Akran Zorbalığı. AD Kasım m 2004

Transkript

1 Akran Zorbalığı Dr Hilal Tıpırdamaz T Sipahi EÜTF Halk Sağlığı AD Kasım m 2004

2 Tanım Bir öğrencinin bir yada daha fazla öğrenci tarafından belli bir süre s boyunca ve tekrarlayan biçimde imde olumsuz davranış ışlara maruz bırakb rakılmasıdır. r. Dan Olweus. Zorbalık k daha az güçg üçteki birine daha güçg üçlü biri yada bir grup tarafından tekrarlayan psikolojik yada fiziksel eziyettir. Ken Rigby Bir öğrenciye başka bir yada bir grup öğrencinin kötü, k, hoşa a gitmeyen şeyler söylemesi yada yapmasına zorbalık k diyoruz. Aynı zamanda bir öğrenciye hoşlanmad lanmadığı bir biçimde imde tekrarlı alaylı sataşmalarda bulunulması da zorbalıkt ktır. Ama yaklaşı şık k eşit e güçg üçteki iki öğrencinin tartış ışması yada kavgası zorbalık k değildir. ildir. DSÖ okul çocuklarında sağlık k davranışı anketi.

3 Zorbalık şekilleri: Sözlü: : adlar takma, küçük üçük k düşürme, d tehdit etme. Fiziksel: vurma, çelme takma, iteleme, tekmeleme ya da çocuğun un eşyalare yalarını çalma veya onlara zarar verme. Sosyal: çocuğu u dışd ışlama, önemsememe ve hakkında söylentiler yayma. Psikolojik: çocuğu u sürekli s izleme ya da ters bakma

4

5 Fiziksel Özellikler: Epidemiyoloji Araştırmac rmacılar arasında fikir birliği i yoktur Psikolojik Özellikler: En sık s k karşı şılaşılan problem depresyon Kurbanlarda yalnızl zlık k artmış ve kendine güven g azalmış ıştır Kurbanlarda anksiyete semptomları zorbalığ ığa karış ışmayan çocuklara göre g 3,2-4,2 kat daha fazla Kurban / zorbalarda ise 6,4 kata kadar çıkar psikiyatrik bozukluklar zorbalığ ığa a karış ışmayan çocuklara göre g zorbalarda 9,5; zorba / kurbanlarda 7,9; kurbanlarda ise 3 kat daha sık s

6

7 Davranış ışsal özellikler: davranış bozuklukları ile zorbalık k arasındaki ilişkiyi gösteren pek çok çalışma var davranış bozuklukları arasında genelde okulda davranım m bozukluğu, u, fiziksel kavga, silah taşı şıma, hırsızlık, mülke m zarar verme, madde suistimali, dolandırıcılık k ve kanunlara karşı gelme zorbalarda alkol, tütün t n kullanma ve kavga etme gibi öz z yıkım y m davranış ışları belirgin olarak daha sık s

8 Zorbalık Bazı çalışmalardaki sıklıklarklar Ülke Finlandiya İrlanda Sınıf f / yaş 1-5. sınıf 1-5. sınıf Sıklık %4,1 %49.7 n ABD 1-5. sınıf %14 Zorbalık Ülke İngiltere İtalya Sınıf f / yaş 6-8. sınıf 6-8. sınıf Sıklık %5 %14,7 n Zorba + kurban Ülke İngiltere İtalya Sınıf f / yaş 6-8. sınıf 6-8. sınıf Sıklık %1,2 %7 n

9 İlgili konular: Kişiler iler arası ilişkiler: Öğrencilerce daha popüler bulunanlar ve sosyal kabulü yüksek olanlar daha az zorbalığ ığa a uğruyorlaru Tezat bir şekilde zorbaların n sosyal kabul düzeyi d zorbalığ ığa karış ışmayan öğrencilerle aynı

10 Aile / Ev ortamı: Ebeveyn eğitim e düzeyi, d sosyoekonomik durum ve aile yapısının n (birlikte, boşanm anmış,, yeniden evlenmiş) ) zorba yada kurban olmakla ilişkisi olduğunu unu ve olmadığı ığını ortaya koyan farklı çalışmalar var Ebeveynlik tarzı,, otoriter tarzda çocuk yetiştirme, tirme, cezalandırıcı disiplin formları çocukların n zorba olma ihtimallerini arttırmakta rmakta Duyarlı ve destekleyici ebeveynlik zorbalık k ve kurban olmayı azaltmış İstismara uğrama u çocukların n zorba ve kurban olacak olmalarının önemli bir göstergesig

11 Fiziksel sağlık k konuları: Kurbanlarda uyku problemleri, yatak ıslatma, zaman zaman olan baş ağrıları ve karın n ağrılara larından daha sık s k ağrıa şikayetleri var Boyun, omuz, sırt, s karın n ağrısı, a, gergin yada sinirli hissetme, öfke yada hiddetle tepinme, uyku yada uyanmada güçg üçlük, baş ağrısı ve halsizlik zorbalarda 5.1, kurbanlarda 4.6 ve zorba / kurbanlarda 8.7 kat daha sık s Okul ve akademik konular: Okul uyumu ve okul bağlılığı ığı okul zorbalığı ığına karış ışan çocuklarda düşüktd ktü

12 Zorbalık k hakkında tutumlar / anlayış ışlar Çocukların n zorbalığı ığın n nelerden oluştu tuğu u anlayışı öğretmenlere, ebeveynlere yada sorunun büyüklüğünü tanımlamaya çalışan araştırmac rmacılara verdikleri bilginin geçerlili erliliğini ini etkileyebilir Öğrenciler zorbalık k formlarını ( direkt fiziksel, direkt sözlü,, indirekt ) ayırt edebilmekteler ve kavramsal olarak zorbalığ ığa a ve zorbalara karşı şılar

13 Türkiye de yapılan bir çalışmanın sonuçlar ları: Violent behavior among Turkish high school students and correlates of physical fighting İstanbul örnekleminden randomize seçilen 26 lisenin 9,10,11. sınıflars flarından randomize seçilen 4153 öğrenci çalışmaya alınm nmış Çalışmada DSÖ Ö nün Health Behavior in School Age Children (HBSC) 1997/1998 anketi ana enstrüman olarak kullanılm lmış Çalışmanın n bağı ğımlı değişkeni kavga etme Bağı ğımsız değişkenleri ise cinsiyet, aileye, akranlara, okula ve kişiye iye ait faktörler

14 Öğrencilerin %19 u u ( kızlark zların n %12 si, erkeklerin %25 i) son okul döneminde d zorbalık k yapmış ışlar, %30 u u (kızlar zların n %22 si, erkeklerin %37 si) zorbalığ ığa a uğramu ramışlar Okul içinde i inde silahla zorbalığ ığa a uğrayanlaru rayanların prevalansı %7.5 olarak bulunmuş ( kızlarda k %2.5, erkeklerde %12) Öğrencilerin %8 i i geçen en dönem d boyunca okulda silah taşı şıdığını bildirmiş Tüm öğrencilerin %42 si (kızlar zların n %22 si, erkeklerin %61 i) fiziksel kavgaya katılm lmışlar

15

16 Korunma: akran müdahalesi m tüm m okul yaklaşı şımı Olweus un un Norveç ç teki Zorbalık Önleme Programı öğrencilerin zorbalığ ığa a karşı tutumlarını değiştirme

17