden yararlanmaya yönelik herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır İLGİ GRUBU ve PAYDAŞ ANALİZİ K Maraş Avcılık ve Atıcılık Spor Kulübü Akdere CD.Akabe Ap Altı K Maraş Halk Sağ Kor.Devl Hst Gel ve Fak Hst K Maraş Devlet Hst Yr Dern K Maraş Derneği Sanayi Ticaret Odası Üstü T.H.K. K Maraş Şubesi Ekmekçi Mh.K Maraş İş Hanı Kızılay Derneği K Maraş Şubesi Gaziantep Yolu Köy Hizm Bit K Maraş Kırmızı Biberciler Derneği Haller Bölgesi Biberciler Sit.No 4 K Maraş Kırmızı Biberciler Derneği Haller Bölgesi Biberciler Sit.No 4 K Maraş Turizm ve Tanıtma Derneği Kurtuluş Mh. Tuna Sk K Maraş Klasik Musiki Derneği Belman Sit.Kat 6 / Türkiye Yardım Sevenler Derneği K Maraş Y Şehir Mh.Bahçelievler Şubesi Güneş Ap.N3 Anadolu Basın Birliği Y Şehir Mh.Dedezade Sk.Y Şehir İş Hn K Maraş Gazeteciler Derneği İ Paşa CD.Trabzon CD.Belli Oteli Krş Kanarya Sevenler Derneği M Sinan Mh.NFK CD.Çıraan Ap altı K Maraş Kültür Derneği İl Kültür Müdürlüğü K Maraş Genç İşadamları Derneği Züb. Hanım Cad.Züb.Han.Apt.Kat:1/2 fa: Fakir Gençleri Koruma Derneği Karamanlı Mh.Gülistan sk.no Tüketicileri Koruma Derneği Kurtuluş mh Şeyhadil Cad Aras Galeria 2.Kat No.28 K Maraş Sanayici ve İşadamları Derneği Kipaş Tekstil Hukuki Araştırmalar Derneği K.Maraş Şubesi M. Egemenlik CD.Selçuk St. 2/ K Maraş Halk Oyunları Derneği 223- Yörükselim Mh. Akdere Cd.N: Atatürkçü Düşünce Derneği K.Maraş Şubesi ELİT HAN 5.KAT ÇEÇEN-KAFKAS KÜLTÜR YARD. VE DAYANIŞMA DERNEĞİ Türk Müziği ve Türk Halk Oyunları Derneği Karacaoğlan Mh.M.A.Kısakürek Cd.60/a Kahramanmaraş Çevre Doğal Hayatı Koruma İsmet Paşa Mah.22.Sok. Maarif

36 ve Kültür Derneği Han No:19 K.Maraş Mahalli Çevresel ve Kültürel Değerleri Yaşatma Derneği İsmet Paşa Mah.18.Sok.Selçuk Sitesi B.Blk. Zemin Kat No:55 Lale Eğitim Barış ve Kültür Derneği İsmetpaşa Mah. Hükümet Bul.A bl Kat 5 No:9 K.Maraş Çevre ve Kültür Derneği Azerbaycan Bul.Gedemenli İş Merkezi Kat:4 No:29 Kişisel Gelişim ve Sinerji Derneği İsmetpaşa Mh.Öğretmenler Cd.Yıldız İşhanı 21/4 46 AVETUR (A) KAHRAMANMARAŞ Seyahat Acentaları DÖNGEL TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ Seyahat Acentaları HSG ELBİSTAN TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ ELBİSTAN Seyahat Acentaları NİYAZ TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ ELBİSTAN Seyahat Acentaları YŞR KUYBU TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ MERKEZ Seyahat Acentaları DESTAN TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ Seyahat Acentaları GÜZELBULUT TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ Seyahat Acentaları MELİSA TOUR (A) KAHRAMANMARAŞ ELBİSTAN Seyahat Acentaları VUSLAT TURİZM (K.MARAŞ ŞB.) (A) KAHRAMANMARAŞ MERKEZ Seyahat Acentaları ZEY-TUR TURİZM (A) KAHRAMANMARAŞ MERKEZ Seyahat Acentaları 4. KAHRAMANMARAŞ DOĞA TURİZMİ ARZI Doğa turizmi faaliyetlerinin yapıldığı alanları korunan alanlar (yönetime tabi) ve henüz doğa turizmi faaliyetlerinin kontrol edilmediği kontrolsüz alanlar olarak iki başlık altında incelemek mümkündür. Korunan alanlar, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, özel çevre koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan, biyolojik çeşitliliğin, doğal ve bununla ilişkili kültürel kaynakların korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili mevzuata göre tespit edilen ve yönetilen kara yada deniz alanlarıdır. Kahramanmaraş genelinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın kontrolünde olan 2 adet tabiat parkı vardır. Kahramanmaraş İlindeki Tabiat Parkları Kahramanmaraş ilinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı XV. Bölge Müdürlüğü Kahramanmaraş Şube Müdürlüğü sorumluluğunda Kapıçam ve Yavşan Yaylası Tabiat Parkı olmak üzere 2 adet tabiat parkı bulunmaktadır. Kapıçam Tabiat Parkı: Kahramanmaraş İline 13 km mesafede bulunan 179 hektarlık Kapıçam Mesire Yeri ve çevresi, taşıdığı doğal ve kültürel kaynak değerleri nedeniyle Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü teklifi Bakanlık Makamının tarih ve 362 sayılı Olurları ile 30. tabiat parkı olarak ilan edildi. 179 Hektar Alanı Kapsayan Kapıçam Tabiat Parkının; 60 Hektarı Mesire Alanı, 36

37 101 Hektarı Mutlak Koruma Alanı, 7 Hektarı Keklik Üretme İstasyonu ve 11 Hektarı Botanik Bahçesi olarak kullanılmaktadır BOTANİK PARKI Bünyesinde 400 civarında otsu ve odunsu bitkiyi barındıran Kapıçam Tabiat Parkı içerisinde yer alan Botanik Bahçesi, aynı zamanda sahaya bir peyzaj özelliği katmaktadır KAPIÇAM BOTANİK PARKINDA BU GÜNE KADAR YAPILAN ÇALIŞMALAR Giriş kapısı ve çevre düzenlemesi yapılmıştır. Botanik Bahçesinin su ihtiyacının karşılanması için, İl Özel İdaremiz tarafından 125 metre sondaj açılarak su bulunmuştur. Alandaki bitkilerin sulanması ve çeşmelerde kullanılmak üzere 100 tonluk su deposu, su ishale ve terfi hattı yapılmıştır. Ziyaretçilerin alanı gezebilmeleri için Botanik Bahçesi içerisinde 1500m uzunluğunda doğal taştan yürüyüş yolu, 4 ahşap köprü, dinlenme amaçlı seyir terası, banklar ve uyarı levhaları yapılmıştır. Botanik Bahçesine Güzelyurt köyünden enerji nakil hattı çekilerek 44 Kw gücünde trafo tesis edilmiştir. Danışma ünitesi yapılmıştır. Doğa Eğitim Merkezi yapılmıştır Gelen ziyaretçiler için seyir terasına 5 adet kameriye yapılmıştır. Teşhis edilen odunsu bitkiler üzerinde familya ve tür adlarının bilimsel ve Türkçe adları, ile o bitkinin doğal ortamdan mı, bahçe kökenli mi, olduğunu belirten etiketlerle isimlendirilmiştir. Özellikle ilköğretim çağındaki çocuklara yönelik eğitim programları düzenlenerek bu çağdaki çocuklara doğa sevgisi aşılanmaktadır. Fakültelerin ilgili bölümlerinde okuyan öğrenciler için uygulama alanı niteliğindedir. YAVŞAN YAYLASI TABİAT PARKI Mülga Çevre ve Orman Bakanlığınca Türkiye nin 39. Tabiat Parkı olarak tarihinde ilan edildi. Yavşan Yaylası Tabiat Parkı, 348 Hektar büyüklüğünde olup il merkezine 36 km mesafededir. Bitki türleri açısından oldukça zengin olan Yavşan Yaylasında yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda, alanda 67 familyaya ve 287 cinse dağılmış 529 tür takson bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu bitkilerden 65 tanesi (%12,3 ü) endemiktir. Alanda, iğne yapraklı türlerden ülkemizde doğal olarak yetişen Toros Göknarı (Abies cilicica), Toros Sediri (Cedrus libani), karaçam ile ardıç, yapraklılardan titrek kavak ve meşe türleri yayılış göstermektedir. Dere içlerinde yabani ceviz bulunmaktadır. Yavşan Yaylası Tabiat Parkı nı ulusal ve uluslararası düzeyde koruyarak sahip olduğu kaynak değerlerinin, koruma-kullanma dengesi içinde devamlılığı ile aynı zamanda halkın dinlenme, eğlenme ve bilgilenmesini sağlamanın yanında; Biyolojik çeşitliliğin korunması, Doğa mirasının korunması, Kültür mirasının korunması Abiyotik doğal kaynakların korunması (toprak,su ve hava) Çevre eğitimi Rekreasyonel kullanım hedeflenmiştir. Toplam alanı 348 hektar olan Yavşan Yaylası Tabiat Parkı, üç kullanım alanına ayrılmıştır. Mutlak Koruma Alanı:238 hektar Sınırlı Kullanım Alanı:77 hektar 37

38 Kontrollü Kullanım Alanı:33 hektar Mutlak Koruma Alanı: Tabiat Parkının güney kısmında, 238 hektarlık alan, yaşlarında sedir ağaçları, endemik-çeşitli flora ve fauna türlerini bulundurmaktadır. Bu alanda bilimsel çalışmalar dışında faaliyet öngörülmemektedir. Sınırlı Kullanım Alanı: Tabiat Parkı nın doğu-batı yönünde mutlak koruma alanı ile kontrollü kullanım alanını bölen 77 hektarlık alandır. Bu alan içinde; giriş-kontrol noktası, flora ve fauna tanıtım alanı, doğa yürüyüş parkurları, seyir terasına ilişkin faaliyetler yer almaktadır. Kontrollü Kullanım Alanı: Tabiat Parkı nın kuzeyinde bulunan 33 hektarlık alandır. Bu alan içinde; giriş kontrol noktası, idare-ziyaretçi merkezi, açık spor alanları, otopark, doğa yürüyüş parkurları, kamplı çadır-karavan alanı, bungalov evler, günübirlik piknik alanı, alışveriş ünitesi, wc, büfe, çocuk oyun alanları yapılması planlanmaktadır. Kahramanmaraş İlindeki Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları Kahramanmaraş ili sınırları içerisinde Yaban Hayatı Koruma Sahası bulunmamaktadır Bir bölümü il sınırları içerisinde olan Hançerderesi Yaban Hayatı Geliştirme Sahası bulunmaktadır. Bilgiler girilecektir. Kahramanmaraş İlinde Ramsar Sözleşmesi dahilin de her hangi bir sulak alan mevcut değildir. Kahramanmaraş ili sınırları içerisinde bulunan göl ve barajlar hakkında Bölüm de bilgiler verilmiştir. Kahramanmaraş İlindeki Tabiat Anıtları Kahramanmaraş İli sınırları dahilin de her hangi bir Tabiat Anıtı bulunmamaktadır. Kahramanmaraş İlindeki Mesire Yerleri Kahramanmaraş İli sınırları dahilin de 1 adet Başkonuş Mesire bulunmaktadır. Kahramanmaraş İlindeki Tabiatı Koruma Alanları Kahramanmaraş İli sınırları dahilin de bir adet Tabiat Koruma Alanı bulunmaktadır. Andırın ilçesi sınırlarındaki Körçoban Tabiatı Koruma Alanı: 1-ALANIN ADI 2-ALANIN YER ALDIĞI : a)coğrafi Bölge b)il c)ilçe d)köy e)seri f)mevki i : Körçoban : Akdeniz : K.Maraş : Andırın : Kargaçayırı : Andırın : Körçoban g)bölme No : 11,12,14,15,16,17,35,36 3-ALANIN YER ALDIĞI PAFTA NO : Gaziantep M 37-d1 4-ALANIN GENİŞLİĞİ 38 : 580 Ha

39 5-MÜLKİYETİ : Devlet Ormanı 6-ALANIN İKLİM ÖZELLİKLERİ : Akdeniz iklim kuşağında yer alır. Ancak,asıl Akdeniz ikliminden yağış ve sıcaklık değerlerinin farklı olmasıyla ayrılır. 7-GENEL JEOLOJİK YAPI : Paleozoik şist 8-GENEL JEOMORFOLOJİK YAPI oldukça meyilli 9-GENEL TOPRAK YAPISI 10-BELLİ BAŞLI SU KAYNAKLARI : Güneyde yamaç meyilli, kuzeyde yamaç : Esmer orman toprağı : Körçoban deresi 11-TABİATI KORUMA ALANI OLARAK AYRILMA SEBEPLERİ: Alanda bulunan Toros Göknarı(Abies cilicica),lübnan sediri(cedrus Libani),ve Toros Karaçamı (Pinus nigra ssp.pollasiana) türlerinin yer yer saf yer yer karışık meşcereler oluşturması, aralarında anıt ağaç niteliği gösteren yaşlı ve boylu fertlerin bulunmasıyla nadir orman ekosistemi özelliği göstermesi. 12-ÖNEM SIRASINA GÖRE BİTKİ TÜRLERİNİN LİSTESİ: Toros Göknarı ( abies cilicica), Lübnan Sediri ( Cedrus Libani ), Toros Karaçamı ( Pinus nigra ssp.pollasiana) 13-EN ÖNEMLİ MEŞCERE TİPLERİ: ÇkSc2,ÇkSG d1 14-ÖNEM SIRASINA GÖRE YABANİ HAYVAN TÜRLERİNİN LİSTESİ: Kızıl geyik, Yaban Domuzu, Çakal, Kurt, Tilki, Gelincik, Sincap, Tavşan Kuşlar: Ağaçkakan,üveyik,karga Sürüngenler:Yılan,kertenkele Başkonuş Mesire Yeri Kahramanmaraş İli merkez ilçesinin Kuzeybatısında 1: Ölçekli Gaziantep M37-d4 no lu haritada UTMX Y koordinatlarında yer almaktadır. Ortalama yükselti metredir. Ormanla kaplı dik yamaçların çevrelediği geniş düzlüğü ile aktif ve pasif rekreasyonel aktiviteler için zengin alternatifler yaratılmasına sağlayan hareketli bir topografik yapıya sahiptir. Kuzeyinde halk ormanı bulunan Başkonuş Mesire Yeri, batıda Kahramanmaraş- Andırın karayolu, güneyde 1780m yükseltide Başkonuş Dağı zirvesi ve doğuda Başkonuş sırtları ile çevrilidir. Başkonuş Mesire Yeri 1987 yılında Geyik üretme istasyonu olarak kurulmuş, 1995 yılında B tipi Orman İçi Dinlenme Yeri olarak tescil edilmiştir tarihinde A tipi Mesire yeri statüsüne alınmıştır tarihinde Başkonuş Mesire Yeri 10ha dan 16ha a çıkartılmıştır. Başkonuş Mesire Yeri Kahramanmaraş-Kayseri karayolunun 30. kilometresinde bulunan Andırın yol ayrımından itibaren çift şeritli asfalt yol takip edilerek 25 km sonra ulaşılan Mesire Yeri il merkezine 55 km dir. Bölge özellikle yaz aylarında lokal serin iklim özelliğine sahip olup doktorlar tarafından solunum hastalıkları tedavisinde tavsiye edilmektedir. Bölgede yüksekliğe bağlı olarak Kermes Meşesi, Tespih Çalısı, Dağ Çileği, Menengiç, Sumak, Kızılçam, Toros Karaçamı, Lübnan Sediri, Doğu Kayını, Gürgen Yaparaklı kayacık,kızılağaç,göknar ve Toros Sediri yaygın olarak bulunmaktadır. Bitki türleri arasında sümbül, lale, Ters Lale,Kar çiçeği,dağ Sümbülü Patlak Çiçeği ve Siklamenler yaygındır. 39

40 Mesire Alanında Giriş Kontrol Binası, İdari Bina Bir bölümü Doğa Eğitim Merkezi olarak kullanılmaktadır, İki Adet Bungalov ev, Kır Kahvesi, Bir Adet Fırın ve 2 adet 2+2 WC bulunmaktadır. 4.1 KAHRAMANMARAŞ IN DOĞA TURİZMİ DEĞERLERİ (DOĞA TURİZMİ ARZI) 4.2.Kahramanmaraş ilinin Doğa Turizmi (Arzı) Değerleri ve Bilinirlik Değerlendirmesi 4.3. Kahramanmaraş İlinde Doğa Turizmi Amaçlı Kullanılan ve Koruma Statülü Alanlar Arz analizi tabloları; Değerin bilinirliği; Bölgesel seviyede B, Ülke seviyesinde T, Milletlerarası seviyede: M 1- Milli Park ve Benzeri Sahalar Adı İlçesi Bilinirlik Kapıçam Tabiat Parkı Merkez B Yavşan Yaylası Tabiat Parkı Merkez B Körçoban Tabiatı Koruma alanı Andırın B Başkonuş Mesire Alanı Merkez B Gavurgölü Sulak alanı Türkoğlu B Hançerderesi Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Göksun-(Adana Saimbeyli) B 40

41 Kapıçam Tabiat Parkı SWOT Analizi Güçlü Yönler Tabiat Parkı il merkezine 13 km mesafede olup ulaşım yolunun tamamı asfalttır. Tabiat parkı içerisinde 400 e yakın çalı, ağaç ve ağaççık barındıran Botanik Parkı Mevcuttur. Zayıf Yönler Alanda Uzun Devreli Gelişme Planı henüz tamamlanmadığından sosyal tesisler yetersiz olup gece konaklama imkânı bulunmamaktadır. Fırsatlar Alan 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Tehditler Bürokratik engeller alanda sosyal tesislerin yapımı süresini uzatmaktadır. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Kapıçam Tabiat Parkında uygulama sürecine başlanmış olan Uzun devreli gelişim planında ön görülen yapı tesisler bir an önce tamamlanarak faaliyete sokulmalıdır. Yavşan Yaylası Tabiat Parkı SWOT Analizi Güçlü Yönler Tabiat Parkı yayla özelliği taşımakta olup ayrıca bitki çeşitliliği açısından botanikçileri cezbetmektedir. Zayıf Yönler Alanda Uzun Devreli Gelişme Planı henüz tamamlanmadığından sosyal tesisler yetersiz olup gece konaklama imkânı bulunmamaktadır. Ayrıca İl merkezine 36km olan yolunun 8km çok bozuk ve bakımsızdır. Fırsatlar Alan 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Tehditler Bürokratik engeller alanda sosyal tesislerin yapımı süresini uzatmaktadır. Alana ait iç yollar İl Şube Müdürlüğümüzce yapılmakta olup saha dışındaki yollara mevzuat gereği harcama yapılamamaktadır. Bu konuda Valilik ve Belediye kaynaklarından faydalanmak zorunlu hale gelmiştir. 41

42 Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Tabiat Parkında uygulama sürecine başlanmış olan Uzun devreli gelişim planında ön görülen yapı tesisler bir an önce tamamlanarak faaliyete sokulmalıdır. Bozuk olan 8km yolun bir an önce bakının yapılması gerekmektedir. Körçoban Tabiatı Koruma alanı SWOT Analizi Güçlü Yönler Alan tamamen bakir bir yapıya sahip olup bu yapı yasalarla koruma altına alınmıştır. Zayıf Yönler Koruma statüsü gereği alanda bilimsel amaç dışında hiçbir faaliyete izin verilmemektedir. Fırsatlar Alan 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Tehditler Alanda civardaki orman köylerinin arazi kazanma ve yakacak odun ihtiyacını karşılama maksadı ile sosyal baskı mevcuttur. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Alanın tanıtımı yapılarak belirli izin kapsamında kontrollü olarak botanikçilerin araştırmasına açılmalıdır. Başkonuş Mesire Alanı SWOT Analizi Güçlü Yönler Mesire alanı ulaşım yolunun tamamı asfalttır. Alanda Akdeniz bölgesinde olmasına rağmen Mart ayları sonuna kadar kar bulunmaktadır. Endemik bitki açısından zengindir. Zayıf Yönler Alanda Uzun Devreli Gelişme Planı henüz tamamlanmadığından sosyal tesisler yetersiz olup gece konaklama imkânı çok kısıtlıdır. Fırsatlar Tehditler 42

43 Alanın yayla olması sosyal baskı bulunmaması en önemli fırsatlardandır. Bürokratik engeller alanda sosyal tesislerin yapımı süresini uzatmaktadır. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Başkonuş Mesire alanında uygulama sürecine başlanmış olan Uzun devreli gelişim planında ön görülen yapı tesisler bir an önce tamamlanarak faaliyete sokulmalıdır. Gavurgölü Bataklığı Sulak alanı SWOT Analizi Güçlü Yönler Ülkemizin önemli sulak alanlarındandır. Ulaşım tamamen asfalttır. Zayıf Yönler Ulusal sulak Alan Komisyonu tarafından alanın sınırları belirlenmemiştir. Bataklık alan derinliği yetersiz olduğundan ve D.S.İ tarafından açılan kurutma kanalları nedeniyle yaz aylarında tamamen kurumaktadır. Fırsatlar Sulak alanların önemi kamuoyu tarafından kabul edilmiştir. Tehditler Civar arazileri kış aylarında su basması ve göl içerisinde hazine adına tapulu alanların yöre halkı tarafından tarım alanı olarak kullanılması sosyal baskıya neden olmaktadır. En önemli tehdit ise D.S.İ Müdürlüğünün taşkın koruma amaçlı açmış olduğu drenaj kanallarıdır. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Alanın Sulak Alan Komisyonu Tarafından bir an önce sulak alan olarak ilan edilerek D.S.İ Müdürlüğü tarafından açılan drenaj kanallarının bir an önce kapatılması gerekmektedir. Hançerderesi Yaban Hayatı Geliştirme Sahası SWOT Analizi 43

44 Güçlü Yönler Alan av turizmi kapsamında ülkemizden ve Ülke dışından rağbet görmektedir. Zayıf Yönler İl ve İlçe merkezine çok uzak, yolu çok bozuk ve konaklama imkanı yoktur. Fırsatlar Tehditler Alan 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Milli Park ve benzeri sahalara dayalı doğa turizmi uygulamalarında güçlü yönlerin daha geliştirilmesi, güçlü yönler ve fırsatlardan yararlanarak zayıflık ve tehditlerin önlenmesine ve doğa turizminin geliştirilmesine yönelik stratejik kararlar; Alanın envanter sayımları sonucu hasat için gerekli popülasyona ulaşması tespit edilirse av turizmine açılmalıdır Seçkin Özellikli Diğer Sahalar Yaylalar, Başkonuş sersem Yaylası, Suçatı Ağıllı Yaylası, Engizek yaylası,ahırdağı yedikuyular, Göksun Yaylası, Meryemçil, berit dağı önemli yaylalık lanlarımızdandır. Göller;Gavurgölü, Kumaşır Gölü, Bağlama ve Mizmilli Gölleri, karagöl Barajlar;Kartalkaya, Sır, Menzelet,Ayvalı ve Klavuzlu Şifalı sular;merkez ilçe Zeytin Ilıcası Kaplıcası ve Ekinözü içmeleri. Vadiler;Kısık Vadisi, Ceyhan vadisi.4.5 KAHRAMANMARAŞ İLİNDE DOĞA TURİZİM ÇEŞİTLERİ Kuş Gözlemciliği Doğa Yürüyüşü (Trekking) Yayla ve Festival Turizmi Mağara Turizmi Av Turizmi Hava Sporları Turizmi Sportif Olta Balıkçılığı Akarsu Turizmi Atlı Doğa Yürüyüşü Bisiklet Turizmi Botanik Turizmi Yaban Hayatı (Fauna) Gözlemciliği Foto Safari Tarım ve Çiftlik (Agro) Turizmi 44

45 Aktivite/değer Merkez İlçesi Andırın İlçesi Göksun İlçesi Afşin İlçesi Elbistan İlçesi Nurhak İlçesi Ekinözü İlçesi Çağlayancerit İlçesi Pazarcık İlçesi Türkoğlu İlçesi Değerler toplamı Canyoning/kanyon yürüyüşü (C) X X X X X X Mağaracılık (M) X X X Dağ bisikletçiliği (DB) Dağ-yayla gezisi imkanı ( DG) Peyzaj güzelliği/fotosafari (PF) Yaylada konaklama/kamping X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X (YK) Tabiata uyumlu kırsal miras gezisi(kmg) X X X Pansiyonculuk(P) X X X Kır havasında şehir merkezleri(khşm) X X Aktif yaylacılık(ay) X X X Kuş gözlemciliği imkanı(kug) Sportif olta balıkçılığı imkanı(sob) Milli park vb sahalar(mp) Milli park vb. nde konaklama(mpk) Kış sporları potansiyeli(ksp) X X X X X X X X X X X X X X X X X X 45

46 Estetik şelale bulunan yerler(eş) Estetik göl/baraj olan yerler(egb) Botanik gezilerine uygun saha(bog) Tescilli avlak sahası (AvS) Yabana hayatı geliştirme sahası(yhgs) Garantili yaban hayatı gözlemi(gyhg) X X X X X X X X X X X X X X X X X İzole ilginç ekosistemler(ie) X X Ormanaltı florası tanıma gezi imkanı(mantar ve benzeri dahil) (FGİ) Endemik Bitkilerin Gözlemi (EBG) Köy Pazarları(Orman meyvelerinden reçel marmelat, kurutulmuş meyve satılması kaydıyla) (KP) Çayır şeklinde gruplanmış dağ çiçekleri gezisi (görselliği yüksek olacak) (DÇG) Bakir doğa parçaları keşif gezisi(bakir vadi ve bakir orman gibi gizli kalan değerleri keşfetme gezileri) (BDPKG) X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Gastronomi gezisi (Gezi günü belirlenir. Gezi günü X X X 46

47 ziyaretçilerle yöresel yemekler yapılarak yedirilir) (GG) Yayla gezisi imkanı (Ya) X X X X X X X X X X Tarihi eserler, sit alanı (Ts) X X Peyzaj değeri yüksek yerler,fotoğrafik yerler (P) Kanyon görme imkanı (Cn) Botanik gezisi imkanı (Bt) X X X X X X X X X X X X Bakir orman gezisi (Bo) X X Atla geziye uygun (At) X X X X X X X X X X 5. SEÇKİN VE YÜKSEK DEĞER TAŞIYAN (X) YILDIZ ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POTANSİYELİNİ GELİŞTİRME İMKANLARININ ORTAYA KONULMASINA İLİŞKİN ANALİZLER 1. Alanla ilgili genel bilgiler (konum, tarihi, topoğrafik özellikler, yükseltiler, 2. Seçkin Doğa turizmi değerlerine ait bilgiler, 3. Sahanın Doğa Turizmi Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler, 4. Sahanın Doğa Turizmi Yönetimi Amaçları, 5. Önümüzdeki 3 yıl için Turist artış öngörüsü, Ulusal ve Bölgesel seviyede bilinirliği olan sahalar; 4.4 KAPIÇAM TABİAT PARKI; Kahramanmaraş İline 13 km mesafede bulunan 179 hektarlık Kapıçam Mesire Yeri ve çevresi, taşıdığı doğal ve kültürel kaynak değerleri nedeniyle Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü teklifi Bakanlık Makamının tarih ve 362 sayılı Olurları ile 30. tabiat parkı olarak ilan edildi. 179 Hektar Alanı Kapsayan Kapıçam Tabiat Parkının; 60 Hektarı Mesire Alanı, 101 Hektarı Mutlak Koruma Alanı, 7 Hektarı Keklik Üretme İstasyonu ve 11 Hektarı Botanik Bahçesi olarak kullanılmaktadır BOTANİK PARKI Bünyesinde 400 civarında otsu ve odunsu bitkiyi barındıran Kapıçam Tabiat Parkı 47

48 içerisinde yer alan Botanik Bahçesi, aynı zamanda sahaya bir peyzaj özelliği katmaktadır KAPIÇAM BOTANİK BAHÇESİNDE BU GÜNE KADAR YAPILAN ÇALIŞMALAR Giriş kapısı ve çevre düzenlemesi yapılmıştır. Botanik Bahçesinin su ihtiyacının karşılanması için, 125 metre sondaj açılarak su bulunmuştur. Alandaki bitkilerin sulanması ve çeşmelerde kullanılmak üzere 100 tonluk su deposu, su ishale ve terfi hattı yapılmıştır. Ziyaretçilerin alanı gezebilmeleri için Botanik Bahçesi içerisinde 1500m uzunluğunda doğal taştan yürüyüş yolu, 4 ahşap köprü, dinlenme amaçlı seyir terası, banklar ve uyarı levhaları yapılmıştır. Botanik Bahçesine Güzelyurt köyünden enerji nakil hattı çekilerek 44 Kw gücünde trafo tesis edilmiştir. Danışma ünitesi yapılmıştır. Doğa Eğitim Merkezi yapılmıştır Gelen ziyaretçiler için seyir terasına 5 adet kameriye yapılmıştır Teşhis edilen odunsu bitkiler üzerinde familya ve tür adlarının bilimsel ve Türkçe adları, ile o bitkinin doğal ortamdan mı, bahçe kökenli mi, olduğunu belirten etiketlerle isimlendirilmiştir. Özellikle ilköğretim çağındaki çocuklara yönelik eğitim programları düzenlenerek bu çağdaki çocuklara doğa sevgisi aşılanmaktadır. Fakültelerin ilgili bölümlerinde okuyan öğrenciler için uygulama alanı niteliğindedir. Kapıçam Tabiat Parkı nın Ekoturizm Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler;, - Yürüyüş ve Sırt Çantalı Geziler - Dağ Bisikletçiliği ve Bisiklet Gezileri, - Atlı geziler, - ATV lerle geziler, - Doğa Gezileri, - Botanik gezileri, - Doğa Eğitimi Programları, - Bilimsel turizm, - Aile/Yerli Turistler, Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu 48

49 Halihazırda ki ziyaretçi sayısı Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan: Ziyaretçi (konaklamayanlar) : bin kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az 300TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 10 Eşler: %20 Aileler : %60 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %5 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi 1- Doğa Gezileri, 2- Doğa Eğitimi Programları 3- Botanik gezileri, 4- Kırsal Miras Gezileri, 5- Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği (fauna gezileri), Kıyaslanabileceği saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( ) Toplu taşıma ( ) Diğerleri ( ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (2-4 saat arasında) Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel taşıtlar ve toplu ulaşım araçları ile ulaşılabilmektedir. Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 1 Saha içerisinde bir adet restoran bulunmaktadır. Yeme içme konaklama analizi 49

50 Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Az Girişimci az Yerel Yeterli Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Az sayıda Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Mevcut yeterli denilebilir. Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon (iyi-kötü-orta) Yok Yok Yok Yok Yok Orta Yok Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok 400 adet değişik odunsu ve çalı türü bitki var. Nemrut Dağı Milli Parkı Bayrak türler Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Neler? Botanik Bahçesi Özelliği nedeniyle. Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür 400 tür Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) 50

51 Tatmin edici yaban Memeliler Kuşlar Açıklama hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Genellikle rastlanma Su Kuşları ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Sahada bir adet doğa eğitim merkezi bulunmaktadır. Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Spor tesisleri Diğerleri Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç,istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor 51

52 Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Yeme içme Doğa yürüyüşü Bilimsel geziler Genel etkiler Müspet /menfi Müspet Müspet Müspet Müspet Müspet Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; İzlemeye esas olan Ekolojik Göstergeler aşağıdaki şekilde incelenmelidir. 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (1-Akıcı, yeterli 2- İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan Alana Giriş Yolları Korunan Alandaki Yol Ağı Korunan Alan İçindeki Toplu Taşıma Araçları İhtiyaç yok Park girişi Park Etme Akış Park yeri imkanları Yer Sayısı Biletleme Yönlendirme Bilgi imkanları İşaret Levhaları Yetkililer 52

53 Ziyaretçi Merkezi Ofisler Basılı Ve Görsel Materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların Toplanması Patika ağı Yeterlilik Durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı Ve Uygunluğu Aktiviteler Seçenekler Paket Doğa Turları Bisiklet Kiralama Araç Kiralama At-Katır Kiralama Çalışanlar Yeterli Sayıda Donanımlı Fiziki/idari taşıma kapasitesi yönünden yapılan değerlendirme; Psikolojik Taşıma Kapasitesi: ( Göstergeler; turistlerle kavga olayları var mı? Sürekli mi? Turistler hakkında genel kanı-olumlu/olumsuz vb. göstergeler) Yavşan Tabiat Parkı nın Ekoturizm Potansiyelinin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler;, Çevre ve Orman Bakanlığınca Türkiye nin 39. Tabiat Parkı olarak tarihinde ilan edildi. Yavşan Yaylası Tabiat Parkı, 348 Hektar büyüklüğünde olup il merkezine 36 km mesafededir. Bitki türleri açısından oldukça zengin olan Yavşan Yaylasında yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda, alanda 67 familyaya ve 287 cinse dağılmış 529 tür takson bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu bitkilerden 65 tanesi (%12,3 ü) endemiktir. Alanda, iğne yapraklı türlerden ülkemizde doğal olarak yetişen Toros Göknarı (Abies cilicica), Toros Sediri (Cedrus libani), karaçam ile ardıç, yapraklılardan titrek kavak ve meşe türleri yayılış göstermektedir. Dere içlerinde yabani ceviz bulunmaktadır. Yavşan Yaylası Tabiat Parkı nı ulusal ve uluslararası düzeyde koruyarak sahip olduğu kaynak değerlerinin, koruma-kullanma dengesi içinde devamlılığı ile aynı zamanda halkın dinlenme, eğlenme ve bilgilenmesini sağlamanın yanında; Biyolojik çeşitliliğin korunması, Doğa mirasının korunması, Kültür mirasının korunması Abiyotik doğal kaynakların korunması(toprak,su ve hava) Çevre eğitimi Rekreasyonel kullanım hedeflenmiştir. Toplam alanı 348 hektar olan Yavşan Yaylası Tabiat Parkı, üç kullanım alanına ayrılmıştır. Mutlak Koruma Alanı:238 hektar Sınırlı Kullanım Alanı:77 hektar Kontrollü Kullanım Alanı:33 hektar Mutlak Koruma Alanı: Tabiat Parkının güney kısmında, 238 hektarlık alan, yaşlarında sedir ağaçları, endemik-çeşitli flora ve fauna türlerini bulundurmaktadır. 53

54 Bu alanda bilimsel çalışmalar dışında faaliyet öngörülmemektedir. Sınırlı Kullanım Alanı: Tabiat Parkı nın doğu-batı yönünde mutlak koruma alanı ile kontrollü kullanım alanını bölen 77 hektarlık alandır. Bu alan içinde; giriş-kontrol noktası, flora ve fauna tanıtım alanı, doğa yürüyüş parkurları, seyir terasına ilişkin faaliyetler yer almaktadır. Kontrollü Kullanım Alanı: Tabiat Parkı nın kuzeyinde bulunan 33 hektarlık alandır. Bu alan içinde; giriş kontrol noktası, idare-ziyaretçi merkezi, açık spor alanları, otopark, doğa yürüyüş parkurları, kamplı çadır-karavan alanı, bungalov evler, günübirlik piknik alanı, alışveriş ünitesi, wc, büfe, çocuk oyun alanları yapılması planlanmaktadır. - Yürüyüş ve Sırt Çantalı Geziler - Atlı geziler, - Doğa Gezileri, - Bakir Orman Gezileri, - Fotosafariler, - Kırsal Miras Gezileri, - Doğa Eğitimi Programları, - Bilimsel turizm, - Aile/Yerli Turistler, - Enteresan Peyzajlara geziler (jeoturizm), - Yayla gezileri, - Köy ortamında ev pansiyonu konaklaması, çitlik turizmi, - Köy ürünleri satın alma, Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan: sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) : bin kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az 20TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 10 Eşler: %20 Aileler : %60 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %5 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi 1- Doğa Gezileri, 2- Doğa Eğitimi Programları 3- Botanik gezileri, 4- Kırsal Miras Gezileri, 5- Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği (fauna gezileri), 54

55 Kıyaslanabileceği saha Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt ( ) Toplu taşıma ( ) Diğerleri ( ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (2-4 saat arasında) 55 Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel taşıtlar ve toplu ulaşım araçları ile ulaşılabilmektedir. Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt) Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ücretsiz girilmektedir. Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme yok kolaylıkları Restoran sayısı Alandan piknik amaçlı faydalanılmaktadır. Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Az Girişimci az Yerel Yeterli Yakın civarda bulunan Kale beldesinde yeme içme ihtiyacı temin edilebilir. Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Az sayıda Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Mevcut yeterli denilebilir. Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli (iyi-kötü-orta) Yok Yok Yok

56 Rota üstü kulübeler Bungalov tarzı Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon Yok Yok Orta Yok Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Sunduğu değerlerden Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar Tek-eşsiz olanlar var mı? Biraz farklı ama değerli olanlar Diğer ilgi çeken yerlere benzer olanlar Evet Var-Yok Bitki türleri yazılacak. Nemrut Dağı Milli Parkı Bayrak türler Diğer ilginç yaban hayatı (fauna) Neler? Doğal bitki çeşitliliği nedeniyle. Kelebekler Endemik bitkiler,.. tür Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç, istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden 56

57 sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Genel etkiler Müspet /menfi Müspet Müspet Müspet Müspet Müspet Müspet Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; 57

58 Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (1-Akıcı, yeterli 2- İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü) Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan alana giriş yolları Korunan alandaki yol ağı Korunan alan içindeki toplu taşıma araçları Park girişi Park etme Akış Park yeri imkanları Yer sayısı 100 Biletleme Giriş ücretsizdir. Yönlendirme Bilgi imkanları İşaret levhaları Yetkililer Ziyaretçi merkezi Ofisler Basılı ve görsel materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların toplanması Patika ağı Yeterlilik durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı ve uygunluğu Aktiviteler Seçenekler Paket doğa turları Bisiklet kiralama Araç kiralama At-katır kiralama Çalışanlar Yeterli sayıda Donanımlı Başkonuş Mesire Yeri nin öne çıktığı ve sunduğu aktiviteler;, Başkonuş Mesire Yeri Kahramanmaraş İli merkez ilçesinin Kuzeybatısında 1: Ölçekli Gaziantep M37-d4 no lu haritada UTMX Y koordinatlarında yer almaktadır. Ortalama yükselti metredir. Ormanla kaplı dik yamaçların çevrelediği 58

59 geniş düzlüğü ile aktif ve pasif rekreasyonel aktiviteler için zengin alternatifler yaratılmasına sağlayan hareketli bir topografik yapıya sahiptir. Kuzeyinde halk ormanı bulunan Başkonuş Mesire Yeri, batıda Kahramanmaraş- Andırın karayolu, güneyde 1780m yükseltide Başkonuş Dağı zirvesi ve doğuda Başkonuş sırtları ile çevrilidir. Başkonuş Mesire Yeri 1987 yılında 1987 yılında Geyik üretme istasyonu olarak kurulmuş, 1995 yılında B tipi Orman İçi Dinlenme Yeri olarak tescil edilmiştir tarihinde A tipi Mesire yeri statüsüne alınmıştır tarihinde Başkonuş Mesire Yeri 10ha dan 16ha a çıkartılmıştır. Başkonuş Mesire Yeri Kahramanmaraş-Kayseri karayolunun 30. kilometresinde bulunan Andırın yol ayrımından itibaren çift şeritli asfalt yol takip edilerek 25 km sonra ulaşılan Mesire Yeri il merkezine 55 km dir. Bölge özellikle yaz aylarında lokal serin iklim özelliğine sahip olup doktorlar tarafından solunum hastalıkları tedavisinde tavsiye edilmektedir. Bölgede yüksekliğe bağlı olarak Kermes Meşesi, Tespih Çalısı, Dağ Çileği, Menengiç, Sumak, Kızılçam, Toros Karaçamı, Lübnan Sediri, Doğu Kayını, Gürgen Yaparaklı kayacık,kızılağaç,göknar ve Toros Sediri yaygın olarak bulunmaktadır. Bitki türleri arasında sümbül, lale, ters lale, kar çiçeği, dağ sümbülü, patlak çiçeği ve siklamenler yaygındır. Mesire Alanında Giriş Kontrol Binası, İdari Bina Bir bölümü Doğa Eğitim Merkezi olarak kullanılmaktadır, İki Adet Bungalov ev, Kır Kahvesi, Bir Adet Fırın ve 2 adet 2+2 WC bulunmaktadır. Mesire Yeri Gelişme Planı ve Plan Raporu yaptırılarak Genel Müdürlüğümüzce tarihinde onaylanmıştır. KIZIL GEYİK AVI 1987 yılında 4 Ha lık bir alanda kurulan Başkonuş Geyik Üretme İstasyonu Kahramanmaraş Merkez ilçeye 55 km uzaklıktadır.bir adet dişi bir adet erkek geyikle kurulan alanda 1999 yılı itibariyle sayıları 36 ya ulaşmıştır. Bu tarihten sonra geyikler doğaya bırakılmış ve şu anda yaklaşık sayılarının civarında olduğu tahmin edilmektedir sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve Yerli ve Yabancı avcıların Av Turizmi Kapsamında Avlanmalarına İlişkin Esas ve Usuller Hakkındaki Yönetmelik çerçevesinde Başkonuş bölgesinde tarihleri arasında 1 adet Kızıl Geyik avı yaptırılmıştır. Bu avlanmadan YTL gelir elde edilmiş. Bu gelirin YTL si yörede kendileri ile iş birliği protokolü yapılan Rahmacılar, Suluyayla, Saygılı, Topçalı, Yaylaüstü köylerinin köy tüzel kişiliği hesaplarına aktarılmıştır - Yürüyüş ve Sırt Çantalı Geziler - Dağ Bisikletçiliği ve Bisiklet Gezileri, - Atlı geziler, - ATV lerle geziler, - Doğa Gezileri, - Bakir Orman Gezileri, - Fotosafariler, - Kırsal Miras Gezileri, - Doğa Eğitimi Programları, - Bilimsel turizm, 59

60 - Aile/Yerli Turistler, - Enteresan Peyzajlara geziler (jeoturizm), - Yayla gezileri, - Köy ürünleri satın alma, Sahanın Turizm Talebi Değerleri tablosu Halihazırda ki ziyaretçi Sahayı gezmek maksatlı gelen ve konaklayan: sayısı Ziyaretçi (konaklamayanlar) : bin kişi Para harcama Konaklama, yeme-içme, yanında yöresel el sanatı ve yöresel kurutulmuş veya konserve ürünler alınarak para ödeme şekilleriyle Kişi başına ortalama en az 100TL harcama yapılmaktadır Ziyaretçi Profili Bireysel gezginler : % 10 Eşler: %20 Aileler : %60 Tur grupları (tanıdık ve benzer talepteki kişilerin bir araya gelmesi şeklinde) : %5 Diğerleri : %5 Gelişlerinin İlk 5 Sebebi 1- Doğa Gezileri, 2- Bakir Orman Gezileri, 3- Fotosafariler, 4- Doğa Eğitimi Programları, 5- Aile/Yerli Turistler, 6- Yayla gezileri, 7-Bungalow evlerde konaklama, 8- Köy ürünleri satın alma, Kıyaslanabileceği saha 9- Yaban Hayatı ve Kuş Gözlemciliği (fauna gezileri), Ulaşılabilirlik Analizi Sahanın Uluslararası havaalanına yakınlığı Alana Ulaşım Özel taşıt () Toplu taşıma () Diğerleri ( ) (Bisiklet, motosiklet, yürüyüş, atlı vb.) Ulaşım için problemler: Orta derecede yakın; 3 saat (2-4 saat arasında) 60 Ziyaretçinin Genel ulaşım kanaati: Özel taşıtlar ve toplu ulaşım araçları ile ulaşılabilmektedir. Altyapı Analizi Yetersiz Yeterli İyi Açıklama Taşımacılık ağı Yerel ağ(toprak, asfalt)

61 Anayollara bağlantı Yerel genel taşımacılık Programlar Ücretler Ring patikaları İşaret levhaları Genel yer işaret levhaları Bilgi panoları Araçlar için park kapasitesi Bilgi alma ve tercüme kolaylıkları Restoran sayısı 1 Saha içerisinde bir adet restorant bulunmaktadır. Yeme içme konaklama analizi Restoranların durumu Kategori Sayısı Açıklama Turistik Az Girişimci az Yerel Yeterli Yemek Standartları Yüksek standartlı yemek sunanlar : Az sayıda Yeterli ve yöresel standartta yemek sunanlar: Mevcut yeterli denilebilir. Kötü standartta yemek sunanlar : Barınma imkanları Kategori Kuruluş Sayısı Yatak Sayısı Oteller Hosteller (Misafirhaneler) Yatak&kahvaltı oteli Rota üstü kulübeler (iyi-kötü-orta) Yok Yok Yok Yok Bungalov tarzı İyi 2 6 Kamp alanı Diğerleri: Pansiyon İyi Yok Sahanın kendine has seçkin ve diğer önemli özellikleri; Var-Yok Sunduğu değerlerden Tek-eşsiz olanlar Yerel İklim var mı? Özellikleri Biraz farklı ama Doğal Bitki Örtüsü değerli olanlar Diğer ilgi çeken Neler? 61

62 Alan turist ziyaret döngüsüne girecek şekilde turistlerin ilgisini çekecek diğer alanlara yakın mı? Alandaki yabanıl varlıklar yerlere benzer olanlar Evet Nemrut Dağı Milli Parkı Bayrak türler Diğer ilginç yaban 1.Kızıl Geyik 2. hayatı (fauna) Kelebekler Endemik bitkiler.. tür Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı (Varsa) Tatmin edici yaban hayatı izleme imkanı Garanti edilen türler var mı? Memeliler Kuşlar Açıklama Kızıl Geyik Doksanlı yıllarda bölgede üretilen kızıl geyikler doğaya bırakılmışlardır. Genellikle rastlanma ihtimali Şans veya mevsime bağlı olanlar Alanda bulunan tesisler Kır Kahvesi ve 2 adet Bungalov Sahadaki tesisler Yetersiz Yeterli İyi Durum Açıklaması Rekreasyonel tesisler Piknik masaları ve Spor tesisleri bulaşık yıkama Diğerleri yerleri mevcut. Taşıma Kapasitesi Analizi Sosyal ve ekonomik taşıma kapasitesi Değerlendirme Şekli: 1- Tamamen Sağlanabiliyor, 2- Genel Olarak Sağlanıyor, 3- Veri Yok, 4- Çoğunlukla Sağlanamıyor 5- Hiç Sağlanamıyor Göstergeler Tüm ilgi grupları turizmden elde edilen gelirden eşit pay alırlar Tüm ilgi grupları turizm gelişimine oranlı bir miktar para yatırımı yapabilir Yerel ekonomi için turizm faydaları açıktır Turizm gelişimiyle ilgili paydaşların ihtiyaç, istek ve önerileri ele alınıyor Tüm ilgi gruplarına önem veriliyor İlgi gruplarının birbiriyle olan ilişkileri iyi Beraber çalışmanın önemi biliniyor İyi bir işbirliği içindeler 62

63 Belirli kararların alınma amacı saklanmıyor Yerel ilgi grupları karar almada söz sahibi Bölgesel ilgi grupları karar almada söz sahibi Diğer sektörler de turizm gelişimine fayda sağlıyor Turizm kırsal ekonomiye destek veriyor Geleneksel faaliyetler ve üretim türleri turizm gelişiminden sonra gelişme gösterdi Turizm gelişimi istihdamı artırma beklentilerini karşılıyor Yerel halk, özellikle gençler için yeni iş imkanı ortaya çıktı Kendi turizm işini kurmak isteyenlere yeterli destek veriliyor Turizm işi kurmak için eğitim ve öğretim veriliyor Planlı turizm uygulaması yapılıyor Yerel köyler ve kamusal alanın özelliği turizmden sonra zarar görmemiştir. Turizm temel olarak yerel mal ve hizmetlerden faydalanır Bölgemizi ziyaret eden turist sayısı yeterlidir Turizm kültürel mirasın devamına yardımcı oluyor Turizm endüstriyel mirasın sürdürülmesi için yardımcı oluyor Turizm gelişimi peyzaj dokusuna zarar vermiyor Turizm doğanın korunmasına yardımcı oluyor Turizm kültürel manzaranın korunmasına yardımcı oluyor Turizm hayat kalitesini artırıyor Sosyal ve Ekonomik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Ekolojik taşıma kapasitesi analizi Faaliyet Kamping&piknik Ahşap Hediyelik eşyaların satılması, Dağcılık,trekking Su sporları Rafting Olta balıkçılığı Normal spor etkinlikleri Yeme içme Doğa yürüyüşü Mağaracılık Kanyoning Yaban hayatı gözlemi Bilimsel geziler Genel etkiler Müspet /menfi Müspet Müspet Müspet Müspet Müspet Müspet Korunan alan üzerindeki etki Kabul edilebilir Etki Kabul edilemez Kabul edilebilir ancak; 1- Tamamen doğru, 2- Genel olarak doğru, 3- Veri yok, 4- Çoğunlukla yanlış, 5- Hiç yok, Ekolojik taşıma kapasitesinin etkileri; 63

64 Ekolojik göstergeler Bitkiler turizm artışından etkilenmemektedir Yürüyüş yolarından yürümeyen turistler bitkilere çok zarar veriyor Turizmden dolayı daha fazla toprak erozyonu meydana gelmektedir Korunan alanın suları gözle görünür şekilde kirlenmektedir Turizm gelişimi sebebi ile balık miktarı azalmıştır Korunan alanın yer altı suları içme suyu olarak kullanılabilir Turistler yaban hayatı için rahatsız edici bir faktördür Turizmden dolayı flora ve faunada ölümler artmıştır Ekolojik Taşıma Kapasitesi Verilerini Değerlendirme Sonuçları; Fiziki/idari Taşıma Kapasitesi İncelemesi ve Değerlendirmesi; (1-Akıcı, yeterli 2- İyi, 3- Fena değil, 4- Kötü, 5- Çok Kötü)Fiziki/idari taşıma kapasitesi Yer Kapasite Altyapı Korunan Alana Giriş Yolları Korunan Alandaki Yol Ağı Korunan Alan İçindeki Toplu Taşıma Araçları Park girişi Park Etme Akış Park yeri imkanları Yer Sayısı Biletleme Yönlendirme Bilgi imkanları İşaret Levhaları Yetkililer Ziyaretçi Merkezi Ofisler Basılı Ve Görsel Materyal Yiyecek içecek temini Tedarik Ticaret Seçenekler Kolaylık tesisleri Tuvaletler Atıkların Toplanması Patika ağı Yeterlilik Durumu Yaban hayatı izleme noktaları Sayısı Ve Uygunluğu 5 Aktiviteler Seçenekler Paket Doğa Turları Bisiklet Kiralama yok Araç Kiralama yok At-Katır Kiralama yok Çalışanlar Yeterli Sayıda Donanımlı KAHRAMANMARAŞ İLİ VE İLÇELERİNİN KIYAS YÖNTEMİ İLE KISA DEĞERLENDİRMESİ Karşılaştırma yöntemi, kapsam dâhilindeki unsurun benzerleri ve rakipleri ile arasındaki farkı görmesi ve daha ilerlemesine itici güç olması amaç edinilerek verimliliği arttırma yöntemidir. 64

65 Karşılıklı bilgi alışverişi olarak değerlendirilen bu yöntemde, kopyalama değil, kendi ürünlerimize yönelik ilham almak, uyarlamak hedeftir. Gelecek eğilimlerini şimdiden görüp, müşterinin isteklerini şimdiden karşılamaya hazırlıklı olmayı gerektirir. Karşılaştırma yapılan ilçenin/ilin başarılı oluğu hususta takip ettiği yolun ilçede/ilde alınabilirliği araştırılmalıdır. BENCHMARKING YÖNTEMİ İLE DOĞA TURİZMİ POTANSİYELİ YÜKSEK OLAN BAZI İLÇELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İlçe Kıyaslanan İl/ilçe Kıyaslama sebebi, Örnek Alınacak Deneyim Merkez Antalya/Kemer/Çıra lı İklim, doğa ve şehir yapısı Olimpos-Çıralı tarihi dokunun yanı sıra doğaya yönelik turizmde de öne çıkmıştır. Uluslararası düzeyde tanınırlığa sahiptir. Merkez İlçe Kahramanmaraş Kaplıca, doğa Kahramanmaraş Merkez İlçe sınırları içerisindeki Zeytin Ilıca Kaplıcası sağlık yönünden ve bakir doğal alanları nedeniyle turizm ile örnek alınması gereken özelliklere sahiptir. Ekinözü Kahramanmaraş Madensuyu ve doğa Ekinözü içmeleri sağlık ve farklı doğa kaynakları varlığı ile yerel halkın üretmiş olduğu ürünleri pazarlama yönünden örnek alınması gereken özelliklere sahiptir. 65

66 6. KAHRAMANMARAŞ İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ BÖLÜM KAHRAMANMARAŞ DA SÜRDÜRÜLEBİLİR DOĞA TURİZMİ STRATEJİLERİ Gelişme Stratejileri STRATEJİ:1 Doğa turizmi yatırım projelerine uygulanmak için teşviklerin sağlanması ile Kahramanmaraş da turizm sektöründe yatırımların arttırılması STRATEJİ:2 Sürdürülebilir doğa turizmi ürünlerinin, turistik kalkınma sürecinde zarar görmek yerine, faydalı olan yerel çevre, toplum ve yöre kültürüyle uyum içinde işlenmesi STRATEJİ:3 Yüksek potansiyele sahip ilçelere de yerel kalkınmada turizmin güçlü bir araç olarak öne çıkarılması STRATEJİ:4 Ürün çeşitliliğini artırma yoluyla, gelirlerin artırılmasının sağlanması Pazarlama Stratejisi STRATEJİ:1 Milletler arası, ülke geneli, bölgesel ve yerel ölçekte markalaşmanın hedeflenmesi, ülke çapında tanıtım ve pazarlamaya ek olarak varış noktaları bazında tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine başlanması STRATEJİ:2 Doğa turizmi ürünlerinin her bileşeninde toplam kalite yönetiminin, sertifikasyonun ve özellikle sağlık amaçlı faydalanılabilecek madensuyu(ekinözü İçmeler) ve Zeytin Ilıca(Kapılıcalarının) imkanlarının arttırılarak faydalanacak kişi sayısının arttırılması STRATEJİ: 3 Toplumun farklı kesimlerine uygun fiyatta, kaliteli turistik ürün alternatiflerinin sunulması, faydalandırmada yüksek ekonomik güç sahibi olmanın gerekmemesi İzleme ve Değerlendirme Stratejisi (Turizmin etkilerinin ve sürdürülebilirliğin izlenmesi) STRATEJİ 4: Turizmin etkilerinin izlenmesi için, izleme birimlerince göstergelerden yararlanılması 66

67 6.1.KAPASİTE GELİŞTİRME Amaç: ilgili paydaşların turizm(ekoturizm) açısından kapasitelerini geliştirmek Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 1 1 Ekoturizm eğitimi Yerel halkın eko-turizm hakkında eğitimi, Ekoturizme sunulabilecek ürünlerin geliştirilmesi konusunda eğitilmesi. Bu konuda plan süresince 15 kurs açılarak 300 kişinin eğitilmesi sağlanacak. İTM, OSİ, Belediyeler, Muhtarlıklar Ekoturizm Dernekleri Ekoturizm 1 Konseyi ve Ekoturizm Eko-turizmde hedef Eko-turizmde birliğinin sağlanması, İTM, Kişiler, Özel İTM, Kişiler, Muhtarlıklar, Özel Muhtarlıklar, 2013 Ekoturizm Dernekleri Konseyi İşbirliği ve için sözleşme hedef birliğinin imzalanması girişim Girişim belediyeler, KY Belediyeler, Kurulması Ekoturizm sağlanması, KY Dernekleri İşbirliği için Kurulması sözleşme imzalanması Hizmet 1 ve Ürün kalitesinin Ekoturizm Eko-turizm hizmetlerinin Eko-turizmde kademeli İTM, olarak Kişiler, Özel KY, İTM, Muhtarlıklar, OSİ, Belediyeler, 2013 geliştirilmesi Konseyi geliştirilmesi ve için hedef bir birliğinin yerel nitelikler girişim İÖİ, B belediyeler, KY muhtarlıklar Ekoturizm standardı oluşturulması, sağlanması, Geleneksel köy Özel girişimciler, Dernekleri evlerinin pansiyona İşbirliği dönüştürülmesi için Kurulması projelerinin yapılması, sözleşme Geleneksel düğün kompozisyonunun imzalanması canlandırılması /yaygınlaştırılması, Plan dönemi sonunda standartlara uygun en az 130 adet ev pansiyonu oluşturulması

68 4 1 Doğa koruma 1 eğiticileri Ekoturizm Doğa eğitimi için Eko-turizmde görev alacak İTM, Kişiler, Özel Muhtarlıklar, TUBİTAK, 2013 yetiştirmek Konseyi eğitimcilerin ve eğitilmesi, hedef birliğinin plan dönemi girişim içinde belediyeler, KY WWF- Ekoturizm 30 adet eğitici sağlanması, eğitmek, OSİ, Türkiye, Dernekleri İşbirliği için ÜNİVERSİTELER TEMA Vakfı, Kurulması sözleşme DKMPGM imzalanması Yöre halkının 1 doğa eğitimi Ekoturizm Doğayı anlatmak Eko-turizmde için yöre halkının İTM, Kişiler, Özel OSİ; ÜN, Muhtarlıklar, KY, Muhtarlıklar, 2013 Konseyi eğitilmesi, ve ayrıca hedef çocukların birliğinin eğitimi, girişim HEM belediyeler, KY belde Ekoturizm Plan dönemi boyunca sağlanması, 1500 yetişkin, 3000 belediyeleri, Dernekleri çocuğa doğa eğitimi İşbirliği verilmesi, için Kurulması sözleşme imzalanması Gönüllülük 1 sisteminin Ekoturizm Doğa gönüllülerinin Eko-turizmde seçimi İTM, Kişiler, Özel OSİ, ÜN, Muhtarlıklar, KY, B WWF, 2013 TEMA 2013 oluşturulması Konseyi ve hedef birliğinin girişim belediyeler, KY Ekoturizm Plan dönemi boyunca sağlanması, her ilçede 15 er adet Dernekleri gönüllü seçilmesi İşbirliği için Kurulması sözleşme imzalanması 7 3 Deneyim 1 paylaşımı Ekoturizm Deneyim paylaşım Eko-turizmde programları İTM, Kişiler, Özel Yöre halkı, Muhtarlıklar, KY, Konseyi oluşturulacaktır, ve hedef kıyaslama birliğinin bölgeleri girişim ile ve İTM, İÖİ, belediyeler, Özel KY Ekoturizm ülke düzeyinde sağlanması, deneyim paylaşımı için 10 girişimciler Dernekleri adet karşılıklı İşbirliği gezi düzenlenecektir için Kurulması sözleşme imzalanması

69 8 2 Rehber 1 eğitimi Ekoturizm Doğa Turizmi Eko-turizmde ve sağlık amaçlı faydalanılan İTM, Kişiler, Özel OSİ, ÜN, Muhtarlıklar, B, Ky, WWF TEMA Konseyi bölgelerde ve tamamı hedef yöre birliğinin halkından girişim olmak Ekoturizm üzere plan döneminde sağlanması, 50 adet Alan Dernekleri Klavuzu yetiştirilmesi İşbirliği için MEM belediyeler, KY Kurulması sözleşme imzalanması 9 2 Haritaların 1 oluşturulması Ekoturizm Ekoturistler için Eko-turizmde rotaların yer aldığı İTM, Kişiler, Özel İTM, OSİ, Muhtarlıklar, KY, İÖİ WWF Konseyi haritaların ve oluşturulması hedef birliğinin ve basımı, girişim belediyeler, KY Ekoturizm Dernekleri Kurulması sağlanması, İşbirliği için sözleşme imzalanması 10 2 İlgi gruplarının 1 Ekoturizm Hedef birlikteliği Eko-turizmde için ilgi gruplarının İTM, Kişiler, Özel İTM; OSİ; Muhtarlıklar, belediyeler eğitimi Konseyi workshoplarla, ve hedef toplantılarla birliğinin hedeflere girişim Ekoturizm yönlendirilmesi, sağlanması, hedef birliğinin Dernekleri sağlanması 11 İşbirliği yıl boyunca için,her yıl 1 Kurulması workshop düzenlenecektir. sözleşme imzalanması VALİLİK, belediyeler, KY B KY 11 2 Üniversitelerle 1 işbirliği Ekoturizm Her türlü faaliyetin Eko-turizmde planlanma, geliştirme İTM, Kişiler, Özel OSİ, İTM, Muhtarlıklar, Dernekler Konseyi ve ve uygulama safhalarında hedef birliğinin Kahramanmaraş girişim belediyeler, KY Ekoturizm içinde ve yakınındaki sağlanması, üniversitelerden Dernekleri bilimsel destek İşbirliği alınması için için işbirliği Kurulması yapılacaktır, sözleşme imzalanması 69

70 12 2 Yerel profesyonel 1 av kılavuzu Ekoturizm Av turizmine profesyonel Eko-turizmde yaklaşım İTM, Kişiler, Özel OSİ,HEM,ÜN Muhtarlıklar,, eğitimi Konseyi sağlanacaktır. ve hedef birliğinin girişim belediyeler, KY Ekoturizm Dernekleri Kurulması sağlanması, İşbirliği için sözleşme imzalanması 13 3 Yabancı 1 dil eğitimi Ekoturizm Yabancı ziyaretçilerle Eko-turizmde iletişim Konseyi sağlanacaktır. ve hedef birliğinin Ekoturizm Dernekleri Kurulması sağlanması, İşbirliği için sözleşme imzalanması İTM, Kişiler, Özel OSİ, HEM, Muhtarlıklar, ÜN girişim belediyeler, KY 14 1 Kurtarma 1 Timlerinin Ekoturizm Dağ, kanyon ve Eko-turizmde mağara kurtarma İTM, Kişiler, Özel OSİ,AFAD, Muhtarlıklar, kurulması Konseyi Timlerinin ve kurulması hedef birliğinin sonucunda girişim Kaymakamlıklar belediyeler, KY Ekoturizm ziyaretçilerin güvenliği sağlanması, sağlanacaktır. Dernekleri Kurulması İşbirliği için sözleşme imzalanması

71 6.2. FİZİKSEL ALTYAPININ OLUŞTURULMASI Amaç; altyapıyı güçlendirmek veya geliştirmek, Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 15 1 Atık yönetimi Katı atıkların yönetimi konusunda, vahşi depolama yapılması engellenecektir. Muhtarlıklar(M) belediyeler,(b) İl özel idaresi (İÖİ) Dernekler( D) Çevre ve Şehircilik md (ÇŞM) Alan düzenleme Kamping alanlarının ve günübirlik alanların düzenlenmesi, uygun yerlerde, ilçe planına uygun olmak üzere en az 3 motokaravan yeri düzenlenecektir. İl Turizm Md.(İTM) Kaymakamlıklar (KY) İÖİ D, ÇŞM Hizmet üniteleri geliştirme Favori seçilen ilçelerde alan içinde kalan, atıl binaların onarımı ve turizmde kullanımı sağlanacaktır. KY, İÖİ, orman ve su işler md OSİ Özel girişim ÖG D; Turizm Bilgilendirme Merkezleri kurulması Favori ilçelerde bilgilendirme merkezleri kurulacaktır, Bu merkezlerin atıl okul binaları veya köy evlerinin kiralanması veya restorasyonu ile oluşturulması a kadar 9 ayrı yerde bilgilendirme merkezi kurulacaktır. İTM, OSİ, KY, B, İÖİ Dernekler WWF Patika düzenlemeleri (trekking yol ağı oluşturma ve düzenleme) 3.Bölümde Trekking güzergahı olarak tespiti edilen tüm sahalarda patika düzenlemeleri ve her türlü tanıtıcı, bilgilendirici elemanların yapımı ve İTM, OSİ, Ky, B, İÖİ, Dernekler

72 yerine konması 2017 yılına kadar tamamlanacaktır Doğa Müzesi kurulması Favori ilçelerde Doğa Müzesi ve Ekolojik Yorum Merkezleri kurulması için çalışmalar yapılacaktır. OSİ, İTM Ky B İÖİ Dernekler, Üniversiteler Mağaraların Ziyarete Açılması 3.bölümde bilgileri verilen mağaraların ekoturistlerin ziyaretine açılması için gerekli düzenlemeler yapılması İTM, PSİ Ky İÖİ Dernekler, Üniversiteler Ziyaretçi merkezleri kurulması Ziyaretçi merkezi vizyonunun katılımcılıkla oluşturulması, favori ilçelerde ziyaretçi merkezlerinin kurulması için çalışmalara başlanacaktır. İTM OSİ Ky B İÖİ Dernekler, KTM, Belediyeler, Muhtarlıklar Karavan&mobil ev kampyeri Favori ilçelerde Karavan ve taşınabilir ev organize kamp yerleri oluşturulması OSİ; İTM, Ky, B, İÖİ Dernekler Dağ bisikleti parkurları Favori ilçelerde Dağ bisikleti patikası ağı için altyapı, araştırma ve organizasyonun tamamlanması, OSİ; İTM, Ky, İÖİ; B Dernekler Ulaştırma imkanlarının arttırılması Havaalanı ve her türlü ulaşım seferlerinin arttırılmasıyla ziyaretçilere kolay ulaşım imkanı sağlanacaktır Valilik, İÖİ,THK,UB Kırsal kesimlerdeki yol kalitesinin arttırılması Köy ulaşım yollarının ve orman yangın yollarının iyileştirilmesiyle ziyaretçilere kaliteli ulaşım imkanı sağlanacaktır. Valilik, İÖİ,OGM,OSİ Butik otel ve pansiyonların arttırılması İl ve ilçelerde butik otel ve pansiyonculuğun arttırılması ile ziyaretçilerin konaklama ihtiyaçları en üst seviyeye getirilecektir. Ky, Turizm İşletmeleri, İKTM, Kaymakamlıklar Belediyeler,

73 Muhtarlıklar 28 2 Atıksu Yönetimi Özellikle belediyeler ve atıksu oluşturan tüm evsel ve endüstriyel atıksular oluşturan işletmelerden kaynaklı atıksular arıtılacak ve turizm alanları korunmuş olacaktır. Belediyeler,Özel İdareler, Turizm ve Sanayi İşletmeleri, OSİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükler i Şifalı su ve çamurların şifalı/sağlığı uygunluğunun araştırılması Sağlık turizmine katkı sağlayacaktır. OSİ, İl Gıda Tarım Hayvancılık Müdürlükleri, İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri Sportif olta balıkçılğına uygun iskelelerin yapılması Sportif olta balıkçılığı meraklılarına ve sportif olta balıkçılığı turizmine altyapı oluşturulmuş olacaktır. OSİ, İl Gıda Tarım Hayvancılık Müdürlükleri, İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri Kuş gözlem kulelerinin yapılması Uygun sulak alanlara kuş gözlem kuleleri yapılarak kuş gözlemciliği ve kuş gözlemciliğine dayalı turizm altyapısı oluşturulmuş olacaktır. OSİ STK Turizm alanlarına manzara seyir noktası ve seyir terasları yapılması Turizm alanlarında seyir noktası ve seyir terasları yapılarak cazibe arttırılacaktır. Özel İdareler, Belediyeler, Kaymakamlıklar Muhtarlıklar, OSİ Turizm alanlarına kuru tuvalet yapılması Yaya, atlı ve bisikletli doğa gezi güzergahları üzerinde uygun yerlere kuru tuvaletler yapılarak gezi parkurlarında atık yönetimi sorununa OSİ, İl Özel İdaresi, Kaymakamlıklar

74 çözüm getirilmiş olacaktır ENVANTER, ÜRÜN OLUŞTURMA, ÜRÜN ÇEŞİTLENDİRME VE GELİŞTİRME, SERTİFİKALANDIRMA, TANITIM VE PAZARLAMANIN YAPILMASI Amaç: mevcut ekoturizm ürünlerinin ortaya çıkarılması, geliştirilmesi, tanıtımı ve pazarlamasını yapmak. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 34 1 Kültürel ürün envanteri ürünleri sunuma hazır hale getirme Geleneksel hayat tarzı, kültüre ilişkin olarak doğadan toplanan, üretilen gıda maddeleri veya doğal materyalden üretilen el sanatları vb. Değerlerin tespiti, satılabilir hale getirilmesi, sözlü değerlerin envanteri, bunların turizme sunulabilir hale getirilmesi. itm, OSİ, Ky, HEM, Dernekler, üniversiteler Doğal ürün envanteri sunuma hazır hale getirme Doğada gizli kalmış, henüz keşfedilmemiş olan turizme sunulabilecek değerlerin ortaya çıkarılması ve sunuma hazır hale getirilmesi,bunların basılı katalog haline getirilmesi sağlanacaktır. İÇOM, Tarım il Müdürlüğü(İTM ), özel girişimciler Üniversiteler Milli ve Milletlerarası seviyede tanıtım Sunuma ve tanıtıma ait senaryonun katılımcılıkla oluşturulması ve çerçevede Milli ve Milletlerarası düzeyde tanıtım materyallerinin basımı(1 WEB sitesi, yeterli miktarda broşür, rota haritası, CD, 2 tanıtım OSİ; İTM, Ky, B, İÖİ

75 filmi vb.) 37 1 Ekolojik ürün satış merkezleri Favori ilçelerde yöre insanının ürettiği ekolojik ve doğadan toplanan ürünlerin satışına yönelik her ilçede en az 1 tane olmak üzere 10 adet satış yerlerinin oluşturulması, vatandaşların üretim ve satış için yönlendirilmesi. İTM, Oİ, Tarım Md. İÖİ B WWF ÇEKÜL TATUTA Ev pansiyonculuğu Favori ilçelerde aynı kalite standardındaki Pansiyonların pazarlama ağı içine alınması sağlanacak, İTM; B, Ky, İÖİ, Özel Gr Tur opreratörlerine saha tanıtımı ve Ekotur destinasyonları Tur opartörlerine sahanın gezdirilerek tanıtımı, görüşlerinin alınması, isteklerinin değerlendirilmesi, destinasyon şekillendirmelerinin yapılması, bu destinasyonlar üzerinde hizmet kalitesi ağı kurulması, destinasyonları destekleyici, olumlu etkileyici eklerin tespiti. Yıl içinde tur operatörleri kanalı ile gelen turist sayısının arttırılması sağlanacaktır. İTM, OSİ; Valilik, K, B, İÖİ, Dernekler, KTM Müşteri beklenti ve memnuniyet anketleri Ziyaretçilerin beklentileri ve verilen hizmetlerden memnuniyetinin periyodik olarak ölçülmesi, her yıl 250 şer kişi ile, sezon başı, ortası ve sonunda toplam 3 anket yapılacaktır. İTM OSİ KY ÜNİVERST Fuar sempozyumlar, festivaller Fuar ve sempozyumlara aktif katılımlarla stand oluşturma, Kahramanmaraş konulu sempozyum düzenleme, festivallerin kültürel değerleri öne çıkaran hale getirilmesi, İTM, OSİ, tarım d. HEM Belediyeler, Dernekler ÜNV

76 her yıl en az 2 milli fuara katılacaktır Eko köy ve Eko beldeler Belirlenen alanların civarında doğal ve kültürel değerleri bozulmamış veya küçük bir çaba ile bu değerlerinin sunumu ve korunması kolayca başarılabilecek ve ekolojik uygulamaların sürdürülebilirliği söz konusu olan yerleşim yerlerinde ve benzer her ilçede 1 olmak üzere Ekoköy olarak dizaynı ve sunulması, bu konuda diğer koruma alanlarına örnek olacak pilot uygulama yapılması, İTM, OSİ, Ky, İÖİ, Muhtarlıkla rwwf TATUTA Satış-Tutundurma çalışmaları Ekoturizm değerleri dağıtım programı yapılacaktır. Ekoturizm tutundurma programı hazırlanacaktır. Bu amaçla, gerekli kişisel satış, reklam, tanıtım ve satış geliştirme etkinlikleri belirlenecektir. İTM, OSİ, Tic. Ve San Odası, Özel Gr., Dernekler, Belediyeler Yerel standardı koruma Eko-turizm hizmetlerinin kademeli olarak geliştirilmesi için bir yerel nitelikler standardı oluşturulması, bu şekilde orijinalliğin korunması ile bozulma ve kültürel melezleşmenin önüne geçilmesi İTM OSİ Ky Dernekler Yeni ürünler ve Ürün geliştirme Yeni ürünlerin geliştirilmesi, yeni dizaynlar, yerel kültür elemanlarının figüre edilmesi, bilinmeyen veya kaybolmaya yüz tutmuş, yöresel yemeklerin sunulabilir hale getirilmesi bunların kataloglar halinde basımının İTM ÜNİV OSİ Ky HEM Dernekler, Üniversitele r,

77 sağlanması 46 2 İyi örnekleri öne çıkarma Yılda bir kez Örnek pansiyon, Örnek lokanta, Örnek Ürün satış yeri seçimi, bunlara göre kalite standartlarının diğer aynı faaliyette bulunan kişi ve kurumlara yaygınlaştırılması İTM OSİ İOİ Ky Dernekler Sertifika/kalite standardı programı Pansiyonculara, lokantalara, ekolojik ürün üreticilerine yönelik sertifika ve kalite standardı programının hazırlanması ve uygulanması İTM HEM Ky B OSİ Üniversitele r, Dernekler, Hizmet üretlenler Yeni tesisler Zamanla gelişim gösteren ve potansiyeli artan yerlere belirlenmiş ekoturizm standartlarına uygun yeni eko-turizm tesisleri Özel Gr. OSİ, Ky İÖİ, İTM Dernekler, Belediyeler Kurallar sistemi Tur operatörlüğü, Rota kılavuzluğu, pansiyonculuk ve yerel ürünlerin satışı konusunda halkın da benimsediği bir iş düzenini ve kurallar sistemini ortaya koyan mekanizma geliştirmek, İTM OSİ Ky B Tur oparatörleri, Hizmet üretenler Organik tarım Korunan alanlarda organik tarımla üretim prensiplerinin yerleştirilmesi, plan dönemi sonunda sahaların yüzde 30 unda organik tarımın yapılıyor olmasının sağlanması İTM, OSİ, İL tarım Md. Muhtarlıkla r, Dernekler, Yapı sistemi Favori ilçelerde, köy, belde ve ilçelerde yeni yapılacak yapıların tamamen yerel mimariye uygun olmasının zorunlu hale getirilmesi B, ÇŞM, M. Ky Dernekler Mimarlar Odası

78 52 1 Avlaklarda av sayısının arttırılması 53 1 Avlaklarda av kaynağına yem takviyesinin yapılması Avlaklarda av potansiyelini artıracak ve av turizminin cazibesini arttıracaktır. Avlaklarda av potansiyelini artıracak ve av turizminin cazibesini arttıracaktır Avlakların tanıtılması Avlaklar ve av kaynakları fuarlar, yabancı ve yerli televizyonlar, av dergileri vb. kaynaklarla ya da yerli ve yabancı av turizm acentalarıyla görüşerek tanıtılması sağlanacaktır İç sularda sportif olta balıkçılığına uygun yerlerin belirlenmesi 56 1 Sportif olta balıkçılığı alanlarının tanıtılması 57 1 Kuş envanterlerinin çıkarılması 58 2 Yayla Pansiyonluğu ve yayla turizminin geliştirilmesi Sportif olta balıkçılığı meraklılarına yeni alanlar belirlenmiş olacaktır. Sportif balıkçılık gruplarına ve tüm bu aktiveteyle ilgilenenlere balıkçılık sahalarının tanıtımı yapılmış olacaktır. Kuş gözlemciliği gruplarından faydalanarak alanların kuş envanterinin çıkarılması sağlanacaktır. Yayla turizmi meraklılarına yeni alanlar oluşturulmuş olacaktır. OSİ, Avlak İşletmecileri OSİ,Avlak İşletmecileri, Avcı Dernekleri OSİ, Avcı dernekleri,il Kültür ve Turizm Müdürlükleri, İl Kültür ve Turizm Müd., Balıkçılık STK, Üniversiteler, OSİ, DSİ, Özel İdasi OSİ, İl Kültür ve Turizm Müd., Turizm Acentaları Kuş Gözlemciliği STKları, OSİ, Üniversiteler Vatandaşlar, Orman Bölge Müdürlüğü, Turizm Acentaları, OSİ

79 6.4. izleme VE DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK EYLEMLER Amaç: ekoturizm faaliyetlerinin izlenmesine ilişkin kriterlerin belirlenmesi, izlemenin yapılması, raporlama, değerlendirme ve geri bildirimlerin yapılması. Eylem no Öncelik Eylem Açıklama Yapacak kişi ve kuruluşlar İşbirliği ortakları Başlangıç tarihi Süresi Bütçesi ve Finans kaynağı Göstergeler 59 1 Değişimin sınırlarının belirlenmesi Doğal ve kültürel değerleri etkileyen tüm turizm faaliyetlerinin kabul edilebilir değişimin sınırlarının belirlenmesi, bu çalışmanın hedefi yöresel düzeyde kabul edilebilir sınırların tespitidir. OSİ, İTM, Üniversiteler WWF, Dernekler 60 1 Çevresel etkilerin izlenmesi indikatörlere göre izlenecektir. ÇŞM OSİ B Dernekler, KTM Ekonomik etkilerin izlenmesi indikatörlere göre izlenecektir İTM, Tarım Md Dernekler, 2014 Ky B Tic San Od. Üniv Sosyal ve kültürel etkilerin indikatörlere göre izlenecektir OSİ, İTM Üniv Dernekler, 2014 izlenmesi 63 1 Sürdürülebilirliğin izlenmesi indikatörlere göre izlenecektir OSİ; ÇŞM Dernekler, Uyumun izlenmesi Kurallar sistemine uyumun izlenmesi, uyumsuzluğun sözkonusu olduğu hususları inceleme, uzlaşma arayışı, çözüm geliştirme, raporlama ve değerlendirme, yaptırım uygulama, İTM, OSİ Özel girişimciler, Hizmet üreten herkes Dernekler İzlemenin raporlama, değerlendirme ve geri bildirimlere dönüştürülmesi 66 1 Değişimin sınırlarının belirlenmesi Doğal ve kültürel değerlere etki yapan Faaliyetlerin sınırlara göre durumunun izlenmesi ve raporlama, değerleme ve geri bildirimlerinin yapılması, Doğal ve kültürel değerleri etkileyen tüm turizm faaliyetlerinin kabul edilebilir değişimin sınırlarının belirlenmesi, bu çalışmanın hedefi yöresel düzeyde kabul edilebilir sınırların tespitidir. OSİ; İTM ÜNİV Dernekler 2014 OSİ, İTM, Üniversiteler 79 WWF, Dernekler 2014

80 67 1 Çevresel etkilerin izlenmesi indikatörlere göre izlenecektir. ÇŞM OSİ B Dernekler, KTM

81 SONUÇ VE ÖNERİLER 1.Kahramanmaraş ili Merkez İlçe A tipi Başkonuş Mesire alanı 2873 Sayılı kanun kapsamında Genel Müdürlüğümüze Tabiat Parkı olarak önerilmiştir. 2.Kahramanmaraş ili Andırın ilçesinde Tırıl Dağı ve Çevresi Miklli Park İlan edilmelidir. 3.Merkez ilçe Sır barajı mevkii Düldül dağı ve çevresi Av Turizmi Kapsamında YHGS (Yaban hayatı Geliştirme sahası) olarak İlan edilmelidir. 4.İlimizin önemli sulak alanlarından olan Gavur Gölü Bataklığı Ulusal Sulak Alan Komisyonunca değerlendirilerek sınırları belirlenmeli ve yasal statüye kavuşturulmalıdır. Özellikle kuş varlığı bakımından zengin olan bu alanda kuş gözlemciliği ve ekoturizm imkanları gelişecektir. 81