Plan ve programlar neden değerlendirilmeli SÇD süreci neden uygulanmalıdır?

Transkript

1 Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi Plan ve programlar neden değerlendirilmeli SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Sunan: Pier Roberto Remitti, Proje Takım Lideri

2 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? SÇD : Aşağıdan yukarı karar alma hiyerarşisinde çevresel değerlendirmelerin karşılığı Politika Plan Program Projeler Stratejik Çevre Değ. Çevresel Etki Değ.

3 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Planları nitelikli hale getirme; yani, Planlamanın kalitesini ve etkililiğini geliştirme Karar alma sürecinin planlama evresinde değerlendirme araçlarına yönelik artan talep, çoğunlukla gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde proje-seviyesindeki ÇED yükünün artmasından kaynaklanmaktadır. Hükümetler, Kalkınma/Yatırım bankaları ve uluslararası örgütler/donörler, planlama aşamasındaki sektörel plan ve programlara Çevresel Değerlendirme Süreci uygulamasını arttırmıştır.

4 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Planlamanın nitelikli hale getirilmesinde şunlara odaklanılmalıdır... Etkinliği artırma/ karar-alma sürecini geliştirme: Sektörler arası hedeflerin daha iyi entegrasyonunun sağlanması ve turizm gibi doğası gereği çok-sektörlü alanlara müdahale eden ya da diğer sektörleri (ulaşım, enerji gibi) doğrudan etkileyen farklı Kurumlar/Kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması

5 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Uygun alternatifler in belirlenmesi : Planlamada, belirlenen hedeflere ulaşmayı sağlayabilecek tüm uygulanabilir ve akılcı alternatifler göz önünde bulundurulmalıdır. Bazı alternatifler, diğer alternatifleri eleyerek daha geniş çaplı faydaları da (sadece çevresel faydalar değil ) garanti altına alabilir.

6 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Maliyetli hataları engellemek ve öngörülemeyen çevresel/ sağlık/ güvenlik ile ilgili olumsuz etkileri önlemek için uzun-vadeli maliyetleri azaltma: Etkili bir planlama değerlendirmesi çalışması, iyileştirici faaliyet gereksinimini en aza indirgeyebilir.

7 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Yerel yetkililer ve toplulukların programa daha fazla destek vermelerini sağlamak için paydaşların görüşlerinin planlamanın ilk aşamalarında özellikle dikkate alınması, kalkınma planlarına sosyal değerlendirmelerin daha çok dahil edilmesi ve böylelikle yatırımların kalkınma bakımından daha etkili olmasının sağlanması.

8 1. Plan ve programlar neden değerlendirilmelidir? Enerji verimliliği, yeşil binalar ve doğal felaketlere ve risklere karşı hassasiyet gibi sektörel planlarda sıklıkla göz ardı edilen çevresel konuların sektörel planlara daha fazla dahil edilmesi yoluyla daha yüksek seviyede çevresel koruma sağlamak.

9 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? S olarak kısaltılan Stratejik = Strateji terimi, ordu komutanı anlamına gelen Yunanca strategos kelimesinden türemiştir. Bu askeri kökeni çerçevesinde, statejik planlamada her zaman büyük resim hedeflenir. Stratejik Planlama, sermayesi (gerek ekonomik, gerek doğal) ve çalışanlarını da içermek üzere, bir örgütün stratejisini tanımlama (amaçlar/hedefler) ve bu stratejiyi izlemek için kaynaklarını tahsis etmeye yönelik karar alma (eylemler) sürecidir.

10 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Ç olarak kısaltılan Çevresel = bir fiziksel sistemin, kütle, enerji ya da diğer özelliklerin değiş tokuş edilmesi yoluyla, kendisiyle etkileşime girebilen etrafındaki unsurlardır. D olarak kısaltılan Değerlendirme = belli bir sistemin hassas noktaları ve mevcut kaynaklarını tespit etme, niceliksel olarak belirleme, önceliklendirme ve (bir kalkınma PLANI/PROGRAMI) hakkında bilgi toplama sürecidir.

11 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? SÇD süreçleri, halen plan hedefleri ortaya konulmaktayken, bir planın nasıl farklı bir şekilde hazırlanabileceğini değerlendirme konusunda planlayıcılara yardımcı olabilir. SÇD şu şekilde tanımlanmaktadır: Çevre, sağlık ve sürdürülebilirlik konularını karar alma sürecine dahil ederek ve uygulamaya yardımcı olmak için kılavuzlar çıkararak sürdürülebilirlik temelli bir kalkınma bağlamı oluşturmaya yardımcı olan uluslararası seviyede kabul görmüş stratejik bir çerçevedir. SÇD nin istişari bir rolü vardır. SÇD nin bulguları, planın uygulanmasının önünde engel oluşturmaktansa plana değer katarak, uygulanabilir ve pozitif bir şekilde sürecin yürütülmesini sağlar.

12 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? 2001 den beri yürürlükte olan AB SÇD Yönetmeliği, (ulusal, bölgesel ya da yerel seviyede) bir otorite tarafından hazırlanması gereken ve mevzuatsal, düzenleyici ya da idari hükümlerce zorunlu tutulması gereken birçok kamu plan ve programına (politikalara atıfta bulunmaz) uygulanmaktadır. SÇD; tarım, ormancılık, balıkçılık, enerji, ulaştırma, atık/su yönetimi, endüstri, telekomünikasyon, turizm, şehir ve bölge planlama ve arazi kullanımı için hazırlanan ve ÇED Yönetmeliğinde listelenen projelerin gelecekteki kalkınma izin ve onaylarının çerçevesini belirleyen plan/programlar için zorunludur.

13 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? SÇD adımları Kilit Değerlendirmeler Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Tarama Kapsam belirleme Alternatifleri değerlendirme ve etki değerlendirme Plan veya programı (PP) uygulamak, iklim değişikliğinden ve biyoçeşitlilik sorunlarından önemli derecede etkilenecek midir, ya da bunların üzerinde önemli etkilere sahip olacak mıdır? SÇD gerekli midir? Kilit iklim değişikliği ya da biyo-çeşitlilik sorunları neler olabilir? İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilikle ilgili mevcut durum nedir ve bu gelecekte muhtemelen nasıl bir değişim gösterecektir? İklim değişikliği ve biyoçeşitlilik politika bağlamı nedir, hedef ve amaçlar nelerdir? İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilikle ilgili kilit paydaşlar ve çevre makamları hangileridir ve SÇD sürecine nasıl dahil olacaklardır? Onlara göre kilit durumlar nelerdir? Kilit iklim değişiklikliği ve biyo-çeşitlilik sorunlarını değerlendirmeye ve anlamaya yardımcı olacak en iyi yöntemler, araçlar ve yaklaşımlar nelerdir? Çevresel raporlama, bilgi sağlama ve istişare Kilit iklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik sorunlarıyla mücadele etmek için hangi alternatifler vardır? Bunları uygulamak, iklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik hedeflerini nasıl etkileyecektir? İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik üzerindeki negtif etkilerden nasıl kaçınabiliriz? Eğer kaçınılamazsa, bunlar nasıl azaltılabilir ya da dengelenebilir? Pozitif etkiler nasıl maksimum seviyeye getirilebilir? İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik tedbirleri PP ye nasıl entegre edilebilir? Karar-alma Çevre raporunun, iklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik sorunlarının nasıl tespit edildiğini ve belirsizliklerin nasıl yönetildiğini vs yi net bir şekilde açıklaması nasıl sağlanabilir? İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik sorunları nihai PP içerisine nasıl dahil edilebilir? İzleme ve değerlendirme İklim değişikliği ve biyo-çeşitlilik üzerindeki etkiler, etki azaltma tedbirleri ve çevre yönetiminin uygulanması ile birlikte nasıl izlenebilir?

14 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? SÇD prosedürü şöyle özetlenebilir: 1. SÇD sürecinin kapsamının, içeriğinin, konularının ve muhtevasının ana hatlarını çizen SÇD Kapsam Belirleme Raporu, tartışılması ve entegrasyonu amacıyla çevre otoritelerine ve halka yönelik hazırlanır ve sunulur. 2. Kapsam Belirleme Raporu sonuçlarına göre, içerisinde programın teklif edilen planının çevre üzerindeki olası önemli etkilerinin ve uygun alternatiflerin anlatıldığı bir SÇD Raporu (taslak vers.) hazırlanır. Halk ve çevresel otoriteler bilgilendirilir ve onlarla görüş alışverişinde bulunulur ve SÇD Raporu (nihai) hazırlanır.

15 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? SÇD süreci ne kadar zaman alır ve bütçesi nedir? SÇD nin planlama süreci ile bağlantısı en uygun biçimde sağlanmalı ve bu plan detaylandırması sırasında yapılmalıdır. Eğer durum bu şekildeyse, sadece birkaç ilave bilgi/detaylandırmaya ihtiyaç duyulur (teknik-olmayan bir SÇD özeti gibi). Birleşik Krallık ta yürütülen bir çalışmada çoğu SÇD yi tamamlamak için adam-gün gerektiği ortaya konmuştur. SÇD maliyetleri, değerlendirilen birtakım alternatiflere bağlı olarak büyük ölçüde farklılık gösterebilir yılında Avrupa Komisyonu tarafından yapılan bir çalışmada, SÇD nin planlama maliyetlerini %5 ten %10 a yükseltebileceği ortaya konmuştur.

16 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Niteliklendirme/değerlendirme süreci zorlu olabilir, ama harcanan emeğe değer ve faydası maliyetinden oldukça fazladır. Kaliteli bir SÇD süreci: Kararların güvenilirliğini arttırır ve proje aşamasında daha az maliyetli ve zamanetkin ÇED ler oluşturulmasını sağlar.

17 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Peyzaj ve önemli habitat, vs. üzerindeki olumsuz etkileri azaltmak için kalkınma planlarında değişiklikler tavsiye ederek, mesela sel riski taşıyan alanları tespit etmeye ve bu alanlarda seli önlemeye yardım etmek gibi olası önemli çevresel zararları engellemeye yardımcı olur.

18 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Basit değişikliklerden, politikaların ifade biçimine ve hatta tüm tekliflerin değiştirilmesi/düzeltilmesine kadar, plan/programa girdiler sağlama ve değişiklikler yapma. Birtakım küçük iyileştirmeler toplamda çok büyük faydalar sağlayabilir.

19 2. SÇD süreci neden uygulanmalıdır? Açık bir şekilde, SÇD uygulamasının ilk aşamadaki faydaları şu konularda görülecektir: Doğru karar almaya yardımcı olan ve tüm sürecin etkinliğini arttıran bilgiyi ortaya koyar: yönetimi güçlendirir Çevresel koruma ve sürdürülebilir kalkınmada kazanımlar elde edilir. Plan ve program hazırlamanın kalitesini arttırır. Kalkınmaya yönelik yeni fırsatların belirlenmesini kolaylaştırır. Maliyetli hataların engellenmesine yardımcı olur. Sınır ötesi işbirliğini kolaylaştırır.

20 ÖZET: Stratejik çevre değerlendirmesi, yeni bir planlama süreci değildir. Planlama süreciyle entegre olan ve bu süreci geliştiren standartların bir birleşimidir. SÇD uygulaması, plan ve program hedefleri ile seçeneklerinin ilgili stratejiler, politikalar ve taahhütlerle tutarlılığını sağlayarak sürdürülebilir kalkınmaya ulaşmayı kolaylaştıracaktır. SÇD, - Bireysel bir projenin nasıl geliştirilmesi gerektiğine odaklanmadan önce - Ne tür bir gelişimin ve kalkınmanın neden ve nerede olması gerektiğiyle ilgilenirken ÇED i öngörür (ve bazen sınırlandırır ve engeller).

21 Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi İlginiz için teşekkürler!!!! Pier Roberto Remitti Takım Lideri Kader Sok 25/3 G.O.P Ankara / Turkey Tel.: